XVIII быуатта һәм XIX быуаттың тәүге сирегендә рус теле составында «мәҙәниәт» лексемаһы булмай. Был турала Николай Максимович Яновский төҙөгән «Новый словотолкователь, расположенный по алфавиту» (СПб., 1804. Ч. II. От К до Н. С. 454) китабы белдерә. Ике телдәге һүҙлектәр был һүҙҙе руссаға тәржемә итеүҙең мөмкин булған варианттарын тәҡдим итә. Яңы төшөнсәне билдәләү өсөн Гердер тәҡдим иткән ике немец һүҙенә рус телендәге мәғрифәт тигән һүҙ генә тура килә.