Н. К. Крупская исемендәге үҙәк китапхана Азов ҡалаһында 1897 йылдың 6 декабрендә асыла. Ошо уҡ көндө китапхана изгеләндерелә. Китапхана ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһы уҡытыусыһы А. И. Дементьева һәм урындағы интеллигенция инициативаһы менән ойошторола. Китапхана эшләүҙең беренсе йылында уға 115 кеше яҙыла, китап уҡыусыларға бөтәһе 3074 дана китап уҡырға бирелә.