XVIII—XIX быуаттарҙа Бөйөк Британия һәм Төньяҡ Америкала протестант сиркәүҙәрендә евангеликализм (evangelicalism) барлыҡҡа килә. Был лютеран, англикан һәм реформаттар сиркәүе эсендәге, ҡоро догматика һәм иерархиялылыҡҡа яуап итеп тыуған хәрәкәт, ҡайһы бер осраҡта уның нигеҙендә Мәғрифәтселек быуаты тыуҙырған атеизм, деизм һәм рационализм ята[6].