Трансцендентализм барлыҡҡа килгәндән һуң Көнбайыш философия башлыса Ы. тикшереүҙән баш тарта һәм гносеологияға күсә . Шул уҡ ваҡытта ҡайһы бер философтар Ы. менән фекерләүҙең яҡынлашыуына нигеҙләнгән онтологияның классик идеалистик традицияһын үҫтерә ( Ф.Шеллинг , Г.Гегель ) , йә Ы. материя Ы . — мәңгелек юҡҡа сыҡмаусы , төрлө формаларға инеүсе ( тәбиғәт кимәлдәре , йәмәғәт формациялары һ.б. ) үҫешкән башланғыс тип аңлатҡан материалистик онтологияны ( ҡара : Марксистик философия ) эшләй .