Elk mens, vanaf de Joodse verhalen over de uittocht van het Joodse volk uit Egypte, elke slager, voetballer, vertegenwoordiger, ambtenaar, waaronder wij als magistraat, wil vrij zijn, eigenlijk net als elke mens die zijn leven het liefst wil vormgeven naar eigen inzicht. Bij de toenemende schaarste aan geld en menskracht lijkt onze vrijheid te verminderen. Ik kom aan het slot van deze bijdrage tot een ogenschijnlijke contradictie in terminis, hetgeen ook meteen mijn eerste motto van deze vijfde bijdrage vormt: de vrijheid ontstaat in de beperking. De beperking die de magistraat dwingt om verstandiger met schaarse tijd om te gaan, stukken slimmer te lezen, beter gebruik te maken van medewerkers, laat zien dat een groeiende vakervaring ons boven de materie plaatst en de met de jaren komende know how ons leert hoe we sneller en adequater kunnen werken. Alzo leren we dat routine niet afstompt maar de ruimte schept om sneller het kaf en het koren in de voorliggende dossiers te scheiden. Bovenal moet de rechter zich spiegelen aan de wettelijke en jurisprudentiële kaders die hij in zijn rechterlijke uitspraken aan de justitiabelen en andere rechtsgenoten voorhoudt. De burger wordt geacht de wet te kennen die op het gefragmenteerde rechtsgebied betrekking heeft en zich op die vaak onbekende wetten te oriënteren voor hij de geambieerde handeling uitvoert. Deze fictie is de kern van elke rechterlijke instrumentenkist. In datzelfde verband dient de rechter zich binnen de organisatie te oriënteren op de organisatorische spelregels rond de griffie, de juridisch medewerkers, de beperkingen die elke organisatie per definitie kenmerken, of het nu om schaarse zittingzalen gaat of om andere meer organisatorische gegevenheden die voortvloeien uit de bestuurlijke kaders. Mijn tweede motto luidt: de rechter wordt geacht de organisatorische wetten, regels en mores te leren kennen en eigen te maken.