XIII быуатта  Словакия территорияһында күп замоктар төҙөлгән. Өҫтөнлөклө ҡалалар барлыҡҡа килгән: Трнава, Зволен, Банска-Штьявница, Стари-Теков, Крупина. 1241—1242 йылдарҙа  Венгрия татар-монгол ябырылыуына дусар була. Баҫып алыусылар  Банска-Штьявница һәм Зволенға барып етә, Словакия территорияһының өлөшө юҡҡа сыға. Бынан һуң һөрөлмәгән ерҙәр артынан аслыҡ килә. 1271 йылда чех короле Пржемысл Отакар хәҙерге Словакияның көньяҡ-көнбайышындағы замоктарҙы  — Братислава, Пайштун, Девинды баҫып ала,  Нитраны яндыра. 1273 йылда Моравияға  ҡыпсаҡтар һөжүм итә, шунан һуң Нитраны ҡыйрата. Илдә анархия урынлашыу менән көнсығыш Словакияла   феодал  Омодей Аба, ә көньяҡ-көнбайышында Чактар  тоҡомо  хужа була. «Матуш Ере» (исеме, күрәһең, 1320 йылда килеп сыға)  1311 йылдың яҙында 14 комитатты үҙ эсенә ала, ул көньяҡта Дунайҙан  көнсығышта Зволен  жупанлығына тиклем һуҙыла. Ҡеүәтле феодалдар еңелгәндән һуң, Венгрияла иҡтисади үҫеш башлана.  Матуш Чак ерҙәрен король  тартып ала.  XIII быуат аҙағында Словакия халҡы  һаны яҡынса 300 мең кеше тәшкил итә.  Немец колонистары Словакия территорияһында төрлө райондарҙа,  бигерәк тә Кесе Карпат, урта һәм түбәнге Спишта, урта словак мәғдән өлкәһендә урынлаша. Улар, мәҫәлән, XIII быуатта Левоча ҡалаһына нигеҙ һала. Братиславала, Спишта һәм словак Рудногорьеһында  немецтар төп халыҡ була.  Словактар  күп йәшәгән  иҫке ҡалаларҙағы идаралыҡты немецтар баҫып алырға маташа.   1381 йылда венгр короле Людовик I  «Жилина өҫтөнлөктәрен» нәшер итә, унда ҡала идаралығына словактарҙың һәм немецтарҙың тигеҙ һанын һайлау ҡарала.  Немецтар үҙҙәре менән тупраҡ эшкәртеүҙең яңы һөҙөмтәле ысулдарын алып килә  (Словакия тарихы, 2003), һәм ҡалаларҙың  өҫтөнлөклө ҡатламы була. Уларҙың һаны Словакия территорияһындағы бөтә халыҡтың  20% яҡын кешеһен тәшкил итә. Ике баҫыулы система яйлап өс баҫыулы менән алмашына. Тау эше үҫешә, уның боронғо үҙәге Банска-Штьявница була. Сауҙа юлдары буйында  Прешов һәм Кошице ҡалалары үҫеп  сыға. Иң ҙур король ҡалалары тулы суд компетенциялары менән   (король биләмәһендә урынлашҡан) Трнава, Зволен Крупина, Нитра, Братислава, Банск-Бистрица ҡалалары була. Өҫтөнлөклө ҡалалар ирекле баҙар сауҙаһы һәм  үҙидара  хоҡуғына эйә була:  ҡала халҡы  ҡала советы һәм бургомистр һайлай алған. Трнава, Братислава, Кошице һәм Левоча сит илдәр менән сауҙа  алып барған. Словакияның урта быуат ҡалаларында Нюрнберг һәм Магдебург  хоҡуҡтары эшләгән.  Нитра, Трнава, Братислава кеүек эре ҡалаларҙа  йәһүдтәр йәшәгән, улар сауҙа, һөнәрселек һәм финанс операциялары менән шөғөлләнгән. Словакия ерендә ордендар монастыры, шул иҫәптән ҡараҡоромдар, доминикансылар, цистерцианлылар, антонианлылар һәм картузианлылар монастырҙары эшләп килгән. XIII быуат архитектураһында  роман стиленән  готика стиленә күсеү башланған. XIV быуат аҙағында Словакияның тау райондарының  валах колонизациялауы башлана. Ваҡыт үтеү менән  «валахтар» термины этник мәғәнәһен юғалта һәм малсылар тигәнде аңлата башлай.