حکم نماز کسی که هر هفته از تهران به جمکران می رود چیست؟
شخصی که هر هفته از تهران به جمکران می رود نمازش شکسته است یا کامل؟
اکثر مراجع عظام تقلید فرموده اند: فردی که شغلش مسافرت نباشد هر چند سفرهای پی در پی داشته باشد ، می بایست نماز خود را شکسته بخواند [ 1 ] .با این حال سؤال مذکور را از دفاتر مراجع عظام استفتا نمودیم که پاسخ های دریافت شده به شرح زیر می باشد:دفتر حضرت ایت الله العظمی خامنه ای ( مدظله العالی ) :در فرض سؤال اگر براى شغل نباشد ، نماز شکسته است.دفتر حضرت ایت الله العظمی سیستانی ( مدظله العالی ) :در صورتی که هر هفته یک روز سفر می کند نمازش در خارج از وطن شکسته می باشد.دفتر حضرت ایت الله مکارم شیرازی ( مدظله العالی ) :شکسته است.نظر حضرت ایت الله هادوی تهرانی ( دامت برکاته ) بدین شرح می باشد:اگر تهران وطن وی است ، بر اساس مبنای مشهور فقها ، نماز در جمکران شکسته است ، هر چند بنابر اقوی مسافت مزبور موجب شکسته شدن نماز نمی شود. [ 1 ] . توضیح المسائل ( المحشى للامام الخمینی ) ، ج‏1 ، ص 706.
نمازهای واجب ، در هیچ حالت و شرایطی از انسان ساقط نمی شود و بر هر مسلمانی که به سن تکلیف رسیده است ، واجب است در هر حالتی که ممکن است نماز خو د را به جا اورد. انسانی که در فضا و یا در سفینه ی فضایی است اگر می تواند با وسایل و امکاناتی در مکانی استقرار پیدا کند باید نماز خود را در حالت استقرار بخواند و اگر نمی تواند ، به هر شکل که امکان دارد ، ولو با اشاره ، باید نماز خود را بخواند. کسانی که در فضا هستند اگر در جهت کره ی زمین بایستند رو به قبله ایستاده اند ولی اگر نتوانستند جهت کره ی زمین را تشخیص بدهند باید به چهار جهت نماز بخوانند ( در صورت امکان ) و در غیر این صورت ، به هر چند جهت که بخوانند کافی است. [ 1 ] نسبت به زمان نمازها لازم است ، در هر بیست و چهار ساعت هر یک از نمازهاى پنچ گانه را یک مرتبه با ترتیب شرعى ان انجام دهند و بهتر است فاصلۀ متعارف زمانى بین اوقات نمازها در زمین را رعایت کنند. [ 2 ] اما درباره ی وضو ، اگر می تواند و امکان دارد باید وضو بگیرد و اگر امکان ندارد باید تیمم کند و اگر تیمم هم امکان ندارد ، باید بنابر احتیاط ، بدون وضو و تیمم نمازش را بخواند و بعدا قضای نمازهایی را که بدون وضو و تیمم خوانده است به جا اورد. [ 3 ] اما از نظر قصر و اتمام ( شکسته و یا تمام بودن نماز ) ، اگر فضانوردی می داند که ده روز یا بیشتر در یک محل از فضا اقامت خواهد داشت نمازش در انجا تمام است ، در غیر این صورت باید نمازش را شکسته بخواند ، اما اگر فضا نوردی شغل او باشد در صورتی که بعد از سفر اول ، ده روز یا بیشتر در وطن خود یا غیر وطن خود نمانده باشد در سفر دوم نمازش تمام است ، اما اگر ده روز در وطن خود یا غیر وطن خود بماند و مجددا به فضا برود ، نمازش شکسته خواهد بود. [ 4 ] [ 1 ] . با استفاده از استفتائات امام خمینی ( ره ) ، سؤال های 28 و 29 ؛ توضیح المسائل مراجع ، ج 1 ، ص 434 ، مسئله ی 784. [ 2 ] . منتظرى ، حسین على ، استفتائات ج 3 ، ص 66 ، قم ، چاپ اول ، بی تا ؛ ر.ک: مکارم شیرازی ، ناصر ، استفتائات جدید ، ج 1 ، ص 91 ، محقق و مصحح: علیان نژادی ، ابوالقاسم ، انتشارات مدرسه امام علی بن ابی طالب ( ع ) ، قم ، چاپ دوم ، 1427ق. [ 3 ] . امام خمینی ، توضیح المسائل ، ج 1 ، ص 381 ، مسئله ی 686 ؛ همان ، سؤال 339. [ 4 ] . امام خمینی ، توضیح المسائل ( محشی ) ، گرداورنده: بنی هاشمی خمینی ، سید محمدحسین ، ج 1 ، ص 705 ، م 1312 ، دفتر انتشارات اسلامی ، قم ، چاپ هشتم ، 1424ق. احکام الهی بر اساس مصالح و مفاسد است ؛ یعنی هیچ چیزی بدون جهت ، حلال و یا واجب نشده است ، این طور نیست که احکام بدون حکمت و ملاک و معیار و اثار برای بشریت اورده شده باشد. در ایات و روایات به صورت کلی و جزئی به برخی از حکمت ها ( چرایی ها ) اشاره شده است. در مواردی هم می توان از قرائن و روح کلی دستورات الهی به این حکمت ها دست یافت ، اما این را هم باید توجه داشت که اگر در مواردی حکمت و چرایی احکام فقهی بیان نشده ، این خود دارای چرا و حکمت و مصلحتی است و ان پرورش روح تعبد و عبودیت و بندگی در انسان است. [ 1 ] یکی از احکام فقهی این است که مسافر با توجه به شرایطی می تواند نمازش را در کربلا ، مکه ، مدینه و کوفه به صورت تمام بخواند. علت این موضوع بر می گردد به همان مصالحی که خداوند در تشریع این حکم داشته است. در روایات به این نکته اشاره شده و ائمه اطهار ( ع ) علت این امر را ، جمع کردن خیر و ثواب بیشتر دانسته اند. می دانیم که در دنیای اسلام این چهار شهر از برترین نقاط دنیا هستند ، و نزد مسلمان جایگاه ویژه دارند. مکه شهر توحید که بیت الله الحرام در ان است ، مدینه شهر نبوت که قبر پیامبر گرامی اسلام ( ص ) در ان قرار دارد ، کوفه مرکز زمامداری و ولایت امیر المؤمنین ( ع ) است و در نهایت ، کربلا که شهر امامت و شهادت است. از طرفی ، نماز ستون دین و از بزرگ ترین افعال عبادی است که خیر کثیری را نصیب نمازگزار می کند. مسافر وقتی وارد این شهرها می شود ، پس چه بهتر که از این سفرۀ گسترده به نحو احسن و اکمل استفاده کند. در همین راستا ، اگر نمازهای خود را به صورت تمام بخواند ، قطعا تعداد رکعات بیشتری خوانده و خداوند را بیشتر عبادت کرده است. امام باقر ( ع ) در جواب نامه ی یکی از اصحابشان که دربارۀ اتمام نماز در حرمین پرسیده بود ، می فرماید: رسول خدا دوست داشت در حرمین بسیار نماز بخواند ، شما هم به ایشان اقتدا کنید و زیاد نماز بخوانید و نمازهای خود را به صورت تمام برپا دارید . [ 2 ] در روایت دیگری امام کاظم ( ع ) در جواب کسی که از اتمام یا قصر ( شکسته ) در حرمین پرسیده بود ، فرمود: اگر قصر بخوانی به وظیفه ات عمل کرده ای ، ولی اگر تمام بخوانی خیری است که زیاد می شود . [ 3 ] بنابر این ، به علت جایگاهی که این چهار شهر در نزد خداوند دارند ، و به علت ثواب زیادی که بر اعمال عبادی در این چهار شهر مقدس نصیب اشخاص می شود ، اتمام در این شهر برای مسافر جایز شمرده شده است. [ 1 ] . برگرفته از نمایه فلسفه و حکمت احکام فقهی ، سؤال 8593. [ 2 ] . کلینی ، محمد بن یعقوب ، الکافی ، محقق و مصحح ، غفاری ، علی اکبر ، اخوندی ، محمد ، ج 4 ، ص 524 ، دار الکتب الاسلامیه ، تهران ، چاپ چهارم ، 1407ق. [ 3 ] . همان. در شش صورت اگر بدن یا لباس نمازگزار نجس باشد ، نماز او صحیح است: 1. در جایى که به واسطۀ زخم یا جراحت یا دمل ، لباس یا بدن به خون الوده شده باشد. 2. در جایى که خون موجود در لباس کمتر از درهم باشد ( درهم تقریبا به اندازۀ یک بند انگشت اشاره است ) . البته این مسئله در غیر از خون حیض ، استحاضه و نفاس است. [ 1 ] 3. هر گاه لباسهاى کوچک ( مانند جوراب ، [ 2 ] کلاه ، کمربند و... ) او نجس باشد. 4. محمول متنجس. [ مثل دستمال متنجسی که در جیب نماز گزار باشد ] 5. لباس زنى که پرستار بچه است. [ 3 ] 6. در جایى که ناچار است با بدن یا لباس نجس نماز بخواند. [ 4 ] [ 1 ] . توضیح المسائل ( المحشى للامام الخمینی ) ، ج 1 ، ص 472. [ 2 ] . البته اگر جوراب بزرگ است [ مثل جوراب شلواری ] بطورى که ستر عورت مى کند مستثنى نیست ؛ گلپایگانى ، سید محمد رضا ، مجمع المسائل ، ج 4 ، ص 92 ، س 245 ، دار القران الکریم ، قم ، دوم ، 1409 ه ق. [ 3 ] . ( زنى که پرستار بچه است و بیشتر از یک لباس ندارد ، هر گاه در هر شبانه روز یک مرتبه لباس خود را اب بکشد ، اگر چه تا روز دیگر لباسش به بول بچه نجس شود ، مى تواند با ان لباس نماز بخواند ) ؛ توضیح المسائل ( محشى - امام خمینى ) ، مساله 863. [ 4 ] . امام خمینى ، سید روح الله ، ( محشى - امام خمینى ) ، ج 1 ، ص 469 ، دفتر انتشارات اسلامى ، قم ، هشتم ، 1424 ه ق. خیر. روایاتی که درباره‌ی مقدار و کیفیت ثواب نماز و روزه در روزها و ماه‌های خاص ، یا نماز و روزه در محل‌های خاص ؛ مانند مکه و مدینه وارد شده است ، دلیل بر بالا بودن ارزش و ثواب عبادت در چنین زمان‌ها و مکان‌های است. اما از نظر جانشینی چنین اعمالی ، برای اعمال واجبی که از انسان قضا شده - مانند نماز و روزه و ... - در صورتی که با نیت قضا انجام شوند ، هر روز جایگزین یک‌روز خواهد بود ، نه بیشتر از ان. به بیانی دیگر ، بدیهی است که این روزه هنگامی جایگزین روزه‌ی قضای ماه رمضان می‌شود که نیت شخص روزه‌دار ، نیت قضای رمضان باشد ، و الا اگر نیت روزه‌ی مستحبی کند ، نه تنها جایگزین قضای رمضان نمی‌شود ، بلکه اساسا تا زمانی که انسان قضای روزه‌ی واجب بر ذمه‌اش باشد ، نمی‌تواند روزه‌ی مستحبی بگیرد ، برخلاف نماز که با داشتن نماز قضا ، می‌تواند نماز مستحبی بخواند. [ 1 ] [ 1 ] . خامنه‌ای ، السید علی ، اجوبه الاستفتاات فی الصوم ، ص21. هر چند همه احکام بر اساس مصالح و مفاسد است ؛ و هر حکمی دارای فلسفه و علتی است ؛ ولی بیان و کشف علت تمام جزئیات احکام ، کار بسیار مشکلی است ؛ نهایت اینکه بتوان ضوابط کلی برای احکام بیان نمود ؛ که البته کلیت در اینجا به معنای اکثری است که قابل استثناست. با در نظر داشتن این نکات در مورد علت خواندن نماز در موقع خاص مطالبی مطرح شده است همانند اینکه خداوند می خواهد پیش از هر کاری ، ذکر و عبادت او انجام گیرد و نماز و یاد خدا سراغازی باشد برای کارهای مهم زندگی انسان که شروع انها در پنج وقت نماز است ، علاوه اینکه خداوند خواسته است اهمیت توجه به زمان و ارزش ان را به مسلمان گوشزد نماید. مد در لغت به معنای کشش است. و در اصطلاح ، به کشیدن صدا بیش از مقدار طبیعی در حروف مدی الف ما قبل مفتوح ، یا ما قبل مکسور و واو ما قبل مضموم مد گفته می‌شود. رعایت مد در تلاوت قران از جمله قواعد تجوید است که موجب زیبایی قرائت خواهد شد. مد منفصل و مد متصل یکی از تقسیمات مد ، تقسیم ان به مد متصل و مد منفصل است: مد منفصل: مدی است که حروف مد و سبب ان همزه در یک کلمه قرار ندارند ، بلکه حرف مد در اخر کلمه و همزه در ابتدای کلمه‌ی بعد قرار می‌گیرد ؛ مانند: بما انزل ، کفروا الی ، و ماله اخلده . در علم تجوید گفته می‌شود مقدار این قسم از مد ، دو تا پنج حرکت است. [ 1 ] مد متصل: مدی است که حروف مد و سبب مد همزه و سکون در یک کلمه واقع شوند ؛ مانند جا ، جی ، سو ، ضالین و... . در علم تجوید گفته می‌شود رعایت این قسم از مد ، لازم بوده و مقدار ان به ‌اندازه چهار الف است. [ 2 ] گفتنی است ، اصطلاح مد لازم ، اصطلاحی تجویدی است ، نه فقهی ؛ بنابراین ، چنانچه کسی در تلاوت قران ، قاعده‌ی مد را رعایت نکند ، به لحاظ قواعد تجویدی ، قران را با روش صحیح نخوانده ، نه این‌که مرتکب گناه شده باشد. البته درباره‌ی قاعده مد در قرائت نماز ، گروهی از فقها [ 3 ] رعایت مد متصل را واجب دانسته و بر این اساس ، عدم رعایت عمدی ان‌را موجب بطلان نماز می‌دانند. [ 4 ] اما گروهی دیگر [ 5 ] رعایت این قاعده در قرائت نماز را صرفا ، بهتر دانسته‌اند. [ 6 ] شایان ذکر است ، درباره‌ی مقدار کشیدن صدا در حروف مد ، همین قدر که عرف بگوید ، کشش ایجاد شده ، کافی است. [ 7 ] [ 1 ] . المالکی ، عبدالواحد محمد ، شرح کتاب التیسیر للدانی فی القراات ، ص 310 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ اول ، 1424ق. [ 2 ] . همان. [ 3 ] . حضرات ایات: خوئى ، گلپایگانى ، اراکى ، صافى گلپایگانی ، بهجت ، سیستانى ، نورى ، وحید خراسانی. [ 4 ] . ایت الله سیستانی: در صورت عدم رعایت مد در قرائت ، نماز باطل نمی‌شود ، ولی در مثل و لا الضالین ، باید به همان مقداری مد دهد ؛ در هر حال در هر حال اگر کسی ، از این مسئله اگاهی نداشته و ان‌را رعایت نکرده باشد ، نماز او باطل نیست. ر. ک: 52878 حکم نمازی که کلماتی از ان اشتباه خوانده شد . [ 5 ] . حضرات ایات: امام خمینی ، خامنه‌‌ای ، فاضل لنکرانی ، مکارم شیرازی ، تبریزى ، شبیرى زنجانى و سبحانی. [ 6 ] . امام خمینی ، توضیح المسائل محشی ، گرداورنده ، بنی‌هاشمی خمینی ، سید محمدحسین ، ج ‌1 ، ص 554‌ ، م 1003 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ هشتم ، 1424ق ؛ وحید خراسانى ، حسین ، توضیح المسائل ، ص 199 ، م 1012 ، قم ، مدرسه امام باقر ع ، چاپ نهم ، 1428ق. [ 7 ] . بهجت ، محمد تقى ، استفتائات ، ج ‌2 ، ص 145 ، س 1998 ، قم ، دفتر حضرت ایت الله بهجت ، چاپ اول ، 1428ق. سلام بر شما پوینده ی راه حق.


برای روز اربعین حسینی ، که همان چهلم امام حسین (ع) است، بنابر روایات، چند عمل مستحبی نقل گشته است. 


از جمله:


1. پیاده روی به سمت حرم امام حسین (ع) در کربلا، جهت بزرگداشت اربعین و جهانی کردن آن و تبلیغ اسلام.
2. قرایت زیارت اربعین از مفاتیح الجنان.
3. غسل به نیت اربعین.
4. خواندن زیارت عاشورا.


در میان اعمال، حرفی از نمازی منحصر به روز اربعین از علما نقل نشده است.


منتها، این 51 رکعت که شما بدان اشاره فرمودید، همان حدیثی است که مکرراً در منابع از آن یاد شده است: امام حسن عسکری (ع) در مورد ویژگی های مومنان ، 5 عنوان بیان کرده اند:


1. قرائت زیارت اربعین.
2. انگشتر عقیق داشتن در دست.
3. سجده ی زیاد و طولانی به درگاه الهی.


4.بلند خواندن ذکر بسم الله الرحمن الرحیم در نماز.


و پنجمین مورد، آن است که انسان نمازهای یومیه ی واجب خود را که 17 رکعت هستند، بخواند و کاهل نماز نباشد. و اگر توانست، نماز مستحب شب را هم که 11 رکعت است، بخواند. و همچنین، نوافل بین نمازهای را که 23 رکعت است را نیز بخواند. و همگی، مجموعاً 51 رکعت هستند. و **این نماز، منحصر به روز اربعین نیست**. بلکه هر کسی که این نمازها را به جای آورد، و 4 مورد مذکور را در اعمالش رعایت نماید، در زمره ی مومنان قرار دارد.


التماس دعا. در دعای حضرت زهرا س در روز دوشنبه [ 1 ] امده است: اللهم انى اسئلک قوه فى عبادتک ، و تبصرا فى کتابک ، و فهما فى حکمک ، اللهم صل على محمد و ال محمد و لا تجعل القران بنا ماحلا و الصراط زائلا و محمدا عنا مولیا ؛ [ 2 ] پروردگارا ، از درگاهت قدرتى براى عبادت و بندگى ، بینشى براى درک قران ، و فهم لازم براى درک احکامت را خواستارم ، پروردگارا ، بر محمد و خاندان محمد درود فرست ، و فهم قران را دور از دسترس فکر ما ، و صراط را نابودکننده ما ، و محمد را روى گردان از ما قرار مده. اما در مورد این‌که دو واژه ماحل و زائل دقیقا معنایش چیست ، باید گفت: واژه ماحل ، از ریشه محل بوده [ 3 ] و به کسی گفته می‌شود که نزد فرمانروایی رفته و از دیگری بدگویی و سعایت کند. [ 4 ] این معنا در برخی از دعاها درباره قران نیز استعمال شده است: و لا تجعل القران بنا ماحلا ، [ 5 ] از ان‌رو که قران از کسانی که او ‌را ضایع ساخته و نسبت به ان جفا کنند ، در نزد خدا شکایت می‌کند. [ 6 ] بنابر این ، معنای دعای حضرت زهرا س این می‌شود: خدایا مبادا قران معایب ما را در نزد تو افشا کرده و از ما بدگویی کند . [ 7 ] هم‌چنین واژه زائل در عبارت و الصراط زائلا از ریشه زول [ 8 ] نیز به معنای اضمحلال و از بین رفتن است ، و زائل به معنای از بین رونده است. [ 9 ] در این بخش از دعا ، این شبه فعل ، به معنای از بین برنده است ؛ اما لازم است که یک حرف جر مناسب با ان در تقدیر باشد تا این شبه فعل را متعدی کند و حرف مناسب ان ، حرف با یا عن است. [ 10 ] بنابراین ، انچه که در تقدیر گرفته می‌شود ، عبارت بنا یا عنا است. در نتیجه معنای این عبارت این می‌شود: صراط را نابود کننده ما قرار مده ! . [ 11 ] و به عبارت دیگر ، خواسته‌ات چنان نباشد که در جریان عبور از پل صراط بلغزیم و در دوزخ افتاده و با دور شدن از تو در معرض نابودی قرار گیریم.     [ 1 ] . ر. ک: استحباب روزه در روز‌های دوشنبه و پنج‌شنبه ، 54680 ؛ سفر در روز دوشنبه ، 50630. [ 2 ] . مجلسی ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج 87 ، ص 338 - 339 ، بیروت ، مؤسسه الطبع و النشر ، بیروت ، چاپ اول ، 1410ق. [ 3 ] . جوهری ، اسماعیل بن حماد ، الصحاح تاج اللغه و صحاح العربیه ، محقق ، مصحح ، عطار ، احمد عبد الغفور ، ج 5 ، ص 1817 ، بیروت ، دار العلم للملایین ، چاپ اول ، 1410ق. [ 4 ] . همان. [ 5 ] . ابن فارس ، احمد ، معجم مقاییس اللغه ، ج 5 ، ص 302 ، قم ، مکتب الاعلام الاسلامی ، چاپ اول ، 1404ق. [ 6 ] . همان ؛ فراهیدی ، خلیل بن احمد ، کتاب العین ، محقق ، مصحح ، مخزومى ، مهدى ، سامرائى ، ابراهیم ، ج 3 ، ص 242 ، قم ، هجرت ، چاپ دوم ، 1410ق. [ 7 ] . راغب اصفهانی ، حسین بن محمد ، مفردات الفاظ القران ، ص 762‏ ، بیروت ، دار القلم‏ ، چاپ اول ، 1412ق. [ 8 ] . صاحب بن عباد ، المحیط فی اللغه ، محقق ، مصحح ، ال یاسین ، محمد حسن ، ج 9 ، ص 88 ، بیروت ، عالم الکتاب ، چاپ اول ، 1414ق. [ 9 ] . ابن منظور ، محمد بن مکرم ، لسان العرب ، محقق ، مصحح ، میر دامادی ، جمال الدین ، ‏ ج 11 ، ص 313 -315 ، بیروت ، دار الفکر للطباعه و النشر و التوزیع- دار صادر ، چاپ سوم ، 1414ق. [ 10 ] . زمخشری ، محمد بن عمر ، اساس البلاغه ، ص 278 ، بیروت ، دار الصادر ، چاپ اول ، 1979م ؛ بحار الانوار ، ج 87 ، ص 340. [ 11 ] . اداب وقت خوابیدن ، 109944. مراجع معظم تقلید در این زمینه می‌گویند: برای مرد و زن ، مستحب مؤکد است پیش از نمازهای یومیه نمازهای واجبی که در هر روز خوانده می‌شود اذان و اقامه بگویند. [ 1 ] با این‌حال ، در برخی موارد ، گفتن اذان و اقامه -و در برخی موارد فقط اذان- برای نماز ساقط است. الف مواردی که اذان و اقامه ساقط است: کسی که در نماز جماعت شرکت می‌کند: وقتی براى نماز جماعتى اذان و اقامه گفته می‌شود ، براى همه کافى است ، پس کسى که با ان جماعت نماز مى‌خواند ، نباید [ 2 ] براى نماز خود اذان و اقامه بگوید ، اگرچه اذان و اقامه را نشنیده و یا موقع گفتن ان در جماعت حاضر نباشد. [ 3 ] کسی که پس از نماز جماعت رسیده ، و می‌خواهد نماز بخواند: وقتی نماز جماعت برپا می‌شود و فرد پس از اتمام نماز می‌رسد ، تا وقتى جمعیت متفرق نشده و عده‌ای مشغول تعقیبات هستند ، اگر انسان بخواهد فرادا یا با جماعت دیگرى نماز بخواند ، نباید [ 4 ] اذان و اقامه بگوید. البته این در صورتى است که براى نماز جماعت اول اذان و اقامه گفته شده و هر دو نماز در یک مکان باشد. [ 5 ] کسى که اذان و اقامۀ دیگرى را می‌شنود ، در صورتى که بین ان اذان و اقامه و نمازى که مى‌خواهد بخواند زیاد فاصله نشود ، مى‌تواند براى نماز خود اذان و اقامه نگوید. [ 6 ] ب مواردی که فقط اذان ساقط است: اگر نمازگزار نماز ظهر و عصر یا مغرب و عشا را بدون فاصله یا با فاصلۀ کمی از هم بخواند ، [ 7 ] اذان نماز دوم ساقط مى‌شود ؛ بنابراین در مواردی که سفارش شده نماز ظهر و عصر یا مغرب و عشا پشت سر هم خوانده شود ، اذان نماز برای نماز دوم ساقط می‌شود و ان موارد عبارت‌اند از: نماز عصر روز جمعه ، نماز عصر روز عرفه که روز نهم ذى حجه است. نماز عشای شب عید قربان ، براى کسى که در مشعر الحرام است. نماز عصر و عشای زن مستحاضه ، نماز عصر و عشاى کسى که نمى‌تواند از بیرون امدن ادرار و مدفوع خوددارى کند. [ 8 ] شایان ذکر است ، ساقط شدن اذان یا اقامه در بیشتر موارد مذکور به این معنا است که گفتن اذان و اقامه مشروع نبوده و باید ترک شود ؛ بنابراین فرد با گفتن عمدی ان مرتکب گناه می‌شود. اما در برخی موارد ، مراد از ساقط شدن ، ان است که گفتن اذان یا اقامه استحباب ندارد. پس با توجه به اختلاف نظر مراجع تقلید ، از بیان ان صرف نظر نموده و در این زمینه می‌توانید به کتابهای فقهی ، از جمله انچه در پاورقی ذکر شده است مراجعه نمایید.     [ 1 ] . امام خمینی ، توضیح المسائل محشی ، گرداورنده ، بنی‌هاشمی خمینی ، سید محمدحسین ، ج 1 ، ص 518 ، م 916 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ هشتم ، 1424ق ؛ ر. ک: نمایه 449 اذان و اقامه در نماز ؛ برخی فقها در مورد گفتن اقامه می‌گویند: بنابر احتیاط نباید ترک شود. [ 2 ] . ایت الله بهجت: مى‌تواند براى نماز خود اذان و اقامه نگوید ؛ ایت الله مکارم شیرازی: بنابر احتیاط . [ 3 ] . توضیح المسائل محشى ، ج ‌1 ، ص 522‌ ، م 923. [ 4 ] . ایت الله اراکى: بنا بر احتیاط واجب ؛ ایت الله بهجت: بنا بر اظهر لازم نیست.. ؛ ایات عظام گلپایگانى ، خوئى ، تبریزى ، صافى و سیستانى: مى‌تواند براى نماز خود اذان و اقامه نگوید ، به این معنا که گفتن اذان و اقامه مستحب نیست. [ 5 ] . ایات عظام اراکی ، گلپایگانی ، خویی ، تبریزی ، صافی ، سیستانی و شبیری: این حکم ، صرفا مربوط به مسجد است ؛ ر. ک: توضیح المسائل محشى ، ج ‌1 ، ص 522‌ - 523 ، م 924 و 925. [ 6 ] . همان ، ص 525‌ ، م 928. [ 7 ] . اکثر فقها می‌گویند: انجام تعقیبات و نماز نافله موجب فاصله بین نماز ظهر و عصر یا مغرب و عشا نمی‌شود. [ 8 ] . ر. ک: توضیح المسائل محشى ، ج ‌1 ، ص 520‌ ، م 922 ؛ البته در دو مورد اخیر اگر فرد بداند که با گفتن اقامه ، فرصت گذشته و ممکن است نجاست از وی خارج شود ، اقامه و سایر مستحبات نماز را نیز باید ترک نماید. کاری که روزه را باطل می کند اگر عمدا و با علم و اگاهی به مسئله انجام شود ، علاوه بر وجوب قضا ، کفاره نیز دارد ، ولی اگر به دلیل ندانستن مساله باشد کفاره ندارد ، و قضای ان کافیست. البته برخی فقها [ 1 ] معتقدند چنانچه جاهل مقصر بوده کفاره هم واجب می شود ، برخی دیگر [ 2 ] نیز در فرض سؤال ، اصل فرو بردن خلط را مبطل روزه ندانسته اند. ضمائم: پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال ، چنین است: [ 3 ] حضرت ایت الله العظمی خامنه ای ( مد ظله العالی ) : به هر حال اگر عمدا و از روى علم به این که عمل مذکور روزه را باطل مى کند ، علاوه بر قضا کفاره هم دارد ولى اگر جهل به حکم شرعى داشته باشد ، کفاره ندارد. ضمنا توجه داشته باشید ، فرو بردن اخلاط سر و سینه تا به فضاى دهان نرسیده اشکال ندارد ولى اگر داخل فضاى دهان شود ، احتیاط واجب ان است که ان را فرو نبرد و اگر سهوا یا بى اختیار فرو رود ، اشکال ندارد. حضرت ایت الله العظمی مکارم شیرازی ( مد ظله العالی ) : کارهایی که روزه را باطل می کند اگر عمدا و با علم و اطلاع انجام دهد ، علاوه بر این که روزه او باطل می شود و قضا دارد ، کفاره نیز دارد ، ولی اگر به خاطر ندانستن مساله باشد کفاره ندارد ، ولی قضای ان واجب است. حضرت ایت الله العظمی سیستانی ( مد ظله العالی ) : فرو بردن خلط جزو مبطلات نیست. حضرت ایت الله العظمی نوری همدانی ( مد ظله العالی ) : چنانچه جاهل مقصر بوده قضا و کفاره لازم است. [ 1 ] . ایت الله نوری همدانی. [ 2 ] . ایت الله سیستانی. [ 3 ] . استفتا از دفاتر ایات عظام: خامنه ای ، سیستانی ، مکارم شیرازی ، نوری همدانی ( مد ظلهم العالی ) توسط سایت اسلام کوئست.