Тел ғилемендә һуҙынҡылар системаһын  — вокализм ( — «һуҙынҡы өн»), ә тартынҡылар системаһын консонантизм ( — «тартынҡы өн») тип йөрөтәләр. Һуҙынҡылар һәм тартынҡылар бер-береһенән акустик, артикуляцион һәм функциональ яҡтан айырыла. Уларҙың төп айырмалары: