Тарихты материалистик нигеҙҙә аңлау концепияһы Маркстың донъяға ҡарашының нигеҙе булып тора һәм методологик әһәмиәткә эйә. Уға таянып, Маркс үтә мөһим фәлсәфәүи һорауҙарға яуап бирә. Марксҡа тиклем кешелек йәмғиәтенең тыуыуына һәм үҫешенә идеалистик ҡараштар өҫтөнлөк иткән. Тарихи үҫештең төп этәргес көсө булып кешеләрҙең аҡылы (аң-зиһене) һаналған, ә төрлө тарихи дәүерҙәр уларҙа өҫтөнлөклө булған уй-фекерҙәр (идеялар) аша айырылып ҡаралған. Маркс материаль етештереүҙең әһәмиәтен һәм мөһимлеген аса. Ул йәмғиәтенең нигеҙе: кешелек йәмғиәте йәшәүенең кәрәкле шарты булыу менән бер рәттән материаль байлыҡтар етештереү ысулдары аша кешеләр торомошоноң бар яҡтарын да билдәләй. Нәҡ етештереү өлкәһендә кешеләр төп эште башҡара: тышҡы донъяны һәм үҙҙәрен үҙгәртеү аша тарихты ижад итә. Етештереү көстәре һәм етештереү мөнәсәбәттәре араһындағы ҡапма-ҡаршылыҡ (конфликт) тарихтың төп этәргес көсө булып тора.