Koester geen wrok: de vluchteling bijt niet, de Nederlander ook niet | De Volkskrant
Koester geen wrok: de vluchteling bijt niet, de Nederlander ook niet
Ferdows Kazemi 13 december 2014, 17:49
Sinds kort ben ik betrokken bij een project - 'Ongekend bijzonder' heet het - waarbij we de levensverhalen van vluchtelingen verzamelen en archiveren; tweehonderd levensverhalen in vier grote steden. Een stuk mondelinge geschiedenis van personen. Je kunt nooit de hele geschiedenis van een zeer bewogen leven in beeld brengen. Maar ook dat kleine deel van hun geschiedenis, wat we vastleggen voor de eeuwigheid, is waardevol. Ik voel me verweven met hun verhalen. Ze verrijken mijn leven en mijn kijk op de wereld. En die verhalen zijn een verrijking voor de archieven van ons land, voor ons nageslacht.
Wie zijn die vluchtelingen over wie we altijd lange discussies voeren? Mensen die wel of niet mochten blijven. Zijn het gelukzoekers, die ongeluk brengen? Of zielige mensen, die in aanmerking moeten komen voor onze barmhartigheid? Of bekrompen figuren, die onze vrijheden van ons afnemen?
Voor velen van ons zijn het onbekenden, die ons angst bezorgen. Voor anderen zijn het medemensen die in nood verkeren. Ieder van ons heeft een eigen perceptie van die vluchteling. En percepties komen doorgaans niet overeen met de werkelijkheid.
Ook de vluchteling heeft een eigen perceptie. Zoals voor velen de vluchteling een dossier is, bestaat er voor veel vluchtelingen ook een onaantastbare abstractie, die Nederlander heet. Beiden willen zich soms niet verdiepen in de persoon die vluchteling of Nederlander heet. Dat veroorzaakt afstand, die afstand maakt de ander onbekend, en het onbekende is beangstigend.
Die afstand zou er niet hoeven te zijn. We zijn toch sociale wezens, die gemakkelijk contact kunnen leggen met een ander. Is het gemakkelijker om angstig de bewegingen van onze buren - die een andere cultuur hebben dan wij - in de gaten te houden, dan die buren een keertje op de koffie uit te nodigen en naar hun verhaal te luisteren? Dat denk ik niet. Het is velen al gelukt. Maar velen ook niet, waardoor onbegrip en vijandigheid blijven bestaan. De vluchteling bijt niet, de Nederlander ook niet. Ze hebben beide een eigen levensverhaal dat bindend kan zijn. We zouden naar die binding kunnen zoeken. Dat maakt ons leven een stuk prettiger. De energie die we aan de wrok en de vijandigheid kwijtraken, is vele malen groter dan de uitkering die de zogenaamde gelukzoekers hier komen halen.
Over gelukzoekers als vluchteling gesproken. Ook ik ben er een. Ik had het ongeluk dat de autoriteiten in mijn moederland mij niet konden tolereren en ik hen niet. En mijn geluk was dat er ergens ver van dat moederland een ander land was dat dit wel wilde doen. Mijn volgende geluk was dat ik mensen in mijn nieuwe land trof die geïnteresseerd waren in mijn verhaal. Mensen die gelukkig werden van mijn geluk. Het gaat om het principe van wederkerigheid in het leven. Ik sluit af met een verhaal uit mijn leven.
De taal van Henk en Roelie
Mijn zus van 27 jaar oud was hier op vakantie. Ze lag in mijn flat in Utrecht te sterven aan leukemie en had mijn intensieve zorg en aandacht nodig. Haar toen 1-jarige dochtertje (inmiddels onze 15-jarige dochter) was ook mee. Zorgen voor een terminale patiënt en een klein kind was moeilijk te combineren. Mijn Iraanse vrienden hadden anderhalve week voor de baby gezorgd, maar ze hadden andere verplichtingen en brachten haar terug. Henk en Roelie belden op en vroegen of ze het kindje mee konden nemen naar hun huis in Zuidlaren om voor haar te zorgen. Mijn zus stemde in. Anderhalve week later overleed mijn zus.
Toen ze haar dochtertje bij mij brachten, konden ze bij het afscheid nemen hun emoties niet de baas. Later zeiden ze dat ze haar 's nachts bij hen in bed hadden laten slapen om de onrust van het kind weg te nemen. Ze wandelden elke dag met haar in de kinderwagen en lieten haar bewonderen door dorpsgenoten, die verbaasd waren hoe zij een kleinkind met zwart haar hadden, tegen wie ze liefdevol Nederlands spraken. Een paar dagen later wilde mijn ex haar meenemen om boodschappen te doen. Hij vroeg aan mij in het Nederlands waar haar schoentjes waren. Zij trippelde zelf naar de gang en pakte haar schoentjes. Zij had de taal van Henk en Roelie al geleerd.