Австрия императоры ғаилә бәхетһеҙлектәренең ҡыҫҡаса тарихы бик тулы һәм карикатуралы Ярослав Гашектың «Йылғыр һалдат Швейктың мажаралары» («Похождения бравого солдата Швейка») романында күрһәтелә. Швейк нишләптер Франц Фердинандты императорҙың олатаһы (был үҙенән-үҙе абсурд), ә эрцгерцог Иоганн Сальвадорҙы (Иоганн Орт) — уның ағаһы ти. Чехтарҙың «Прогулкин бабайға» ҡарата («Starej Procházka» — Франц Иосифтың ҡушаматы чехтарҙа) үтә ерәнес мөнәсәбәте көн кеүек асыҡ. Мәҫәлән, нәҡ Швейк яғынан император хөрмәтенә тост күтәреүҙәре уның психик яҡтан зәғифлеген һәм һай аҡыллылығын хатта Австро — Венгрия вазифалы яҡлаусыларында ла бер ниндәй ҙә шик ҡалдырмай: