Түбәнге (Көньяҡ) Месопотамия — Тигр һәм Евфраттың аллювиаль үҙәнен үҙ эсенә ала (хәҙерге Көньяҡ Ирак); ҡайһы берҙә уны Ирак, Эль-Ирак (ғәр.  «яр, яр буйы») тип тә йөрөтәләр. Евфрат, Тигр һәм Тигрҙың ҡушылдығы — Дияла йылғаһының түбәнге ағымы Көньяҡ Месопотамия аша үтә. Ике йылғаның да ағымдары ауышлығы бәләкәй, шуға ла йылға үҙенең улағын йыш алмаштыра, күп һанда ҡултыҡтар, бик һай иҫке улаҡтар, һаҙмат урындар хасил була; Түбәнге Месопотамияның бөтә тигеҙлеге лә йыл һайын яҙын булған ташҡындарҙан һуң ҡалған йылға ултырмалары (аллювий) менән ҡапланған. Климаты эҫе, тропик. Дымдың бик аҙ булыуы менән бергә һауа температураһы бик юғары (йәйен 50°С тиклем), тәбиғи күләгәләр юҡ, төрлө сирҙәрҙе таратыусы бөжәктәр күп, шуға ла Көньяҡ Месопотамия кеше йәшәү өсөн бик үк уңайлы түгел. Борондан һаҡланып ҡалған ландшафт бер төрлө: йәйеңке тигеҙ сүллек, һаҙматлы һыу ятҡылыҡтары ситендә ҡамыш ҡына үҫә; боронғо заманда ситтән хөрмә пальмыһы килтерелгән, һәм ул — Түбәнге Месопотамияла һәм хәҙерге Иракта яруслы баҡсасылыҡтың нигеҙе. Бында үҫемлектәр донъяһы бик ярлы: ҡамыштан тыш, тамариск, әрем үҫә; йылға ярҙары булап тал осрай. Түбәнге Месопотамияның төп байлығы — уңдырышлығы менән башҡа ерҙәрҙән айырылып торған аллювиаль тупраҡ, ләкин ул һуғарған осраҡта ғына уңыш бирергә һәләтле.