Башҡортостан Э. буйынса иң тәүге мәғлүмәттәр 18 б. ғалим-сәйәхәтселәре И.И.Георги һәм И.И.Лепёхин хеҙмәттәрендә осрай , улар башҡорттарға бик күп үҫемлектәрҙең файҙалы үҙенсәлектәре билдәле булыуын яҙып ала . П.С.Палластың “ Рәсәй дәүләтенең төрлө урындары буйлап сәйәхәт ” ( “ Путешествие по разным местам Российского государства ” ) китабында башҡорттарҙың артышты балалар төтәҫләү өсөн һәм һаҡлағыс сифатында ҡулланыу тураһында мәғлүмәттәр бар .