Ике романдың күп йыллыҡ уңышын аңлатып, әҙәбиәт белгесе Юрий Щеглов Ильф һәм Петровтың дилогияһы — совет  донъяһының киң  картинаһын күрһәтеү  арҡаһында  — 1920-1930 йылдарҙың үҙенсәлекле  «рус тормошо энциклопедияһы» булып тора, ә авторҙаштар булдырған йөҙләгән фрагменттарҙан йыйылған күп ҡатлы  панорама  «Бөтә Союз»  тип шартлы аталған картинаны барлыҡҡа килтерә, тип билдәләй. Был тезисты хуплап, Игорь Сухих   былай тип яҙа: «Башҡа бындай ентекле, колоритлы  совет ысынбарлығы картинаһы... беҙҙең  әҙәбиәттә, күрәһең, юҡ». Шул уҡ мәлдә  ике  әҫәр ҙә төрлө ваҡытта күп һанлы әҙәби трактовкалар кисерә: уларҙы «совет сатираһы классикаһы», алтмышынсы йылдар эшмәкәрҙәренең өҫтәл китабы, яңы Растиньяктарҙың интеллигенттарға ҡаршы памфлеты,  «әҙәби дайджест» тип атайҙар. Ильф һәм Петровтың мут романдарын тәүге тапҡыр интеллигенттарға ҡаршы  памфлет кеүек Осип Мандельштамдың  тол ҡатыны Надежда Яковлевна, ә һуңынан үҙенең  «Русофобия» эшендә Васисуалий Лоханкин йөҙөндә  революцияға тиклемге интеллигенцияға уҫал карикатураны күреүсе  И. Р. Шафаревич, ә романдарҙың  авторҙарында —  «бәләкәй халыҡтар» («антисистема») вәкилен күрә.   Мәҫәлән, Шафаревич былай тип яҙа: «Минең уйымса, Ильф һәм Петров романдарына традицион ҡарашты  ҡайтанан ҡарар кәрәк. Йомшаҡ, әммә аныҡ формала уларҙа, минең ҡарашҡа, төп йөкмәткеһен тәшкил итеүсе концепция үҫешә.  Ваҡиғалар боронғо рус тормошо  емереклектәре араһында бара, романдарҙа дворяндар, дин әһелдәре, интеллигенттар телгә алына  — улар бөтәһе лә нисектер шыҡһыҙ, әшәке хайуандар һымаҡ һүрәтләнә һәм  сирҡаныу тыуҙыра. Уларға хатта кешене ғәйепләп була торған  ниндәйҙер һыҙаттар ҙа хас түгел. Уларға бының  урынына   нәҡ физиологик яҡтан ситкә этәреү  маҡсаты булған штамп ҡуйыла: береһен яланғас, ерән йөн менән ҡапланған һәленеп торған  йыуан ҡорһаҡ менән; икенсеһе тураһында уның бәҙрәфтә яҡтылыҡты һүндермәгәне өсөн ҡамсылайҙар... Ундай йән эйәләре йәлләү тойғоһо уятмай, уларҙы юҡҡа сығарыу — күңелле һунар  һымағыраҡ, унда  тулы күкрәк менән тын алаһың, йөҙ балҡый һәм береһе лә күңелде төшөрмәй».   Әммә рәсәй-меннониты ҡорбаны Остап Бендерҙан тыш (ул үҙен «Алтын быҙау»  романында ҡәһәрле меннонит тип атай) ул үҙенән дә, йәһүд Михаил Самуэлевичтан (беренсе баҫмала хатта Моисеевич, поляк Адам Козлович, тик урыҫтар түгел Васисуалий Лоханкин һәм Шура Балаганов) да  мыҫҡыллап кәләләр.  Авторҙар, киреһенсә, антигеройҙарҙа   яҡшы һыҙаттарҙың күплеген күрһәтә, әммә улар сараһыҙҙан алдаҡсы булып китә. (Мәҫәлән, гимназияны тамамлаған Лоханкиндан айырмалы рәүештә зыялы Остап Бендерҙың ғаиләһенә золом ябырыла)  Бынан тыш, Илья һәм Петров  «Алтын быҙау» романын Остаптың Зося Синицкая менән туйы менән, социализм төҙөүселәр йәмғиәтенең яңы  ойошмаһы барлыҡҡа килеү  менән тамамлай. Тик авторҙарға  «ВКП(б)-ның иң юғарыһынан» Бендерҙың социализм төҙөүселәре араһында кәрәк түгеллеге  тураһында шылтыратыу, уларҙы тиҙ генә романдың беҙ белгән аҙағын яҙырға мәжбүр итә. Өс дуҫтың — И. Ильф, М. А. Булгаков, Е. Петровтың төп уҡыусыһы