Хайуандар тураһындағы башҡорт әкиәттәре түбәндәге жанрҙарға бүленә: этимологик аңлатмалы («Урал-батыр», «Биреһылыу — бире ҡыҙы»), классик, әкиәт-апологтар, туҙға яҙмаған (алдауыс) әкиәттәр. Тау, күл һәм йылғалар килеп сығышы тураһындағы этимологик элементлы әкиәттәр бар. Мәҫәлән, «Меңйәшәр» әкиәтендә, алдашҡаны өсөн әбейҙе ҡыҫыр бейәнең ҡойроғона бәйләгәндәр. Әбейҙең башы тейгән ерҙә тауҙар, арҡаһы тейгән ерҙә — күлдәр барлыҡҡа килгән. Ә бына «Ҡара көсөк» әкиәтендә — әбейҙең арҡаһы тейгән ерҙә — тау һырттары, сәсе тейгән ерҙә — сәслекәй түңгәктәр, күҙе тейгән ерҙә — күлдәр барлыҡҡа килгән. «Мәкерле еңгә» әкиәтендә — сәстәре ергә тейгән ерҙә түңгәктәр, арҡаһы тейгән урында — тауҙар барлыҡҡа килгән.