رفتار پیامبر (ص) در مدینه با زنان نصاری و یهودی در مورد رعایت حجاب اسلامی چگونه بوده است؟
رفتار حکومت پیامبر (ص) در مدینه با زنان نصاری و یهودی در مورد رعایت دقیق حجاب اسلامی چگونه بوده است؟ آیا پیامبر اعظم، زنان غیر مسلمان را مجبور به رعایت حجاب مطابق با شریعت اسلام فرموده بودند؟
حجاب ، قبل از اسلام در جهان و در ادیان مختلف با شکل های متفاوت وجود داشته و این یک حکم تاسیسی نیست ؛ یعنی اسلام ان را اختراع نکرده ، بلکه دین اسلام ان را پذیرفته و چنان که از تاریخ زمان پیامبر ( ص ) استفاده می شود ، اسلام قدری محدوده ان را وسیع تر کرده و به ان شدت بخشیده است.پس از نزول ایه درباره رعایت کامل حجاب و تشریع ان ، گزارش تاریخی نداریم مبنی بر این که اجباری از سوی پیامبر اکرم ( ص ) در مورد رعایت کامل و دقیق حجاب اسلامی از طرف زنان یهود و نصاری باشد ؛ مگر از باب امر به معروف و نهی از منکر که یک تکلیف شرعی بوده و مسلمانان در مقابل بدحجابی نهی از منکر می کردند.گفتنی است بدحجابی در ان موقع مشکل چندان حادی نبوده به طوری که چنین اجباری را اقتضا کند ، بلکه طبق روایات ، گناهانی ؛ مانند شراب خواری ، ازدواج با محارم ، ربا خواری و زنا در ان موقع بیشتر رایج بوده و پیامبر ( ص ) هم هنگام انعقاد عقد ذمه با یهودیان و مسیحیان ترک این موارد را شرط فرمود و انان هم متعهد شده بودند که چون در پناه و حمایت حکومت پیامبر ( ص ) هستند ، باید به قوانین و احکام شرعی احترام گذاشته و اشکارا در اجتماع مرتکب این گناهان نشوند. ولی به صورت کلی ، اگر بد حجابی در کشور اسلامی هم از سوی اهل ذمه و هم مسلمانان منشا فساد شود ، حکومت اسلامی می تواند از باب حکم ثانوی ، حکم به اجبار حجاب نماید.البته از حکم حجاب شرعی ، کنیزان استثنا شده بودند و لازم نبود که رعایت کامل حجاب را داشته باشند ؛ هر چند انها نیز مانند زنان یهود و نصاری به حجاب نسبی قبل از تشریع حجاب پایبند بودند.
در روایات بر انجام برخی از مستحبات ؛ مانند مرتب بودن لباس ، [ 1 ] استعمال بوی خوش ، [ 2 ] و... در نماز سفارش شده است و این اختصاصی به نماز جماعت نداشته بلکه در نمازهای فرادا نیز مطلوب است: [ 3 ] امام حسن ع هر گاه به نماز می‌ایستاد ، بهترین لباس‌هاى خود را می‌پوشید. پرسیدند: اى پسر رسول خدا ! چرا بهترین لباس‌هایتان را می‌پوشید ؟ فرمود: خدا زیبا است و زیبایى را دوست می‌دارد ، و من خود را براى پروردگارم اراسته می‌کنم . خدا فرموده است: خذوا زینتکم عند کل مسجد ؛ [ 4 ] به هنگام خواندن هر نماز و انجام دادن هر عبادت ، و در نماز جمعه و نماز عید ، اراسته باشید و جامه‌‏هاى تمیز بپوشید ، و سر و وضع و لباس‏ خود را مرتب‏ کنید ؛ این است که دوست دارم به هنگام عبادت ، بهترین جامه‏‌هایم را بپوشم. [ 5 ] امام صادق ع فرمود: دو رکعت نماز گزاردن با بدنى معطر ، از هفتاد رکعت نماز بدون عطر بهتر است . [ 6 ] و ... در پاسخ به پرسش مطرح شده باید گفت: این‌گونه نیست که مرتب بودن لباس ، ارایش و بوی خوش بدن و ... فقط برای حضور در اجتماع باشد ، و در خلوت انسان‌ها هیچ تاثیر مثبتی بر روحیه انسان‌ها نداشته باشد ! در بیشتر موارد ، انسان اراسته ، پوشیده و معطر حس و حال بهتری نسبت  علاوه به افرادی دارد که دارای این ویژگی‌ها نیستند. علاوه بر این ، اراسته بودن در خلوت ، نوعی تمرین ادب در برابر پروردگار است ، و گرنه خدایی که بر اندیشه ما اگاه است ، چه نیازی به قیام و قعود و رکوع و سجود دارد ، تا چه برسد به نوع لباس و معطر بودن بدن ؟ [ 1 ] . مکروهات و مستحبات در لباس نماز گزار ، 28771 ؛ رابطه‏ى ایمان با پاکیزگى و ازدواج ، 211. [ 2 ] . عطر از نگاه روایات ، 39110. [ 3 ] . اهمیت ، اداب و فواید شانه زدن ، 23492 ؛ نقش پاکیزگی در کسب محبت خدا ، 50136. [ 4 ] . اعراف ، 31. [ 5 ] . عیاشی ، محمد بن مسعود ، التفسیر ، محقق ، مصحح ، رسولی محلاتی ، سید هاشم ، ج 2 ، ص 14 ، تهران ، المطبعه العلمیه ، چاپ اول ، 1380ق. [ 6 ] . طبرسی ، حسن بن فضل ، مکارم الاخلاق ، ص 42 ، قم ، شریف رضی ، چاپ چهارم ، 1412ق. مرد و یا زنی که به حج مشرف شده و محرم می‌شوند ، یکی از وظایفشان ان است که صورت خود را نپوشانند. [ 1 ] در همین راستا گزارش شده است که امام باقر ع خانم محرمی را مشاهده کردند که بادبزنى را در جلوی صورتش قرار داده بود که یا نامحرم صورتش را نبیند یا افتاب به او ضرر نرساند . امام ع با چوبى که در دست داشتند و در گزارشی دیگر با دستان خود [ 2 ] ان بادبزن را از صورت ان خانم برداشتند. [ 3 ] در ارتباط با سند این حدیث باید گفت ؛ برخی از محققان سند ان‌را صحیح دانسته [ 4 ] و برخی معتقدند که این روایت سند صحیحی ندارد. [ 5 ] اما صرف نظر از سند ، باید گفت که با پذیرش این گزارش نیز امام باقر ع هیچ توهینی نسبت به ان زن انجام نداده است ؛ زیرا طبیعتا این برخورد با بانویی رخ داده که به امامت و بزرگی حضرتشان معتقد بود و ایشان را پدر معنوی خود می‌دانست ،  اما به دلیل این‌که شاید ان خانم به نظر خودش برای احتیاط و رعایت بیشتر حجاب ، و یا برای جلوگیری از تابش افتاب ، اقدام به پوشش صورت خود کرده‌ بود ؛ امام ع برای راهنمایی او و نیز برای اطمینان خاطرش با دستان خود حجابشان را کم کرد. [ 6 ] و این‌گونه نبود که امام چنین برخوردی را با هر خانمی داشته باشد. بلکه در برخی موارد تنها به یک توصیه بسنده می‌فرمود. در همین راستا و در گزارشی دیگر امام صادق ع نقل می‌فرماید که پدرشان امام باقر ع به زن محرمی که نقاب بر روی صورت خود داشت ، فرمود: احرام خود را درست انجام ده و نقاب را از روی چهره‌ات بردار ؛ چرا که اگر نقاب را بگذاری ، رنگ صورتت با تابش افتاب تغییر نخواهد کرد ! [ 7 ] و یکی از ویژگی‌های احرام ان است که باید برخی دشواری‌ها را به جان خرید .   [ 1 ] . پوشاندن صورت در حال احرام برای بانوان ، 38058 ؛ حکمت باز بودن صورت زنان در حج ، 42135. [ 2 ] . کلینی ، محمد بن یعقوب ، کافی ، محقق ، مصحح ، غفاری ، علی اکبر ، اخوندی ، محمد ، ج 4 ، ص 346 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ چهارم ، 1407ق. [ 3 ] . حمیری ، عبد الله بن جعفر ، قرب الاسناد ، ص 363 ، قم ، مؤسسه ال البیت ع ، چاپ اول ، 1413ق ؛ شیخ صدوق ، من لا یحضره الفقیه ، محقق ، مصحح ، غفاری ، علی اکبر ، ج 2 ، ص 342 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ دوم ، 1413ق. [ 4 ] . مجلسی اول ، محمد تقی ، لوامع صاحبقرانی ، ج 7 ، ص 573 ، قم ، مؤسسه اسماعیلیان ، چاپ دوم ، 1414ق. [ 5 ] . مجلسی ، محمد باقر ، مراه العقول فی شرح اخبار ال الرسول ، محقق ، مصحح ، رسولی ، سید هاشم ، ج 17 ، ص 293 ، ‌تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ دوم ، 1404ق. [ 6 ] . تنبیه کنیز توسط امام صادق ع ، 86936 ؛ معصومان ع و نهی از منکر در مورد بی‌حجابی ، 28228. [ 7 ] . کافی ، ج ‏4 ، ص  344. حضرت موسی (prophet moses): موسی از شخصیت های کتاب مقدس و نیز قرآن است در نظر پیروان ادیان سامی (شامل یهودیت و مسیحیت و اسلام) وی از پیامبران بزرگ است و مطابق روایات سنتی این دین ها قوم بنی اسرائیل را از مصر بیرون برد بنا به روایت تورات و قرآن مادر موسی او را در سبدی انداخته به رود نیل سپرد و همسر فرعون آسیه او را از آب گرفت آسیه فرعون را راضی کرد که موسی را به فرزندی بپذیرند و موسی در دربار فرعون رشد یافت موسی به جرم کشتن یک قبطی تحت تعقیب قرار گرفت و به مدین رفت در آن جا هشت سال به کاهن مدین که بنا به روایت قرآن شعیب نام داشت خدمت کرد آن گاه باصپوراه دختر شعیب ازدواج کرد بنا به اعتقاد یهودیان مسیحیان مسلمانان در بازگشت از مدین به موسی از سوی خدا وحی شد و او به پیامبری بنی اسرائیل برگزیده شد موسی به همراهی برادرش هارون به نزد فرعون رفت و او را به یکتاپرستی فراخواند هم چنین موسی بنی اسرائیل را در خروج از مصر رهبری کرد بنا به اعتقاد یهود ده فرمان در کوه طور به موسی الهام شد که پایه های شریعت قوم یهود را تشکیل می دهد موسی در نزد مسلمانان به کلیم الله مشهور است پس از موسی یوشع بن نون از یاران بسیار نزدیک او زمامدار و رهبر بنی اسرائیل شد اصل دلسوز بودن برای مردم ، کاری پسندیده و مورد سفارش تعالیم دینی است. و پیشوایان دین هم چنین روحیه‌ای داشتند: لقد جاکم رسول من انفسکم عزیز علیه ما عنتم حریص علیکم بالمؤمنین رؤف رحیم ؛ [ 1 ] به یقین ، پیامبری از جنس خود شما به سویتان امد که رنج‌هاى شما او ازرده ساخته و اصرار بر هدایت شما دارد و نسبت به مؤمنان ، بسیار مهربان و دلسوز است ! اما با این وجود ، دلسوزی هم اندازه‌ای دارد و نباید ان‌را تا حدی گسترش داد که انسان از دیگر کارهای خود باز بماند و یا به سلامتی جسم و روح خود اسیب برساند. در توصیف حالات پیامبر گرامی اسلام ص گزارش شده است که ان قدر غم‌‌خوار و دلسوز مردم بودند که از اصرار انان بر باقی‌ماندن در وادی گمراهی‌شان ان‌قدر غمگین و ازرده‌دل می‌‌شدند که سلامتی‌شان به خطر می‌افتاد: لعلک باخع نفسک الا یکونوا مؤمنین ؛ [ 2 ] نزدیک است که برای ایمان نیاوردن مردم ، به جهت غم و اندوه خود را هلاک کنی. اما خداوند خطاب به پیامبرش می‌فرماید: و لا تحزن علیهم و لا تکن فی‏ ضیق مما یمکرون‏ ؛ [ 3 ] از تکذیب و انکار انان غمگین مباش ، و سینه‌‏ات از توطئه انان تنگ نشود. و به عبارتی: کمی هم به فکر خود باش ! این توصیه خداوند به پیامبر ص را افراد باایمان نیز باید در زندگی خود به کار گیرند. بنابر این ، انسان باید همواره با احساساتی لطیف ، دلسوز دیگران باشد ، اما اگر مشاهده می‌کند که به تدریج دارای روحیه‌ای شده که ناراحتی و اندوه او به صورت غیر ارادی به درازا کشیده و ادامه زندگی سالم را برای او دشوار می‌کند ، باید تلاش کند تا بیش از اندازه در معرض حوادث اندوهبار قرار نگرفته و در صورت تداوم افراطی حزن و اندوه با استفاده از ارتباط با خدا و نیز بهره‌برداری مشروع از مواهب دنیوی روحیه خود را تغییر داده و به زندگی عادی برگردد.   [ 1 ] توبه ، 128. [ 2 ] . شعرا ، 3. [ 3 ] . نمل ، 70. نخست باید گفت ؛ در مدینه مسجدی وجود دارد که با نام‌های مسجد مباهله ، مسجد بنی معاویه و مسجد اجابت شناخته می‌شود و در مورد دلیل نام‌گذاری ان به اجابت گفته شده است که پیامبر اسلام ص در ان مسجد دعاهایی فرمود و مورد استجابت خداوند قرار گرفت. در گزارش‌هایی که  - با برخی اختلافات - در این ارتباط وجود دارد به دعاهایی اشاره شده است که بیشتر انها مورد اجابت قرار گرفت و یکی از انها پذیرفته نشده است که به برخی گزارش‌ها در این زمینه اشاره می‌کنیم: پیامبر خدا ص روزى وارد مسجد بنی‌ معاویه شد و دو رکعت نماز خواند و مدتى طولانى به درگاه پروردگار دعا کرد و سپس از خدا سه حاجت را درخواست نمود که خدا دو حاجت او را پذیرفت و یکى را نپذیرفت. حضرتشان از خدا خواست که امت او را با قحطى و خشک‌سالى نابود نگرداند. خدا این حاجتشان را پذیرفت. هم‌چنین حضرتشان از خدا خواست که امت او را با غرق‌شدن از بین نبرد که این دعا نیز پذیرفته شد. سومین درخواست پیامبر ص ان بود که امت او به جان یکدیگر نیفتاده و دچار تفرقه نشوند ؛ اما خدا این تقاضا را نپذیرفت. از ان‌جا که این درخواست‌ها در مسجد بنی ‌معاویه بن مالک بن عوف از قبیله اوس مطرح شد ؛ ان مسجد به مسجد الاجابه معروف شد. [ 1 ] روزی رسول خدا ص نماز صبح را خواند و ان‌را طولانی نمود. بعضی اصحاب دلیل طولانی شدن نماز را پرسیدند. حضرتشان فرمود: این نماز ترس و ارزو بود و من در ان سه حاجت از خدا خواستم: اول بی‌گانگان و دشمنان را بر امت من مسلط نکند که پذیرفته شد. دوم امت من دچار قحطی و گرسنگی نشوند که ان نیز مورد قبول قرار گرفت. سوم این‌که امت مرا از اختلافات و درگیری داخلی مصون نگه‌دارد که خداوند ان‌را نپذیرفت. [ 2 ] 3 . در برخی گزارش‌ها به جای قحطی و گرسنگی ، دعای پیامبر ص این‌گونه عنوان شد که حضرتشان از خدا خواست تا امت ایشان از عذاب‌هایی که بر دیگر امت‌ها نازل شده بود ، مصون باشند. [ 3 ] قل هو القادر على‏ ان یبعث علیکم عذابا من فوقکم او من تحت ارجلکم او یلبسکم شیعا و یذیق بعضکم باس بعض ؛ [ 4 ] بگو: پروردگار می‌تواند از بالاى سرتان و از زیر پاى شما ، عذابى بر شما فرو فرستد ، یا این‌که شما را پراکنده ساخته و ان‌گونه کند که برخی از شما از برخی دیگر اسیب ببینند ، برخی از مفسران در ذیل این ایه ، روایاتی را بیان می‌کنند که بر اساس انها پیامبر ص بعد از پناه بردن از شیطان ، از پروردگار خواست تا امت ایشان دچار عذاب‌های مطرح شده در ایه نشوند که خدا دعایش را در مورد برخی عذاب‌ها اجابت نمود و در مورد برخی دیگر نپذیرفت و دعایی که پذیرفته نشد ، دعا برای امنیت امت از تفرقه و پراکندگی بود. [ 5 ] اما در تحلیل سندی و محتوایی این روایات باید گفت: الف از لحاظ سند از ان‌جا که منبع نقل این احادیث ، کتاب‌های اهل‌سنت است ، طبیعتا باید بر اساس معیارهای انان مورد بررسی سندی قرار گرفته و جایی برای بررسی سندی ان از دیدگاه دانش رجال شیعی نیست. علاوه بر ان‌که در بسیاری از گزارش‌های تاریخی - حتی در منابع معتبر - سندی ذکر نمی‌شود تا به تحلیل ان پرداخته شود. ب از لحاظ محتوا نیز می‌توان نقدهایی را در مورد این گزارش‌ها مطرح کرد: ظاهر این دسته از روایات مخالف با برخی واقعیاتی است که در امت اسلام رخ داد و می‌دهد ؛ زیرا بسیاری از مسلمانان غرق شدند و یا از گرسنگی مردند ؛ مگر ان‌که توجیه شود که مراد از دعای پیامبر ص ، گرسنگی همه‌گیر در جهان اسلام و غرق همگانی مترادف با عذاب مانند غرق قوم فرعون و تسلط دشمن بر تمام مناطق اسلامی است. اختلافاتی در این روایات وجود دارد ؛ زیرا در برخی از روایات امده است که حضرت سه چیز از خدا خواست ، اما در برخی دیگر از روایات ان‌حضرت ع چهار چیز را از خدا خواست که دو دعای ایشان مستجاب شد و دو دعا مستجاب نشد. [ 6 ] مسائل دیگری مهم‌تر و یا هم‌طراز با غرق و گرسنگی وجود داشت و این‌که چرا پیامبر ص این دو مورد را به صورت برجسته از خداوند درخواست کرد ، در این گزارش‌ها بدان اشاره نشده است.     [ 1 ] . نورالدین على بن احمد السمهودی ، وفا الوفا باخبار دار المصطفى‏ ، ج 3 ، ص 38 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ اول ، 2006م. [ 2 ] . طبری ، ابو جعفر محمد بن جریر ، جامع البیان فی تفسیر القران ، ج 7 ، ص 143 ، بیروت ، دار المعرفه ، چاپ اول ، 1412ق. [ 3 ] . ابن کثیر دمشقی ، اسماعیل بن عمرو ، تفسیر القران العظیم ، تحقیق ، شمس الدین ، محمد حسین ، ج 3 ، ص 243 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، منشورات محمدعلی بیضون ، چاپ اول ، 1419ق. [ 4 ] . انعام ، 65. [ 5 ] . تفسیر القران العظیم ، ج‏ 3 ، ص  242 246. [ 6 ] . همان ، ج ‏3 ، ص  246. **دیدگاه قرآن کریم:** قرآن به صراحت مسلمانان را امت واحده دانسته است و اگر آنان را به همیاری و کمک یکدیگر دستور داده است واژه‌هایی مثل مسلمان ایرانی و مسلمان لبنانی و… در آن نیامده است و اساسا مرزهای سیاسی – جغرافیایی دنیای امروز در اعتقادات اسلامی‌ مردود است و بر اساس موضوع برادری امت اسلامی‌ در سوره‌ها و آیه‌های مختلفی پافشاری و اصرار شده است و حتی پا را فراتر نهاده و همه مستضعفین جهان را فارغ از دین شان جزء جبهه اسلام دانسته است.

**سنت معصومین (علیهم السلام):** پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و ائمه اطهار(علیهم السلام) هم بی شک موضوع گیری قرآن را دارند. در بیانات پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و اهل بیت(علیهم السلام) برادری امت اسلامی و نفی هرگونه مرزبندی به وضوح مشهود است. تا آنجا که پیامبر(صلی الله علیه و آله) فرمودند: هرکس شب را صبح کند و به امور مسلمین اهتمام نورزد مسلمان نیست. این گونه است که نه تنها این امر را واجب کردند بلکه آن را معیار و شاخص مسلمانی قرار دادند.

**دیدگاه انسانی:** بی شک هر انسانی فارغ از هرگونه مرزبندی سیاسی، جغرافایی و حتی فارغ از هرگونه اعتقادات مذهبی و مسلکی با این مسئله روبروست؛ زیرا انسان ذاتا از ظلم بیزار و خواهان عدالت است. هر انسانی دوست دارد از مظلوم دفاع کند مگر اینکه از جنبه روحی و روانی از جرگه انسانیت خارج شده باشد.

**از دیدگاه سیاسی و روابط بین الملل:** طبق آمارهای سازمان‌های جهانی، کشور "چین” بیشترین کمک مالی و سیاسی را به فلسطین کرده است. شاید این حرف، محال به نظر برسد اما از دیدگاه سیاست خارجی امر واجبی است؛ زیرا هر شخص اهل سیاستی عقیده دارد هرچه می‌شود دشمن را پشت خاکریزهای دورتر نگه دارد تا خود آسوده باشد. 

وقتی کشوری مثل آمریکا به دنیای تک قطبی اعتقاد دارد و در این دهکده جهانی خود را کدخدا می‌داند و قصد دارد با تمام توان هر مخالف و رقیبی را از سر راه رسیدن به این آرزوی محال بردارد وظیفه سیاسی کاملا روشن و واضح است. ابتدا باید گفت در قران کریم که مهم ترین منبع شناخت دین اسلام است ، ایه ای وجود ندارد که بتوان انچه در پرسش امده را با استفاده از ان ثابت کرد. با این مقدمه باید گفت ، از منظر روان شناسی ، میزان عواطف در زنان به مراتب ، بیشتر از مردان است و این موجب می شود که در موارد بسیاری ، عواطف بر عملکرد و تصمیم گیری های بانوان تاثیرگذار باشد. از جهتی دیگر ، غالب زنانی که در ابتدای ظهور اسلام زندگی می کردند ، در عرصه سیاست و جنگ اوری ، چندان ورزیده نبودند تا بتوان از درایت و تخصص انان بهره برد. به همین دلیل ، در برخی روایات توصیه شده تا از قراردادن انها در راس هرم حاکمیت خودداری شده و انان طرف مشورت قرار نگیرند. با این حال ، نباید همه زنان را مشمول این حکم دانست ؛ چرا که در تاریخ زنانی دیده شده است که در درایت و تصمیم گیری صحیح از مردان نیز گوی سبقت گرفته بودند. از جمله این موارد می توان به بلقیس پادشاه سبا اشاره کرد که با تصمیم مناسب خود که بر خلاف مشورت های اطرافیان مرد خود بود ، از نابودی قوم خود جلوگیری کرده و واسطه ای شد تا انان به دین الهی بگروند. [ 1 ] همچنین حضرت فاطمه س و حضرت زینب س با توجه به شرایط خاصی که بعد از رحلت پیامبر ص و شهادت امام حسین ع ایجاد شد ، تلاش های چشمگیری در زمینه سیاسی انجام داده و نقش عمده ای را در اگاه سازی جامعه ایفا کردند. بنابراین ، نمی توان به طور مطلق حضور زنان را در عرصه سیاست و مشاوره با انان را ممنوع دانست. بلکه در مواردی که اطمینان از توانایی انان در ارائه مشاوره مناسب و حتی اقدام عملی انان با رعایت ضوابط و شرایط اسلامی داشت ، استفاده از این ظرفیت ، مطلوب است. این جمع بندی در توصیه ای از امام علی ع مشاهده می شود که در موضوع مشورت با بانوان می فرماید: ایاک و مشاوره النسا الا من جربت بکمال عقلها ؛ [ 2 ] از مشورت با زنان خودداری کن مگر با بانوانی که توانایی عقلی انان را تجربه کرده ای ! [ 1 ] . ر.ک: نمل ، 34. [ 2 ] . کراجکی ، محمد بن علی ، کنز الفوائد ، ج 1 ، ص 376 ، قم ، دارالذخائر ، چاپ اول ، 1410ق. ابتدا لازم است به این نکته توجه شود که نماز میت، نمازی فرادا است و تنها گاه به صورت گروهی و جماعت خوانده می‌شود و برخی از ویژگی‌های جماعت، برای آن وجود دارد. و لذا اگر نیت جماعت شود باید تمام افعال نماز را خود فرد انجام دهد.

حال به بررسی این سؤال می‌پردازیم:

1. این‌که در نماز بر جنازه پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) کسی جلو نایستاده و هر یک به صورت جدا نماز خوانده‌اند، بر اساس روایتی این کار با توصیه امام علی(علیه السلام) بوده است:

زمانی که امام على(علیه السلام) غسل و کفن پیامبر(صلی الله علیه و آله) را انجام داد، نخست به تنهائى بر بدن پیامبر (صلی الله علیه و آله) نماز گزارد. مردم در مسجد گرد آمده و در خصوص این‌که چه کسى بر بدن پیامبر(صلی الله علیه و آله) نماز بگزارد و در کجا باید دفن شود گفتگو می‌کردند. در این هنگام امام على(علیه السلام) وارد شد و فرمود: «رسول خدا در حیات و ممات امام ما بوده و هست»؛ مسلمانان دسته دسته بدون آن‌که به کسى اقتدا کنند بر بدن پیامبر(صلی الله علیه و آله) نماز خواندند.[1]

البته به نظر می‌رسد علل سیاسی در این توصیه امام بی‌تأثیر نبوده است؛ زیرا ایشان یا خود می‌بایست در نماز تمام گروه‌ها امام آنان باشد که احتمال برخی اعتراضات را به دنبال داشت و یا آنکه در هر گروه، فردی امام می‌شد که در این صورت شاید برای امام‌شدن – که می‌توانست در آینده فضیلتی برای آنان شمرده شود – درگیری‌هایی میان صحابه بوجود می‌آمد.

2. اما در این‌که چرا همه به صورت یکجا این نماز را نخواندند، بلکه گروه گروه آمده و نماز خوانده‌اند، مطلب صریحی در منابع یافت نشد، اما می‌توان براساس نقل‌های تاریخی، به نتایجی دست یافت:

عایشه گفت: «علی، عباس و بنی‌هاشم بر پیامبر(صلی الله علیه و آله) نماز خواندند سپس خارج شده و مهاجران وارد شدند و نماز گذاردند سپس انصار و پس از آنان زنان و برده‌ها و ... فوج فوج بر ایشان نماز خواندند بدون این‌که کسی بر نماز آنها امام بوده باشد».[2]

«پیامبر(صلی الله علیه و آله) را به وسیله لحافی که در آن فوت کرده بود؛ جابه‌جا کردند و همان مکانی که در آن فوت کرد را کندند تا پیامبر را در آن‌جا دفن کنند. سپس مردم گروه گروه وارد شدند و بر ایشان نماز گزاردند و پس از مردها، زنان و سپس بچه‌ها نماز خواندند که هیچ‌یک از اینها در نمازشان امامی نبوده است».[3]

امام باقر(علیه السلام) فرمود: «...پس همانا ده نفر ده نفر بر جنازه پیامبر وارد شده و بر ایشان نماز خواندند».[4]

امام صادق(علیه السلام) فرمود: «امام علی(علیه السلام) بر در ایستاد و بر پیامبر(صلی الله علیه و آله) نماز خواند. سپس مردم را دستور داد که ده نفر ده نفر آمده بر ایشان نماز بخوانند و بعد خارج شوند».[5]

این روایات با اختلافاتی که در برخی جزئیات دارند، این مطلب را ثابت می‌کنند که بر پیامبر گروه گروه نماز خوانده و هر گروهی پس از نماز خواندن خارج می‌شدند و گروهی دیگر وارد می‌شدند. 

بنا بر همین روایات و برخی روایات دیگر به دست می‌آید که پیامبر (صلی الله علیه و آله)در همان اتاقی که فوت شد دفن شده و هیچ خبری وجود ندارد که ایشان را از آن اتاق، حتی برای غسل و کفن بیرون برده باشند.

در نتیجه می‌توان چنین استنباط کرد که از علل اصلی گروه گروه نماز خواندن بر پیامبر (صلی الله علیه و آله) این بوده که نماز بر ایشان در همان حجره‌ای باشد که در آن از دنیا رفته و طبیعتاً آن مکان، اقتضای ورود افراد بسیار را نداشته است.





[1]. شیخ مفید، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج 1، ص 188، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، 1413ق؛ خزاز رازی، علی بن محمد، کفایة الاثر فی النصّ علی الأئمة الإثنی عشر، ص 125، قم، بیدار، 1401ق.

[2]. ابن عبدالبر، یوسف بن عبد الله‏، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، ج 1، ص 47، بیروت، دار الجیل، چاپ اول، 1412ق؛ ابن اثیر جزری، علی بن محمد، اسد الغابة فی معرفة الصحابة، ج 1، ص 41، بیروت، دار الفکر، 1409ق.

[3]. طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک(تاریخ طبری)، ج 3، ص 213، بیروت، دار التراث، چاپ دوم، 1387ق؛ ابن هشام، عبد الملک، السیرة النبویة، ج 2، ص 663، بیروت، دار المعرفة، چاپ اول، بی‌تا.

[4]. ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبی‌طالب(علیه السلام)، ج 1، ص 239، قم، انتشارات علامه، چاپ اول، 1379ق؛ طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری بأعلام الهدی، ص 137، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ سوم، 1390ق.

[5]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج 1، ص 451، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق. علیک السلام.وقت بخیر


عزاداری و برپایی مجالس سوگواری برای سالار شهیدان امام حسین(ع) از امور مستحب و از سفارش‌ها و توصیه‌های اکید پیامبر گرامی اسلام(ص) و امامان معصوم(ع) است. اما چگونگی برپایی مراسم عزاداری، به عرف سالم انسان‌ها واگذار شده است. با توجه به عرف هر جامعه‌ای، شیوه‌ها و گونه‌های متفاوت عزاداری به وجود آمده است؛ سینه‌زنی، زنجیر زنی و مدیحه‌سرایی هر کشوری با کشور دیگر تفاوت دارد. در نتیجه تا زمانی که عزاداری ضرر مهم و قابل توجهی بر بدن نداشته باشد و یا پیامدهایی مثل راضی نبودن به مقدرات الهی و یا وهن دین و مذهب را در پی نداشته باشد و با عقل سالم هم سازگار باشد؛ مورد تأیید اسلام است، اما قمه‌زنی در عزاداری امام حسین(ع) به دلیل مضرات قابل توجه بر بدن، ایجاد رعب و وحشت برای کودکان و زنان، وهن مکتب تشیع، خدشه‌دار کردن اهداف عزاداری و مخالف بودن با سیره اهل بیت(ع) بدعت و حرام است.


بدون شک برپایی مراسم عزاداری و سوگواری برای اهل بیت عصمت و طهارت به ویژه امام حسین(ع) و یاران با وفا و فداکار آن حضرت از شعائر الهی و دارای اجر و ثواب بسیار، و وسیله‌ای برای قرب و نزدیکی به خداوند متعال است، اما در سال‌های اخیر، جریان‌های افراطی و مشکوک با پخش اطلاعیه، سی‌دی و کتاب به تبلیغ و ترویج بی‌حد و مرز بودن عزاداری پرداخته و می‌گویند: هر عملی که به قصد عزاداری انجام شود، جایز است و همه انواع عزاداری‌های مرسوم در جهان که به حدود 330 نوع می‌رسد، جایز است.


بر اساس این باور قمه‌زنی، قفل‌زنی، استفاده از زنجیرهای تیغ‌دار، در آتش رفتن و ... جایز است! اینها برای اثبات این ادعا از همه ابزارهای ممکن از جمله تحریک احساسات، خلط حق و باطل و حتی تهمت و افترا به برخی از فقهای گذشته و حال سود جسته و با همه توان، تلاش می‌کنند که قمه‌زنی را عملی شرعی و مستند نشان دهند. در حالی که عزاداری نیز همانند بسیاری از امور دیگر دارای حد و مرز است؛ زیرا عزاداری با اهمیت و نقش مفیدی که دارد، اگر به صورتی غیرصحیح انجام شود، ضررهای جبران‌ناپذیری را به بار می‌آورد. از این رو، وظیفه عالمان و حوزه‌های علمیه است، که بدون مجمل‌گویی و با صراحت، حد و مرز آن را بیان کنند.


خداوند متعال در قرآن می‌فرماید: «وَ مَنْ یَتَعّد حُدود اللّه فَقَد ظَلَم نَفَسه»؛(سوره طلاق ایه 1)هر کس از حدود الهی تجاوز کند بر نفس خویش ظلم کرده است و نیز روایات زیادی داریم که هر چیزی دارای حدّ است: «مامن شی ءٍ الاّ و له حدّ»؛ هیچ چیزی نیست، مگر آنکه برای آن حدّی است.


عزاداری و سوگواری برای امام حسین(ع) نیز از این قاعده مستثنا نیست؛ زیرا عزاداری نیز مرز بندی‌های خاصی دارد که از آن جمله می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:


1-اقامه این مراسم باید به گونه‌ای باشد که انسان گرفتار عمل حرامی نشود، از باب نمونه، اقامه عزا از اموال نامشروع، در زمین غصبی و ... نباشد.


2-بهره‌گیری از دروغ و مطالبی که با شأن حماسه‌سازان کربلا سازگاری ندارد، روا نیست.


بدون تردید، تحریف رویداد کربلا چه لفظی و چه معنوی، خرافه‌گرایی در نقل حادثه عاشورا، چه شکلی و چه محتوایی، از مرزهای عزاداری به شمار می‌آیند. پس این ادعا که عزاداری هیچ حد و مرزی ندارد، نادرست است.


تبیین و تعیین مرزهای عزاداری مجال گسترده‌تری می‌طلبد، در ادامه به صورت اختصار به قمه‌زنی که به عنوان شیوه‌ای از عزاداری مطرح شده است، می‌پردازیم:


*دلایل حرام بودن قمه‌زنی


1-قمه‌زنی از مصادیق عزاداری نیست


قمه‌زنی به دلیل آثار و پیامدهایی منفی‌ای که به دنبال دارد، از مصادیق عزاداری برای امام حسین(ع) به شمار نمی‌رود. ممکن است کسی ناخود آگاه و با شنیدن مصیبت‌های وارد شده بر خاندان پیامبر(ص) به سمتی کشیده شود که آسیبی به خودش بزند، اما این رفتار با قمه‌زنی که به عنوان یک عمل عبادی و به منظور کسب ثواب انجام می‌شود، متفاوت است. البته ابراز ارادت به سیدالشهداء(ع) مطلوب خداوند متعال است، اما باید دید حد و مزر شرعی آن چیست؟


شهید آیت‌الله مرتضی مطهری می‌فرماید: «قمه‌زنی در شرایط فعلی هیچ دلیل عقلی و نقلی بر آن نداریم و یکی از مصادیق بارز تحریف محسوب می‌گردد و حداقل اینکه در زمان فعلی، باعث زیر سؤال رفتن تشیع می‌گردد. از برنامه‌هایی که هیچ ارتباطی با اهداف امام حسین(ع) ندارند، تیغ، قمه و قفل زدن است. قمه زدن هم همین طور است. این کار، کار غلطی است که یک عده قمه‌ها را بگیرند؛ به سرهای خودشان بزنند و خون‌ها را بریزند که چه شود؟ کجای این حرکت، عزاداری است»؟


حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(مدظله العالی) می‌فرماید: «قمه‌زنی علاوه بر اینکه از نظر عرفی از مظاهر حزن و اندوه محسوب نمی‌شود و سابقه‌ای در عصر ائمه(ع) و زمان‌های بعد از آن ندارد و تأییدی هم به شکل خاص یا عام از معصومین(ع) در مورد آن نرسیده است، در زمان حاضر موجب وهن و بدنام شدن مذهب می‌شود، بنابراین در هیچ حالتی جایز نیست و چنانچه در این امور د نذری وجود داشته باشد؛ نذر واجد شرایط صحت و انعقاد نیست»


1. قمه‌زنی به بدن ضرر می‌زند


حرمت اضرار بر نفس از قطعیات فقه ماست. اکثر فقها و آیات عظام تقلید این‌گونه فتوا داده‌اند که اگر قمه‌زنی ضرر قابل اعتنایی بر بدن داشته باشد و یا موجب وهن مذهب شود، جایز نیست.


افرادی که در حین عزاداری از زنجیرهایی استفاده می‌کنند که بر سر آن‌ها تیغ‌هایی بسته شده است و با آن‌ها به سر و صورت یا سینه و پشت می‌زنند و خون شدیدی از بدن آن‌ها جاری می‌شود، آیا این اضرار بر نفس نیست؟ خراش کوچک بر صورت و دست و جوارح انداختن دیه دارد و جایز نیست، آن‌گاه چگونه ممکن است بگوییم این عمل جایز است؟! قمه‌زدن قطعاً از مصادیق اضرار بر نفس است و هیچ‌گونه جای شک و تردیدی در آن نیست. افراد زیادی بر اثر قمه‌زدن آسیب دیده‌اند و دچار عارضه شده‌اند. آیا این اضرار بر نفس نیست؟ آیا این رفتار، مصداق عمل به فعلی که قرآن صریحاً از آن نهی کرده نیست؟ چرا به جای اینکه به خودمان لطمه می‌ز‌نیم، به دشمنان حضرت سیدالشهداء(ع) لطمه نمی‌زنیم؟ چرا به جای اینکه به ظالم و جائر و به یزیدیان زمانه حمله‌ور شویم، این چنین خودزنی می‌کنیم و خودمان را لت‌وپار می‌کنیم؟ آیا این رفتارها عاقلانه است و با مبانی و احکام شرع سازگار استد


3- قمه‌زنی سلامت فرد و جامعه را به مخاطره می‌اندازد


قمه‌زنی از لحاظ بهداشت روانی سلامتی فرد و جامعه را به مخاطره می‌اندازد، به اعتقاد کارشناسان بهداشتی و متخصصان امور بهداشتی قمه‌زنی ممکن است از یک سو باعث خون‌ریزی، عفونت‌های موضعی و قطع شدن برخی عروق و اعصاب فرد قمه‌زن شود و از سوی دیگر می‌تواند بیماری‌های عفونی خطرناکی همچون هپاتیت B و مانند آن را در جامعه گسترش دهد.


4- قمه‌زنی تعادل روان برخی از افراد حساس جامعه را برهم می‌زند


قمه‌زنی تعادل روانی برخی از افراد حساس جامعه را نیز بر هم می‌زند. متخصصان روان‌پزشکی معتقدند، قمه‌زنی در روحیه افراد حساس جامعه از جمله کودکانی که شاهد این عمل هستند اثر منفی بر جای می‌گذارد. آنان می‌گویند از آنجا که نمی‌توان کودکان را نسبت به این کار توجیه کرد، ممکن است قمه‌زنی باورهای مذهبی آنان را سست کند، مهدی بینا دانشیار رشته‌ روان‌پزشکی در مورد اثرات قمه‌زنی بر روحیه کودکان می‌گوید: «چون در قمه‌زنی خون جاری می‌شود و این حرکت ریتم‌دار و با حرکت‌های بدنی و تکرار همراه است، قطعاً روی بچه‌ها اثر منفی می‌گذارد. برخی از بچه‌ها با دیدن این عمل دچار رعب و هراس شده و حالت چندش به آنان دست می‌دهد. حالا اگر کودکی یا بزرگ‌سالی به این مسأله به عنوان یک پدیده مذهبی نگاه کند، ممکن است قمه‌زنی در آینده باعث گریز او از مذهب شود».


5-قمه‌زنی موجب وهن مذهب می‌شود


هرگاه فعل و امر جدیدی که جزء دین بودن آن ثابت نشده، سبب وهن و تضعیف دین شود، به یقین انجام آن فعل حرام بوده و باید از انجام آن پرهیز شود. قمه‌زنی نیز از امور نوپیدایی است که هیچگونه سابقه‌ای در عصر امامان معصوم(ع) و حتی قرون نزدیک به آن نداشته است.


در روزگاری که به برکت انقلاب اسلامی گرایش مردم به تشیع روز افزون شده است و منطق و عقلانیت مبانی تشیع و صفا و پاکی رهبران آن به ویژه امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری دنیای امروز را شیفته و دلداده مذهب اهل بیت(ع) کرده است، انجام کارهایی سؤال‌انگیز که پشتوانه استدلالی محکم هم ندارد، موجب گریز و بیزاری مردم نسبت به مذهب می‌شود و این بزرگ‌ترین ستم به مذهب اهل بیت(ع) است.


بر فرض که بگوییم و معتقد باشیم که قمه‌زنی هیچ‌گونه ضرری بر نفس ندارد و یا اینکه قمه‌زنی دارای دلیل‌های محکم فقهی است؛ به قیمت پایبندی به یکی از شعائر غیر واجب، نمی‌توان اصل دین و مذهب را قربانی کرد و مردم جهان را به مذهب تشیع بدبین کرد و آن را مکتبی خرافی، بی‌منطق و خشونت‌طلب جلوه داد.


مهم\_بر همین اساس امام صادق(ع) می‌فرماید: «کُونوا لنا زینا وَ لا تَکونُوا علینا شَیْنا حَبَّبونا الی الناس و لاتُبْغِضُونا الیهم، فجُرّوا الینا کلّ مودةٍ و ادفعُوا عنّا کلّ شرّ»؛زینت ما باشید نه سبب زشتی و بی‌آبرویی ما، ما را محبوب مردم گردانید و مبغوض ایشان نکنید. پس محبت آنها را به ما جلب کنید و هر گونه بدی را از ما دور سازید.


و نیز امام علی(ع) می‌فرماید: «انّ احسَنَ الزی ما خَلَطَک بالناس و جَمَلکَ بینهم و کفّ السنتهم عنک(غرر حکم و درر کلم جلد 5 ص 510)؛ همانا نیکوترین زینت و زیبایی چیزی است که تو را با مردم آمیخته سازد و تو را در میان مردم زیبا سازد و زبانشان را از بدگویی تو باز دارد.


و نیز امام صادق(ع) می‌فرماید: «ایّاکُم اَنْ تَعْمَلُوا عَمَلاً یُعیّرُونابِهِ، فانَّ ولد السُوءِ یُعیِّر وَالِدَهُ بِعَمَلِهِ، کُونُوا لِمَنْ انْقَطَعتُم اِلَیهِ زَیْناً وَ لا تَکُونُوا عَلیهِ شَیْناً ...»(اصول کافی.جلد2.ص219)؛ مبادا کاری کنید که ما را بدان سرزنش کنند. همانا فرزند بد، پدرش را به کردار او سرزنش کنند، برای کسی که به او دل داده‌اید (امام خود) زینت باشید و عیب و ننگ او نباشید.


آیت‌الله مکارم شیرازی می‌فرماید: عزاداری خامس آل عبا از مهمترین شعائر دینی و رمز بقای تشیع است، ولی بر عزاداران عزیز لازم است از کارهایی که موجب وهن مذهب می‌‌شود و یا آسیبی به بدن آن‌ها وارد می‌کند خودداری کنند.


آیت‌الله سیستانی می‌فرماید: باید از کارهایی که عزاداری را خدشه‌دار می‌کند اجتناب شود، روشن است که قمه‎زنی در حال حاضر تبعات منفی فراوانی از جمله وهن دین را در پی دارد.


آیت‌الله جوادی می‌فرماید: چیزی که مایه وهن اسلام و پایه هتک حرمت عزاداری است جایز نیست، انتظار می‌رود از قمه‌زنی و مانند آن پرهیز شود.


آیت‌الله العظمی خویی می‌فرماید: اگر قمه‌زنی و زنجیر‌زنی با قلاب‌های فلزی که در ماه محرم انجام می‌گیرد؛ منجر به ضرر و زیان قابل توجهی شده و یا هتک، تمسخر و توهین به دین و مذهب را به دنبال آورد؛ جایز نیست.


1. قمه‌زنی اهداف عزاداری را خدشه‌دار می‌کند


قیام امام حسین(ع) در هر عصر و زمان و برای هر ملت و مردمی پیامی دارد، پیامی که هیچ‌گاه کهنه نمی‌شود. اما در شرایطی که همواره ستم‌پیشگان و استعمارگران خون‌آشام در تلاش بوده‌اند تا نقش عاشورا را کمرنگ کرده و بنیانش را براندازند، مؤثرترین عاملی که می‌تواند آن را برای نسل‌های آینده حفظ کند، مراسم سوگواری امام حسین(ع) است.


برپا داشتن مراسمی به یاد سیدالشهداء(ع) در ایام مختلف به ویژه دهه محرم و روز عاشورا می‌تواند روشی برای احیای خط امامان معصوم(ع) و تبیین مظلومیت آنان باشد، تأکیدهای فراوان پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) به برپایی مراسم سوگواری نیز هماهنگ با این اهداف عالیه بوده است. اما نکته‌ای که از تمام روایاتی که در این باب وارد شده‌اند می‌توان دریافت این است که امامان معصوم(ع) به منظور حفظ حادثه کربلا و انتقال فرهنگ آن به نسل‌های آینده، برگزاری مراسم سوگواری ساده و بی‌آلایشی را توصیه می‌‌کردند، اما متاسفانه با گذشت زمان و گسترش مذهب تشیع، این مراسم به پاره‌ای از آداب و رسوم قومی و ملی و سلایق فردی و جمعی نظیر قمه‌زنی و مانند آن ممزوج شد، که خود می‌تواند مانعی برای درک مناسب پیام عاشورا باشد.


گاهی درخت تنومند و ریشه‌دار سنت‌های دینی به دلیل برخی از عملکردها و بهره‌برداری‌های نادرست آسیب می‌بیند و کم‌کم بخشی از آن به یک سنت غلط تبدیل می‌‌شود، چنین پدیده‌ای که از سهل‌انگاری‌های کوچک ریشه می‌گیرد گاه اهداف بزرگ را خدشه‌دار می‌سازد و به طور ناخواسته بستر را برای برآوردن اهداف پلید دشمنان اسلام و انقلاب فراهم می‌سازد و گاها چنین پدیده‌ای که از سهل‌انگاری‌های کوچک ریشه می‌گیرد گاه اهداف بزرگ را خدشه‌دار می‌سازد و به طور ناخواسته بستر را برای برآوردن اهداف پلید دشمنان اسلام و انقلاب فراهم می‌سازد و گاه سبب می‌شود افرادی که از خوان پر نعمت سوگواری عاشورایی بی‌بهره‌اند و آن را سنتی، ناکارآمد و گاه بیهوده می‌انگارند، این انحراف‌ها را دستاویزی برای هجوم به اصل فرهنگ عاشورا قرار می‌دهند.


1. قمه‌زنی خلاف سیره اهل بیت(ع) است


ما باید از مشی و منش حضرات معصومین(ع) در مراسم و محافل عزاداری پیروی کنیم، سنت عزاداری از مواریث حضرت امام باقر(ع) و امام صادق(ع) است، امام باقر و امام صادق بیش از سایر معصومین(ع) بر مسأله‌ ذکر مصیبت و تشکیل محافل عزاداری تأکید فرموده‌اند و خود این بزرگواران هم ملتزم بودند. در واقع سنت‌های حسنه‌ قدسیِ الهی که بقای تشیع و حیات مکتب اهل بیت(ع) و در حقیقت اسلام ناب در گرو تحفظ آن‌ها بوده و هست، ارث صادقین(ع) است و آن بزرگواران این سنت را بنا گذاشته‌اند.


آیا در رفتار و سنت حضرات معصومین(ع) که بانی این سنت حسنه هستند، چنین رفتارهای غیرمعقولی سراغ داریم؟ حتی یک مورد داریم که حضرت امام صادق(ع) که بنیان‌گذار سنت عزاداری‌ هستند، زنجیر تیغ‌دار بر سینه و پشت زده یا قمه بر سر زده باشند؟ اگر چنین چیزی جایز بود، امام صادق(ع) انجام می‌دادند. ما در هر امری اگر از حضرات معصومین(ع) مدرک مستند برخوردار از دلالت تام در اختیار داشته باشیم، روی چشم می‌گذاریم و به آن عمل می‌کنیم، اما هرگز قول و فعل مستند به آن بزرگواران در این زمینه‌ها در دست نیست. 


پس نتیجه میگیریم قمه زنی و امثال انها ن پشتوانه دینی دارد و ن عقلی.بهتره شیعه امام حسین برای معرفی امامش و دینش با رفتار و کارهای خود بر منبای درک صحیح دین بقیه را جذب کند ن اینکه با قمه زنی موجب بدبینی و اسلام هراسی شود و. نقشه های دشمن را برای اسلام زدایی در جهان عملی کنذ.
التماس دعا الف پیامبر اسلام سه فرزند پسر به نام های قاسم ، عبدالله طاهر و ابراهیم داشت که همه انها - در سن کودکی و در اثر بیماری - در دوران حیات ان حضرت ص از دنیا رفتند. [ 1 ] و این امر نیاز به حکمت و فلسفه ندارد ؛ زیرا لله ملک السماوات و الارض یخلق ما یشا یهب لمن یشا اناثا و یهب لمن یشا الذکور ؛ [ 2 ] مالکیت و حاکمیت اسمان ها و زمین از ان خدا است ، هر چه را بخواهد مى افریند و به هر کس اراده کند ، دختر می بخشد و به هر کس بخواهد پسر. البته روایاتی نیز وجود دارد که پروردگار ، به پیامبرش فرمود که میان فرزندش ابراهیم و نوه اش حسین ع یکی از ان دو باید از دنیا بروند و اختیار انتخاب یکی از ان دو را نیز بر عهده خود پیامبر ص گذاشت که حضرتشان از خدا خواست که نوه اش زنده بماند. [ 3 ] ب امام کاظم ع برای اثبات این که نوادگان دختری پیامبر ص از امام علی ع ، فرزند پیامبر ص نیز به شمار می ایند ، چند دلیل برای هارون عباسی ارائه فرمودند: 1. اگر پیامبر ص زنده شود ، و دختر شما را خواستگارى کند ، ایا به ایشان پاسخ مثبت می دهید ؟ هارون گفت: بله ! و برای این موضوع ، به عرب و عجم و قریش افتخار خواهم کرد. امام ع به او فرمود: اما نه ان حضرت ص از دخترم خواستگارى می کند و نه من دخترم را به ازدواج ایشان در می اورم ؛ زیرا ایشان پدر من است و پدر شما نیست. هارون هم این استدلال امام ع را قبول کرد . [ 4 ] 2. امام ع در جواب سؤال هارون که گفت به چه دلیل شما مى گویید نسل و ذریه پیامبر ص هستید ، به این ایه استدلال کرد: ...و من ذریته داود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسى و هارون و کذلک نجزی المحسنین و زکریا و یحیى و عیسى ... ؛ ... و داوود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسى و هارون از فرزندان ابراهیم بودند ؛ این گونه نیکوکاران را پاداش مى دهیم ؛ و همچنین زکریا و یحیى و عیسى و الیاس که همه از نیکان بودند... . امام بعد از تلاوت ایه فرمود: حضرت عیسى ع پدر نداشت ، ولی خداوند او را از طریق حضرت مریم س به دیگر فرزندان ابراهیم ملحق کرد. به همین ترتیب ما نیز از طریق مادرمان فاطمه س به پیامبر ص ملحق می شویم. [ 5 ] 3. امام ع همچنین در این قضیه به ایه مباهله [ 6 ] استناد کردند. [ 7 ] [ 1 ] . ر .ک: فرزندان پیامبر اسلام ، 9148 ؛ زندگی نامه پیامبر اسلام ص ، 98398. [ 2 ] . شوری 49. [ 3 ] . مسعودی ، علی بن الحسین ، اثبات الوصیه ، ص 165 ، قم ، انصاریان ، 1384 ش. [ 4 ] . شیخ صدوق ، عیون اخبار الرضا ع ، محقق ، مصحح ، لاجوردی ، مهدی ، ج 1 ، ص 83 ، تهران ، نشر جهان ، چاپ اول ، 1378ق. [ 5 ] . عیون اخبار الرضا ع ، محقق ، مصحح ، لاجوردی ، مهدی ، ج 1 ، ص 84. [ 6 ] . ال عمران 61. [ 7 ] . ر .ک: زندگی امام موسای کاظم ع و فرزندانش ، 1888 ؛ دلالت مباهله پیامبر ص بر حقانیت اسلام و فضیلت اهل بیت ، 98575 ؛ شرایط مباهله ، 6231.