انحصار ورثه
 آیا بلافاصله پس از فوت میت، ورثه او می‌توانند اموال را بین خود قسمت کنند؟
با عرض سلام خدمت شما 
در صورت فوت اشخاص، وراث در وهله اول نمی توانند اموال را بردارند تا اینکه ترتیب مقرر در مواد ۸۶۸ و ۸۶۹ قانون مدنی رعایت گردد.
ماده ۸۶۸ قانون مدنی بیان می دارد: مالكيت ورثه نسبت به تركه متوفي مستقرنمي شود؛ مگر پس از اداء حقوق و ديوني كه به تركه ميت تعلق گرفته است.
ماده ۸۶۹ قانون مدنی بیان می دارد: حقوق و ديوني كه به تركه ميت تعلق مي گيرد و بايد قبل از تقسيم آن اداء شود، از قرار ذيل است:
1)قيمت كفن ميت و حقوقي كه متعلق به اعيان تركه مثل عيني كه متعلق رهن است .
2)ديون و واجبات مالي متوفي .
3)وصاياي ميت تا ثلث تركه بدون اجازه ورثه و زياده برثلث با اجازه آنها.
بله، زوجه هم میتواند سهم الارث بگیرد و هم مهریه. اگر زوجه بچه ای داشته باشد یک هشتم از ارث را می برد و اگر بچه نداشته باشد یک چهارم ارث متعلق به زوجه است. در مورد مهریه هم قبل از اینکه سهم الارث را تقسیم کنید اول باید مهریه اش را پرداخت کنید چون مهریه جزو دیون است. دیون متوفی اولویت دارد نسبت به سهم الارث. اگر شما وارثی از طبقه اول ارث مانند همسر، فرزند و نوه نداشته باشید ارث وارد طبقه دوم می شود. اگر اخوه ابوینی الصیف از پدر مادر مشترک یکدیگر مطابق ماده 918 به اخوه (خواهر و برادر پدری) یعنی خواهر و برادر مشترک از پدر ارث نمی رسد. اما نکته جالب این است که اخوه امی معین از ما مشترک تحت هر شرایطی ارث می‌برد. تا زمانی که انصرافشان کتبا نباشد این حق برایشان محفوظ است چرا که مهریه هم جزو اموال محسوب می شود و به وراث تحت متوفی منتقل می شود و حق مطالبه اش را از شوهر آن مرحوم دارند مگر این که انصرافشان را رسما و کتبا در حضور شاهد محضری بنویسند. با سلام 
ايشان در صورتي كه پدرشان فوت شده باشد مي توانند اقدام به درخواست مستمري بازماندگان بر اين اعتبار كه فاقد سرپرست و ممر درامد هستند اقدام كنند ولي همزمان نمي توانندذ هم از مستمري بازماندگان پدر استفاده كنند و هم از مستمري فوت همسر پيشنهاد من اينه كه از مستمري پدر استفاده كنند در صورت لزوم از طريق سامانه كار منتو تماس بگيريد با تشكر اهورايي چنین وقفی صحیح است ، ولی لازم است بعد از تحقق وقف با اجازه متولی که در عقد معین کردید ، ان یک سوم را جهت سکونت ، به قیمت عادله اجاره کنید و مال الاجاره را در موردی که در وقف قرار دادید صرف کنید. ضمائم: پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال ، چنین است: [ 1 ] حضرت ایت الله العظمی خامنه ای مد ظله العالی : 1. مانع ندارد و وقف صحیح است. 2. اگر وقف منفعت باشد اجاره کردن ان برای شما مانع ندارد. 3. مانع ندارد. حضرت ایت الله العظمی صافی گلپایگانی مد ظله العالی : وقف ان مانعی ندارد ولی موظفید بعد از تحقق وقفیت ملک ، با اجازه متولی که در عقد معین کردید ، وقف را برای سکونت به قیمت عادله اجازه کنید و مال الاجاره را در موردی که در وقف قرار دادید صرف کنید. حضرت ایت الله العظمی مکارم شیرازی مد ظله العالی : 1. در فرض سؤال ، وقف صحیح است. 2و3. هرگاه کسی چیزی را برای خودش وقف کند مثل ان که ملکی را وقف کند که عایدی ان صرف خودش شود ، یا بعد از مرگ او خرج مقبره اش نمایند ، صحیح نیست ، ولی اگر مثلا ، مدرسه یا مزرعه ای را وقف بر طلاب کند و خودش طلبه باشد ، می تواند مانند سایرین از منافع وقف استفاده نماید. حضرت ایت الله العظمی نوری همدانی مد ظله العالی : به صورت کلی وقف ملک مشاع بلامانع است و در صورت عدم رضایت شرکا باید ملک وقف مذکور افراز جدا شود. [ 1 ] . استفتا از دفاتر ایات عظام: خامنه ای ، صافی گلپایگانی ، مکارم شیرازی ، نوری همدانی مد ظلهم العالی توسط سایت اسلام کوئست. ابتدا توصیه می کنیم زود به فکر جدایی و طلاق نباشید و سعی کنید با مشکلات جزئی بسازید و صبر و حوصله داشته باشید و حتما با بزرگان فامیل مشورت کنید و بعدا تصمیم بگیرید. اما درباره ی سؤال مذکور باید گفت ، اینگونه امور تابع توافق و قرار داد دوطرفه شماست و به طور کلی اموالی که خود شما خریده و مالک هستید ، پس از طلاق هم در ملکیت شما باقی خواهد ماند. اما نسبت به هدیه هایى که به همسر تان داده اید ، تا زمانی که عین ان باقی باشد پس گرفتن ان مانعی ندارد ، مگر انکه همسر تان از ارحام شما ( مثلا دختر عمه و یا دختر عموى تان ) باشد. ضمائم: پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال ، چنین است: [ 1 ] حضرت ایت الله العظمی خامنه ای ( مد ظله العالی ) : اینگونه امور تابع توافق و قرار داد فى مابین مى باشد و نسبت به هدیه هایى که به همسر تان داده اید ، مادامی که عین ان باقی باشد رجوع در هدیه مانعی ندارد مگر انکه همسر تان از ارحام شما باشد ، مثلا دختر عمه و یا دختر عموى تان باشد. حضرت ایت الله العظمی سیستانی ( مد ظله العالی ) : ان چه ملک شما است می توانید بردارید وان چه را او با خود اورده یا بعدا خریده است ملک او است. حضرت ایت الله العظمی مکارم شیرازی ( مد ظله العالی ) : اموالی که متعلق به خود شما است اشکالی ندارد. حضرت ایت الله العظمی صافی گلپایگانی ( مد ظله العالی ) : چنانچه مرد به زن تملیک نکرده باشد و مجرد اباحه تصرف بوده گرفتن ان مانعی ندارد ولی اگر تملیک کرده باشد با وجود عین وسائل با مصالحه کار را تمام کند. ولی در هر صورت توصیه می کنم زود به فکر جدایی و طلاق نباشید و سعی کنید با مشکلات جزئی بسازید و صبر و حوصله داشته باشید و حتما با بزرگان فامیل مشورت کنید و بعدا تصمیم بگیرید انشا الله تعالی خداوند مشکلات شما را برطرف نموده و موفق باشید. حضرت ایت الله العظمی نوری همدانی ( مد ظله العالی ) : در فرض سوال رجوع در هبه و بخشش در صورتیکه اصل عین مال باقی باشد بلا مانع است. [ 1 ] . استفتا از دفاتر ایات عظام: خامنه ای ، سیستانی ، مکارم شیرازی ، صافی گلپایگانی ، نوری همدانی ( مد ظلهم العالی ) توسط سایت اسلام کوئست. مسلماً فوت همسر از جمله رویداد های استرس آمیزی است که می تواند فشار روانی زیادی را برای افراد ایجاد کند و با تغییرات بزگی در روند زندگی فرد همراه باشد. این که چگونه بتوانیم با غم از دست دادن شریک زندگی امان کنار بیاییم و مرگ او را بپذیریم، کاری سخت و دشوار است. فرد بعد از فوت همسرش ممکن است احساسات مختلفی را تجربه کند و از مراحل روحی مختلفی عبور کند تا در نهایت بتواند به روال یک زندگی عادی برگردد. هنگامی که فردی همسرش را از دست می دهد به نحوی سبک زندگی او نیز تغییر خواهد کرد غصه خوردن ،احساس تاسف ، خشم و احساس گناه طبیعی ترین احساسی است که یک فرد ممکن است در این رابطه تجربه کند. بعد از فوت همسر ، همان طور که مددجوی گرامی ذکر کرده است مدیریت کردن امور منزل کار بسیار سختی خواهد بود به ویژه در فرهنگ ما که مدیریت کردن امور زندگی به شکل اشتراکی انجام می شود و به نوعی تقسیم وظایف در زندگی مشترک دیده می شود. مثلاً شوهر عمدتاً وظیفه کسب درآمد را برعهده دارد و دیگری نیز امور منزل را انجام می دهد. لذا بعد از فوت یکی از همسران تمامی وظایف او به فرد دیگری محول خواهد شد. از طرف دیگر تنها ماندن ، استرس و نگرانی های خاص خود را به دنبال دارد. وجود یک آینده مبهم یا بدون همسر می تواند بر شدت این استرس بیافزاید. روانشناسان عقیده دارند ازدواج مجدد شاید برای برخی افراد بعد از مدتی با توجه به رعایت مسایل فرهنگی و عرفی میسر باشد اما برای آن که فرد بتواند زندگی جدیدی را با شخص دیگری آغاز کند ، نیاز به زمان دارد. مشاور خانواده وزوج درمانگران می توانند در این رابطه کمک کننده و تسهیل کننده باشند. در صدر اسلام و دوران حکومت پیامبر اسلام ص ؛ اداره امور بیت المال از ناحیه ان حضرت محدود به 10 سال بود ، و از طرفی در ان دوران ، در عمل نه امکان شناسایی همه واجدین شرایط دریافت از بیت المال وجود داشت ، و نه امکان جمع اوری همه اموال ، و نه امکان پرداخت به همه واجدین شرایط در دورترین نقاط قلمروی پهناور اسلام. اینها محدودیت هایی بود که هم منابع تامین کننده بیت المال و هم مصارف ان محدود به شهر مدینه و اطراف ان باشد ، ولی با این وجود ؛ شیوه ان حضرت در گرداوری ، حفظ و نگهداری ، تقسیم و مصرف بیت المال قانون عدل و انصاف بوده است ؛ چنان که امام صادق ع می فرماید: رسول خدا ص زکات روستاییان را میان روستاییان ، و زکات شهر نشینان را میان شهر نشینان تقسیم می کرد . [ 1 ] پس از پیامبر اسلام ص ؛ امام علی ع نیز در تقسیم غنیمت ها و سایر اموال بیت المال ، قانون عدل و انصاف را رعایت می کردند و مردم مکانی را به مردم مکان دیگر ترجیح نمی دادند ، و علاوه بر مدینه ، شهرهای دیگر را هم از اموال بیت المال سهیم می کردند ؛ چنان که این بخش از عهدنامه امام علی ع به مالک اشتر به وضوح گویای ان است که تنها گرفتن مالیات از مردم ساکن در نقاط غیر پایتخت مورد نظر ایشان نبوده ، بلکه توجه به ابادسازی همان مناطقی که مالیات از ان جا گرداوری شده بود به عنوان اولویتی مهم تر به شمار امده بود: باید بیش از ان که درباره گرداورى مالیات می اندیشى ، در فکر ابادى زمین باشى ؛ زیرا مالیات جز از طریق ابادى زمین به دست نیاید ؛ و هر کس بدون اباد کردن زمین مالیات طلب کند ، شهرها را ویران و بندگان را هلاک سازد . [ 2 ] با این وجود ، با توجه به حضور حضرتشان در پایتخت ، تقسیم عادلانه ثروت بیشتر به چشم امده و گزارش می شد: 1. به هنگام تقسیم اموال ، دو زن نزد على ع امدند ، یکى عرب و دیگرى از غیر عرب. امام به هر یک ، بیست و پنج درهم و پیمانه اى خوراک داد. زن عرب گفت: اى امیرالمؤمنین ! من زنى عرب هستم و او غیر عرب ! على ع فرمود: به خدا سوگند ! من در این غنایم ، براى فرزندان اسماعیل حقى بیش از فرزندان اسحاق نمی بینم . [ 3 ] 2. فضاله بن عبدالملک از کریمه طابیه دختر همام چنین نقل می کند: در کوفه ، على ع میان ما قرمزدانه تقسیم می کرد . فضاله می گوید: این را نشانه دادگرى حضرت على دانسته ایم . [ 4 ] 3. امام على ع فرمود: [ در دوران حکومت من ] هیچ کس در کوفه شب را به روز نمی رساند ، مگر این که زندگى اسوده اى دارد. فروپایه ترین مردم نان گندم می خورد ، سایبانى دارد ، و اب گوارا می نوشد . [ 5 ] [ 1 ] . کلینی ، محمد بن یعقوب ، کافی ، ج 3 ، ص 554 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ چهارم ، 1407ق. [ 2 ] . سید رضی ، محمد بن حسین ، نهج البلاغه ، محقق ، صبحی صالح ، ص 436 ، قم ، هجرت ، چاپ اول ، 1414ق. [ 3 ] . ثقفی ، ابراهیم بن محمد ، الغارات الاستنفار و الغارات ، ج 1 ، ص 46 ، قم ، دار الکتاب الاسلامی ، چاپ اول ، 1410ق ؛ ر. ک: بلاذری ، احمد بن یحیی ، انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 141 ، بیروت ، دار الفکر ، چاپ اول ، 1417ق. [ 4 ] . کان علی یقسم فینا الورس بالکوفه ، قال فضاله: حملناه على العدل منه رضی الله عنه ؛ شیبانی ، احمد بن محمد بن حنبل ، فضائل الصحابه ، ج 1 ، ص 547 ، بیروت ، مؤسسه الرساله ، چاپ اول ، 1403ق ؛ محب الدین طبری ، احمد بن عبد الله ، ذخائر العقبی فی مناقب ذوی القربی ع ، ج 1 ، ص 504 ، قم ، مؤسسه دار الکتاب الاسلامی ، چاپ اول ، 1428ق . [ 5 ] . فضائل الصحابه ، ج 1 ، ص 531. با فوت پدر مستمری به دختر مطلقه تعلق میگیرد البته نیازمند ارایه مدارک به مرجع مربوطه است نیروی اراده و قدرت اختیار و انتخاب هر چند از ویؤگی روح انسان است. اما گاهی به صورت تعلیق در می اید و از فعلیت می افتد ؛ مانند زمانی که در حال بی هوشی است. در مورد اراده و اختیار پس از مرگ می توان گفت: انسان هر چند در عالم پس از مرگ از اراده و اختیار برخوردار است. اما دایره اراده و حوزه حق انتخاب مانند دنیا نیست که هر هدفی را بتواند مد نظر قرار دهد ؛ و هر وسیله ای را برای رسیدن به ان هدف می تواند اراده و اختیار کند و در موارد زیادی هم به نتیجه دلخواه خود برسد.