چرا در سوره مبارکه حجر بین آیات 78 تا 99، برخی از آیات با «واو» شروع شده‌اند؟
در علم نحو بیان شد است که واو ، در کلام و ادبیات عرب ، بر 15 قسم است. از جملۀ این پانزده قسم ، واو عاطفه و واو استیناف اند که توضیح ان در پاسخ تفصیلی امده است. در بین ایات 78 تا 99 سورۀ حجر ، نه ایه با واو شروع شده اند که در بین این نه ایه ، در ایات 81 و 82 و 89 و 99 همه‌ی می گویند: واو ، عاطفه است. و در ایۀ 87 همه واو ، را استیناف گرفته اند. و در ایات 78 و 80 و 85 و 97 بین علما ، اختلاف نظر وجود دارد ، برخی واو در این ایات را عاطفه و برخی دیگر ان را استیناف می دانند.
سوره بقره (surah al-baqara): سورهٔ بقره دومین و بزرگ ترین سوره کتاب قرآن است و ۲۸۶ آیه دارد بیشتر آیات این سوره در مدینه و پس از هجرت نازل شده است بقره به معنی گاو ماده است دلیل نام گذاری این سوره به این نام این است که در آیات ۶۷ تا ۷۳ این سوره داستان فرمان خدا به بنی اسرائیل مبنی بر کشتن و ذبح کردن گاو بیان شده است سوره علق (al-alaq): سوره علق اولین سوره ای است که بر پیامبر اسلام نازل شده است این سوره در مکه نازل شده و دارای ۱۹ آیه است کلمه علق به معنی خون بسته زالو و کرم است همچنین در قرآن از واژه علق به عنوان یکی از مراحل تکوین جنین یاد شده است این سوره جزو ۴ سوره ای است که در آن آیه سجده واجب وجود دارد بر اساس نظر بیشتر اندیشمندان دینی ، ترتیب سوره‌های قران توقیفی است ؛ یعنی قران در زمان پیامبر ص و به وسیله ان‌حضرت ص جمع‌اوری شده [ 1 ] و اکنون نمی‌توان تغییری در چینش ان به وجود اورد. از طرفی برخی معتقدند که ابتدا و انتهای هر سوره با سوره‌‌های قبلی و بعدی مرتبط بوده و برای بیان ان ، دلایلی را بیان می‌کنند. در همین راستا در بیان ارتباط انتهای سوره فاطر و ابتدای سوره یس چنین این‌گونه گفته شده است: چون خداوند سبحان در ایات پایانی سوره فاطر به این موضوع اشاره می‌کند که مشرکان به خدا قسم خورده‏اند ، اگر پیامبری برای مردم مکه بیاید ، حتما به او ایمان خواهند اورد: و اقسموا بالله جهد ایمانهم لئن جاهم نذیر لیکونن اهدی‏ من احدی الامم فلما جاهم نذیر ما زادهم الا نفورا ؛ [ 2 ] انها با نهایت تاکید سوگند خوردند که اگر پیامبری انذار کننده به سراغ انها بیاید هدایت یافته‌‏ترین امت‌ها خواهند بود ، اما هنگامی که پیامبری برای انها امد جز فرار و فاصله گرفتن از حق چیزی بر انها نیفزود ! و سپس دلایلی را برای پای‌بند نبودن انان به وعده‌های خویش بیان می‌کند ؛ لذا سوره بعدی را با ایات یس و القران الحکیم‏ اغاز می‌فرماید تا ضمن اشاره به پیامبر اسلام ص و نیز به قران کریم ، این تخلف از وعده را بار دیگر به رخ کافران بکشد. [ 3 ] گفتنی است که اعتقاد به لزوم مرتبط بودن ایات ابتدایی هر سوره با ایات پایانی سوره قبل از ان ، موضوعی نیست که مورد پذیرش تمام اندیشمندان دینی باشد و در هیچ سوره‌ای از قران ، نتوان خلاف ان‌را یافت.   [ 1 ] . جمع اوری قران توسط رسول خدا ، 1625 ؛ جمع اوری قران ، 5028 ؛ جمع قران بر اساس ترتیب نزول ، 4966 ؛ جمع‌اوری و تنظیم قران ، 71. [ 2 ] . فاطر ، 42. [ 3 ] . طبرسی ، فضل بن حسن ، مجمع البیان فی تفسیر القران ، مقدمه ، بلاغی‏ ، محمد جواد ، ج 8 ، ص 647 ، تهران ، ناصر خسرو ، چاپ سوم ، 1372ش ؛ کاشانی ، ملا فتح الله ، زبده التفاسیر ، ج 5 ، ص 497 ، قم ، بنیاد معارف اسلامی ، چاپ اول ، 1423ق ؛ حسینى شیرازى ، سید محمد ، تقریب القران الى الاذهان‏ ، ج 4 ، ص 430 ، بیروت ، دار العلوم‏ ، چاپ اول ، 1424ق‏. سلام

بدلیل زگیل های نهفته ای است که  بتدریج رشد کرده و نمایان می شوند واژه‌ی فخر به معنای خودستایی به صفات ، [ 1 ] خود بزرگ‌‌بینی ، [ 2 ] مباهات کردن به اموری ؛ مانند اصل و نسب ، ‏ [ 3 ] و ادعای عظمت ، بزرگی و شرافت در امور ذاتی یا خارج از ذات است. [ 4 ] اثار فخرفروشی فخرفروشی اثار مخربی دارد که در قران به برخی از انها اشاره شده است: 1. اعراض از یاد خدا و اخرت: تفاخر باعث می‌شود که انسان از یاد خدا و اخرت محروم شود: الهاکم التکاثر ، حتى‏ زرتم المقابر ؛ [ 5 ] افزون طلبى و تفاخر شما را به خود مشغول داشته و از خدا غافل نموده است. تا ان‌جا که به دیدار قبرها رفتید و قبور مردگان خود را برشمردید و به ان افتخار کردید . 2. بخل‏ورزى: تفاخر باعث می‌شود که انسان از کمک به دیگران محروم شود: ... ان الله لا یحب من کان مختالا فخورا ، الذین یبخلون ... ؛ [ 6 ] خداوند ، کسى را که متکبر و فخرفروش است ، و از اداى حقوق دیگران سرباز می‌زند ، دوست نمى‏دارد. انها کسانى هستند که بخل می‌‏ورزند. 3. تکبر: تفاخر باعث می‌شود که انسان خود را از دیگران برتر بداند و به انها تکبر ورزد: و لا تصعر خدک للناس ... ان الله لا یحب کل مختال فخور ؛ [ 7 ] پسرم ! با بی‌‏اعتنایى از مردم روى مگردان ، و مغرورانه بر زمین راه مرو که خداوند هیچ متکبر مغرورى را دوست ندارد. 4. نادیده گرفتن فضل خدا و نعمت‌های او: تفاخر باعث می‌شود که انسان فضل الهی را بر خود کتمان کند: ...ان‏ الله‏ لا یحب‏ من‏ کان‏ مختالا فخورا ، الذین ... و یکتمون ما اتاهم الله‏ من‏ فضله‏... ؛ [ 8 ] زیرا خداوند ، کسى را که متکبر و فخرفروش است ، و از اداى حقوق دیگران سرباز می‌زند ، دوست نمی‌‏دارد. ... و انچه را که خداوند از فضل و رحمت خود به انها داده ، کتمان می‌‏نمایند. 5. محرومیت از محبت خدا: تفاخر باعث می‌شود که انسان از محبت خدا به خود محروم بماند: ... ان الله لا یحب من کان مختالا فخورا . [ 9 ] ... ان الله لا یحب کل مختال فخور . [ 10 ] خودداری از پذیرش حقیقت: فخرفروشی باعث می‌شود که انسان از پذیرش حقیقت و پیروی از انبیای الهی خودداری کند: ... انا بما ارسلتم به کافرون‏. و قالوا نحن اکثر اموالا و اولادا .... . [ 11 ] ایجاد زمینه‌های هلاکت و نابودى: تفاخر باعث می‌شود که انسان زمینه نابودی خود را فراهم نماید: فخرج على‏ قومه فى زینته ... . فخسفنا به وبداره الارض .... . [ 12 ] کیفر اخرتى ، [ 13 ] از بین رفتن نعمت‌ها و نزول عذاب در دنیا. [ 14 ] زمینه‌های تفاخر برای فخرفروشی زمینه‌های متعددی وجود دارد که قران به برخی از انها ؛ مانند فرزند ، [ 15 ] مال ، [ 16 ] جمعیت ، [ 17 ] قدرت‏ ، [ 18 ] موقعیت اجتماعى‏ ، [ 19 ] نعمت‏ ، [ 20 ] دنیاطلبی [ 21 ] وسوسه‌های شیطان [ 22 ] اشاره کرده است. نکوهش فخرفروشی با توجه به اثرات مخرب فخرفروشی ، این رفتار ناپسند بارها در قران مورد نکوهش قرار گرفته است که به برخی از انها در همین پاسخ اشاره شد. علاوه بر این ، در روایات نیز این خصلت مورد مذمت قرار گرفته است: 1. امام علی ع : و اعتمدوا وضع‏ التذلل‏ علی‏ روسکم‏ و القا التعزز تحت اقدامکم و خلع التکبر من اعناقکم و اتخذوا التواضع مسلحه بینکم‏ و بین عدوکم ابلیس و جنوده فان له من کل امه جنودا و اعوانا و رجلا [ رجلا ] و فرسانا ...‏‏ ؛ [ 23 ] گوهر تواضع بر سر خود قرار دهید ، کبر را زیر پای خود بیاندازید ، حلقه‌ی تکبر از گردن خود باز کنید ، و فروتنی را سنگر بین خود و دشمنتان یعنی شیطان و لشگرش‏ قرار دهید ؛ زیرا این موجود خطرناک را از هر ملتی لشگر و یاران و پیاده و سوارانی دارد. 2. امام علی ع : فلا تنافسوا فی عز الدنیا و فخرها ... فان عزها و فخرها الی انقطاع و ان زینتها و نعیمها الی زوال و ... ؛ [ 24 ] پس در عزت و فخر کردن به دنیا رقابت نکنید ، ... زیرا عزت و فخرش از میان می‌رود و زیور و نعمتش فانی می‌شود. 3. امام علی ع : ما لابن ادم و الفخر و اوله نطفه و اخره جیفه لا یرزق نفسه و لا یدفع حتفه ؛ [ 25 ] پسر ادم را چه با فخر و نازیدن که اول او منى و اخرش مردار بدبو است ، نه خود را روزى می‌دهد و نه مرگ خویش را دفع می‌نماید 4. امام علی ع : ... و لا تفحزن [ تفخرن‏ ] [ تفرحن‏ ] بمرتبه نلتها [ بلغتها ] من غیر منقبه ؛ [ 26 ] و به مرتبه‌‌ای که بدون سختی به ان رسیده باشی ، افتخار مکن. 5. امام علی ع : لا حمق اعظم من الفخر ؛ [ 27 ] حماقتی بزرگ‌تر از فخر کردن نیست. با این وجود ، اما گاهی خود را کوچک و تحقیر کردن نه تنها جایز نیست که فخر کردن مورد سفارش است ، چنان‌که قران کریم در مورد داوود و سلیمان ع می‌فرماید: و لقد اتینا داود و سلیمان علما و قالا الحمد لله الذی فضلنا على‏ کثیر من عباده المؤمنین ؛ ما به داوود و سلیمان دانش دادیم. گفتند: سپاس از ان خدایى است که ما را بر بسیارى از بندگان مؤمن خود برترى داد. و مانند ‌جایی که انسان خود را معرفی نماید تا جایگاه اصلی خود را بیان کند. یا ان‌جا که برخی در صدد نادیده گرفتن سوابق و خدمات انسان ، و ضربه زدن به شخصیت وی باشند. در این‌گونه موارد ، فخر نمودن به سوابق نه تنها مذموم نیست که گاهی لازم و ضروری است. چنان‌که امام علی ع اقدام به این کار نمود ، ان‌جا که در مسئله‌ی خلافت ، موقعیت خود را بیان می‌کند و می‌فرماید: ... شایستگى من به خلافت و موقعیت من در نظام ان مانند سنگ اسیاب است که محور گردش و اساس چرخ بوده ، و من مانند کوه سر به فلک کشیده هستم که از دامنه‌ی ان سیل روان است و پرنده‏‌اى را به قله ان با همه اوج‌‌‏گیرى راهی نیست.  بنابراین ، بیان فضایل و برتری‌های شخصی ، لزوما به معنای تکبر و خودستایی نیست و گاه می‌توان جهت روشن‌گری بدان اقدام کرد. [ 28 ] ، [ 29 ]   [ 1 ] . ابن منظور ، محمد بن مکرم ، لسان العرب ، محقق ، مصحح ، میر دامادی ، جمال الدین ، ‏ ج 5 ، ص 48 ، بیروت ، دار الفکر للطباعه و النشر و التوزیع ، دار صادر ، چاپ سوم ، 1414ق. [ 2 ] . همان ، ج ‏5 ، ص 49. [ 3 ] . ‏طریحی ، فخر الدین ، مجمع البحرین ، تحقیق ، حسینی‏ ، سید احمد ، ج 3 ، ص 436 ، تهران ، کتابفروشی مرتضوی ، چاپ سوم ، 1375ش. [ 4 ] . مصطفوی ، حسن ، التحقیق فی کلمات القران الکریم ، ج 9 ، ص 38 ، تهران ، بنگاه ترجمه و نشر کتاب ، 1360ش. [ 5 ] . تکاثر ، 1 2.. [ 6 ] . نسا ، 36 37. [ 7 ] . لقمان ، 18. [ 8 ] . نسا ، 36 37. [ 9 ] . نسا ، 36. [ 10 ] . لقمان ، 18. [ 11 ] . سبا ، 34 35. [ 12 ] . قصص ، 76 81. و نیز ر.ک: مریم ، 73 74. [ 13 ] . تکاثر ، 1- 6. [ 14 ] . کهف ، 34 و 37 و 40 و 41 ؛ حدید ، 20. [ 15 ] . سبا ، 35. [ 16 ] . کهف ، 32 34 ؛ سبا ، 35. [ 17 ] . تکاثر ، 1 2. [ 18 ] . فصلت ، 15 ؛ زخرف ، 51 52. [ 19 ] . توبه ، 19 ؛ مریم ، 73. [ 20 ] . هود ، 10 ؛ حدید ، 23. [ 21 ] . حدید ، 20. [ 22 ] . نسا ، 38. [ 23 ] . سید رضی ، محمد بن حسین ، نهج البلاغه ، محقق ، صبحی صالح ، ص 288 ، قم ، هجرت ، چاپ اول ، 1414ق. [ 24 ] . همان ، ص 144. [ 25 ] . تمیمی امدی ، عبد الواحد بن محمد ، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم ، محقق ، مصحح ، درایتی ، مصطفی ، ص 311 ، قم ، دفتر تبلیغات اسلامی ، چاپ اول ، 1366ش. [ 26 ] . همان. [ 27 ] . همان. [ 28 ] . وصف خدا از خویشتن ، 11876 ؛ گفتگوی علی ع و زهرا س ، 11085 ؛ وجه الله بودن امام علی ع ، 8680 ؛ فضایل امام علی ع ، 59254. [ 29 ] . برای اطلاعات بیشتر در این زمینه ، ر. ک: هاشمى رفسنجانى ، اکبر ، برخى از محققان مرکز فرهنگ و معارف قران‏ ، فرهنگ قران ،   ص 243 253 ، ‏قم ، بوستان کتاب‏ ، چاپ اول ، 1384ش. قران کریم اساس خلقت انسان را برای عبادت معرفی می‌نماید: و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون‏ ؛ [ 1 ] من جن و انس را نیافریدم ، مگر براى این‌که مرا عبادت کنند. [ 2 ] بر اساس این ایه ، محور خلقت بر عبادت بنا گذاشته شده است ، اما توجه به این نکته نیز ضروری است که عبادت و بندگی تنها زمانی کامل می‌شود که فرمان‌های خدا در مورد معاملات نیز مورد نافرمانی قرار نگیرند. به عبارت دیگر عبادت ، تنها نماز و روزه نیست ، بلکه باید به هر دستور خدا در هر زمینه‌ای مانند معاملات باید توجه داشت ؛ لذا در برخی از ایات قران شرط تقوا و ایمان را بر توجه به معاملات منوط ساخته و انسان متقی و مؤمن را نسبت به انها توجه داده است: یا ایها الذین امنوا اتقوا الله و ذروا ما بقی من الربا ان کنتم مؤمنین. فان لم تفعلوا فاذنوا بحرب من الله و رسوله و ان تبتم فلکم رؤس اموالکم لا تظلمون و لا تظلمون‏ ؛ [ 3 ] اى کسانى که ایمان اورده‌‏اید ، از مخالفت فرمان خدا بپرهیزید ، و اگر ایمان دارید انچه از مطالبات ناشی از ربا باقى مانده را رها کنید ! اگر چنین نمی‌‏کنید ، بدانید خدا و رسولش ، با شما پیکار خواهند کرد ، و اگر توبه کنید ، سرمایه‌‏هاى شما ، از ان شما است ، نه ستم می‌‏کنید ، و نه بر شما ستم وارد می‌‏شود. الذین یاکلون الربا لا یقومون الا کما یقوم الذی یتخبطه الشیطان من المس ذلک بانهم قالوا انما البیع مثل الربا و احل الله البیع و حرم الربا فمن جاه موعظه من ربه فانتهى‏ فله ما سلف و امره الى الله و من عاد فاولئک اصحاب النار هم فیها خالدون * یمحق الله الربا و یربی الصدقات و الله لا یحب کل کفار اثیم‏ ؛ [ 4 ] کسانى که ربا مى‏خورند ، در قیامت بر نمى‏خیزند مگر مانند کسى که بر اثر تماس شیطان ، دیوانه شده و نمى‏تواند تعادل خود را حفظ کند ، گاهى زمین مى‏خورد ، گاهى به پا مى‏خیزد . این ، به خاطر ان است که گفتند: داد و ستد هم مانند ربا است و تفاوتى میان ان دو نیست. در حالى که خدا بیع را حلال کرده ، و ربا را حرام ! زیرا فرق میان این دو ، بسیار است. و اگر کسى اندرز الهى به او رسد ، و از رباخوارى خوددارى کند ، سودهایى که در سابق [ قبل از نزول حکم تحریم‏ ] به دست اورده ، مال اوست ، و این حکم ، گذشته را شامل نمى‏گردد ، و کار او به خدا واگذار مى‏شود ، و گذشته او را خواهد بخشید. اما کسانى که باز گردند و بار دیگر مرتکب این گناه شوند ، اهل اتش‏اند ، و همیشه در ان‏ مى‏مانند. خداوند ، ربا را نابود مى‏کند ، و صدقات را افزایش مى‏دهد ! و خداوند ، هیچ انسان ناسپاس گنهکارى را دوست نمى‏دارد. و لا تقربوا مال الیتیم الا بالتی هی احسن حتى یبلغ اشده و اوفوا بالعهد ان العهد کان مسؤلا * و اوفوا الکیل اذا کلتم و زنوا بالقسطاس المستقیم ذلک خیر و احسن تاویلا ؛ [ 5 ] و در مال یتیم- جز به طریقى که بهترین طریق است- دخل و تصرف نکنید تا به سرحد بلوغ برسد ، و به عهد خود وفا کنید که از عهد سؤال مى‏شود. و به هنگامى که پیمانه مى‏کنید حق پیمانه را ادا نمائید و با ترازوى درست وزن کنید این براى شما بهتر و عاقبتش نیکوتر است. [ 6 ] ایات و توصیه‌هایی از این دست ، همگی نشانگر ان هستند که رعایت فرمان‌های الهی در معاملات نیز به عنوان بخشی از دین و نوعی عمل صالح و عبادت به شمار می‌اید. البته در برخی موارد ، شرایط زمانی و مکانی و نیز ضرورت‌ها می‌تواند بر احکام اولیه معاملات تاثیرگذار باشد.   [ 1 ] . ذاریات ، 56. [ 2 ] . هدف خلقت ، 76 ؛ هدف از خلقت انسان ، 652 ؛ هدف از خلقت انسان ، 224 ؛ هدف از خلقت جهان و انسان ، 8690 ؛ بررسی اشکالات به پاسخ‌های هدف از خلقت انسان ، 76076. [ 3 ] . بقره ، 279 280. [ 4 ] . بقره ، 276 277. [ 5 ] . اسرا ، 34 35. [ 6 ] . اقسام معاملات ، 17317 ؛ معنای دلالت نهی بر فساد ، 74267 ؛ شرایط معامله صحیح ، 6200 ؛ شغل و رعایت انصاف در کسب روزی حلال ، 8788 ؛ معامله ربوی در قالب نقد و نسیه ، 14977 ؛ فلسفه تحریم ربا در کلام امام رضا ع ، 87930. نخست باید گفت ؛ در مدینه مسجدی وجود دارد که با نام‌های مسجد مباهله ، مسجد بنی معاویه و مسجد اجابت شناخته می‌شود و در مورد دلیل نام‌گذاری ان به اجابت گفته شده است که پیامبر اسلام ص در ان مسجد دعاهایی فرمود و مورد استجابت خداوند قرار گرفت. در گزارش‌هایی که  - با برخی اختلافات - در این ارتباط وجود دارد به دعاهایی اشاره شده است که بیشتر انها مورد اجابت قرار گرفت و یکی از انها پذیرفته نشده است که به برخی گزارش‌ها در این زمینه اشاره می‌کنیم: پیامبر خدا ص روزى وارد مسجد بنی‌ معاویه شد و دو رکعت نماز خواند و مدتى طولانى به درگاه پروردگار دعا کرد و سپس از خدا سه حاجت را درخواست نمود که خدا دو حاجت او را پذیرفت و یکى را نپذیرفت. حضرتشان از خدا خواست که امت او را با قحطى و خشک‌سالى نابود نگرداند. خدا این حاجتشان را پذیرفت. هم‌چنین حضرتشان از خدا خواست که امت او را با غرق‌شدن از بین نبرد که این دعا نیز پذیرفته شد. سومین درخواست پیامبر ص ان بود که امت او به جان یکدیگر نیفتاده و دچار تفرقه نشوند ؛ اما خدا این تقاضا را نپذیرفت. از ان‌جا که این درخواست‌ها در مسجد بنی ‌معاویه بن مالک بن عوف از قبیله اوس مطرح شد ؛ ان مسجد به مسجد الاجابه معروف شد. [ 1 ] روزی رسول خدا ص نماز صبح را خواند و ان‌را طولانی نمود. بعضی اصحاب دلیل طولانی شدن نماز را پرسیدند. حضرتشان فرمود: این نماز ترس و ارزو بود و من در ان سه حاجت از خدا خواستم: اول بی‌گانگان و دشمنان را بر امت من مسلط نکند که پذیرفته شد. دوم امت من دچار قحطی و گرسنگی نشوند که ان نیز مورد قبول قرار گرفت. سوم این‌که امت مرا از اختلافات و درگیری داخلی مصون نگه‌دارد که خداوند ان‌را نپذیرفت. [ 2 ] 3 . در برخی گزارش‌ها به جای قحطی و گرسنگی ، دعای پیامبر ص این‌گونه عنوان شد که حضرتشان از خدا خواست تا امت ایشان از عذاب‌هایی که بر دیگر امت‌ها نازل شده بود ، مصون باشند. [ 3 ] قل هو القادر على‏ ان یبعث علیکم عذابا من فوقکم او من تحت ارجلکم او یلبسکم شیعا و یذیق بعضکم باس بعض ؛ [ 4 ] بگو: پروردگار می‌تواند از بالاى سرتان و از زیر پاى شما ، عذابى بر شما فرو فرستد ، یا این‌که شما را پراکنده ساخته و ان‌گونه کند که برخی از شما از برخی دیگر اسیب ببینند ، برخی از مفسران در ذیل این ایه ، روایاتی را بیان می‌کنند که بر اساس انها پیامبر ص بعد از پناه بردن از شیطان ، از پروردگار خواست تا امت ایشان دچار عذاب‌های مطرح شده در ایه نشوند که خدا دعایش را در مورد برخی عذاب‌ها اجابت نمود و در مورد برخی دیگر نپذیرفت و دعایی که پذیرفته نشد ، دعا برای امنیت امت از تفرقه و پراکندگی بود. [ 5 ] اما در تحلیل سندی و محتوایی این روایات باید گفت: الف از لحاظ سند از ان‌جا که منبع نقل این احادیث ، کتاب‌های اهل‌سنت است ، طبیعتا باید بر اساس معیارهای انان مورد بررسی سندی قرار گرفته و جایی برای بررسی سندی ان از دیدگاه دانش رجال شیعی نیست. علاوه بر ان‌که در بسیاری از گزارش‌های تاریخی - حتی در منابع معتبر - سندی ذکر نمی‌شود تا به تحلیل ان پرداخته شود. ب از لحاظ محتوا نیز می‌توان نقدهایی را در مورد این گزارش‌ها مطرح کرد: ظاهر این دسته از روایات مخالف با برخی واقعیاتی است که در امت اسلام رخ داد و می‌دهد ؛ زیرا بسیاری از مسلمانان غرق شدند و یا از گرسنگی مردند ؛ مگر ان‌که توجیه شود که مراد از دعای پیامبر ص ، گرسنگی همه‌گیر در جهان اسلام و غرق همگانی مترادف با عذاب مانند غرق قوم فرعون و تسلط دشمن بر تمام مناطق اسلامی است. اختلافاتی در این روایات وجود دارد ؛ زیرا در برخی از روایات امده است که حضرت سه چیز از خدا خواست ، اما در برخی دیگر از روایات ان‌حضرت ع چهار چیز را از خدا خواست که دو دعای ایشان مستجاب شد و دو دعا مستجاب نشد. [ 6 ] مسائل دیگری مهم‌تر و یا هم‌طراز با غرق و گرسنگی وجود داشت و این‌که چرا پیامبر ص این دو مورد را به صورت برجسته از خداوند درخواست کرد ، در این گزارش‌ها بدان اشاره نشده است.     [ 1 ] . نورالدین على بن احمد السمهودی ، وفا الوفا باخبار دار المصطفى‏ ، ج 3 ، ص 38 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ اول ، 2006م. [ 2 ] . طبری ، ابو جعفر محمد بن جریر ، جامع البیان فی تفسیر القران ، ج 7 ، ص 143 ، بیروت ، دار المعرفه ، چاپ اول ، 1412ق. [ 3 ] . ابن کثیر دمشقی ، اسماعیل بن عمرو ، تفسیر القران العظیم ، تحقیق ، شمس الدین ، محمد حسین ، ج 3 ، ص 243 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، منشورات محمدعلی بیضون ، چاپ اول ، 1419ق. [ 4 ] . انعام ، 65. [ 5 ] . تفسیر القران العظیم ، ج‏ 3 ، ص  242 246. [ 6 ] . همان ، ج ‏3 ، ص  246. اینجا let’s مفهوم بیا رو میده.

بیا امیدوار باشیم اما زودتر خوب بشه https://drmajidzadeh.com/178 علامه طباطبائی ره در تفسیر ایه‌ی: فاذکرونی اذکرکم و اشکروا لی و لا تکفرون ؛ پس مرا بیاد ارید تا بیادتان اورم و شکرم بگذارید و کفران نعمتم مکنید ، [ 1 ] ابتدا مطالبی را به عنوان مقدمه بیان می‌کند: ذکر دارای معانی یا کاربردهای متعدد است: 1-1. ذکر ، گاهی مقابل غفلت قرار می‌گیرد ، مانند ایه‌ی: و لا تطع من اغفلنا قلبه عن ذکرنا ؛ کسى را که ما دلش را از یاد خود غافل کرده‌‏ایم ، اطاعت مکن . [ 2 ] و از ان‌جا که غفلت عبارت است از نداشتن علم به علم ، یعنى این‌که ندانم که می‌دانم ، بنابر این ذکر در مقابل غفلت ، عبارت است از این‌‌که بدانم که می‌‌دانم. 1-2. گاهی ذکر در مقابل نسیان استعمال می‌شود ، و نسیان عبارت است از این‌‌که علم و اگاهی به کلى از خزانه‌ی ذهن محو و زایل شود ، پس ذکری که مقابل نسیان است ، عبارت است از این‌‌که ان علم و اگاهی هم‌چنان در ذهن باقى باشد ، و در ایه‌ی: و اذکر ربک اذا نسیت ؛ به یاد اور پروردگارت را هر وقت که فراموش کردی ، [ 3 ] به همین معنا امده است. ذکر مانند نسیان ، داراى اثار و خواصى است ؛ به همین جهت کلمه‌ی ذکر ، مانند نسیان ، در مواردى که اثارش هست- هر چند خودش نباشد- استعمال می‌شود ، مثلا وقتى من ببینم که شما دوست صمیمى خود را با این‌‌که می‌دانى احتیاج به کمک دارد و یاری نکردى ، می‌‏گویم: دوستت را فراموش کردى ! با این‌که او را فراموش نکرده‏اى و بر عکس همواره با او و به یاد او بوده‌‏اى ، اما از ان‌جا که این یاد اثرى نداشته و بر عکس ، اثر فراموشى از شما سر زده ، مثل این است که اصلا در ذهن شما وجود نداشته و از یادش برده باشى. و گویا استعمال ذکر بر ذکر لفظى مثلا ذکر خدا با گفتن سبحان الله و امثال ان از همین باب است ؛ یعنى کلمه ذکر برای اثر ذکر به کار رفته است ، نه برای خود ذکر ؛ چون ذکر حقیقی مربوط به قلب است و ذکر زبانى ، از اثار ذکر قلبى است و از این باب است ایه‌ی: قل ساتلوا علیکم منه ذکرا ؛ [ 4 ] بگو بزودى ذکرى از او برایت می‌خوانم . و نظائر این استعمال بسیار است. البته بر فرضی که ذکر لفظى از مصادیق ذکر واقعى باشد ، ان‌را باید از مراتب ذکر دانست ، نه این‌که کلمه ذکر منحصر در ذکر لفظى باشد. ذکر داراى مراتب است ؛ [ 5 ] اختلاف مراتب ذکر را به خوبی می‌توان از این دو ایه‌ی قران به‌دست اورد: 1-3. فاذکروا الله کذکرکم اباکم او اشد ذکرا ؛ [ 6 ] پس خدا را بیاد ارید ان‌طور که به یاد پدران خود هستید و یا شدیدتر از ان . در این ایه به طور صریح ذکر را به وصف شدت توصیف کرده است. 2-3. و اذکر ربک اذا نسیت ، و قل عسى‏ ان یهدین ربی لاقرب من هذا رشدا ؛ [ 7 ] به یاد ار پروردگارت را هر وقت که فراموش کردى ، و بگو امید است پروردگارم مرا به رشدى نزدیک‌‏تر از این هدایت کند . از مجموع صدر و ذیل ایه چنین برداشت می‌‏شود که تنزل از مقام بالاتر ذکر به مقام پایین‌تر ، در واقع نوعی نسیان و فراموشی است ؛ از این‌رو می‌‌توان گفت ایه بیان می‌فرماید: تو وقتى از یک مرتبه از مراتب ذکر خدا پایین امدى و به مرتبه‌ی پایین‏تر برگشتى ، بگو پروردگارا مرا به رشدى نزدیک‌‏تر از این هدایت کن ، پس به حکم این ایه ، تنزل از مقام بلندترى از ذکر و یاد خدا ، نیز نسیان است. بنابر این ، ایه‌ی شریفه دلالت دارد بر این‌‌که ذکر قلبى هم براى خود مراتبى دارد. از این‌جا روشن می‌‏شود ذکر به معناى حضور معنا ، در نفس است ؛ و حضور داراى مراتبى است. [ 8 ] علامه طباطبائی پس از بیان این مقدمات در مورد ایه‌ی مورد بحث فاذکرونی اذکرکم و اشکروا لی و لا تکفرون می‌گوید: اگر این‌ سخن خداوند را که فرمود: مرا یاد بیاورید ، تعبیرى حقیقى بدانیم ، ان وقت ایه‌ی شریفه دلالت می‌‌کند بر این‌‌که ادمى غیر از ان علمى که معهود همه‌ی ما است ، و ان‌را می‌‏شناسیم ، که عبارت است از حضور معلوم در ذهن عالم ، یک نسخه‌ی دیگرى از علم دارد ؛ چون اگر مراد همان علم معمولى باشد ، سر به تحدید خدا در می‌‏اورد ؛ چون این قبیل علم عبارت است از تحدید و توصیف عالم ، معلوم خود را ، و ساحت خداى سبحان منزه از ان است که کسى او را تحدید و توصیف کند ، [ 9 ] همچنان که خودش فرمود: سبحان الله عما یصفون الا عباد الله المخلصین ؛ [ 10 ] منزه است خدا از هر توصیفى که اینان برایش می‌کنند ، مگر توصیف بندگان مخلص . و نیز فرمود: و لا یحیطون به علما ؛ [ 11 ] احاطه علمى به او پیدا نمی‌کنند . بنابراین مقصود این است که علم انسان نسبت به خداوند علم حضوری است ، و حصولی نیست ؛ زیرا علم حضوری مستلزم محدود بودن خداوند می‌گردد ؛ چون علم حصولی به معنای احاطه عالم بر معلوم ، و حصول صورت معلوم نزد عالم است ، در حالی‌که خداوند نامحدود است. [ 1 ] . بقره ، 152. [ 2 ] . کهف ، 28. [ 3 ] . کهف ، 24. [ 4 ] . کهف ، 83. [ 5 ] . ر. ک: ذکر و انواع ان ، 7741. [ 6 ] . بقره ، 200. [ 7 ] . کهف ، 24. [ 8 ] . ر. ک: طباطبائی ، سید محمد حسین‏ ، المیزان فی تفسیر القران ، ج 1 ، ص 510 - 511 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی‏ ، چاپ پنجم‏ ، 1417ق. [ 9 ] . ر. ک: المیزان فی تفسیر القران ، ج 1 ، ص 511. [ 10 ] . صافات ، 160. [ 11 ] . طه ، 11.