Maar wat als leerlingen niet leren om hun �donkere kanten� te laten zien: als ze niet in conflictsituaties terecht mogen komen en als ze niet tegen de gevestigde orde in durven gaan omdat er dan sancties volgen? Leerlingen leren vooral dat aanpassen beter is dan afwijken.
De impliciete boodschap is dat leerlingen die afwijken niet mogen zijn wie ze zijn en ze moeten vooral niet leren nog meer zichzelf te worden. Dat zou alleen maar nog meer probleemgedrag opleveren. En de andere kant van al dat uitsluiten is dat ook de �aangepaste leerlingen� niet meer in gesprek komen met de �onaangepasten'. Uitsluiten heeft in dit geval een dubbel negatief effect.
Ons onderwijs levert dus vooral �conformisten� af. De kracht van ondernemerschap, humor en relativeringsvermogen, tegendraadsheid en creativiteit wordt pas later gewaardeerd. Leerlingen mogen alleen meedoen als ze zich aanpassen aan wat volwassenen vragen.
Waarmee zadelt het �uitsluitende onderwijs� de maatschappij op? Als mensen alleen als ze �van school af� zijn, leren omgaan met hun afwijkende gedrag en met dat van anderen. Veel curatieve zorg en psychische begeleiding is dan nodig omdat de gevolgen zo nijpend zijn dat niets anders meer helpt.