Ҡумыҙ, варгандарҙың барлыҡ төрҙәре кеүек үк, телле-сиртмә уйын ҡоралы булып иҫәпләнә, тип билдәләй танылган ҡумыҙ оҫтаһы Роберт Заһретдинов. Баштараҡ ҡумыҙҙы Э. Хорнбостель һәм К. Закс төркөмләүе буйынса үҙ яңғырашлы сиртмә уйын ҡоралы иҫәбенә индерәләр ине. Әммә ләкин варгандарҙың акустика һәм төҙөлөш үҙенсәлектәре, шулай уҡ тауыш сығарыу ысулы был уйын ҡоралының аталған төркөмләүгә ярашлы түгеллеген иҫбатланы. Башҡарыусы көс һалмайынса, ҡумыҙ яңғырамай. Яңғырашының барлыҡ гаммаһы ҡумыҙ теле тирбәлеүе менән генә түгел, ә бәлки башҡарыусының тын алыу-артикуляция аппараты (ауыҙ-тел) эшмәкәрлеге менән дә бәйле.