«Ҡуҙый Күрпәс — Баян Һылыу» поэмаһын өйрәнеү һәм тәржемә итеү теләге Пугачев етәкселегендәге Крәҫтиәндәр һуғышы тураһында «Пугачев болаһы тарихы» һәм «Капитан ҡыҙы» повесы өсөн мәғлүмәттәр йыйыу маҡсатында Ырымбурға килгән А. С. Пушкинды ҡыҙыҡһындыра. Һуңынан уның архивында поэманы табалар һәм уның тексын 1837 йылда «Пушкин комиссияһы хәбәрҙәре»ндә баҫтырып сығаралар. Биш битлек яҙма ҡағыҙ билдәһеҙ кеше ҡулы менән яҙылған. Пушкиндың яҙмаһы дөйөм таралышта йөрөгән варианттыҡынан айырыла. Уральскийҙан тыуған яҡты өйрәнеүсе Николай Чесноков раҫлауынса, поэманы ҡаҙаҡ телен белгән Яйыҡ казагы яҙған. Әммә бөтәһенән дә элек, бөйөк рус шағиры өсөн ҡаҙаҡ поэмаһын Кесе жуз ханлығының Бокей ставкаһынан рус телен белгән кешеләре яҙған булырға тейеш. Фараз буйынса, «Ҡуҙый Күрпәс — Баян Һылыу» поэмаһы нигеҙендә Пушкин үҙе лә әҫәр яҙырға теләгән, әммә уның иртә үлеме ниәтен тормошҡа ашырырға ҡамасаулай.