Өйҙәге насар еҫте бөтөрөү, бүлмә сафландырыу өсөн артыш төтәткәндәр, еҫле гөл үҫтергәндәр, кейәү үләне ыуып һипкәндәр, йүкә сәскәләре, еләк тәлгәштәре йыйып элеп ҡуйғандар. Иҙәнде әрем һепертке менән һепергәндәр, мунса япраҡтарына мәтрүшкә йәки башҡа төрлө еҫле үлән, йүкә сәскәһе ҡушып бәйләгәндәр. Бал менән дауалау. Налҡын тейеүҙән йүткергән саҡта май йәки ҡайнаған һөткә бал ҡушып эсеү һәйбәт. Булһа, аҙ ғына лимон һуты ла тамыҙаһың. Тик балды һөт менән ҡуша ҡайнатырға ярамай. Көттө ҡайнатып, яңы һауған һөт йылылығындай булғас ҡына балды татытаһың. 60 градустан эҫерәк шарттарҙа балдағы файҙалы матдәләр юҡҡа сыға (сама менән 150 грамм һөт, 1 аш ҡалағы бал, 30 грамм аҡ май, бер нисә тамсы лимон һуты). Тын юлдары зарарланғанда кәрәҙле бал ашау һәм кәрәҙен һағыҙ һымаҡ сәйнәү файҙалы. Һалҡын тейгәндә бал менән ҡорот ҡатнашмаһы ғәжәп файҙалы. Ашҡаҙан-эсәк ауыртҡанда, ашҡаҙанда язва ауырыуы булғанда ла ҡайнаған йылы һыуға татытып бал эсергә кәрәк. Иң яҡшыһы — иртәнге аш алдынан сәғәт ярым элек йәки киске аштан һуң 3 сәғәт үткәс эсеү. Оҙаҡ ваҡыт ауырыған кешеләргә лә иң һәйбәте — бал менән дауаланыу. Сөнки бындай осраҡта ҡанға глюкоза кәрәк була. Э укол аша ҡабул ителгән глюкоза бауырҙың эшмәкәрлеген кәметә, бал аша алынған глюкозаның зыяны юҡ. 83 Башҡорттарҙа күҙәтеүсәнлек һәм ғилем Туберкулез менән ауырығандар балды бурһыҡ майы, иретелгән һары май, ҡаҙ майы менән ҡатнаштырып эскәндәр. Йөрәк ауыртыуынан да бал менән дауаланыу яҡшы. Халыҡ медицинаһында тән боҙолғанда ла бал ҡулланғандар. Тән тиреһе янғанда бал һөртөү ыңғай һөҙөмтә бирә. Яра тиҙ уңала. Башҡорт ҡыҙҙары балды биттәренә һөрткәндәр. Йомортҡа һарыһы менән ҡатнаштырып, биткә һөртөп 10— 15 минуттан һуң йыуып алһаң, йөҙ алһыуланып китә, биттәге һытҡылар бөтә, һырҙар ҙа баҫмай. Ҡайнатылған йылымыс һыуға бал татытып битте һөртөп алырға ла мөмкин. Бал ҡортоноң ағыуы менән дауаланыу ҙа киң таралған. Тик ҡорттан саҡтырып дауаланыу өсөн тәүҙә табип менән кәңәшләшергә кәрәк. Сөнки ҡорт сағыу бөтөн кешегә лә килешмәй. Тән боҙолоп, тире ярһып китеү осраҡтары ла булғылай. Күптәр ҡорттан ҡайһы урынды саҡтырырға ла белмәй. Ләкин һәр нәмәлә сама кәрәк. Халыҡта әйтем бар: сама белеп ҡулланмаһаң, хатта бал да бүктерә. Бүгеү генә түгел, артыҡ ҡулланыуҙан зыяны тейеү ҙә ихтимал. Бал ҡатнаштырып дауаланыу өсөн рецептар: