Of ik wegliep uit mijzelf. Over H.C. ten Berges 'De beproevingen van Álvar Núñez Cabeza de Vaca' | Elkedag Boeken
Auteur: Geertjan De Vugt - maart 2020
H.C. ten Berge, De beproevingen van Álvar Núñez Cabeza de Vaca. Koppernik, Amsterdam, 2019.
Met dit in gedachten verlaat ik die zetel en fiets naar huis waar ik H.C. ten Berges De beproevingen van Álvar Núñez Cabeza de Vaca opensla. Het is een poëtische weergave van een van de bekendste schipbreukelingen uit de vroegmoderne tijd. De Spaanse ontdekkingsreiziger had zelf bij terugkeer naar zijn moederland al verslag uitgebracht onder de titel La relación y comentarios (1542), dat in latere uitgaves populair zou worden als Naufragios y comentarios (in het Nederlands: Schipbreuken en commentaren[2]), een niet onbeduidende verschuiving in de titel. Cabeza de Vaca zelf besteedt maar enkele pagina's aan zijn schipbreuk. Hij was een van de weinigen op de Narváez-expeditie in 1527, die als doel had een kolonie te stichten in Florida, die dat avontuur zouden overleven. Het merendeel van zijn relaas beslaat de acht jaar na zijn schipbreuk, acht jaren waarin hij ronddoolde door het zuiden van wat thans de Verenigde Staten en Mexico is. In zijn relaas tref ik rijke beschrijvingen van natuur en oude civilisaties. Niet voor niets hebben historici en literatuurwetenschappers Cabeza de Vaca ook wel gezien als een van de eerste etnologen. Een 'liberale etnoloog', zo zou ik met een aan Horst Bredekamp ontleend begrip willen benoemen,[3] juist omdat hij de oorspronkelijke bewoners van de Nieuwe Wereld niet met moordlust en overheersingsdrang tegemoet lijkt te treden, maar eerder met een zekere gelijkwaardigheid. Maar goed, dat alles begon dus met een schipbreuk: