Prime

# NYUMA YA PAZIA: Ghana ilitabiriwa katika sebule ya Aidoo mbele ya Samatta

## Muktasari:

**Wote walikuwa wanang’ara katika klabu ya Genk. Labda kwa kujidharau kutokana na Utanzania wetu, Aidoo ambaye Samatta alikuwa akimuita kwa jina la utani la Boboo, aliniambia kitu ambacho kila siku huwa nakitafakari.**

KATIKATI ya jiji la Genk mwaka 2018, mimi na staa wa kimataifa wa Tanzania, Mbwana Samatta tulikwenda katika ‘apartment’ za kifahari kumtembelea staa wa kimataifa wa Ghana, Joseph Aidoo, ambaye alikuwa rafiki wa karibu wa Samatta.

Wote walikuwa wanang’ara katika klabu ya Genk. Labda kwa kujidharau kutokana na Utanzania wetu, Aidoo ambaye Samatta alikuwa akimuita kwa jina la utani la Boboo, aliniambia kitu ambacho kila siku huwa nakitafakari.

Wakati ule Samatta alikuwa wa moto zaidi katika klabu ya Genk. Alikuwa anafunga kwa kadri anavyojisikia. Aidoo aliniambia kwamba Samatta angeweza kucheza katika timu ya taifa ya Ghana. Alinitamkia wazi kwamba Samatta alikuwa ‘goal machine’ na hakukuwa mshambuliaji wa kumuweka nje.

Katika akili ya Aidoo ni kwamba ndugu wawili, Jordan Ayew na Andre Ayew wangeweza kucheza pembeni na Samatta angecheza kama mshambuliaji wa kati. Ghana ingetisha. Sikumuamini kwa haraka haraka. Mtanzania aanze katika kikosi cha Ghana?

Kwa akili ya haraka haraka mataifa makubwa katika soka ni Nigeria, Ghana, Cameroon, Ivory Coast na wale ndugu zetu wakubwa kutoka Afrika Kaskazini; Algeria, Misri, Tunisia na Morocco. Mtanzania anawezaje kuanza katika kikosi chochote katika hivyo?

Wikiendi hii iliyopita nilimkumbuka Aidoo. Ghana imeshindwa kufuzu katika michuano ya Afcon ambayo itafanyika mwakani pale Morocco. Imeshindwa kufuzu kwa aibu. Haijashinda mechi hata moja katika kundi lililokuwa na timu za Angola, Sudan, na Niger.

Wameshindwaje kufuzu katika kundi hili ambalo hata Tanzania ingeweza kupita? Wameshindwa kushinda mechi yoyote ya soka katika mechi zao ndani ya kundi hili? Kama wameshindwa kushinda ugenini imekuwaje wameshindwa kushinda nyumbani? Aibu iliyoje?

Wakati fulani tusiyakariri maisha. Kumbe hata ambacho Aidoo alikuwa ananiambia kuhusu Samatta kilikuwa kweli. Wakati ule anguko la Ghana lilikuwa limeanza. Kina Asamoah Gyan walikuwa wamemaliza zama zao, kina Andre walikuwa wameanza kuelekea ukingoni na Ghana walikuwa hawana vipaji vya ajabu.

Ndiyo, hawakuwa na vipaji vya ajabu ambavyo vingeweza kumzuia Samatta yule asisimame katika nafasi ya ushambuliaji ya Ghana. Mpaka leo Ghana wameshindwa kutoa vipaji maridhawa vya ajabu katika soka baada ya kumalizika kwa zama za kina Michael Essien na wengineo.

Mchezaji pekee ambaye wamembebesha mzigo mzito ni Mohamed Kudus wa West Ham. Katika klabu kubwa za juu Ghana hawana wachezaji wa kiwango cha juu zaidi ya kuanza kuangukia kwa wachezaji waliokataliwa katika mataifa waliyozaliwa kina Inaki Williams.

Hatimaye ukweli umekuja hadharani kwamba wanapaswa kujiunga upya. Watazame rafiki zao Nigeria. Wana kina Victor Osimhen, Victor Boniface, Ademola Lookman na wengineo. Rafiki zangu Waghana wapo hoi.

Tatizo kubwa la Ghana ni kucheza soka la vipindi. Kuna wakati wanakuja, kuna wakati wanakataa. Mwanzoni mwa miaka ya 1990 walikuwa na kizazi cha dhahabu cha kina Nii Lamptey, Abeid Pele, Charles Akonnor, Frank Amankwah, Tony Yeboah, Tony Baffoe na wengineo. Baada ya hapo wakapotea.

Walirudi tena katikati ya miaka ya 2000. Unaweza kujiuliza namna gani ambavyo licha ya Waghana kuonekana kuwa miongoni mwa mataifa makubwa kisoka lakini mara yao ya kwanza kufuzu kucheza Kombe la Dunia ilikuwa mwaka 2006.

Hii ina maana kwamba hata Senegal waliwahi kufuzu kucheza Kombe la Dunia mapema kuliko Ghana. Walifuzu mwaka 2002 kucheza Kombe la Dunia pale Korea Kusini na Japan. Ukilinganisha Senegal na Ghana unakuta hesabu za ukubwa wa soka zinaangukia kwa rafiki zetu wa Ghana.

Na sasa wamepotea tena. Hatujui watarudi lini lakini kushindwa kufuzu katika kundi lenye timu za Angola, Niger na Sudan ni aibu. Achilia mbali Angola, lakini kwa Sudan kufuzu kwenda Afcon mbele ya Ghana ni aibu kubwa.

Watalazimika kujipanga lakini kwa sasa bado hakuna dalili. Achilia mbali Kudus hakuna mastaa makinda ambao unaweza hata kuwatazamia kwamba wanaweza kurudi kwa kishindo katika soka la Ghana na kutawala barani Ulaya.

Rafiki zao wengine Ivory Coast wamepoteza kizazi chao cha dhahabu cha kina Yaya Toure, Didier Drogba, Kolo Toure, Didier Zokora, Emmanuel Eboue na wengineo lakini wameendelea kujikongoja hivyo hivyo. Labda ndio maana walitwaa michuano iliyopita ya Afcon wakiwa nyumbani. Labda ndio maana hawajaangukia katika aibu kama hii ya kushindwa kufuzu michuano ya Afcon.

Hatujui Waghana watarudi lini lakini nadhani tuliliona anguko mapema. Binafsi nililiona tangu siku ile Aidoo aliponiambia kwamba Samatta yule angeweza kuanza na kuwa na nafasi ya kudumu katika kikosi cha Waghana. Zamani licha ya ubora wake isingeweza kufikirika hivyo lakini hata Aidoo alijua kwamba Samatta alikuwa mkali kuliko washambuliaji wengi wa Ghana wa wakati huo ambao wasingeweza kufikia makali yake.

Kwa sisi huku ambao timu zetu za taifa huwa hazishiriki Kombe la Dunia na huwa tunashabikia timu za Afrika pindi zinapokwenda kushiriki Kombe la Dunia, hatuombei kuona Ghana inafuzu kwenda Kombe la Dunia. Watatutia aibu. Ni bora waende ndugu zetu wa Afrika Kaskazini kina Algeria, Morocco na Tunisia, kisha waungane na Nigeria. Kwa hali ilivyo sasa ukiipeleka Ghana Kombe la Dunia itakuwa aibu.

Wanaweza kupenya kimiujiza katika kundi lao na kujikuta katika fainali za Kombe la Dunia. Tatizo litarudi pale pale. Kama umeshindwa kuwafunga Angola, Niger na Sudan nyumbani na ugenini, utaweza kuwafunga Wafaransa, Waingereza, Waargentina, Wajerumani na wakubwa wengineo? Nadhani Mungu anaweza kuepushilia mbali wazo hili kwa sasa.