Хэйан осороноң төп прозаик әҫәрҙәре булып моногатари тип аталған, йәғни ҡайһы берҙә уйлап сығарылған, әкиәткә оҡшаш, ҡайһы берҙә, тарихи йәки мемуарҙар тибына яҡын хикәйәләр. Ҡайһы берҙә моногатари дөйөм герой менән бәйле айырым ҡыҫҡа хикәйәләр йыйынтығынан ғибәрәт; ҡайһы берҙә был ҙур повестар, хатта романдар. Был әҫәрҙәрҙең иң боронғолары булып икеһе лә X быуат башына (901 йыл менән 922 йыл араһында) ҡараған Такэтори ҡарт тураһында повесть һәм Исэ-моногатари һанала. Уларҙың тәүгеһе — япон телендә яҙылған, әммә ҡытай сығанаҡтарынан үҙләштерелгән, фантастик әкиәттәр йыйынтығы; мистикаһы будда дине характерында. Иң поэтик әкиәттәрҙең береһе — бөтә ир заты ла, хатта император ҙа уны үҙҙәренә кейәүгә сығырға өгөтләй алмағандан һуң, күккә ашҡан «балҡып торған ҡыҙ тураһында» (Кагуя-химэ). Исэ-моногатари — йәш нең уйлап сығарылған мөхәббәт мажаралары менән бер рәттән герой барып күргән төрлө япон провинциялары тураһында һөйләүсе күп кенә хикәйәләр. Хикәйәләү мөхәббәт темаһына бик күп танкага бай.