با توجه به این‌که ائمه(ع)، مأمور ترویج اخلاق و انسانیت در جامعه بودند، آیا برای حمایت از حقوق حیوانات نیز قدم برمی‌داشتند؟
آیا گزارش‌های در مورد نجات حیوانات توسط ائمه(ع) بیان شده است؟
بنابر اموزه‌های اسلامی ، حیوانات نسبت به انسان حقوقی دارند که باید انها را رعایت نمود ، [ 1 ] و برخورد خوب با انها اجر و پاداش دارد: رسول خدا ص فرمود: هر کسی به هر جانوری نیکی کند اجر و پاداش دارد . [ 2 ] نجیح گفت: امام حسن ع را دیدم که مشغول خوردن غذا بود و سگی روبروی ایشان قرار گرفته بود. ایشان هر لقمه‌ای که می‌خورد یک لقمه هم به ان سگ می‌داد. به این ایشان گفتم: چرا این سگ را از خود دور نمی‌کنید ؟ حضرت فرمود: رهایش کن ؛ من از خداوند حیا می‌کنم که جانداری به من نگاه کند و من غذا بخورم و به او ندهم . [ 3 ] روزی امام حسن ع در یکی از باغستان‌های شهر مدینه قدم می‌زد ، که ناگاه چشمش به یک غلام سیاه چهره افتاد که نانی در دست دارد و یک لقمه خودش می‌خورد و یک لقمه هم به سگی که کنارش بود می‌دهد ، تا ان‌که نان تمام شد. حضرت با دیدن چنین صحنه‌ای ، به غلام فرمود: چرا تمام نانت را با ان سگ تقسیم کرده و چیزی برای خودت کنار نگذاشتی ؟ ! غلام پاسخ داد: زیرا چشم‌های من از چشم‌های ملتمسانه‌ی سگ خجالت می‌کشید و حیا کردم از این‌که چیزی داشته باشم و او گرسنه بماند . امام حسن ع به او فرمود: ارباب تو کیست ؟ غلام پاسخ داد: غلام ابان بن عثمان هستم ! امام ع پرسید: باغ مال کیست ؟ غلام پاسخ داد: متعلق به ابان است. امام به او فرمود: سوگندت می‌دهم که همین‌جا بمانی تا برگردم ! و سپس نزد ابان رفته و باغ و غلام را از ابان خرید و نزد غلام برگشت و به او گفت: تو را از اربابت خریدم ! غلام که گمان می‌کرد از این به بعد امام حسن ع ارباب او است ‌ در مقابل حضرت ایستاد گفت: ارباب من ! گوش به فرمان خدا و پیامبر و شما می‌باشم ! ‌امام فرمود: باغ را هم خریدم ! تو در راه خدا ازادی و باغ هم هدیه من به شما ! [ 4 ] در روایتی هم داریم که گنجشکی نزد خدا از شکارچی که بدون نیاز به گوشت او شکارش کرده ، شکایت می‌کند و می‌گوید: مرا شکار کرد و از گوشتم استفاده نکرد. [ 5 ] از همین‌رو است که شکار تفریحی در اسلام نکوهش شده و حتی در سفرهایی که بدین منظور انجام می‌شود - مانند سفر معصیت - نماز شکسته نمی‌شود و تمام این موارد نشانگر ان است که جز مواردی که برای استفاده غذایی ، حمل و نقل و ... از حیوانات بهره‌برداری می‌شود ، در دیگر موارد ، کشتن و اسیب‌رساندن به حیوانات مجاز نیست.   [ 1 ] . ازار حیوانات ، 16361 ؛ درد و رنج و حشر حیوانات ، 25378 ؛ ازار حیوان و وظیفه ازار دهنده ، 91763. [ 2 ] . شعیری ، محمد بن محمد ، جامع الاخبار ، ص 139 ، نجف ، مطبعه حیدریه ، چاپ اول ، بی‌تا. [ 3 ] . مجلسی ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج 43 ، ص 352 ، بیروت ، دار احیا التراث العربی ، چاپ دوم ، 1403ق. [ 4 ] . خطیب بغدادی ، ابو بکر احمد بن علی ، تاریخ بغداد ، ج 6 ، ص 33 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ اول ، 1417ق. [ 5 ] . بحار الانوار ، ج ‏61 ، ص 306.
درباره زندگی و احوال حضرت عیسی ، ایات زیادی در قران ، و روایات متعددی از معصومان ع وارد شده است  که برای اگاهی از انها می‌توانید به زندگی حضرت عیسی مراجعه کنید. در این نوشتار نیز احادیث دیگری تقدیم می‌شود: 1. زهد حضرت عیسی: یکی از ویژگی‌های اخلاقی حضرت عیسی ع ، زهد ان پیامبر بزرگ است. او همچون پیامبران دیگر خود را از تشریفات و زیبایی‌های دنیا و نعمت‌های رنگارنگش دور نگه می‌داشت و ابا داشت که کارهای خود را به عهده دیگران واگذارد. در این‌باره ، حضرت علی ع می‌فرماید: بالشتش سنگ و لباسش خشن و غذایش ناگوار بود. خورشتش گرسنگی و چراغش در شب ، ماه و سایبانش در روز ، شرق و غرب زمین بود. میوه و سبزی‌اش ، گیاهانی بود که در مناطق مختلف می‌رویید . [ 1 ] خود حضرت عیسی نیز دائما چنین می‌گفت: خادم من دستانم و مرکبم پاهایم و فرشم زمین و بالشم سنگ است. در زمستان ، سرزمین‌های شرقی مرا گرم خواهند کرد. چراغ شب‌هایم ماه است و خورشتم گرسنگی. شعارم ترس و لباسم پشم و میوه و سبزیجاتم ، چیزهایی است که زمین برای حیوانان وحشی و چارپایان رویانده. وقتی می‌خوابم چیزی ندارم و وقتی بیدار می‌شوم نیز چیزی ندارم ولی کسی ثروتمندتر از من روی زمین وجود ندارد . [ 2 ] 2. تعادل در خوف و رجا: یکی از صفاتی که باید یک مؤمن ان‌را دارا باشد ، داشتن حالت خوف و رجا است ؛ یعنی هم از عقاب الهی بترسد و هم به رحمت او امیدوار باشد. به عبارت دیگر ؛ هم اهل خوف و گریه باشد و هم اهل خوشحالی. برخی از بندگان خالص خدا ، به دلیل این‌که ایمانی کامل به جهنم و عذاب الهی دارند ، دائما در حال خوف بسر می‌برند. اما کسانی که از این افراد کامل‌تر هستند ، هم بیم و هم امید را به یک اندازه در خود ایجاد کرده‌اند. در این زمینه ، امام رضا ع درباره حضرت عیسی ع چنین می‌فرماید: حضرت عیسی هم گریه می‌کرد و هم می‌خندید ولی حضرت یحیی ع فقط گریه می‌کرد و نمی‌خندید. ان حالتی که عیسی داشت ، بهتر از حالت یحیی بود .‏ [ 3 ] 2. خدمت به مخلوقات: از این جهت که خدای همه مخلوقات یکی است ، و همه از او سرچشمه می‌گیرند ، نباید پنداشت که لزوم خوش‌رفتاری با دیگران ، مخصوص هم‌نوعان یا هم‌کیشان است ؛ بلکه این حکم ، شامل حیوانات نیز می‌شود ؛ یعنی یک بنده خوب خدا ، حتی نسبت به حیوانات نیز توجه دارد و در فرصت مناسب ، به احوال انها رسیدگی می‌کند. در این زمینه نقل شده ، وقتی حضرت عیسی با حواریون به ساحل دریا رسیدند ، قرصی از نان خود را به دریا انداخت. یکی از حواریین به او گفت: ای روح الله چرا چنین کاری کردی ؟ ان نان قوت تو بود ! عیسی ع فرمود: ان‌را برای یکی از حیوانات دریایی انداختم. ثواب این کار بسیار بزرگ است . [ 4 ] 3. اهمیت اخرت: هرچند که دنیا نیز برای انسان مهم است. ولی اهمیت ان در مقابل زندگی اخروی انسان ، بسیار ناچیز است. از این‌رو ، حضرت عیسی به حواریون می‌فرمود: وقتی دینتان سالم مانده ، به خاطر از دست دادن دنیا تاسف نخورید ؛ همان‌طوری که اهل دنیا وقتی دنیایشان سالم باشد ، به خاطر از دست رفتن دینشان تاسف نمی‌خورند . [ 5 ] 4. اثار خصلت‌های مذموم: پیامبران الهی که ماموریت هدایت مردم را برعهده دارند ، یکی از وظایفشان ، بیان اثار شوم خصلت‌های منفی و کارهای ناپسند است. در این زمینه ، از حضرت عیسی نقل شده است: هر کس که غم و ناراحتی‌اش زیاد باشد ، بدنش بیمار می‌شود و هر کس که اخلاقش بد باشد ، خودش را عذاب می‌دهد و هر کس که زیاد حرف می‌زند ، خطاهایش زیاد می‌شود و هر کس که زیاد دروغ بگوید ، بی‌ارزش می‌شود و هر کس که با مردان گلاویز شود ، مروتش از بین می‌رود . [ 6 ] 5. حقیقت دنیا: مردم ظاهر دنیا را می‌بینند ، ولی از حقیقت ان غافلند. حضرت مسیح در بیان باطن دنیا ، به حوارایانش چنین گفت: دنیا پل است. از ان عبور کنید و ان‌را اباد نکنید . [ 7 ] 6. خصوصیات همنشین: یکی از عواملی که بر انسان تاثیر بسیاری دارد ، کسانی هستند که انسان با انان حشر و نشر دارد. از این‌رو ، وقتی حواریون از ایشان پرسیدند: با چه کسی همنشینی داشته باشیم ، ایشان فرمود: کسی که با دیدنش به یاد خدا بیافتید و سخن گفتنش علم شما را افزایش دهد و اعمالش شما را به اخرت ترغیب کند.‏ [ 8 ] 7. سخن گفتن زیاد: همیشه بزرگان دین ، از اثار منفی زیاد سخن گفتن ، سخن به میان اورده‌اند. امام صادق ع در این‌باره فرمود: حضرت مسیح دائما می‌گفت: در غیر یاد خدا ، زیاد سخن نگویید ؛ کسانی که زیاد حرف می‌زنند ، دل‌هایشان دچار قساوت شده ولی خودشان نمی‌دانند . [ 9 ] از عیسای مسیح در منابع روایی اسلامی بسیار یاد شده است که ما به این اندک بسنده کردیم.   [ 1 ] . شریف الرضی ، محمد بن حسین ، نهج البلاغه ، محقق ، صبحی صالح ، ص 227 ، قم ، هجرت ، چاپ اول ، 1414ق. [ 2 ] . دیلمى ، حسن بن محمد ، ارشاد القلوب الى الصواب ، ج 1 ، ص 157- 158 ، قم ، الشریف الرضی ، چاپ اول ، 1412ق. [ 3 ] . قطب الدین راواندی ، سعید بن هبه الله ، قصص الانبیا ، ص 273 ، مشهد ، مرکز پژوهش‌های اسلامی ، چاپ اول ، 1409ق. [ 4 ] . کلینی ، محمد بن یعقوب ، الکافی ، ج ‏4 ، ص 9 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ چهارم ، 1407ق. [ 5 ] . شیخ صدوق ، محمد بن على‏ ، الامالی ، ص 496 ، تهران ، کتابچی ، چاپ ششم ، 1376ش. [ 6 ] . همان ، ص 543. [ 7 ] . شیخ صدوق ، محمد بن علی ، الخصال ، محقق ، غفاری ، علی اکبر ، ج 1 ، ص 65 ، قم ، دفتر نشر اسلامی ، چاپ اول ، 1362ش. [ 8 ] . الکافی ، ج 1 ، ص 39. [ 9 ] . همان ، ج ‏2 ، ص 114. علیکم السلام 


نگهدارى حیوانات مانعى ندارد. ولى سزاوار است افراد با ایمان هدفى از آن داشته باشند؛ هر چند استفاده از زیبایى و صداى خوش آنها باشد؛ ضمن اینکه نباید این امر به اسراف کارى منتهى شود.


اما با این‌که در برخی موارد، نگهداری پرندگان و برخی حیوانات دیگر در قفس، چندان کار اخلاقی به نظر نمی‌رسد اما اگر رفتار مناسبی با آنان شود، شاید زندگی در قفس برای برخی پرندگان و دیگر جانداران مناسب‌تر از فضای آزاد باشد؛ چرا که ممکن است بر اثر کم‌غذایی و دیگر شرایط محیطی و یا وجود شکارچیان، بعد از مدت زمان کوتاهی جان خود را از دست بدهد. به همین دلیل است که با وجود میل فطری حیوانات به آزادی، در برخی موارد، یک پرنده و یا حیوان دیگر پس از آزاد شدن از قفس، دوباره و با اختیار خود به آنجا برمی‌گردد. بر این اساس، اگر محیط آرامی برای حیوانات فراهم شده و برخورد مناسبی با آنان شود، نگهداری حیوانات در قفس، اشکالی ندارد.
روایتی نیز وجود دارد که توصیه به نگهداری نکردن نوع خاصی از پرندگان در قفس می‌کند که مفهومش آن است که نگهداری دیگر پرندگان ایرادی ندارد:
 امام صادق(ع) وارد خانه فرزندش اسماعیل شد و دید که یک فاخته[پرنده‌ای است با نام کوکو، که خاکی رنگ شبیه کبوتر و کمی کوچک‌تر از آن که دور گردنش طوقی سیاه دارد] در قفس، صدا می‌کند. امام  فرمود: «پسرم! چرا این فاخته را در قفس نگه ‌می‌داری؟ مگر نمی‌دانی که این پرنده شوم است. آیا نمی‌دانی که چه می‌گوید؟» اسماعیل پاسخ منفی داد. اما گفت: «او صاحبش را نفرین می‌کند و می‌گوید: شما را از دست بدهم».[کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج 6، 552، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق]


در مورد سگ هم اگر برای اگر برای نگهبانی یا شکار باشد،اشکالی نداره.
اما اگر برای غیر این موارد مثلا به عنوان حیوان خانگی و اینجور مسائل حرام است... گفتنی است ، بر اساس تعریف شیعیان از حدیث ، هر سخن و رفتاری از امام معصوم ع را می‌توان مانند سخن و رفتار پیامبر ص به عنوان یک حدیث ارزیابی کرد. و نیز هر رفتار سیاسی اجتماعی امام به نوعی ترویج عملی سنت پیامبر ص ارزیابی خواهد شد. با این وجود ، در زمان حضور پیامبر اسلام ص ، امام علی ع و امام حسن ع در همان منطقه‌ای که ان‌حضرات ع به ترویج دین مشغول بودند شهر مدینه و کوفه ، به احترام حضراتشان ، امام حسین ع اقدام به برپایی مستقل جلسات سخنرانی و ... نمی‌فرمود. امام حسین ع تقریبا بخش عمده‌ای از عمر خود را در زمان حیات جد ، پدر و برادرشان به سر بردند ؛ از این‌رو شاید نیازی به تشکیل چنین جلسات مستقلی نبود. علاوه بر این‌که حضرتشان از امامانى هستند که به دلیل شرایط سیاسى دوران امامتشان و نیز برجسته‌تر بودن رفتار سیاسی ان‌حضرات ، میراث روایی چندانی - مانند انچه از امام پنجم و ششم ع نقل شده - از انان بر جای نمانده است تا ان‌جا که برخی از علما ، منکر نقل حدیث فقهى از امام حسین ع شده‌اند. [ 1 ] به هرحال خاموش‌ماندن ان‌حضرت در مقاطع زمانی خاص ، نشانگر ناتوانی ایشان نبود. این‌گونه است که در برخی گزارش‌های تاریخی ملاحظه می‌کنیم که اطرافیان معاویه گمان می‌کردند ، امام حسین ع دارای لکنت زبان است و نمی‌تواند در میان مردم سخن بگوید ؛ لذا به معاویه پیشنهاد دادند که برای کم کردن جایگاه امام حسین ع در نزد مردم دستور دهد تا امام ع به منبر برود و خطبه بخواند تا با لکنت زبان او ، جایگاه او نزد مردم پایین بیایید ؛ اما بر خلاف تصور انها ، امام ع در نهایت فصاحت خطبه خواند و مردم با احترام نسبت به ان‌حضرت ع برخورد کردند و معاویه و اطرافیان او رسوا شدند. [ 2 ] با توجه به انچه گفته شد ، صرف‌نظر از بررسی سندی و محتوایی تنها به بیان برخی از جنبه‌های میراث روایی باقیمانده از سید الشهدا ع بسنده می‌کنیم: الف نقل احادیث زمان پیامبر ص 1. امام حسین ع از حضرت فاطمه س نقل می‌کنند که رسول خدا ص شب عرفه نزد ما امد و فرمود براستى خدا به شما مباهات می‌کند ، همه‌ی شما را عموما ، بویژه على ع را امرزیده و من فرستاده خدا به سوى شما هستم. همانا سعادت‌مند کامل کسى است که على ع را در حیات او و پس از مرگش دوست بدارد و شقى کسى است که على ع را در حیات و مردگى دشمن دارد. [ 3 ] 2. امام حسین ع نقل می‌کنند که پیامبر ص فرمود: کسى که مصیبتى بر او وارد شده و هر گاه ان‌را یاد کند ، انا لله و انا الیه راجعون‏ بگوید ، خدا اجرى را که هنگام ورود مصیبت به او عنایت کرده است ، دوباره به او مرحمت می‌فرماید. [ 4 ] برخی از احادیث ان‌حضرت به واسطه کسانی است که جز یاران رسول خدا ص بودند. امام حسین ع از جابر نقل می‌کند: ما منافقان زمان رسول الله ص را با بغض امام علی ع و فرزندان او می‌شناختیم. [ 5 ] ب بیان احادیث از زبان خودشان احادیثی را که از خود امام حسین ع صادر شده است ، در چند بخش می‌توان بیان نمود: شناخت خدا امام حسین ع فرمود: خداوند بندگان را خلق نمود تا او را بشناسند و چون او را شناختند ، عبادتش کنند ، و چون او را عبادت نمودند ، بی‌نیاز شوند از عبادت غیر او. مردى پرسید معرفت خدا چگونه است ؟ امام ع فرمود: امام زمان خودشان  که اطاعت دستورهای او واجب است را بشناسند. [ 6 ] بیان مقام اهل‌بیت ع بخشی از احادیثی که در مورد شان و جایگاه اهل‌بیت ع به دست ما رسیده ، از سوی امام حسین ع صادر شده است ؛ مانند: 1. حبیب بن مظاهر از امام حسین ع پرسید: قبل از این‏که خداوند ادم ع را خلق کند ، شما در چه وضعیتی قرار داشتید ؟ امام ع فرمود: ما شبح‌‏هایى از نور بودیم که اطراف عرش خدا دور می‌زدیم و به ملائکه ، درس تسبیح سبحان الله و تهلیل لا اله الا الله و تحمید الحمد لله می‌دادیم . [ 7 ] ، [ 8 ] 2. امام حسین ع فرمود: ما کسانی هستیم که علم کتاب قران و بیان ان نزد ما است ؛ انچه که‏ نزد ما است ، نزد احدى از خلق نیست ؛ زیرا ما به دانستن اسرار خدا سزاواریم. سپس فرمود: ما ال‌ الله و وارث رسول او هستیم. بیان مقام محبان اهل‌بیت ع محبان اهل‌بیت ع به واسطه دوستی با ان‌حضرات به مقام بسیار بالایی می‌رسند: [ 9 ] ابان بن تغلب می‌گوید: امام حسین ع فرمود: هر کسی ما اهل‌بیت ع را دوست داشته باشد ، از ما اهل‌بیت ع است. پرسیدم: از شما اهل‌بیت ؟ ! امام ع سه بار فرمود: از ما اهل‌بیت ع است ، ایا قول عبد صالح ابراهیم ع را نشنیدی که می‌گفت: فمن تبعنی فانه منی‏ ؛ [ 10 ] هرکه پیرو من باشد ، از من است. [ 11 ] بیان مظلومیت خودشان امام حسین ع در مورد مظلومیت خویش فرمود: من کشته اشک‌هایم ، مؤمنى مرا یاد نکند ، مگر ان‏که به گریه مى‏افتد . [ 12 ] هم‌چنین ان‌حضرت ع فرمود: من کشته اشک هستم. من در حالی‌که غمگین و اندوهگین بودم کشته شدم و سزاوار است بر خدا که هر مکروب و اندوهگینى که به زیارت من مى‏اید را با قلبى مسرور و شاد به اهلش برگرداند . [ 13 ] دعاها امام حسین ع در دعای به خدا عرض می‌کند: اللهم لا تستدرجنی بالاحسان ، و لا تؤدبنی بالبلا ؛ [ 14 ] خدایا مرا به وسیله احسان دچار فریفتگى مگردان و با بلا من را ادب مکن. اما اوج دعاهای امام حسین ع را در دعای روز عرفه می‌توان یافت که به خدا عرض می‌کند: الحمد لله‏ الذی‏ لیس‏ لقضائه‏ دافع‏ و لا لعطائه مانع و لا کصنعه صنع صانع ... . [ 15 ] پاسخ‌گویی به پرسش‌ها یکی از وظایف امام در هر زمانی پاسخ‌گویی به سؤالات مردم است ؛ لذا بخشی از احادیث امام حسین ع در این مورد است: شخصى به امام حسین ع نامه نوشت که مرا از خیر دنیا و اخرت اگاه کن. امام ع برای او نوشت‏: بسم الله الرحمن‏ الرحیم‏. هر کسی به دنبال کسب رضاى خدا در برابر خشم مردم باشد ، خدا امور او را کفایت می‌کند و هر کسی که به دنبال کسب رضاى مردم در برابر خشم خدا باشد ، خدا او را به مردم واگذار می‌کند . [ 16 ] موعظه‌ها یکى‌ از روش‌هاى‌ تربیت شیعیان که توسط ائمه ع صورت می‌گرفت ، بیان موعظه است. موعظه‌های بسیاری از امام حسین ع وارد شده است که به برخی از انها اشاره می‌شود: 1. مردى بدون سلام کردن به امام ع گفت: حالتان چطور است و خدا به شما سلامتى دهد. امام ع فرمود: سلام قبل از حرف‌هاى دیگر است. خدا تو را عافیت بخشد. سپس فرمود: به کسی تا سلام نکرده ، اجازه سخن گفتن ندهید. [ 17 ] 3. امام حسین ع فرمود: گروهى از مردم خدا را از روى میل به بهشت عبادت مى‏کنند که این عبادت تجارت‏‌کنندگان است و گروهى دیگر خدا را از ترس دوزخ می‌پرستند و این عبادت بردگان است ، و گروهى نیز خدا را به دلیل شکر از او می‌پرستند ، و این عبادت ازادگان است که برترین عبادت است . [ 18 ] 4. امام حسین ع فرمود: من عبد الله حق عبادته اتاه الله فوق امانیه و کفایته ؛ [ 19 ] هر کسی خداوند را ان طور که شایسته او است عبادت کند ، پروردگار همه ارزوهاى او را بر مى‏اورد و او را کفایت مى‏کند.   [ 1 ] . احادیث فقهی از امام حسین ع ، 79907. [ 2 ] . طبرسی ، احمد بن علی ، الاحتجاج علی اهل اللجاج ، محقق ، مصحح ، خرسان ، محمد باقر ، ج 2 ، ص 298 299 ، مشهد ، نشر مرتضی ، چاپ اول ، 1403ق ؛ مواضع تند امام حسین ع در برابر معاویه نسبت به امام حسن ع ، 41820 ؛ لکنت زبان نداشتن امام حسین ع ، 92630. [ 3 ] . شیخ صدوق ، امالی ، ص 182 ، بیروت ، اعلمی ، چاپ پنجم ، 1400ق. [ 4 ] . شهید ثانی ، زین الدین بن علی‏ ، مسکن الفؤاد عند فقد الاحبه و الاولاد ، ص 49 50 ، قم ، بصیرتی‏ ، بی‌تا. [ 5 ] . مجلسی ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج 39 ، ص 302 ، بیروت ، دار احیا التراث العربی ، چاپ دوم ، 1403ق. [ 6 ] . شیخ صدوق ، علل الشرائع ، ج 1 ، ص 9 ، قم ، کتاب فروشی داوری ، چاپ اول ، 1385ش ؛ وابسته بودن شناخت پیامبر ص و امام ع بر شناخت خدای تعالی ، 86684 ؛ معرفت خدا و معرفت امام ، 26963. [ 7 ] . علل الشرائع ، ج ‏1 ، ص 23. [ 8 ] . مقام و منزلت اهل بیت پیامبر ص در روز قیامت ، 74240 ؛ اهل بیت ع شان نزول ایه و یطعمون الطعام... ، 18439 ؛ انسان و مقام خلیفه اللهی ، 2058. [ 9 ] . منزلت و ویژگی‌های سلمان فارسی ، 93169 ؛ سلمان فارسی و ابوذر از یاران امام زمان عج هنگام رجعت ، 31814 ؛ اثار محبت ائمه ع پس از مرگ ، 36323 ؛ راه های دست یابی محبت اهل بیت ع ، 25436 ؛ محبت اهل بیت ع و امادگی برای محرومیت‌ها ، 64277 ؛ حدیثی از مقام حب اهل بیت در منابع اهل سنت ، 38332. [ 10 ] . ابراهیم ، 36. [ 11 ] . حلوانی ، حسین بن محمد ، نزهه الناظر و تنبیه الخاطر ، ص 85 ، قم ، مدرسه الامام المهدی عج ، چاپ اول ، 1408ق. [ 12 ] . ابن قولویه ، جعفر بن محمد ، کامل الزیارات ، محقق ، مصحح ، امینی ، عبد الحسین ، ص 109 ، نجف اشرف ، دار المرتضویه ، چاپ اول ، 1356ش. [ 13 ] . کامل الزیارات ، ص 109. [ 14 ] . نزهه الناظر و تنبیه الخاطر ، ص: 83 [ 15 ] . ابن طاووس ، علی بن موسی ، اقبال الاعمال ، ج 1 ، ص 339 392 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ دوم ، 1367ش ؛ اسرار وقوف در عرفات ، فضیلت و اداب ان ، 3781 ؛ شب زنده‌داری در شب عرفه ، 104683 ؛ فضیلت روزه ماه ذی الحجه ، 45123. [ 16 ] . امالی ، ص 200 201. [ 17 ] . ابن شعبه حرانی ، حسن بن علی ، تحف العقول عن ال الرسول ص ، محقق ، مصحح ، غفاری ، علی اکبر ، ص 246 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ دوم ، 1404ق. [ 18 ] . تحف العقول عن ال الرسول ص ، ص  246 ؛ انواع عبادات ، 73770. [ 19 ] . عسکری ، امام ابومحمد حسن بن علی ، التفسیر المنسوب الی الامام العسکری ، ص 327 ، قم ، مدرسه امام مهدی عج ، چاپ اول ، 1409ق. علیک السلام.وقت بخیر


عزاداری و برپایی مجالس سوگواری برای سالار شهیدان امام حسین(ع) از امور مستحب و از سفارش‌ها و توصیه‌های اکید پیامبر گرامی اسلام(ص) و امامان معصوم(ع) است. اما چگونگی برپایی مراسم عزاداری، به عرف سالم انسان‌ها واگذار شده است. با توجه به عرف هر جامعه‌ای، شیوه‌ها و گونه‌های متفاوت عزاداری به وجود آمده است؛ سینه‌زنی، زنجیر زنی و مدیحه‌سرایی هر کشوری با کشور دیگر تفاوت دارد. در نتیجه تا زمانی که عزاداری ضرر مهم و قابل توجهی بر بدن نداشته باشد و یا پیامدهایی مثل راضی نبودن به مقدرات الهی و یا وهن دین و مذهب را در پی نداشته باشد و با عقل سالم هم سازگار باشد؛ مورد تأیید اسلام است، اما قمه‌زنی در عزاداری امام حسین(ع) به دلیل مضرات قابل توجه بر بدن، ایجاد رعب و وحشت برای کودکان و زنان، وهن مکتب تشیع، خدشه‌دار کردن اهداف عزاداری و مخالف بودن با سیره اهل بیت(ع) بدعت و حرام است.


بدون شک برپایی مراسم عزاداری و سوگواری برای اهل بیت عصمت و طهارت به ویژه امام حسین(ع) و یاران با وفا و فداکار آن حضرت از شعائر الهی و دارای اجر و ثواب بسیار، و وسیله‌ای برای قرب و نزدیکی به خداوند متعال است، اما در سال‌های اخیر، جریان‌های افراطی و مشکوک با پخش اطلاعیه، سی‌دی و کتاب به تبلیغ و ترویج بی‌حد و مرز بودن عزاداری پرداخته و می‌گویند: هر عملی که به قصد عزاداری انجام شود، جایز است و همه انواع عزاداری‌های مرسوم در جهان که به حدود 330 نوع می‌رسد، جایز است.


بر اساس این باور قمه‌زنی، قفل‌زنی، استفاده از زنجیرهای تیغ‌دار، در آتش رفتن و ... جایز است! اینها برای اثبات این ادعا از همه ابزارهای ممکن از جمله تحریک احساسات، خلط حق و باطل و حتی تهمت و افترا به برخی از فقهای گذشته و حال سود جسته و با همه توان، تلاش می‌کنند که قمه‌زنی را عملی شرعی و مستند نشان دهند. در حالی که عزاداری نیز همانند بسیاری از امور دیگر دارای حد و مرز است؛ زیرا عزاداری با اهمیت و نقش مفیدی که دارد، اگر به صورتی غیرصحیح انجام شود، ضررهای جبران‌ناپذیری را به بار می‌آورد. از این رو، وظیفه عالمان و حوزه‌های علمیه است، که بدون مجمل‌گویی و با صراحت، حد و مرز آن را بیان کنند.


خداوند متعال در قرآن می‌فرماید: «وَ مَنْ یَتَعّد حُدود اللّه فَقَد ظَلَم نَفَسه»؛(سوره طلاق ایه 1)هر کس از حدود الهی تجاوز کند بر نفس خویش ظلم کرده است و نیز روایات زیادی داریم که هر چیزی دارای حدّ است: «مامن شی ءٍ الاّ و له حدّ»؛ هیچ چیزی نیست، مگر آنکه برای آن حدّی است.


عزاداری و سوگواری برای امام حسین(ع) نیز از این قاعده مستثنا نیست؛ زیرا عزاداری نیز مرز بندی‌های خاصی دارد که از آن جمله می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:


1-اقامه این مراسم باید به گونه‌ای باشد که انسان گرفتار عمل حرامی نشود، از باب نمونه، اقامه عزا از اموال نامشروع، در زمین غصبی و ... نباشد.


2-بهره‌گیری از دروغ و مطالبی که با شأن حماسه‌سازان کربلا سازگاری ندارد، روا نیست.


بدون تردید، تحریف رویداد کربلا چه لفظی و چه معنوی، خرافه‌گرایی در نقل حادثه عاشورا، چه شکلی و چه محتوایی، از مرزهای عزاداری به شمار می‌آیند. پس این ادعا که عزاداری هیچ حد و مرزی ندارد، نادرست است.


تبیین و تعیین مرزهای عزاداری مجال گسترده‌تری می‌طلبد، در ادامه به صورت اختصار به قمه‌زنی که به عنوان شیوه‌ای از عزاداری مطرح شده است، می‌پردازیم:


*دلایل حرام بودن قمه‌زنی


1-قمه‌زنی از مصادیق عزاداری نیست


قمه‌زنی به دلیل آثار و پیامدهایی منفی‌ای که به دنبال دارد، از مصادیق عزاداری برای امام حسین(ع) به شمار نمی‌رود. ممکن است کسی ناخود آگاه و با شنیدن مصیبت‌های وارد شده بر خاندان پیامبر(ص) به سمتی کشیده شود که آسیبی به خودش بزند، اما این رفتار با قمه‌زنی که به عنوان یک عمل عبادی و به منظور کسب ثواب انجام می‌شود، متفاوت است. البته ابراز ارادت به سیدالشهداء(ع) مطلوب خداوند متعال است، اما باید دید حد و مزر شرعی آن چیست؟


شهید آیت‌الله مرتضی مطهری می‌فرماید: «قمه‌زنی در شرایط فعلی هیچ دلیل عقلی و نقلی بر آن نداریم و یکی از مصادیق بارز تحریف محسوب می‌گردد و حداقل اینکه در زمان فعلی، باعث زیر سؤال رفتن تشیع می‌گردد. از برنامه‌هایی که هیچ ارتباطی با اهداف امام حسین(ع) ندارند، تیغ، قمه و قفل زدن است. قمه زدن هم همین طور است. این کار، کار غلطی است که یک عده قمه‌ها را بگیرند؛ به سرهای خودشان بزنند و خون‌ها را بریزند که چه شود؟ کجای این حرکت، عزاداری است»؟


حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(مدظله العالی) می‌فرماید: «قمه‌زنی علاوه بر اینکه از نظر عرفی از مظاهر حزن و اندوه محسوب نمی‌شود و سابقه‌ای در عصر ائمه(ع) و زمان‌های بعد از آن ندارد و تأییدی هم به شکل خاص یا عام از معصومین(ع) در مورد آن نرسیده است، در زمان حاضر موجب وهن و بدنام شدن مذهب می‌شود، بنابراین در هیچ حالتی جایز نیست و چنانچه در این امور د نذری وجود داشته باشد؛ نذر واجد شرایط صحت و انعقاد نیست»


1. قمه‌زنی به بدن ضرر می‌زند


حرمت اضرار بر نفس از قطعیات فقه ماست. اکثر فقها و آیات عظام تقلید این‌گونه فتوا داده‌اند که اگر قمه‌زنی ضرر قابل اعتنایی بر بدن داشته باشد و یا موجب وهن مذهب شود، جایز نیست.


افرادی که در حین عزاداری از زنجیرهایی استفاده می‌کنند که بر سر آن‌ها تیغ‌هایی بسته شده است و با آن‌ها به سر و صورت یا سینه و پشت می‌زنند و خون شدیدی از بدن آن‌ها جاری می‌شود، آیا این اضرار بر نفس نیست؟ خراش کوچک بر صورت و دست و جوارح انداختن دیه دارد و جایز نیست، آن‌گاه چگونه ممکن است بگوییم این عمل جایز است؟! قمه‌زدن قطعاً از مصادیق اضرار بر نفس است و هیچ‌گونه جای شک و تردیدی در آن نیست. افراد زیادی بر اثر قمه‌زدن آسیب دیده‌اند و دچار عارضه شده‌اند. آیا این اضرار بر نفس نیست؟ آیا این رفتار، مصداق عمل به فعلی که قرآن صریحاً از آن نهی کرده نیست؟ چرا به جای اینکه به خودمان لطمه می‌ز‌نیم، به دشمنان حضرت سیدالشهداء(ع) لطمه نمی‌زنیم؟ چرا به جای اینکه به ظالم و جائر و به یزیدیان زمانه حمله‌ور شویم، این چنین خودزنی می‌کنیم و خودمان را لت‌وپار می‌کنیم؟ آیا این رفتارها عاقلانه است و با مبانی و احکام شرع سازگار استد


3- قمه‌زنی سلامت فرد و جامعه را به مخاطره می‌اندازد


قمه‌زنی از لحاظ بهداشت روانی سلامتی فرد و جامعه را به مخاطره می‌اندازد، به اعتقاد کارشناسان بهداشتی و متخصصان امور بهداشتی قمه‌زنی ممکن است از یک سو باعث خون‌ریزی، عفونت‌های موضعی و قطع شدن برخی عروق و اعصاب فرد قمه‌زن شود و از سوی دیگر می‌تواند بیماری‌های عفونی خطرناکی همچون هپاتیت B و مانند آن را در جامعه گسترش دهد.


4- قمه‌زنی تعادل روان برخی از افراد حساس جامعه را برهم می‌زند


قمه‌زنی تعادل روانی برخی از افراد حساس جامعه را نیز بر هم می‌زند. متخصصان روان‌پزشکی معتقدند، قمه‌زنی در روحیه افراد حساس جامعه از جمله کودکانی که شاهد این عمل هستند اثر منفی بر جای می‌گذارد. آنان می‌گویند از آنجا که نمی‌توان کودکان را نسبت به این کار توجیه کرد، ممکن است قمه‌زنی باورهای مذهبی آنان را سست کند، مهدی بینا دانشیار رشته‌ روان‌پزشکی در مورد اثرات قمه‌زنی بر روحیه کودکان می‌گوید: «چون در قمه‌زنی خون جاری می‌شود و این حرکت ریتم‌دار و با حرکت‌های بدنی و تکرار همراه است، قطعاً روی بچه‌ها اثر منفی می‌گذارد. برخی از بچه‌ها با دیدن این عمل دچار رعب و هراس شده و حالت چندش به آنان دست می‌دهد. حالا اگر کودکی یا بزرگ‌سالی به این مسأله به عنوان یک پدیده مذهبی نگاه کند، ممکن است قمه‌زنی در آینده باعث گریز او از مذهب شود».


5-قمه‌زنی موجب وهن مذهب می‌شود


هرگاه فعل و امر جدیدی که جزء دین بودن آن ثابت نشده، سبب وهن و تضعیف دین شود، به یقین انجام آن فعل حرام بوده و باید از انجام آن پرهیز شود. قمه‌زنی نیز از امور نوپیدایی است که هیچگونه سابقه‌ای در عصر امامان معصوم(ع) و حتی قرون نزدیک به آن نداشته است.


در روزگاری که به برکت انقلاب اسلامی گرایش مردم به تشیع روز افزون شده است و منطق و عقلانیت مبانی تشیع و صفا و پاکی رهبران آن به ویژه امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری دنیای امروز را شیفته و دلداده مذهب اهل بیت(ع) کرده است، انجام کارهایی سؤال‌انگیز که پشتوانه استدلالی محکم هم ندارد، موجب گریز و بیزاری مردم نسبت به مذهب می‌شود و این بزرگ‌ترین ستم به مذهب اهل بیت(ع) است.


بر فرض که بگوییم و معتقد باشیم که قمه‌زنی هیچ‌گونه ضرری بر نفس ندارد و یا اینکه قمه‌زنی دارای دلیل‌های محکم فقهی است؛ به قیمت پایبندی به یکی از شعائر غیر واجب، نمی‌توان اصل دین و مذهب را قربانی کرد و مردم جهان را به مذهب تشیع بدبین کرد و آن را مکتبی خرافی، بی‌منطق و خشونت‌طلب جلوه داد.


مهم\_بر همین اساس امام صادق(ع) می‌فرماید: «کُونوا لنا زینا وَ لا تَکونُوا علینا شَیْنا حَبَّبونا الی الناس و لاتُبْغِضُونا الیهم، فجُرّوا الینا کلّ مودةٍ و ادفعُوا عنّا کلّ شرّ»؛زینت ما باشید نه سبب زشتی و بی‌آبرویی ما، ما را محبوب مردم گردانید و مبغوض ایشان نکنید. پس محبت آنها را به ما جلب کنید و هر گونه بدی را از ما دور سازید.


و نیز امام علی(ع) می‌فرماید: «انّ احسَنَ الزی ما خَلَطَک بالناس و جَمَلکَ بینهم و کفّ السنتهم عنک(غرر حکم و درر کلم جلد 5 ص 510)؛ همانا نیکوترین زینت و زیبایی چیزی است که تو را با مردم آمیخته سازد و تو را در میان مردم زیبا سازد و زبانشان را از بدگویی تو باز دارد.


و نیز امام صادق(ع) می‌فرماید: «ایّاکُم اَنْ تَعْمَلُوا عَمَلاً یُعیّرُونابِهِ، فانَّ ولد السُوءِ یُعیِّر وَالِدَهُ بِعَمَلِهِ، کُونُوا لِمَنْ انْقَطَعتُم اِلَیهِ زَیْناً وَ لا تَکُونُوا عَلیهِ شَیْناً ...»(اصول کافی.جلد2.ص219)؛ مبادا کاری کنید که ما را بدان سرزنش کنند. همانا فرزند بد، پدرش را به کردار او سرزنش کنند، برای کسی که به او دل داده‌اید (امام خود) زینت باشید و عیب و ننگ او نباشید.


آیت‌الله مکارم شیرازی می‌فرماید: عزاداری خامس آل عبا از مهمترین شعائر دینی و رمز بقای تشیع است، ولی بر عزاداران عزیز لازم است از کارهایی که موجب وهن مذهب می‌‌شود و یا آسیبی به بدن آن‌ها وارد می‌کند خودداری کنند.


آیت‌الله سیستانی می‌فرماید: باید از کارهایی که عزاداری را خدشه‌دار می‌کند اجتناب شود، روشن است که قمه‎زنی در حال حاضر تبعات منفی فراوانی از جمله وهن دین را در پی دارد.


آیت‌الله جوادی می‌فرماید: چیزی که مایه وهن اسلام و پایه هتک حرمت عزاداری است جایز نیست، انتظار می‌رود از قمه‌زنی و مانند آن پرهیز شود.


آیت‌الله العظمی خویی می‌فرماید: اگر قمه‌زنی و زنجیر‌زنی با قلاب‌های فلزی که در ماه محرم انجام می‌گیرد؛ منجر به ضرر و زیان قابل توجهی شده و یا هتک، تمسخر و توهین به دین و مذهب را به دنبال آورد؛ جایز نیست.


1. قمه‌زنی اهداف عزاداری را خدشه‌دار می‌کند


قیام امام حسین(ع) در هر عصر و زمان و برای هر ملت و مردمی پیامی دارد، پیامی که هیچ‌گاه کهنه نمی‌شود. اما در شرایطی که همواره ستم‌پیشگان و استعمارگران خون‌آشام در تلاش بوده‌اند تا نقش عاشورا را کمرنگ کرده و بنیانش را براندازند، مؤثرترین عاملی که می‌تواند آن را برای نسل‌های آینده حفظ کند، مراسم سوگواری امام حسین(ع) است.


برپا داشتن مراسمی به یاد سیدالشهداء(ع) در ایام مختلف به ویژه دهه محرم و روز عاشورا می‌تواند روشی برای احیای خط امامان معصوم(ع) و تبیین مظلومیت آنان باشد، تأکیدهای فراوان پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) به برپایی مراسم سوگواری نیز هماهنگ با این اهداف عالیه بوده است. اما نکته‌ای که از تمام روایاتی که در این باب وارد شده‌اند می‌توان دریافت این است که امامان معصوم(ع) به منظور حفظ حادثه کربلا و انتقال فرهنگ آن به نسل‌های آینده، برگزاری مراسم سوگواری ساده و بی‌آلایشی را توصیه می‌‌کردند، اما متاسفانه با گذشت زمان و گسترش مذهب تشیع، این مراسم به پاره‌ای از آداب و رسوم قومی و ملی و سلایق فردی و جمعی نظیر قمه‌زنی و مانند آن ممزوج شد، که خود می‌تواند مانعی برای درک مناسب پیام عاشورا باشد.


گاهی درخت تنومند و ریشه‌دار سنت‌های دینی به دلیل برخی از عملکردها و بهره‌برداری‌های نادرست آسیب می‌بیند و کم‌کم بخشی از آن به یک سنت غلط تبدیل می‌‌شود، چنین پدیده‌ای که از سهل‌انگاری‌های کوچک ریشه می‌گیرد گاه اهداف بزرگ را خدشه‌دار می‌سازد و به طور ناخواسته بستر را برای برآوردن اهداف پلید دشمنان اسلام و انقلاب فراهم می‌سازد و گاها چنین پدیده‌ای که از سهل‌انگاری‌های کوچک ریشه می‌گیرد گاه اهداف بزرگ را خدشه‌دار می‌سازد و به طور ناخواسته بستر را برای برآوردن اهداف پلید دشمنان اسلام و انقلاب فراهم می‌سازد و گاه سبب می‌شود افرادی که از خوان پر نعمت سوگواری عاشورایی بی‌بهره‌اند و آن را سنتی، ناکارآمد و گاه بیهوده می‌انگارند، این انحراف‌ها را دستاویزی برای هجوم به اصل فرهنگ عاشورا قرار می‌دهند.


1. قمه‌زنی خلاف سیره اهل بیت(ع) است


ما باید از مشی و منش حضرات معصومین(ع) در مراسم و محافل عزاداری پیروی کنیم، سنت عزاداری از مواریث حضرت امام باقر(ع) و امام صادق(ع) است، امام باقر و امام صادق بیش از سایر معصومین(ع) بر مسأله‌ ذکر مصیبت و تشکیل محافل عزاداری تأکید فرموده‌اند و خود این بزرگواران هم ملتزم بودند. در واقع سنت‌های حسنه‌ قدسیِ الهی که بقای تشیع و حیات مکتب اهل بیت(ع) و در حقیقت اسلام ناب در گرو تحفظ آن‌ها بوده و هست، ارث صادقین(ع) است و آن بزرگواران این سنت را بنا گذاشته‌اند.


آیا در رفتار و سنت حضرات معصومین(ع) که بانی این سنت حسنه هستند، چنین رفتارهای غیرمعقولی سراغ داریم؟ حتی یک مورد داریم که حضرت امام صادق(ع) که بنیان‌گذار سنت عزاداری‌ هستند، زنجیر تیغ‌دار بر سینه و پشت زده یا قمه بر سر زده باشند؟ اگر چنین چیزی جایز بود، امام صادق(ع) انجام می‌دادند. ما در هر امری اگر از حضرات معصومین(ع) مدرک مستند برخوردار از دلالت تام در اختیار داشته باشیم، روی چشم می‌گذاریم و به آن عمل می‌کنیم، اما هرگز قول و فعل مستند به آن بزرگواران در این زمینه‌ها در دست نیست. 


پس نتیجه میگیریم قمه زنی و امثال انها ن پشتوانه دینی دارد و ن عقلی.بهتره شیعه امام حسین برای معرفی امامش و دینش با رفتار و کارهای خود بر منبای درک صحیح دین بقیه را جذب کند ن اینکه با قمه زنی موجب بدبینی و اسلام هراسی شود و. نقشه های دشمن را برای اسلام زدایی در جهان عملی کنذ.
التماس دعا **دیدگاه قرآن کریم:** قرآن به صراحت مسلمانان را امت واحده دانسته است و اگر آنان را به همیاری و کمک یکدیگر دستور داده است واژه‌هایی مثل مسلمان ایرانی و مسلمان لبنانی و… در آن نیامده است و اساسا مرزهای سیاسی – جغرافیایی دنیای امروز در اعتقادات اسلامی‌ مردود است و بر اساس موضوع برادری امت اسلامی‌ در سوره‌ها و آیه‌های مختلفی پافشاری و اصرار شده است و حتی پا را فراتر نهاده و همه مستضعفین جهان را فارغ از دین شان جزء جبهه اسلام دانسته است.

**سنت معصومین (علیهم السلام):** پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و ائمه اطهار(علیهم السلام) هم بی شک موضوع گیری قرآن را دارند. در بیانات پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و اهل بیت(علیهم السلام) برادری امت اسلامی و نفی هرگونه مرزبندی به وضوح مشهود است. تا آنجا که پیامبر(صلی الله علیه و آله) فرمودند: هرکس شب را صبح کند و به امور مسلمین اهتمام نورزد مسلمان نیست. این گونه است که نه تنها این امر را واجب کردند بلکه آن را معیار و شاخص مسلمانی قرار دادند.

**دیدگاه انسانی:** بی شک هر انسانی فارغ از هرگونه مرزبندی سیاسی، جغرافایی و حتی فارغ از هرگونه اعتقادات مذهبی و مسلکی با این مسئله روبروست؛ زیرا انسان ذاتا از ظلم بیزار و خواهان عدالت است. هر انسانی دوست دارد از مظلوم دفاع کند مگر اینکه از جنبه روحی و روانی از جرگه انسانیت خارج شده باشد.

**از دیدگاه سیاسی و روابط بین الملل:** طبق آمارهای سازمان‌های جهانی، کشور "چین” بیشترین کمک مالی و سیاسی را به فلسطین کرده است. شاید این حرف، محال به نظر برسد اما از دیدگاه سیاست خارجی امر واجبی است؛ زیرا هر شخص اهل سیاستی عقیده دارد هرچه می‌شود دشمن را پشت خاکریزهای دورتر نگه دارد تا خود آسوده باشد. 

وقتی کشوری مثل آمریکا به دنیای تک قطبی اعتقاد دارد و در این دهکده جهانی خود را کدخدا می‌داند و قصد دارد با تمام توان هر مخالف و رقیبی را از سر راه رسیدن به این آرزوی محال بردارد وظیفه سیاسی کاملا روشن و واضح است. هارون پیامبر ع ، فرزند عمران ع و یوکابد ، برادر حضرت موسی ع که سه سال از ان‌حضرت بزرگ‌تر ، از نظر قد و قامت از موسى بلندتر و فربه‌تر ، رنگش سفیدتر و زبانش گویاتر بود. [ 1 ] وی از پیامبران بنی‌اسرائیل ، و بر اساس ایه‌ی 45 سوره مؤمنون پیامبر مرسل بود: ثم ارسلنا موسى‏ و اخاه هارون بایاتنا و سلطان مبین ؛ ان‌گاه موسى و برادرش هارون را با ایات خود و دلایل روشن فرستادیم. تولد با توجه به کشتن نوزادان پسر به دستور فرعون ، برای پیش‌گیری از تولد حضرت موسی ع ، [ 2 ] اما می‌گویند پیروان فرعون از رو به کاهش رفتن نسل بنی‌اسرائیل به نزد فرعون شکایت بردند ؛ چرا که انها بنی‌اسرائیل را برده و خدمت‌کار خود می‌گرفتند ؛ لذا با این کشتاری که فرعون به راه انداخته بود ، منافع فراعنه و قبطیان به خطر افتاده بود ؛ از این‌رو فرعون دستور داده بود که متولدان یک سال از پسران را زنده نگه داشته و متولدان سال دیگر را به قتل برسانند. و هارون بن عمران در ان سالى که پسرها را از بین نمی‌بردند متولد شد. [ 3 ] البته نقل دیگر ان است که چون هارون سه سال از موسی بزرگ‌تر بود ؛ لذا در ان سال هنوز دستور قتل نوزادان پسر صادر نشده بود. [ 4 ]  فرزندان هارون چهار فرزند داشت به نام‌های: نادب ، الیهو ، الیعازر ، و ایتمر ، که نادب و الیهو در زمان حیات هارون از دنیا رفتند. [ 5 ] براساس انچه از سخنی منقول از پیامبر ص استفاده می‌شود ، نام دو پسر جناب هارون شبیر و شبر بود. [ 6 ] نام هارون در قران با این‌که نام این پیامبر بزرگ الهی در قران کریم نوزده بار در کنار موسی و پیامبران ع دیگر و یک‌بار با عنوان ال هارون [ 7 ] امده است ، اما از زندگی جناب هارون مطالب در خور توجهی در قران و منابع تاریخی بیان نشده است. و در قران نیز مطالب مربوط به هارون به صورت مستقل مطرح نشده ، بلکه در ضمن جانشینی او برای حضرت موسی ، در ان چهل روزی که به میقات رفته بود ، به صورت اجمال مطالبی مطرح شده است. نبوت هنگامی که خدای متعال موسی ع را برای رساندن پیام توحید ، به سوی فرعون مامور می‌کند: اینک به سوى فرعون برو ، که او طغیان و سرکشی کرده است ؛ [ 8 ] و ماموریتی بسیار سنگین ؛ بر دوشش می‌گذارد ، موسای کلیم برای انجام هرچه بهتر این رسالت از خداوند چیزهایی را درخواست می‌کند که یکی از ان خواسته‌‌ها این بود خدایا ، یار و یاورى براى من از خاندان خودم قرار ده که مرا در این ماموریت کمک نماید و پشتوانه‌ام باشد: و اجعل لی وزیرا من اهلی ؛ [ 9 ] خدای متعال نیز به واسطه‌ی رحمت خویش درخواست او را اجابت نمود ، و هارون را به موسى بخشید: و وهبنا له من رحمتنا اخاه هارون نبیا . [ 10 ] بر این اساس ، جناب هارون پیامبرى بود که به درخواست موسی - در انجام بار سنگین رسالت و مبارزه با فرعون و فرعونیان - از سوی خداوند برگزیده شد. و هارون نیز دوشادوش برادرش موسى در انجام این رسالت سنگین ، تلاش ‌کرد. او اگرچه با موسی در مقام رسالت شریک بود: و اشرکه فی‏ امری ، [ 11 ] اما در تمام برنامه‌‏ها از او پیروی می‌کرد و موسى امام و پیشوایش بود. [ 12 ] روشن است که هدف موسى ع از تعیین هارون ع به وزارت و معاونت خود ، داشتن پشتوانه‌ا‌ی محکم و قوی در برابر فرعون و فرعونیان بود: اشدد به ازری . [ 13 ] بنابر این ، قسمت برجسته زندگی هارون در قران کریم ان‌جا است که موسی برای دریافت الواح به طور سینا رفته بود و هارون را جانشین خود قرار داد. و به او سفارش نمود: میان قوم من جانشین من باش و به اصلاح کارشان بپرداز و از راه مفسدان را پیروى مکن . [ 14 ] اما هنگامی که حضرت موسی ع از میعادگاه پروردگار بازگشت و مشاهده نمود که بسیاری از پیروانش خط مستقیم توحید را رها کرده و به گوساله‌‌پرستی روی اوردند ، سراغ هارون ع - که وی را به عنوان جانشین خود برای رهبری مردم در زمان غیبت خویش قرار داد - رفت و با شدت و عصبانیت هر چه تمام‌تر ، در حالی‌که ریش و موی سرش را گرفته و به سوی خود می‌کشید ، گفت ایا از دستور من سرپیچی نمودی ؟ ! هارون گفت: فرزند مادرم ! ... ، من فکر کردم که اگر به مبارزه برخیزم و درگیرى پیدا کنم ، تفرقه شدیدى در میان بنی‌اسرائیل می‌افتد ، و از این ترسیدم که تو به هنگام بازگشت بگویى ؛ چرا در میان بنی‌اسرائیل تفرقه افکندى و سفارش مرا در غیابم به کار نبستى ؟ ! [ 15 ] به این ترتیب هارون بی‌گناهى خود را اثبات نمود ، بویژه با توجه به جمله دیگرى که در سوره اعراف امده است: ان القوم استضعفونی و کادوا یقتلوننی ؛ [ 16 ] این گروه ، مرا در فشار گذاردند و ناتوان کردند و نزدیک بود مرا بکشند. هنگامى که هارون رسالت خود را در این مبارزه انجام داد و اکثریت پذیرا نشدند ، به اتفاق اقلیتى حدود دوازده هزار نفر از مؤمنان ثابت قدم از جمعیت جدا شدند ، در حالی‌که اکثریت جاهل و لجوج نزدیک بود او را به قتل برسانند. [ 17 ] برخی فضایل و ویژگی‌ها محبوبیت در میان پیروان: امام ‏صادق ع ضمن روایتى از رسول اکرم ص در مورد مشاهدات شب معراج می‌فرماید: ان‌گاه تا اسمان پنجم بالا رفتیم. در ان‌جا مردى میانسال با چشمانى درشت را یافتیم که گروهى از امتش گرداگرد او جمع شده بودند. جبرئیل به من اشاره کرد که او هارون بن عمران است و در میان قوم خویش بسیار محبوب بود.‏ [ 18 ] قرار گرفتن پیامبری در نسل هارون: ان موسى و هارون کانا نبیین مرسلین اخوین فجعل الله النبوه فی‏ صلب هارون دون صلب موسى ؛ [ 19 ] موسی و هارون ع دو برادر و هر دو از پیامبران مرسل بودند ، اما خداوند نبوت را در نسل هارون قرار داد. نورانیت و صفای باطن: و لقد اتینا موسى‏ و هارون الفرقان و ضیا ؛ [ 20 ] هارون داراى نور و روشنایى باطنى و وسیله تشخیص حق از باطل بود. تشابه جایگاه امام علی ع به جایگاه حضرتشان: در احادیث فراوان ؛ مانند حدیث منزلت ، نسبت امام علی ع به پیامبر اسلام ص مانند نسبت هارون ع به موسی ع تشبیه شده ، با این تفاوت که هارون ع پیامبر بود ، ولی امام علی ع پیامبر نبود. [ 21 ] فصاحت: و اخی‏ هارون هو افصح منی لسانا ... ؛ [ 22 ] و برادرم هارون از من فصیح‏‌تر است. وفات و محل دفن سرانجام هارون ع در سن 123 سالگی ، [ 23 ] و سه سال پیش از حضرت موسى ع ، [ 24 ] در صحرای تیه از دنیا رفت. [ 25 ]                   [ 1 ] . طبرسی ، فضل بن حسن ، مجمع البیان فی تفسیر القران ، مقدمه ، بلاغی‏ ، محمد جواد ، ج ‏7 ، ص 16 ، تهران ، ناصر خسرو ، چاپ سوم ، 1372ش. [ 2 ] . ر. ک: فرعون و کشتن کودکان بنی اسرائیل ، 34845.   [ 3 ] . طبری ، ابو جعفر محمد بن جریر ، تاریخ الامم و الملوک تاریخ طبری ، تحقیق ، ابراهیم ، محمد ابو الفضل ، ج 1 ، ص 388 ، بیروت ، دار التراث ، چاپ دوم ، 1387ق ؛ مسعودی ، علی بن حسین ، اثبات الوصیه للامام علی بن ابی طالب ، ص 52 ، قم ، انصاریان ، چاپ سوم ، 1384ش.                                [ 4 ] . ر. ک: زنده ماندن هارون ع در زمان کشتن پسران بنی‌‌اسرائیل ، 105383 ؛ فرعون و کشتن کودکان بنی اسرائیل ، 34845. [ 5 ] . یعقوبی ، احمد بن ابی یعقوب‏ ، تاریخ الیعقوبی ، ج1 ، ص 41 ، بیروت ، دار صادر ، بیروت ، چاپ اول ، بی‌تا. [ 6 ] . طبرسی ، فضل بن حسن ، اعلام الوری باعلام الهدی ، ص 160 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ سوم ، 1390ق.ام [ 7 ] . بقره ، 248. [ 8 ] . طه ، 24. اذهب الى‏ فرعون انه طغى‏ . [ 9 ] . طه ، 29. [ 10 ] . مریم ، 53. [ 11 ] . طه ، 32. [ 12 ] . ر. ک: مکارم شیرازی ، ناصر ، تفسیر نمونه ، ج ‏13 ، ص 188- 189 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ اول ، 1374ش ؛ سلطه و ولایت موسی ع نسبت به هارون ع ، 99277 ؛ موسی ع و انتخاب وزیر ، 42101 [ 13 ] . طه ، 31. [ 14 ] . اعراف ، 142. [ 15 ] . طه ، 94. [ 16 ] . اعراف ، 150. [ 17 ] . ر. ک: دلیل برخورد تند و شدید حضرت موسی با هارون ، 87842. [ 18 ] . صالحی دمشقی‏ ، محمد بن یوسف ، سبل الهدی و الرشاد فی سیره خیر العباد ، ج 3 ، ص 88 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ اول ، 1414ق ؛ جزائری ، نعمت الله ، داستان پیامبران یا قصه‌های قران از ادم تا خاتم ترجمه قصص الانبیا ، مترجم ، عزیزی ، یوسف ، ص 344 ، تهران ، هاد ، چاپ اول ، 1380ش. [ 19 ] . شیخ صدوق ، معانی الاخبار ، محقق ، مصحح ، غفاری ، علی اکبر ، ص 126- 127 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ اول ، 1403ق. [ 20 ] . انبیا ، 48. [ 21 ] . ولایت ، سیاست و مرجعیت دینی امام علی ع به استناد حدیث منزلت ، 38766 ؛ عقد اخوت ؛ بیانگر فضیلت امام علی ع ، 68916. [ 22 ] . قصص ، 34. [ 23 ] . تاریخ الیعقوبی ، ج 1 ، ص 41. [ 24 ] . مجمع البیان فی تفسیر القران ، ج ‏7 ، ص 16. [ 25 ] . تاریخ الامم و الملوک تاریخ طبری ، ج ‏1 ، ص 434 ؛ رحلت هارون به مرگ طبیعی ، 29208. الف پیامبر اسلام سه فرزند پسر به نام های قاسم ، عبدالله طاهر و ابراهیم داشت که همه انها - در سن کودکی و در اثر بیماری - در دوران حیات ان حضرت ص از دنیا رفتند. [ 1 ] و این امر نیاز به حکمت و فلسفه ندارد ؛ زیرا لله ملک السماوات و الارض یخلق ما یشا یهب لمن یشا اناثا و یهب لمن یشا الذکور ؛ [ 2 ] مالکیت و حاکمیت اسمان ها و زمین از ان خدا است ، هر چه را بخواهد مى افریند و به هر کس اراده کند ، دختر می بخشد و به هر کس بخواهد پسر. البته روایاتی نیز وجود دارد که پروردگار ، به پیامبرش فرمود که میان فرزندش ابراهیم و نوه اش حسین ع یکی از ان دو باید از دنیا بروند و اختیار انتخاب یکی از ان دو را نیز بر عهده خود پیامبر ص گذاشت که حضرتشان از خدا خواست که نوه اش زنده بماند. [ 3 ] ب امام کاظم ع برای اثبات این که نوادگان دختری پیامبر ص از امام علی ع ، فرزند پیامبر ص نیز به شمار می ایند ، چند دلیل برای هارون عباسی ارائه فرمودند: 1. اگر پیامبر ص زنده شود ، و دختر شما را خواستگارى کند ، ایا به ایشان پاسخ مثبت می دهید ؟ هارون گفت: بله ! و برای این موضوع ، به عرب و عجم و قریش افتخار خواهم کرد. امام ع به او فرمود: اما نه ان حضرت ص از دخترم خواستگارى می کند و نه من دخترم را به ازدواج ایشان در می اورم ؛ زیرا ایشان پدر من است و پدر شما نیست. هارون هم این استدلال امام ع را قبول کرد . [ 4 ] 2. امام ع در جواب سؤال هارون که گفت به چه دلیل شما مى گویید نسل و ذریه پیامبر ص هستید ، به این ایه استدلال کرد: ...و من ذریته داود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسى و هارون و کذلک نجزی المحسنین و زکریا و یحیى و عیسى ... ؛ ... و داوود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسى و هارون از فرزندان ابراهیم بودند ؛ این گونه نیکوکاران را پاداش مى دهیم ؛ و همچنین زکریا و یحیى و عیسى و الیاس که همه از نیکان بودند... . امام بعد از تلاوت ایه فرمود: حضرت عیسى ع پدر نداشت ، ولی خداوند او را از طریق حضرت مریم س به دیگر فرزندان ابراهیم ملحق کرد. به همین ترتیب ما نیز از طریق مادرمان فاطمه س به پیامبر ص ملحق می شویم. [ 5 ] 3. امام ع همچنین در این قضیه به ایه مباهله [ 6 ] استناد کردند. [ 7 ] [ 1 ] . ر .ک: فرزندان پیامبر اسلام ، 9148 ؛ زندگی نامه پیامبر اسلام ص ، 98398. [ 2 ] . شوری 49. [ 3 ] . مسعودی ، علی بن الحسین ، اثبات الوصیه ، ص 165 ، قم ، انصاریان ، 1384 ش. [ 4 ] . شیخ صدوق ، عیون اخبار الرضا ع ، محقق ، مصحح ، لاجوردی ، مهدی ، ج 1 ، ص 83 ، تهران ، نشر جهان ، چاپ اول ، 1378ق. [ 5 ] . عیون اخبار الرضا ع ، محقق ، مصحح ، لاجوردی ، مهدی ، ج 1 ، ص 84. [ 6 ] . ال عمران 61. [ 7 ] . ر .ک: زندگی امام موسای کاظم ع و فرزندانش ، 1888 ؛ دلالت مباهله پیامبر ص بر حقانیت اسلام و فضیلت اهل بیت ، 98575 ؛ شرایط مباهله ، 6231. به جز امام حسن مجتبی ( ع ) که مدت بسیار اندک از خلافت برخوردار شد ، هیچ یک از امامان معصوم ( ع ) از ذریه پیامبر عهده دار خلافت نشدند. علت این کار فریب کاری ها و ظلم ستم حاکمان جور از یک سو و مرعوب شدن مردم و مسلمانان سست ایمان بود. بله اگر مراد از ذریه رسول خدا ( ص ) نوادگان پیامبر گرامی اسلام ( ص ) ( کسانی که نسب شان به ان حضرت می رسد باشد ) البته در زمان غیبت حضرت ولی عصر ( عح ) بعضی از نوادگان پیامبر گرامی اسلام مانند فاطمیون و علویون در مصر تو انستند برای مدتی حکومت را به دست بگیرند. [تصویر]

[معنی این خط به چه صورته؟](https://talk.zabanshenas.com/t/topic/40796/2) [سوال](/c/help/question/29)

سلام

همه ی حیوانات دیگه آن دو قو را تماشا کردند که پرواز کردند ، برای همیشه دوستای هم هستند ( دوستای هم باقی می مانند )

[https://talk.zabanshenas.com/t/topic/12851?u=zeinabsalehi](https://talk.zabanshenas.com/t/topic/12851) کلمه ولی دارای معانى گوناگون است. [ 1 ] به نظر می رسد کلمه ولی در این زیارت نامه به معنای دوست دار یا ناصر به کار رفته است. بکارگیری این معنای از ولی در مورد هر مؤمنی نیز جایز است ، چنان که در برخی روایات وارد شده است. [ 2 ] هر چند به معنایی که در مورد ائمه بکار می رود ( یعنی به معنای کسى که از جهاتى بر تصرف در امور شخصى دیگرى ، از خود او شایسته تر است و یا کسی که صاحب قدرت بر تصرف در امور تکوینی است ) ، نیز می تواند بکار رفته باشد ؛ زیرا این حقایق دارای مراتب هستند و ائمه ( ع ) بالاترین مراتب ولایت را دارند و حضرت علی اکبر می تواند برخی از مراتب پایین تر را داشته باشد. [ 1 ] . برای اطلاع بیشتر رجوع شود به پاسخ 153 ولایت ، ولی ، امامت ، امام . [ 2 ] . قال بلغنی انه قال ان المؤمن لاهل السما کما تزهر نجوم السما لاهل الارض و قال ان المؤمن ولی الله یعینه و یصنع له و لا یقول علیه الا الحق و لا یخاف غیره . کلینى ، محمد بن یعقوب ، الکافی ، ج 3 ، ص 438 ، دار الحدیث ، قم ، چاپ اول ، 1429ق.