Элек хотондар төрки төркөмөнә ҡараған үҙ теле — хотон телен ҡулланғандар. Хәҙерге ваҡытта хотондар тулыһынса ойрат теле диалектына күскән, был диалектта Убсунур аймағының төп этносы дербеттар теле. Ҡайһы бер сығанаҡтарҙа билдәләнеүсенсә, хотондарҙың телмәрендә халхас йоғонтоһон кисергән дербеттар һәм бәйәттәрҙең телендә юғалған һыҙаттар һаҡланып ҡалған.