[а] — [ы], [ы] ~ [у], [у] ~ [а], [ы] ~ [а] өндәренең ярашлылығы: диал. сағ[а]ҙаҡ — әҙәби һағ[ы]ҙаҡ (оса), диал. аҙ[ы]у теш — әҙәби аҙ[а]у теш (коренной зуб), диал. ҡатырҡ[ы] — әҙәби ҡатырғ[а] (картон), диал. б[ы]йау — әҙәби б[у]яу (краска), диал. б[ы]ҫтау — әҙәби буҫтау (сукно), диал. сир[у]т — әҙәби сир[а]т (очередь), диал. [ы]зғырыу — әҙәби [а]жғырыу (кричать неистово), диал. сыт[ы]йыу — әҙәби сыт[а]йыу (морщиться), диал. умырз[ы]йа — әҙәби умырз[а]я (подснежник) һ.б. [о], [ө], [ә] һуҙынҡыларының архаик формаларының һаҡланыуы һөйләште руник һәйкәлдәрҙең боронғо төрки теле һәм төньяҡ-көнбайыш диалекты һөйләштәре менән бәйләй: диал. то[ҡ]мас — әҙәби т[у]ҡмас (домашняя лапша), диал. ғ[ө]м[ө]р — әҙәби ғ[ү]мер (жизнь), диал. с[ө]прәк — әҙәби с[е]прәк (тряпка), диал. т[ө]йәү — әҙәби т[е]йәү (грузить) һ.б. [ө] ~ [е], [ә] ~ [и], [е] ~ [и], [э] ~ [е] өндәренең ярашлылығы: диал. т[и]рәҙә — әҙәби т[ә]ҙрә (окно), диал. ф[и]рештә — әҙәби ф[ә]рештә (ангел), диал. [э]йән — әҙәби [е]йән (внук) һ.б. Ҡайһы саҡта бының кире күренеш күҙәтелә. ҡайһы бер һүҙҙәрҙә дим һөйләшенә хас булған [у] ~ [о], [ә] ~ [ө] өндәренең тап килеүе күҙәтелә: диал. т[о]рпоша — әҙәби т[у]рпыша (полог), диал. к[ә]керт — әҙәби к[ө]көрт (сера) һ.б. монофтонгтарҙың дифтонг бәйләнештәренә әйләнеүе: диал. шүрәл[ей] — әҙәби шүрәл[е] (леший), диал. ҫ[ыу]ған — әҙәби һуған (лук) һ.б. [ы], [е], [о] баҫымһыҙ һуҙынҡыларының көслө редукцияға дусар ителеүе йәки бөтөнләй төшөп ҡалыуы: диал. []ласын — әҙәби ыласын (сокол»), диал. []сын — әҙәби ысын (правда), диал. ҡор[]т — әҙәби ҡор[о]т (кисломолочный продукт), диал. ҡор[]с — әҙәби ҡор[о]с (сталь) һ.б. һуҙынҡыларҙың делабиализацияһы [ы] ~ [о], [е] ~ [о], [ы] ~ [у], [е] ([и]) – [ә], [ө] ~ [е]: диал. к[е]т[е]ү — әҙәби к[ө]т[ө]ү (стадо), диал. й[е]йәү — әҙәби й[ә]йәү (пешком) һ.б. ғәрәп һәм фарсы теленән ингән һүҙҙәрҙә өндәрҙең төшөп ҡалыуы, (ҫ] өнө менән) сиратлашыуы йәки [һ] өнөнөң һаҡланыуы күҙәтелә: диал. [ҫ]у[ҫ]ар — әҙәби [һ]ыу[һ]ар (куница), диал. тер[ҫ]әк — әҙәби тер[һ]әк (локоть), диал. []уш — әҙәби [һ]уш (память), диал. []әйбәт — әҙәби [һ]әйбәт (хорошо), диал. [һ]ауа — әҙәби [һ]ауа (воздух), диал.