Платон фекере буйынса Ы . — эйдостар ( аңлайышлы , мәңгелек асылдар , әйберҙәрҙең рухи өлгөләре ) ; Аристотель фекере буйынса — “ формалар ” ( әйберҙәрҙе ойоштороу принциптары ) ; неоплатондарҙа ( Плотин , Прокл һ.б. ) — Дини Аң , Донъя Аңы . Антик донъяла билдәле материалистик тенденциялар ( милеттар , Гераклит , Демокрит ) булыуға ҡарамаҫтан , Ы. идеаллаштырыу өҫтөнлөк итә ; Ы. проблемаһы этик , эстетик һәм дини аспекттар менән тығыҙ бәйләнгән .