XV быуатта башланып ХХ быуатҡа тиклем барған донъя колониялаштырыуы (илде баҫып алып, үҙ файҙаһына әйләндереү) барышында төп халыҡтарҙың күпселеге, айырыуса планетаның аҙ һанлы халыҡтары, юғалыу хәүефе аҫтында ҡала. БМО-ның генераль Ассамблеяһының 2007 йылдың 13 сентябрендәге 61/295 резолюцияһында төп халыҡтар «колониялаштырыу һәм үҙ ерҙәренән, территорияларынан һәм ресурстарынан мәхрүм итеү һөҙөмтәһендә тарихи ғәҙелһеҙлектәр ҡорбандары булдылар», тип яҙыла.