Wat is leven? | Open Science Club
De taak van een wetenschapper is om kennis bloot te leggen en deze zo te ordenen dat andere wetenschappers in de toekomst erop verder kunnen bouwen, door de kennis uit te breiden, te verdiepen of door belangrijke relaties te beschrijven tussen reeds bestaande kennis.
In dit boek biedt de auteur, Nobelprijswinnaar Paul Nurse, ons een prachtige mindmap (figuur 1) van zijn wetenschappelijk domein, de biologie. Deze mindmap bestaat uit 5 bouwstenen. De cel, de genen, natuurlijke selectie, chemische reacties die het leven mogelijk maken en de leven als informatie. Deze bouwstenen worden dan telkens in een afzonderlijk hoofdstuk beschreven waarbij hij zowel aandacht heeft voor de inhoud alsook voor de wetenschapsgeschiedenis en hoe de bouwstenen aan belang wonnen in de loop der eeuwen. Daarnaast weet hij op een overzichtelijke manier de verschillende bouwstenen te verbinden.
Figuur 1: De 5 bouwstenen van de biologie
De lijm die hij hiervoor gebruikt is het CDC2 (Cel Division Cycle 2) gen. De ontdekking van dit gen leverde Paul Nurse samen met Leland Hartwell in 2001 de Nobelprijs voor fysiologie (a.k.a. geneeskunde) op. Dit gen is verantwoordelijk voor de regulatie van de celcyclus. Met andere woorden ligt dit gen aan de basis voor de celdeling, niet alleen van de mens maar van alle levende organismen. Dit gen is een extra bewijs dat alle organismen op aarde een gemeenschappelijke voorouder hebben waarmee het de evolutietheorie van Darwin verder helpt onderbouwen.
Daarnaast revolutioneerde dit gen de kankerbehandeling. Hoewel de oorzaak van kanker heel divers is, ligt het mechanisme bij een overdreven en ongecontroleerde deling van lichaamscellen. De cellen kunnen niet meer stoppen met delen en groeien in omliggende weefsels (www.kanker.nl). Door zich specifiek op dit gen te richten hebben onderzoekers op het gebied van kankerbehandeling een ware spong voorwaarts gemaakt.
In de laatste twee hoofdstukken bespreekt Nurse het belang van biologie voor de maatschappij. Hierbij focust hij zich op het belang van genetisch gemodificeerde organismen die zullen toenemen ten gevolge van de toenemende schaarste aan vruchtbare landbouwgrond. Hij pleit voor een eerlijk debat aan de hand van wetenschappelijke onderzoek en vraagt om alert te zijn voor NGO's en andere belangengroepen die campagnes opstarten tegen genetisch gemanipuleerde voeding zonder hiervoor enig wetenschappelijk gefundeerd argument te hebben. Ook raakt hij kort het thema van de buitenaards leven aan en beschrijft hij hoe we mogelijk dit leven mogen voorstellen. Hoewel we atomair en moleculair erg verschillende kunnen zijn is Nurse overtuigd dat de processen zoals natuurlijke selectie, de chemie van een organisme en informatieoverdracht op een gelijkaardig manier zullen verlopen.
Samengevat geeft dit boek een heel mooi overzicht over het wetenschappelijk domein van de biologie en wat de wetenschap als leven beschouwt. Na het lezen beschikt de lezer over een mooi referentiekader over het belang van de cel, de werking van de genen, de natuurlijke selectie, de chemie in het lichaam en hoe de informatiestromen op verschillende niveaus doorheen organismen plaatsvinden. Ook worden termen als genen, chromosomen, aminozuren, DNA, RNA, enzymen door Nurse duidelijk en laagdrempelig beschreven.