Эмиль Дюркгейм (1858—1917), Франция. Социологик реализмға һәм структур функционализмға нигеҙ һалыусы. Дин социологияһына нигеҙ һалыусы. Дюркгейм буйынса, социаль тормош нигеҙен ысынбарлыҡтың иҡтисади ла, психологик та, физик та факторҙарға ҡайтарып ҡалдырылмаған һәм күп кенә үҙ аллы характеристикаларға эйә социаль факттар тәшкил итә. Уның төп билдәләре — объектив, индивидтан бойондороҡһоҙ булған йәшәйеш һәм индивидҡа баҫым яһау һәләте — «мәжбүри көс». Социаль детерминизм принцибына ярашлы, ул, йәмғиәтте өйрәнгәндә, «ижтимағиҙы ижтимағи менән» «социальное социальным» аңлатыуҙы талап иткән. Уның  һәм  тигән хеҙмәттәре киң билдәле.