Ҡояш ( фототроф Э . ) йәки химик реакциялар ( хемотроф Э . , океандар төбөндәге гидротермаль оазистар , ер аҫты һыуҙары Э. һ.б. ) энергияһы ҡулланылған автотроф һәм гетеротроф Э . — органик матдәләр ( диңгеҙ төптәре Э . , мәмерйәләр Э . ) ; тәбиғи ( урман , дала , күл һ.б. ) һәм антропоген ( агроэкосистемалар , ҡала , таҙартыу ҡоролмалары һ.б. ) Э. айырыла .