آیا انسان پس از مرگ نیز دارای اراده و اختیار است؟
با توجه به این‌که داشتن اختیار از خصوصیات روح انسانی است، وجود اختیار پس از مرگ هم امری معقول به نظر می‌رسد. در این باره توضیح بفرمایید.
نیروی اراده و قدرت اختیار و انتخاب هر چند از ویؤگی روح انسان است. اما گاهی به صورت تعلیق در می اید و از فعلیت می افتد ؛ مانند زمانی که در حال بی هوشی است. در مورد اراده و اختیار پس از مرگ می توان گفت: انسان هر چند در عالم پس از مرگ از اراده و اختیار برخوردار است. اما دایره اراده و حوزه حق انتخاب مانند دنیا نیست که هر هدفی را بتواند مد نظر قرار دهد ؛ و هر وسیله ای را برای رسیدن به ان هدف می تواند اراده و اختیار کند و در موارد زیادی هم به نتیجه دلخواه خود برسد.
مسئله تخلیه روح در سخنان حکیمان و اهل معرفت بحث شده است. انچه از سخنان انان به دست می اید ؛ این است که انسان در پرتو تزکیه نفس و اجتناب برخی از کارها و تمرین و ممارست در انجام بعضی اعمال ؛ این توانایی در او ایجاد می شود که بتواند روح خود را از بدن مادی خود تخلیه و رها کند. به دیگر سخن ؛ روح در قالب جسمی مثالی ، سفری روحانی انجام داده و در عالم سیر می کند. اما تخلیه روح ؛ بدین معنا نیست که روح به طور کلی از بدن خارج شود ؛ چرا که این امر جز به هنگام مرگ محقق نخواهد شد ، بلکه حالتی است مثل خواب ، با این فرق که شخص ، متوجه این مطلب هست که حقیقت او غیر از بدن مادی است. استاد مطهری درباره تخلیه روح می گوید: انسان در نتیجه تقرب به خداوند - تقرب به خداوند در نتیجه عبودیت و اخلاص و خود را فراموش کردن و تذلل در نزد پروردگار و اطاعت محض در برابر پروردگار- می رسد به این مرحله که ؛ در عین این که بدنش نیازمند به روح است ، روحش از بدنش بی نیاز می شود ، چطور ؟ ما الان ، هم روحمان نیازمند به بدنمان است ، هم بدنمان نیازمند به روحمان. الان اگر ان روح و قوه حیات ما نباشد این بدن ما زنده نیست ؛ اگر هم این بدن ما نباشد این روح ما در این جا کارى از او ساخته نیست ، نمی تواند کارى بکند. اما ایا همه انسان ها همین جورند ؟ هم بدنشان نیازمند به روح است و هم روحشان نیازمند به بدن ؟ یا این که انسان هایى در نتیجه تقرب به خدا و عبودیت پروردگار ، می رسند به این حد که لااقل روحشان از بدنشان بی نیاز می شود. چطور بی نیاز می شود ؟ یعنى این قدرت را پیدا می کنند که به اصطلاح روح را از این بدن تخلیه کنند ( البته در اینجا تخلیه به معناى مردن نیست ) ، یعنى همان استقلال روح را در مقابل بدن حفظ می کنند. در زمان خودمان ، هستند چنین اشخاصى که قدرت دارند تخلیه کنند ، یعنى روح را از بدن منفک کنند به طورى که خودش را مسلط بر این بدن می بیند. بدن خودش را می بیند که در اینجا مثلا مشغول عبادت است و خودش در جاى دیگر سیر می کند ، افق وسیع ترى را دارد می بیند. شیخ شهاب الدین سهروردى ، معروف به شیخ اشراق عبارتى دارد ، می گوید ما حکیم را حکیم نمی شماریم مگر ان وقتى که قدرت داشته باشد بر این که روح خودش را از بدنش خلع کند. میر داماد می گوید ما حکیم را حکیم نمی شماریم مگر در ان مرحله اى که خلع بدن برایش ملکه شده باشد ؛ یعنى هر وقت که اراده کند بتواند روح خودش را از بدنش مستقل و جدا کند . [ 1 ] برخی از اهل معرفت نیز بر این باورند که هرکس فانی در حق شده از نفس و خودیت خود رهایی می یابد. [ 2 ] البته به نظر برخی از اندیشمندان قدرت بر تصرف در بدن ، از تخلیه روح بالاتر است. استاد مطهری می گوید: این مرکب عبودیت از این هم بیشتر انسان را به خدا نزدیک می کند و از این بیشتر هم به انسان قدرت و توانایى می دهد ... ، نه تنها رابطه انسان با بدن خود به این جا منتهى می شود که روح از بدن مستقل شود و نیاز خودش را از بدن سلب کند ، می رسد به مرحله اى که هر تصرفى که بخواهد ، در بدن خودش می کند. حتى این قدرت را پیدا می کند که جلوی حرکت قلب خودش را یک ساعت بگیرد و نمیرد ، قدرت پیدا می کند دو ساعت نفس نکشد و نمیرد ، قدرت پیدا می کند که با همین بدن طى الارض کند ... این اثر عبادت است . [ 3 ] نتیجه ای که از این متون به دست می اید تخلیه روح از جسم است ؛ اما این که فردی بتواند روح خود را وارد جسم دیگری نموده و با جسم دیگری برود کار انجام دهد ، چنین مطلبی از این متون به دست نمی اید و تصریح بدان ندارند و از کسی چنین حالتی را نقل نکرده اند هر چند ظاهرا از لحاظ فلسفی نباید اشکالی داشته باشد و با عنایت الهی امکان پذیر است. بلکه انچه حکیمان به عنوان قدرت نفس بر تسلط دنیای بیرون مطرح کرده اند می تواند شامل چنین قدرتی نیز گردد. استاد مطهری در این باره می گوید: مرحله بالاتر ، ان قدرتى است که بنده اى در اثر بندگى و عبودیت خداوند و در اثر قرب به ذات اقدس الهى و در اثر نزدیک شدن به کانون لایتناهاى هستى می تواند در دنیاى بیرون خودش هم تصرف کند ، می تواند چوبى را تبدیل به اژدها کند ، می تواند قرص ماه را دو نیم کند ، می تواند تخت بلقیس را در یک چشم به هم زدن از یمن به فلسطین احضار کند. بله می تواند. العبودیه جوهره کنهها الربوبیه . [ 4 ] اما توجه به یک نکته لازم است و ان این که چنین قدرتی ( فردی بتواند روح خود را وارد جسم دیگری نموده و با جسم دیگری برود کار انجام دهد ) را در اختیار نوع بشر قراردادن ، ممکن است لوازم و عواقب خطرناکی داشته باشد ؛ از این جهت بعید به نظر می اید خداوند متعال چنین قدرتی را در اختیار نوع انسان ( غیر اولیای الهی ) قرار داده باشد. [ 1 ] . مطهرى ، مرتضی ، مجموعه اثار ، ج 23 ، ص491 ، تهران ، صدرا ، چاپ هشتم ، 1377ش. [ 2 ] . عطار نیشابورى ، فرید الدین ، منطق الطیر ( معرب ) ، مترجم ، جمعه ، بدیع محمد ، ص 311 ، مصر ، الهیئه المصریه العامه للکتاب ، چاپ چهارم ، 2006م. [ 3 ] . مجموعه اثار ، ج 23 ، ص 493. [ 4 ] . همان. مسلماً فوت همسر از جمله رویداد های استرس آمیزی است که می تواند فشار روانی زیادی را برای افراد ایجاد کند و با تغییرات بزگی در روند زندگی فرد همراه باشد. این که چگونه بتوانیم با غم از دست دادن شریک زندگی امان کنار بیاییم و مرگ او را بپذیریم، کاری سخت و دشوار است. فرد بعد از فوت همسرش ممکن است احساسات مختلفی را تجربه کند و از مراحل روحی مختلفی عبور کند تا در نهایت بتواند به روال یک زندگی عادی برگردد. هنگامی که فردی همسرش را از دست می دهد به نحوی سبک زندگی او نیز تغییر خواهد کرد غصه خوردن ،احساس تاسف ، خشم و احساس گناه طبیعی ترین احساسی است که یک فرد ممکن است در این رابطه تجربه کند. بعد از فوت همسر ، همان طور که مددجوی گرامی ذکر کرده است مدیریت کردن امور منزل کار بسیار سختی خواهد بود به ویژه در فرهنگ ما که مدیریت کردن امور زندگی به شکل اشتراکی انجام می شود و به نوعی تقسیم وظایف در زندگی مشترک دیده می شود. مثلاً شوهر عمدتاً وظیفه کسب درآمد را برعهده دارد و دیگری نیز امور منزل را انجام می دهد. لذا بعد از فوت یکی از همسران تمامی وظایف او به فرد دیگری محول خواهد شد. از طرف دیگر تنها ماندن ، استرس و نگرانی های خاص خود را به دنبال دارد. وجود یک آینده مبهم یا بدون همسر می تواند بر شدت این استرس بیافزاید. روانشناسان عقیده دارند ازدواج مجدد شاید برای برخی افراد بعد از مدتی با توجه به رعایت مسایل فرهنگی و عرفی میسر باشد اما برای آن که فرد بتواند زندگی جدیدی را با شخص دیگری آغاز کند ، نیاز به زمان دارد. مشاور خانواده وزوج درمانگران می توانند در این رابطه کمک کننده و تسهیل کننده باشند. اجل انسان در ایات قرانی به دو بخش اجل مسمی و اجل معلق تقسیم شده است. هر موجود زنده ای به حسب طبیعت و استعداد جسمى خود ، تا مدت معینى می تواند زنده بماند که اگر مانعی در ادامه حیات وی رخ ندهد ، او تا پایان عمر طبیعی خود زنده می ماند و حیات وی به گونه طبیعى پایان می یابد ، این گونه مرگ را اجل مسمى اجل غیرقابل تغییر و تبدیل گویند. اما اجل معلق تغییرپذیر است و به استناد علل ناقصه و مقتضیات ، به وقوع می پیوندد. و بر اثر اعمال نادرست انسان ممکن است بسیار جلو بیفتد که عذاب های الهی یکی از انها است و بر عکس بر اثر تقوا و نیکو کاری و تدبیر ممکن است بسیار عقب بیفتد. تمام ایاتی که بر تاخیر ناپذیری مرگ در هنگام سرامدن عمر دلالت دارند ، بر اجل مسمی منطبق هستند ؛ زیرا تنها ان اجل است که به هیچ وجه تاخیرپذیر نیست. با سلام
در خصوص سؤال موردنظر پک فوت متوفی قهراً حقوق مورد بحث در سند رسمی به وراث منتقل می‌شود و با احراز وراثت نام‌بردگان منفردا یا مجتمعا هم می توانند درخواست خلع ید به میزان سهم‌الارث خود را بنماید. وصیت از ریشه وصی و در معنای لغوی آن به معنای عهد، فرمان دادن ،سفارش کردن، و پرداختن به امور متوفی است. و در اصطلاح حقوقی بدین معناست که یک فرد تکلیف امور مالی و غیرمالی خود را برای بعد از فوتش معلوم و مشخص کند ،تا بازماندگان او بعد از فوت ، دچار مشکل نشوند و از طرفی امور خودش  نیز سر و سامان پیدا کند و اگر بدهی نیز داشته باشد بدهی‌هایش پرداخت شود. سلام و درود 
در خصوص فرض سوال 
چون این سهام عدالت نیز یک مال است 
لذا طبیعتا وفق قانون پس از فوت به کلیه وراث منتقل می شود مگر توافق دیگری بین وراث صورت گیرد 
موفق باشید شما تا یک سوم اموال را در زمان حیات خود می توانید وصیت نمایید بعد از فوت به صورت قهری به وراث که همسر شما هست نیز انتقال می یابد مگر اینکه تا قبل از فوت به نام فرزندان خود انتقال دهید. و با تنظیم وصیت نامه عهدی میتوانید برای فرزندتان وصی نعیین نمایید تا بعد از شما به امور ایشان رسیدگی کنند عرض ادب و احترام خدمت شما 
براساس ماده واحده قانون پیوند اعضاء بیماران فوت شده مصوب ۱۷/۱/۱۳۷۹ و آیین نامه اجرایی آن مصوب ۲۵/۲/۱۳۸۱ و اصلاحیه مورخ ۱۰/۷/۱۳۸۱ مرگ مغزی موت محسوب می شود و پس از تشخیص و احراز قطعی مرگ مغزی به شرح آیین نامه موصوف، کسی که دچار مرگ مغزی شده میت تلقی میشود و آثار و احکام حقوقی و قانونی مرگ بر او مترتب است . سلام 
كابر گرامي امكان صدور حكم به نفع شما محمتل است،البته پس از تكميل تحقيقات از سوي دادسرا و كلانتري ميتوان راجع به نتيجه نظر داد.ازجمله موداردي كه در صدور حكم موثر مي باشد ميتوان به قصد و انگيزه ضارب اشاره نمود. با عرض سلام خدمت شما 
در صورت فوت اشخاص، وراث در وهله اول نمی توانند اموال را بردارند تا اینکه ترتیب مقرر در مواد ۸۶۸ و ۸۶۹ قانون مدنی رعایت گردد.
ماده ۸۶۸ قانون مدنی بیان می دارد: مالكيت ورثه نسبت به تركه متوفي مستقرنمي شود؛ مگر پس از اداء حقوق و ديوني كه به تركه ميت تعلق گرفته است.
ماده ۸۶۹ قانون مدنی بیان می دارد: حقوق و ديوني كه به تركه ميت تعلق مي گيرد و بايد قبل از تقسيم آن اداء شود، از قرار ذيل است:
1)قيمت كفن ميت و حقوقي كه متعلق به اعيان تركه مثل عيني كه متعلق رهن است .
2)ديون و واجبات مالي متوفي .
3)وصاياي ميت تا ثلث تركه بدون اجازه ورثه و زياده برثلث با اجازه آنها.