XIX   быуаттан башлап,   ваҡытты контролдә тота башлағандар. Башта  ьының өсөн ҡом сәғәтен, һуңыраҡ, 1883  йылда   Томас Брайт Уилсон ()  механик шахмат  сәғәте эшләгән.  Ул сәғәт бер аҙ үҙгәртелгәндән һуң,  XX  йыл башына   хәҙерге рәүешен  ала: ике сәғәт механизмы,  бер-бер артлы  ике кнопканың береһенә баҫып, ҡабыҙыла. Ваҡыттың үтеүен сәғәттәге минут теле 58-се минутта күтәрә башлаған бәләкәй генә ҡыҙыл  билдәнең («флажок») төшөүе  белдерә (60 минутта ул элекке хәленә ҡайта).  Уйында «цейтнот», «ваҡыт буйынса еңелеү», «блиц»,  « флажок  өсөн уйын»( «игра на флажок»),  ваҡыт буйынса  хәл насарыраҡ, уйын буйынса яҡшыраҡ булғанда   тигеҙ иҫәп мөмкинлеге төшөнсәләре булдырыла.