پایتخت عیلام باستان کدام شهر بود؟
شوش (shush): شهر باستانی شوش از مراکز تمدن قدیم از معروفترین شهرهای دنیا پایتخت چند هزار ساله مملکت عیلام وهمچنین پایتخت زمستانی امپراطوری هخامنشی بوده است حمزه اصفهانی شوش را چنین توصیف نموده شوش به معنی شهر زیبا باصفا خوب و لطیف در تورات و در قاموس موسی درباره شوش آمده است شوشن یا شوشان درعبری زنبق بوده در یونان سوسنای می گفتند و نامهای دیگرش سوسا سوس بوده قسمت بزرگی از ولایت شوش و عیلام را هم سوسیانا یا سوزیانا می گفتند شوش یا شوشن نام همه گیاهان تیره سنبل و زنبق و نرگس و اسپرغم به شمار می رود شوش در قرون وسطی آباد و مرکزی بزرگ برای خوزستان بوده است که در آن روزگار چندین شهر آبادی و حومه داشته و در آن شهر قلعه ای محکم و قدیمی بازارهایی با شکوه و مسجدی با ستونهای گرد وجود داشته اند این شهر به داشتن منسوجات ابریشمی خام ترنج انار و نیشکر معروف بوده است آرامگاه دانیال نبی در شهر شوش واقع گردیده است شوش در دوره اسلامی نیز مدتها از شهرهای پرجمعیت و پررونق بود هنگامی که مرکز خوزستان به اهواز منتقل شد شوش کم کم اهمیت خود را از دست داد در طبقات پایین تر این شهر آثاری بدست آمده که باستان شناسان آنها را مربوط به ۸ هزار سال پیش می دانند آرامگاه دانیال نبی در شوش در ساحل شرقی رودخانه شاوور و روبروی تپه ارگ قرار دارد بنای زیارتگاه او شامل دو حیاط است بر روی گنبد مخروطی پله ای قرار دارد که نوع رایج گنبدهای منطقه است شهر باستانی شوش مرکز تمدن عیلام بوده که واقع در یکصد و پنجاه کیلومتری شرق رود دجله در استان خوزستان است شوش یکی از قدیمیترین سکونت گاههای شناخته شدهٔ منطقه است احتمالاً به سال ۴۰۰۰ پیش از میلاد پایه گذاری شده با وجود اینکه نخستین آثار یک دهکدهٔ مسکونی در آن مربوط به ۷۰۰۰ سال پیش از میلاد هستند
حضرت داوود ع از پیامبران بزرگ بنی‌اسرائیل است. محل تولد ایشان دقیقا مشخص نیست ، اما از ان‌جا که بنی‌اسرائیل در سرزمین فلسطین می‌زیستند ، می‌توان گفت داوود ع در فلسطین دیده به جهان گشود. واژه داوود که از ریشه غیر عربی گرفته شده ، [ 1 ] در زبان عبری داوید تلفظ می‌شود ، و به معنای محبوب است. [ 2 ] نام داوود نبی ع شانزده بار ، در قران کریم بیان شده است. [ 3 ] وی از جمله پیامبرانی است که علاوه بر نبوت ، دارای منصب حکومت و قضاوت ، رهبری مقتدر و صاحب کتاب بود. [ 4 ] ان‌حضرت از نواده‌‌های حضرت یعقوب ع است که با چند واسطه به او می‌رسد. [ 5 ] نسب و والدین پدر حضرت داوود ع را با نام‌هایی نسبتا مشابه معرفی کرده‌اند که ناشی از تفاوت‌های بین زبانی است: ایشا ، [ 6 ] ایشی ، [ 7 ] اشی ، [ 8 ] یسی ، [ 9 ] اسی ، [ 10 ] انسا ، [ 11 ] و ... . اما در ارتباط با مادر ان‌حضرت با جست‌وجویی که در منابع تاریخی داشتیم ، به نام ایشان برخورد نکردیم که در صورت یافتن گزارشی در این زمینه ، این پاسخ ویرایش خواهد شد. نسب حضرت داوود ع در برخی از منابع تاریخی این‌گونه ذکر شده است: داوود پسر یسا ایشا ، پسر عوبید عومذ ، پسر بوعز افصان ، پسر سلما سلمون ، پسر نخشون ، پسر عمیناداب ، پسر رم ، پسر حصرون ، پسر فارص ، پسر یهودا ، پسر یعقوب . [ 12 ]   گفتنی است که نسب ان‌حضرت در کتب یهود و نصارا هم این‌گونه ذکر شده است ، [ 13 ] اما در برخی منابع اسلامی او نه از نوادگان یهودا ، بلکه از نوادگان لاوی بن یعقوب معرفی شده است. [ 14 ] قران کریم نیز حضرت داوود ع را از نسل ، حضرت یعقوب ع ، حضرت اسحاق ع و حضرت ابراهیم ع اعلام می‌کند ، ان‌جا که می‌فرماید: و وهبنا له اسحاق و یعقوب کلا هدینا و نوحا هدینا من قبل و من ذریته داود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسى‏ و هارون و کذلک نجزی المحسنین ؛ [ 15 ] و اسحاق و یعقوب را به او ابراهیم بخشیدیم و هر دو را هدایت کردیم و نوح را پیش از ان هدایت نمودیم و از فرزندان او ، داوود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسى و هارون را هدایت کردیم این‌گونه نیکوکاران را پاداش می‌دهیم. القاب القاب و توصیفاتی که می‌توان برای حضرت داوود از قران کریم استخراج کرد ، بدین ترتیب است: ذا الاید صاحب قدرت ، اواب بسیار توبه کننده ، [ 16 ] دارای قدرت فصل الخطاب یا فیصله‌دادن ، [ 17 ] خلیفه الله جانشین خدا ، [ 18 ] نعم العبد بهترین بنده ، ملک پادشاه ، حکیم ، عالم . [ 19 ] همسران بر اساس گزارش‌های تاریخی ، نام‌ همسران داوود ع عبارت‌اند از: شیتموم ، اریخایل ، موخا ، دحات ، ابیطال و اغلا که از انها دارای فرزند شد و میخل بنت شاول که از او صاحب فرزند نشد. [ 20 ] همچنین برای او همسر دیگری به نام برسبا [ 21 ] بثشبع‏ [ 22 ] ذکر شده است که مادر حضرت سلیمان ع و همسر سابق اوریا یکی از فرماندهان نظامی حضرت داوود بود. [ 23 ] البته برخی از کتاب‌های تاریخی برای ان‌حضرت ع همسران زیادی ذکر کرده‌اند و تعداد ان‌را صد همسر نیز ذکر کرده‌اند. [ 24 ] فرزندان‏ ‏بنابر انچه از برخی کتب تاریخی به دست می‌اید ، داوود نبی فرزندان زیادی داشت. برخی از منابع تاریخی تعداد فرزندان حضرت داوود ع را نوزده تن ذکر کرده‌اند ، [ 25 ] نام تعدادی از انها از این قرار است: امنون ، 2. دالویا ، 3. اباشلوم ابشالوم یا ابیشالوم ، 4. ارنیا ، 5. سفاطیا ، 6. ناتان ، 7. سمون ، 8. سوباب ، 9. نوتان ، 10. سلامان ، 11. یابار ، 12. الیشوس ، 13. نافاق ، 14. یافیا ، 15. الیشماس ، 16. السنابا ، 17. الیفلاث ، 18. سلیمان. [ 26 ] معروف‌ترین فرزند او ، حضرت سلیمان ع بود که جانشین وی شد و به مقام نبوت و پادشاهی رسید. [ 27 ] نبوت قران کریم به پیامبری داوود ع و نزول وحی بر ان‌حضرت و داشتن کتابی اسمانی ، تصریح دارد. خدای متعال در قران کریم خطاب به پیامبر اسلام ص می‌فرماید: ما به تو وحى فرستادیم ؛ همان‌گونه که به نوح و پیامبران بعد از او وحى فرستادیم و نیز به ابراهیم و اسماعیل... و به داوود زبور دادیم . [ 28 ] و نیز: و پروردگار تو به انچه در اسمان‌ها و زمین است اگاه‌‏تر است. بعضى از پیامبران را بر بعضى دیگر برترى نهادیم و به داوود زبور را دادیم . [ 29 ] حضرت داوود ع در زمره پیامبرانی است که دارای ایین و شریعت مستقل نبود ، بلکه مبلغ شریعت پیامبر اولوالعزم ؛ حضرت موسی ع بود. [ 30 ] کتاب اسمانی بر اساس صریح ایه 55 سوره اسرا ، کتاب اسمانی حضرت داوود ع ، زبور نام دارد: و اتینا داوود زبورا . طبق احادیث امامان معصوم ع ، در کتاب زبور به مسائل و موضوعات زیر اشاره شده است: الف معارف اعتقادی راجع به توحید ، نبوت حضرت داوود ع ، معاد و یاد مرگ ، تذکر و اتمام حجت راجع به انسان‌هایی که اهل طاعت و عمل نیستند. ب پیش‌بینی‌ها و پیش‌گویی‌ها ؛ مانند بشارت به عیسی و یحیی ع و بشارت به پیامبر اخر الزمان ص که به اسم از ایشان نام برده شده است. امام رضا ع در یکی از مجالس مباحثه که مامون ترتیب داده بود ، در مقابل راس جالوت ؛ از بزرگان یهود ، وقتی به استدلال و احتجاج می‌پردازد ، سفر اول زبور داوود را شروع به قرائت کرد تا این‌که به نام محمد ، علی ، فاطمه ، حسن و حسین ع رسید. سپس حضرت به خداوند قسم یاد کرد که این نام‌های مقدس در زبور امده ، و راس جالوت هم امدن این اسما در زبور را پذیرفته و به ان تصریح کرده است. [ 31 ] هم‌چنین امدن و ظهور منجی برای انسان‌ها و این‌که در نهایت ، وارثان زمین ، بندگان شایسته خداوند هستند ، از مسائلی است که به تصریح قران ، [ 32 ] و احادیث [ 33 ] در زبور به ان اشاره شده است. ج مسائل و دستورهای تربیتی و رفتاری ؛ این مسائل در روایات تحت عنوان احادیث قدسی که در زبور امده و خطاب به داوود نبی ع بوده ، ذکر شده است. [ 34 ] در بعضی از احادیث امده است که کتاب زبور ؛ مانند انجیل و تورات نزد اهل‌بیت ع نگهداری می‌شود. [ 35 ] شغل قبل از نبوت رسول خدا ص فرمود: خداوند ، داوود ع را هنگامی مبعوث کرد ‌که ایشان یک چوپان بود ؛ هم‌چنین حضرت موسی ع را نیز هنگام چوپانی ایشان به نبوت برگزید ؛ من نیز چوپانی گوسفندان را در منطقه جیاد به عهده داشتم . [ 36 ] مقامات و ویژگی‌های شخصیتی تمام کمالات انسانی و الهی را که عموم پیامبران داشتند ، حضرت داوود ع هم داشت ؛ یعنی از اوصاف نبوت عامه برخوردار بود. او نمونۀ کاملی از یک انسان مطیع پروردگار بود که در اثر سیر و سلوک به مقامات بالای انسانی و معنوی رسید. [ 37 ] در این‌جا اشاره مختصری به برخی از روش‌های رفتاری و اخلاقی وی خواهد شد. مقام خلافت الهی: یا داود انا جعلناک خلیفه فی الارض ؛ [ 38 ] اى داود ، ما تو را خلیفه روى زمین گردانیدیم. مسخر کردن کوه‌ها: انا سخرنا الجبال معه یسبحن بالعشی و الاشراق ؛ [ 39 ] ما کوه‌‏ها را رام کردیم و کوه‏ها هر شام‌گاه و بامدادان با او تسبیح می‌کردند. رام کردن پرندگان: و الطیر محشوره کل له اواب ؛ [ 40 ] و پرندگان بر او گرد مى‏امدند ، همه فرمانبر او بودند نرم شدن اهن در دست داوود: و النا له الحدید ؛ [ 41 ] و اهن را برایش نرم کردیم. کشتن جالوت: ... و قتل داود جالوت ؛ [ 42 ] و داوود جالوت را کشت. یکی از ویژگی‌های برجسته داوود که در قران بدان تصریح شده است ، مبارزه و جهاد در راه خدا ، برای از بین بردن پادشاه ظالم و ستم‌گر است که به دست ان‌حضرت اتفاق افتاد. بزرگ خاندان ال داوود و مؤسس سلسله‌ای جدید: اعملوا ال داود شکرا و قلیل من عبادی الشکور ؛ [ 43 ] اى خاندان داوود سپاس‌گزارى کنید ، که اندکى از بندگان من شکر گزارند. داشتن صبر و شکیبایی در راه هدایت مردم: اصبر على‏ ما یقولون و اذکر عبدنا داود ذا الاید انه اواب ؛ [ 44 ] بر انچه می‌گویند صبر کن و به یاد اور بنده ما داوود را که نیرومند بود و بسیار به خدا رجوع داشت. ساده زیستی و ارتزاق از دست‌رنج: فلقد کان یعمل سفائف الخوص بیده...‏ [ 45 ] او با دست خود از لیف خرما زنبیل می‌بافت ، و به هم‌نشینانش می‌‏گفت: کدام یک از شما مرا در فروختن اینها یارى می‌‏دهد ؟ و از قیمت ان زنبیل قرصى نان جوین تهیه می‌کرد و می‌‏خورد. شب زنده‌داری: ... ان داود ع قام فی مثل هذه الساعه من اللیل فقال انها لساعه لا یدعو فیها عبد الا استجیب له‏ ؛ [ 46 ] نوف بکالى می‌گوید: شبى امیر المؤمنین ع را دیدم از بسترش بیرون شد ، به ستارگان دیده دوخت ، سپس به من گفت: اى نوف ! خوابى یا بیدار ؟ گفتم: بیدارم یا امیر المؤمنین ، فرمود: اى نوف ، خوشا به حال زاهدان در دنیا ، و دل‌دادگان به اخرت. انان مردمى هستند که زمین را فرش ، و خاکش را بستر ، و ابش را شربت خوش‌گوار قرار دادند ، قران را لباس دل ، و دعا را جامه رو نموده ، و دنیا را بر طریقه مسیح از خود بریدند ، چه بریدنى ! اى نوف ، داوود ع در مانند این ساعت از شب برخاست و گفت: این ساعتى است که عبد در این ساعت دعا نمی‌کند ، مگر این‌که مستجاب شود. [ 47 ] وفات درباره سرانجام حضرت داوود ع امده است: داوود ع کنیزی داشت که هر شب درهاى خانه او را می‌بست و کلیدهایش را پیش او می‌اورد. سپس ان‌حضرت به نیایش پروردگار برمی‌خاست. هنگامى که مرگ وى نزدیک شده بود ، شبى ، مانند همه شب‌‌ها که کنیز درها را بسته بود ، ناگهان مردى را در درون خانه دید. از او پرسید: چه کسى تو را در این خانه راه داد ؟ مرد در پاسخ گفت: من کسى هستم که در کاخ پادشاهان ، بدون اجازه ایشان داخل می‌شوم . داوود پرسید: ایا تو عزرائیل هستى ؟ جواب داد: ارى ! پرسید: پس چرا پیش از این به من پیام نفرستادى و از امدن خود خبر ندادى تا براى مرگ اماده شوم ؟ ! عزرائیل در پاسخ گفت: من پیش از این پیک و پیام بسیارى براى تو فرستادم. پرسید: پیک‌هاى تو چه کسانى بوده‌اند ؟ جواب داد: پدر تو ، برادر تو ، همسایه تو و اشنایان تو اکنون در کجا هستند ؟ گفت: همه مرده‌اند. گفت: اینها همگى پیک‌‌هاى من بودند و پیام مرا به تو می‌رساندند ؛ زیرا تو نیز می‌میرى هم‌چنان‌که انان مردند. عزرائیل این را گفت و جان داوود را گرفت. بنابر این نقل ، داوود ‌صد سال عمر کرد که مدت فرمانروایی‌اش چهل سال بود. [ 48 ] از رسول خدا ص نقل شده است: داوود صد سال تمام عمر کرد که چهل سال ان ، دوران سلطنت و پادشاهی او بود . [ 49 ] ارام‌گاه بر اساس نقل تاریخ ارام‌گاه داوود نبی ع در کشور فلسطین ، در شهر بیت المقدس ، کوه صهیون است. [ 50 ] ، [ 51 ]       [ 1 ] . جوهری ، اسماعیل بن حماد ، الصحاح تاج اللغه و صحاح العربیه ، محقق ، مصحح ، عطار ، احمد عبد الغفور ، ج 2 ، ص 471 ، بیروت ، دار العلم للملایین ، چاپ اول ، 1410ق. [ 2 ] . خرمشاهی ، بهاالدین ، دانشنامه قران و قران پژوهی ، ج 1 ، ص 1034 ، تهران ، چاپ اول ، 1377ش. [ 3 ] . بقره ، 251 ؛ نسا ، 163 ؛ مائده ، 78 ؛ ‌انعام ، 84 ؛ اسرا ، 55 ؛ انبیا ، 78 و 79 ؛ نمل ، 15 و 16 ؛ سبا ، 10 و 13 ؛ ص ، 17 ، 22 ، 24 ، 26 و 30. [ 4 ] . حضرت داود و خلافت الهی ، 45617 ؛ داستان قضاوت حضرت داوود ع ، 98519 ؛ پیامبر بودن حضرت داود ع و سلیمان ع ، 64537 ؛ صدای خوش حضرت داود و امام باقر ع بدون ابزار موسیقی ، 53002 ؛ نعمت‌های عطا شده به حضرت داود ع ، 49697. [ 5 ] . طبری ، محمد بن جریر ، تاریخ طبری تاریخ الامم و الملوک ، تحقیق ، ابراهیم ، محمد ابو الفضل ، ج 1 ، ص 476 ، بیروت ، دار التراث ، چاپ دوم ، 1387ق ، 1967م. [ 6 ] . ابن کثیر دمشقی ، اسماعیل بن عمر ، البدایه و النهایه ، ج 2 ، ص 9 ، بیروت ، دار الفکر ، 1407ق ، 1986م. ؛ مقدسى ، مطهر بن طاهر ، البد و التاریخ ، ج 3 ، ص 100 ، بور سعید ، مکتبه الثقافه الدینیه ، بی‌تا. [ 7 ] . تاریخ الامم و الملوک ، ج 1 ، ص 476 ؛ ابن اثیر ، على بن ابى الکرم ، الکامل فی التاریخ ، ج 1 ، ص 223 ، بیروت ، دار صادر ، دار بیروت ، 1385ق ، 1965م. [ 8 ] . قمى ، على بن ابراهیم ، تفسیر القمی ، محقق ، مصحح ، موسوى جزائرى ، سید طیب ، ج 1 ، ص 82 ، قم ، دار الکتاب ، چاپ سوم ، 1404ق. [ 9 ] . روت ، 4:17 ؛ سموئیل ، 16:1 ؛ سموئیل ، 16:11 ؛ لوقا ، 3:23 ؛ سموئیل ، 12:16. به نقل از سایت اسلام پدیا. [ 10 ] . تفسیر القمی ، ج 1 ، ص 82   [ 11 ] . منهاج سراج ، طبقات ناصری تاریخ ایران و اسلام ، تحقیق ، حبیبی ، عبد الحی ، ج 1 ، ص 37 ، تهران ، دنیای کتاب ، چاپ اول ، 1363ش. [ 12 ] . دیوان المبتدا و الخبر فى تاریخ العرب و البربر و من عاصرهم من ذوى الشان الاکبر ، ج 2 ، ص 110. [ 13 ] . همان. [ 14 ] . تفسیر القمی ، ج 1 ، ص 82. [ 15 ] . انعام ، 84. [ 16 ] . صاد ، 17. [ 17 ] . همان ، 20. [ 18 ] . همان ، 26. [ 19 ] . بقره ، 251. [ 20 ] . یعقوبى ، احمد بن ابى یعقوب ، تاریخ یعقوبى ، ج 1 ، ص 51 ، بیروت ، دار صادر ، چاپ اول ، بی‌تا. [ 21 ] . همان ، ج ‏1 ، ص 53. [ 22 ] . مقدسی ، مطهر بن طاهر ، البد و التاریخ ، ج 3 ، ص 101 ، بور سعید ، مکتبه الثقافه الدینیه ، بی‌تا. [ 23 ] . ازدواج حضرت داود ع با زن بیوه ، 76886 ؛ نسبت‌های ناروا در کتاب مقدس به حضرت داود نبی ع ، 41442. [ 24 ] . ابن سعد کاتب واقدی ، محمد بن سعد‏ ، الطبقات الکبری‏ ، تحقیق ، عطا ، محمد عبد القادر ، ج 8 ، ص 163 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ اول ، 1410ق ؛ ابن کثیر دمشقی‏ ، اسماعیل بن عمر ، البدایه و النهایه ، ج 2 ، ص 15 ، بیروت ، دار الفکر ، 1407ق ؛ مسعودی ، ابو الحسن علی بن الحسین ، مروج الذهب و معادن الجوهر ، تحقیق ، داغر ، اسعد ، ج 1 ، ص 70 ، قم ، دار الهجره ، چاپ دوم ، 1409ق. [ 25 ] . الکامل فی التاریخ ، ج 1 ، ص 228. [ 26 ] . تاریخ یعقوبى ، ج 1 ، ص 51. [ 27 ] . همان ؛ نمل ، 16. [ 28 ] . نسا ، 163. [ 29 ] . اسرا ، 55. [ 30 ] . بلعمی ، تاریخنامه ‏طبری ، تحقیق ، روشن ، محمد ، ج 1 ، ص 404 ، تهران ، البرز ، سروش ، چاپ سوم ، 1373 و 1378ش. [ 31 ] . ابن حمزه طوسى ، محمد بن على‏ ، الثاقب فی المناقب‏ ، محقق ، مصحح ، علوان ، نبیل رضا ، ص 192 ، قم ، انصاریان ، چاپ سوم ، 1419ق. [ 32 ] . انبیا ، 105. [ 33 ] . مجلسى ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج 9 ، ص 126 ، بیروت ، دار احیا التراث العربی ، چاپ دوم ، 1403ق.‏ [ 34 ] . طوسى ، محمد بن الحسن‏ ، امالی ، ص 107 ، قم ، ‏ دار الثقافه ، چاپ اول ، 1414ق.‏ [ 35 ] . کلینى ، محمد بن یعقوب ، کافی ، محقق ، مصحح ، غفارى ، على اکبر ، اخوندى ، محمد ، ج 1 ، ص 226 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ چهارم ، 1407ق. ر. ک : امام مهدی عج و همراه داشتن کتاب‌های انبیا هنگام ظهور ، 45408 [ 36 ] . ابن اثیر جزرى ، على بن محمد ، اسد الغابه فى معرفه الصحابه ، ج 1 ، ص 219 220 ؛ ج 3 ، ص 414 ، بیروت ، دار الفکر ، 1409ق ؛ ر. ک: چوپانی کردن حضرت داوود و سلیمان ، 101979. [ 37 ] . علت گریه زیاد حضرت داوود ع ، 65848. [ 38 ] . صاد ، 26. [ 39 ] . صاد ، 18. [ 40 ] . همان ، 19. [ 41 ] . سبا ، 10. [ 42 ] . بقره ، 251. [ 43 ] . سبا ، 13. [ 44 ] . صاد ، 17. [ 45 ] . سید رضی ، محمد بن حسین ، نهج البلاغه ، محقق ، صبحی صالح ، ص 227 ، قم ، هجرت ، چاپ اول ، 1414ق. [ 46 ] . همان ، ص 486. [ 47 ] . همان. [ 48 ] . الکامل فی التاریخ ، ج 1 ص 228. [ 49 ] . صدوق ، محمد بن على‏ ، کمال الدین و تمام النعمه ، محقق ، مصحح ، غفارى ، على اکبر ، ج 2 ، ص 524 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ دوم ، 1395ق ؛ ر. ک: امکان درخواست بخشیدن بخشی از عمر به دیگران ، 107851. [ 50 ] . مقدسى ، محمد بن احمد ، احسن التقاسیم فى معرفه الاقالیم ، ص 46 ، قاهره ، مکتبه مدبولی ، چاپ سوم ، 1411ق. [ 51 ] . برای اگاهی بیشتر ، ر. ک: سایت اسلام پدیا ، مدخل داوود نبی ع ؛ جوادی املی ، عبد الله ، سیره پیامبران در قران ، ج 7 ، ص 239- 264 ، قم ، مرکز نشر اسرا ، چاپ اول ، 1376ش. اگر چه مبلغ مورد اشاره در هیچ سند تاریخی وجود ندارد ، اما به طمع افکندن و فریفتن مردم ، سران قبایل و سپاهیان به وسیله مال و ثروت ، از سوی دستگاه یزید برای مقابله با امام حسین ( ع ) صحت و سند تاریخی دارد. چنان که ابن زیاد ، پس از ورود به کوفه و ایراد یک سخنرانى سیاسى ، به دستور یزید از نظام ادارى و اقتصادى این شهر براى تهدید و طمع انداختن مردم ، نهایت بهره را برد. 1. بلاذرى ( متوفای 279ق ) در انساب الاشراف: ابن زیاد پس از ان که عمر سعد را از حمام اعین [ 1 ] اعزام داشت ، فرمان داد تا مردم در نخیله اردو زدند. او فرمان داد که هیچ کس حق سرپیچى ندارد و منبر رفت و معاویه را ستود و نیکی هاى وى مبنى بر افزودن عطا و توجه وى به مرزها را یاداور شد و گفت که جامعه به وسیله او و به دست او الفت یافته است ؛ و گفت: یزید جانشین او است ، راه او را می رود و گام جاى گامش می گذارد. بر عطاى شما صد تا افزوده است. همه مردان از بزرگ ، سرپرست ، تاجر و ساکن شهر باید بیرون بیایند و با من اردو بزنند ! هر مردى که از امروز به بعد در سپاه شرکت نکرده باشد ، از ما نیست و از او بیزاریم ! [ 2 ] 2. ابن اعثم کوفى ( متوفای 314ق ) در الفتوح: عبید الله بن زیاد مردم را در مسجد کوفه جمع کرد و منبر رفت و پس از حمد و ثناى خداوند گفت: اى مردم ! شما خاندان ابوسفیان را ازموده اید و انان را چنان که دوست می دارید یافته اید ! ... یزید بن معاویه به من نوشته است که چهارهزار دینار و دویست هزار درهم [ 3 ] را میان شما تقسیم کنم و شما را به جنگ دشمن او ، حسین بن على ، بفرستم ! پس بشنوید و فرمان ببرید ! والسلام. [ 4 ] و منابع روایی دیگری که در انها - بدون ذکر مبلغ - به تطمیع مردم و خواص کوفه به دستور یزید و انجام ان از سوی ابن زیاد برای جنگ با امام حسین ( ع ) ، تصریح شده است. [ 5 ] خلاصه این که ؛ نظام ادارى و اقتصادى موجود در کوفه ، مؤثرترین عامل در روى گردانى مردم از نهضت امام حسین ( ع ) و پیوستن انان به هواداران حکومت بود. بر پایه برخى از گزارش ها ، در روز عاشورا ، هنگامى که امام حسین ( ع ) با کوفیان ، اتمام حجت می نمود و انها با سر و صدا ، تلاش می کردند که از سخنرانى ایشان ممانعت کنند ، امام ( ع ) به این موضوع و حرام خوارى انان از این طریق ، به عنوان یکى از علل انحراف و نافرمانى انان ، اشاره کرد و فرمود: همه تان از فرمان من ، سرپیچى می کنید و به سخنانم ، گوش فرا نمی دهید. عطایاى حرام ، شما را سست [ و سنگین ] کرده و شکمتان از حرام ، اکنده شده است. از این رو ؛ بر دل هایتان مهر خورده است . [ 6 ] ناگفته نماند که ؛ این روش در مسئله بیعت گرفتن برای ولیعهدی یزید نیز انجام گرفته بود. [ 7 ] [ 1 ] . حمام اعین در کوفه است. در روایات فراوان از ان یاد شده و منسوب به اعین ، غلام سعد بن ابى وقاص می باشد. یاقوت حموی ، شهاب الدین ابو عبد الله ، معجم البلدان ، ج 2 ، ص 299 ، بیروت ، دار صادر ، چاپ دوم ، 1995م. [ 2 ] . بلاذری ، احمد بن یحیی ، انساب الاشراف ، تحقیق: زکار ، سهیل ، زرکلی ، ریاض ، ج 3 ، ص 178 ، بیروت ، دار الفکر ، چاپ اول ، 1417ق. [ 3 ] . در انچه علامه مجلسى از کتاب سید محمد بن ابی طالب نقل کرده است ذکرى از این مبلغ دیده نمی شود ، بلکه در ان امده است: بر جیره و مواجب شما هر کدام صد تا افزوده است و به من فرمان داده که ان را میان شما تقسیم کنم ؛ و شما را به جنگ دشمن او ، حسین ، بفرستم ، پس بشنوید و فرمان ببرید. ر. ک: مجلسی ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج 44 ، ص 385 ، بیروت ، دار احیا التراث العربی ، چاپ دوم ، 1403ق. [ 4 ] . ابن اعثم کوفی ، احمد بن اعثم ، الفتوح ، تحقیق: شیری ، علی ، ج 5 ، ص 89 ، بیروت ، دار الاضوا ، 1411ق. [ 5 ] . ر.ک: شیخ مفید ، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد ، ج 2 ، ص 44 ، قم ، کنگره شیخ مفید ، چاپ اول ، 1413ق ؛ سید بن طاوس ، اللهوف فی قتلی الطفوف ، ص 45 ، تهران ، نشر جهان ، چاپ اول ، 1348ش ؛ ابن حجر عسقلانی ، احمد بن علی ، الاصابه فی تمییز الصحابه ، تحقیق: عبد الموجود ، عادل احمد ، معوض ، علی محمد ، ج 2 ، ص 70 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ اول ، 1415ق. [ 6 ] . و کلکم عاص لامرى غیر مستمع لقولى ، قد انخزلت عطیاتکم من الحرام ، و ملئت بطونکم من الحرام ، فطبع على قلوبکم ؛ خوارزمی ، موفق بن احمد ، مقتل الحسین ( ع ) ، ج 2 ، ص 9 ، قم ، انوار الهدى ، چاپ دوم ، 1423ق ؛ بحار الانوار ، ج 45 ، ص 8. [ 7 ] . ر.ک: ابن اثیر ، علی بن محمد ، الکامل فی التاریخ ، ج 3 ، ص 503 511 ، بیروت ، دار صادر ، 1385ق. در کتاب‌های تاریخی از فردی به نام سلیمان [ 1 ] - غلام امام حسین ع - یاد شده است که به وسیله به نام سلیمان بن عوف حضرمی به شهادت رسیده است. [ 2 ] در زیارتی نیز امده است: ...سلام بر سلیمان ، غلام حسین بن امیرالمؤمنین و خداوند لعنت کند قاتل او سلیمان بن عوف حضرمی را... . [ 3 ] نام قاتل غلام امام حسین ع در عبارت بالا سلیمان بن عوف حضرمی ذکر شده است. اما در زیارت رجبیه که به شهدای کربلا در ان سلام داده می‌شود ، سلیمان بن عوف حضرمی به عنوان یکی از شهدای کربلا نام برده می‌شود ! پرسش ان است که سلیمان بن عوف حضرمی چه نقشی در حادثه کربلا داشته است ؟ ایا از یاران امام حسین ع بود ، یا از قاتلان اصحابش ؟ ! همان‌گونه که بیان شد کتاب‌های تاریخی ناظر به ان هستند که شخصی به همین نام ، قاتل غلام امام حسین ع بود که ان غلام شهید نیز اتفاقا سلیمان نام داشت و در برخی زیارات ، وی به همین دلیل مورد لعن و نفرین قرار گرفت. موضوع تا این مرحله روشن است ، جز ان‌که سید بن طاووس در اعمال شب نیمه شعبان ؛ زیارتی برای امام حسین ع اورده که در فرازی از ان امده است: السلام على سلیمان بن عوف الحضرمی ؛ [ 4 ] در این عبارت به سلیمان بن عوف حضرمی به عنوان شهیدی از شهیدان کربلا ، درود فرستاده شده است. این زیارت برای اولین بار در کتاب اقبال نقل شد ، اما در نسخه موجود بحار الانوار ، در این زیارت منقول از ابن طاوس ، سلیمان بن عون الحضرمی با نون اورده شده است. [ 5 ]   از انچه گفته شد ، چند احتمال را برای پاسخ به این پرسش می‌توان مطرح کرد: 1. به احتمال زیاد سلیمان بن عوف حضرمی همان قاتلی بود که از سپاه یزیدیان به شمار می‌امد ، اما چون فردی که به دست او به شهادت رسید نیز سلیمان نام داشت و بر این اساس ، در نقل‌های تاریخی این دو همواره در کنار هم یاد می‌شدند ، به اشتباه ادامه نام قاتل بر مقتول نیز نهاده شد. 2. دو شخصیت به نام سلیمان بن عوف حضرمی وجود داشتند که تنها در نام ، مشابه هم بودند. 3. سلیمان بن عوف حضرمی از سپاه یزیدیان بوده و سلیمان بن عون حضرمی از سپاه امام حسین ع . البته دو احتمال اخیر را با کمی تردید می‌توان پذیرفت ؛ زیرا سلیمان بن عوف تنها در کتب قرن هفتم به بعد و تنها در این زیارت از اصحاب امام حسین ع به شمار امده و از سلیمان بن عون نیز قبل از بحار الانوار و جز در همین زیارت گزارشی در کتب تاریخی وجود ندارد ، بلکه ممکن است انچه در بحار امده نیز اشتباهی در استنساخ باشد.   [ 1 ] . البته در برخی از کتب ؛ نام غلام امام حسین ع را سلیم گفته‌اند. خلیلى ، عباس ، حالت ، ‏ ابو القاسم ، تاریخ کامل بزرگ اسلام و ایران ، ج 11 ، ص 209 ، تهران ، مؤسسه مطبوعات علمی ، 1371ش. [ 2 ] . طبری ، محمد بن جریر ، تاریخ الامم و الملوک تاریخ طبری ، تحقیق ، ابراهیم ، محمد ابو الفضل ، ج 5 ، ص 469 ، بیروت ، دار التراث ، چاپ دوم ، 1387ق ؛ ابن اثیر جزری ، علی بن محمد ، الکامل فی التاریخ ، ج 4 ، ص 93 ، بیروت ، دار صادر ، 1385ق. [ 3 ] . مجلسی ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج 45 ، ص 69 ، بیروت ، مؤسسه الوفا ، 1403ق. [ 4 ] . سید ابن طاووس ، رضی الدین علی ، الاقبال بالاعمال الحسنه ، ج 2 ، ص 714 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ دوم ، 1409ق. [ 5 ] . بحار الانوار ، ج 98 ، ص 340. پیامبر ص در اواخر عمر خود سپاهی را به رهبری اسامه بن زید اماده‌سازی کرد تا به سمت روم برود و افراد برجسته‌ای از مسلمانان ؛ مانند ابوبکر و عمر نیز مامور به شرکت در این سپاه بودند ؛ [ 1 ] لذا اطاعت از این دستور پیامبر ص بر انها واجب بود ، [ 2 ] اما گزارش‌هایی وجود دارد که انها از دستور ان‌حضرت سرپیچی کرده ، و از حضور در این سپاه خودداری کردند: زمانی که پیامبر ص بیمار شد ، اسامه را مامور تشکیل سپاهی برای حمله به سپاه روم فرمودند. سران مهاجران و انصار ؛ مانند ابوبکر و عمر در لشکر او حاضر شدند. مسلمانانى که قرار بود با اسامه بروند با پیامبر ص خداحافظی کردند و به جرف رفتند. در این ایام وضع جسمانی رسول خدا ص وخیم شد ، اما پیاپى می‌فرمود: لشکر اسامه را زودتر گسیل دارید ؛ لذا اسامه فرمان حرکت را صادر کرد ، اما وقتی فرستاده ام ‌ایمن مادر اسامه خبر داد که پیامبر ص در حال رحلت از دنیا است ، عمر به همراه عده‌ای بازگشت. سپس مسلمانانى که در جرف بودند نیز به مدینه بازگشتند. [ 3 ] پیامبر ص به دلیل ناتوانی نمی‌توانست به نماز صبح برود ؛ لذا به بلال فرمود کسی از مسلمانان را برای اقامه نماز بفرستد. عائشه خواست پدرش ابوبکر به اقامه جماعت برود ، اما حفصه خواست پدرش عمر برای اقامه نماز صبح برود. پیامبر ص متوجه شد که ابوبکر و عمر از رفتن همراه اسامه تخلف کردند ؛ لذا خودشان برای اقامه نماز صبح به مسجد رفتند. بعد از اقامه نماز ، پیامبر ص از انان پرسید: مگر دستور نداده بودم که همراه اسامه به خارج شهر کوچ کنید ؟ ! ابوبکر گفت: من همراه سپاه اسامه به خارج از مدینه رفتم ، اما براى ان‌که عهدى با شما تازه‏ کرده باشم ، برگشتم ! عمر نیز گفت: من از مدینه خارج نشدم و در سپاه اسامه شرکت نکردم ؛ زیرا می‌‌خواستم خودم از بیمارى شما باخبر باشم و از دیگران خبر ناراحتى شما را نپرسم. رسول خدا ص دانست انان مخالفت کردند ؛ لذا بار سوم انها را به همراهى با سپاه اسامه دعوت کرد. [ 4 ] پیامبر ص سپاهی را به فرماندهی اسامه برای جنگ با اهل شام فرستاد. لشکر اسامه در خارج مدینه و در منطقه جرف اردو زد و منتظر برخی از افراد بود ، اما بعد از گذشت مدتی افرادی مانند ابوبکر ، عمر و عثمان و گروهی از طرفداران انها دستور پیامبر ص را اطاعت نکردند. وقتی پیامبر ص از ابوبکر علت را پرسید ، ابوبکر در جواب گفت که شما مریض بودید و قلب من راضی بر ترک شما نمی‌شد. [ 5 ] جماعتى که همراه عمر و ابوبکر و دیگران به لشگرگاه اول سپاه جرف رفته بودند ، شخصى را محرمانه به مدینه نزد عایشه فرستادند تا از وضع مزاجى پیامبر ص خبر بگیرد. عایشه به ان شخص گفت: به ابوبکر خبر بده که حال محمد ص به گونه‏اى است که امید بهبودى در او نیست. پس تو و عمر و هر کس را که مى‏پسندید ، شبانه و به طور مخفى وارد مدینه شوید. انها نزد اسامه رفتند و به او گفتند: چگونه براى ما روا است که از محضر رسول خدا ص که در این وضع است ، دور شویم ؟ ! اجازه بده به مدینه باز گردیم. اسامه به انها گفت: مخفیانه وارد مدینه شوید تا کسى اطلاع نیابد. اگر رسول خدا ص سلامتى خود را یافت ، به سپاه بپیوندید. ابوبکر و عمر و ابوعبیده شبانه وارد مدینه شدند. پیامبر ص در حالی‌که در فشار بیمارى سختى قرار داشت ، فرمود: امشب شر عظیمى در مدینه رخ داد . شخصى پرسید: ان شر عظیم چیست ؟ فرمود: برخی از ان کسانی‌که در سپاه اسامه بودند ، از فرمان من سرپیچى کرده‏اند. [ 6 ] جابر بن عبدالله انصاری می‌گوید: هنگام مرگ عمر حاضر بودم که برای چند چیز توبه می‌کرد که یکی از این موارد بازگشت از سپاه اسامه بود. [ 7 ] همان‌گونه که از گزارشات تاریخی برداشت می‌شود ، تخلف ابوبکر و عمر - که جایگاه برتری نسبت به عثمان داشتند - از سپاه اسامه در منابع فریقین گزارش شده است ، اگرچه گزارش تخلف عثمان نیز در برخی منابع وجود دارد ، [ 8 ] اما تواتر ان به اندازه گزارش‌های مرتبط با تخلف دو خلیفه خلیفه اول و دوم نیست.     [ 1 ] . یعقوبی ، احمد بن ابی یعقوب‏ ، تاریخ الیعقوبی ، ج 2 ، ص 113 ، بیروت ، دار صادر ، چاپ اول ، بی‌تا ؛ ابن سعد کاتب واقدی ، محمد بن سعد‏ ، الطبقات الکبری‏ ، ج 2 ، ص 146 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ دوم ، 1418ق ؛ ابن سید الناس‏ ، عیون الاثر ، ج 2 ، ص 350 ، بیروت ،   دار القلم‏ ، چاپ اول ، 1414ق ؛ ابن جوزی ، عبد الرحمن بن علی‏ ، المنتظم ، ‏ محقق ، عطا ، محمد عبد القادر ، عطا ، مصطفی عبد القادر ، ج 4 ، ص 16 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ اول ، 1412ق ؛ صالحی دمشقی‏ ، محمد بن یوسف ، سبل الهدی و الرشاد فی سیره خیر العباد ، ج 6 ، ص 250 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ اول ، 1414ق. همچنین ر. ک: فرماندهی اسامه و مسئلۀ خلافت ، 3307 ؛ فرار خلفای سه‌گانه از جنگ‌های زمان پیامبر خدا ص ، 89957 ؛ چگونگی به خلافت رسیدن سه خلیفۀ اول ، 2297 ؛ نجنگیدن ابوبکر در جنگ‌ها ، 48856. [ 2 ] . مجلسی ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج 30 ، ص 427 ، بیروت ، مؤسسه الطبع و النشر ، چاپ اول ، 1410ق. [ 3 ] . الطبقات ‏الکبرى ، ج ‏2 ، ص 146. [ 4 ] . شیخ مفید ، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد ، ج 1 ، ص 183 184 ، قم ، کنگره شیخ مفید ، چاپ اول ، 1413ق ؛ طبرسی ، فضل بن حسن ، اعلام الوری باعلام الهدی ، ص 134 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ سوم ، 1390ق. [ 5 ] . عماد الدین حسن بن على طبرى ، تحفه الابرار ، تعریب عبد الرحیم مبارک‏ ، ‏ ص 78 ، مشهد ، استان قدس رضوى‏ ، چاپ اول ، 1424ق‏. [ 6 ] . دیلمی ، حسن بن محمد ، ارشاد القلوب الی الصواب ، ج 2 ، ص 338 ، قم ، الشریف الرضی ، چاپ اول ، 1412ق ؛ بحار الانوار ، ج ‏28 ، ص 108- 109. [ 7 ] . شیخ صدوق ، الخصال ، محقق ، مصحح ، غفاری ، علی اکبر ، ج 1 ، ص 171 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ اول ، 1362ش. [ 8 ] . شیخ مفید ، الجمل و النصره لسید العتره فی حرب البصره ، محقق ، مصحح ، میرشریفی ، علی ، ص 97 ، قم ، کنگره شیخ مفید ، چاپ اول ، 1413ق ؛ حموی‏ ، محمد بن اسحاق ، انیس المؤمنین ، ص 55 ، تهران ، بنیاد بعثت ، 1363ش ؛ ابن عطیه- جمیل حمود ، ابهى المراد ، ج 2 ، ص 290 ، بیروت ، موسسه الاعلمی‏ ، چاپ اول ، 1423ق.‏ بنیامین کوچک‌ترین پسر یعقوب نبی ع است که با یوسف پیامبر ع از یک مادر به نام راحیل بودند. [ 1 ] یعقوب نسبت به این دو پسر - بویژه یوسف ع - محبت بیشترى نشان می‌داد ؛ و این اظهار محبت شاید از ان‌جهت بود که این‌دو کوچک‌ترین فرزندان او محسوب می‌‏شدند و به طور طبیعی نیاز به حمایت و محبت بیشترى داشتند. و یا این‌که بر اساس برخی از گزارش‌ها مادر انها راحیل از دنیا رفته بود ، و به این جهت نیز به محبت بیشترى محتاج بودند. تاریخ از بنیامین و زندگی او مطالب در خور توجهی را ثبت نکرده است. در قران کریم نیز به نام او تصریح نشده ، بلکه فقط در سوره یوسف چند بار با عنوان اخ برادر ، یک‌بار با عنوان ابن و چند بار با ضمیر غایب از او یاد شده است. بنیامین یکى از شخصیت‌هاى دخیل در داستان یوسف ع است که در اغاز داستان ، حضوری کم رنگ دارد ، اما در بخش‌هاى بعدى و پس از دیدار نخست یوسف با برادرانش در مصر ، نقش وى برجسته شده ، و تا پایان حکایت ، حضور پر رنگ او حفظ می‌شود. بنیامین نیز مانند یوسف ، بیش از برادران دیگر ، مورد علاقه‌ی یعقوب ع بود و در غیاب یوسف تا حدودی جای او را نزد یعقوب پر می‌کرد. این پیوند عاطفى اما ، حسادت برادران را برمی‌انگیخت و زمینه‌ساز ازار و اذیت بنیامین از سوى انان می‌شد ، اما بنیامین همه‌ی ناملایمات و نیز رنج سال‌ها دورى از برادر را با صبر و بردبارى تحمل کرد و پاداش نیک ان‌را با دیدار یوسف که در اوج عزت و اقتدار بود ، دریافت کرد. بنیامین در قران قران کریم می‌فرماید هنگام قحطى و خشک‌سالى در سرزمین کنعان و روانه شدن ده پسر یعقوب ع به سوی مصر براى تهیه اذوقه ،  ان‌حضرت به سبب دلبستگى شدید به بنیامین و ترس از دچار امدن او به سرنوشت یوسف ، وى را نزد خود نگه‌‌داشت ؛ لذا وی در این سفر برادران خود را همراهی نکرد. هنگامی که فرزندان یعقوب برای تهیه گندم وارد مصر شدند و خود را معرفی کردند که از سرزمین کنعان می‌ایند ، یوسف ع انها دید و شناخت ، اما خود را معرفى نکرد: و جا اخوه یوسف فدخلوا علیه فعرفهم و هم له منکرون . [ 2 ] یوسف ع ، به بهانه‌اى درباره اصل و نسب و خاندان انها ، پرسش‌هایى را مطرح کرد ، و پس از اطلاع از زنده‌بودن پدر و برادر کوچکش بنیامین ، زمینه‌ی درخواست براى اوردن بنیامین به نزد خویش را فراهم اورد. پس از اماده شدن بارها و هنگام حرکت کنعانیان ، یوسف از انان می‌خواهد که به عنوان گواه صداقت خویش ، در سفر دوم ، برادر دیگرشان را هم بیاورند: و لما جهزهم بجهازهم قال ائتونی باخ لکم من ابیکم الا ترون انى اوفی الکیل وانا خیر المنزلین . [ 3 ]  فرزندان یعقوب هم قول مؤکد می‌دهند که ضمن گفت‌وگو با پدر و راضى کردن او ، بنیامین را نزد یوسف بیاورند: قالوا سنراود عنه اباه و انا لفاعلون . [ 4 ] فرزندان یعقوب پس از بازگشت و اوردن اذوقه و گندم ، و ضمن شرح و تعریف اتفاقات سفر ، شرط یوسف مبنى بر اوردن بنیامین به عنوان جواز ورود دوباره به مصر و تهیه اذوقه را یاداورى می‌کنند ، تا با توجه به قحطى و خشک‌سالى و نیاز شدید خانواده به اذوقه ، رضایت پدر را به دست اورند ، اما علاقه‌ی فراوان یعقوب ع به بنیامین و نگرانى او نسبت به جان وى ، بویژه با توجه به سابقه‌ی برخورد برادران با یوسف ، و نیز احتمال وجود خطر براى او از جانب عزیز مصر ، مانع از ان می‌شد که پدر با رفتن بنیامین به همراه برادران به موافقت کند. برادران در تلاش براى رفع این نگرانی‌ها از یک‌سو به بازگرداندن بهاى اذوقه اشاره می‌کردند که می‌تواند نشانه‌ی لطف ، مهربانى و خیرخواهى عزیز مصر نسبت به انان باشد ،  و از سوى دیگر بر حفظ و حراست از بنیامین بویژه با استفاده از تعبیر محبت‌امیز برادر ، تاکید می‌کردند. [ 5 ] حضرت یعقوب ع در برابر این درخواست فرزندان مبنى بر حفاظت از جان یوسف و اعتماد وى به انان اشاره و با یاداورى سرنوشت یوسف ، بی‌اعتمادى خویش را به انها ابراز می‌کند ، ان‌گاه با وصف کردن خداوند به عنوان مهربان‌ترین و بهترین نگه‌دارنده ، این معنا را گوشزد می‌کند که اگر قرار باشد روى مهربانى و نگه‌دارى کسى نسبت به بنیامین ، تکیه کند ، او کسى جز خدای متعال نیست: قال هل امنکم علیه الا کما امنتکم على اخیه من قبل فالله خیر حافظا وهو ارحم الراحمین . [ 6 ]  یعقوب نبی ع با این سخن ، نه تنها همه‌ی گفته‌هاى پسرانش ، بلکه ابراز محبت دروغین و نیز توان انان نسبت به حفظ جان بنیامین را رد می‌کند. اما در عین حال بازگشت بهاى اذوقه در میان بارها از یک‌سو ، و نیاز شدید خانواده به غذا از سوى دیگر ، وی را بر ان می‌دارد که با رفتن بنیامین موافقت کند ، با این شرط که برادران سوگند یاد کنند و پیمان اکیدى ببندند که او را حفظ کرده ، دوباره نزد پدر بیاورند ، مگر این‌که در شرایطى ؛ مانند مرگ یا گرفتارى همگانى توان این کار را نداشته باشند. [ 7 ] یعقوب پس از ان‌که از پسرانش تعهد گرفت که در محافظت بنیامین نهایت تلاش را به خرج دهند ، بنیامین را حاضر کرد و پیراهن پشمین خود ، عمامه‌‏اى کتان از حضرت اسماعیل ع ، و عبای ابراهیم ع را که به یادگار نزد خود داشت ، به بنیامین داد ، و گفت روزی که پیش عزیز مصر می‌روید ، این پیراهن را بپوش ، عمامه را بر سر بگذار و عبا را بر دوش خود افکن که من این‌‌را برای کفن خود کنار گذاشته بودم که یادگار اجداد گرامی ما است. بنیامین عصایى به دست گرفت و با برادران روانه مصر شد و یعقوب برای بدرقه انها تا زیر ان درختی رفت که برای اخرین بار یوسف را هنگام رفتن با برادران به صحرا تا ان‌جا بدرقه کرده بود. یعقوب چون به ان‌جا رسید دست بر گردن بنیامین گذاشت و بسیار گریست ، و گفت: اى پسر با یوسف تا این‌جا امدم و از ان پس دیگر هرگز او ندیدم. [ 8 ] بر اساس پاره‌اى از گزارش‌ها ، بنیامین در طول مسیر ، از احترام و خدمت شایان توجه برادران برخوردار بود. [ 9 ] هنگامى که انان نزد یوسف ع رسیدند ، وى بنیامین را در اغوش گرفت ، [ 10 ] و ضمن معرفى خویش ، از او به سبب بدرفتارى گذشته برادران دل‌جویى داد: و لما دخلوا على‏ یوسف اوى‏ الیه اخاه قال انی انا اخوک فلا تبتئس بما کانوا یعملون . [ 11 ]   نقشه نگه‌دارى بنیامین در مصر یوسف بر اساس قوانین پادشاهى مصر و بدون رضایت برادران نمی‌توانست ، بنیامین را نزد خود نگهدارد ؛ ازاین‌رو با هدایت و الهام خداوند نقشه‌اى کشید که انان ناگزیر و بر اساس قانون پذیرفته شده خویش ، بنیامین را به وى تحویل دهند: ... کذلک کدنا لیوسف ما کان لیاخذ اخاه فى دین الملک الا ان یشا الله . [ 12 ] هنگامى که بارها بسته شد ، یوسف ، پیمانه پادشاه را میان بارهاى بنیامین پنهان کرد ، ان‌گاه انان متهم به دزدى شدند. برادران در مقام دفاع ، سوگند یاد می‌کنند که براى فسادانگیزى در مصر نیامده‌اند و سابقه دزدى ندارند. ان‌گاه در پاسخ به این‌که اگر دروغ‌گو باشند و دزدى کار انان باشد ، سارق چگونه مجازات شود ، کیفر بردگى و به خدمت گرفته شدن دزد بر اساس قوانین خویش را می‌پذیرند. بعد از این اعتراف ، بار شتران را جست‌وجو می‌کنند و براى این‌که شک و تردید برادران برانگیخته نشود ،  ابتدا بارهاى انان و در اخر محموله بنیامین بازرسى و پیمانه در میان ان پیدا می‌شود. با پیدا شدن پیمانه ، برادران ، بنیامین را مانند برادرش یوسف ، دزد می‌خوانند. یوسف با شنیدن این اتهام ناراحت شد ، اما چیزى را بروز نداد. انها در واقع با این سخن ، افزون بر ابراز دوباره کینه و حسد خویش ، از دزدى بنیامین ، بیزارى جسته ، خود را از وى و برادرش جدا می‌کنند. [ 13 ]   تلاش برادران براى رهایى بنیامین با تعیین مجازات بردگى براى بنیامین ، برادران کوشیدند با یاداورى پدر پیر او ، و نیکوکار خواندن عزیز مصر یوسف ، عواطف وى را تحریک و با پیشنهاد نگه‌دارى یکى از انها به جاى بنیامین ، او را ازاد کنند ، اما یوسف با ظالمانه خواندن این پیشنهاد ، ان‌را نمی‌پذیرد. برادران پس از ناامید شدن از یوسف ، به کنارى رفته ، دور از دیگران به چاره‌جویى پرداختند. برادر بزرگ‌تر با یاداورى سوگند و پیمان اکیدشان و نیز کوتاهى گذشته درباره یوسف ، می‌گوید من هرگز به کنعان باز نمی‌گردم و در مصر می‌مانم ، مگر با اجازه و رضایت پدر. ان‌گاه از انان می‌خواهد به کنعان بازگردند ، ضمن اگاه کردن پدر از دزدى بنیامین ، در پاسخ این پرسش وى که مصریان از کجا مجازات بردگى سارق را دانستند ، بگویند که ما بدون اگاهى از سرقت بنیامین ، فقط به کیفر سرقت بر اساس قوانین جزایى خویش گواهى دادیم و اگر سخنان ما را باور نمی‌کنى ، از مردمان مصر که شمارى از انان در ان نواحى ساکن بودند و کاروانیان همراه بپرس تا درستى گفتار ما روشن گردد. [ 14 ] برادران در بازگشت ، سخنان یادشده را بازگو می‌کنند و یعقوب ع در برابر این پیش‌امد نیز مانند گم‌شدن یوسف ، بدون هیچ شکوه و ناسپاسى ، بردبارى کرده ، درد دل خویش را با خداوند بازگو می‌کند ، با این امید که هر سه فرزند او را به وى بازگرداند. یعقوب ع بعد از این ، از پسرانش می‌خواهد با امید به رحمت خدا به جست‌وجوى یوسف و برادرش بروند. برادران هم روانه مصر می‌شوند و در دیدار با یوسف ، به سبب شرمسارى از دزدى بنیامین و نیاز به اذوقه ، با خضوع و فروتنی تمام ، از سختی‌ها و گرفتار شدن خود و خانواده و متاع اندکشان براى خرید اذوقه می‌گویند و با یاداورى پاداش خداوند به بخشایش‌گران ، خواستار دریافت اذوقه و ازادى بنیامین می‌شوند. یوسف نیز در برخوردى جوان‌مردانه ، با یاداورى رفتار گذشته برادران با وى و بنیامین و مربوط خواندن ان به زمان نادانى انها ، زمینه معرفى خویش را فراهم می‌کند ، ان‌گاه در پاسخ برادرانش که ایا وى یوسف است ، ان‌را تایید کرده ، با معرفى بنیامین به عنوان برادر خویش از منت خدا بر ان دو و پاداش پرهیزکارى و بردباریشان در جریان حوادث پیش امده ، خبر می‌دهد. [ 15 ]     [ 1 ] . طبری ، ابو جعفر محمد بن جریر ، تاریخ الامم و الملوک تاریخ طبری ، تحقیق ، ابراهیم ، محمد ابو الفضل ، ج 1 ، ص 317 ، بیروت ، دار التراث ، چاپ دوم ، 1387ق. [ 2 ] . یوسف ، 58. [ 3 ] . همان ، 59. [ 4 ] . همان ، 61. [ 5 ] . طباطبائی ، سید محمد حسین‏ ، المیزان فی تفسیر القران ، ج 11 ، 216 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی‏ ، چاپ پنجم‏ ، 1417ق. قالوا یابانا ما نبغى هذه بضعتنا ردت الینا ونمیر اهلنا و نحفظ اخانا . یوسف ، 65. [ 6 ] . همان ، 64. [ 7 ] . همان ، 66. [ 8 ] . رشیدالدین میبدی ، احمد بن ابی سعد ، کشف الاسرار و عده الابرار ، تحقیق ، حکمت‏ ، علی اصغر ، ج 5 ، ص 103 ، تهران ، امیر کبیر ، چاپ پنجم ، 1371ش. [ 9 ] . همان ، ص 109. [ 10 ] . برخی از مفسران معتقدند: از ظاهر سیاق برمی‌اید که یوسف در خلوت و پنهانى خود را به برادر معرفى کرد. المیزان فی تفسیر القران ، ج‏11 ، ص 221. [ 11 ] . یوسف ، 69. [ 12 ] . همان ، 76. [ 13 ] . المیزان فی تفسیر القران ، ج‏11 ، ص 226. [ 14 ] . یوسف ، 81- 82. [ 15 ] . برای اگاهی بیشتر در این زمینه ، ر. ک: دائره المعارف قران کریم ، ج 6 ، ص 125- 132 ، مدخل بنیامین ، قم ، بوستان کتاب ، چاپ اول ، 1386ش ؛ تفاسیر قران ، ذیل ایات 58- 92 سوره یوسف. آخرین رتبه قبولی هوشبری سراسری 96 – 97




|  رتبه در سهمیه |  رتبه کشوری |  سهمیه قبولی | جنسیت |  شهر داوطلب |  رشته |  دانشگاه |  نوع دوره |
| 1724 | 5977 | منطقه 1 | زن | تهران | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی تهران | روزانه |
| 2010 | 7194 | منطقه 1 | زن | پردیس | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی تهران | روزانه |
| 2173 | 7860 | منطقه 1 | زن | تهران | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی تهران | روزانه |
| 2363 | 8603 | منطقه 1 | زن | تهران | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی تهران | روزانه |
| 2386 | 8725 | منطقه 1 | مرد | مشهد | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی مشهد | روزانه |
| 2628 | 9626 | منطقه 1 | زن | تهران | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی تهران | روزانه |
| 2793 | 10343 | منطقه 1 | زن | کرج | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | پردیس خودگردان |
| 2793 | 10343 | منطقه 1 | زن | کرج | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | پردیس خودگردان |
| 3114 | 11687 | منطقه 1 | زن | تهران | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی تهران | روزانه |
| 3129 | 11730 | منطقه 1 | زن | تبریز | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | پردیس خودگردان |
| 3553 | 13536 | منطقه 1 | مرد | شیراز | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شیراز | روزانه |
| 3871 | 14857 | منطقه 1 | زن | شیراز | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شیراز | روزانه |
| 4030 | 15560 | منطقه 1 | مرد | تهران | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی ایران | روزانه |
| 4269 | 16519 | منطقه 1 | زن | تهران | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی ایران | روزانه |
| 4506 | 17382 | منطقه 1 | مرد | تهران | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | روزانه |
| 4556 | 17586 | منطقه 1 | زن | تهران | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی ایران | روزانه |
| 4580 | 17675 | منطقه 1 | زن | تبریز | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی تبریز | روزانه |
| 5762 | 22936 | منطقه 1 | زن | شیراز | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی یزد | روزانه |
| 6086 | 24284 | منطقه 1 | مرد | تبریز | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی ارومیه | روزانه |
| 6825 | 27619 | منطقه 1 | زن | تهران | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی مازندران – ساری | پردیس خودگردان |
| 7475 | 30391 | منطقه 1 | مرد | شیراز | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی یزد | روزانه |
| 7588 | 30950 | منطقه 1 | زن | تبریز | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی اردبیل | روزانه |
| 25340 | 125911 | منطقه 1 | زن | تهران | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | روزانه |
| 3644 | 8773 | منطقه 2 | مرد | بابل | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی تهران | روزانه |
| 3921 | 9446 | منطقه 2 | زن | رشت | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی تهران | روزانه |
| 4568 | 10985 | منطقه 2 | زن | رامسر | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | روزانه |
| 4699 | 11268 | منطقه 2 | زن | مرودشت | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شیراز | روزانه |
| 4861 | 11650 | منطقه 2 | زن | کرج | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | روزانه |
| 5297 | 12741 | منطقه 2 | زن | محمدیه | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی ایران | روزانه |
| 5310 | 12786 | منطقه 2 | زن | لار | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی کرمان | روزانه |
| 5463 | 13160 | منطقه 2 | زن | نجف آباد | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی اصفهان | روزانه |
| 5688 | 13698 | منطقه 2 | زن | تبریز | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی البرز – کرج | روزانه |
| 5732 | 13809 | منطقه 2 | مرد | لاهیجان | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی ایران | روزانه |
| 5821 | 14029 | منطقه 2 | زن | رشت | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | روزانه |
| 6200 | 15000 | منطقه 2 | زن | یزد | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی البرز – کرج | روزانه |
| 6387 | 15462 | منطقه 2 | مرد | شیراز | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | پردیس خودگردان |
| 6411 | 15524 | منطقه 2 | زن | ملایر | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | پردیس خودگردان |
| 6639 | 16155 | منطقه 2 | زن | کرج | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | روزانه |
| 6944 | 16967 | منطقه 2 | زن | بهبهان | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | پردیس خودگردان |
| 6990 | 17071 | منطقه 2 | زن | فرخ شهر | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی اصفهان | روزانه |
| 7116 | 17365 | منطقه 2 | مرد | کرج | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | روزانه |
| 7188 | 17550 | منطقه 2 | زن | کرمان | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شیراز | روزانه |
| 7430 | 18200 | منطقه 2 | زن | کرمان | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی کرمان | روزانه |
| 7459 | 18277 | منطقه 2 | مرد | آمل | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی بابل | روزانه |
| 7587 | 18600 | منطقه 2 | مرد | ممسنی | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شیراز | روزانه |
| 8027 | 19738 | منطقه 2 | زن | تهران | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی ایران | روزانه |
| 8462 | 20860 | منطقه 2 | زن | اسلام شهر | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی البرز – کرج | روزانه |
| 8601 | 21227 | منطقه 2 | زن | آباده | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی یاسوج | روزانه |
| 8955 | 22148 | منطقه 2 | مرد | یزد | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی یزد | روزانه |
| 10229 | 25446 | منطقه 2 | زن | بابل | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی بابل | روزانه |
| 10250 | 25501 | منطقه 2 | مرد | شهریار | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی البرز – کرج | روزانه |
| 10466 | 26078 | منطقه 2 | زن | کرمان | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی کرمان | روزانه |
| 10792 | 26857 | منطقه 2 | زن | کرج | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی البرز – کرج | روزانه |
| 11044 | 27490 | منطقه 2 | زن | کرج | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی البرز – کرج | روزانه |
| 11097 | 27619 | منطقه 2 | زن | اردبیل | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی اردبیل | روزانه |
| 11427 | 28425 | منطقه 2 | زن | یزد | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی یزد | روزانه |
| 11874 | 29580 | منطقه 2 | زن | رشت | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی اردبیل | روزانه |
| 12179 | 30421 | منطقه 2 | مرد | یزد | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی یزد | روزانه |
| 12427 | 31012 | منطقه 2 | زن | خوی | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی ارومیه | روزانه |
| 12497 | 31177 | منطقه 2 | زن | کرمان | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی کرمان | روزانه |
| 12615 | 31449 | منطقه 2 | زن | اردبیل | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی مازندران – ساری | پردیس خودگردان |
| 12676 | 31613 | منطقه 2 | زن | اردبیل | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی اردبیل | روزانه |
| 12821 | 31969 | منطقه 2 | زن | اردبیل | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی اردبیل | روزانه |
| 12874 | 32103 | منطقه 2 | مرد | محمودآباد | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی بابل | روزانه |
| 13184 | 32854 | منطقه 2 | زن | آباده | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی کرمان | روزانه |
| 13357 | 33267 | منطقه 2 | زن | بندرانزلی | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی اردبیل | روزانه |
| 13583 | 33897 | منطقه 2 | زن | قم | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی قم | روزانه |
| 13602 | 33949 | منطقه 2 | زن | خوی | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی ارومیه | روزانه |
| 13817 | 34463 | منطقه 2 | مرد | ارومیه | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی ارومیه | روزانه |
| 14365 | 35922 | منطقه 2 | مرد | کازرون | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی یاسوج | روزانه |
| 14400 | 36032 | منطقه 2 | مرد | لاهیجان | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی مشهد | روزانه |
| 14563 | 36462 | منطقه 2 | مرد | آذربایجان شرقی | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی کرمان | روزانه |
| 16171 | 40762 | منطقه 2 | زن | مراغه | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی اصفهان | پردیس خودگردان |
| 21808 | 55508 | منطقه 2 | زن | اردبیل | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی اردبیل | روزانه |
| 31449 | 34927 | منطقه 2 | زن | گرمسار | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی مازندران – ساری | پردیس خودگردان |
| 1653 | 10077 | منطقه 3 | زن | مهریز | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی یزد | روزانه |
| 1971 | 11730 | منطقه 3 | مرد | سیاهکل | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | روزانه |
| 2221 | 12985 | منطقه 3 | مرد | ملارد | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی تهران | روزانه |
| 2789 | 15560 | منطقه 3 | زن | تویسرکان | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی البرز – کرج | روزانه |
| 2801 | 15613 | منطقه 3 | زن | تبریز | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی تبریز | روزانه |
| 2923 | 16155 | منطقه 3 | مرد | شهرقدس | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی تهران | روزانه |
| 3521 | 18927 | منطقه 3 | زن | قیر و کارزین | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی کرمان | روزانه |
| 3551 | 19037 | منطقه 3 | زن | الوند | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی البرز – کرج | روزانه |
| 4240 | 21935 | منطقه 3 | مرد | خاتم | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی یزد | روزانه |
| 4886 | 24600 | منطقه 3 | مرد | شهربابک | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی یزد | روزانه |
| 4904 | 24686 | منطقه 3 | مرد | فریدونشهر | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی اصفهان | روزانه |
| 4963 | 24929 | منطقه 3 | زن | قائمیه | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شیراز | روزانه |
| 5147 | 25744 | منطقه 3 | زن | هشتگرد | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی ایران | روزانه |
| 5241 | 26104 | منطقه 3 | مرد | مشگین شهر | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی اردبیل | روزانه |
| 5320 | 26491 | منطقه 3 | زن | جهرم | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شیراز | روزانه |
| 5455 | 27080 | منطقه 3 | زن | بم | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی کرمان | روزانه |
| 5536 | 27375 | منطقه 3 | زن | کرج | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی البرز – کرج | روزانه |
| 5607 | 27689 | منطقه 3 | مرد | نظرآباد | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | روزانه |
| 5980 | 29324 | منطقه 3 | زن | گچساران | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی یاسوج | روزانه |
| 5988 | 29353 | منطقه 3 | زن | ابرکوه | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی یزد | روزانه |
| 6021 | 29489 | منطقه 3 | زن | فریمان | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی مشهد | روزانه |
| 6081 | 29681 | منطقه 3 | زن | گچساران | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی یاسوج | روزانه |
| 6093 | 29736 | منطقه 3 | زن | ممقان | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی تبریز | روزانه |
| 6650 | 32077 | منطقه 3 | زن | گلوگاه | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی بابل | روزانه |
| 6974 | 33326 | منطقه 3 | مرد | هشتگرد | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی البرز – کرج | روزانه |
| 7056 | 33645 | منطقه 3 | زن | جعفرآباد | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی اردبیل | روزانه |
| 7138 | 33987 | منطقه 3 | مرد | سردشت | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی ارومیه | روزانه |
| 7269 | 34489 | منطقه 3 | مرد | ایذه | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی یاسوج | روزانه |
| 7444 | 35122 | منطقه 3 | مرد | چالدران | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی ارومیه | روزانه |
| 7620 | 35762 | منطقه 3 | زن | لنگرود | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | پردیس خودگردان |
| 8167 | 37855 | منطقه 3 | زن | پارس آباد مغان | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی اردبیل | روزانه |
| 10518 | 46402 | منطقه 3 | زن | دهدشت | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی یزد | ظرفیت مازاد |
| 13839 | 57881 | منطقه 3 | مرد | رامهرمز | هوشبری | دانشکده علوم پزشکی آبادان | پردیس خودگردان |
| 13904 | 58078 | منطقه 3 | مرد | سراوان | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی زاهدان | پردیس خودگردان |
| 14015 | 34959 | منطقه 3 | مرد | آمل | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی بابل | روزانه |
| 27080 | 40897 | منطقه 3 | زن | جیرفت | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی کرمان | روزانه |
| 40897 | 59331 | منطقه 3 | مرد | شهربابک | هوشبری | دانشگاه علوم پزشکی کرمان | روزانه | قران کریم در چهار ایه از اصحاب ایکه نام می برد و انان را مردمانی ظالم و ستم کار معرفی می کند. بسیارى از مفسران و ارباب لغت گفته اند که ایکه به معناى درختان درهم پیچیده و یا بیشه است. [ 1 ] و اصحاب الایکه مردمی بودند که در سرزمینى پر اب و پر از درختان در میان حجاز و شام زندگى می کردند. [ 2 ] و این منطقه در نزدیکی هاى شهر مدین بود. [ 3 ] اصحاب ایکه از نظر مادی مردمی ثروت مند بودند و زندگی مرفه داشتند ؛ و به همین جهت ، کبر و غرور انها را فرا گرفته بود ، و دست به کم فروشى و فساد در زمین زده بودند. گفته اند این مردم ، معاصر با شعیب پیامبر ع بوده ، و بخشی از قوم او به شمار می امدند. [ 4 ] البته برخی معتقدند که حضرت شعیب ع پیامبر اهل مدین بود ، اما از طرف خدای متعال مامور هدایت اصحاب ایکه هم شد. انچه این نظر را تقویت می کند که شعیب ع ، پیامبر این گروه بود ؛ ان است که در ایه ای مشاهده می کنیم: و انهما لبامام مبین ؛ یعنى منزل گاه قوم لوط و اصحاب ایکه ، هر دو بر سر بزرگ راهى قرار داشت. و مقصود از این راه ، ان راهى است که مدینه را به شام وصل می کند. ابادی هایی که در این مسیر قرار داشتند ، منزل گاه قوم لوط و قوم شعیب بودند. و از ان جا که همه این مسافت جنگلى بود ، نتیجه می گیریم که اصحاب ایکه یک طایفه از قوم شعیب و سرزمین ایشان یک ناحیه از حوزه دعوت شعیب بود. [ 5 ] البته شعیب اهل ان شهر نبود و با مردمش بی گانه بود ؛ به دلیل ان که در این داستان ، مانند داستان هاى برخی از پیامبران ع او را برادر ان قوم نخوانده و نفرمود اخوهم شعیب . بر خلاف نوح ، هود و صالح ع که هم وطن قوم خود بودند. هم چنین لوط ع که از راه سببى فامیل قوم خود بود ؛ لذا درباره انان فرمود: اخوهم نوح ، [ 6 ] اخوهم هود ، [ 7 ] اخوهم صالح [ 8 ] و اخوهم لوط . [ 9 ] ، [ 10 ] بنابر این ، وقتى شعیب براى هدایت انان مبعوث شد ، انها را از کفر و ناسپاسی بر حذر داشت و به توحید و راه حق دعوت نمود ، اما انان شعیب را تکذیب کردند و به کفر و گناه خود ادامه داده ، و تسلیم حق نشدند ، و سرانجام بر اثر مجازات دردناکى نابود گشتند. گرماى شدیدى چندین روز پى در پى انها را فرا گرفت ، و در اخرین روز ابر بزرگى در اسمان نمایان شد ، انها به سایه ابر پناه بردند ، اما صاعقه اى فرود امد ، و انان را نابود کرد. شاید تکیه کردن قران روى کلمه اصحاب الایکه ؛ صاحبان سرزمین هاى پر درخت به این جهت باشد که می خواهد بگوید ، انها با این همه نعمتى که به انها بخشیده بودیم ، باز به جاى شکر نعمت ، کفر ورزیدند ، و ظلم و ستم را بنیاد نهادند و صاعقه انها و درختانشان را از میان برد. [ 11 ] [ 1 ] . ابن منظور ، محمد بن مکرم ، لسان العرب ، ج 10 ، ص 395 ، دار صادر ، بیروت ، چاپ سوم ، 1414ق. [ 2 ] . مکارم شیرازی ، ناصر ، تفسیر نمونه ، ج 11 ، ص 120 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ اول ، 1374ش. [ 3 ] . شریف لاهیجی ، محمد بن علی ، تفسیر شریف لاهیجی ، تحقیق ، حسینی ارموی محدث ، میر جلال الدین ، ج 3 ، ص 393 ، تهران ، دفتر نشر داد ، چاپ اول ، 1373ش. [ 4 ] . طبرسی ، فضل بن حسن ، مجمع البیان فی تفسیر القران ، مقدمه ، بلاغی ، محمد جواد ، ج 6 ، ص 528 ، تهران ، ناصر خسرو ، چاپ سوم ، 1372ش. [ 5 ] . طباطبائی ، سید محمد حسین ، المیزان فی تفسیر القران ، ج 12 ، ص 185 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ پنجم ، 1417ق. [ 6 ] . شعرا ، 106. [ 7 ] . شعرا ، 124. [ 8 ] . شعرا ، 142. [ 9 ] . شعرا ، 161. [ 10 ] . المیزان فی تفسیر القران ، ج 15 ، ص 312. [ 11 ] . تفسیر نمونه ، ج 11 ، ص 120- 121. فرقه سامریه از فرقه های قدیمی دین یهود است. پس از مدتی که بنی اسرائیل وارد سرزمین فلسطین شدند به دو قسمت در شمال و جنوب این سرزمین رفتند. منطقه جنوب ، با مرکزیت اورشلیم در اختیار تعدادی از فرزندان یعقوب ( ع ) بود که کتاب مقدس از این گروه صحبت بسیار کرده است. اما قسمت شمال تحت سلطه تعدادی دیگر از فرزندان یعقوب بود که سامره نامیده می شدند. [ 1 ] فرقه سامریه نیز از این دسته دوم بودند. سامری ها خود را از نسل حضرت یوسف ( ع ) می دانند و به همین جهت به انها بنو یوسف نیز گفته می شود. [ 2 ] پیرامون چگونگی پیدایش این فرقه اختلافات بسیار جدی وجود دارد. حتی برخی معتقدند اینان در اصل از نسل یهودیان کم سواد و ضعیف بوده اند که در زمان اسارت بابل ، [ 3 ] در فلسطین ماندند و به بابل نرفتند. [ 4 ] با این حال ، عموم یهودیان اینان را به عنوان فرقه ای یهودی قبول ندارند و معتقدند اینان حتی به خدای دین یهود نیز اعتقاد ندارند. [ 5 ] در مقابل ، سامری ها خود را پیروان اصلی دین حضرت موسی ( ع ) می دانند که در مقابل تحریف ها ایستادگی کرده اند. انان خود را شومریم می خوانند که به معنای حافظان شریعت می باشد [ 6 ] و این اصطلاح ، نشانگر رویکرد سامری ها به دین موسی ( ع ) است. اختلافات یهودیان و سامری ها منشا تاریخی داشته [ 7 ] و حتی در کتاب مقدس نیز از این اختلاف ها و جنگ ها یاد شده است. [ 8 ] دین سامری با وجود شباهت هایی با دین یهود ، اما اختلاف هایی نیز با ان دارد. از ان جا که اینان در شمال بوده اند ، کوه گریزیم در نابلس را قبله مقدس خود می دانند که مقدس ترین مکان برای انان است [ 9 ] و اعتنایی به اورشلیم و معبد سلیمان ، ندارند. اینان به نبوت حضرت موسی ( ع ) اعتقاد داشته و او را اصل و اساس دین خود می دانند. اما انبیای پس از او را تکذیب کرده و این را لازمه خاتمیت موسی ( ع ) دانسته و بر این اساس ، کتاب های پیامبران بعدی را نیز ساخته دست بشر می دانند. در نتیجه ، تنها اسفار خمسه را به عنوان کتاب مقدس ، معتبر می دانند. [ 10 ] البته در همین اسفار خمسه نیز اختلافاتی با یهودیان دارند. [ 11 ] در عهد جدید نیز از این فرقه یاد شده است ؛ در یکی از کتاب های عهد جدید ، داستانی وجود دارد که گفت وگویی است میان حضرت عیسی ( ع ) و یک زن سامری. این داستان ، مطالب خوبی در مورد این فرقه و نوع نگاه حضرت عیسی ( ع ) و یهودیان به انها را دارد: او ( عیسی ) به شهری از سامره که سوخار نام داشت ، ... رسید. چاه یعقوب در ان جا بود و عیسی ، که از سفر خسته شده بود ، در کنار چاه نشست. تقریبا ظهر بود. یک زن سامری برای کشیدن اب امد. عیسی به او گفت: قدری اب به من بده. ... زن سامری گفت: چطور تو که یک یهودی هستی از من که یک زن سامری هستم اب می خواهی ؟ او این را گفت چون یهودیان با نفرتی که از سامریان دارند ، با انها حتی سخن نیز نمی گویند. عیسی به او پاسخ داد: اگر می دانستی بخشش خدا چیست و کیست که از تو اب می خواهد ، حتما از او خواهش می کردی و او به تو اب حیات عطا می کرد. زن گفت: ای اقا ، دلوی نداری و این چاه عمیق است. از کجا اب می اوری ؟ ایا تو از جد ما یعقوب بزرگ تری که این چاه را به ما بخشید و خود او و پسران و گله اش از ان اشامیدند ؟ ... زن گفت: ای اقا ، می بینم که تو نبی هستی. ... پدران ما در روی این کوه عبادت می کردند اما شما یهودیان می گویید باید خدا را در اورشلیم عبادت کرد. عیسی گفت: ای زن ، باور کن زمانی خواهد امد که پدر را نه بر روی این کوه پرستش خواهید کرد و نه در اورشلیم. شما سامریان انچه را نمی شناسید می پرستید اما ما انچه را که می شناسیم عبادت می کنیم. ... اما زمانی می اید ـ ـ و این زمان هم اکنون شروع شده است ـ ـ که پرستندگان حقیقی ، پدر را با روح و راستی عبادت خواهند کرد ؛ زیرا پدر طالب این گونه پرستندگان می باشد. زن گفت: من می دانم که مسیح خواهد امد و هر وقت بیاید همه چیز را به ما خواهد گفت. عیسی گفت: من که با تو صحبت می کنم همانم ... . [ 12 ] گفتنی است که قران نیز از کلمه سامری استفاده کرده است: [ خدا ] گفت: اى موسى ! ما براستى قومت را پس از هجرت تو امتحان کردیم و سامرى انان را گمراه کرد . [ 13 ] و ... . [ 14 ] اما سامری در این جا ، شخصی است که پس از خروج بنی اسرائیل از مصر ، برای انان گوساله ای از طلا ساخت تا مردم ان را بپرستند. [ 15 ] و ظاهرا این جریان ، ارتباطی با فرقه سامریه نداشته و تنها تشابهی اسمی بین انها وجود دارد. روایتی از امام باقر ( ع ) نیز در مورد پیروان سامری چنین می گوید: پس موسى گوساله را بیرون اورده با اتش سوزاند و به دریا افکند ، ان گاه به سامرى فرمود: برو که بهره ات از زندگى این باشد که به مردم بگویى نزدیکم نشوید ؛ یعنى مادامى که زنده هستى چنین باشى ، و این علامت در فرزندان تو نیز باشد ، تا بدین وسیله همه مردم ، تو و خاندانت را شناخته و دیگر کسى فریب شما را نخورد ، دودمان سامرى تا به امروز در مصر و شام ، معروف به ( لا مساس ) هستند . [ 16 ] به نظر می رسد این روایت نیز ارتباطی با فرقه سامریه ندارد ، بلکه ناظر به گروهی است که اکنون دیگر وجود ندارند. [ 1 ] . محمد خلیفه ، حسن احمد ، تاریخ الدیانه الیهودیه ، ص 219 ، مصر ، دار قبا للطباعه و النشر و التوزیع ، 1998م. [ 2 ] . ایاد هشام ، محمود الصاحب ، السامریون ( الاصل ، التاریخ ، العقیده ، الشریعه و ... ) ، ص 31 ، الخلیل ، مکتبه دندیس ، 2000م. [ 3 ] . اسارت بابل ، دوره ای از تاریخ یهود می باشد که بسیاری از یهودیان ، پس از شکست در جنگ به اجبار به بابل کوچ داده شدند. [ 4 ] . ظاظا ، حسن ، الفکر الدینی الیهودی ( اطواره و مذاهبه ) ، ص 207 ، دمشق ، بیروت ، دار القلم ، الدار الشامیه ، 1995م. [ 5 ] . همان ، ص 208. [ 6 ] . تاریخ الدیانه الیهودیه ، ص 219. [ 7 ] . همان ، ص 220. [ 8 ] . ارمیا ، باب 4. [ 9 ] . الفکر الدینی الیهودی ، ص 206. [ 10 ] . همان ، ص 206. [ 11 ] . شمس ، محمد ، سامری ها چه کسانی هستند ؟ ، اخبار ادیان ، شماره 13 ، ص 98 ، اردیبهشت - خرداد 1384ش. [ 12 ] . یوحنا ، باب ، 4. [ 13 ] . طه ، 85. [ 14 ] . طه ، 87. [ 15 ] . شیخ طوسی ، محمد بن حسن ، التبیان فی تفسیر القران ، مقدمه ، شیخ اقابزرگ تهرانی ، تحقیق ، قصیرعاملی ، احمد ، ج 7 ، ص 198 ، بیروت ، دار احیا التراث العربی ، بی تا. [ 16 ] . قمی ، علی بن ابراهیم ، تفسیر القمی ، محقق ، مصحح ، موسوی جزائری ، سید طیب ، ج 2 ، ص 63 ، قم ، دار الکتاب ، چاپ سوم ، 1404ق. در منابع روایی و تاریخی گزارش‌هایی وجود دارد که بیان‌گر نقش تاثیرگذار محبت امام علی ع در زندگی دوستان حضرتشان است. مانند گزارشی که دیلمی از نویسندگان قرن نهم از اعمش نقل کرده است: روزی در شهر مدینه کنیز سیاه‌پوست نابینایی را دیدم که به دیگران اب می‌داد و می‌گفت: با نیت دوستی امام علی ع این اب را بنوشید ، مدتی گذشت تا او را در شهر مکه دیدم که می‌گفت: به نیت دوستی با کسی که بینایی‌ام را به من برگرداند ، اب را بنوشید. به او گفتم: تو در مدینه نابینا بودی ، اما اکنون چشمانت بینا شده ، داستانت چیست ؟ ! کنیز پاسخ داد: شخصی نزدم امد و به من گفت: تو پیرو علی بن ابی طالب ع و دوستدار او هستی ؟ من نیز پاسخ مثبت دادم. او از خدا خواست که اگر در ادعایم راستگو باشم ، بینایی‌ام را به من بازگرداند. خدا نیز مرا بینا کرد. از ان فرد ناشناس پرسیدم که تو کیستی ؟ او گفت: من خضرم و خود را در شمار پیروان علی ع می‌دانم . [ 1 ] در این نوع گزارش‌ها معمولا سند ذکر نشده ، و یکی از ملاک‌های پذیرش و یا عدم پذیرش انها اعتبار کتابی است که ان‌را نقل کرده است. و دیگر ان‌که مخالف اصول و اموزه‌های دینی دیگر نباشد. با توجه به این دو نکته و هم‌چنین وجود گزارش‌های مشابهی در تاثیرگذاری محبت اهل‌بیت ع ، این گزارش - حتی اگر قطعی نباشد - قابل پذیرش است. [ 2 ]   [ 1 ] . دیلمی ، حسن بن محمد ، غرر الاخبار و درر الاثار فی مناقب ابی الائمه الاطهار ع ، محقق ، مصحح ، ضیغم ، اسماعیل ، ص 87 ، قم ، دلیل ما ، چاپ اول ، 1427ق. [ 2 ] . اثر دوستی با دوستان امامان معصوم ع و دشمنی با دشمنانشان ، 55895 ؛ اطاعت و دوستی امامان معصوم ع ، 43532 ؛ از بین رفتن گناهان با دوستی امام علی ع ، 34948 ؛ دوستی شیطان نسبت به امام علی ع ، 16436 ؛ راه های دست یابی محبت اهل بیت ع ، 25436 ؛ دوستی کبوتر صحرایی با ائمه اطهار ع ، 96080 ؛ مهم ترین پرسش روز قیامت به اعتقاد شیعیان ، 7490. ابو عتاب عبد الله بن بسطام بن سابور و برادرش حسین بن بسطام بن سابور دو تن از راویان شیعی قرن چهارم هجری به شمار می ایند [ 1 ] که مؤلفان سرشناسی ؛ مانند کلینی و ابن قولویه از انها نقل روایت می کنند. [ 2 ] ان دو براى گسترش اندیشه هاى ائمه ع به قزوین سفر کرده و از راویان بزرگ ان دیار شدند. این دو راوی علاوه بر اموختن دانش در نزد پدر بسطام بن شاپور و عموها زکریا ، زیاد و حفص ، نزد استادان بزرگى ؛ مانند محمد بن خلف ، على بن ابراهیم واسطى ، اسحاق بن ابراهیم ، تمیم بن احمد سیرافى و ... نیز شاگردى کردند. [ 3 ] طب الائمه نوشته عبدالله و حسین از کتاب های مشهور در طب و غذاها به شمار می اید. [ 4 ] این کتاب را می توان اولین کتابی دانست که در جامعه شیعی در این زمینه تالیف شده است. گفته می شود که مامون عباسی به نوشتن ان با اب طلا دستور داده است ؛ لذا به ذهبیه معروف شده است. [ 5 ] البته با توجه به این که زندگی نویسنده این کتاب چندان شناخته شده نیست ، نمی توان تمام محتوای موجود در این تالیف را تایید کرد. با این حال ، مقداری از این کتاب در مورد احکام فرعی و دعاهایی است که نیازی به سند قوی ندارد. [ 6 ] در مورد توصیه های پزشکی موجود در این کتاب نیز باید گفت ؛ روایاتی که در این زمینه از ائمه معصوم ع صادر شده اند ، با رویکرد خاصی بودند. [ 7 ] [ 1 ] . نجاشی ، احمد بن علی ، فهرست اسما مصنفی الشیعه رجال نجاشی ، ص 39 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ ششم ، 1365ش. [ 2 ] . مجلسی ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج 0 ، ص 170 ، بیروت ، مؤسسه الطبع و النشر ، چاپ اول ، 1410ق. [ 3 ] . طباطبائی بروجری ، اقا حسین ، منابع فقه شیعه ترجمه جامع احادیث شیعه ، مترجمان ، حسینیان قمی ، مهدی ، صبوری ، ج 22 ، ص 18 ، تهران ، فرهنگ سبز ، چاپ اول ، 1429ق. [ 4 ] . فهرست اسما مصنفی الشیعه رجال نجاشی ، ص 39. [ 5 ] . احمدی میانجی ، علی ، مکاتیب الائمه ع ، ج 5 ، ص 181 182 ، قم ، دار الحدیث ، چاپ اول ، 1426ق ؛ تهرانی ، اقا بزرگ ، الذریعه الی تصانیف الشیعه ، ج 10 ، ص 46 ، قم ، اسماعیلیان ، 1408ق. [ 6 ] . خوانسارى ، محمد باقر ، روضات الجنات فی احوال العلما و السادات ، محقق ، اسماعیلیان ، اسد الله ، ج 2 ، ص 309 ، قم ، دهاقانى اسماعیلیان ، چاپ اول ، 1390ق. [ 7 ] . برای اگاهی بیشتر ، ر.ک: تعامل طب سنتی با دانش نوین پزشکی ، 13398.