Ливандың боронғо халҡы булған финикиҙәр финики яҙмаһын уйлап сығара, уларҙан был яҙманы гректар үҙләштерә. Финики диңгеҙселәре бөтә Урта диңгеҙ буйлап сәфәрләп йөрөй, хәҙерге Тунис (мәҫәлән, Карфаген), Алжир һәм Марокко урынлашҡан ерҙәрҙә, көньяҡ Испанияла, Сицилияның көнбайышында, Сардинияла һәм Мальтала колонияларын нигеҙләй.