Был эштәрҙә Гумбольдтың ғалим булараҡ үҙенсәлектәре күренә: тәү ҡарашҡа төрлө күренештәрҙең дөйөм нигеҙен эҙләп табырға ынтылыу, метафизик принциптарға ышанмау. «Афоризмдар…» китабында ул әле физика закондарына ҡаршы килгән йәшәү көсө өсөн тора; әммә хайуандар электры тураһындағы тикшеренеүҙәрҙә үк фәндә 1830—1840 йылдарҙа ғына хасил булған тормошҡа рациональ ҡараш сағылдыра. Даһиҙың хайуандар туҡымаһындағы электр күренештәренә ҡарашы 50 йылдан Дюбуа-Реймондың хеҙмәттәрендә раҫлана. Соссюр менән Либихтың эштәренән һуң ғына фәндә үҫемлектәрҙе туҡландырыуҙың кәрәкле компоненты булараҡ минераль тоҙҙарҙың роле тураһында фекер раҫланды. Шул уҡ ваҡытта уның тормошоноң төп бурысы билдәләнә — «донъяны физик һүрәтләү».