1186 йылда ағай-энеле болярҙар Фёдор һәм Асень Төньяҡ-Көнсығыш Болгарияла башлаған ихтилал византийҙарҙы ҡыуып сығарыу мөмкинлеге бирә. Фёдор шул ваҡытта Петр исеме менән үҙен батша тип иғлан иткән. Тиҙҙән хакимлыҡ Петрҙың ағаһына — Асенгә күсә, ул батша тип иғлан ителгән. XII быуат аҙағында болгар ерҙәре аша Өсөнсө тәре походы уҙған. 1190 йылда византийҙар Тырново ҡалаһын ҡамаған, ләкин еңелгән. Византия юғары ҡатламы болгарҙыҡына алмашынһа ла, феодаль тәртиптәр тейелмәй һаҡланған. Болгар болярҙары, үҙҙәренең хәл-торошона ҡарап, «бөйөк» һәм «кесе» тип аталғандар. Әммә улары ла, былары ла тик батшаға ғына буйһонған. Һалымды аҡсалата түләүҙе дауам иткән париктарҙың шәхсән буйһоноуы көсәйгән. Влах һәм отрок-көтөүселәр ул дәүерҙә крепостнойҙар хәленә төшкән. Тырнов, Средец, Боруй, Видин, Анхиал, Червен, Несебыр, Каварна, Созопол, Силистра ҡалалары һәм башҡалар эре сауҙа-һөнәрселек үҙәктәренә әүерелгән. Болгар батшалығы батшалары тәү тапҡыр аҡса һуғыуҙы индерәләр. Дубровник, Генуя һәм Венеция сауҙагәрҙәренә Болгарияла пошлина түләмәй һатыу итеү хоҡуғы бирелгән[26].