Пирогов Джон Локканың тән язаһы, бала әхлағына төҙәтеп булмаҫлыҡ зыян килтереүсе, үҙ ҡылыҡтарын аңлауға һәм баһалауға түгел, ә ҡурҡыуға ғына нигеҙләнгән ҡолдар буйһоноуына өйрәтеүсе кәмһетеү тигән фекеренә тарафдаш булған. Ҡолдарса буйһоноу үҙен кәмһеткәндәре өсөн үс эҙләгән боҙоҡ холоҡ формалаштыра. Н. И. Пирогов фекеренсә,  уҡытыу һәм әхлаҡи тәрбиә биреү һөҙөмтәләре, дисциплинаны тотоу алымдарының тәьҫирлелеге уҡыусының яҙыҡлыҡ тыуҙырған бөтә шарттарҙы объектив баһаланылыуы, һөҙөмтәлә баланы ҡурҡыу йәки кәмһетеү аша түгел, ә уны тәрбиәләрлек яза тәғәйенләнелеүе менән билдәләнә. Ваҡлап һатыуҙы дисциплинар тәьҫир итеү сараһы итеп хөкөм итеп, айырым осраҡтарҙа физик яза ҡуллатүгел, ә уны тәрбиәләүсе яза тәғәйенләүе менән билдәләнә. Һыйғыр сыбыҡты дисциплинар тәьҫир итеү сараһы булыуын хөкөм итеп, айырым осраҡтарҙа педсовет ҡарары буйынса ғына физик яза ҡулланыуға юл ҡуйыу мөмкин тигән. Н. И. Пироговтың фекере ике төрлө булыуға ҡарамаҫтан, ул күтәргән мәсьәлә һәм унан һуң матбуғат биттәрендә таралған бәхәс ыңғай эҙемтәләргә килтерә: 1864 йылғы «Гимназиялар һәм прогимназиялар уставы» менән тән язалары бөтөрөлә.