Mogen kinderen vanaf 12 zelf bepalen waar zij wonen? – GMW advocaten
Mogen kinderen vanaf 12 zelf bepalen waar zij wonen?
Om mij heen hoor ik vaak zeggen dat een kind na het uiteengaan van zijn ouders vanaf zijn 12e jaar zelf mag beslissen bij welke ouder hij gaat wonen. Dat is een wijdverspreid misverstand dat ik uit de wereld wil helpen.Een kind van 12 jaar of ouder wordt door de rechter gehoord indien zijn ouders een geschil over zijn verzorging en opvoeding aan de rechter hebben voorgelegd. Indien bijvoorbeeld de omvang van de zorgregeling discussiepunt tussen de ouders vormt of zij geen overeenstemming kunnen bereiken over de gewone verblijfplaats van het kind, is de rechter die daarover heeft te oordelen verplicht een kind van 12 jaar of ouder op te roepen. Hij kan er voor kiezen geen gehoor te geven aan de oproep, maar meestal gaat een kind wel op een dergelijke oproep in. De rechter (zonder toga aan) hoort het kind dan, buiten aanwezigheid van zijn ouders, in een zo informeel mogelijke setting. Rechters gaan in een dergelijk kinderverhoor een kort gesprek met het kind aan om van het kind zelf te horen hoe het met hem gaat etc..
Belang mening kinderen
In de uitspraak neemt de rechter de mening van het kind mee. De mening van het kind speelt, afhankelijk van zijn leeftijd en ontwikkeling, een belangrijke rol maar is niet allesbepalend. Pubers willen nog wel eens kiezen voor de ouder die het minst streng is, een kind van 12 jaar kan nog wel eens heel kinderlijk en verlegen zijn waardoor er weinig uitkomt en er zijn ook kinderen die heel duidelijk geïnstrueerd zijn door een ouder. Het is lastig voor rechters om in zo korte tijd een beeld te krijgen van het kind en zijn eigen wensen. Het horen van een kind vereist speciale vaardigheden van rechters, mede omdat voorkomen moet worden dat het kind het gevoel krijgt te moeten kiezen. Mijn ervaring is dat rechters hier goed mee omgaan.
De rechter hangt zijn beslissing nimmer uitsluitend op aan de mening van het kind. Dat zou het kind ook te veel verantwoordelijkheid geven. Vaak keert de mening van het kind niet terug in de uitspraak, met name niet als het kind heeft aangegeven dat de rechter zijn ouders niet mag informeren over wat hij heeft gezegd. In de meeste gevallen vraagt de rechter ook aan het eind van een kinderverhoor aan het kind of hij hetgeen is besproken aan zijn ouders mag vertellen. Uitsluitend de mening van het kind zal derhalve nimmer de uiteindelijke uitspraak van de rechter dragen, maar speelt in zijn besluitvorming wel een belangrijke rol.
Rechtsingang kinderen
De wet biedt op een aantal plaatsen een eigen rechtsingang voor kinderen. Dat wil zeggen dat een kind zelf een brief naar de rechter kan schrijven met het verzoek bijvoorbeeld zijn gewone verblijfplaats of de zorgregeling te wijzigen. Dit komt niet heel veel voor, maar het is goed dat deze mogelijkheid bestaat. Er is dan toch een uitweg voor het kind, als bijvoorbeeld zijn ouders het te bont maken en zelf niet naar de rechter stappen.
Enkel indien de ouders van een kind hun geschil over de verzorging en opvoeding aan de rechter voorleggen wordt het, indien 12 jaar of ouder, gehoord. Daarbuiten niet. Daarnaast is de mening van het kind niet allesbepalend. Alle feiten en omstandigheden van de zaak zijn van belang. Het is dus niet het kind van 12 jaar of ouder dat zelf bepaalt bij welke ouder hij gaat wonen. Een kind kan gebruikmaken van de diverse rechtsingangen die in de wet zijn opgenomen om zelf de rechter te benaderen als zijn ouders dat niet doen.