Танып белеүсенең субъект  булыуы  тотош белем системаһы өсөн нигеҙ  булып тора; Р.Декарт фекеренсә,  был хәл  үҙе үк дәлил һәм инҡар итерлек түгел, шул уҡ ваҡытта ҡалғанын һәр саҡ шик аҫтына алып була ( шулай итеп эпистемологияға  хас булған  тәнҡитселек ( критицизм ) көсәйә бара). Аңдан ситтәге әйбер тураһында белемде ниндәйҙер сара ярҙамында алып була, (аңда булған белем өсөн бер ниндәй сара ла кәрәкмәй), бының менән бәйле тағы бер төп  эпистемологик мәсьәлә  килеп сыға,  атап әйткәндә —  тышҡы донъяны һәм башҡа кешеләрҙең аңын  нисек танып белергә .  Был һорауға яуап  эҙләү  тикшеренеүселәр һәм философтарҙы, бигерәк тә материализм һәм  реализм идеялары яҡлылырҙы, ауыр хәлгә ҡуя. Ҡайһы  бер концепцияларҙа был мәсьәләне ҡуҙғатмаҫҡа, ә  берҙән-бер ысынбарлыҡ тип субъекттың аңын һәм  донъяны  барлыҡ хис-тойғолар (эмпиризмда), йәки рационалистарса —уйҙағы конструкт, аңдың һөҙөмтәһе тип  иҫәпләргә тәҡдим ителә.