Әрмән дәүләтселеге тарихына яҡынса 2,5 мең йыл тиһәк тә, Әрмән дәүләтселеге башланғысы Урарту һәм Ассирия дәүләттәренең ҡолатылған осоронан да алдараҡ, күпкә тәрәнерәк тарих төпкөлөндә[36]. Уның башланғысы Арме-Шубрия тиһәк тә була (б. э. т. XII б.), сөнки Б. Пиотровский самалағанса, б. э. т. VII и VI бб. ул скиф-әрмән берҙәмлеген кәүҙәләндергән. Б. э. т. VIII—VII бб. Малатьяла урынлашҡан Табал һәм Мелид (Мелитена), хәҙерге заман ғалимдары раҫлағанса, тәүге әрмән дәүләттәренең береһе булып һанала[36]. Һуңғыһы, Мелитена, б. э. т. V б. Әрмәнстан сатрабының баш ҡалаһы, һәм легендар Тигран I-нең б. э. т. VI быуаттағы Әрмәнстан дәүләтенең баш ҡалаһы булғандыр, моғайын. Б. э. т. XII—IX бб., Алзиҙың Муш батшалығын да Әрмән дәүләтселегенең яралғыһы тип ҡарарға була, һәм шул иҫәптән, Әрмән ҡалҡыулығында йәшәгән хуррит, урарт йәки лувий дәүләттәрен дә тәүге дәүләт тип атарға була, сөнки улар әрмән милләтенә тоҡомдары ҡушылған халыҡтар тарафынан төҙөлгән[36].