چرا امام علی (ع) با وجود آگاهی از نیت شوم ابن ملجم، در جهت حفظ جان خود اقدامی نکرد.؟
همانگونه که مطلعید خروج امام حسین (ع) بر علیه طاغوت زمان بود و ایشان تا لحظه آخر در حال گقتگو با سپاهیان دشمن بودند. لیکن در مورد حضرت علی (ع) ایشان با اطلاع از امکان سوء قصد به خودشان بدون هیچ محافظ و احتیاطی به مسجد میروند و از سر شب آماده شهادت بودند. لازم به ذکر است که ایشان برای این عمل خویش به طور قطع و یقین، دلیل موجهی داشتند که شاید ما از فهم آن عاجز باشیم).
علت عدم اقدام امام علی را می توان از چند جهت پاسخ داد: 1. معیار و میزان در انجام وظیفه علم عادی است. امام در اطاعت فرمان خدا به علم باطنی ( علم غیب ) خویش عمل نمی کند و همانند دیگر افراد عادی رفتار می کند. و اگر امام بخواهد به علم غیب خود عمل کند دیگر نمی تواند الگو و اسوه مردم باشد ؛ زیرا مردم چنین علمی را در اختیار ندارند. 2. نظام این عالم نظام ازمایش و امتحان است. در حالی که استفاده از علم غیب و عمل بر طبق ان زمینه ازمایش را از بین خواهد برد ؛ زیرا مانع ادامه عادی کارها می شود. به عبارت دیگر ؛ درست است که امام علی ( ع ) مانند دیگران وظیفه دارد از جان خود دفاع کند اما اولا این وظیفه در محدوده علم عادی است و شامل علم غیب نمی شود.و ثانیا طرف دیگر این عمل ( شهادت امام علی ) ابن ملجم است که در حال امتحان است و علم امام نباید مانع ازادی و اختیار او شود در صورتی که اگر امام بخواهد به علم غیب خود عمل نماید اختیار از ابن ملجم سلب خواهد شد و زمینه ای برای ازمایش و امتحان او باقی نمی ماند.
گفتنی است ، بر اساس تعریف شیعیان از حدیث ، هر سخن و رفتاری از امام معصوم ع را می‌توان مانند سخن و رفتار پیامبر ص به عنوان یک حدیث ارزیابی کرد. و نیز هر رفتار سیاسی اجتماعی امام به نوعی ترویج عملی سنت پیامبر ص ارزیابی خواهد شد. با این وجود ، در زمان حضور پیامبر اسلام ص ، امام علی ع و امام حسن ع در همان منطقه‌ای که ان‌حضرات ع به ترویج دین مشغول بودند شهر مدینه و کوفه ، به احترام حضراتشان ، امام حسین ع اقدام به برپایی مستقل جلسات سخنرانی و ... نمی‌فرمود. امام حسین ع تقریبا بخش عمده‌ای از عمر خود را در زمان حیات جد ، پدر و برادرشان به سر بردند ؛ از این‌رو شاید نیازی به تشکیل چنین جلسات مستقلی نبود. علاوه بر این‌که حضرتشان از امامانى هستند که به دلیل شرایط سیاسى دوران امامتشان و نیز برجسته‌تر بودن رفتار سیاسی ان‌حضرات ، میراث روایی چندانی - مانند انچه از امام پنجم و ششم ع نقل شده - از انان بر جای نمانده است تا ان‌جا که برخی از علما ، منکر نقل حدیث فقهى از امام حسین ع شده‌اند. [ 1 ] به هرحال خاموش‌ماندن ان‌حضرت در مقاطع زمانی خاص ، نشانگر ناتوانی ایشان نبود. این‌گونه است که در برخی گزارش‌های تاریخی ملاحظه می‌کنیم که اطرافیان معاویه گمان می‌کردند ، امام حسین ع دارای لکنت زبان است و نمی‌تواند در میان مردم سخن بگوید ؛ لذا به معاویه پیشنهاد دادند که برای کم کردن جایگاه امام حسین ع در نزد مردم دستور دهد تا امام ع به منبر برود و خطبه بخواند تا با لکنت زبان او ، جایگاه او نزد مردم پایین بیایید ؛ اما بر خلاف تصور انها ، امام ع در نهایت فصاحت خطبه خواند و مردم با احترام نسبت به ان‌حضرت ع برخورد کردند و معاویه و اطرافیان او رسوا شدند. [ 2 ] با توجه به انچه گفته شد ، صرف‌نظر از بررسی سندی و محتوایی تنها به بیان برخی از جنبه‌های میراث روایی باقیمانده از سید الشهدا ع بسنده می‌کنیم: الف نقل احادیث زمان پیامبر ص 1. امام حسین ع از حضرت فاطمه س نقل می‌کنند که رسول خدا ص شب عرفه نزد ما امد و فرمود براستى خدا به شما مباهات می‌کند ، همه‌ی شما را عموما ، بویژه على ع را امرزیده و من فرستاده خدا به سوى شما هستم. همانا سعادت‌مند کامل کسى است که على ع را در حیات او و پس از مرگش دوست بدارد و شقى کسى است که على ع را در حیات و مردگى دشمن دارد. [ 3 ] 2. امام حسین ع نقل می‌کنند که پیامبر ص فرمود: کسى که مصیبتى بر او وارد شده و هر گاه ان‌را یاد کند ، انا لله و انا الیه راجعون‏ بگوید ، خدا اجرى را که هنگام ورود مصیبت به او عنایت کرده است ، دوباره به او مرحمت می‌فرماید. [ 4 ] برخی از احادیث ان‌حضرت به واسطه کسانی است که جز یاران رسول خدا ص بودند. امام حسین ع از جابر نقل می‌کند: ما منافقان زمان رسول الله ص را با بغض امام علی ع و فرزندان او می‌شناختیم. [ 5 ] ب بیان احادیث از زبان خودشان احادیثی را که از خود امام حسین ع صادر شده است ، در چند بخش می‌توان بیان نمود: شناخت خدا امام حسین ع فرمود: خداوند بندگان را خلق نمود تا او را بشناسند و چون او را شناختند ، عبادتش کنند ، و چون او را عبادت نمودند ، بی‌نیاز شوند از عبادت غیر او. مردى پرسید معرفت خدا چگونه است ؟ امام ع فرمود: امام زمان خودشان  که اطاعت دستورهای او واجب است را بشناسند. [ 6 ] بیان مقام اهل‌بیت ع بخشی از احادیثی که در مورد شان و جایگاه اهل‌بیت ع به دست ما رسیده ، از سوی امام حسین ع صادر شده است ؛ مانند: 1. حبیب بن مظاهر از امام حسین ع پرسید: قبل از این‏که خداوند ادم ع را خلق کند ، شما در چه وضعیتی قرار داشتید ؟ امام ع فرمود: ما شبح‌‏هایى از نور بودیم که اطراف عرش خدا دور می‌زدیم و به ملائکه ، درس تسبیح سبحان الله و تهلیل لا اله الا الله و تحمید الحمد لله می‌دادیم . [ 7 ] ، [ 8 ] 2. امام حسین ع فرمود: ما کسانی هستیم که علم کتاب قران و بیان ان نزد ما است ؛ انچه که‏ نزد ما است ، نزد احدى از خلق نیست ؛ زیرا ما به دانستن اسرار خدا سزاواریم. سپس فرمود: ما ال‌ الله و وارث رسول او هستیم. بیان مقام محبان اهل‌بیت ع محبان اهل‌بیت ع به واسطه دوستی با ان‌حضرات به مقام بسیار بالایی می‌رسند: [ 9 ] ابان بن تغلب می‌گوید: امام حسین ع فرمود: هر کسی ما اهل‌بیت ع را دوست داشته باشد ، از ما اهل‌بیت ع است. پرسیدم: از شما اهل‌بیت ؟ ! امام ع سه بار فرمود: از ما اهل‌بیت ع است ، ایا قول عبد صالح ابراهیم ع را نشنیدی که می‌گفت: فمن تبعنی فانه منی‏ ؛ [ 10 ] هرکه پیرو من باشد ، از من است. [ 11 ] بیان مظلومیت خودشان امام حسین ع در مورد مظلومیت خویش فرمود: من کشته اشک‌هایم ، مؤمنى مرا یاد نکند ، مگر ان‏که به گریه مى‏افتد . [ 12 ] هم‌چنین ان‌حضرت ع فرمود: من کشته اشک هستم. من در حالی‌که غمگین و اندوهگین بودم کشته شدم و سزاوار است بر خدا که هر مکروب و اندوهگینى که به زیارت من مى‏اید را با قلبى مسرور و شاد به اهلش برگرداند . [ 13 ] دعاها امام حسین ع در دعای به خدا عرض می‌کند: اللهم لا تستدرجنی بالاحسان ، و لا تؤدبنی بالبلا ؛ [ 14 ] خدایا مرا به وسیله احسان دچار فریفتگى مگردان و با بلا من را ادب مکن. اما اوج دعاهای امام حسین ع را در دعای روز عرفه می‌توان یافت که به خدا عرض می‌کند: الحمد لله‏ الذی‏ لیس‏ لقضائه‏ دافع‏ و لا لعطائه مانع و لا کصنعه صنع صانع ... . [ 15 ] پاسخ‌گویی به پرسش‌ها یکی از وظایف امام در هر زمانی پاسخ‌گویی به سؤالات مردم است ؛ لذا بخشی از احادیث امام حسین ع در این مورد است: شخصى به امام حسین ع نامه نوشت که مرا از خیر دنیا و اخرت اگاه کن. امام ع برای او نوشت‏: بسم الله الرحمن‏ الرحیم‏. هر کسی به دنبال کسب رضاى خدا در برابر خشم مردم باشد ، خدا امور او را کفایت می‌کند و هر کسی که به دنبال کسب رضاى مردم در برابر خشم خدا باشد ، خدا او را به مردم واگذار می‌کند . [ 16 ] موعظه‌ها یکى‌ از روش‌هاى‌ تربیت شیعیان که توسط ائمه ع صورت می‌گرفت ، بیان موعظه است. موعظه‌های بسیاری از امام حسین ع وارد شده است که به برخی از انها اشاره می‌شود: 1. مردى بدون سلام کردن به امام ع گفت: حالتان چطور است و خدا به شما سلامتى دهد. امام ع فرمود: سلام قبل از حرف‌هاى دیگر است. خدا تو را عافیت بخشد. سپس فرمود: به کسی تا سلام نکرده ، اجازه سخن گفتن ندهید. [ 17 ] 3. امام حسین ع فرمود: گروهى از مردم خدا را از روى میل به بهشت عبادت مى‏کنند که این عبادت تجارت‏‌کنندگان است و گروهى دیگر خدا را از ترس دوزخ می‌پرستند و این عبادت بردگان است ، و گروهى نیز خدا را به دلیل شکر از او می‌پرستند ، و این عبادت ازادگان است که برترین عبادت است . [ 18 ] 4. امام حسین ع فرمود: من عبد الله حق عبادته اتاه الله فوق امانیه و کفایته ؛ [ 19 ] هر کسی خداوند را ان طور که شایسته او است عبادت کند ، پروردگار همه ارزوهاى او را بر مى‏اورد و او را کفایت مى‏کند.   [ 1 ] . احادیث فقهی از امام حسین ع ، 79907. [ 2 ] . طبرسی ، احمد بن علی ، الاحتجاج علی اهل اللجاج ، محقق ، مصحح ، خرسان ، محمد باقر ، ج 2 ، ص 298 299 ، مشهد ، نشر مرتضی ، چاپ اول ، 1403ق ؛ مواضع تند امام حسین ع در برابر معاویه نسبت به امام حسن ع ، 41820 ؛ لکنت زبان نداشتن امام حسین ع ، 92630. [ 3 ] . شیخ صدوق ، امالی ، ص 182 ، بیروت ، اعلمی ، چاپ پنجم ، 1400ق. [ 4 ] . شهید ثانی ، زین الدین بن علی‏ ، مسکن الفؤاد عند فقد الاحبه و الاولاد ، ص 49 50 ، قم ، بصیرتی‏ ، بی‌تا. [ 5 ] . مجلسی ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج 39 ، ص 302 ، بیروت ، دار احیا التراث العربی ، چاپ دوم ، 1403ق. [ 6 ] . شیخ صدوق ، علل الشرائع ، ج 1 ، ص 9 ، قم ، کتاب فروشی داوری ، چاپ اول ، 1385ش ؛ وابسته بودن شناخت پیامبر ص و امام ع بر شناخت خدای تعالی ، 86684 ؛ معرفت خدا و معرفت امام ، 26963. [ 7 ] . علل الشرائع ، ج ‏1 ، ص 23. [ 8 ] . مقام و منزلت اهل بیت پیامبر ص در روز قیامت ، 74240 ؛ اهل بیت ع شان نزول ایه و یطعمون الطعام... ، 18439 ؛ انسان و مقام خلیفه اللهی ، 2058. [ 9 ] . منزلت و ویژگی‌های سلمان فارسی ، 93169 ؛ سلمان فارسی و ابوذر از یاران امام زمان عج هنگام رجعت ، 31814 ؛ اثار محبت ائمه ع پس از مرگ ، 36323 ؛ راه های دست یابی محبت اهل بیت ع ، 25436 ؛ محبت اهل بیت ع و امادگی برای محرومیت‌ها ، 64277 ؛ حدیثی از مقام حب اهل بیت در منابع اهل سنت ، 38332. [ 10 ] . ابراهیم ، 36. [ 11 ] . حلوانی ، حسین بن محمد ، نزهه الناظر و تنبیه الخاطر ، ص 85 ، قم ، مدرسه الامام المهدی عج ، چاپ اول ، 1408ق. [ 12 ] . ابن قولویه ، جعفر بن محمد ، کامل الزیارات ، محقق ، مصحح ، امینی ، عبد الحسین ، ص 109 ، نجف اشرف ، دار المرتضویه ، چاپ اول ، 1356ش. [ 13 ] . کامل الزیارات ، ص 109. [ 14 ] . نزهه الناظر و تنبیه الخاطر ، ص: 83 [ 15 ] . ابن طاووس ، علی بن موسی ، اقبال الاعمال ، ج 1 ، ص 339 392 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ دوم ، 1367ش ؛ اسرار وقوف در عرفات ، فضیلت و اداب ان ، 3781 ؛ شب زنده‌داری در شب عرفه ، 104683 ؛ فضیلت روزه ماه ذی الحجه ، 45123. [ 16 ] . امالی ، ص 200 201. [ 17 ] . ابن شعبه حرانی ، حسن بن علی ، تحف العقول عن ال الرسول ص ، محقق ، مصحح ، غفاری ، علی اکبر ، ص 246 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ دوم ، 1404ق. [ 18 ] . تحف العقول عن ال الرسول ص ، ص  246 ؛ انواع عبادات ، 73770. [ 19 ] . عسکری ، امام ابومحمد حسن بن علی ، التفسیر المنسوب الی الامام العسکری ، ص 327 ، قم ، مدرسه امام مهدی عج ، چاپ اول ، 1409ق. ابتدا لازم است به این نکته توجه شود که نماز میت، نمازی فرادا است و تنها گاه به صورت گروهی و جماعت خوانده می‌شود و برخی از ویژگی‌های جماعت، برای آن وجود دارد. و لذا اگر نیت جماعت شود باید تمام افعال نماز را خود فرد انجام دهد.

حال به بررسی این سؤال می‌پردازیم:

1. این‌که در نماز بر جنازه پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) کسی جلو نایستاده و هر یک به صورت جدا نماز خوانده‌اند، بر اساس روایتی این کار با توصیه امام علی(علیه السلام) بوده است:

زمانی که امام على(علیه السلام) غسل و کفن پیامبر(صلی الله علیه و آله) را انجام داد، نخست به تنهائى بر بدن پیامبر (صلی الله علیه و آله) نماز گزارد. مردم در مسجد گرد آمده و در خصوص این‌که چه کسى بر بدن پیامبر(صلی الله علیه و آله) نماز بگزارد و در کجا باید دفن شود گفتگو می‌کردند. در این هنگام امام على(علیه السلام) وارد شد و فرمود: «رسول خدا در حیات و ممات امام ما بوده و هست»؛ مسلمانان دسته دسته بدون آن‌که به کسى اقتدا کنند بر بدن پیامبر(صلی الله علیه و آله) نماز خواندند.[1]

البته به نظر می‌رسد علل سیاسی در این توصیه امام بی‌تأثیر نبوده است؛ زیرا ایشان یا خود می‌بایست در نماز تمام گروه‌ها امام آنان باشد که احتمال برخی اعتراضات را به دنبال داشت و یا آنکه در هر گروه، فردی امام می‌شد که در این صورت شاید برای امام‌شدن – که می‌توانست در آینده فضیلتی برای آنان شمرده شود – درگیری‌هایی میان صحابه بوجود می‌آمد.

2. اما در این‌که چرا همه به صورت یکجا این نماز را نخواندند، بلکه گروه گروه آمده و نماز خوانده‌اند، مطلب صریحی در منابع یافت نشد، اما می‌توان براساس نقل‌های تاریخی، به نتایجی دست یافت:

عایشه گفت: «علی، عباس و بنی‌هاشم بر پیامبر(صلی الله علیه و آله) نماز خواندند سپس خارج شده و مهاجران وارد شدند و نماز گذاردند سپس انصار و پس از آنان زنان و برده‌ها و ... فوج فوج بر ایشان نماز خواندند بدون این‌که کسی بر نماز آنها امام بوده باشد».[2]

«پیامبر(صلی الله علیه و آله) را به وسیله لحافی که در آن فوت کرده بود؛ جابه‌جا کردند و همان مکانی که در آن فوت کرد را کندند تا پیامبر را در آن‌جا دفن کنند. سپس مردم گروه گروه وارد شدند و بر ایشان نماز گزاردند و پس از مردها، زنان و سپس بچه‌ها نماز خواندند که هیچ‌یک از اینها در نمازشان امامی نبوده است».[3]

امام باقر(علیه السلام) فرمود: «...پس همانا ده نفر ده نفر بر جنازه پیامبر وارد شده و بر ایشان نماز خواندند».[4]

امام صادق(علیه السلام) فرمود: «امام علی(علیه السلام) بر در ایستاد و بر پیامبر(صلی الله علیه و آله) نماز خواند. سپس مردم را دستور داد که ده نفر ده نفر آمده بر ایشان نماز بخوانند و بعد خارج شوند».[5]

این روایات با اختلافاتی که در برخی جزئیات دارند، این مطلب را ثابت می‌کنند که بر پیامبر گروه گروه نماز خوانده و هر گروهی پس از نماز خواندن خارج می‌شدند و گروهی دیگر وارد می‌شدند. 

بنا بر همین روایات و برخی روایات دیگر به دست می‌آید که پیامبر (صلی الله علیه و آله)در همان اتاقی که فوت شد دفن شده و هیچ خبری وجود ندارد که ایشان را از آن اتاق، حتی برای غسل و کفن بیرون برده باشند.

در نتیجه می‌توان چنین استنباط کرد که از علل اصلی گروه گروه نماز خواندن بر پیامبر (صلی الله علیه و آله) این بوده که نماز بر ایشان در همان حجره‌ای باشد که در آن از دنیا رفته و طبیعتاً آن مکان، اقتضای ورود افراد بسیار را نداشته است.





[1]. شیخ مفید، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج 1، ص 188، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، 1413ق؛ خزاز رازی، علی بن محمد، کفایة الاثر فی النصّ علی الأئمة الإثنی عشر، ص 125، قم، بیدار، 1401ق.

[2]. ابن عبدالبر، یوسف بن عبد الله‏، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، ج 1، ص 47، بیروت، دار الجیل، چاپ اول، 1412ق؛ ابن اثیر جزری، علی بن محمد، اسد الغابة فی معرفة الصحابة، ج 1، ص 41، بیروت، دار الفکر، 1409ق.

[3]. طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک(تاریخ طبری)، ج 3، ص 213، بیروت، دار التراث، چاپ دوم، 1387ق؛ ابن هشام، عبد الملک، السیرة النبویة، ج 2، ص 663، بیروت، دار المعرفة، چاپ اول، بی‌تا.

[4]. ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبی‌طالب(علیه السلام)، ج 1، ص 239، قم، انتشارات علامه، چاپ اول، 1379ق؛ طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری بأعلام الهدی، ص 137، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ سوم، 1390ق.

[5]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج 1، ص 451، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق. برخی از منابع ، عبد الرحمن بن مسلم بن عقیل را یکی از شهدای کربلا اعلام کرده‌اند که روز عاشورا در دفاع از امام حسین ع به شهادت رسید. [ 1 ] نام مادر او را نیز فتاه نوشته‌اند. [ 2 ] گفته می‌شود وی بعد از برادرش جعفر و قبل از عبدالله بن جعفر بن ابی‌طالب به میدان رفت و توانست 50 نفر از سپاه اموی را به هلاکت برساند. [ 3 ] گفتنی است که در میان شهدای کربلا شهیدی به نام عبدالرحمن بن عقیل دیده می‌شود که احتمال دارد این دو نام متعلق به یک شخص باشد. به هر حال ، اطلاعات بیشتری از وی در دست نیست و در زیارت‌نامه‌ها نیز نامی از وی وجود ندارد.   [ 1 ] . خوارزمی‏ ، موفق بن احمد ، مقتل الحسین ع ، ج 2 ، ص 53 ، قم ، انوار الهدی‏ ، چاپ دوم ، 1423ق. [ 2 ] . عصفری ، خلیفه بن خیاط ، تاریخ خلیفه بن خیاط العصفری ، ج 1 ، ص 179 ، بیروت ، دار الفکر ، 1414ق. [ 3 ] . اسفراینی ، ابواسحاق ، نور العین فی مشهد الحسین ع ، ج 1 ، ص 45 ، تونس ، مکتبه المنار ، بی‌تا. البته در انتساب این کتاب به اسفراینی ، تردیدهایی وجود دارد . با توجه به تصریح قران کریم و روایات ، نمی توان عاشق بودن شیطان نسبت به خدا را -به جهت سجده نکردن شیطان بر ادم- پذیرفت. همچنین از سوی بیشتر بزرگان و عرفای شیعه این تفکر مورد انتقاد قرار گرفته است. محبت دارای مراتبی است و شیطان پیش از افرینش انسان ، خدا را مدتی طولانی عبادت کرده و طبیعتا دوست خدا بوده ، ولی در ازمونی که خدا برای او در محبتش قرار داد ، مردود شده و چیزی جز لعن و طرد او نصیبش نشد ؛ در حالی که محب و عاشق واقعی کسی است که هر انچه را که محبوب و معشوق او دوست دارد ، عشق و دوستی بورزد. از امام صادق ( ع ) راجع به جاودانی بودن اهل بهشت در بهشت و اهل دوزخ در دوزخ پرسیده شد ، ان حضرت در پاسخ فرمود: اهل دوزخ به این جهت همیشه در دوزخ هستند چون نیتشان این بود که اگر براى همیشه در دنیا باشند عصیان و نافرمانى حق تعالى را بنمایند. و اهل بهشت به این جهت در بهشت جاودانى هستند چون نیتشان در دنیا این بود که اگر در ان باقى بمانند پیوسته اطاعت خداوند را نمایند. پس نیت این دو گروه باعث جاودانه بودنشان در بهشت و دوزخ گردیده است ، سپس ان حضرت این ایه شریفه را تلاوت فرمود: قل کل یعمل على شاکلته ؛ [ 1 ] [ اى پیامبر ! به مردم ] بگو: هر کس بر حسب ذات و طبیعت خود عملى انجام خواهد داد. بعد حضرت صادق ( ع ) فرمود: یعنى بر حسب نیت و قصد خود . [ 2 ] براساس این روایت ؛ شخصی که در مدت عمر خود گناه کرده و نیتش هم این باشد که اگر در این دنیا به طور همیشه زندگی کند ، به نافرمانی خداوند و انجام گناه مشغول باشد ، همیشه در اتش جهنم خواهد بود. [ 3 ] مگر این که در حال حیات و زندگی در این دنیا پشیمان شده و توبه کند ؛ زیرا هر چند پروردگار جهان ، رفتارهایی را برای انسان ممنوع کرده و بیان داشته که در صورت ارتکاب چنین رفتارهایی ، اتش دوزخ در انتظارشان خواهد بود. ولی با توجه به رحمت واسعه خداوند ، مسیرهایی فراروی انسان ها نهاده شده ، تا بتوانند با عبور از انها ، برخی مجازات های سنگین خود را لغو کرده و یا انها را تا حدودی کاهش دهند. جبران خسارت ناروا ، طلب بخشش از اسیب دیدگان ناشی از گناه و در نهایت ، توبه به درگاه الهی از راه های جبران یک گناه می باشد. بدیهی است که این موارد جبران کننده و بویژه توبه ، باید قبل از مرگ انسان و در زمان زنده بودنش انجام شود و اگر کسی تنها نیت و قصد او در دنیا گناه و نافرمانی باشد ، و به دنبال انجام کار نیک نباشد ، و نیتش این باشد که چنین رویکردی را تا اخر عمر ادامه دهد ، همیشه بودن او در جهنم در اثر نافرمانی خود او است و این با عدالت خداوند منافاتی ندارد. [ 4 ] [ 1 ] . اسرا ، 84. [ 2 ] . برقی ، احمد بن محمد ، المحاسن ، محقق ، مصحح ، محدث ، جلال الدین ، ج 2 ، ص 331 ، قم ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ دوم ، 1371ق. [ 3 ] . طوسى ، خواجه نصیر الدین ، اغاز و انجام ، مقدمه ، شرح و تعلیقات ، حسن زاده املى ، حسن ، ص 138 ، تهران ، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى ، چاپ چهارم ، 1374ش . [ 4 ] . ر.ک: قیامت و جاودانگی ، سؤال 1151 ؛ عاقبت زندگی بدون کار نیک ، سؤال 33430 ؛ راه های پاک شدن از گناه ، سؤال 798 ؛ عدل در اصول دین ، سؤال 147. به جز امام حسن مجتبی ( ع ) که مدت بسیار اندک از خلافت برخوردار شد ، هیچ یک از امامان معصوم ( ع ) از ذریه پیامبر عهده دار خلافت نشدند. علت این کار فریب کاری ها و ظلم ستم حاکمان جور از یک سو و مرعوب شدن مردم و مسلمانان سست ایمان بود. بله اگر مراد از ذریه رسول خدا ( ص ) نوادگان پیامبر گرامی اسلام ( ص ) ( کسانی که نسب شان به ان حضرت می رسد باشد ) البته در زمان غیبت حضرت ولی عصر ( عح ) بعضی از نوادگان پیامبر گرامی اسلام مانند فاطمیون و علویون در مصر تو انستند برای مدتی حکومت را به دست بگیرند. بخاطر اینکه kill یعنی کشتن و be killed مجهوله به معنی کشته شدن. این شخص هم نزدیک بوده کشته بشه نخست باید گفت ؛ در مدینه مسجدی وجود دارد که با نام‌های مسجد مباهله ، مسجد بنی معاویه و مسجد اجابت شناخته می‌شود و در مورد دلیل نام‌گذاری ان به اجابت گفته شده است که پیامبر اسلام ص در ان مسجد دعاهایی فرمود و مورد استجابت خداوند قرار گرفت. در گزارش‌هایی که  - با برخی اختلافات - در این ارتباط وجود دارد به دعاهایی اشاره شده است که بیشتر انها مورد اجابت قرار گرفت و یکی از انها پذیرفته نشده است که به برخی گزارش‌ها در این زمینه اشاره می‌کنیم: پیامبر خدا ص روزى وارد مسجد بنی‌ معاویه شد و دو رکعت نماز خواند و مدتى طولانى به درگاه پروردگار دعا کرد و سپس از خدا سه حاجت را درخواست نمود که خدا دو حاجت او را پذیرفت و یکى را نپذیرفت. حضرتشان از خدا خواست که امت او را با قحطى و خشک‌سالى نابود نگرداند. خدا این حاجتشان را پذیرفت. هم‌چنین حضرتشان از خدا خواست که امت او را با غرق‌شدن از بین نبرد که این دعا نیز پذیرفته شد. سومین درخواست پیامبر ص ان بود که امت او به جان یکدیگر نیفتاده و دچار تفرقه نشوند ؛ اما خدا این تقاضا را نپذیرفت. از ان‌جا که این درخواست‌ها در مسجد بنی ‌معاویه بن مالک بن عوف از قبیله اوس مطرح شد ؛ ان مسجد به مسجد الاجابه معروف شد. [ 1 ] روزی رسول خدا ص نماز صبح را خواند و ان‌را طولانی نمود. بعضی اصحاب دلیل طولانی شدن نماز را پرسیدند. حضرتشان فرمود: این نماز ترس و ارزو بود و من در ان سه حاجت از خدا خواستم: اول بی‌گانگان و دشمنان را بر امت من مسلط نکند که پذیرفته شد. دوم امت من دچار قحطی و گرسنگی نشوند که ان نیز مورد قبول قرار گرفت. سوم این‌که امت مرا از اختلافات و درگیری داخلی مصون نگه‌دارد که خداوند ان‌را نپذیرفت. [ 2 ] 3 . در برخی گزارش‌ها به جای قحطی و گرسنگی ، دعای پیامبر ص این‌گونه عنوان شد که حضرتشان از خدا خواست تا امت ایشان از عذاب‌هایی که بر دیگر امت‌ها نازل شده بود ، مصون باشند. [ 3 ] قل هو القادر على‏ ان یبعث علیکم عذابا من فوقکم او من تحت ارجلکم او یلبسکم شیعا و یذیق بعضکم باس بعض ؛ [ 4 ] بگو: پروردگار می‌تواند از بالاى سرتان و از زیر پاى شما ، عذابى بر شما فرو فرستد ، یا این‌که شما را پراکنده ساخته و ان‌گونه کند که برخی از شما از برخی دیگر اسیب ببینند ، برخی از مفسران در ذیل این ایه ، روایاتی را بیان می‌کنند که بر اساس انها پیامبر ص بعد از پناه بردن از شیطان ، از پروردگار خواست تا امت ایشان دچار عذاب‌های مطرح شده در ایه نشوند که خدا دعایش را در مورد برخی عذاب‌ها اجابت نمود و در مورد برخی دیگر نپذیرفت و دعایی که پذیرفته نشد ، دعا برای امنیت امت از تفرقه و پراکندگی بود. [ 5 ] اما در تحلیل سندی و محتوایی این روایات باید گفت: الف از لحاظ سند از ان‌جا که منبع نقل این احادیث ، کتاب‌های اهل‌سنت است ، طبیعتا باید بر اساس معیارهای انان مورد بررسی سندی قرار گرفته و جایی برای بررسی سندی ان از دیدگاه دانش رجال شیعی نیست. علاوه بر ان‌که در بسیاری از گزارش‌های تاریخی - حتی در منابع معتبر - سندی ذکر نمی‌شود تا به تحلیل ان پرداخته شود. ب از لحاظ محتوا نیز می‌توان نقدهایی را در مورد این گزارش‌ها مطرح کرد: ظاهر این دسته از روایات مخالف با برخی واقعیاتی است که در امت اسلام رخ داد و می‌دهد ؛ زیرا بسیاری از مسلمانان غرق شدند و یا از گرسنگی مردند ؛ مگر ان‌که توجیه شود که مراد از دعای پیامبر ص ، گرسنگی همه‌گیر در جهان اسلام و غرق همگانی مترادف با عذاب مانند غرق قوم فرعون و تسلط دشمن بر تمام مناطق اسلامی است. اختلافاتی در این روایات وجود دارد ؛ زیرا در برخی از روایات امده است که حضرت سه چیز از خدا خواست ، اما در برخی دیگر از روایات ان‌حضرت ع چهار چیز را از خدا خواست که دو دعای ایشان مستجاب شد و دو دعا مستجاب نشد. [ 6 ] مسائل دیگری مهم‌تر و یا هم‌طراز با غرق و گرسنگی وجود داشت و این‌که چرا پیامبر ص این دو مورد را به صورت برجسته از خداوند درخواست کرد ، در این گزارش‌ها بدان اشاره نشده است.     [ 1 ] . نورالدین على بن احمد السمهودی ، وفا الوفا باخبار دار المصطفى‏ ، ج 3 ، ص 38 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ اول ، 2006م. [ 2 ] . طبری ، ابو جعفر محمد بن جریر ، جامع البیان فی تفسیر القران ، ج 7 ، ص 143 ، بیروت ، دار المعرفه ، چاپ اول ، 1412ق. [ 3 ] . ابن کثیر دمشقی ، اسماعیل بن عمرو ، تفسیر القران العظیم ، تحقیق ، شمس الدین ، محمد حسین ، ج 3 ، ص 243 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، منشورات محمدعلی بیضون ، چاپ اول ، 1419ق. [ 4 ] . انعام ، 65. [ 5 ] . تفسیر القران العظیم ، ج‏ 3 ، ص  242 246. [ 6 ] . همان ، ج ‏3 ، ص  246. عید الزهرا و جشن گرفتن نهم ربیع الاول به دو جهت می‌تواند باشد:
نخست آنکه سالروز به امامت رسیدن حضرت ولی عصر امام زمان(عج) است، دومین مناسبت که بین برخی از مردم به غلط مشهور شده، سالروز قتل عمر بن خطاب است.


اما نسبت به امامت امام عصر از آن جهت که هشتم ربیع الاول روز شهادت امام حسن عسکری است و از آن به بعد امامت به عهده امام زمان حضرت ولی عصر سپرده می‌شود، شیعیان برای به امامت رسیدن امام زمان خشنودند و جشن می‌گیرند. با این کار یک نوع ابراز احساسات و عرض ارادت نسبت به آن وجود شریف و مادر بزر گوارش حضرت زهرا (س) می‌کنند، اما در عین حال هیچ گونه توصیه‌ای از سوی معصومین بر جشن گرفتن این روز نداریم.
دومین جهت که بین مردم به غلط مشهور گشته که سالروز قتل عمر، نهم ربیع الاول است، نیز بدون مستند و دلیل معتبر است. زیرا طبق منابع تاریخی فریقین (شیعی و سنی) عمر بن خطاب در روز بیست و سوم ذی الحجه ترور شد. پس از سه روز درگذشت. بنابر این او در اواخر ذی الحجه درگذشته است.  وقتل او در ۹ ربیع الاول فاقد دلیل معتبر است. بسیاری از بزرگان شیعه براین اتفاق نظر دارند که تاریخ قتل خلیفه دوم ۲۶ یا ۲۹ ذی الحجة سال ۲۳ هـ .ق است. على بن حسين مسعودى و یعقوبی ، دو تن از مورّخان بنام شیعه همچنین همه تاریخ نگاران اهل سنت بر همین عقیده بوده اند.


روز مرگ عمر ابن خطاب در منابع معتبر:


✅تاریخِ #دقیق قتل عُمَر بن خطاب به دست ابولولو :


طبق منابع تاریخی شیعه و سنی ، عمر بن الخطاب ( خلیفه دوم ) در بیست وششم ذی الحجه ترور شد و بعد از حدود سه روز درگذشت. بنابراین وی در آخر ذیحجه یا اول محرم درگذشته است. این مطلب را همه‌ ی مورخان اعم از شیعه و سنی در آثار خود آورده اند. بنابراین اقلیت قلیلی که در نهم ربیع الاول مراسم عمرکشان ( عید الزهرا یا فرحة الزهراء ) برگزار می کنند اساسا حدود هفتاد روز تأخیر می کنند و کارشان حتی اگر توجیه شرعی و عقلی دشته باشد ، دستکم از نظر تاریخی دچار اشکال است. 


✅برای اطمینان می توانید به منابع تاریخی زیر مراجعه فرمایید که همگی آخر ذی الحجه را به عنوان تاریخ قتل عُمَر بیان کرده اند:


✅منابع تاریخی #شیعه یا متمایل به تشیع :


۱. تاریخ ‏الیعقوبى ، یعقوبی، ج‏۲ ، ص۱۵۹ ، قرن سوم ، مولف آن شیعه است. همچنین تاریخ ‏یعقوبى/ ترجمه فارسی آیتی ، ج‏۲ ، ص۴۹
(به این منبع استناد کامل نمیشه)


۲. التنبیه ‏و الإشراف ، مسعودی ، ص۲۵۰ ، قرن چهارم ، مؤلف آن شیعه یا متمایل به تشیع است


۳. مروج ‏الذهب ، مسعودی ، ج‏۲ ص۳۰۴ و ص۳۲۱ ، قرن چهارم ، مولف آن شیعه یا متمایل به تشیع است.


۴. الفتوح ، ابن اعثم کوفی ، ج‏۲ ، ص۳۲۳ ، قرن چهارم ، مولف متمایل به تشیع است.


۵. مَسارّ الشیعه ، ص42 ، مؤلف: شیخ مفید (ره) پیشوای بزرگ شیعیان در اوایل قرن پنجم که خوشبختانه نسخه خطی اصلی این کتاب با دستخط مؤلف موجود است. در این کتاب نیز مرگ عمر در ذیحجه ذکر شده است. می دانیم که شیخ مفید(ره) از نظر عظمت علمی و تقوایی در حد عالی هستند تا جایی که برخی بر این باورند که به دریافت توقیع ( نامه ) از امام عصر (عج) مشرف شده اند. 


✅برخی دیگر از #منابع تاریخی:


۶. الإمامة و السیاسة ، مولف ناشناس، ج‏۱ ص۳۹ ، قرن سوم ، مذهب مولف: نامعلوم


۷. المعارف ، ابن قتیبه، ص ۱۸۳ ، قرن سوم ، مذهب مولف: سنی


۸. أنساب‏ الأشراف، بلاذری، ج‏۱۰، ص۴۱۷ ، قرن: سوم ، مذهبِ مولف: سنی


۹. الطبقات‏ الکبرى، محمد بن سعد، ج‏۳ ، ص:۲۵۸ ، قرن سوم ، مذهب مولف: سنی


۱۰. تاریخ ‏الطبری، طبری، ج‏۴، ص:۱۹۱ ، قرن چهارم ، مذهب مولف: سنی


✅بد نیست بدانیم که #علمای قدیم ما شیعیان درباره اینکه « عمر در ذیحجه کشته شده » اتفاق نظر داشته اند و حتی مرحوم علامه مجلسی(ره) نیز به این موضوع اعتراف کرده است 


?بحارالانوار، ج‏۳۱، ص ۱۱۸


✅البته مجلسی(ره) خود سعی کرده به هر قیمت شده #نهم ربیع الاول را تایید کند!! بعید نیست ایشان که در عصر صفوی می زیست از سوی حکومت یا جو جامعه تحت فشار بوده اند و از این رو به روایتی که از نظر سندی ضعیف است و از نظر متن نیز با مسلمات تاریخی و روایی در تعارض است استناد کرده اند! روایتی که مجلسی به آن استناد کرده از طریق دو راوی مجهول الهویه به احمد بن اسحاق قمی(ره) منسوب شده که سند و متن آن بسیارِ ضیعف است. 


✅کفعمی از ابن ادریس حلی (صاحب کتاب السرائر) نقل کرده که درباره تاریخ نهم ربیع گفته است: " مَنْ زَعَمَ أَنَّ عُمَرَ قُتِلَ فِیهِ فَقَدْ أَخْطَأَ بِإِجْمَاعِ أَهْلِ التَّوَارِیخِ وَ السِّیَرِ " ترجمه: « هر کس بپندارد عمر در نهم ربیع کشته شده به اجماع صاحبان کتب تاریخ و سیره در اشتباه است». سپس خود کفعمی تاریخ ذیحجه را صحیح دانسته می افزاید: « الإجماعُ حاصلٌ مِن الشیعةِ و أهلِ السنّةِ على ذلک» یعنی «شیعه و سنی بر این موضوع اتفاق نظر دارند»


?کفعمی، مصباح الکفعمی = جنة الأمان الواقیة ، ص: 511 و مجلسی، بحارالانوار، ج‏۳۱، ص ۱۱۹


خرافه\_عیدالزهرا



اینجا، در امنیت کامل #جلسه لعن برپا می کنند
آنجا، در افغانستان و پاکستان به این بهانه خون #شیعه را می ریزند.


✅لینک دانلود:


<https://goo.gl/7fWj6R>


خرافه\_عیدالزهرا



می گویند: ما #لعن میکنیم، اگر شیعه کشته شد هم بفدای حضرت زهرا... 


![توضیح تصویر](https://lamtakam.com/img/uploaded_images/61/1542613612.jpg) 


این جماعت #شیعه\_میلی نمی دانند که تامین امنیت و جان شیعیان آنقدر مهم است که وقتی به امام حسن(ع) گفته شد چرا نمی جنگید؟
در پاسخ یکی از دلایل را این ذکر کردند که جان شیعیان در خطر است 


خرافه\_عیدالزهرا



شیعیان #بددهن
علی(ع) حتی #یارانش را از ناسزا گفتن به سپاهیان معاویه منع کرد!


در جنگ صفین هنگامی که دو لشکر حق و باطل، سپاه امیرالمؤمنین علی (ع)و معاویه در مقابل هم صف آرایی کردند، گروهی از سربازان امیرالمؤمنین (ع) شروع کردند به لشگر شام #فحش\_دادن.


✅حضرت وقتی شنید بعضی از افراد سپاهش، دشنام می دهند و ناسزا می گویند. ایشان را از این کار نهی کرد و فرمود:


«من دوست نمی دارم که #شما این گونه #دشنام داده، مردمی بد زبان و ناسزاگوی باشید (زیرا فحش و ناسزاگویی، عمل زشت و ناپسندی است. و از طرفی اگر شما فحش بدهید، ممکن است این امر سبب دشمنی و کینه توزی بیشتر ایشان شود و مقابله به مثل کرده، به ما و شما حرف های رکیک زده، #فحش و #دشنام بدهند)، بهتر آن است که رفتار و کردار واقعی و احوال حقیقی ایشان را بیان کنید 


?نهج البلاغه خطبه198


خرافه\_عیدالزهرا



شخصی به امام صادق (ع) خبر داد که یکی از شیعیان در مسجد نشسته و #علنا به #خلفا دشنام می دهد. 


حضرت فرمودند: او را چه شده؟ خدا او را لعنت کند که متعرض ما شده است. خداوند متعال می فرماید: (به معبود) كسانى كه غير خدا را مى‏ خوانند دشنام ندهيد، مبادا آن ها (نيز) از روى (ظلم و) جهل، خدا را دشنام دهند.


✅منبع


و في الاعتقادات عنه (عليه السلام) أنه قيل له: إنا نرى في المسجد رجلا يعلن بسب أعدائكم و يسبهم فقال: ما له لعنه الله تعرض بنا قال الله «ولا تسبوا الذين يدعون» الآية".


? بحارالانوار، ج 71، ص 217.


خرافه\_عیدالزهرا



![توضیح تصویر](https://lamtakam.com/img/uploaded_images/61/1542614351.jpg) 


متن امام خامنه ای پاسخ به تمام شبهات درباره لعن کردن بعضی از افراد تاریخ اسلام است .این فتوا حاکی از بصیرت عمیق امام خامنه ای و علمدار انقلاب نسبت به شرایط کنونی جهان اسلام و تلاش صهیونیسم در ایجاد تفرقه بین شیعه و سنی است.خداوند بر توفیق ایشان بیفزاید.


<http://www.saelin18.com/?p=2562>


خرافه\_عیدالزهرا



![توضیح تصویر](https://lamtakam.com/img/uploaded_images/61/1542615444.jpg) 


عیدالزهراء روز بیان مشترکات میان شیعه و اهل تسنن و ترک لعن است.


آیت الله بهجت(ره) درباره برخی از رفتارها به نام عیدالزهرا گفته‌اند: «عیدالزهراء روز بیان مشترکات میان شیعه و اهل تسنن و ترک لعن است؛ چه بسا ... این کارها موجب اذیت و آزار و یا قتل شیعیانی که در بلاد و کشورهای دیگر در اقلیت هستند گردد در این صورت اگر یک قطره خون از آنها ریخته شود ما مسبب آن و یا شریک جرم خواهیم بود.


خرافه\_عیدالزهرا



![توضیح تصویر](https://lamtakam.com/img/uploaded_images/61/1542615645.jpg) 


آیت الله بهجت(ره)؛ كسي كه وحدت مسلمانان را نخواهد ، #مسلمان\_نيست.
ائمه ما در نماز جماعت آنان شرکت می کردند، به جهت اتحاد مسلمانان.


وحدت\_مسلمین



با\_تفرقه\_مخالفیم



ان شاالله شیعیان حقیقی در این برهه حساس حواسشان به حمایت وحدت بین شیعه و سنی و اطاعت امر ولی خواهد بود.


عید\_الزهرا



نکته:طی روز های گذشته همزمان با نهم ربیع‌الاول مطالب انحرافی «عید الزهرا» در راستای اختلاف افکنی میان مسلمانان از سوی معاندان در شبکه‌‌های اجتماعی منتشر شد. 


به گزارش سدیدآنلاین سالهاست که با رسیدن 9 ربیع‌الاول برخی مغرضان با انتشار مطالب و تصاویر وهن‌آمیز به اسم تشیع افراد ناآگاه را گمراه و آنها را با موجی ساختگی خود همراه می‌کنند.


«تشیع لندنی» که پیش تر فعالیت‌‌های تبلیغی خود را از طریق شبکه‌های ماهواره انجام می‌داد، با گسترش فضای مجازی و افزایش تعداد کاربران شبکه‌های اجتماعی از این ابزار ارتباطی نیز غافل نمانده است.


![توضیح تصویر](https://lamtakam.com/img/uploaded_images/61/1542640782.jpg) 


در صفحات مدیریت شده از سوی این افراد تصاویر و مطالب وهن‌آمیزی منتشر شد که با جعل حقیقت سعی در انجام مأموریت نیمه‌کار دشمنان اسلام داشت.
هوشیار باشیم.


✅‌نظر علما و مراجع عظام در رابطه با لعن بزرگان اهل سنت：


1⃣ امام خامنه ای (٢٧/٩/٨٧)：این جور نباشد که کسی از یک گوشه خیال کند دارد از شیعه دفاع می کندوتصورکندکه دفاع از شیعه به این است که بتواند آتش دشمنی ضدشیعه وغیرشیعه رابرانگیزد.این دفاع از شیعه نیست....


⬅ امام خامنه ای：هرگونه گفتار یا کردارورفتاری که درزمان حاضرسوژه شود وبهانه به دست دشمن بدهد ویاموجب اختلاف وتفرقه بین مسلمانان شود حرام اکید است


3⃣آیت الله سیستانی：ایجادتفرقه حتی
به اندازه یک کلمه یانصف کلمه جایز نیست.


4⃣ایت الله وحید خراسانی：لعن وسب بزرگان اهل سنت جایز نیست زیراموجب دور شدن آنها ازاهل بیت میشود


5⃣آیت الله مکارم شیرازی：هرگونه اهانت به مقدسات دیگران جایز نیست


6⃣آیت الله مظاهری：اهانت به مقدسات واعتقادات مسلمانان وایجاد تفرقه میان صفوف پیروان پیامبر عظیم الشأن عقلا وشرعا جایز نیست.


⚠️ نکته آخر اینکه برنامه هایی مثل جشن های نهم ربیع برای دور کردن اذهان شیعه از مسأله مهدویت نیز میباشد.
و نیز باعث افزایش دشمنی ها با شیعه و آزار و اذیت آنها در سایر بلاد میشود.


پیشنهاد می شود كتاب خواندني با عنوان « نهم ربيع ؛جهالت‌ها و خسارت‌ها» مطالعه شود سلام بر شما پوینده ی راه حق.


برای روز اربعین حسینی ، که همان چهلم امام حسین (ع) است، بنابر روایات، چند عمل مستحبی نقل گشته است. 


از جمله:


1. پیاده روی به سمت حرم امام حسین (ع) در کربلا، جهت بزرگداشت اربعین و جهانی کردن آن و تبلیغ اسلام.
2. قرایت زیارت اربعین از مفاتیح الجنان.
3. غسل به نیت اربعین.
4. خواندن زیارت عاشورا.


در میان اعمال، حرفی از نمازی منحصر به روز اربعین از علما نقل نشده است.


منتها، این 51 رکعت که شما بدان اشاره فرمودید، همان حدیثی است که مکرراً در منابع از آن یاد شده است: امام حسن عسکری (ع) در مورد ویژگی های مومنان ، 5 عنوان بیان کرده اند:


1. قرائت زیارت اربعین.
2. انگشتر عقیق داشتن در دست.
3. سجده ی زیاد و طولانی به درگاه الهی.


4.بلند خواندن ذکر بسم الله الرحمن الرحیم در نماز.


و پنجمین مورد، آن است که انسان نمازهای یومیه ی واجب خود را که 17 رکعت هستند، بخواند و کاهل نماز نباشد. و اگر توانست، نماز مستحب شب را هم که 11 رکعت است، بخواند. و همچنین، نوافل بین نمازهای را که 23 رکعت است را نیز بخواند. و همگی، مجموعاً 51 رکعت هستند. و **این نماز، منحصر به روز اربعین نیست**. بلکه هر کسی که این نمازها را به جای آورد، و 4 مورد مذکور را در اعمالش رعایت نماید، در زمره ی مومنان قرار دارد.


التماس دعا.