Пирогов хәрби-ялан хирургияһына, шулай уҡ ғилми медицина дисциплина булараҡ хирургияға нигеҙ һалыусы тип һанала. Тап Пирогов донъяла тәүге булып хәрби-ялан шарттарында наркозды ҡуллана; был ваҡиға 1847 йылда Салтин алышы барышында була. Ҡырым һуғышы йылдарныда Пирогов Севастополдә баш хирург булып хеҙмәт итә, әлеге ҡала 11 ай дауамында ҡамауҙа була; артабан ул 1870—1871 йылдарҙағы француз — прусс һәм 1877—1878 йылдарҙағы рус- төрөк фронттарында кәңәшсе сифатында ҡатнаша. 1854 йылда Пирогов Севастополде обороналау ваҡытында яраланған яугирҙарға операциялар яһаған саҡта, рус медицинаһы тарихында тәүге тапҡыр хәрби-ялан шарттарында гипс повязкаһын ҡуллана. Үҙ хеҙмәттәрендә ғалим профилактик медицинаның, яраланғандарҙың дауалау һәм эвакуациялау, шулай уҡ уларҙы сорттарға бүлеү берҙәмлеге мөһимлеген билдәләй . Пирогов 1881 йылдың 5 декабрендә вафат була. Уның исеме бер нисә медицина учреждениеһына бирелгән, шул иҫәптән, Рәсәй медицина милли тикшеренеү медицина университетына.