Башҡортостанда тәүге Т.м. үҙешмәкәр походтар ойошторолоу м ‑ н бәйле 20 б . 20 ‑ се йй. аҙағында барлыҡҡа килә , 50 — 70 ‑ се йй . РСФСР ‑ ҙа тәүге һыу , һыбай , саналы , экологик , спелеомаршруттар , 1958 йылдан алып туристик судноларҙа йылға круиздары тормошҡа ашырыла .