Баҡыр быуатты бронза быуатынан айырып торған сик а, тарҡалыу була. Балҡан-Карпат металлургия провинцияһының (б. э. т. 1-IV мең йыллыҡтың 1-се яртыһы)[1] тарҡалыуы һәм Циркумпонтий металлургия провинцияһының (яҡынса б. э.т. XXXV/XXXIII быуаттар) формалашыуы. Иртә һәм урта бронза быуаттары дауамында өҫтөнлөк иткән Циркумпонтий металлургия провинцияһы сиктәрендә Көньяҡ Кавказ, Анатолия, Балҡан-Карпат төбәгендә, Эгей утрауҙарында баҡыр мәғдәне запастары асылды һәм эшкәртелә башланы. Уларҙан көнбайышҡа Көньяҡ Альп, Иберия ярымутрауы, Британия утрауҙары тау-металлургия үҙәктәре, көньяҡҡа һәм көньяҡ-көнсығышҡа, Пакистанға тиклем, Мысыр, Ғәрәбстан, Иран һәм Афғанстан мәғдәнгә бай мәҙәниәттәре эшләп торған.