Сығанаҡтар мәғлүмәттәре буйынса ҡыпсаҡтар яҡшы дала һыбайлылары булған. Үҙҙәренең хәрби ҡоролошон булдырғандар. Ҡыпсаҡтарҙың төп шөғөлө — күсмә малсылыҡ. Һыйыр малы, ат, ҡуй, дөйә үрсеткәндәр. Һөнәрселек менән шөғөлләнгәндәр.. Шуға ҡарамаҫтан, улар йәйге һәм ҡышҡы тораҡтарға эйә булғандар. Башта ҡыпсаҡтар табор рәүешендәге күсмә тормош алып барғандар. Һуңынан XI быуат аҙағында башҡа төр йәйләүгә алмашына. Урҙаларға, курендарға һәм ауылдарға көтөүлек ерҙәре беркетелгәндәр. Ҡыпсаҡ далаларының тәбиғәте күскенсе малсылыҡтың үҫешенә һәм сәскә атыуына байтаҡ булышлыҡ итә.. Икенсе яҡтан, күскенселәрҙең хәлдәре ҡышҡы һалҡындарҙа бик ауыр була. Алтын, көмөштө улар талау һәм сауҙа юлы менән тапҡандар. Шундай фараз бар: ҡыпсаҡтар ҡалалар төҙөмәгән, тигән. Ләкин уларҙың ерҙәрендә тап ҡыпсаҡтар нигеҙләгән Шарукан, Сугров, Чешуев ҡалалары телгә алына. тап ҡыпсаҡтары нигеҙ һала. Бынан тыш, Шарукан көнбайыш ҡыпсаҡтарҙың баш ҡалаһы була. Тағы бер фараз буйынса, оҙайлы ваҡыт ҡыпсаҡтар Тмутараканий менән идара иткәндәр. Икенсе версия буйынса ул был ваҡытта Византияға ҡараған. Моғайын, грек ҡырым колониялары уға яһаҡ түләгән. Ҡыпсаҡ йәмғиәтендә ҙур булмаған һөнәрселәр ҡатламы булған. Ҡыпсаҡ хандары матур тормошта йәшәйҙәр. Ябай күскенселәрҙең төп аҙығы булып ит, һөт һәм тары була, яратҡан эсемлектәре — ҡымыҙ. Кейемде улар үҙҙәренең дала өлгөһө буйынса теккәндәр. Көндәлек кейемдәре булып күлдәк, кафтан һәм күн ыштан хеҙмәт иткән. Өй эштәре менән , Плано Карпини һәм Рубрука хәбәр итеүенсә, ғәҙәттә, ҡатын-ҡыҙ шөғөлләнә. Ҡыпсаҡтарҙа ҡатын-ҡыҙҙың урыны етерлек була. Тәртип нормалары «ябай хоҡуҡ» менән көйләнә. Ҡыпсаҡтарҙа йола системаһында ҡан ҡоно мөһим урынды биләп тора..