XIX быуат дауамында һәм  XX быуаттың беренсе яртыһында төрлө рус, Европа авторҙары тарафынан ҡашҡайҙарҙың килеп сығышы  һәм уларҙың исеме  буйынса бер нисә фекер әйтелә.  Йыш ҡына теге йәки был ҡашҡай ҡәбиәләләрендә танылыу алған  йәки  XIX—XX быуаттарҙа төрлө ҡашҡай башлыҡтары әйткән версиялар  алына. М.С. Иванов был фактты ҡашҡай ырыуының төрлөлөгө   кеүек  килтерә, уның составына төрлө ваҡытта төрлө төрки элементтары үтеп инә. Совет әрмән тарихсыһы Б.П. Балаян 1960-сы йылдарҙа быларҙы тәнҡитләй.