Van wie komt de claim?

Stijlspecialist Arno Kantelberg zei het onlangs nog in een interview in deze krant: de bakfiets is ‘de GroenLinks-Hummer van de Amsterdamse binnenstad’. Kantelberg is niet de enige die de bakfiets met GroenLinks in verband brengt. Al jarenlang staat het vervoermiddel symbool voor goed verdienende, hoogopgeleide burgers met progressief-linkse overtuigingen.

Een bakfietsmoeder Beeld Joost van den Broek

Klopt het?

Electoraal geograaf Josse de Voogd legde het verband tussen bakfiets en stemkeuze al bijna tien jaar geleden. ‘Het viel mij erg op dat in sommige Nijmeegse wijken veel bakfietsen verschenen en in andere niet’, vertelt De Voogd. ‘Vooral in GroenLinks-wijken stonden veel bakfietsen en in de PVV-wijken, verder weg van het centrum, zag ik meer rolluiken en scooters.’

Toen hij ook de wijken in andere steden systematisch observeerde, vond hij daar vergelijkbare ‘bakfietswijken’ met veel GroenLinks-stemmers. Hij publiceerde zijn bevindingen in het boek Bakfietsen en rolluiken. De electorale geografie van Nederland. Zijn conclusies zijn echter niet gebaseerd op harde getallen, maar op algemene observaties op wijkniveau, waarschuwt De Voogd. Het is dus mogelijk dat niet de eigenaren van de bakfietsen op GroenLinks stemmen, maar hun buren.

Jos Sluijsmans, directeur van het internationale Bakfietsfestival, kan evenmin cijfers geven. Wel zegt hij een grote groep hoogopgeleide tweeverdieners te zien, die op het oog links georiënteerd lijkt. Tegelijkertijd wijst hij op de veranderingen in de bakfietsenmarkt. ‘Er is een snel groeiende groep ondernemers die spullen op korte afstand vervoeren en daarvoor bakfietsen gebruiken.’

Onderzoeksbureau I&O Research blijkt wel cijfers te hebben. Op basis van een enquête uit 2017 onder 14.295 volwassenen concluderen de onderzoekers dat één op de honderd Nederlanders een bakfiets heeft. Voor GroenLinks-stemmers geldt eenzelfde percentage.

Van de ouders met kinderen tot kleuterleeftijd heeft echter 8 procent een bakfiets. Voor deze groep geldt wél dat GroenLinks-stemmers wat vaker dan gemiddeld een bakfiets hebben, namelijk in 10 procent van de gevallen. Zij staan echter niet bovenaan: VVD-stemmende ouders hebben namelijk in 12 procent van de gevallen een bakfiets. Ter vergelijking: bij slechts 6 procent van de PVV’ers is dat het geval. Voor de stemmers op PvdA, 50 Plus, Partij voor de Dieren, Denk en Forum voor Democratie ontbraken getallen die representatief zijn voor het hele land.

Kijken we naar het verband tussen bakfietseigendom en inkomensklasse, dan blijkt dat één op de tien ouders van jonge kinderen met een huishoudinkomen van minimaal twee keer modaal een bakfiets heeft. Naarmate het inkomen daalt, neemt dat percentage af. Slechts 3 procent van de ouders met minder dan een modaal huishoudinkomen heeft een bakfiets.

Eindoordeel

Vooral welgestelde ouders van jonge kinderen hebben een bakfiets, of ze nu links of rechts stemmen.

Bakfietsbezit en stemgedrag. Beeld I&O

Bakfietsbezit en inkomen. Beeld I&O

Verbetering: In een eerdere versie van dit artikel stond in de tabel over inkomens en bakfietsbezit dat in totaal 1 procent van de ondervraagden (ouders met kinderen in de leeftijd van 0 t/m 4 jaar) een bakfiets heeft. Dit moet zijn: 8 procent.