XIV быуаттағы төрбәләрҙең береһендә Оло Ессентучек йылғаһының һул яҡ яры ҡалҡыулығында монгол кешеһенең яҡшы һаҡланған һөлдәһе табылған һәм, археологтар иҫәпләүенсә, бында Сыңғыҙ тоҡомонан берәү ерләнгән булған. Легенда буйынса, бында Сыңғыҙҙың туғанының улы Эсэн (Әсән?) ерләнгән. XIX быуатҡа төрбәнән харабалар ғына ҡалған, уның эргәһендә 1798 йылда казак редуты төҙөлгән, сөнки был урындан тирә-яҡ яҡ яҡшы күренеп торған. Һуңыраҡ ул кәрәкһеҙлеге өсөн ябыла, ә 1825 йылда нигеҙ һалынған казак станицаһын элекке редуттың исеме менән атайҙар. Тағы ла бер фаразға ярашлы, Ессентуки атамаһы монголса «есэн туг» тигәндән барлыҡҡа килгән, йәғни, туғыҙ тамға (тыу). Монголдар баҫып ингәндә бында, фаразлағанса, туғыҙ тыу менән тамғаланған Сыңғыҙ хан ставкаһы урынлашҡан булыуы ихтимал.