# Fahamu asili ya magenge ya kihalifu yanayoitesa Haiti

## Muktasari:

**Genge la G9 linahusishwa na Chama cha Parti Haitien Tet Kale (PHTK), ambacho kilikuwa chini ya Rais Jovenel Moise, aliyeuawa Julai 2021, huku genge la GPep limekuwa likihusishwa na vyama vya upinzani vya Haiti.**

**Dar es Salaam.** Inaaminika kuwa kuna takribani magenge 200 ya kihalifu yenye silaha nchini Haiti, nusu yake yakipatikana katika Mji Mkuu wa Port-au-Prince yakiwemo mawili tishio ya G9 na GPep.

Washirika wa G9, wanaongozwa na Jimmy "Barbecue" Cherizier, ofisa wa zamani wa polisi wa Haiti ambaye Marekani na Umoja wa Mataifa wamemuwekea vikwazo mbalimbali vinavyotokana na madai ya kuhusika kwake katika vurugu za Haiti.

Genge la pili ni GPep, linaoongozwa na Gabriel Jean-Pierre, anayejulikana pia kama Ti Gabriel. Alikuwa kiongozi wa genge linaloitwa Nan Brooklyn kabla ya kuundwa kwa G-Pep, ambalo makao makuu yake yapo katika Wilaya ya Cite Soleil mjini Port-au-Prince.

G9 na GPep wamekuwa wapinzani kwa miaka kadhaa, wakipigania udhibiti wa mitaa mbalimbali katika Mji wa Port-au-Prince. Makundi yote mawili yanatuhumiwa kwa mauaji ya halaiki na unyanyasaji wa kijinsia katika maeneo yaliyo chini ya mamlaka yao, na pia katika wilaya wanazotaka kuzichukua.

Mbali na minong’ono ya kutoelewana kwa makundi hayo, kiongozi wa G9, Cherizier amewahi kunukuliwa kwamba makundi hayo mawili yalifikia mapatano mwaka jana.

Maafikiano hayo ya Septemba 2023 yalipewa jina la ‘viv ansanm’ yenye maana ya ‘kuishi pamoja’ lengo likiwa ni kumwondoa Waziri Mkuu wa nchi hiyo, Ariel Henry.

**Magenge yalitoka wapi?**

Kwa miongo kadhaa, magenge ya Haiti yamekuwa yakihusishwa kwa karibu na wanasiasa, wafanyabiashara na wasomi wa nchi hiyo.

Genge la G9 linahusishwa na Chama cha Parti Haitien Tet Kale (PHTK), ambacho kilikuwa chini ya Rais Jovenel Moise, ambaye aliuawa Julai 2021.

Huku genge la GPep limekuwa likihusishwa na vyama vya upinzani vya Haiti.

**Vurugu za magenge zilianza lini?**

Wataalamu na wachambuzi wa siasa za Haiti wanasema magenge hayo yalianza tangu miaka 29 iliyopita chini ya utawala wa Rais Francois ‘Papa Doc’ Duvalier na mwanaye Jean-Claude ‘Baby Doc’ Duvalier ambao walianzisha kikundi cha wanamgambo kwa ajili ya kupambana na wanaopinga utawala wao.

“Walianzisha na kutumia kikundi cha wanamgambo, ‘Tontons Macoutes’ walioogopwa sana, kukomesha upinzani dhidi ya utawala wao. Kikosi hicho kiliua na kutesa maelfu ya watu,” Anasema Profesa Robert Fatton, mtaalamu wa historia ya Haiti katika Chuo Kikuu cha Virginia, katika mahojiano na Al Jazeera.

Hata hivyo, Profesa Fatton amesema makundi ya silaha yaliyopo siku hizi ni tofauti na awali kimuundo na utekelezaji wa majukumu yao na aina ya silaha wanazozitumia.

“Sasa hivi wana silaha bora zaidi kuliko hapo awali na wamefikia kiwango kipya cha kisasa katika mashambulizi yao, mfano matumizi ya ndege zisizo na rubani ziliripotiwa kutumika wakati watu wenye silaha walipovamia magereza mawili ya Port-au-Prince mapema Machi,”amesema Profesa Fatton.

**Je, magenge yanawezaje kujitawala?**

Profesa Fatton anasema, magenge hayo sasa hivi hayategemei tena wanasiasa kama chanzo cha mapato kwa sababu wamekusanya fedha nyingi zaidi bila ya wanasiasa na wafanyabiashara kwa njia ya unyang'anyi, utekaji nyara kwa ajili ya fidia, uuzaji wa dawa za kulevya na silaha ndogondogo.

**Wanataka nini?**

Mchambuzi mwingine wa siasa za Haiti, De Alba akizungumza na Al Jazeera anasema magenge makubwa ya Haiti yana mlengo wa kuhitaji mamlaka ya kisiasa, haswa baada ya mauaji ya 2021 ya Rais Moise yaliyoacha pengo la madaraka katika serikali ya nchi hiyo.

“Ongezeko la magenge ya hivi karibuni katika ghasia, ni pamoja na wito wa kumtaka Waziri Mkuu Henry ajiuzulu,”alisema

(Imeandaliwa na George Helahela kwa msaada wa mtandao)