Төрлө хронологияның дөйөм һыҙаттары: (1) иң боронғо һыҙаты —дөйөм төрки һүҙҙәрендәге й урынына з тартынҡыһы, күберәк уғыҙ һәм ҡыпсаҡ телдәрендә күҙәтелә (баҡсала хак. аз // уғыҙ., ҡыпс. айак «аяҡ»), — хакастарҙың диалекттарын бер-береһе менән генә түгел, з өнөн төрөк телдәре эсендә айырым хакас төркөмсәһенә айырып, шулай уҡ уларға яҡын туғандаш шорҙар, чулымдар, сарығ-юғурҙар һәм Төньяҡ-Көнсығыш Ҡытайҙа Фуюй өйәҙендәге ҡырғыҙҙарҙың ҙур булмаған этник төркөмө телдәрен берләштерә. Хакас теленең, шулай уҡ хакас төркөмсәһенә ҡағылған башҡа үҙенсәлекле билдәләре, срағ-юғыр төркөмсәһенән тыш, былар: (2) дөйөм төрөк й (чол // төр., ног. йол «юл», нан // төр., ног. йан «ҡабырға») башланғыс ч өнө тора; (3) икенсел оҙон һуҙынҡылар; (4) ҡыҫҡа тартынҡылар системаһында ике ҡыҫҡа иренләшмәгән һуҙынҡы — i и и (и урыҫ и өнөнән айырылмай һәм i ҡарағанда тарыраҡ һәм оҙонораҡ) . Урта быуаттарҙа Себерҙең күп кенә төрки телдәре татар-нуғай төрөндәге ҡыпсаҡ диалекттарының йоғонтоһон кисерә. Ҡыпсаҡлаштырыу ҡәбилә телдәренә, буласаҡ хакас диалекттарына, уларҙың айырмаһын көсәйтеп, тигеҙһеҙ ҡағыла.