Батырҙар тураһындағы әкиәттәр (Алпамыша һәм Барсынһылыу, Ете ағай-эне һәм апай, Айыуғолаҡ, Акъял батыр, Белмәҫ батыр, Тимерхан һ.б.). Бындай башҡорт әкиәттәренең үҙенсәлеге булып геройҙар батырлығының кәм кимәлдә сағылышы, уларҙың эш-хәрәкәттәре ваҡыт ағымына буйһонмауы тора. Батырҙарҙың дошманы — мифик йәндәр, аждаһа, бәрей. Батырҙарҙың исеме Башҡортостандың ҡайһылыр бер ер-һыу атамаһы (районы) менән бәйле. Батырҙар тураһында башҡорт халыҡ әкиәттәрендә традиция булараҡ батырҙың мөғжизәле тыуыу эпизоды хас — сабата кейгән көйө тыуыу («Мең башлы Аждаһаны еңгән егет»), һыйырҙы һуйған саҡта ҡыйыҡҡа сәсрәгән бер тамсы ҡандан тыуыу («Акъеләк»), әбейҙең тубығынан тыуыу («Тубыҡ батыр»), ҡарт  кипсәлгән ғәйәт ҙур ташҡа балта менән һуҡҡандан һуң барлыҡҡа килгән ярыҡтан тыуыу («Алып батыр»). Әкиәттәрҙә ҡатын-ҡыҙ батырҙар ҙа осрай (Барсынһылыу тау башынан таштар күтәреп ырғыта һәм батыр кейәүҙәрен үлтерә).