Operavoorstellingen in Dortmund – Operagazet
Operavoorstellingen in Dortmund	"TRISTAN UND ISOLDE"
Opera van Richard Wagner (muziek en libretto). Gecreëerd in het Königliches Hof- und Nationaltheater te München op 10 juni 1865. Première van deze productie in het Theater Dortmund op 6 september 2015. Bijgewoonde voorstelling op 3 oktober 2015.
Voor deze nieuwe productie van "Tristan und Isolde" waren we uiteraard nieuwsgierig naar de zangers en het orkest, maar in ons achterhoofd dachten we ook aan de regisseur. Want geen enkele opera van welk muzikaal tijdperk ook ontsnapt nog aan het geëxperimenteer van deze egotrippers.
We lazen het programmaboekje en de informatie die we kregen bracht ons in de juiste stemming. Hoe zou deze voorstelling benaderd worden: als de grote strijd tussen gevoel en verstand of als een drama tussen twee mensen die zich niet storen aan de geldende regels?
Tristan is gewond na een gevecht met Morold, de vrijer van Isolde. Deze vrouw kent iets van artsenij en in plaats van wraak te nemen voor de dood van Morold, geneest ze hem. Tijdens zijn herstel ontstaat er een vlammende liefde tussen deze twee jonge mensen. Maar Isolde wordt uitgehuwelijkt aan Koning Marke, de oom van Tristan en dan beginnen de problemen, want de passie tussen Tristan en Isolde kent geen grenzen. Er komt snel een einde aan deze "coup de foudre" en de opera eindigt met de dood van Tristan en Isolde.
Wie vertrouwd is met de muziek van deze opera, weet dat in de eerste akte de overtocht naar Ierland duidelijk te horen is en naar het einde toe komt de extase na het drinken van de toverdrank aan bod. In de tweede akte wordt de hartstocht tussen Tristan en Isolde onvergetelijk verklankt en in de derde akte maken we de doodstrijd van Tristan mee tijdens het lange wachten op zijn grote liefde. Bij zulke muziek hoort het juiste decor en de correcte actie tussen de verschillende personages.
Groot was onze ontgoocheling toen deze opera gesitueerd werd in een militaire dictatuur. Er was geen schip, enkel een hoop poespas die in feite niets, maar dan ook niets, met het verhaal te maken hebben. Zeventig jaar na het einde van de tweede wereldoorlog, kunnen de Duitsers nog steeds hun heimwee naar "the good old days" niet volledig onderdrukken en regisseurs maken daar dankbaar gebruik van door alle mogelijke uitspattingen van het leger in beeld te brengen: militaire uniformen, vuurwapens, autoritair gedrag, martelen, enz. Ondanks de groene jongens in Duitsland, werd op de scène heel veel gerookt om niet te spreken van kettingroken.
De regie van Jens-Daniel Herzog zorgde voor de nodige gruwelen. Tristan werd murw geslagen en kreeg een schot in de nieren. Je moet geen arts zijn om te weten dat je dan op een mum van tijd doodbloedt en van de pijn enkel nog kunt stilliggen. De regisseur liet Tristan nog meer dan een uur over de scène kruipen. Zijn vriend Kurwenal wordt zo gemarteld dat hij blind is geworden en uiteindelijk krijgt hij een nekschot.
Genoeg over deze idiote regie! Wat had deze voorstelling op muzikaal vlak te bieden? De tenor Lance Ryan liet een stemgeluid horen dat weinig indrukwekkend klonk. Hij was ooit een lovenswaardige Siegfried, maar het moet ons van het hart dat deze Canadese tenor nu beter zou klinken als Mime. De rol van Isolde was in handen van de Engelse sopraan Allison Oakes. Zij is niet begenadigd met een zalvend geluid. Haar stem is wel helder en ook de hoogte zit goed, maar zij heeft weinig kern en produceert zeker niet het geluid dat wij van een Isolde verwachten. We willen onze opmerking van vroeger herhalen: jonge zangers worden veel te vlug voor de leeuwen gegooid met alle negatieve gevolgen.
Sangmin Lee zong met de nodige empathie de rol van Kurwenal. Het is een bijzonder welluidende bariton die wij graag in een meer dankbare rol zouden terughoren. De bas Karl-Heinz Lehner klonk krachtig en zijn warme stem was een verademing na de kwellende geluiden van Tristan en Isolde. Brangäne werd stijlvol vertolkt door de mezzosopraan Martina Dike. Een warmer stemgeluid had ook hier welkom geweest. De tenor Lucian Krasznec moest zijn muzikale interpretatie volledig in dienst stellen van de regie: de zalvende tonen van de jonge zeeman die aan zijn liefje denkt en het naïef pastoraal gezang van de herder werden hier in de mond gelegd van een brutale bewaker. Een grotere discrepantie is niet denkbaar en leidde vanzelfsprekend tot een verkeerde vertolking. Gerardo Garciacano en Blazej Grek vervolledigden de bezetting als Melot en de stuurman, hier uiteraard ook twee gewelddadige militairen.
De dirigent Gabriel Feltz zorgde voor onvoorstelbare spanningsmomenten, dankzij de inzet van de Dortmunder Philharmoniker, maar op sommige momenten was hij niet meer de baas over de partituur. Neen, dat was de regisseur, om met volledige stiltes - zonder orkest –zijn verzinsels op te dringen. Opera is geen toneel: zo'n grillen horen niet thuis in een opera, zeker niet in opera van Wagner!
Er werd bij het slot uitbundig geapplaudisseerd, maar ook fel boe geroepen. Wij waren het vooral eens met deze tweede groep.