آیا شیعه بر این باور است که کفر عمر بن خطاب مساوی با کفر ابلیس است؟
به زعم شیعه، کفر عمر بن خطاب مساوی با کفر ابلیس بلکه شدیدتر است. شیعه می گوید: ابلیس از شدت عذاب که عمر به آن دچار می شود تعجب می کند و گفت: کیست که خداوند بر او عذاب مضاعف می کند، در حالی که من همه مخلوقات را منحرف کردم. (ر.ک: تفسیر العیاشی، ج 2، ص 240، ح 9، سوره ابراهیم).
روایت ذکر شده ، اولا: از جهت سندی و متنی ضعیف است و جزو مرسلاتی است که حجت نیست ؛ زیرا سند و واسطه بین عیاشی تا ابوبصیر معلوم نیست و اگر هم گفته شود برخی از مرسلات مورد قبول است ، عیاشی از افرادی نیست که بدون سند ، مرسلاتش حجت باشد.ثانیا: در روایت ، تصریحی به کفر عمر بن خطاب نشده است. اما معتبر نبودن این روایت ، دلیل بر این نیست که شیعیان همه کارهای خلیفه دوم را قبول دارند ، بلکه او در موارد زیادی به دلایل قطعی از کتب شیعه و حتی اهل سنت ، دچار خطا و اشتباه شده و عملکرد او با سفارشاتی که پیامبر اکرم ( ص ) در موارد مختلف ، درباره حضرت علی ( ع ) و حضرت فاطمه زهرا ( س ) فرمودند ، منافات داشته است. در ضمن لازم به ذکر است صرف دیدن روایاتی در کتاب های حدبثی مذهبی دلیل بر اعتقاد و باور ان مذهب بر محتوای ان روایت نیست.
عید الزهرا و جشن گرفتن نهم ربیع الاول به دو جهت می‌تواند باشد:
نخست آنکه سالروز به امامت رسیدن حضرت ولی عصر امام زمان(عج) است، دومین مناسبت که بین برخی از مردم به غلط مشهور شده، سالروز قتل عمر بن خطاب است.


اما نسبت به امامت امام عصر از آن جهت که هشتم ربیع الاول روز شهادت امام حسن عسکری است و از آن به بعد امامت به عهده امام زمان حضرت ولی عصر سپرده می‌شود، شیعیان برای به امامت رسیدن امام زمان خشنودند و جشن می‌گیرند. با این کار یک نوع ابراز احساسات و عرض ارادت نسبت به آن وجود شریف و مادر بزر گوارش حضرت زهرا (س) می‌کنند، اما در عین حال هیچ گونه توصیه‌ای از سوی معصومین بر جشن گرفتن این روز نداریم.
دومین جهت که بین مردم به غلط مشهور گشته که سالروز قتل عمر، نهم ربیع الاول است، نیز بدون مستند و دلیل معتبر است. زیرا طبق منابع تاریخی فریقین (شیعی و سنی) عمر بن خطاب در روز بیست و سوم ذی الحجه ترور شد. پس از سه روز درگذشت. بنابر این او در اواخر ذی الحجه درگذشته است.  وقتل او در ۹ ربیع الاول فاقد دلیل معتبر است. بسیاری از بزرگان شیعه براین اتفاق نظر دارند که تاریخ قتل خلیفه دوم ۲۶ یا ۲۹ ذی الحجة سال ۲۳ هـ .ق است. على بن حسين مسعودى و یعقوبی ، دو تن از مورّخان بنام شیعه همچنین همه تاریخ نگاران اهل سنت بر همین عقیده بوده اند.


روز مرگ عمر ابن خطاب در منابع معتبر:


✅تاریخِ #دقیق قتل عُمَر بن خطاب به دست ابولولو :


طبق منابع تاریخی شیعه و سنی ، عمر بن الخطاب ( خلیفه دوم ) در بیست وششم ذی الحجه ترور شد و بعد از حدود سه روز درگذشت. بنابراین وی در آخر ذیحجه یا اول محرم درگذشته است. این مطلب را همه‌ ی مورخان اعم از شیعه و سنی در آثار خود آورده اند. بنابراین اقلیت قلیلی که در نهم ربیع الاول مراسم عمرکشان ( عید الزهرا یا فرحة الزهراء ) برگزار می کنند اساسا حدود هفتاد روز تأخیر می کنند و کارشان حتی اگر توجیه شرعی و عقلی دشته باشد ، دستکم از نظر تاریخی دچار اشکال است. 


✅برای اطمینان می توانید به منابع تاریخی زیر مراجعه فرمایید که همگی آخر ذی الحجه را به عنوان تاریخ قتل عُمَر بیان کرده اند:


✅منابع تاریخی #شیعه یا متمایل به تشیع :


۱. تاریخ ‏الیعقوبى ، یعقوبی، ج‏۲ ، ص۱۵۹ ، قرن سوم ، مولف آن شیعه است. همچنین تاریخ ‏یعقوبى/ ترجمه فارسی آیتی ، ج‏۲ ، ص۴۹
(به این منبع استناد کامل نمیشه)


۲. التنبیه ‏و الإشراف ، مسعودی ، ص۲۵۰ ، قرن چهارم ، مؤلف آن شیعه یا متمایل به تشیع است


۳. مروج ‏الذهب ، مسعودی ، ج‏۲ ص۳۰۴ و ص۳۲۱ ، قرن چهارم ، مولف آن شیعه یا متمایل به تشیع است.


۴. الفتوح ، ابن اعثم کوفی ، ج‏۲ ، ص۳۲۳ ، قرن چهارم ، مولف متمایل به تشیع است.


۵. مَسارّ الشیعه ، ص42 ، مؤلف: شیخ مفید (ره) پیشوای بزرگ شیعیان در اوایل قرن پنجم که خوشبختانه نسخه خطی اصلی این کتاب با دستخط مؤلف موجود است. در این کتاب نیز مرگ عمر در ذیحجه ذکر شده است. می دانیم که شیخ مفید(ره) از نظر عظمت علمی و تقوایی در حد عالی هستند تا جایی که برخی بر این باورند که به دریافت توقیع ( نامه ) از امام عصر (عج) مشرف شده اند. 


✅برخی دیگر از #منابع تاریخی:


۶. الإمامة و السیاسة ، مولف ناشناس، ج‏۱ ص۳۹ ، قرن سوم ، مذهب مولف: نامعلوم


۷. المعارف ، ابن قتیبه، ص ۱۸۳ ، قرن سوم ، مذهب مولف: سنی


۸. أنساب‏ الأشراف، بلاذری، ج‏۱۰، ص۴۱۷ ، قرن: سوم ، مذهبِ مولف: سنی


۹. الطبقات‏ الکبرى، محمد بن سعد، ج‏۳ ، ص:۲۵۸ ، قرن سوم ، مذهب مولف: سنی


۱۰. تاریخ ‏الطبری، طبری، ج‏۴، ص:۱۹۱ ، قرن چهارم ، مذهب مولف: سنی


✅بد نیست بدانیم که #علمای قدیم ما شیعیان درباره اینکه « عمر در ذیحجه کشته شده » اتفاق نظر داشته اند و حتی مرحوم علامه مجلسی(ره) نیز به این موضوع اعتراف کرده است 


?بحارالانوار، ج‏۳۱، ص ۱۱۸


✅البته مجلسی(ره) خود سعی کرده به هر قیمت شده #نهم ربیع الاول را تایید کند!! بعید نیست ایشان که در عصر صفوی می زیست از سوی حکومت یا جو جامعه تحت فشار بوده اند و از این رو به روایتی که از نظر سندی ضعیف است و از نظر متن نیز با مسلمات تاریخی و روایی در تعارض است استناد کرده اند! روایتی که مجلسی به آن استناد کرده از طریق دو راوی مجهول الهویه به احمد بن اسحاق قمی(ره) منسوب شده که سند و متن آن بسیارِ ضیعف است. 


✅کفعمی از ابن ادریس حلی (صاحب کتاب السرائر) نقل کرده که درباره تاریخ نهم ربیع گفته است: " مَنْ زَعَمَ أَنَّ عُمَرَ قُتِلَ فِیهِ فَقَدْ أَخْطَأَ بِإِجْمَاعِ أَهْلِ التَّوَارِیخِ وَ السِّیَرِ " ترجمه: « هر کس بپندارد عمر در نهم ربیع کشته شده به اجماع صاحبان کتب تاریخ و سیره در اشتباه است». سپس خود کفعمی تاریخ ذیحجه را صحیح دانسته می افزاید: « الإجماعُ حاصلٌ مِن الشیعةِ و أهلِ السنّةِ على ذلک» یعنی «شیعه و سنی بر این موضوع اتفاق نظر دارند»


?کفعمی، مصباح الکفعمی = جنة الأمان الواقیة ، ص: 511 و مجلسی، بحارالانوار، ج‏۳۱، ص ۱۱۹


خرافه\_عیدالزهرا



اینجا، در امنیت کامل #جلسه لعن برپا می کنند
آنجا، در افغانستان و پاکستان به این بهانه خون #شیعه را می ریزند.


✅لینک دانلود:


<https://goo.gl/7fWj6R>


خرافه\_عیدالزهرا



می گویند: ما #لعن میکنیم، اگر شیعه کشته شد هم بفدای حضرت زهرا... 


![توضیح تصویر](https://lamtakam.com/img/uploaded_images/61/1542613612.jpg) 


این جماعت #شیعه\_میلی نمی دانند که تامین امنیت و جان شیعیان آنقدر مهم است که وقتی به امام حسن(ع) گفته شد چرا نمی جنگید؟
در پاسخ یکی از دلایل را این ذکر کردند که جان شیعیان در خطر است 


خرافه\_عیدالزهرا



شیعیان #بددهن
علی(ع) حتی #یارانش را از ناسزا گفتن به سپاهیان معاویه منع کرد!


در جنگ صفین هنگامی که دو لشکر حق و باطل، سپاه امیرالمؤمنین علی (ع)و معاویه در مقابل هم صف آرایی کردند، گروهی از سربازان امیرالمؤمنین (ع) شروع کردند به لشگر شام #فحش\_دادن.


✅حضرت وقتی شنید بعضی از افراد سپاهش، دشنام می دهند و ناسزا می گویند. ایشان را از این کار نهی کرد و فرمود:


«من دوست نمی دارم که #شما این گونه #دشنام داده، مردمی بد زبان و ناسزاگوی باشید (زیرا فحش و ناسزاگویی، عمل زشت و ناپسندی است. و از طرفی اگر شما فحش بدهید، ممکن است این امر سبب دشمنی و کینه توزی بیشتر ایشان شود و مقابله به مثل کرده، به ما و شما حرف های رکیک زده، #فحش و #دشنام بدهند)، بهتر آن است که رفتار و کردار واقعی و احوال حقیقی ایشان را بیان کنید 


?نهج البلاغه خطبه198


خرافه\_عیدالزهرا



شخصی به امام صادق (ع) خبر داد که یکی از شیعیان در مسجد نشسته و #علنا به #خلفا دشنام می دهد. 


حضرت فرمودند: او را چه شده؟ خدا او را لعنت کند که متعرض ما شده است. خداوند متعال می فرماید: (به معبود) كسانى كه غير خدا را مى‏ خوانند دشنام ندهيد، مبادا آن ها (نيز) از روى (ظلم و) جهل، خدا را دشنام دهند.


✅منبع


و في الاعتقادات عنه (عليه السلام) أنه قيل له: إنا نرى في المسجد رجلا يعلن بسب أعدائكم و يسبهم فقال: ما له لعنه الله تعرض بنا قال الله «ولا تسبوا الذين يدعون» الآية".


? بحارالانوار، ج 71، ص 217.


خرافه\_عیدالزهرا



![توضیح تصویر](https://lamtakam.com/img/uploaded_images/61/1542614351.jpg) 


متن امام خامنه ای پاسخ به تمام شبهات درباره لعن کردن بعضی از افراد تاریخ اسلام است .این فتوا حاکی از بصیرت عمیق امام خامنه ای و علمدار انقلاب نسبت به شرایط کنونی جهان اسلام و تلاش صهیونیسم در ایجاد تفرقه بین شیعه و سنی است.خداوند بر توفیق ایشان بیفزاید.


<http://www.saelin18.com/?p=2562>


خرافه\_عیدالزهرا



![توضیح تصویر](https://lamtakam.com/img/uploaded_images/61/1542615444.jpg) 


عیدالزهراء روز بیان مشترکات میان شیعه و اهل تسنن و ترک لعن است.


آیت الله بهجت(ره) درباره برخی از رفتارها به نام عیدالزهرا گفته‌اند: «عیدالزهراء روز بیان مشترکات میان شیعه و اهل تسنن و ترک لعن است؛ چه بسا ... این کارها موجب اذیت و آزار و یا قتل شیعیانی که در بلاد و کشورهای دیگر در اقلیت هستند گردد در این صورت اگر یک قطره خون از آنها ریخته شود ما مسبب آن و یا شریک جرم خواهیم بود.


خرافه\_عیدالزهرا



![توضیح تصویر](https://lamtakam.com/img/uploaded_images/61/1542615645.jpg) 


آیت الله بهجت(ره)؛ كسي كه وحدت مسلمانان را نخواهد ، #مسلمان\_نيست.
ائمه ما در نماز جماعت آنان شرکت می کردند، به جهت اتحاد مسلمانان.


وحدت\_مسلمین



با\_تفرقه\_مخالفیم



ان شاالله شیعیان حقیقی در این برهه حساس حواسشان به حمایت وحدت بین شیعه و سنی و اطاعت امر ولی خواهد بود.


عید\_الزهرا



نکته:طی روز های گذشته همزمان با نهم ربیع‌الاول مطالب انحرافی «عید الزهرا» در راستای اختلاف افکنی میان مسلمانان از سوی معاندان در شبکه‌‌های اجتماعی منتشر شد. 


به گزارش سدیدآنلاین سالهاست که با رسیدن 9 ربیع‌الاول برخی مغرضان با انتشار مطالب و تصاویر وهن‌آمیز به اسم تشیع افراد ناآگاه را گمراه و آنها را با موجی ساختگی خود همراه می‌کنند.


«تشیع لندنی» که پیش تر فعالیت‌‌های تبلیغی خود را از طریق شبکه‌های ماهواره انجام می‌داد، با گسترش فضای مجازی و افزایش تعداد کاربران شبکه‌های اجتماعی از این ابزار ارتباطی نیز غافل نمانده است.


![توضیح تصویر](https://lamtakam.com/img/uploaded_images/61/1542640782.jpg) 


در صفحات مدیریت شده از سوی این افراد تصاویر و مطالب وهن‌آمیزی منتشر شد که با جعل حقیقت سعی در انجام مأموریت نیمه‌کار دشمنان اسلام داشت.
هوشیار باشیم.


✅‌نظر علما و مراجع عظام در رابطه با لعن بزرگان اهل سنت：


1⃣ امام خامنه ای (٢٧/٩/٨٧)：این جور نباشد که کسی از یک گوشه خیال کند دارد از شیعه دفاع می کندوتصورکندکه دفاع از شیعه به این است که بتواند آتش دشمنی ضدشیعه وغیرشیعه رابرانگیزد.این دفاع از شیعه نیست....


⬅ امام خامنه ای：هرگونه گفتار یا کردارورفتاری که درزمان حاضرسوژه شود وبهانه به دست دشمن بدهد ویاموجب اختلاف وتفرقه بین مسلمانان شود حرام اکید است


3⃣آیت الله سیستانی：ایجادتفرقه حتی
به اندازه یک کلمه یانصف کلمه جایز نیست.


4⃣ایت الله وحید خراسانی：لعن وسب بزرگان اهل سنت جایز نیست زیراموجب دور شدن آنها ازاهل بیت میشود


5⃣آیت الله مکارم شیرازی：هرگونه اهانت به مقدسات دیگران جایز نیست


6⃣آیت الله مظاهری：اهانت به مقدسات واعتقادات مسلمانان وایجاد تفرقه میان صفوف پیروان پیامبر عظیم الشأن عقلا وشرعا جایز نیست.


⚠️ نکته آخر اینکه برنامه هایی مثل جشن های نهم ربیع برای دور کردن اذهان شیعه از مسأله مهدویت نیز میباشد.
و نیز باعث افزایش دشمنی ها با شیعه و آزار و اذیت آنها در سایر بلاد میشود.


پیشنهاد می شود كتاب خواندني با عنوان « نهم ربيع ؛جهالت‌ها و خسارت‌ها» مطالعه شود با توجه به تصریح قران کریم و روایات ، نمی توان عاشق بودن شیطان نسبت به خدا را -به جهت سجده نکردن شیطان بر ادم- پذیرفت. همچنین از سوی بیشتر بزرگان و عرفای شیعه این تفکر مورد انتقاد قرار گرفته است. محبت دارای مراتبی است و شیطان پیش از افرینش انسان ، خدا را مدتی طولانی عبادت کرده و طبیعتا دوست خدا بوده ، ولی در ازمونی که خدا برای او در محبتش قرار داد ، مردود شده و چیزی جز لعن و طرد او نصیبش نشد ؛ در حالی که محب و عاشق واقعی کسی است که هر انچه را که محبوب و معشوق او دوست دارد ، عشق و دوستی بورزد. واژه‌ی فخر به معنای خودستایی به صفات ، [ 1 ] خود بزرگ‌‌بینی ، [ 2 ] مباهات کردن به اموری ؛ مانند اصل و نسب ، ‏ [ 3 ] و ادعای عظمت ، بزرگی و شرافت در امور ذاتی یا خارج از ذات است. [ 4 ] اثار فخرفروشی فخرفروشی اثار مخربی دارد که در قران به برخی از انها اشاره شده است: 1. اعراض از یاد خدا و اخرت: تفاخر باعث می‌شود که انسان از یاد خدا و اخرت محروم شود: الهاکم التکاثر ، حتى‏ زرتم المقابر ؛ [ 5 ] افزون طلبى و تفاخر شما را به خود مشغول داشته و از خدا غافل نموده است. تا ان‌جا که به دیدار قبرها رفتید و قبور مردگان خود را برشمردید و به ان افتخار کردید . 2. بخل‏ورزى: تفاخر باعث می‌شود که انسان از کمک به دیگران محروم شود: ... ان الله لا یحب من کان مختالا فخورا ، الذین یبخلون ... ؛ [ 6 ] خداوند ، کسى را که متکبر و فخرفروش است ، و از اداى حقوق دیگران سرباز می‌زند ، دوست نمى‏دارد. انها کسانى هستند که بخل می‌‏ورزند. 3. تکبر: تفاخر باعث می‌شود که انسان خود را از دیگران برتر بداند و به انها تکبر ورزد: و لا تصعر خدک للناس ... ان الله لا یحب کل مختال فخور ؛ [ 7 ] پسرم ! با بی‌‏اعتنایى از مردم روى مگردان ، و مغرورانه بر زمین راه مرو که خداوند هیچ متکبر مغرورى را دوست ندارد. 4. نادیده گرفتن فضل خدا و نعمت‌های او: تفاخر باعث می‌شود که انسان فضل الهی را بر خود کتمان کند: ...ان‏ الله‏ لا یحب‏ من‏ کان‏ مختالا فخورا ، الذین ... و یکتمون ما اتاهم الله‏ من‏ فضله‏... ؛ [ 8 ] زیرا خداوند ، کسى را که متکبر و فخرفروش است ، و از اداى حقوق دیگران سرباز می‌زند ، دوست نمی‌‏دارد. ... و انچه را که خداوند از فضل و رحمت خود به انها داده ، کتمان می‌‏نمایند. 5. محرومیت از محبت خدا: تفاخر باعث می‌شود که انسان از محبت خدا به خود محروم بماند: ... ان الله لا یحب من کان مختالا فخورا . [ 9 ] ... ان الله لا یحب کل مختال فخور . [ 10 ] خودداری از پذیرش حقیقت: فخرفروشی باعث می‌شود که انسان از پذیرش حقیقت و پیروی از انبیای الهی خودداری کند: ... انا بما ارسلتم به کافرون‏. و قالوا نحن اکثر اموالا و اولادا .... . [ 11 ] ایجاد زمینه‌های هلاکت و نابودى: تفاخر باعث می‌شود که انسان زمینه نابودی خود را فراهم نماید: فخرج على‏ قومه فى زینته ... . فخسفنا به وبداره الارض .... . [ 12 ] کیفر اخرتى ، [ 13 ] از بین رفتن نعمت‌ها و نزول عذاب در دنیا. [ 14 ] زمینه‌های تفاخر برای فخرفروشی زمینه‌های متعددی وجود دارد که قران به برخی از انها ؛ مانند فرزند ، [ 15 ] مال ، [ 16 ] جمعیت ، [ 17 ] قدرت‏ ، [ 18 ] موقعیت اجتماعى‏ ، [ 19 ] نعمت‏ ، [ 20 ] دنیاطلبی [ 21 ] وسوسه‌های شیطان [ 22 ] اشاره کرده است. نکوهش فخرفروشی با توجه به اثرات مخرب فخرفروشی ، این رفتار ناپسند بارها در قران مورد نکوهش قرار گرفته است که به برخی از انها در همین پاسخ اشاره شد. علاوه بر این ، در روایات نیز این خصلت مورد مذمت قرار گرفته است: 1. امام علی ع : و اعتمدوا وضع‏ التذلل‏ علی‏ روسکم‏ و القا التعزز تحت اقدامکم و خلع التکبر من اعناقکم و اتخذوا التواضع مسلحه بینکم‏ و بین عدوکم ابلیس و جنوده فان له من کل امه جنودا و اعوانا و رجلا [ رجلا ] و فرسانا ...‏‏ ؛ [ 23 ] گوهر تواضع بر سر خود قرار دهید ، کبر را زیر پای خود بیاندازید ، حلقه‌ی تکبر از گردن خود باز کنید ، و فروتنی را سنگر بین خود و دشمنتان یعنی شیطان و لشگرش‏ قرار دهید ؛ زیرا این موجود خطرناک را از هر ملتی لشگر و یاران و پیاده و سوارانی دارد. 2. امام علی ع : فلا تنافسوا فی عز الدنیا و فخرها ... فان عزها و فخرها الی انقطاع و ان زینتها و نعیمها الی زوال و ... ؛ [ 24 ] پس در عزت و فخر کردن به دنیا رقابت نکنید ، ... زیرا عزت و فخرش از میان می‌رود و زیور و نعمتش فانی می‌شود. 3. امام علی ع : ما لابن ادم و الفخر و اوله نطفه و اخره جیفه لا یرزق نفسه و لا یدفع حتفه ؛ [ 25 ] پسر ادم را چه با فخر و نازیدن که اول او منى و اخرش مردار بدبو است ، نه خود را روزى می‌دهد و نه مرگ خویش را دفع می‌نماید 4. امام علی ع : ... و لا تفحزن [ تفخرن‏ ] [ تفرحن‏ ] بمرتبه نلتها [ بلغتها ] من غیر منقبه ؛ [ 26 ] و به مرتبه‌‌ای که بدون سختی به ان رسیده باشی ، افتخار مکن. 5. امام علی ع : لا حمق اعظم من الفخر ؛ [ 27 ] حماقتی بزرگ‌تر از فخر کردن نیست. با این وجود ، اما گاهی خود را کوچک و تحقیر کردن نه تنها جایز نیست که فخر کردن مورد سفارش است ، چنان‌که قران کریم در مورد داوود و سلیمان ع می‌فرماید: و لقد اتینا داود و سلیمان علما و قالا الحمد لله الذی فضلنا على‏ کثیر من عباده المؤمنین ؛ ما به داوود و سلیمان دانش دادیم. گفتند: سپاس از ان خدایى است که ما را بر بسیارى از بندگان مؤمن خود برترى داد. و مانند ‌جایی که انسان خود را معرفی نماید تا جایگاه اصلی خود را بیان کند. یا ان‌جا که برخی در صدد نادیده گرفتن سوابق و خدمات انسان ، و ضربه زدن به شخصیت وی باشند. در این‌گونه موارد ، فخر نمودن به سوابق نه تنها مذموم نیست که گاهی لازم و ضروری است. چنان‌که امام علی ع اقدام به این کار نمود ، ان‌جا که در مسئله‌ی خلافت ، موقعیت خود را بیان می‌کند و می‌فرماید: ... شایستگى من به خلافت و موقعیت من در نظام ان مانند سنگ اسیاب است که محور گردش و اساس چرخ بوده ، و من مانند کوه سر به فلک کشیده هستم که از دامنه‌ی ان سیل روان است و پرنده‏‌اى را به قله ان با همه اوج‌‌‏گیرى راهی نیست.  بنابراین ، بیان فضایل و برتری‌های شخصی ، لزوما به معنای تکبر و خودستایی نیست و گاه می‌توان جهت روشن‌گری بدان اقدام کرد. [ 28 ] ، [ 29 ]   [ 1 ] . ابن منظور ، محمد بن مکرم ، لسان العرب ، محقق ، مصحح ، میر دامادی ، جمال الدین ، ‏ ج 5 ، ص 48 ، بیروت ، دار الفکر للطباعه و النشر و التوزیع ، دار صادر ، چاپ سوم ، 1414ق. [ 2 ] . همان ، ج ‏5 ، ص 49. [ 3 ] . ‏طریحی ، فخر الدین ، مجمع البحرین ، تحقیق ، حسینی‏ ، سید احمد ، ج 3 ، ص 436 ، تهران ، کتابفروشی مرتضوی ، چاپ سوم ، 1375ش. [ 4 ] . مصطفوی ، حسن ، التحقیق فی کلمات القران الکریم ، ج 9 ، ص 38 ، تهران ، بنگاه ترجمه و نشر کتاب ، 1360ش. [ 5 ] . تکاثر ، 1 2.. [ 6 ] . نسا ، 36 37. [ 7 ] . لقمان ، 18. [ 8 ] . نسا ، 36 37. [ 9 ] . نسا ، 36. [ 10 ] . لقمان ، 18. [ 11 ] . سبا ، 34 35. [ 12 ] . قصص ، 76 81. و نیز ر.ک: مریم ، 73 74. [ 13 ] . تکاثر ، 1- 6. [ 14 ] . کهف ، 34 و 37 و 40 و 41 ؛ حدید ، 20. [ 15 ] . سبا ، 35. [ 16 ] . کهف ، 32 34 ؛ سبا ، 35. [ 17 ] . تکاثر ، 1 2. [ 18 ] . فصلت ، 15 ؛ زخرف ، 51 52. [ 19 ] . توبه ، 19 ؛ مریم ، 73. [ 20 ] . هود ، 10 ؛ حدید ، 23. [ 21 ] . حدید ، 20. [ 22 ] . نسا ، 38. [ 23 ] . سید رضی ، محمد بن حسین ، نهج البلاغه ، محقق ، صبحی صالح ، ص 288 ، قم ، هجرت ، چاپ اول ، 1414ق. [ 24 ] . همان ، ص 144. [ 25 ] . تمیمی امدی ، عبد الواحد بن محمد ، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم ، محقق ، مصحح ، درایتی ، مصطفی ، ص 311 ، قم ، دفتر تبلیغات اسلامی ، چاپ اول ، 1366ش. [ 26 ] . همان. [ 27 ] . همان. [ 28 ] . وصف خدا از خویشتن ، 11876 ؛ گفتگوی علی ع و زهرا س ، 11085 ؛ وجه الله بودن امام علی ع ، 8680 ؛ فضایل امام علی ع ، 59254. [ 29 ] . برای اطلاعات بیشتر در این زمینه ، ر. ک: هاشمى رفسنجانى ، اکبر ، برخى از محققان مرکز فرهنگ و معارف قران‏ ، فرهنگ قران ،   ص 243 253 ، ‏قم ، بوستان کتاب‏ ، چاپ اول ، 1384ش. قران کریم ، بارها و بارها بشر را به تفکر و تعقل دعوت می­‌نماید ؛ زیرا تفکر ، زیربنای ایمان واقعی هر فردی بوده و بعد از ایمان است که دیگر عبادات معنا خواهد داشت. بر این اساس هیچ دور از ذهن نخواهد بود که تفکر را - که خود نوعی عبادت است - ارزش‌مندتر از دیگر عبادات بدانیم. روایات فراوانی صریحا ناظر به همین واقعیت‌اند: حسن صیقل نقل می‌­کند که به امام صادق‌ ع عرضه داشتم: ایا یک ساعت اندیشه ، ارزش‌مندتر از یک شب تهجد و شب‌­زنده‌­داری است ؟ ! امام فرمود: بله ! چنین سخنی از پیامبر اکرم ص منقول است ! پرسیدم: اکنون چگونه یک فرد می‌­تواند خود را به اندیشه وادارد ؟ ! فرمودند: به عنوان نمونه و برای تمرین به خانه‌­های قدیمی و به خرابه‌­ها گذر کند ، انها را مخاطب قرار دهد و بگوید: انان‌که تو را ساختند اکنون کجایند ؟ ! انان‌که در تو زندگی می­‌کردند ، اکنون چه سرنوشتی دارند ؟ ! چرا از انان سخن نمی‌گویی ؟ ! [ 1 ] از امام صادق ع نقل است: یک ساعت اندیشه ، ارزش‌مندتر از یک سال عبادت است. خداوند می‌­فرماید همانا صاحبان عقل ، پند خواهند گرفت. [ 2 ] همچنین از پیامبر اکرم ص روایت شده است ؛ یک ساعت اندیشه حتی از هفتاد سال عبادت هم ارزش‌مندتر است. [ 3 ] اکنون ممکن است این پرسش پدید اید که با توجه به مقدارهای مختلف عبادات که در این روایات وجود دارد ، ایا انها با هم متضاد نیستند ؟ ! پاسخ ، منفی است و چنین تضادی وجود ندارد. دلیل ان‌را فیض کاشانی به اختصار چنین بیان کرده است: اختلاف در مورد مقدار عبادتی که با یک ساعت اندیشه مقایسه شده است ، ناشی از چند مطلب است: اول. ژرفنای تفکر در افراد مختلف ، متفاوت است. دوم. اندیشوران ، خود نیز دارای مراتب و درجاتی می­‌باشند. سوم. انچه اندیشه در مورد ان انجام می­‌شود نیز متفاوت است. [ 4 ] روایاتی وجود دارند که جمع‌بندی فوق را تایید می­‌کنند. به عنوان نمونه ، دو روایت ذیل ، ناظر به ان هستند که تنها برخی تفکرها و اندیشه‌­های ویژه هستند که توانایی برابری با هفتاد سال عبادت را دارند: پیامبر اعظم ص فرمود: فعالیت یک ساعت فرمان‌روای عادل -که به طور طبیعی نیاز به تفکر و اندیشه فراوان دارد- ارزش‌مندتر از هفتاد سال عبادت است. [ 5 ] روایتی نیز به امام ششم ع منتسب است ، مبنی بر این‌که یک گام که در میدان‌های جلال و هیبت پروردگار برداشته می‌­شود و طی ان ، ضمن ان‌که انسان از خدایش حیا می‌کند به سوی او نیز رهسپار می­‌شود ، بهتر از هفتاد سال عبادت است. [ 6 ]   [ 1 ] . کوفی اهوازی ، حسین بن سعید ، الزهد ، ص 15 ، قم ، المطبعه العلمیه ، 1402ق. [ 2 ] . عیاشی ، محمد بن مسعود ، تفسیر العیاشی ، ج 2 ، ص 208 ، تهران ، المطبعه العلمیه ، 1380ق. [ 3 ] . مجذوب تبریزی ، محمد ، الهدایا لشیعه ائمه الهدی ، ج 1 ، ص 207 ، قم ، دار الحدیث ، 1429ق. [ 4 ] . فیض کاشانی ، محسن ، تفسیر الصافی ، ج 1 ، ص 409 ، تهران ، مکتبه الصدر ، 1415ق. [ 5 ] . شیخ کلینی ، کافی ، ج 7 ، ص 175 ، ح 8 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، 1407ق. [ 6 ] . مصباح الشریعه ، ص 189 ، بیروت ، اعلمی ، 1400ق. یعقوب بن اسحاق بن صباح بن عمران بن اسماعیل ، [ 1 ] معروف به فیلسوف اسلام ، [ 2 ] فیلسوف عرب‏ ، [ 3 ] و عراق بود. [ 4 ] برخی از تاریخ‌نویسان می‌گویند وی فاضل و یگانه‌ی زمان خود در معرفت تمام علوم قدیم بود. [ 5 ] بعضی از مورخان به اشتباه معتقد شدند که وی همان ابن سکیت بود ؛ اما واقعیت ان است که ابن سکیت دوازده سال قبل از او توسط متوکل و در زمان امام هادی ع کشته شد و امام حسن عسکری ع را ملاقات نکرد. [ 6 ] پدر یعقوب در زمان مهدی عباسی و هارون الرشید حاکم کوفه [ 7 ] بود ؛ [ 8 ] اما یعقوب در بصره به دنیا امد ، [ 9 ] و بعدها برای اموختن علم و دانش به بغداد رفت. [ 10 ] یعقوب توانست مورد عنایت مامون و معتصم قرار گیرد ، [ 11 ] و به مقام معلمی و استادی فرزند خلیفه احمد بن معتصم نائل شد. [ 12 ] اما مورد غضب متوکل قرار گرفت و در سال 242 ق ، دستور داد که وی را پنجاه ضربه شلاق بزنند. [ 13 ] اثار و تالیفات ابن اسحاق یعقوب پیرو ارسطو بود ، [ 14 ] و در علوم مختلف تبحر داشت و توانست حدود  300 کتاب ، [ 15 ] در علوم مختلف ؛ مانند فلسفه ، منطق ، ریاضیات ، موسیقی ، نجوم ، هندسه ، طبیعت و فلکیات ، احکام و جدل بنویسد. [ 16 ] مشهورترین کتاب‌های او عبارت‌اند از: 1. کتاب الفلسفه الاولی فیما دون الطبیعیات و التوحید. 2. کتاب الفلسفه الداخله و المسائل المنطقیه و المعتاضه ، و ما وافق الطبیعیات. 3. رساله فی انه لا تنال الفلسفه الا بعلم الریاضیات‏. 4. کتاب الحث علی تعلم الفلسفه. 5. رساله فی کمیه کتب ارسطوطالیس ، و ما یحتاج الیه فی تحصیل علم الفلسفه ، مما لا غنی فی ذلک عنه منها ، و ترتیبها و اغراضه فیها. 6. کتاب فی قصد ارسطوطالیس فی المقولات ایاها قصدا ، و الموضوعه لها. 7. رسالته الکبری فی مقیاسه العلمی. 8. کتاب اقسام العلم الانسی. 9. کتاب ماهیه العلم‏ و اقسامه. 10. کتاب فی ان افعال البارئ کلها عدل لا جور فیها. [ 17 ] ... وی علاوه بر فلسفه ، به علم طب ، ریاضی ، نجوم ، هندسه ، طبیعیات و منطق اشنایی داشت. [ 18 ] شاگردان 1. احمد بن محمد بن مروان سرخسی ؛ ‏ [ 19 ] 2. حسنویه ؛ [ 20 ] 3. نقطویه ؛ [ 21 ] 4. سلمویه‏. [ 22 ] مذهب یعقوب وی ابتدا یهودی و یا نصرانی بود ؛ اما بعد اسلام اورد. [ 23 ] سید بن طاووس وی را عالم شیعی می‌داند ؛ [ 24 ] و برخی وی را منسوب به فرقه زیدیه می‌دانند. [ 25 ] مرگ تاریخ‌های متفاوتی برای مرگ یعقوب گزارش شده است که بر اساس برخی از انها او در 260 هجری هم‌زمان با شهادت امام عسکری ع  از دنیا رفت. کتاب تناقضات قران از طرف دیگر گزارشی وجود دارد - که گویا پرسش نیز ناظر به ان است - مبنی بر این‌که شخصی به نام اسحاق کندی شبهاتی درباره‌ی قران کریم مطرح کرد و در همین راستا کتابی به نام تناقض القران نگاشت. یکی از شاگردان وی روزی نزد امام حسن عسکری ع امد. امام ع به او فرمود: ایا در میان شما شخصی پیدا نمی‏شود تا استادتان را از ادامه‌ی این‌گونه کارها و پرداختن به قران باز دارد ؟ شاگرد پاسخ داد: ما شاگردان او هستیم و چگونه این توانایی را داریم که در این مسئله یا غیر ان به او اعتراض کنیم ؟ ! امام ع به او فرمود: با الفت و محبت از استاد خود سؤال بپرس که ایا ممکن است گوینده قران نزد تو بیاید و بگوید که مقصود از گفته‏هایش غیر از ان چیزی باشد که تو پنداشته‏ای و بدان راه یافته‏ای ؟ ! او که خود را از فهمیدگان می‌داند پاسخ مثبت خواهد داد. هنگامی که چنین اعترافی کرد ، بگو پس تو چه می‏دانی شاید گوینده کلمات قران ، مقصودش جز انچه پنداشته‏ای باشد و ان‌را در غیر معانی خود استعمال کرده باشد... . ان شاگرد نزد استادش کندی رفت و پس از مهر و محبت و ایجاد الفت ، گفته‏های امام را بیان کرد و پاسخ را از استاد خواست. استاد در اندیشه فرو رفت و به کنکاش پرداخت و جوانب مختلف قضیه را بررسی کرد. استدلال متین بود و احتمال دو وجهی بودن کلام در زبان شایع بود ، پس متوجه اشتباه کلام خود شد و کتاب خود را به اتش کشید. [ 26 ] روایت مذکور در مورد شخصی به نام اسحاق کندی ذکر شده است ؛ اما برخی از تاریخ نویسان معاصر این روایت را مربوط به یعقوب بن اسحاق کندی دانسته‌اند. [ 27 ] ابن شهراشوب ، این روایت را بدون ذکر سند از کتاب التبدیل ذکر کرده است که مؤلف ان شخصی به نام ابوالقاسم علی بن احمد کندی بوده که دانشمندان علم رجال او را کذاب ، غالی و بدعت‌گذار به شمار اورده [ 28 ] و معتقدند که کتاب‌هایش دارای ارزش خاصی نیست و توجهی به ان نمی‌شود. [ 29 ] پس هدایت ابو یوسف کندی توسط امام عسکری ع بر اساس این حدیث دست کم دو اشکال دارد: اول ان‌که در این روایت از اسحاق کندی یاد شده با ان‌که ان فیلسوف معروف ، فرزند اسحاق بود. دوم ان‌که سند این گزارش چندان قابل اعتماد نیست و ممکن است توسط برخی رقیبان وی جعل شده باشد. با این وجود ، اما از ان‌جا که ابو یوسف کندی معاصر با امام عسکری ع بود و فیلسوفی به نام اسحاق کندی در ان زمان شناخته شده نیست ، ممکن است مراد از اسحاق ، همان فرزند او ابو یوسف کندی باشد و این احتمال نیز وجود دارد که او در مقطعی از زمان - چنانچه برای بسیاری از اندیشمندان رخ می‌دهد - دچار انحراف فکری شده باشد که با عنایت امام یازدهم ع ، از این انحراف برگشته باشد. اگر گزارش دیگری در این زمینه مشاهده شد ، این پاسخ ویرایش خواهد شد. [ 1 ] . ابن حزم اندلسی‏ ، ابو محمد علی بن احمد ، جمهره انساب العرب‏ ، ص 426 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ اول‏ ، 1418ق. ، ص:426 ؛ ابن ندیم بغدادی ، محمد بن اسحاق ، الفهرست ، ص 357 ، بیروت ، دار المعرفه ، چاپ دوم ، 1417ق. [ 2 ] . مرزبانی ، محمد بن عمران‏ ، معجم الشعرا ، محقق ، اسلیم ، فاروق‏ ، ص 576 ، بیروت ، دار صادر ، چاپ اول ، 1425ق‏. [ 3 ] . ابن ابی اصیبعه ، احمد بن القاسم ، عیون الانبا فی طبقات الاطبا ، ج 2 ، ص 172 ، بیروت ، دار مکتبه الحیاه ، بی‌تا. [ 4 ] . ابن شهر اشوب مازندرانی ، مناقب ال ابی طالب ع ، ج 4 ، ص 424 ، قم ، علامه ، چاپ اول ، 1379ق. [ 5 ] . الفهرست ، ص 357. [ 6 ] . مجلسی ، محمد باقر ، مراه العقول فی شرح اخبار ال الرسول ع ، محقق ، مصحح ، رسولی ، سید هاشم ، ‌ج 1 ، ص 327 ، دار الکتب الاسلامیه ، تهران ، چاپ دوم ، 1404ق. [ 7 ] . جمهره انساب العرب‏ ، ص 426. [ 8 ] . عیون الانبا فی طبقات الاطبا ، ج 2 ، ص 172. [ 9 ] . همان ، ص 173. [ 10 ] . همان. [ 11 ] . معجم الشعرا ، ص 576 ؛ عیون الانبا فی طبقات الاطبا ، ج 2 ، ص 173. [ 12 ] . بیهقی ، علی بن زید ، تاریخ حکما الاسلام‏ ، ص 41 ، محقق ، کرد علی ، محمد ، دمشق ، مطبعه الترقی‏ ، چاپ اول ، 1365ق. [ 13 ] . معجم الشعرا ، ص 576. [ 14 ] . عیون الانبا فی طبقات الاطبا ، ج 2 ، ص 174. [ 15 ] . معجم الشعرا ، ص 576. [ 16 ] . همان ، ص 358 366. [ 17 ] . عیون الانبا فی طبقات الاطبا ، ج 2 ، ص 178. [ 18 ] . همان ، ص 178 - 191. [ 19 ] . الفهرست ، ص 365. [ 20 ] . عیون الانبا فی طبقات الاطبا ، ج 2 ، ص 176. [ 21 ] . همان. [ 22 ] . همان. [ 23 ] . تاریخ حکما الاسلام‏ ، ص 41. [ 24 ] . ابن طاووس ، علی بن موسی ، فرج المهموم فی معرفه نهج الحلال من علم النجوم تاریخ علما النجوم ، ص 128 ، قم ، دار الذخائر ، چاپ اول ، 1368ق. [ 25 ] . معجم الشعرا ، ص 576. [ 26 ] . مناقب ال ابی طالب ع ، ج 4 ، ص 424. [ 27 ] . عزیز الله عطاردی‏ ، مسند الامام العسکری ابی محمد الحسن بن علی ع ‏ ، ص 230 ، بیروت ، دار الصفوه ، چاپ اول ، 1413ق. [ 28 ] . غضائری ، احمد بن حسین ، کتاب الضعفا ، ص 82 ، قم ، مؤسسه اسماعیلیان ، 1364ق. [ 29 ] . نجاشی ، احمد بن علی ، فهرست اسما مصنفی الشیعه رجال نجاشی ، ص 265 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ ششم ، 1365ش. بر اساس نظر بیشتر اندیشمندان دینی ، ترتیب سوره‌های قران توقیفی است ؛ یعنی قران در زمان پیامبر ص و به وسیله ان‌حضرت ص جمع‌اوری شده [ 1 ] و اکنون نمی‌توان تغییری در چینش ان به وجود اورد. از طرفی برخی معتقدند که ابتدا و انتهای هر سوره با سوره‌‌های قبلی و بعدی مرتبط بوده و برای بیان ان ، دلایلی را بیان می‌کنند. در همین راستا در بیان ارتباط انتهای سوره فاطر و ابتدای سوره یس چنین این‌گونه گفته شده است: چون خداوند سبحان در ایات پایانی سوره فاطر به این موضوع اشاره می‌کند که مشرکان به خدا قسم خورده‏اند ، اگر پیامبری برای مردم مکه بیاید ، حتما به او ایمان خواهند اورد: و اقسموا بالله جهد ایمانهم لئن جاهم نذیر لیکونن اهدی‏ من احدی الامم فلما جاهم نذیر ما زادهم الا نفورا ؛ [ 2 ] انها با نهایت تاکید سوگند خوردند که اگر پیامبری انذار کننده به سراغ انها بیاید هدایت یافته‌‏ترین امت‌ها خواهند بود ، اما هنگامی که پیامبری برای انها امد جز فرار و فاصله گرفتن از حق چیزی بر انها نیفزود ! و سپس دلایلی را برای پای‌بند نبودن انان به وعده‌های خویش بیان می‌کند ؛ لذا سوره بعدی را با ایات یس و القران الحکیم‏ اغاز می‌فرماید تا ضمن اشاره به پیامبر اسلام ص و نیز به قران کریم ، این تخلف از وعده را بار دیگر به رخ کافران بکشد. [ 3 ] گفتنی است که اعتقاد به لزوم مرتبط بودن ایات ابتدایی هر سوره با ایات پایانی سوره قبل از ان ، موضوعی نیست که مورد پذیرش تمام اندیشمندان دینی باشد و در هیچ سوره‌ای از قران ، نتوان خلاف ان‌را یافت.   [ 1 ] . جمع اوری قران توسط رسول خدا ، 1625 ؛ جمع اوری قران ، 5028 ؛ جمع قران بر اساس ترتیب نزول ، 4966 ؛ جمع‌اوری و تنظیم قران ، 71. [ 2 ] . فاطر ، 42. [ 3 ] . طبرسی ، فضل بن حسن ، مجمع البیان فی تفسیر القران ، مقدمه ، بلاغی‏ ، محمد جواد ، ج 8 ، ص 647 ، تهران ، ناصر خسرو ، چاپ سوم ، 1372ش ؛ کاشانی ، ملا فتح الله ، زبده التفاسیر ، ج 5 ، ص 497 ، قم ، بنیاد معارف اسلامی ، چاپ اول ، 1423ق ؛ حسینى شیرازى ، سید محمد ، تقریب القران الى الاذهان‏ ، ج 4 ، ص 430 ، بیروت ، دار العلوم‏ ، چاپ اول ، 1424ق‏. گفتنی است ، بر اساس تعریف شیعیان از حدیث ، هر سخن و رفتاری از امام معصوم ع را می‌توان مانند سخن و رفتار پیامبر ص به عنوان یک حدیث ارزیابی کرد. و نیز هر رفتار سیاسی اجتماعی امام به نوعی ترویج عملی سنت پیامبر ص ارزیابی خواهد شد. با این وجود ، در زمان حضور پیامبر اسلام ص ، امام علی ع و امام حسن ع در همان منطقه‌ای که ان‌حضرات ع به ترویج دین مشغول بودند شهر مدینه و کوفه ، به احترام حضراتشان ، امام حسین ع اقدام به برپایی مستقل جلسات سخنرانی و ... نمی‌فرمود. امام حسین ع تقریبا بخش عمده‌ای از عمر خود را در زمان حیات جد ، پدر و برادرشان به سر بردند ؛ از این‌رو شاید نیازی به تشکیل چنین جلسات مستقلی نبود. علاوه بر این‌که حضرتشان از امامانى هستند که به دلیل شرایط سیاسى دوران امامتشان و نیز برجسته‌تر بودن رفتار سیاسی ان‌حضرات ، میراث روایی چندانی - مانند انچه از امام پنجم و ششم ع نقل شده - از انان بر جای نمانده است تا ان‌جا که برخی از علما ، منکر نقل حدیث فقهى از امام حسین ع شده‌اند. [ 1 ] به هرحال خاموش‌ماندن ان‌حضرت در مقاطع زمانی خاص ، نشانگر ناتوانی ایشان نبود. این‌گونه است که در برخی گزارش‌های تاریخی ملاحظه می‌کنیم که اطرافیان معاویه گمان می‌کردند ، امام حسین ع دارای لکنت زبان است و نمی‌تواند در میان مردم سخن بگوید ؛ لذا به معاویه پیشنهاد دادند که برای کم کردن جایگاه امام حسین ع در نزد مردم دستور دهد تا امام ع به منبر برود و خطبه بخواند تا با لکنت زبان او ، جایگاه او نزد مردم پایین بیایید ؛ اما بر خلاف تصور انها ، امام ع در نهایت فصاحت خطبه خواند و مردم با احترام نسبت به ان‌حضرت ع برخورد کردند و معاویه و اطرافیان او رسوا شدند. [ 2 ] با توجه به انچه گفته شد ، صرف‌نظر از بررسی سندی و محتوایی تنها به بیان برخی از جنبه‌های میراث روایی باقیمانده از سید الشهدا ع بسنده می‌کنیم: الف نقل احادیث زمان پیامبر ص 1. امام حسین ع از حضرت فاطمه س نقل می‌کنند که رسول خدا ص شب عرفه نزد ما امد و فرمود براستى خدا به شما مباهات می‌کند ، همه‌ی شما را عموما ، بویژه على ع را امرزیده و من فرستاده خدا به سوى شما هستم. همانا سعادت‌مند کامل کسى است که على ع را در حیات او و پس از مرگش دوست بدارد و شقى کسى است که على ع را در حیات و مردگى دشمن دارد. [ 3 ] 2. امام حسین ع نقل می‌کنند که پیامبر ص فرمود: کسى که مصیبتى بر او وارد شده و هر گاه ان‌را یاد کند ، انا لله و انا الیه راجعون‏ بگوید ، خدا اجرى را که هنگام ورود مصیبت به او عنایت کرده است ، دوباره به او مرحمت می‌فرماید. [ 4 ] برخی از احادیث ان‌حضرت به واسطه کسانی است که جز یاران رسول خدا ص بودند. امام حسین ع از جابر نقل می‌کند: ما منافقان زمان رسول الله ص را با بغض امام علی ع و فرزندان او می‌شناختیم. [ 5 ] ب بیان احادیث از زبان خودشان احادیثی را که از خود امام حسین ع صادر شده است ، در چند بخش می‌توان بیان نمود: شناخت خدا امام حسین ع فرمود: خداوند بندگان را خلق نمود تا او را بشناسند و چون او را شناختند ، عبادتش کنند ، و چون او را عبادت نمودند ، بی‌نیاز شوند از عبادت غیر او. مردى پرسید معرفت خدا چگونه است ؟ امام ع فرمود: امام زمان خودشان  که اطاعت دستورهای او واجب است را بشناسند. [ 6 ] بیان مقام اهل‌بیت ع بخشی از احادیثی که در مورد شان و جایگاه اهل‌بیت ع به دست ما رسیده ، از سوی امام حسین ع صادر شده است ؛ مانند: 1. حبیب بن مظاهر از امام حسین ع پرسید: قبل از این‏که خداوند ادم ع را خلق کند ، شما در چه وضعیتی قرار داشتید ؟ امام ع فرمود: ما شبح‌‏هایى از نور بودیم که اطراف عرش خدا دور می‌زدیم و به ملائکه ، درس تسبیح سبحان الله و تهلیل لا اله الا الله و تحمید الحمد لله می‌دادیم . [ 7 ] ، [ 8 ] 2. امام حسین ع فرمود: ما کسانی هستیم که علم کتاب قران و بیان ان نزد ما است ؛ انچه که‏ نزد ما است ، نزد احدى از خلق نیست ؛ زیرا ما به دانستن اسرار خدا سزاواریم. سپس فرمود: ما ال‌ الله و وارث رسول او هستیم. بیان مقام محبان اهل‌بیت ع محبان اهل‌بیت ع به واسطه دوستی با ان‌حضرات به مقام بسیار بالایی می‌رسند: [ 9 ] ابان بن تغلب می‌گوید: امام حسین ع فرمود: هر کسی ما اهل‌بیت ع را دوست داشته باشد ، از ما اهل‌بیت ع است. پرسیدم: از شما اهل‌بیت ؟ ! امام ع سه بار فرمود: از ما اهل‌بیت ع است ، ایا قول عبد صالح ابراهیم ع را نشنیدی که می‌گفت: فمن تبعنی فانه منی‏ ؛ [ 10 ] هرکه پیرو من باشد ، از من است. [ 11 ] بیان مظلومیت خودشان امام حسین ع در مورد مظلومیت خویش فرمود: من کشته اشک‌هایم ، مؤمنى مرا یاد نکند ، مگر ان‏که به گریه مى‏افتد . [ 12 ] هم‌چنین ان‌حضرت ع فرمود: من کشته اشک هستم. من در حالی‌که غمگین و اندوهگین بودم کشته شدم و سزاوار است بر خدا که هر مکروب و اندوهگینى که به زیارت من مى‏اید را با قلبى مسرور و شاد به اهلش برگرداند . [ 13 ] دعاها امام حسین ع در دعای به خدا عرض می‌کند: اللهم لا تستدرجنی بالاحسان ، و لا تؤدبنی بالبلا ؛ [ 14 ] خدایا مرا به وسیله احسان دچار فریفتگى مگردان و با بلا من را ادب مکن. اما اوج دعاهای امام حسین ع را در دعای روز عرفه می‌توان یافت که به خدا عرض می‌کند: الحمد لله‏ الذی‏ لیس‏ لقضائه‏ دافع‏ و لا لعطائه مانع و لا کصنعه صنع صانع ... . [ 15 ] پاسخ‌گویی به پرسش‌ها یکی از وظایف امام در هر زمانی پاسخ‌گویی به سؤالات مردم است ؛ لذا بخشی از احادیث امام حسین ع در این مورد است: شخصى به امام حسین ع نامه نوشت که مرا از خیر دنیا و اخرت اگاه کن. امام ع برای او نوشت‏: بسم الله الرحمن‏ الرحیم‏. هر کسی به دنبال کسب رضاى خدا در برابر خشم مردم باشد ، خدا امور او را کفایت می‌کند و هر کسی که به دنبال کسب رضاى مردم در برابر خشم خدا باشد ، خدا او را به مردم واگذار می‌کند . [ 16 ] موعظه‌ها یکى‌ از روش‌هاى‌ تربیت شیعیان که توسط ائمه ع صورت می‌گرفت ، بیان موعظه است. موعظه‌های بسیاری از امام حسین ع وارد شده است که به برخی از انها اشاره می‌شود: 1. مردى بدون سلام کردن به امام ع گفت: حالتان چطور است و خدا به شما سلامتى دهد. امام ع فرمود: سلام قبل از حرف‌هاى دیگر است. خدا تو را عافیت بخشد. سپس فرمود: به کسی تا سلام نکرده ، اجازه سخن گفتن ندهید. [ 17 ] 3. امام حسین ع فرمود: گروهى از مردم خدا را از روى میل به بهشت عبادت مى‏کنند که این عبادت تجارت‏‌کنندگان است و گروهى دیگر خدا را از ترس دوزخ می‌پرستند و این عبادت بردگان است ، و گروهى نیز خدا را به دلیل شکر از او می‌پرستند ، و این عبادت ازادگان است که برترین عبادت است . [ 18 ] 4. امام حسین ع فرمود: من عبد الله حق عبادته اتاه الله فوق امانیه و کفایته ؛ [ 19 ] هر کسی خداوند را ان طور که شایسته او است عبادت کند ، پروردگار همه ارزوهاى او را بر مى‏اورد و او را کفایت مى‏کند.   [ 1 ] . احادیث فقهی از امام حسین ع ، 79907. [ 2 ] . طبرسی ، احمد بن علی ، الاحتجاج علی اهل اللجاج ، محقق ، مصحح ، خرسان ، محمد باقر ، ج 2 ، ص 298 299 ، مشهد ، نشر مرتضی ، چاپ اول ، 1403ق ؛ مواضع تند امام حسین ع در برابر معاویه نسبت به امام حسن ع ، 41820 ؛ لکنت زبان نداشتن امام حسین ع ، 92630. [ 3 ] . شیخ صدوق ، امالی ، ص 182 ، بیروت ، اعلمی ، چاپ پنجم ، 1400ق. [ 4 ] . شهید ثانی ، زین الدین بن علی‏ ، مسکن الفؤاد عند فقد الاحبه و الاولاد ، ص 49 50 ، قم ، بصیرتی‏ ، بی‌تا. [ 5 ] . مجلسی ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج 39 ، ص 302 ، بیروت ، دار احیا التراث العربی ، چاپ دوم ، 1403ق. [ 6 ] . شیخ صدوق ، علل الشرائع ، ج 1 ، ص 9 ، قم ، کتاب فروشی داوری ، چاپ اول ، 1385ش ؛ وابسته بودن شناخت پیامبر ص و امام ع بر شناخت خدای تعالی ، 86684 ؛ معرفت خدا و معرفت امام ، 26963. [ 7 ] . علل الشرائع ، ج ‏1 ، ص 23. [ 8 ] . مقام و منزلت اهل بیت پیامبر ص در روز قیامت ، 74240 ؛ اهل بیت ع شان نزول ایه و یطعمون الطعام... ، 18439 ؛ انسان و مقام خلیفه اللهی ، 2058. [ 9 ] . منزلت و ویژگی‌های سلمان فارسی ، 93169 ؛ سلمان فارسی و ابوذر از یاران امام زمان عج هنگام رجعت ، 31814 ؛ اثار محبت ائمه ع پس از مرگ ، 36323 ؛ راه های دست یابی محبت اهل بیت ع ، 25436 ؛ محبت اهل بیت ع و امادگی برای محرومیت‌ها ، 64277 ؛ حدیثی از مقام حب اهل بیت در منابع اهل سنت ، 38332. [ 10 ] . ابراهیم ، 36. [ 11 ] . حلوانی ، حسین بن محمد ، نزهه الناظر و تنبیه الخاطر ، ص 85 ، قم ، مدرسه الامام المهدی عج ، چاپ اول ، 1408ق. [ 12 ] . ابن قولویه ، جعفر بن محمد ، کامل الزیارات ، محقق ، مصحح ، امینی ، عبد الحسین ، ص 109 ، نجف اشرف ، دار المرتضویه ، چاپ اول ، 1356ش. [ 13 ] . کامل الزیارات ، ص 109. [ 14 ] . نزهه الناظر و تنبیه الخاطر ، ص: 83 [ 15 ] . ابن طاووس ، علی بن موسی ، اقبال الاعمال ، ج 1 ، ص 339 392 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ دوم ، 1367ش ؛ اسرار وقوف در عرفات ، فضیلت و اداب ان ، 3781 ؛ شب زنده‌داری در شب عرفه ، 104683 ؛ فضیلت روزه ماه ذی الحجه ، 45123. [ 16 ] . امالی ، ص 200 201. [ 17 ] . ابن شعبه حرانی ، حسن بن علی ، تحف العقول عن ال الرسول ص ، محقق ، مصحح ، غفاری ، علی اکبر ، ص 246 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ دوم ، 1404ق. [ 18 ] . تحف العقول عن ال الرسول ص ، ص  246 ؛ انواع عبادات ، 73770. [ 19 ] . عسکری ، امام ابومحمد حسن بن علی ، التفسیر المنسوب الی الامام العسکری ، ص 327 ، قم ، مدرسه امام مهدی عج ، چاپ اول ، 1409ق. نخست باید گفت ؛ در مدینه مسجدی وجود دارد که با نام‌های مسجد مباهله ، مسجد بنی معاویه و مسجد اجابت شناخته می‌شود و در مورد دلیل نام‌گذاری ان به اجابت گفته شده است که پیامبر اسلام ص در ان مسجد دعاهایی فرمود و مورد استجابت خداوند قرار گرفت. در گزارش‌هایی که  - با برخی اختلافات - در این ارتباط وجود دارد به دعاهایی اشاره شده است که بیشتر انها مورد اجابت قرار گرفت و یکی از انها پذیرفته نشده است که به برخی گزارش‌ها در این زمینه اشاره می‌کنیم: پیامبر خدا ص روزى وارد مسجد بنی‌ معاویه شد و دو رکعت نماز خواند و مدتى طولانى به درگاه پروردگار دعا کرد و سپس از خدا سه حاجت را درخواست نمود که خدا دو حاجت او را پذیرفت و یکى را نپذیرفت. حضرتشان از خدا خواست که امت او را با قحطى و خشک‌سالى نابود نگرداند. خدا این حاجتشان را پذیرفت. هم‌چنین حضرتشان از خدا خواست که امت او را با غرق‌شدن از بین نبرد که این دعا نیز پذیرفته شد. سومین درخواست پیامبر ص ان بود که امت او به جان یکدیگر نیفتاده و دچار تفرقه نشوند ؛ اما خدا این تقاضا را نپذیرفت. از ان‌جا که این درخواست‌ها در مسجد بنی ‌معاویه بن مالک بن عوف از قبیله اوس مطرح شد ؛ ان مسجد به مسجد الاجابه معروف شد. [ 1 ] روزی رسول خدا ص نماز صبح را خواند و ان‌را طولانی نمود. بعضی اصحاب دلیل طولانی شدن نماز را پرسیدند. حضرتشان فرمود: این نماز ترس و ارزو بود و من در ان سه حاجت از خدا خواستم: اول بی‌گانگان و دشمنان را بر امت من مسلط نکند که پذیرفته شد. دوم امت من دچار قحطی و گرسنگی نشوند که ان نیز مورد قبول قرار گرفت. سوم این‌که امت مرا از اختلافات و درگیری داخلی مصون نگه‌دارد که خداوند ان‌را نپذیرفت. [ 2 ] 3 . در برخی گزارش‌ها به جای قحطی و گرسنگی ، دعای پیامبر ص این‌گونه عنوان شد که حضرتشان از خدا خواست تا امت ایشان از عذاب‌هایی که بر دیگر امت‌ها نازل شده بود ، مصون باشند. [ 3 ] قل هو القادر على‏ ان یبعث علیکم عذابا من فوقکم او من تحت ارجلکم او یلبسکم شیعا و یذیق بعضکم باس بعض ؛ [ 4 ] بگو: پروردگار می‌تواند از بالاى سرتان و از زیر پاى شما ، عذابى بر شما فرو فرستد ، یا این‌که شما را پراکنده ساخته و ان‌گونه کند که برخی از شما از برخی دیگر اسیب ببینند ، برخی از مفسران در ذیل این ایه ، روایاتی را بیان می‌کنند که بر اساس انها پیامبر ص بعد از پناه بردن از شیطان ، از پروردگار خواست تا امت ایشان دچار عذاب‌های مطرح شده در ایه نشوند که خدا دعایش را در مورد برخی عذاب‌ها اجابت نمود و در مورد برخی دیگر نپذیرفت و دعایی که پذیرفته نشد ، دعا برای امنیت امت از تفرقه و پراکندگی بود. [ 5 ] اما در تحلیل سندی و محتوایی این روایات باید گفت: الف از لحاظ سند از ان‌جا که منبع نقل این احادیث ، کتاب‌های اهل‌سنت است ، طبیعتا باید بر اساس معیارهای انان مورد بررسی سندی قرار گرفته و جایی برای بررسی سندی ان از دیدگاه دانش رجال شیعی نیست. علاوه بر ان‌که در بسیاری از گزارش‌های تاریخی - حتی در منابع معتبر - سندی ذکر نمی‌شود تا به تحلیل ان پرداخته شود. ب از لحاظ محتوا نیز می‌توان نقدهایی را در مورد این گزارش‌ها مطرح کرد: ظاهر این دسته از روایات مخالف با برخی واقعیاتی است که در امت اسلام رخ داد و می‌دهد ؛ زیرا بسیاری از مسلمانان غرق شدند و یا از گرسنگی مردند ؛ مگر ان‌که توجیه شود که مراد از دعای پیامبر ص ، گرسنگی همه‌گیر در جهان اسلام و غرق همگانی مترادف با عذاب مانند غرق قوم فرعون و تسلط دشمن بر تمام مناطق اسلامی است. اختلافاتی در این روایات وجود دارد ؛ زیرا در برخی از روایات امده است که حضرت سه چیز از خدا خواست ، اما در برخی دیگر از روایات ان‌حضرت ع چهار چیز را از خدا خواست که دو دعای ایشان مستجاب شد و دو دعا مستجاب نشد. [ 6 ] مسائل دیگری مهم‌تر و یا هم‌طراز با غرق و گرسنگی وجود داشت و این‌که چرا پیامبر ص این دو مورد را به صورت برجسته از خداوند درخواست کرد ، در این گزارش‌ها بدان اشاره نشده است.     [ 1 ] . نورالدین على بن احمد السمهودی ، وفا الوفا باخبار دار المصطفى‏ ، ج 3 ، ص 38 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ اول ، 2006م. [ 2 ] . طبری ، ابو جعفر محمد بن جریر ، جامع البیان فی تفسیر القران ، ج 7 ، ص 143 ، بیروت ، دار المعرفه ، چاپ اول ، 1412ق. [ 3 ] . ابن کثیر دمشقی ، اسماعیل بن عمرو ، تفسیر القران العظیم ، تحقیق ، شمس الدین ، محمد حسین ، ج 3 ، ص 243 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، منشورات محمدعلی بیضون ، چاپ اول ، 1419ق. [ 4 ] . انعام ، 65. [ 5 ] . تفسیر القران العظیم ، ج‏ 3 ، ص  242 246. [ 6 ] . همان ، ج ‏3 ، ص  246. اجل انسان در ایات قرانی به دو بخش اجل مسمی و اجل معلق تقسیم شده است. هر موجود زنده ای به حسب طبیعت و استعداد جسمى خود ، تا مدت معینى می تواند زنده بماند که اگر مانعی در ادامه حیات وی رخ ندهد ، او تا پایان عمر طبیعی خود زنده می ماند و حیات وی به گونه طبیعى پایان می یابد ، این گونه مرگ را اجل مسمى اجل غیرقابل تغییر و تبدیل گویند. اما اجل معلق تغییرپذیر است و به استناد علل ناقصه و مقتضیات ، به وقوع می پیوندد. و بر اثر اعمال نادرست انسان ممکن است بسیار جلو بیفتد که عذاب های الهی یکی از انها است و بر عکس بر اثر تقوا و نیکو کاری و تدبیر ممکن است بسیار عقب بیفتد. تمام ایاتی که بر تاخیر ناپذیری مرگ در هنگام سرامدن عمر دلالت دارند ، بر اجل مسمی منطبق هستند ؛ زیرا تنها ان اجل است که به هیچ وجه تاخیرپذیر نیست. کلمه ولی دارای معانى گوناگون است. [ 1 ] به نظر می رسد کلمه ولی در این زیارت نامه به معنای دوست دار یا ناصر به کار رفته است. بکارگیری این معنای از ولی در مورد هر مؤمنی نیز جایز است ، چنان که در برخی روایات وارد شده است. [ 2 ] هر چند به معنایی که در مورد ائمه بکار می رود ( یعنی به معنای کسى که از جهاتى بر تصرف در امور شخصى دیگرى ، از خود او شایسته تر است و یا کسی که صاحب قدرت بر تصرف در امور تکوینی است ) ، نیز می تواند بکار رفته باشد ؛ زیرا این حقایق دارای مراتب هستند و ائمه ( ع ) بالاترین مراتب ولایت را دارند و حضرت علی اکبر می تواند برخی از مراتب پایین تر را داشته باشد. [ 1 ] . برای اطلاع بیشتر رجوع شود به پاسخ 153 ولایت ، ولی ، امامت ، امام . [ 2 ] . قال بلغنی انه قال ان المؤمن لاهل السما کما تزهر نجوم السما لاهل الارض و قال ان المؤمن ولی الله یعینه و یصنع له و لا یقول علیه الا الحق و لا یخاف غیره . کلینى ، محمد بن یعقوب ، الکافی ، ج 3 ، ص 438 ، دار الحدیث ، قم ، چاپ اول ، 1429ق.