Эллинистик ҡала-илдәр Ҡара диңгеҙ һәм Урта диңгеҙ ярҙарында, Кесе Азияла, Сицилияла һәм Көньяҡ Италияла бик күп колонияларға нигеҙ һалалар, әммә б.э. 4-се быуаттыңда эске һуғыштар уларҙы Филипп II Македонский өсөн еңел табышҡа әйләндерә. Уның малайы Искәндәр Зөлҡәрнәйҙең кампаниялары грек мәҙәниәтен Персияға, Египетҡа, Һиндостанға тиклем еткерәләр, шулай уҡ уларҙың боронғо мәҙәниәттәре менән тығыҙ бәйләнешкә ыңғай юл асалар, һәм был яңы үҫеш осорон, Эллинизмды аса.