Бер нисә йылдан йәнә һуғыштар ҡабына (Дания менән Швеция, Англия һәм Испания менән Франция араһында). Реформация Европаның үҫешен оҙаҡ йылдарға туҡтата. Бынан тыш, күбеһе һуғышты ыңғай яҡтан ҡарағандар: нимәгә ул цивилизация, әгәр һеҙ уны яҡлай йәки юҡҡа сығара алмағас? Цивилизацияның идеалы боронғо гректарҙан һәм римдарҙар алына: мәғариф, дисциплина һәм ҡалалағы тормош кешеләрҙе цивилизациялы итеү өсөн кәрәк.