آیا پیامبران فقط از نسل حضرت ابراهیم(ع) بودند، یا از همه نژادها؟
(سوره 29 آیه 27) اشاره می‌کند که تمام پیامبران از ابراهیم بوده‌اند. اما (سوره 16 آیه 36) می‌گوید الله از میان همه ملت‌ها مردمانی را به پیامبری برانگیخته است. بالأخره پیامبران از همه نژادها بودند یا از نژاد ابراهیم؟
ایه 27 سوره عنکبوت می فرماید: و اسحاق و یعقوب را به او بخشیدیم و در فرزندان او پیامبرى و کتاب نهادیم. و پاداشش را در دنیا دادیم ، و او در اخرت از صالحان است. [ 1 ] بنابر این ، عبارت جعلنا فی ذریته النبوه ، هیچ دلالتی ندارد که پیامبران منحصر در خاندان ابراهیم ( ع ) باشد ، و در نسل دیگران پیامبری نباشد. و به اصطلاح وصف مفهوم ندارد ، به این معنا که اگر مثلا گفتیم فرزندان شیخ صفی الدین اردبیلی در ایران حکومت کردند به این معنا نیست که دیگران در ایران حکومت نکردند. به سخن دیگر ، اثبات شی نفی ماعدا نمی کند ، بر این اساس ، ایه شریفه تنها به این مطلب اشاره دارد که سلسله نبوت در خاندان ایشان ادامه یافته است. بر این اساس تعارضی میان ایات وجود ندارد. همچنین است واژه الکتاب که پس از واژه النبوه در ایه بیان شده است. هیچ مفسری نگفته که ایه در بیان ان است که کتاب انحصارا به ابراهیم داده شده است. [ 1 ] . و وهبنا له اسحاق و یعقوب و جعلنا فی ذریته النبوه و الکتاب و اتیناه اجره فی الدنیا و انه فی الاخره لمن الصالحین .
الف پیامبر اسلام سه فرزند پسر به نام های قاسم ، عبدالله طاهر و ابراهیم داشت که همه انها - در سن کودکی و در اثر بیماری - در دوران حیات ان حضرت ص از دنیا رفتند. [ 1 ] و این امر نیاز به حکمت و فلسفه ندارد ؛ زیرا لله ملک السماوات و الارض یخلق ما یشا یهب لمن یشا اناثا و یهب لمن یشا الذکور ؛ [ 2 ] مالکیت و حاکمیت اسمان ها و زمین از ان خدا است ، هر چه را بخواهد مى افریند و به هر کس اراده کند ، دختر می بخشد و به هر کس بخواهد پسر. البته روایاتی نیز وجود دارد که پروردگار ، به پیامبرش فرمود که میان فرزندش ابراهیم و نوه اش حسین ع یکی از ان دو باید از دنیا بروند و اختیار انتخاب یکی از ان دو را نیز بر عهده خود پیامبر ص گذاشت که حضرتشان از خدا خواست که نوه اش زنده بماند. [ 3 ] ب امام کاظم ع برای اثبات این که نوادگان دختری پیامبر ص از امام علی ع ، فرزند پیامبر ص نیز به شمار می ایند ، چند دلیل برای هارون عباسی ارائه فرمودند: 1. اگر پیامبر ص زنده شود ، و دختر شما را خواستگارى کند ، ایا به ایشان پاسخ مثبت می دهید ؟ هارون گفت: بله ! و برای این موضوع ، به عرب و عجم و قریش افتخار خواهم کرد. امام ع به او فرمود: اما نه ان حضرت ص از دخترم خواستگارى می کند و نه من دخترم را به ازدواج ایشان در می اورم ؛ زیرا ایشان پدر من است و پدر شما نیست. هارون هم این استدلال امام ع را قبول کرد . [ 4 ] 2. امام ع در جواب سؤال هارون که گفت به چه دلیل شما مى گویید نسل و ذریه پیامبر ص هستید ، به این ایه استدلال کرد: ...و من ذریته داود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسى و هارون و کذلک نجزی المحسنین و زکریا و یحیى و عیسى ... ؛ ... و داوود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسى و هارون از فرزندان ابراهیم بودند ؛ این گونه نیکوکاران را پاداش مى دهیم ؛ و همچنین زکریا و یحیى و عیسى و الیاس که همه از نیکان بودند... . امام بعد از تلاوت ایه فرمود: حضرت عیسى ع پدر نداشت ، ولی خداوند او را از طریق حضرت مریم س به دیگر فرزندان ابراهیم ملحق کرد. به همین ترتیب ما نیز از طریق مادرمان فاطمه س به پیامبر ص ملحق می شویم. [ 5 ] 3. امام ع همچنین در این قضیه به ایه مباهله [ 6 ] استناد کردند. [ 7 ] [ 1 ] . ر .ک: فرزندان پیامبر اسلام ، 9148 ؛ زندگی نامه پیامبر اسلام ص ، 98398. [ 2 ] . شوری 49. [ 3 ] . مسعودی ، علی بن الحسین ، اثبات الوصیه ، ص 165 ، قم ، انصاریان ، 1384 ش. [ 4 ] . شیخ صدوق ، عیون اخبار الرضا ع ، محقق ، مصحح ، لاجوردی ، مهدی ، ج 1 ، ص 83 ، تهران ، نشر جهان ، چاپ اول ، 1378ق. [ 5 ] . عیون اخبار الرضا ع ، محقق ، مصحح ، لاجوردی ، مهدی ، ج 1 ، ص 84. [ 6 ] . ال عمران 61. [ 7 ] . ر .ک: زندگی امام موسای کاظم ع و فرزندانش ، 1888 ؛ دلالت مباهله پیامبر ص بر حقانیت اسلام و فضیلت اهل بیت ، 98575 ؛ شرایط مباهله ، 6231. حضرت موسی (prophet moses): موسی از شخصیت های کتاب مقدس و نیز قرآن است در نظر پیروان ادیان سامی (شامل یهودیت و مسیحیت و اسلام) وی از پیامبران بزرگ است و مطابق روایات سنتی این دین ها قوم بنی اسرائیل را از مصر بیرون برد بنا به روایت تورات و قرآن مادر موسی او را در سبدی انداخته به رود نیل سپرد و همسر فرعون آسیه او را از آب گرفت آسیه فرعون را راضی کرد که موسی را به فرزندی بپذیرند و موسی در دربار فرعون رشد یافت موسی به جرم کشتن یک قبطی تحت تعقیب قرار گرفت و به مدین رفت در آن جا هشت سال به کاهن مدین که بنا به روایت قرآن شعیب نام داشت خدمت کرد آن گاه باصپوراه دختر شعیب ازدواج کرد بنا به اعتقاد یهودیان مسیحیان مسلمانان در بازگشت از مدین به موسی از سوی خدا وحی شد و او به پیامبری بنی اسرائیل برگزیده شد موسی به همراهی برادرش هارون به نزد فرعون رفت و او را به یکتاپرستی فراخواند هم چنین موسی بنی اسرائیل را در خروج از مصر رهبری کرد بنا به اعتقاد یهود ده فرمان در کوه طور به موسی الهام شد که پایه های شریعت قوم یهود را تشکیل می دهد موسی در نزد مسلمانان به کلیم الله مشهور است پس از موسی یوشع بن نون از یاران بسیار نزدیک او زمامدار و رهبر بنی اسرائیل شد پاسخ به سوال مذکور را می توان در قالب چند نکته بیان نمود:


1. وقتی گفته می شود: « پیش از آفرینش جهان»، یعنی به یک زمان خاص اشاره می شود. در حالی که خود قید «زمان» هم از مخلوقات الهی است. و خداوند متعال، در قالب زمان نمی گنجد زیرا که او فراتر از این حرف هاست و خودش آفریننده ی زمان است.
2. خداوند متعال، همیشه بوده و هست و خواهد بود. صفات او هم به همین شکل تداوم دارند. مثلا می توان گفت: خدای تبارک و تعالی، همیشه لطیف بوده و هست و خواهد بود. یا او، همواره رازق و خالق و صانع و ... بوده و هست و خواهد بود.
3. برخی از علما، با توجه به نکته ی دوم نظر بر آن دارند که: خداوند همیشه فیض دارد و لطف خود را به مخلوقات خود می رساند. همان طور که در روایتی از حضرت امیرالمومنین (ع) نقل شده که: تصور نکنید که شما اولین یا آخرین مخلوقات خدا هستید. بلکه قبل از شما و بعد از شما، هزاران هزاران بوده اند و خواهند بود.
4. بنابر روایات، انسان برای کسب خداشناسی بهتر است به صفات او تفکر کند و در امور این چنینی که انسان را دچار شبهه و تردید می کنند، تفکر نکند. ( تَفَکَّرُوا فِی کُلِّ شَیءٍ وَ لَا تَفَکَّرُوا فی ذَاتِ اللهِ) - نهج الفصاحه. مجموعه کلمات قصار حضرت رسول (ص).- چون ذهن او محدود است و خداوند نامحدود است. و وجودی نامحدود را نمی توان در چیزی محدود گنجانید. هارون پیامبر ع ، فرزند عمران ع و یوکابد ، برادر حضرت موسی ع که سه سال از ان‌حضرت بزرگ‌تر ، از نظر قد و قامت از موسى بلندتر و فربه‌تر ، رنگش سفیدتر و زبانش گویاتر بود. [ 1 ] وی از پیامبران بنی‌اسرائیل ، و بر اساس ایه‌ی 45 سوره مؤمنون پیامبر مرسل بود: ثم ارسلنا موسى‏ و اخاه هارون بایاتنا و سلطان مبین ؛ ان‌گاه موسى و برادرش هارون را با ایات خود و دلایل روشن فرستادیم. تولد با توجه به کشتن نوزادان پسر به دستور فرعون ، برای پیش‌گیری از تولد حضرت موسی ع ، [ 2 ] اما می‌گویند پیروان فرعون از رو به کاهش رفتن نسل بنی‌اسرائیل به نزد فرعون شکایت بردند ؛ چرا که انها بنی‌اسرائیل را برده و خدمت‌کار خود می‌گرفتند ؛ لذا با این کشتاری که فرعون به راه انداخته بود ، منافع فراعنه و قبطیان به خطر افتاده بود ؛ از این‌رو فرعون دستور داده بود که متولدان یک سال از پسران را زنده نگه داشته و متولدان سال دیگر را به قتل برسانند. و هارون بن عمران در ان سالى که پسرها را از بین نمی‌بردند متولد شد. [ 3 ] البته نقل دیگر ان است که چون هارون سه سال از موسی بزرگ‌تر بود ؛ لذا در ان سال هنوز دستور قتل نوزادان پسر صادر نشده بود. [ 4 ]  فرزندان هارون چهار فرزند داشت به نام‌های: نادب ، الیهو ، الیعازر ، و ایتمر ، که نادب و الیهو در زمان حیات هارون از دنیا رفتند. [ 5 ] براساس انچه از سخنی منقول از پیامبر ص استفاده می‌شود ، نام دو پسر جناب هارون شبیر و شبر بود. [ 6 ] نام هارون در قران با این‌که نام این پیامبر بزرگ الهی در قران کریم نوزده بار در کنار موسی و پیامبران ع دیگر و یک‌بار با عنوان ال هارون [ 7 ] امده است ، اما از زندگی جناب هارون مطالب در خور توجهی در قران و منابع تاریخی بیان نشده است. و در قران نیز مطالب مربوط به هارون به صورت مستقل مطرح نشده ، بلکه در ضمن جانشینی او برای حضرت موسی ، در ان چهل روزی که به میقات رفته بود ، به صورت اجمال مطالبی مطرح شده است. نبوت هنگامی که خدای متعال موسی ع را برای رساندن پیام توحید ، به سوی فرعون مامور می‌کند: اینک به سوى فرعون برو ، که او طغیان و سرکشی کرده است ؛ [ 8 ] و ماموریتی بسیار سنگین ؛ بر دوشش می‌گذارد ، موسای کلیم برای انجام هرچه بهتر این رسالت از خداوند چیزهایی را درخواست می‌کند که یکی از ان خواسته‌‌ها این بود خدایا ، یار و یاورى براى من از خاندان خودم قرار ده که مرا در این ماموریت کمک نماید و پشتوانه‌ام باشد: و اجعل لی وزیرا من اهلی ؛ [ 9 ] خدای متعال نیز به واسطه‌ی رحمت خویش درخواست او را اجابت نمود ، و هارون را به موسى بخشید: و وهبنا له من رحمتنا اخاه هارون نبیا . [ 10 ] بر این اساس ، جناب هارون پیامبرى بود که به درخواست موسی - در انجام بار سنگین رسالت و مبارزه با فرعون و فرعونیان - از سوی خداوند برگزیده شد. و هارون نیز دوشادوش برادرش موسى در انجام این رسالت سنگین ، تلاش ‌کرد. او اگرچه با موسی در مقام رسالت شریک بود: و اشرکه فی‏ امری ، [ 11 ] اما در تمام برنامه‌‏ها از او پیروی می‌کرد و موسى امام و پیشوایش بود. [ 12 ] روشن است که هدف موسى ع از تعیین هارون ع به وزارت و معاونت خود ، داشتن پشتوانه‌ا‌ی محکم و قوی در برابر فرعون و فرعونیان بود: اشدد به ازری . [ 13 ] بنابر این ، قسمت برجسته زندگی هارون در قران کریم ان‌جا است که موسی برای دریافت الواح به طور سینا رفته بود و هارون را جانشین خود قرار داد. و به او سفارش نمود: میان قوم من جانشین من باش و به اصلاح کارشان بپرداز و از راه مفسدان را پیروى مکن . [ 14 ] اما هنگامی که حضرت موسی ع از میعادگاه پروردگار بازگشت و مشاهده نمود که بسیاری از پیروانش خط مستقیم توحید را رها کرده و به گوساله‌‌پرستی روی اوردند ، سراغ هارون ع - که وی را به عنوان جانشین خود برای رهبری مردم در زمان غیبت خویش قرار داد - رفت و با شدت و عصبانیت هر چه تمام‌تر ، در حالی‌که ریش و موی سرش را گرفته و به سوی خود می‌کشید ، گفت ایا از دستور من سرپیچی نمودی ؟ ! هارون گفت: فرزند مادرم ! ... ، من فکر کردم که اگر به مبارزه برخیزم و درگیرى پیدا کنم ، تفرقه شدیدى در میان بنی‌اسرائیل می‌افتد ، و از این ترسیدم که تو به هنگام بازگشت بگویى ؛ چرا در میان بنی‌اسرائیل تفرقه افکندى و سفارش مرا در غیابم به کار نبستى ؟ ! [ 15 ] به این ترتیب هارون بی‌گناهى خود را اثبات نمود ، بویژه با توجه به جمله دیگرى که در سوره اعراف امده است: ان القوم استضعفونی و کادوا یقتلوننی ؛ [ 16 ] این گروه ، مرا در فشار گذاردند و ناتوان کردند و نزدیک بود مرا بکشند. هنگامى که هارون رسالت خود را در این مبارزه انجام داد و اکثریت پذیرا نشدند ، به اتفاق اقلیتى حدود دوازده هزار نفر از مؤمنان ثابت قدم از جمعیت جدا شدند ، در حالی‌که اکثریت جاهل و لجوج نزدیک بود او را به قتل برسانند. [ 17 ] برخی فضایل و ویژگی‌ها محبوبیت در میان پیروان: امام ‏صادق ع ضمن روایتى از رسول اکرم ص در مورد مشاهدات شب معراج می‌فرماید: ان‌گاه تا اسمان پنجم بالا رفتیم. در ان‌جا مردى میانسال با چشمانى درشت را یافتیم که گروهى از امتش گرداگرد او جمع شده بودند. جبرئیل به من اشاره کرد که او هارون بن عمران است و در میان قوم خویش بسیار محبوب بود.‏ [ 18 ] قرار گرفتن پیامبری در نسل هارون: ان موسى و هارون کانا نبیین مرسلین اخوین فجعل الله النبوه فی‏ صلب هارون دون صلب موسى ؛ [ 19 ] موسی و هارون ع دو برادر و هر دو از پیامبران مرسل بودند ، اما خداوند نبوت را در نسل هارون قرار داد. نورانیت و صفای باطن: و لقد اتینا موسى‏ و هارون الفرقان و ضیا ؛ [ 20 ] هارون داراى نور و روشنایى باطنى و وسیله تشخیص حق از باطل بود. تشابه جایگاه امام علی ع به جایگاه حضرتشان: در احادیث فراوان ؛ مانند حدیث منزلت ، نسبت امام علی ع به پیامبر اسلام ص مانند نسبت هارون ع به موسی ع تشبیه شده ، با این تفاوت که هارون ع پیامبر بود ، ولی امام علی ع پیامبر نبود. [ 21 ] فصاحت: و اخی‏ هارون هو افصح منی لسانا ... ؛ [ 22 ] و برادرم هارون از من فصیح‏‌تر است. وفات و محل دفن سرانجام هارون ع در سن 123 سالگی ، [ 23 ] و سه سال پیش از حضرت موسى ع ، [ 24 ] در صحرای تیه از دنیا رفت. [ 25 ]                   [ 1 ] . طبرسی ، فضل بن حسن ، مجمع البیان فی تفسیر القران ، مقدمه ، بلاغی‏ ، محمد جواد ، ج ‏7 ، ص 16 ، تهران ، ناصر خسرو ، چاپ سوم ، 1372ش. [ 2 ] . ر. ک: فرعون و کشتن کودکان بنی اسرائیل ، 34845.   [ 3 ] . طبری ، ابو جعفر محمد بن جریر ، تاریخ الامم و الملوک تاریخ طبری ، تحقیق ، ابراهیم ، محمد ابو الفضل ، ج 1 ، ص 388 ، بیروت ، دار التراث ، چاپ دوم ، 1387ق ؛ مسعودی ، علی بن حسین ، اثبات الوصیه للامام علی بن ابی طالب ، ص 52 ، قم ، انصاریان ، چاپ سوم ، 1384ش.                                [ 4 ] . ر. ک: زنده ماندن هارون ع در زمان کشتن پسران بنی‌‌اسرائیل ، 105383 ؛ فرعون و کشتن کودکان بنی اسرائیل ، 34845. [ 5 ] . یعقوبی ، احمد بن ابی یعقوب‏ ، تاریخ الیعقوبی ، ج1 ، ص 41 ، بیروت ، دار صادر ، بیروت ، چاپ اول ، بی‌تا. [ 6 ] . طبرسی ، فضل بن حسن ، اعلام الوری باعلام الهدی ، ص 160 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ سوم ، 1390ق.ام [ 7 ] . بقره ، 248. [ 8 ] . طه ، 24. اذهب الى‏ فرعون انه طغى‏ . [ 9 ] . طه ، 29. [ 10 ] . مریم ، 53. [ 11 ] . طه ، 32. [ 12 ] . ر. ک: مکارم شیرازی ، ناصر ، تفسیر نمونه ، ج ‏13 ، ص 188- 189 ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، چاپ اول ، 1374ش ؛ سلطه و ولایت موسی ع نسبت به هارون ع ، 99277 ؛ موسی ع و انتخاب وزیر ، 42101 [ 13 ] . طه ، 31. [ 14 ] . اعراف ، 142. [ 15 ] . طه ، 94. [ 16 ] . اعراف ، 150. [ 17 ] . ر. ک: دلیل برخورد تند و شدید حضرت موسی با هارون ، 87842. [ 18 ] . صالحی دمشقی‏ ، محمد بن یوسف ، سبل الهدی و الرشاد فی سیره خیر العباد ، ج 3 ، ص 88 ، بیروت ، دار الکتب العلمیه ، چاپ اول ، 1414ق ؛ جزائری ، نعمت الله ، داستان پیامبران یا قصه‌های قران از ادم تا خاتم ترجمه قصص الانبیا ، مترجم ، عزیزی ، یوسف ، ص 344 ، تهران ، هاد ، چاپ اول ، 1380ش. [ 19 ] . شیخ صدوق ، معانی الاخبار ، محقق ، مصحح ، غفاری ، علی اکبر ، ص 126- 127 ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ اول ، 1403ق. [ 20 ] . انبیا ، 48. [ 21 ] . ولایت ، سیاست و مرجعیت دینی امام علی ع به استناد حدیث منزلت ، 38766 ؛ عقد اخوت ؛ بیانگر فضیلت امام علی ع ، 68916. [ 22 ] . قصص ، 34. [ 23 ] . تاریخ الیعقوبی ، ج 1 ، ص 41. [ 24 ] . مجمع البیان فی تفسیر القران ، ج ‏7 ، ص 16. [ 25 ] . تاریخ الامم و الملوک تاریخ طبری ، ج ‏1 ، ص 434 ؛ رحلت هارون به مرگ طبیعی ، 29208. **دیدگاه قرآن کریم:** قرآن به صراحت مسلمانان را امت واحده دانسته است و اگر آنان را به همیاری و کمک یکدیگر دستور داده است واژه‌هایی مثل مسلمان ایرانی و مسلمان لبنانی و… در آن نیامده است و اساسا مرزهای سیاسی – جغرافیایی دنیای امروز در اعتقادات اسلامی‌ مردود است و بر اساس موضوع برادری امت اسلامی‌ در سوره‌ها و آیه‌های مختلفی پافشاری و اصرار شده است و حتی پا را فراتر نهاده و همه مستضعفین جهان را فارغ از دین شان جزء جبهه اسلام دانسته است.

**سنت معصومین (علیهم السلام):** پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و ائمه اطهار(علیهم السلام) هم بی شک موضوع گیری قرآن را دارند. در بیانات پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و اهل بیت(علیهم السلام) برادری امت اسلامی و نفی هرگونه مرزبندی به وضوح مشهود است. تا آنجا که پیامبر(صلی الله علیه و آله) فرمودند: هرکس شب را صبح کند و به امور مسلمین اهتمام نورزد مسلمان نیست. این گونه است که نه تنها این امر را واجب کردند بلکه آن را معیار و شاخص مسلمانی قرار دادند.

**دیدگاه انسانی:** بی شک هر انسانی فارغ از هرگونه مرزبندی سیاسی، جغرافایی و حتی فارغ از هرگونه اعتقادات مذهبی و مسلکی با این مسئله روبروست؛ زیرا انسان ذاتا از ظلم بیزار و خواهان عدالت است. هر انسانی دوست دارد از مظلوم دفاع کند مگر اینکه از جنبه روحی و روانی از جرگه انسانیت خارج شده باشد.

**از دیدگاه سیاسی و روابط بین الملل:** طبق آمارهای سازمان‌های جهانی، کشور "چین” بیشترین کمک مالی و سیاسی را به فلسطین کرده است. شاید این حرف، محال به نظر برسد اما از دیدگاه سیاست خارجی امر واجبی است؛ زیرا هر شخص اهل سیاستی عقیده دارد هرچه می‌شود دشمن را پشت خاکریزهای دورتر نگه دارد تا خود آسوده باشد. 

وقتی کشوری مثل آمریکا به دنیای تک قطبی اعتقاد دارد و در این دهکده جهانی خود را کدخدا می‌داند و قصد دارد با تمام توان هر مخالف و رقیبی را از سر راه رسیدن به این آرزوی محال بردارد وظیفه سیاسی کاملا روشن و واضح است. بر اساس نظر بیشتر اندیشمندان دینی ، ترتیب سوره‌های قران توقیفی است ؛ یعنی قران در زمان پیامبر ص و به وسیله ان‌حضرت ص جمع‌اوری شده [ 1 ] و اکنون نمی‌توان تغییری در چینش ان به وجود اورد. از طرفی برخی معتقدند که ابتدا و انتهای هر سوره با سوره‌‌های قبلی و بعدی مرتبط بوده و برای بیان ان ، دلایلی را بیان می‌کنند. در همین راستا در بیان ارتباط انتهای سوره فاطر و ابتدای سوره یس چنین این‌گونه گفته شده است: چون خداوند سبحان در ایات پایانی سوره فاطر به این موضوع اشاره می‌کند که مشرکان به خدا قسم خورده‏اند ، اگر پیامبری برای مردم مکه بیاید ، حتما به او ایمان خواهند اورد: و اقسموا بالله جهد ایمانهم لئن جاهم نذیر لیکونن اهدی‏ من احدی الامم فلما جاهم نذیر ما زادهم الا نفورا ؛ [ 2 ] انها با نهایت تاکید سوگند خوردند که اگر پیامبری انذار کننده به سراغ انها بیاید هدایت یافته‌‏ترین امت‌ها خواهند بود ، اما هنگامی که پیامبری برای انها امد جز فرار و فاصله گرفتن از حق چیزی بر انها نیفزود ! و سپس دلایلی را برای پای‌بند نبودن انان به وعده‌های خویش بیان می‌کند ؛ لذا سوره بعدی را با ایات یس و القران الحکیم‏ اغاز می‌فرماید تا ضمن اشاره به پیامبر اسلام ص و نیز به قران کریم ، این تخلف از وعده را بار دیگر به رخ کافران بکشد. [ 3 ] گفتنی است که اعتقاد به لزوم مرتبط بودن ایات ابتدایی هر سوره با ایات پایانی سوره قبل از ان ، موضوعی نیست که مورد پذیرش تمام اندیشمندان دینی باشد و در هیچ سوره‌ای از قران ، نتوان خلاف ان‌را یافت.   [ 1 ] . جمع اوری قران توسط رسول خدا ، 1625 ؛ جمع اوری قران ، 5028 ؛ جمع قران بر اساس ترتیب نزول ، 4966 ؛ جمع‌اوری و تنظیم قران ، 71. [ 2 ] . فاطر ، 42. [ 3 ] . طبرسی ، فضل بن حسن ، مجمع البیان فی تفسیر القران ، مقدمه ، بلاغی‏ ، محمد جواد ، ج 8 ، ص 647 ، تهران ، ناصر خسرو ، چاپ سوم ، 1372ش ؛ کاشانی ، ملا فتح الله ، زبده التفاسیر ، ج 5 ، ص 497 ، قم ، بنیاد معارف اسلامی ، چاپ اول ، 1423ق ؛ حسینى شیرازى ، سید محمد ، تقریب القران الى الاذهان‏ ، ج 4 ، ص 430 ، بیروت ، دار العلوم‏ ، چاپ اول ، 1424ق‏. البریه و الوری ، تقریبا به یک معنا هستند ؛ هرچند که لغت‌شناسان ، اختلافاتی اندک میان این دو کلمه مطرح کرده‌اند: واژه‌ی البریه از ماده‌ی برا مشتق شده و به معنای مخلوقات است. [ 1 ] برخی نیز گفته‌اند که اصل ان از کلمه‌ی البری به معنای خاک است. [ 2 ] اما الوری به مخلوقاتی گفته می‌شود که بر روی زمین وجود دارند. [ 3 ] یعنی مردم همان عصر که نه شامل گذشتگان و نه ایندگان می‌شود . [ 4 ] البری نیز به همین معنا است ؛ گفته می‌شود خیر الوری و البری. [ 5 ] [ 1 ] . ‏طریحی ، فخر الدین ، مجمع البحرین ، تحقیق ، حسینی‏ ، سید احمد ، ج 1 ، ص 49‌ ، تهران ، کتابفروشی مرتضوی ، چاپ سوم ، 1375ش. [ 2 ] . حمیری ، نشوان بن سعید‌ ، شمس العلوم و دوا کلام العرب من الکلوم‌ ، محقق ، عمری ، حسین بن عبد الله ، اریانی ، مطهر بن علی ، عبد الله‌ ، یوسف محمد ، ج 1 ، ص 489 ، دمشق ، دار الفکر ، چاپ اول ، 1420ق. [ 3 ] . فراهیدی ، خلیل بن احمد ، کتاب العین ، محقق ، مصحح ، مخزومی ، مهدی ، سامرائی ، ابراهیم ، ج 8 ، ص 305 ، قم ، هجرت ، چاپ دوم ، 1410ق. [ 4 ] . راغب اصفهانی ، حسین بن محمد ، المفردات فی غریب القران ، تحقیق ، داودی ، صفوان عدنان ، ج 4 ، ص 445 ، دمشق ، بیروت ، دارالقلم‏ ، الدار الشامیه ، چاپ اول ، 1412ق. [ 5 ] . ازهری ، محمد بن احمد ، تهذیب اللغه ، ج 15 ، ص 194 ، بیروت ، دار احیا التراث العربی‏ ، چاپ اول ، 1421ق. اصل دلسوز بودن برای مردم ، کاری پسندیده و مورد سفارش تعالیم دینی است. و پیشوایان دین هم چنین روحیه‌ای داشتند: لقد جاکم رسول من انفسکم عزیز علیه ما عنتم حریص علیکم بالمؤمنین رؤف رحیم ؛ [ 1 ] به یقین ، پیامبری از جنس خود شما به سویتان امد که رنج‌هاى شما او ازرده ساخته و اصرار بر هدایت شما دارد و نسبت به مؤمنان ، بسیار مهربان و دلسوز است ! اما با این وجود ، دلسوزی هم اندازه‌ای دارد و نباید ان‌را تا حدی گسترش داد که انسان از دیگر کارهای خود باز بماند و یا به سلامتی جسم و روح خود اسیب برساند. در توصیف حالات پیامبر گرامی اسلام ص گزارش شده است که ان قدر غم‌‌خوار و دلسوز مردم بودند که از اصرار انان بر باقی‌ماندن در وادی گمراهی‌شان ان‌قدر غمگین و ازرده‌دل می‌‌شدند که سلامتی‌شان به خطر می‌افتاد: لعلک باخع نفسک الا یکونوا مؤمنین ؛ [ 2 ] نزدیک است که برای ایمان نیاوردن مردم ، به جهت غم و اندوه خود را هلاک کنی. اما خداوند خطاب به پیامبرش می‌فرماید: و لا تحزن علیهم و لا تکن فی‏ ضیق مما یمکرون‏ ؛ [ 3 ] از تکذیب و انکار انان غمگین مباش ، و سینه‌‏ات از توطئه انان تنگ نشود. و به عبارتی: کمی هم به فکر خود باش ! این توصیه خداوند به پیامبر ص را افراد باایمان نیز باید در زندگی خود به کار گیرند. بنابر این ، انسان باید همواره با احساساتی لطیف ، دلسوز دیگران باشد ، اما اگر مشاهده می‌کند که به تدریج دارای روحیه‌ای شده که ناراحتی و اندوه او به صورت غیر ارادی به درازا کشیده و ادامه زندگی سالم را برای او دشوار می‌کند ، باید تلاش کند تا بیش از اندازه در معرض حوادث اندوهبار قرار نگرفته و در صورت تداوم افراطی حزن و اندوه با استفاده از ارتباط با خدا و نیز بهره‌برداری مشروع از مواهب دنیوی روحیه خود را تغییر داده و به زندگی عادی برگردد.   [ 1 ] توبه ، 128. [ 2 ] . شعرا ، 3. [ 3 ] . نمل ، 70. در برخی سایت‌ها دعایی به نام دعای اعظم مولود‌نامه با برخی تفاوت‌‌ها مطرح شده و نیز خواصی برای ان برشمرده شده است: اللهم ارزقنا امن المصطفی ایمان المصطفی اخلاص اسلام المصطفی اللهم ارزقنا برک ـ ه المصطفی انبیا المصطفی بصیره المصطفی حجه المصطفی اللهم ارزقنا سر المصطفی توکل المصطفی اللهم ارزقنا ثواب المصطفی صراط المصطفی اللهم ارزقنا حیا المصطفی حلم المصطفی اللهم ارزقنا دعا المصطفی دین المصطفی دیاسه المصطفی رافه المصطفی اللهم ارزقنا زهد المصطفی زینه المصطفی زیاره المصطفی سعاده المصطفی صبره المصطفی سخاوه المصطفی اللهم ارزقنا شریعه المصطفی شهاده المصطفی اللهم ارزقنا صوت المصطفی صحبه المصطفی ضیا المصطفی جمال المصطفی اللهم ارزقنا طلعه المصطفی طهاره المصطفی طاهر المصطفی اللهم ارزقنا عشره المصطفی عباده المصطفی عنایه المصطفی اللهم ارزقنا غیاث المصطفی غیره المصطفی غربه المصطفی اللهم ارزقنا فلاح المصطفی فراتحه المصطفی لطف المصطفی اللهم ارزقنا کلام المصطفی اکرم المصطفی لذه المصطفی لقا المصطفی امال المصطفی اللهم ارزقنا محبه المصطفی هذ المصطفی اللهم ارزقنا نهایه المصطفی نظافه المصطفی اللهم ارزقنا ودع المصطفی و صل المصطفی ولایه المصطفی اللهم ارزقنا حبیبه المصطفی همه المصطفی هدایه المصطفی اللهم ارزقنا یمین المصطفی یسار المصطفی جنوب المصطفی و سلم تسلیما کثیرا و ان یکاد الذین کفروا لیزلقونک بابصارهم لما سمعوا الذکر و یقولون انه لمجنون و ما هو الا ذکر للعالمین فالله خیر حافظا و هو ارحم الراحمین . در ارتباط با این دعا باید گفت ؛ با جست‌وجویی که داشتیم در منابع قابل استناد روایی ، چنین دعایی را نیافتیم و بخش‌هایی از ان نیز یا منطبق بر ادبیات عرب نبوده و یا باید با توجیه ، معنای درستی برای ان در نظر گرفت. البته درخواست بسیاری از انچه در این دعا خواسته شده ، درخواستی صحیح و خداپسندانه است. به هر حال بهتر است برای مناجات با خدا از دعاهایی استفاده شود که یا دارای سند بوده و یا تمام مفاد ان منطبق بر اموزه‌های دینی باشد. اجمالا می‌توان گفت که هنگام سخن گفتن از امکان ، گاه معنای عامی را در نظر می­گیریم که شامل ضرورت هم خواهد بود. مثلا اگر گفته شود: ممکن است خدایی وجود داشته باشد ، ممکن است فرشته‌ای وجود داشته باشد ، ممکن است پیامبری وجود داشته باشد و ... ، مشخص است که سخن متکلم ناظر به امکان عام است ، و گرنه وجود خدا که ضرورت دارد و در دایره ممکنات نمی‌گنجد. این نوع سخن در قالب ممکنه عامه قابل ارزیابی است. اما اگر گفته شود: ممکن است که زوایای مثلث هم‌اندازه باشند ، در این‌جا متکلم از امکان ، تنها معنای خاصی را در نظر دارد که در مقابل ضرورت و وجوب قرار می‌گیرد. به چنین امکانی امکان خاص و به قضیه‌ای که ناظر به چنین امکانی است ، ممکنه خاصه می‌گویند. به هر حال ، اندیشمندان منطق ، این دو اصطلاح را این‌گونه توضیح داده‌اند: ممکنه عامه: قضیه‌‏ای است که حکم در ان به سلب ضرورت از جانب مخالف باشد.   قضایایی که در انها ، حمل محمول بر موضوع ، امری محال و ممتنع نباشد ، قضیه ممکنه عامه می‌نامند ؛ زیرا اعم است از این‌که حمل محمول بر موضوع به نحو ضرورت و وجوب باشد ، مانند این‌که هر انسانی ناطق است ؛ یا حمل محمول بر موضوع نیز مانند سلب ان ضرورت نداشته باشد ، مانند هر انسانی راه‌رونده است ؛ یعنى سلب راه رفتن از او ضرورى نیست. [ 1 ] ممکنه خاصه: قضیه‌‏ای است که حکم در ان به سلب ضرورت از جانب موافق و مخالف هر دو باشد ، مثل هر انسانی نویسنده است . علت ممکنه خاصه بودن این قضایا نیز این است که نسبت به قضایای ممکنه عامه ، خاص‌تر است و دائره شمولش کمتر است ؛ زیرا شامل قضایایی که حمل محمول بر موضوع به نحو وجوب و ضرورت است ، نمی‌شود. [ 2 ]     [ 1 ] . سجادى ، جعفر ، فرهنگ معارف اسلامى ، ج ‏3 ، ص1914 ، تهران ، کومش ، چاپ سوم ، 1373ش. [ 2 ] . همان.