Башҡорттарҙың Таҙлар ырыуы XIII быуатта монголдар менән һуғыш башланғансы Яйыҡ менән Эмба йылғаһы араһында йәшәгән. Таҙлар ырыуы ул ваҡытта Табын ҡәбилә берләшмәһенә ингән. Туҡта хан (Сыңғыҙхан нәҫеле) менән Нуғай бәкләрбәк араһындағы һуғышта ҡатнашҡан таҙлар ырыуы Нуғай бәкләрбәк еңелгәндән һуң Урал тауы яғына күсенә. Улар таралып, бер өлөшө табын, үҫәргән (биләмәләрендә таҙлар атамалары осрай), бөрйән ҡәбиләләре составына инә. Әйле һәм табын берләшмәләре менән бәйләнешен таҙ ырыуы халҡы өҙмәй. XVI быуатта Ҡазан ханлығы еңелгәс, «ҡәлғә һаҡсылары»— ирәктеләр (табын ҡәбиләһенең бер өлөшө) таҙлар ырыуы ерҙәрендә урынлаша.