Archif o ddata ar newid hinsawdd yn yr Artig. Fideo gan Terra X; trosleisio a llais: Robin Llwyd ab Owain.
<p>Testun:
</p><p>O fewn Sefydlaid Alfred Wegener, yn yr Antartig, mae na wyddonwyr yn ymchwilio i sut mae'r hinsawdd wedi newid yn hanes y Ddaear.
</p><p>Mae'r creiddiau iâ (neu 'ice cores') yn fath o archif o hanes hinsawdd y Ddaear. Ym mhob un, mae na wybodaeth am y nwyon ty-gwydr yn yr amgylchedd a hynny dros filoedd o flynyddoedd.
</p><p>"Tynnwyd y craidd-iâ yma, er enghraifft, 808 i 809 metr o dan yr wyneb. 
</p><p>Mae hi wastad yn bwrw eira yn yr Antartig, ac mae nodweddion gwahanol yr atmosffer yn glynnu yn yr eira hwn yn wrth iddo ddisgyn.
</p><p>Wrth ddrilio i lawr yr haen drwchus o rew, rydan ni'n mynd yn ôl mewn hanes! 
</p><p>Mi fedra i wedyn ymchwilio yr hen haenau yma a chanfod nodweddion yr atmosffer yr amser hwnnw.
</p><p>Er enghraifft, dyma haen o ludw tywyll o losgfynydd, sydd fel y gwelwch tua dwy gentimetr o drwch!"
</p><p>I ddadansoddi'r sampl, mae'r gwyddonwyr yn tynnu'r nwyon o'r rhew,
</p><p>Mewn dull reit debyg i ymchwil fforensig ar gorff ein planed!
</p><p>"Mae gen i graidd-iâ yma, ac wrth gwrs, mae'n cynnwys data o atmosffer y cyfnod y cafodd ei greu,data cemegol a ffisegol... 
</p><p>a'r hyn sy'n bwysig am iâ yw fod ynddo lawer o swigod o aer.
</p>
O'r swigod aer yma rydym yn casglu'r "paleo", sef aer yr hen oes; gwnawn hyn drwy ddadmer y sampl.
ZDF/Terra X/SPIEGEL TV/Christopher Gerisch/Tilman Remme/Reiner Bauer, Oliver Gurr/Oliver Roetz/Hauke Ketelsen/Richard Sako, <a href="//commons.wikimedia.org/wiki/User:Llywelyn2000" title="User:Llywelyn2000">Llywelyn2000</a>
CC BY-SA 4.0
<span class="int-own-work" lang="en">Own work</span>