احیاگر استقلال ایران باستان از دست بیگانگان چه کسی بود؟
مهرداد یکم (mithridates i): مهرداد یکم ششمین پادشاه اشکانی است و پس از برادرش فرهاد یکم به شاهی رسید فرهاد یکم با اینکه دارای فرزندان پسر بود برادرش مهرداد را به جانشینی برگزید مهرداد یکم و فرهاد یکم فرزندان فریاپت هستند او موجب اقتدار سلسله اشکانی گردید رشادتهای او موجب شد تا برخی از سرزمین ها را از سلوكیان که به واسطه جنگ با رومی ها و یهودی ها ضعیف شده بودند بگیرد مهرداد در ابتدا مرو را از باختری ها گرفت و سپس آذربایجان را از امرای محلی كه در آنجا استقلال یافته بودند خالی کرد پس از آن به خوزستان و پارس و بابل پرداخت و بعد به هند رفته قطعه ای را تا رود جِلُمْ به کشور خود ضمیمه كرد به این ترتیب دولت پارت وسعت قابل توجهی پیدا کرد
4 تن از محبوب ترین پادشاهان ایران در سرزمین کهن ایران پادشاهان بسیاری بر آن سلطنت کرده اند اما برخی از آنان در میان مردم محبوبیت بسیار خاصی داشته اند که ناشی از اقدامات آنان و همچنین رفتار آنان با مرد[ادامه مطلب ...](https://yeksoal.com/question/%d8%a8%d8%b2%d8%b1%da%af%d8%aa%d8%b1%db%8c%d9%86-%d9%be%d8%a7%d8%af%d8%b4%d8%a7%d9%87-%d8%ac%d9%87%d8%a7%d9%86-%da%86%d9%87-%da%a9%d8%b3%db%8c-%d8%a8%d9%88%d8%af%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%9f/#comment-478 "ادامه مطلب ...")


۴ تن از محبوب ترین پادشاهان ایران



در سرزمین کهن ایران پادشاهان بسیاری بر آن سلطنت کرده اند اما برخی از آنان در میان مردم محبوبیت بسیار خاصی داشته اند که ناشی از اقدامات آنان و همچنین رفتار آنان با مردم سرچشمه گرفته است.


**رتبه چهارم:**بهرام گور **سلسله:** ساسانی  

**سال:**۴۰۶ تا ۴۳۸ میلادی  

**فرزند:**یزدگرد یکم


[![بهرام پنجم یا همان بهرام گور](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns='http://www.w3.org/2000/svg'%20viewBox='0%200%200%200'%3E%3C/svg%3E)![بهرام پنجم یا همان بهرام گور](https://yeksoal.com/wp-content/uploads/بهرام-پنجم-یا-همان-بهرام-گور.jpg)](https://yeksoal.com/wp-content/uploads/بهرام-پنجم-یا-همان-بهرام-گور.jpg)


بهرام پنجم یا همان بهرام گور یکی از برجسته ترین شاهان تاریخ ایران است که در زمان او ایران به پیشرفت های بسیاری نائل آمد. بهرام رومیان و ترکان را شکست داد و مرزهای ایران را قرین آرامش کرد. او برای شادی مردم دستور داد تا در همه خیابان ها نوازندگانی قرار دهند تا آنان برای مردم آواز خوانده و موسیقی اجرا کنند تا مردم با دیدن و شنیدن آن شاد شوند. درباره مرگ او مورخان اطلاع درستی ندارند، برخی نوشته اند که بهرام به هنگام شکار گور(که همیشه شکار گور مورد علاقه وی بود) از همراهان خود جدا افتاده و با اسب نادانسته به باتلاقی فرو می رود و برای همیشه ناپدید می شود.







**رتبه سوم:**داریوش بزرگ **سلسله:** هخامنشی  

**سال:**۵۵۰ تا ۴۶۰ پیش از میلاد مسیح  

**فرزند:**هیستاسپ


[![داریوش بزرگ](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns='http://www.w3.org/2000/svg'%20viewBox='0%200%200%200'%3E%3C/svg%3E)![داریوش بزرگ](https://yeksoal.com/wp-content/uploads/داریوش-بزرگ.jpg)](https://yeksoal.com/wp-content/uploads/داریوش-بزرگ.jpg)


داریوش بزرگ، بزرگ ترین شاه هخامنشی (با احترام به کوروش) از نظر پیشرفت امپراتوری و نظامی است. او پس از رسیدن به پادشاهی و مجازات کردن گئومات مُغ و دیگر شورشیان، یک سیستم پیشرفته در ایران به اجرا در آورد که همه جای آن سرزمین پهناور در داخل آن سیستم به کار مشغول بودند. اقدامات او در زمینه لشکری و اداره کشور نشان دهنده نبوغ بالای اوست که در آن دوره نظیرش در هیچ کجای جهان دیده نشده بود.







**رتبه دوم:**خسرو انوشیروان **سلسله:** ساسانی  

**سال:**۵۰۱ تا ۵۷۹ میلادی  

**فرزند:** قباد


[![خسرو انوشیروان](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns='http://www.w3.org/2000/svg'%20viewBox='0%200%200%200'%3E%3C/svg%3E)![خسرو انوشیروان](https://yeksoal.com/wp-content/uploads/خسرو-انوشیروان.jpg)](https://yeksoal.com/wp-content/uploads/خسرو-انوشیروان.jpg)


خسرو انوشیروان یا همان خسرو یکم به گواهی تمامی تاریخ نویسان دادگر ترین شاه ایران است که نام او چند سده پس از فروپاشی ساسانیان هنوز برای مثال زدن و دادگری بر سر زبان ها بود. او بزرگترین پادشاه ساسانی است که حقا به او لقب دادگر داده شد.


آورده اند که در هنگام ساخت ایوان مدائن، برخی از خانه های اطراف را از مردم خریده و خراب کردند تا برای ساخت کاخ انوشیروان مکان بزرگتری را فراهم آورند ولی در این بین یکی از صاحبان این خانه ها که پیرزنی بود به هیچ وجه حاضر به فروش خانه اش نشد، حتی با وجود اینکه ماموران شاه به او پیشنهاد مبلغ بیشتری و حتی چند برابر قیمت خانه اش را به وی دادند. ولی پیرزن به هیچ وجه به خواسته آنان تن در نداد تا اینکه آگهی به نزد خسرو رسید و چون خسرو از ماجرا آگاهی یافت دستور داد تا پیرزن و خانه را رها کرده و کاخ را بنا نهند به طوری که دیوار کاخ خانه او را در بر نگیرد. تا مجبور به خراب کردن خانه آن پیرزن نشوند.


از آن پس کاخ انوشیروان در جایی از آن به طور عجیبی کج شده و در جایی دیگر به دیوار دیگرش می پیوست. پس از آن ماجرا کسی از انوشیروان پرسید که این کژی ایوان چیست؟ انوشیروان خردمندانه در پاسخ او گفت که : آن کژی از راستی ماست.







**رتبه نخست:**کوروش بزرگ **سلسله:** هخامنشی  

**سال:**۵۳۰ تا ۶۰۰ پیش از میلاد مسیح  

**فرزند:** کمبوجیه


[![کوروش بزرگ](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns='http://www.w3.org/2000/svg'%20viewBox='0%200%200%200'%3E%3C/svg%3E)![کوروش بزرگ](https://yeksoal.com/wp-content/uploads/کوروش-بزرگ.jpg)](https://yeksoal.com/wp-content/uploads/کوروش-بزرگ.jpg)


کوروش بزرگ نخستین امپراتور از بزرگترین امپراتوری تاریخ یعنی امپراتوری هخامنشیان است. کوروش در زمان پادشاهیش چنان خردمند و با گذشت بود که دوست و دشمن از او تعریف کرده اند. او نخستین پادشاهی است که پس از تصرف دولت های بابل، ماد، لیدی و … دستور کشتن مردم و ویران کردن شهر های مغلوب شده را نداد. او حتی به مردم شکست خورده اجازه داد تا در انتخاب کیش خود آزاد باشند و هیچ اجباری در پرستیدن خدای خود کوروش نکرد.


اقدامات والای کوروش او را نه تنها در تاریخ ایران بلکه در تاریخ کل جهان، بسیار متمایز از دیگر پادشاهان کرده است.


[جمع کردن](#) ماجرای مقابله امام هفتم ع و امام هشتم ع با جادوگران و زنده کردن تصویر شیرهایی که در کاخ سلطنتی وجود داشت و دریده شدن ساحران توسط انها در برخی منابع روایی گزارش شده است که به بررسی مختصر ان می پردازیم: 1. به جهت جایگاه والایی که امام کاظم ع در میان مردم داشت ، هارون الرشید به دنبال شخصی بود که موقعیت حضرتشان را تضعیف نموده و ایشان را در میان مردم شرمنده سازد ؛ در همین راستا ، مرد جادوگری را به او معرفی کرده و به حضورش اوردند. وقتی سفره غذا پهن شد ، جادوگر وردی بر نان خواند که هر گاه خادم امام برای برداشتن نان دستش را دراز می کرد ، نان از میان دستانش می پرید و هارون از دیدن این صحنه خوشحال شده و به شدت می خندید. امام کاظم ع با مشاهده این جادوگری ، به تصویر شیری که بر یکی از پرده های قصر کشیده شده بود ، اشاره کرد و فرمود: ای شیر خدا ! دشمن خدا را بگیر ! پس شیر تصویر کشیده شده بر پرده به درنده بسیار بزرگی تبدیل شد و فرد جادوگر را درید ! هارون و اطرافیانش از شدت ترس بیهوش شدند و عقل از سرشان پرید. زمانی که به هوش امدند ، هارون به امام کاظم ع گفت: به حقی که بر تو دارم سوگندت می دهم که از شیر بخواه که ان مرد جادوگر را برگرداند. امام ع پاسخ داد: اگر عصای موسی که تبدیل به اژدها شده بود ، ریسمان ها و عصاهای جادوگران که به صورت مار درامده بودند را برگداند ، این شیر نیز جادوگری که بلعیده بود را برخواهد گرداند ! [ 1 ] در سند این روایت ، افراد زیر قرار دارند: محمد بن الحسن بن احمد بن ولید ، [ 2 ] محمد بن الحسن الصفار ، [ 3 ] سعد بن عبدالله ، [ 4 ] احمد بن محمد بن عیسی ، [ 5 ] حسن بن علی بن یقطین ، [ 6 ] حسین بن علی یقطین ، [ 7 ] و علی بن یقطین بن موسى البغدادی. [ 8 ] تمامی افراد مذکور در سند این روایت موثق مورد تایید هستند ؛ لذا این روایت ، گزارشی قابل استناد و اعتماد است و از جهت محتوا هم مشکلی با عقائد شیعیان ندارد ؛ زیرا با انکه امام کاظم ع در کنترل کردن خشم خود ، فردی نمونه بوده و به همین جهت به حضرتشان کاظم بسیار فروبرنده خشم می گفتند ؛ [ 9 ] اما گاه در جایی که دشمنی بخواهد با جادو و عوام فریبی ، ان چنان حقیقت را وارونه نشان دهد که بیم ان باشد که حتی حق طلبان نیز از مسیر حق منحرف شوند ، اولیای خدا با اجازه پروردگار می توانند با رفتاری اعجاز امیز ، این توطئه را نابود سازند. 2. در زمان مامون خلیفه عباسی ، خشک سالی شدیدی رخ داد و با اصرار مامون ، امام رضا ع برای خواندن نماز باران به بیابان رفت و بعد از استجابت دعای امام ع ، عده ای از اطرافیان مامون به بدگویی از حضرتشان پرداخته و به مامون گوشزد کردند که بعد از چنین اتفاقی این نگرانی وجود دارد که خلافت از بنی عباس به فرزندان علی ع منتقل شود. یکی از این بدگویان حمید بن مهران بود که با لحن جسارت امیزی به امام ع گفت: اى پسر موسى ! پایت را از گلیمت درازتر کرده ای ! خداوند بارانی را در وقتش فرستاده و تو ان را کرامتی برای خود می پنداری ! گویا مانند ابراهیم ع ، مرغان تکه تکه شده را دوباره زنده کرده ای ! در زنده کردن مرغان را انجام داده ای ، ... اگر می پنداری که راستگویی ، تصویر این دو شیری که بر تخت مامون است را زنده کرده و به جان من بینداز ! این می تواند معجزه باشد نه بارش بارانی که هم در وقتش امده و هم دیگران برای ان دست به دعا برداشته بودند ! امام رضا ع خشمگین شد و خطاب به دو تصویر بانگ برداشت: این نابکار را بدرید و هیچ اثری از او باقی مگذارید ! ان دو تصویر تبدیل به دو شیر زنده شده و در برابر نگاه های شگفت امیز حاضران به ان فرد جسور حمله نموده و او را دریدند و استخوان هایش را شکسته و خوردند و خون های او را نیز لیس زدند و هیچ اثری از او باقی نگذاشتند ! سپس رو به امام رضا ع کرده و عرضه داشتند: ای ولی خدا بر روی زمین ! دستورت در مورد مامون چیست ؟ ایا او را نیز به همین ترتیب دریده و نابود کنیم ؟ ! مامون از ترس بیهوش شد. امام به شیرها دستور داد که فعلا دست نگه دارند و سپس فرمود که عطر و گلاب به صورت مامون زده و او را به هوش اورند. بعد از انکه مامون به هوش امد ، شیرها دوباره عرضه داشتند: ایا اجازه می دهید که او را به رفیقش ملحق سازیم ؟ ! امام فرمود: نه ! خدا در باره او نیز نقشه ای دارد که اجرایش خواهد کرد ! ان دو شیر گفتند: پس چه فرمانی می دهید ؟ امام فرمود: به جای خود برگردید و همان گونه شوید که قبلا بودید ! ... [ 10 ] پذیرش محتوای این روایت هم مانند روایت قبل مشکلی ندارد ، اما از لحاظ سند ، فردی به نام محمد بن قاسم المفسر در سلسله سند ان وجود دارد که در کتب رجالی توثیق نشده است. [ 11 ] [ 1 ] . شیخ صدوق ، امالی ، ص 148 ، تهران ، کتابچی ، چاپ ششم ، 1376ش ؛ شیخ صدوق ، عیون اخبار الرضا ع ، محقق ، مصحح ، لاجوردی ، مهدی ، ج 1 ، ص 96 ، تهران ، نشر جهان ، چاپ اول ، 1378ق. [ 2 ] . بررسی سند و متن زیارت عاشورا ، 8950. [ 3 ] . محمد بن الحسن الصفار و اتهام تفویض ، 1938. [ 4 ] . نجاشی ، احمد بن علی ، فهرست اسما مصنفی الشیعه رجال نجاشی ، ص 177 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ ششم ، 1365ش. [ 5 ] . شیخ طوسی ، محمد بن حسن ، رجال الطوسی ، محقق ، مصحح ، قیومی اصفهانی ، جواد ، ص 351 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ سوم ، 1427ق. [ 6 ] . رجال الطوسی ، ص 354. [ 7 ] . همان ، ص 355. [ 8 ] . حلی ، حسن بن علی بن داود ، الرجال ، ص 91 ، دانشگاه تهران ، چاپ اول ، 1342ش. [ 9 ] . زندگی امام موسای کاظم ع و فرزندانش ، سؤال 1888 ؛ عفو و گذشت ، سیره و منش اهل بیت ع ، سؤال 4857. [ 10 ] . شیخ صدوق ، عیون اخبار الرضا ع ، محقق ، مصحح ، لاجوردی ، مهدی ، ج 2 ، ص 172 - 169 ، تهران ، نشر جهان ، چاپ اول ، 1378ق. [ 11 ] . حلی ، حسن بن علی بن داود ، الرجال ، ص 510 ، دانشگاه تهران ، چاپ اول ، 1342ش. حضرت داوود ع از پیامبران بزرگ بنی‌اسرائیل است. محل تولد ایشان دقیقا مشخص نیست ، اما از ان‌جا که بنی‌اسرائیل در سرزمین فلسطین می‌زیستند ، می‌توان گفت داوود ع در فلسطین دیده به جهان گشود. واژه داوود که از ریشه غیر عربی گرفته شده ، [ 1 ] در زبان عبری داوید تلفظ می‌شود ، و به معنای محبوب است. [ 2 ] نام داوود نبی ع شانزده بار ، در قران کریم بیان شده است. [ 3 ] وی از جمله پیامبرانی است که علاوه بر نبوت ، دارای منصب حکومت و قضاوت ، رهبری مقتدر و صاحب کتاب بود. [ 4 ] ان‌حضرت از نواده‌‌های حضرت یعقوب ع است که با چند واسطه به او می‌رسد. [ 5 ] نسب و والدین پدر حضرت داوود ع را با نام‌هایی نسبتا مشابه معرفی کرده‌اند که ناشی از تفاوت‌های بین زبانی است: ایشا ، [ 6 ] ایشی ، [ 7 ] اشی ، [ 8 ] یسی ، [ 9 ] اسی ، [ 10 ] انسا ، [ 11 ] و ... . اما در ارتباط با مادر ان‌حضرت با جست‌وجویی که در منابع تاریخی داشتیم ، به نام ایشان برخورد نکردیم که در صورت یافتن گزارشی در این زمینه ، این پاسخ ویرایش خواهد شد. نسب حضرت داوود ع در برخی از منابع تاریخی این‌گونه ذکر شده است: داوود پسر یسا ایشا ، پسر عوبید عومذ ، پسر بوعز افصان ، پسر سلما سلمون ، پسر نخشون ، پسر عمیناداب ، پسر رم ، پسر حصرون ، پسر فارص ، پسر یهودا ، پسر یعقوب . [ 12 ]   گفتنی است که نسب ان‌حضرت در کتب یهود و نصارا هم این‌گونه ذکر شده است ، [ 13 ] اما در برخی منابع اسلامی او نه از نوادگان یهودا ، بلکه از نوادگان لاوی بن یعقوب معرفی شده است. [ 14 ] قران کریم نیز حضرت داوود ع را از نسل ، حضرت یعقوب ع ، حضرت اسحاق ع و حضرت ابراهیم ع اعلام می‌کند ، ان‌جا که می‌فرماید: و وهبنا له اسحاق و یعقوب کلا هدینا و نوحا هدینا من قبل و من ذریته داود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسى‏ و هارون و کذلک نجزی المحسنین ؛ [ 15 ] و اسحاق و یعقوب را به او ابراهیم بخشیدیم و هر دو را هدایت کردیم و نوح را پیش از ان هدایت نمودیم و از فرزندان او ، داوود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسى و هارون را هدایت کردیم این‌گونه نیکوکاران را پاداش می‌دهیم. القاب القاب و توصیفاتی که می‌توان برای حضرت داوود از قران کریم استخراج کرد ، بدین ترتیب است: ذا الاید صاحب قدرت ، اواب بسیار توبه کننده ، [ 16 ] دارای قدرت فصل الخطاب یا فیصله‌دادن ، [ 17 ] خلیفه الله جانشین خدا ، [ 18 ] نعم العبد بهترین بنده ، ملک پادشاه ، حکیم ، عالم . [ 19 ] همسران بر اساس گزارش‌های تاریخی ، نام‌ همسران داوود ع عبارت‌اند از: شیتموم ، اریخایل ، موخا ، دحات ، ابیطال و اغلا که از انها دارای فرزند شد و میخل بنت شاول که از او صاحب فرزند نشد. [ 20 ] همچنین برای او همسر دیگری به نام برسبا [ 21 ] بثشبع‏ [ 22 ] ذکر شده است که مادر حضرت سلیمان ع و همسر سابق اوریا یکی از فرماندهان نظامی حضرت داوود بود. [ 23 ] البته برخی از کتاب‌های تاریخی برای ان‌حضرت ع همسران زیادی ذکر کرده‌اند و تعداد ان‌را صد همسر نیز ذکر کرده‌اند. [ 24 ] فرزندان‏ ‏بنابر انچه از برخی کتب تاریخی به دست می‌اید ، داوود نبی فرزندان زیادی داشت. برخی از منابع تاریخی تعداد فرزندان حضرت داوود ع را نوزده تن ذکر کرده‌اند ، [ 25 ] نام تعدادی از انها از این قرار است: امنون ، 2. دالویا ، 3. اباشلوم ابشالوم یا ابیشالوم ، 4. ارنیا ، 5. سفاطیا ، 6. ناتان ، 7. سمون ، 8. سوباب ، 9. نوتان ، 10. سلامان ، 11. یابار ، 12. الیشوس ، 13. نافاق ، 14. یافیا ، 15. الیشماس ، 16. السنابا ، 17. الیفلاث ، 18. سلیمان. [ 26 ] معروف‌ترین فرزند او ، حضرت سلیمان ع بود که جانشین وی شد و به مقام نبوت و پادشاهی رسید. [ 27 ] نبوت قران کریم به پیامبری داوود ع و نزول وحی بر ان‌حضرت و داشتن کتابی اسمانی ، تصریح دارد. خدای متعال در قران کریم خطاب به پیامبر اسلام ص می‌فرماید: ما به تو وحى فرستادیم ؛ همان‌گونه که به نوح و پیامبران بعد از او وحى فرستادیم و نیز به ابراهیم و اسماعیل... و به داوود زبور دادیم . [ 28 ] و نیز: و پروردگار تو به انچه در اسمان‌ها و زمین است اگاه‌‏تر است. بعضى از پیامبران را بر بعضى دیگر برترى نهادیم و به داوود زبور را دادیم . [ 29 ] حضرت داوود ع در زمره پیامبرانی است که دارای ایین و شریعت مستقل نبود ، بلکه مبلغ شریعت پیامبر اولوالعزم ؛ حضرت موسی ع بود. [ 30 ] کتاب اسمانی بر اساس صریح ایه 55 سوره اسرا ، کتاب اسمانی حضرت داوود ع ، زبور نام دارد: و اتینا داوود زبورا . طبق احادیث امامان معصوم ع ، در کتاب زبور به مسائل و موضوعات زیر اشاره شده است: الف معارف اعتقادی راجع به توحید ، نبوت حضرت داوود ع ، معاد و یاد مرگ ، تذکر و اتمام حجت راجع به انسان‌هایی که اهل طاعت و عمل نیستند. ب پیش‌بینی‌ها و پیش‌گویی‌ها ؛ مانند بشارت به عیسی و یحیی ع و بشارت به پیامبر اخر الزمان ص که به اسم از ایشان نام برده شده است. امام رضا ع در یکی از مجالس مباحثه که مامون ترتیب داده بود ، در مقابل راس جالوت ؛ از بزرگان یهود ، وقتی به استدلال و احتجاج می‌پردازد ، سفر اول زبور داوود را شروع به قرائت کرد تا این‌که به نام محمد ، علی ، فاطمه ، حسن و حسین ع رسید. سپس حضرت به خداوند قسم یاد کرد که این نام‌های مقدس در زبور امده ، و راس جالوت هم امدن این اسما در زبور را پذیرفته و به ان تصریح کرده است. [ 31 ] هم‌چنین امدن و ظهور منجی برای انسان‌ها و این‌که در نهایت ، وارثان زمین ، بندگان شایسته خداوند هستند ، از مسائلی است که به تصریح قران ، [ 32 ] و احادیث [ 33 ] در زبور به ان اشاره شده است. ج مسائل و دستورهای تربیتی و رفتاری ؛ این مسائل در روایات تحت عنوان احادیث قدسی که در زبور امده و خطاب به داوود نبی ع بوده ، ذکر شده است. [ 34 ] در بعضی از احادیث امده است که کتاب زبور ؛ مانند انجیل و تورات نزد اهل‌بیت ع نگهداری می‌شود. [ 35 ] شغل قبل از نبوت رسول خدا ص فرمود: خداوند ، داوود ع را هنگامی مبعوث کرد ‌که ایشان یک چوپان بود ؛ هم‌چنین حضرت موسی ع را نیز هنگام چوپانی ایشان به نبوت برگزید ؛ من نیز چوپانی گوسفندان را در منطقه جیاد به عهده داشتم . [ 36 ] مقامات و ویژگی‌های شخصیتی تمام کمالات انسانی و الهی را که عموم پیامبران داشتند ، حضرت داوود ع هم داشت ؛ یعنی از اوصاف نبوت عامه برخوردار بود. او نمونۀ کاملی از یک انسان مطیع پروردگار بود که در اثر سیر و سلوک به مقامات بالای انسانی و معنوی رسید. [ 37 ] در این‌جا اشاره مختصری به برخی از روش‌های رفتاری و اخلاقی وی خواهد شد. مقام خلافت الهی: یا داود انا جعلناک خلیفه فی الارض ؛ [ 38 ] اى داود ، ما تو را خلیفه روى زمین گردانیدیم. مسخر کردن کوه‌ها: انا سخرنا الجبال معه یسبحن بالعشی و الاشراق ؛ [ 39 ] ما کوه‌‏ها را رام کردیم و کوه‏ها هر شام‌گاه و بامدادان با او تسبیح می‌کردند. رام کردن پرندگان: و الطیر محشوره کل له اواب ؛ [ 40 ] و پرندگان بر او گرد مى‏امدند ، همه فرمانبر او بودند نرم شدن اهن در دست داوود: و النا له الحدید ؛ [ 41 ] و اهن را برایش نرم کردیم. کشتن جالوت: ... و قتل داود جالوت ؛ [ 42 ] و داوود جالوت را کشت. یکی از ویژگی‌های برجسته داوود که در قران بدان تصریح شده است ، مبارزه و جهاد در راه خدا ، برای از بین بردن پادشاه ظالم و ستم‌گر است که به دست ان‌حضرت اتفاق افتاد. بزرگ خاندان ال داوود و مؤسس سلسله‌ای جدید: اعملوا ال داود شکرا و قلیل من عبادی الشکور ؛ [ 43 ] اى خاندان داوود سپاس‌گزارى کنید ، که اندکى از بندگان من شکر گزارند. داشتن صبر و شکیبایی در راه هدایت مردم: اصبر على‏ ما یقولون و اذکر عبدنا داود ذا الاید انه اواب ؛ [ 44 ] بر انچه می‌گویند صبر کن و به یاد اور بنده ما داوود را که نیرومند بود و بسیار به خدا رجوع داشت. ساده زیستی و ارتزاق از دست‌رنج: فلقد کان یعمل سفائف الخوص بیده...‏ [ 45 ] او با دست خود از لیف خرما زنبیل می‌بافت ، و به هم‌نشینانش می‌‏گفت: کدام یک از شما مرا در فروختن اینها یارى می‌‏دهد ؟ و از قیمت ان زنبیل قرصى نان جوین تهیه می‌کرد و می‌‏خورد. شب زنده‌داری: ... ان داود ع قام فی مثل هذه الساعه من اللیل فقال انها لساعه لا یدعو فیها عبد الا استجیب له‏ ؛ [ 46 ] نوف بکالى می‌گوید: شبى امیر المؤمنین ع را دیدم از بسترش بیرون شد ، به ستارگان دیده دوخت ، سپس به من گفت: اى نوف ! خوابى یا بیدار ؟ گفتم: بیدارم یا امیر المؤمنین ، فرمود: اى نوف ، خوشا به حال زاهدان در دنیا ، و دل‌دادگان به اخرت. انان مردمى هستند که زمین را فرش ، و خاکش را بستر ، و ابش را شربت خوش‌گوار قرار دادند ، قران را لباس دل ، و دعا را جامه رو نموده ، و دنیا را بر طریقه مسیح از خود بریدند ، چه بریدنى ! اى نوف ، داوود ع در مانند این ساعت از شب برخاست و گفت: این ساعتى است که عبد در این ساعت دعا نمی‌کند ، مگر این‌که مستجاب شود. [ 47 ] وفات درباره سرانجام حضرت داوود ع امده است: داوود ع کنیزی داشت که هر شب درهاى خانه او را می‌بست و کلیدهایش را پیش او می‌اورد. سپس ان‌حضرت به نیایش پروردگار برمی‌خاست. هنگامى که مرگ وى نزدیک شده بود ، شبى ، مانند همه شب‌‌ها که کنیز درها را بسته بود ، ناگهان مردى را در درون خانه دید. از او پرسید: چه کسى تو را در این خانه راه داد ؟ مرد در پاسخ گفت: من کسى هستم که در کاخ پادشاهان ، بدون اجازه ایشان داخل می‌شوم . داوود پرسید: ایا تو عزرائیل هستى ؟ جواب داد: ارى ! پرسید: پس چرا پیش از این به من پیام نفرستادى و از امدن خود خبر ندادى تا براى مرگ اماده شوم ؟ ! عزرائیل در پاسخ گفت: من پیش از این پیک و پیام بسیارى براى تو فرستادم. پرسید: پیک‌هاى تو چه کسانى بوده‌اند ؟ جواب داد: پدر تو ، برادر تو ، همسایه تو و اشنایان تو اکنون در کجا هستند ؟ گفت: همه مرده‌اند. گفت: اینها همگى پیک‌‌هاى من بودند و پیام مرا به تو می‌رساندند ؛ زیرا تو نیز می‌میرى هم‌چنان‌که انان مردند. عزرائیل این را گفت و جان داوود را گرفت. بنابر این نقل ، داوود ‌صد سال عمر کرد که مدت فرمانروایی‌اش چهل سال بود. [ 48 ] از رسول خدا ص نقل شده است: داوود صد سال تمام عمر کرد که چهل سال ان ، دوران سلطنت و پادشاهی او بود . [ 49 ] ارام‌گاه بر اساس نقل تاریخ ارام‌گاه داوود نبی ع در کشور فلسطین ، در شهر بیت المقدس ، کوه صهیون است. [ 50 ] ، [ 51 ]       [ 1 ] . جوهری ، اسماعیل بن حماد ، الصحاح تاج اللغه و صحاح العربیه ، محقق ، مصحح ، عطار ، احمد عبد الغفور ، ج 2 ، ص 471 ، بیروت ، دار العلم للملایین ، چاپ اول ، 1410ق. [ 2 ] . خرمشاهی ، بهاالدین ، دانشنامه قران و قران پژوهی ، ج 1 ، ص 1034 ، تهران ، چاپ اول ، 1377ش. [ 3 ] . بقره ، 251 ؛ نسا ، 163 ؛ مائده ، 78 ؛ ‌انعام ، 84 ؛ اسرا ، 55 ؛ انبیا ، 78 و 79 ؛ نمل ، 15 و 16 ؛ سبا ، 10 و 13 ؛ ص ، 17 ، 22 ، 24 ، 26 و 30. [ 4 ] . حضرت داود و خلافت الهی ، 45617 ؛ داستان قضاوت حضرت داوود ع ، 98519 ؛ پیامبر بودن حضرت داود ع و سلیمان ع ، 64537 ؛ صدای خوش حضرت داود و امام باقر ع بدون ابزار موسیقی ، 53002 ؛ نعمت‌های عطا شده به حضرت داود ع ، 49697. [ 5 ] . طبری ، محمد بن جریر ، تاریخ طبری تاریخ الامم و الملوک ، تحقیق ، ابراهیم ، محمد ابو الفضل ، ج 1 ، ص 476 ، بیروت ، دار التراث ، چاپ دوم ، 1387ق ، 1967م. [ 6 ] . ابن کثیر دمشقی ، اسماعیل بن عمر ، البدایه و النهایه ، ج 2 ، ص 9 ، بیروت ، دار الفکر ، 1407ق ، 1986م. ؛ مقدسى ، مطهر بن طاهر ، البد و التاریخ ، ج 3 ، ص 100 ، بور سعید ، مکتبه الثقافه الدینیه ، بی‌تا. [ 7 ] . تاریخ الامم و الملوک ، ج 1 ، ص 476 ؛ ابن اثیر ، على بن ابى الکرم ، الکامل فی التاریخ ، ج 1 ، ص 223 ، بیروت ، دار صادر ، دار بیروت ، 1385ق ، 1965م. [ 8 ] . قمى ، على بن ابراهیم ، تفسیر القمی ، محقق ، مصحح ، موسوى جزائرى ، سید طیب ، ج 1 ، ص 82 ، قم ، دار الکتاب ، چاپ سوم ، 1404ق. [ 9 ] . روت ، 4:17 ؛ سموئیل ، 16:1 ؛ سموئیل ، 16:11 ؛ لوقا ، 3:23 ؛ سموئیل ، 12:16. به نقل از سایت اسلام پدیا. [ 10 ] . تفسیر القمی ، ج 1 ، ص 82   [ 11 ] . منهاج سراج ، طبقات ناصری تاریخ ایران و اسلام ، تحقیق ، حبیبی ، عبد الحی ، ج 1 ، ص 37 ، تهران ، دنیای کتاب ، چاپ اول ، 1363ش. [ 12 ] . دیوان المبتدا و الخبر فى تاریخ العرب و البربر و من عاصرهم من ذوى الشان الاکبر ، ج 2 ، ص 110. [ 13 ] . همان. [ 14 ] . تفسیر القمی ، ج 1 ، ص 82. [ 15 ] . انعام ، 84. [ 16 ] . صاد ، 17. [ 17 ] . همان ، 20. [ 18 ] . همان ، 26. [ 19 ] . بقره ، 251. [ 20 ] . یعقوبى ، احمد بن ابى یعقوب ، تاریخ یعقوبى ، ج 1 ، ص 51 ، بیروت ، دار صادر ، چاپ اول ، بی‌تا. [ 21 ] . همان ، ج ‏1 ، ص 53. [ 22 ] . مقدسی ، مطهر بن طاهر ، البد و التاریخ ، ج 3 ، ص 101 ، بور سعید ، مکتبه الثقافه الدینیه ، بی‌تا. [ 23 ] . ازدواج حضرت داود ع با زن بیوه ، 76886 ؛ نسبت‌های ناروا در کتاب مقدس به حضرت داود نبی ع ، 41442. [ 24 ] . ابن سعد کاتب واقدی ، محمد بن سعد‏ ، الطبقات الکبری‏ ، تحقیق ، عطا ، محمد عبد القادر ، ج 8 ، ص 163 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ اول ، 1410ق ؛ ابن کثیر دمشقی‏ ، اسماعیل بن عمر ، البدایه و النهایه ، ج 2 ، ص 15 ، بیروت ، دار الفکر ، 1407ق ؛ مسعودی ، ابو الحسن علی بن الحسین ، مروج الذهب و معادن الجوهر ، تحقیق ، داغر ، اسعد ، ج 1 ، ص 70 ، قم ، دار الهجره ، چاپ دوم ، 1409ق. [ 25 ] . الکامل فی التاریخ ، ج 1 ، ص 228. [ 26 ] . تاریخ یعقوبى ، ج 1 ، ص 51. [ 27 ] . همان ؛ نمل ، 16. [ 28 ] . نسا ، 163. [ 29 ] . اسرا ، 55. [ 30 ] . بلعمی ، تاریخنامه ‏طبری ، تحقیق ، روشن ، محمد ، ج 1 ، ص 404 ، تهران ، البرز ، سروش ، چاپ سوم ، 1373 و 1378ش. [ 31 ] . ابن حمزه طوسى ، محمد بن على‏ ، الثاقب فی المناقب‏ ، محقق ، مصحح ، علوان ، نبیل رضا ، ص 192 ، قم ، انصاریان ، چاپ سوم ، 1419ق. [ 32 ] . انبیا ، 105. [ 33 ] . مجلسى ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج 9 ، ص 126 ، بیروت ، دار احیا التراث العربی ، چاپ دوم ، 1403ق.‏ [ 34 ] . طوسى ، محمد بن الحسن‏ ، امالی ، ص 107 ، قم ، ‏ دار الثقافه ، چاپ اول ، 1414ق.‏ [ 35 ] . کلینى ، محمد بن یعقوب ، کافی ، محقق ، مصحح ، غفارى ، على اکبر ، اخوندى ، محمد ، ج 1 ، ص 226 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ چهارم ، 1407ق. ر. ک : امام مهدی عج و همراه داشتن کتاب‌های انبیا هنگام ظهور ، 45408 [ 36 ] . ابن اثیر جزرى ، على بن محمد ، اسد الغابه فى معرفه الصحابه ، ج 1 ، ص 219 220 ؛ ج 3 ، ص 414 ، بیروت ، دار الفکر ، 1409ق ؛ ر. ک: چوپانی کردن حضرت داوود و سلیمان ، 101979. [ 37 ] . علت گریه زیاد حضرت داوود ع ، 65848. [ 38 ] . صاد ، 26. [ 39 ] . صاد ، 18. [ 40 ] . همان ، 19. [ 41 ] . سبا ، 10. [ 42 ] . بقره ، 251. [ 43 ] . سبا ، 13. [ 44 ] . صاد ، 17. [ 45 ] . سید رضی ، محمد بن حسین ، نهج البلاغه ، محقق ، صبحی صالح ، ص 227 ، قم ، هجرت ، چاپ اول ، 1414ق. [ 46 ] . همان ، ص 486. [ 47 ] . همان. [ 48 ] . الکامل فی التاریخ ، ج 1 ص 228. [ 49 ] . صدوق ، محمد بن على‏ ، کمال الدین و تمام النعمه ، محقق ، مصحح ، غفارى ، على اکبر ، ج 2 ، ص 524 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ دوم ، 1395ق ؛ ر. ک: امکان درخواست بخشیدن بخشی از عمر به دیگران ، 107851. [ 50 ] . مقدسى ، محمد بن احمد ، احسن التقاسیم فى معرفه الاقالیم ، ص 46 ، قاهره ، مکتبه مدبولی ، چاپ سوم ، 1411ق. [ 51 ] . برای اگاهی بیشتر ، ر. ک: سایت اسلام پدیا ، مدخل داوود نبی ع ؛ جوادی املی ، عبد الله ، سیره پیامبران در قران ، ج 7 ، ص 239- 264 ، قم ، مرکز نشر اسرا ، چاپ اول ، 1376ش. تاریخ و منابع اسلامى به ما مى‏گوید که خانه کعبه به دست ادم ( ع ) ساخته شده است و سپس در طوفان نوح اسیب دید و به وسیله ابراهیم خلیل ( ع ) تجدید بنا شد ، و بعد از او قومى از عرب جرهم ان را بنا کردند ، و باز روزگار ان را ویران کرد ، عمالقه براى بار سوم ان را تجدید بنا کردند ، و براى نوبت چهارم ، قریش ان را تجدید بنا نمودند و بعد از ان که عبد الملک مروان متولى امر خلافت شد ، حجاج بن یوسف خانه‏اى را که عبد الله بن زبیر ساخته بود خراب نموده به شکل قبلى‏اش برگرداند. وضع کعبه بدین منوال باقى بود ، تا ان که سلطان سلیمان عثمانى در سال نهصد و شصت روى کار امد ، سقف کعبه را تغییر داد. و چون در سال هزار و صد و بیست و یک هجرى احمد عثمانى متولى امر خلافت گردید ، مرمت‏هایى در کعبه انجام داد ، و بعد سیل عظیم سال هزار و سى و نه بعضى از دیوارهاى سمت شمال و شرق و غرب ان را خراب کرده بود. سلطان مراد چهارم ، یکى از پادشاهان ال عثمان دستور داد ان را ترمیم کردند و کعبه دیگر دستکارى نشد تا امروز. اما در مورد نحوه ولادت حضرت علی ( ع ) و شکافته شدن دیوار کعبه کسی ان را مورد تردید قرار نداده است. هم منابع اهل سنت و هم شیعیان ان را بدون تردید نقل کرده اند. ولی بعد از ولادت حضرت علی ( ع ) نیز کعبه چندین بار بازسازی و یا تجدید بنا شده است ، بنابراین به طور طبیعی باید اثار شکافی که برای تولد حضرت علی ( ع ) در کعبه ایجاد شده بود از بین رفته باشد و این مطلبی است که هیچ یک از شیعیان منکر ان نیستند ، و اهمیتی هم ندارد که اثر ان شکاف به دلیل تجدید بنا از بین رفته باشد ، چون انچه که اهمیت دارد خود اعجاز شکاف کعبه هست که به طور حتم به وقوع پیوست و منابع معتبر شیعه و اهل سنت ان را به وفور بیان کرده اند. چقدر برای نجات خودت تلاش خواهی کرد شهر مقدس مکه زادگاه پیامبر اسلام ص و بسیاری از مسلمانان مهاجر بود و فتح ان به نوعی ازادی این زادگاه از چنگ دشمنان محسوب می شد. پیامبر ص به شهر مکه علاقه داشت و براى حضرتش جاى بسى خشنودى بود که بتواند ان را فتح کند. این هدف مهم ، در رمضان سال هشتم هجری ، [ 1 ] - به دنبال نقض پیمان صلح حدیبیه از سوی مشرکان ، [ 2 ] - زمانى عملى شد که اقتدار ان حضرت ص در مدینه و اطراف ان تثبیت گردید. با توجه به منابع تاریخی و حدیثی می توان اثاری را برای فتح مکه برشمرد که به مواردی از انها اشاره می شود: 1. پایان قدرت سیاسى مشرکان قریش در حجاز کفار قریش بزرگ ترین دشمنان اسلام بودند ؛ از این رو ، خارج ساختن مکه از سلطه انان یکى از هدف هاى مهم رسول خدا ص بود. بر اساس روایتی از ابن عباس ؛ پیامبر ص بعد از فتح این شهر به کنار کعبه رفت و دستگیره در ان را گرفت ، هنگامی که دشمنان با نگرانی به کعبه پناه برده و در انتظار تصمیم پیامبر اسلام در باره اینده خود بودند. در این جا پیامبر ص فرمود: شکر خداى را که وعده اش تحقق یافت و بنده اش را پیروز کرد و احزاب و گروه هاى دشمن را نابود ساخت . سپس رو به مردم کرد و فرمود: ای جمعیت قریش ! گمان می برید که چه تصمیمی در مورد شما خواهم گرفت ؟ ، انها در پاسخ گفتند: ما از تو جز خیر و نیکى انتظار نداریم ، تو برادر بزرگوار و بخشنده و فرزند برادر بزرگوار ما هستى ، و الان قدرت در دست تو است ، پیامبر فرمود: و من درباره شما همان می گویم که برادرم یوسف درباره برادرانش به هنگام پیروزى گفت: لا تثریب علیکم الیوم ؛ [ 3 ] امروز روز سرزنش و ملامت و توبیخ نیست . [ 4 ] 2. بیعت با پیامبر خدا ص و اعلام وفادارى به ان حضرت ص پس از فتح مکه ، مردم مکه با پیامبر اکرم ص بیعت کرده ، اعلام وفادارى نمودند و پس از مردان ، نوبت به زنان رسید که ایه دوازده سوره ممتحنه [ 5 ] نازل گردید. [ 6 ] در مراحل بعد ، نمایندگان دیگر قبائل جزیره العرب یکایک خدمت پیامبر رسیده و وفاداری خود را اعلام می کردند. 3. ایجاد الفت و دوستی میان مسلمانان و دشمنان دیروزشان رفتار رسول خدا ص در روز فتح مکه روشن ترین نمونه رفتارهاى انسانى است ؛ زیرا با ان که ان حضرت ص بر دشمنان خود پیروز گشت و این توان را داشت که مجازات شدیدی را دامن گیر انان کند ، اما فرمود: بروید ، شما ازاد شدگانید . [ 7 ] هم چنین پیامبر ص اعلام کرد که خدا عیب های دروان جاهلیت شما را از بین برده است. [ 8 ] رسول خدا ص هنگام فتح مکه چنان که از او انتظار می رفت ، با کمال بزرگوارى و گذشت رفتار کرد. ان حضرت ص اعلام نمود که هرکس سلاحش را زمین بگذارد و به مسجد الحرام پناه ببرد ، [ 9 ] و یا به خانه اش برود و در را ببندد و یا به خانه ابوسفیان [ 10 ] و حکیم [ 11 ] پناهنده شود ، در امان است. مردم سلاح ها را زمین گذاشته ، برخى به مسجدالحرام و برخى به خانه ها یشان پناه بردند. [ 12 ] پیامبر ص پس از پاک سازى کعبه از وجود بت ها به میان مردم امد و از انها پرسید که انتظار دارند چگونه با انان رفتار شود ؟ مکیان با توجه به رفتار گذشته شان با پیامبر ص ، خود را سزاوار مجازاتى سخت می دانستند ، اما با این وجود درخواست گذشت و بخشش کردند. رسول خدا ص نیز انان را بخشید و اعلام عفو عمومى کرد. تنها دستور کشتن چند جنایت کار صادر شد که در نهایت تعدادى از همان ها نیز پس از تشرف به اسلام بخشیده شدند. [ 13 ] 4. از بین بردن بت ها و نابودی نمادهای شرک [ 14 ] وقتی پیامبر ص به مسجد وارد شد ، طواف کرد و با چوبى که در دست داشت به بت های که در اطراف کعبه بود ، اشاره کردند و می فرمود: و قل جا الحق و زهق الباطل ان الباطل کان زهوقا ؛ [ 15 ] حق امد و باطل از میان رفت که باطل همواره رفتنى است و ان بت ها را به زمین مى افکند. [ 16 ] 5. بهره مند شدن از کمک طلقا پیامبر ص بعد از فتح مکه به سوى قبیله هوازن و ثقیف و طائف حرکت کردند. در این جنگ دو هزار از طلقا اهالی مکه که شامل عفو عمومی شده بودند ، [ 17 ] با ان که تا دیروز در سپاه دشمنان اسلام قرار داشتند ، اما در این مسیر به سپاه اسلام پیوسته و به انان کمک رساندند. [ 18 ] 6. ورود ازادانه مسلمان به مکه در سال های بعد این فتح زمینه حضور ازادانه مسلمانان در سال های بعد را فراهم کرد ، به گونه ای که در سال دهم هجری چندین هزار نفر از انان توانستند به حج بروند. [ 19 ] [ 1 ] . ابن کثیر دمشقی ، اسماعیل بن عمر ، البدایه و النهایه ، ج 4 ، ص 286 ، بیروت ، دار الفکر ، 1407ق. [ 2 ] . مفاد صلح حدیبیه و زمینه سازی برای فتح مکه ، 93995 [ 3 ] . یوسف ، 92. [ 4 ] . کلینى ، محمد بن یعقوب ، کافی ، ج 4 ، ص 225 226 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ چهارم ، 1407ق. [ 5 ] . یا ایها النبی اذا جاک المؤمنات یبایعنک على ان لا یشرکن بالله شیئا و لا یسرقن و لا یزنین و لا یقتلن اولادهن و لا یاتین ببهتان یفترینه بین ایدیهن و ارجلهن و لا یعصینک فی معروف فبایعهن و استغفر لهن الله ان الله غفور رحیم ؛ اى پیامبر ! هنگامى که زنان مؤمن نزد تو ایند و با تو بیعت کنند که چیزى را شریک خدا قرار ندهند ، دزدى و زنا نکنند ، فرزندان خود را نکشند ، تهمت و افترایى پیش دست و پاى خود نیاورند و در هیچ کار شایسته اى مخالفت فرمان تو نکنند ، با انها بیعت کن و براى انان از درگاه خداوند امرزش بطلب که خداوند امرزنده و مهربان است ! . [ 6 ] . قمى ، على بن ابراهیم ، تفسیر القمی ، ج 2 ، ص 364 ، قم ، دار الکتاب ، چاپ چهارم ، 1367ش. [ 7 ] . البدایه و النهایه ، ج 4 ، ص 301 ؛ مقریزی ، تقى الدین ، امتاع الاسماع بما للنبی من الاحوال و الاموال و الحفده و المتاع ، ج 8 ، ص 387 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ اول ، 1420ق. [ 8 ] . ابن اثیر جزری ، على بن محمد ، اسد الغابه ، ج 4 ، ص 96 ، بیروت ، دار الفکر ، 1409ق ؛ الکافی ، ج 8 ، ص 246. [ 9 ] . ابن عبدالبر ، یوسف بن عبد الله ، الاستیعاب فی معرفه الاصحاب ، تحقیق ، البجاوی ، علی محمد ، ج 4 ، ص 1679 ، بیروت ، دار الجیل ، چاپ اول ، 1412ق. [ 10 ] . طبرسی ، فضل بن حسن ، اعلام الوری باعلام الهدی ، ص 109 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ سوم ، 1390ق. [ 11 ] . مجلسی ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج 21 ، ص 104 ، تهران ، اسلامیه ، چاپ دوم ، 1363ش. [ 12 ] . همان. [ 13 ] . جهت اگاهی بیشتر در این زمینه ر. ک: رحمت و مهربانی پیامبر اسلام ص نسبت به مردم در فتح مکه ، 31567 ؛ حویرث بن نقیذ و کشته شدن حویرث به دست امام علی ع ، 23889. [ 14 ] . اغازکننده بت پرستی در مکه ، 2446. [ 15 ] . اسرا 81. [ 16 ] . مقدسی ، مطهر بن طاهر ، البد و التاریخ ، ج 4 ، ص 235 ، بور سعید ، مکتبه الثقافه الدینیه ، بی تا ؛ ر. ک: پیامبر ص و باقی گذاشتن تمثال عیسی ع و مریم س در کعبه ، 89409. [ 17 ] . فلسفه تعبیر طلقا نسبت به عباس و عقیل ، 23056. [ 18 ] . البد و التاریخ ، ج 4 ، ص 236. [ 19 ] . تعداد حاضران در غدیر خم ، 28850. بنیامین کوچک‌ترین پسر یعقوب نبی ع است که با یوسف پیامبر ع از یک مادر به نام راحیل بودند. [ 1 ] یعقوب نسبت به این دو پسر - بویژه یوسف ع - محبت بیشترى نشان می‌داد ؛ و این اظهار محبت شاید از ان‌جهت بود که این‌دو کوچک‌ترین فرزندان او محسوب می‌‏شدند و به طور طبیعی نیاز به حمایت و محبت بیشترى داشتند. و یا این‌که بر اساس برخی از گزارش‌ها مادر انها راحیل از دنیا رفته بود ، و به این جهت نیز به محبت بیشترى محتاج بودند. تاریخ از بنیامین و زندگی او مطالب در خور توجهی را ثبت نکرده است. در قران کریم نیز به نام او تصریح نشده ، بلکه فقط در سوره یوسف چند بار با عنوان اخ برادر ، یک‌بار با عنوان ابن و چند بار با ضمیر غایب از او یاد شده است. بنیامین یکى از شخصیت‌هاى دخیل در داستان یوسف ع است که در اغاز داستان ، حضوری کم رنگ دارد ، اما در بخش‌هاى بعدى و پس از دیدار نخست یوسف با برادرانش در مصر ، نقش وى برجسته شده ، و تا پایان حکایت ، حضور پر رنگ او حفظ می‌شود. بنیامین نیز مانند یوسف ، بیش از برادران دیگر ، مورد علاقه‌ی یعقوب ع بود و در غیاب یوسف تا حدودی جای او را نزد یعقوب پر می‌کرد. این پیوند عاطفى اما ، حسادت برادران را برمی‌انگیخت و زمینه‌ساز ازار و اذیت بنیامین از سوى انان می‌شد ، اما بنیامین همه‌ی ناملایمات و نیز رنج سال‌ها دورى از برادر را با صبر و بردبارى تحمل کرد و پاداش نیک ان‌را با دیدار یوسف که در اوج عزت و اقتدار بود ، دریافت کرد. بنیامین در قران قران کریم می‌فرماید هنگام قحطى و خشک‌سالى در سرزمین کنعان و روانه شدن ده پسر یعقوب ع به سوی مصر براى تهیه اذوقه ،  ان‌حضرت به سبب دلبستگى شدید به بنیامین و ترس از دچار امدن او به سرنوشت یوسف ، وى را نزد خود نگه‌‌داشت ؛ لذا وی در این سفر برادران خود را همراهی نکرد. هنگامی که فرزندان یعقوب برای تهیه گندم وارد مصر شدند و خود را معرفی کردند که از سرزمین کنعان می‌ایند ، یوسف ع انها دید و شناخت ، اما خود را معرفى نکرد: و جا اخوه یوسف فدخلوا علیه فعرفهم و هم له منکرون . [ 2 ] یوسف ع ، به بهانه‌اى درباره اصل و نسب و خاندان انها ، پرسش‌هایى را مطرح کرد ، و پس از اطلاع از زنده‌بودن پدر و برادر کوچکش بنیامین ، زمینه‌ی درخواست براى اوردن بنیامین به نزد خویش را فراهم اورد. پس از اماده شدن بارها و هنگام حرکت کنعانیان ، یوسف از انان می‌خواهد که به عنوان گواه صداقت خویش ، در سفر دوم ، برادر دیگرشان را هم بیاورند: و لما جهزهم بجهازهم قال ائتونی باخ لکم من ابیکم الا ترون انى اوفی الکیل وانا خیر المنزلین . [ 3 ]  فرزندان یعقوب هم قول مؤکد می‌دهند که ضمن گفت‌وگو با پدر و راضى کردن او ، بنیامین را نزد یوسف بیاورند: قالوا سنراود عنه اباه و انا لفاعلون . [ 4 ] فرزندان یعقوب پس از بازگشت و اوردن اذوقه و گندم ، و ضمن شرح و تعریف اتفاقات سفر ، شرط یوسف مبنى بر اوردن بنیامین به عنوان جواز ورود دوباره به مصر و تهیه اذوقه را یاداورى می‌کنند ، تا با توجه به قحطى و خشک‌سالى و نیاز شدید خانواده به اذوقه ، رضایت پدر را به دست اورند ، اما علاقه‌ی فراوان یعقوب ع به بنیامین و نگرانى او نسبت به جان وى ، بویژه با توجه به سابقه‌ی برخورد برادران با یوسف ، و نیز احتمال وجود خطر براى او از جانب عزیز مصر ، مانع از ان می‌شد که پدر با رفتن بنیامین به همراه برادران به موافقت کند. برادران در تلاش براى رفع این نگرانی‌ها از یک‌سو به بازگرداندن بهاى اذوقه اشاره می‌کردند که می‌تواند نشانه‌ی لطف ، مهربانى و خیرخواهى عزیز مصر نسبت به انان باشد ،  و از سوى دیگر بر حفظ و حراست از بنیامین بویژه با استفاده از تعبیر محبت‌امیز برادر ، تاکید می‌کردند. [ 5 ] حضرت یعقوب ع در برابر این درخواست فرزندان مبنى بر حفاظت از جان یوسف و اعتماد وى به انان اشاره و با یاداورى سرنوشت یوسف ، بی‌اعتمادى خویش را به انها ابراز می‌کند ، ان‌گاه با وصف کردن خداوند به عنوان مهربان‌ترین و بهترین نگه‌دارنده ، این معنا را گوشزد می‌کند که اگر قرار باشد روى مهربانى و نگه‌دارى کسى نسبت به بنیامین ، تکیه کند ، او کسى جز خدای متعال نیست: قال هل امنکم علیه الا کما امنتکم على اخیه من قبل فالله خیر حافظا وهو ارحم الراحمین . [ 6 ]  یعقوب نبی ع با این سخن ، نه تنها همه‌ی گفته‌هاى پسرانش ، بلکه ابراز محبت دروغین و نیز توان انان نسبت به حفظ جان بنیامین را رد می‌کند. اما در عین حال بازگشت بهاى اذوقه در میان بارها از یک‌سو ، و نیاز شدید خانواده به غذا از سوى دیگر ، وی را بر ان می‌دارد که با رفتن بنیامین موافقت کند ، با این شرط که برادران سوگند یاد کنند و پیمان اکیدى ببندند که او را حفظ کرده ، دوباره نزد پدر بیاورند ، مگر این‌که در شرایطى ؛ مانند مرگ یا گرفتارى همگانى توان این کار را نداشته باشند. [ 7 ] یعقوب پس از ان‌که از پسرانش تعهد گرفت که در محافظت بنیامین نهایت تلاش را به خرج دهند ، بنیامین را حاضر کرد و پیراهن پشمین خود ، عمامه‌‏اى کتان از حضرت اسماعیل ع ، و عبای ابراهیم ع را که به یادگار نزد خود داشت ، به بنیامین داد ، و گفت روزی که پیش عزیز مصر می‌روید ، این پیراهن را بپوش ، عمامه را بر سر بگذار و عبا را بر دوش خود افکن که من این‌‌را برای کفن خود کنار گذاشته بودم که یادگار اجداد گرامی ما است. بنیامین عصایى به دست گرفت و با برادران روانه مصر شد و یعقوب برای بدرقه انها تا زیر ان درختی رفت که برای اخرین بار یوسف را هنگام رفتن با برادران به صحرا تا ان‌جا بدرقه کرده بود. یعقوب چون به ان‌جا رسید دست بر گردن بنیامین گذاشت و بسیار گریست ، و گفت: اى پسر با یوسف تا این‌جا امدم و از ان پس دیگر هرگز او ندیدم. [ 8 ] بر اساس پاره‌اى از گزارش‌ها ، بنیامین در طول مسیر ، از احترام و خدمت شایان توجه برادران برخوردار بود. [ 9 ] هنگامى که انان نزد یوسف ع رسیدند ، وى بنیامین را در اغوش گرفت ، [ 10 ] و ضمن معرفى خویش ، از او به سبب بدرفتارى گذشته برادران دل‌جویى داد: و لما دخلوا على‏ یوسف اوى‏ الیه اخاه قال انی انا اخوک فلا تبتئس بما کانوا یعملون . [ 11 ]   نقشه نگه‌دارى بنیامین در مصر یوسف بر اساس قوانین پادشاهى مصر و بدون رضایت برادران نمی‌توانست ، بنیامین را نزد خود نگهدارد ؛ ازاین‌رو با هدایت و الهام خداوند نقشه‌اى کشید که انان ناگزیر و بر اساس قانون پذیرفته شده خویش ، بنیامین را به وى تحویل دهند: ... کذلک کدنا لیوسف ما کان لیاخذ اخاه فى دین الملک الا ان یشا الله . [ 12 ] هنگامى که بارها بسته شد ، یوسف ، پیمانه پادشاه را میان بارهاى بنیامین پنهان کرد ، ان‌گاه انان متهم به دزدى شدند. برادران در مقام دفاع ، سوگند یاد می‌کنند که براى فسادانگیزى در مصر نیامده‌اند و سابقه دزدى ندارند. ان‌گاه در پاسخ به این‌که اگر دروغ‌گو باشند و دزدى کار انان باشد ، سارق چگونه مجازات شود ، کیفر بردگى و به خدمت گرفته شدن دزد بر اساس قوانین خویش را می‌پذیرند. بعد از این اعتراف ، بار شتران را جست‌وجو می‌کنند و براى این‌که شک و تردید برادران برانگیخته نشود ،  ابتدا بارهاى انان و در اخر محموله بنیامین بازرسى و پیمانه در میان ان پیدا می‌شود. با پیدا شدن پیمانه ، برادران ، بنیامین را مانند برادرش یوسف ، دزد می‌خوانند. یوسف با شنیدن این اتهام ناراحت شد ، اما چیزى را بروز نداد. انها در واقع با این سخن ، افزون بر ابراز دوباره کینه و حسد خویش ، از دزدى بنیامین ، بیزارى جسته ، خود را از وى و برادرش جدا می‌کنند. [ 13 ]   تلاش برادران براى رهایى بنیامین با تعیین مجازات بردگى براى بنیامین ، برادران کوشیدند با یاداورى پدر پیر او ، و نیکوکار خواندن عزیز مصر یوسف ، عواطف وى را تحریک و با پیشنهاد نگه‌دارى یکى از انها به جاى بنیامین ، او را ازاد کنند ، اما یوسف با ظالمانه خواندن این پیشنهاد ، ان‌را نمی‌پذیرد. برادران پس از ناامید شدن از یوسف ، به کنارى رفته ، دور از دیگران به چاره‌جویى پرداختند. برادر بزرگ‌تر با یاداورى سوگند و پیمان اکیدشان و نیز کوتاهى گذشته درباره یوسف ، می‌گوید من هرگز به کنعان باز نمی‌گردم و در مصر می‌مانم ، مگر با اجازه و رضایت پدر. ان‌گاه از انان می‌خواهد به کنعان بازگردند ، ضمن اگاه کردن پدر از دزدى بنیامین ، در پاسخ این پرسش وى که مصریان از کجا مجازات بردگى سارق را دانستند ، بگویند که ما بدون اگاهى از سرقت بنیامین ، فقط به کیفر سرقت بر اساس قوانین جزایى خویش گواهى دادیم و اگر سخنان ما را باور نمی‌کنى ، از مردمان مصر که شمارى از انان در ان نواحى ساکن بودند و کاروانیان همراه بپرس تا درستى گفتار ما روشن گردد. [ 14 ] برادران در بازگشت ، سخنان یادشده را بازگو می‌کنند و یعقوب ع در برابر این پیش‌امد نیز مانند گم‌شدن یوسف ، بدون هیچ شکوه و ناسپاسى ، بردبارى کرده ، درد دل خویش را با خداوند بازگو می‌کند ، با این امید که هر سه فرزند او را به وى بازگرداند. یعقوب ع بعد از این ، از پسرانش می‌خواهد با امید به رحمت خدا به جست‌وجوى یوسف و برادرش بروند. برادران هم روانه مصر می‌شوند و در دیدار با یوسف ، به سبب شرمسارى از دزدى بنیامین و نیاز به اذوقه ، با خضوع و فروتنی تمام ، از سختی‌ها و گرفتار شدن خود و خانواده و متاع اندکشان براى خرید اذوقه می‌گویند و با یاداورى پاداش خداوند به بخشایش‌گران ، خواستار دریافت اذوقه و ازادى بنیامین می‌شوند. یوسف نیز در برخوردى جوان‌مردانه ، با یاداورى رفتار گذشته برادران با وى و بنیامین و مربوط خواندن ان به زمان نادانى انها ، زمینه معرفى خویش را فراهم می‌کند ، ان‌گاه در پاسخ برادرانش که ایا وى یوسف است ، ان‌را تایید کرده ، با معرفى بنیامین به عنوان برادر خویش از منت خدا بر ان دو و پاداش پرهیزکارى و بردباریشان در جریان حوادث پیش امده ، خبر می‌دهد. [ 15 ]     [ 1 ] . طبری ، ابو جعفر محمد بن جریر ، تاریخ الامم و الملوک تاریخ طبری ، تحقیق ، ابراهیم ، محمد ابو الفضل ، ج 1 ، ص 317 ، بیروت ، دار التراث ، چاپ دوم ، 1387ق. [ 2 ] . یوسف ، 58. [ 3 ] . همان ، 59. [ 4 ] . همان ، 61. [ 5 ] . طباطبائی ، سید محمد حسین‏ ، المیزان فی تفسیر القران ، ج 11 ، 216 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی‏ ، چاپ پنجم‏ ، 1417ق. قالوا یابانا ما نبغى هذه بضعتنا ردت الینا ونمیر اهلنا و نحفظ اخانا . یوسف ، 65. [ 6 ] . همان ، 64. [ 7 ] . همان ، 66. [ 8 ] . رشیدالدین میبدی ، احمد بن ابی سعد ، کشف الاسرار و عده الابرار ، تحقیق ، حکمت‏ ، علی اصغر ، ج 5 ، ص 103 ، تهران ، امیر کبیر ، چاپ پنجم ، 1371ش. [ 9 ] . همان ، ص 109. [ 10 ] . برخی از مفسران معتقدند: از ظاهر سیاق برمی‌اید که یوسف در خلوت و پنهانى خود را به برادر معرفى کرد. المیزان فی تفسیر القران ، ج‏11 ، ص 221. [ 11 ] . یوسف ، 69. [ 12 ] . همان ، 76. [ 13 ] . المیزان فی تفسیر القران ، ج‏11 ، ص 226. [ 14 ] . یوسف ، 81- 82. [ 15 ] . برای اگاهی بیشتر در این زمینه ، ر. ک: دائره المعارف قران کریم ، ج 6 ، ص 125- 132 ، مدخل بنیامین ، قم ، بوستان کتاب ، چاپ اول ، 1386ش ؛ تفاسیر قران ، ذیل ایات 58- 92 سوره یوسف. روایاتی وجود دارند که برای هریک از شیعه و محب تعریفی جداگانه ارائه می کنند. از جمله این روایات ، گزارش ملاقات گروهی از اهل خراسان با امام رضا ع است که گزارش ان با اندک تفاوت هایی در کتب روایی مانند المناقب علوی قرن پنجم ، [ 1 ] الاحتجاج طبرسی متوفای 588ق ، [ 2 ] تفسیر منسوب به امام حسن عسکری ع ، [ 3 ] بحار الانوار [ 4 ] و ... امده است که بدون ان که به بررسی سند و محتوای ان بپردازیم ، تنها به ترجمه این روایت ، مطابق نقل الاحتجاج بسنده می کنیم: امام حسن عسکری ع فرمود: وقتى مامون ، حضرت رضا ع را ولیعهد خود قرار داد ، دربان ان حضرت امد و عرض کرد: جمعیتى دم در ایستاده اجازه می خواهند حضور شما مشرف شوند و می گویند: ما از شیعیان على ع هستیم ! حضرت رضا ع فرمود: من کار دارم انها را برگردان ، دربان انها را برگرداند ، روز بعد امدند و همچون روز گذشته خود را معرفى کردند باز دربان انها را برگرداند روز سوم و چهارم تا دو ماه هر روز می امدند ولى اجازه ملاقات نمی یافتند بعد از دو ماه به دربان گفتند: به اقاى ما بگو: ما شیعیان پدر شما حضرت على بن ابی طالب ع هستیم اما چون شما به ما اجازه ملاقات ندادید ، مورد شماتت دشمنان قرار گرفتیم. ما بر می گردیم ولى از شدت شرمندگى و خجلت از شهر و وطن خود اواره می شویم ؛ زیرا دیگر نمی توانیم شماتت و سرزنش دشمنان را تحمل کنیم ! حضرت رضا ع به دربان فرمود: به انها اجازه ورود ده ، انها وارد شدند و به ان حضرت سلام کردند ولى حضرت نه جواب سلام فرمود و نه اجازه نشستن داد و انان همچنان ایستاده بودند و عرض کردند: بعد از این همه سختگیری در دادن اجازه ملاقات ، دلیل این برخورد خشن و تحقیرامیز چیست ؟ ! دیگر چه چیزی برای ما باقی مانده است ؟ ! ان حضرت فرمود: این ایه را بخوانید: و انچه از رنج و مصائب به شما می رسد همه از دست اعمال زشت خود شماست در صورتى که خدا بسیارى از اعمال بد را عفو می کند ، [ 5 ] من درباره شما از پروردگارم پیروى کردم و همچنین به رسول خدا و امیر المؤمنین و پدران پاکم ع اقتدا نمودم انها شما را عتاب نمودند من هم پیروى کردم . گفتند: اى پسر رسول خدا ! چرا ؟ امام ع فرمود: زیرا شما ادعا کردید که شیعه امیر المؤمنین على بن ابی طالب ع هستید. واى بر شما ، شیعه امیر المؤمنین ع افرادى مانند حسن ع ، حسین ع ، ابوذر ، سلمان ، مقداد ، عمار و محمد بن ابی بکر هستند که هیچ یک از دستورات خدا را مخالفت نکرده و همچنین هیچ کدام از محرمات او را انجام ندادند ، شما هم می گوئید ما از شیعیان ان حضرت هستیم در حالى که در بیشتر اعمال مخالف اوئید و در بسیارى از واجبات کوتاهى می کنید ، حقوق برادران دینى را سبک و کوچک می شمارید ، و جایى که مورد تقیه نیست تقیه می کنید ولى در مواردى که چاره اى جز تقیه نیست این وظیفه بزرگ را انجام نمی دهید اگر بجاى ادعاى تشیع می گفتید ، شما از وابستگان و دوستان ان حضرت هستید ، دوستان او را دوست و دشمنانش را دشمن می دارید من ادعاى شما را تکذیب نمی کردم و می پذیرفتم ولى شما مقام بلندى را ادعا کردید که اگر کردارتان این گفته شما را تصدیق نکند هلاک و نابود شدید مگر این که خداوند با رحمت خویش جبران فرماید . گفتند: اى پسر پیامبر ! ما از خدا طلب امرزش می کنیم و از این گفته بیجا به سوى خدا توبه می کنیم و همچنان که مولاى مان ما را اموخت می گوئیم ما دوستان شما و دوستان دوستان شما و دشمن دشمنان شمائیم. حضرت رضا ع فرمود: خوش امدید اى برادران و اى دوستان من ، بالاتر بیائید ، بالا بیائید ، بالا بیائید ، انقدر انها را بالا برد تا به خود چسباند سپس به دربان خویش فرمود: چند بار اینها را از در خانه بازگرداندى ؟ گفت: شصت بار ، امام ع فرمود: پس شصت بار پشت سر هم به خانه انها برو به انها سلام کن و سلام مرا نیز برسان ؛ زیرا اینها چون امروز توبه کردند گناهانشان امرزیده شد و چون دوست و وابسته به ما هستند سزاوار و شایسته احترام اند ، بنابراین به ملاقات انها برو و وضع زندگى انها و خانواده شان را بررسى کن ، خرج زندگى و خیرات و مبرات به انها برسان ، و ناراحتی ها و مشکلات انها را برطرف کن . [ 1 ] . علوى ، محمد بن على بن الحسین ، المناقب الکتاب العتیق ، ص 174 175 ، قم ، دلیل ما ، چاپ اول ، 1428ق. [ 2 ] . طبرسی ، احمد بن علی ، الاحتجاج علی اهل اللجاج ، ج 2 ، ص 440 ، نشر مرتضی ، مشهد ، 1403 ق. [ 3 ] . حسن بن على ع امام یازدهم ، التفسیر المنسوب الى الامام الحسن العسکری ع ، ص 312 314 ، قم ، مدرسه الامام المهدی عج ، چاپ اول ، 1409ق. [ 4 ] . مجلسی ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج 65 ، ص 157 159 ، بیروت ، دار احیا التراث العربی ، چاپ دوم ، 1403ق. [ 5 ] . شوری ، 30. با استفاده از برخی عوامل شیمیایی مانند مومیایی کردن ، می توان جسد را سالم نگه داشت ، چنان که جسد فراعنه مصر را با عمل مومیایی برای سال ها سالم نگه می داشتند ، در حالی که بیشتر فراعنه از بدترین و ستمگرترین افراد روزگار خود بودند ، حتی برخی از انان مانند فرعون زمان حضرت موسی ( ع ) ادعای خدایی داشت چنان ، که قران کریم از قول فرعون نقل می کند که به حضرت موسی گفت: فقال انا ربکم الاعلى [ 1 ] ؛ فرعون گفت ، من پروردگار برتر شما هستم. بنابر این ، مجرد بقای جسد پس از مرگ نمی تواند دلیل حقانیت یک دین و مذهب یا خوب بودن فرد یا مرگ خوب و نیکو باشد. از این رو ، ممکن است در هند یا دیگر کشورها نیز برای سالم ماندن جسد افراد ، پس از مرگ ، از عمل مومیایی یا دیگر عوامل شیمیایی استفاده نمایند تا بخواهند برخی از افراد بی اطلاع را به دین خود بکشانند. البته در طول تاریخ ، دیده شده جسد برخی از افراد ، به دلیل عبرت و یا اعجاز ، پس از سال ها ماندن در قبر ، همچنان سالم مانده اند ، ولی این گونه موارد ، اندک است و نمی توان به عنوان یک قاعده کلی از ان سخن گفت. جدیدترین واقعه تاریخی ان ، جسد شهید محمدرضا شفیعی از استان قم است که در جنگ تحمیلی ایران با عراق ، اسیر شده و همان جا شهید شده است که پس از سال ها زیر خاک ماندن ، هنگام تبادل اسیران جنگی و شهدای جنگ در اردوگاه ها ، وقتی قبر ایشان شکافته شده جسدش کاملا سالم بوده است. [ 2 ] برای اطلاع بیشتر ، نمایه متلاشی نشدن جنازه برخی از شهدا ، پاسخ 19508 را مطالعه کنید. [ 1 ] . نازعات ، 24. [ 2 ] . بر گرفته از سایت http://ssan.blogfa.com/post-551.aspx خداوند متعال در قران کریم خطاب به رسول خود می فرماید: هرگاه بعد از علم و دانشی که [ درباره مسیح ] به تو رسیده ، باز کسانی با تو به ستیز برخیزند ، به انها بگو: بیائید ما فرزندان خود را دعوت کنیم ، شما هم فرزندان خود را. ما زنان خویش را بخوانیم ، شما هم زنان خود را. ما خودمان را دعوت کنیم ، شما هم خودتان را. ان گاه مباهله کنیم و لعنت خدا را بر دروغ گویان قرار دهیم . [ 1 ] پس از نزول این ایه ، رسول خدا ص هیاتی از بزرگان مسیحی نجرانی که برای گفت وگو درباره حقانیت اسلام به مدینه امده بودند را به مباهله دعوت کرد ، [ 2 ] ولی در روز مورد توافق طرفین ، وقتی اسقف مسیحیان ، پیامبر ص را دید که با بهترین عزیزانش پا در میدان گذاشته ، ترس او را فراگرفت و گفت: مردى را می بینم که با کمال جرات اقدام به مباهله می کند و می ترسم راست گو باشد ، و اگر اینگونه باشد ، به خدا سالی بر ما نمی گذرد که در تمام دنیا یک مسیحی وجود نداشته باشد ؛ [ 3 ] و به همین دلیل از مباهله منصرف شده و با قبول تعهداتی با پیامبر مصالحه نمودند. درباره این ماجرا می توان گفت ؛ - با توجه به نزدیک تر بودن مسیحیت ان زمان به عصر حضرت عیسی ع و دسترسی بزرگان انان به متون اصلی و دست نخورده مسیحیت ، و نیز اگاهی انان از اوصاف و نشانه های پیامبر اخر الزمان - انصراف اسقف های مسیحیان از مباهله با رسول خدا ، و چگونگی رفتار و گفتار انها در این رخداد ، می تواند سندی بر حقانیت اسلام باشد. اما درباره دلالت جریان مباهله بر حقانیت و فضیلت اهل بیت پیامبر ص ، باید یاداور شد که مفسران شیعه و سنی ، معتقدند ، پیامبر اسلام ص در این ماجرا ، فقط چهار تن را به همراه داشت ، که عبارت بودند از: حضرات علی ، فاطمه ، حسن و حسین ع . و بعد از نزول این ایه ، پیامبر از ایشان به عنوان اهل بیت خود ، یاد کردند. [ 4 ] ، [ 5 ] در ذیل ، به کلماتی از منابع حدیثی و تفسیری اهل سنت در این زمینه ، اشاره می کنیم ؛ 1. زمخشری می گوید: در روز مباهله پیامبر ص دست حسنین را گرفت و فاطمه و علی به دنبال انان بودند ، هنگامی که اسقف نجران این منظره را دید گفت: ای مسیحیان ! من صورت هایی را می بینم که اگر از خدا بخواهند کوه را از جا برکند ، خداوند ان را بر خواهد کند. با انان مباهله نکنید که هلاک می شوید و بر روی زمین تا روز قیامت یک نفر نصرانی باقی نخواهد ماند. [ 6 ] 2. در صحیح مسلم امده است: روزی معاویه از سعد بن ابی وقاص سؤال کرد ؛ چرا تو لعن و سب علی بن ابی طالب نمی گویی ؟ سعد در جواب گفت: به خاطر سه امر: حدیث منزلت در جنگ تبوک ، داستان پرچم در جنگ خیبر و داستان مباهله ، وقتی که ایه فقل تعالوا ندع ابنانا و ابناکم نازل شد ، پیامبر ص علی ، فاطمه ، حسن و حسین را فرا خواند و گفت: بار خدایا ! اینها اهل بیت من هستند. [ 7 ] 3. در تفسیر کشف الاسرار نیز امده است: اصحاب مباهله پنج نفر بودند: مصطفی ، زهرا ، مرتضی ، حسن و حسین ، ان ساعت که برای مباهله بیرون امدند ، رسول خدا ص دست به دعا برداشت و عرضه داشت: خدایا ! این ها اهل بیت من هستند. جبرئیل امد و گفت: یا محمد و من هم از اهل بیت شما هستم ؟ ، رسول خدا فرمود: یا جبرئیل تو هم از ما هستی. ان گاه جبرئیل به اسمان ها عروج کرد و فخر فروخت و گفت: چه کسی مثل من است ، من در اسمان ها طاووس ملائکه ام و در زمین از اهل بیت محمد ص . [ 8 ] 4. سیوطی و ابن کثیر در تفسیر خود می گویند: در ایه مباهله مراد از انفسنا ، رسول الله و علی می باشد و مراد از ابنائنا ، حسن و حسین و مراد از نسائنا ، فاطمه می باشد. [ 9 ] همچنین به اعتراف برخی نویسندگان اهل سنت ، ایه مباهله دلالت بر فضیلت اهل بیت داشته و گواه بر حقانیت علی بن ابی طالب ع است: ایه مباهله دلیل بر فضیلت و مقدم بودن علی بر ابوبکر و عمر است ، و اگر بخواهیم احادیث دال بر فضل علی بر ان دو را بیان کنیم از صد تا روایت هم بیشتر است. [ 10 ] من دلایلی دارم که می رساند علی از بقیه انبیا ، رسولان ، ملائکه مقربین و همه مخلوقات خدای متعال به غیر از حضرت محمد ص افضل است و از جمله این دلایل ، ایه مباهله است که خداوند علی را نفس محمد ص قرار داده و چون محمد افضل همه است ، پس علی نیز افضل از همه می باشد. [ 11 ] توضیح این که ، وقتی علی ع به منزله نفس و شخص محمد ص خوانده می شود ، به یقین عین او نیست ، ولی در تمام جهات بجز مقام نبوت... همانند او است. از سوی دیگر می دانیم پیامبر برتر از همه ی انبیا بود ، پس علی نیز می باید افضل باشد. [ 12 ] نتیجه این که ایه مباهله هم سند حقانیت اسلام است ، و هم بیانگر فضیلت اهل بیت و امیرمؤمنان علی ع ! [ 1 ] . ال عمران ، 61. [ 2 ] . جهت اگهی از معنا و شرح این ماجرای مباهله ، ر. ک: نمایه 6231 شرایط مباهله . [ 3 ] . ر. ک: رازی ، ابو عبد الله فخرالدین محمد بن عمر ، مفاتیح الغیب ، ج 8 ، ص 248 ، بیروت ، دار احیا التراث العربی ، بیروت ، چاپ سوم ، 1420ق. این شان نزول با تفاوت هاى مختصرى در کتب احادیث و تفاسیر ؛ مانند: صحیح مسلم ، جز 12 ، ص 129 ، ش 4420 ؛ سنن ترمذی ، جز 10 ، ص 260 ، ش 2925 و جزالورد 12 ، ص 187 ، ش 3658 ؛ مسند احمد ، جز4 ، ص 32 ، ش 1422 ؛ حاکم ، المستدرک علی الصحیحین ، جز 11 ، ص 26 ، ش 4702 ، که او می گوید مطابق شرط شیخین این حدیث صحیح است ؛ و انوار التنزیل و اسرار التاویل ، ج 2 ، ص 20 و نیز معجم کبیر طبری ؛ صحیح ابن حیان ، مشکل الاثار طحاوی ؛ ابو الفتوح رازى ، و تفسیر کبیر غیر ان نیز امده است ، و فخر رازى در ذیل تفسیر ایۀ مذکور بعد از بیان شان نزول ایۀ تطهیر برای امام حسن و امام حسین و فاطمه و علی ع می گوید: این روایت در میان علماى تفسیر و حدیث ، مورد اتفاق است ؛ بر گرفته از نمایه 6231 شرایط مباهله . [ 4 ] . یکی از شبهاتی که اهل سنت دارند این است که مصداق اهل بیت در ایه تطهیر سوره احزاب ، ایه 33 را به زنان پیامبر تفسیر می کنند ، در حالی که از شان نزول ایه مباهله روشن می شود که اهل بیت پیامبر اسلام عبارت اند از: علی ، فاطمه ، حسن و حسین. [ 5 ] . ر. ک: طبرسى ، فضل بن حسن ، مجمع البیان فى تفسیر القران ، ج 2 ، ص 763 764 ، تهران ، ناصر خسرو ، چاپ سوم ، 1372ش ؛ فیض کاشانى ملا محسن ، تحقیق ، اعلمى ، حسین ، تفسیر الصافى ، ج 1 ، ص 345 344 ، تهران ، الصدر ، چاپ دوم ، 1415 ق. ؛ عروسى حویزى عبد على بن جمعه ، تحقیق ، رسولى محلاتى ، سید هاشم ، تفسیر نور الثقلین ، ج 1 ، ص 347 350 ، قم ، اسماعیلیان چاپ چهارم ، 1415ق. [ 6 ] . زمخشرى محمود ، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل ، ج 1 ، ص 368 ، بیروت ، دار الکتاب العربی ، چاپ سوم ، 1407ق. [ 7 ] . اللهم هؤلا اهلی ؛ مسلم بن الحجاج ابو الحسن المحقق ، محمد فؤاد عبد الباقی ، المسند الصحیح ، ج 4 ، ص 1871 ، باب فضائل علی بن ابی طالب ، ح 2404 ، بیروت ، دار احیا التراث العربی ، بی تا. [ 8 ] . میبدى ، رشیدالدین ، تحقیق ، حکمت ، على اصغر ، کشف الاسرار و عده الابرار ، ج 2 ، ص 151 ، تهران ، امیر کبیر ، چاپ پنجم ، 1371ش. [ 9 ] . سیوطى جلال الدین الدر المنثور فى تفسیر الماثور ، ج 2 ، ص 39 ، قم ، کتابخانه ایه الله مرعشى نجفى ، 1404 ق ؛ ابن کثیر دمشقى ، اسماعیل بن عمرو ، تحقیق ، محمد حسین شمس الدین ، تفسیر القران العظیم ، ج 2 ، ص 47 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، منشورات محمدعلى بیضون ، چاپ اول ، 1419ق. [ 10 ] . حفتی ، حامد ، داوود ، نظرات فی الکتب الخالده ، ص 184 ، قاهره ، مطبوعات النجاح ، اول ، 1399ق. [ 11 ] . حنفی ، فتح الدین علی محمد ، فلک النجاه فی الامامه و الصلاه ، ص 18 ، بی جا ، مؤسسه دار الاسلام ، چاپ دوم ، 1418ق. [ 12 ] . مکارم شیرازی ، ناصر ، جمعی از دانشمندان ، پیام قران ، ج 9 ، ص 251 ، قم ، نسل جوان ، چاپ دوم ، 1374ش.