Genade - Al het nieuws uit Nunspeet
di 26 apr, 08:30 Column
Ik had een broer die 1½ jaar ouder was dan ik. We kibbelden en vochten vaak, meestal was hij de sterkste. Dan kwam hij bovenop mij zitten, kietelde of kneep mij net zo lang tot ik riep: ,,Genade spijze brood, morgen is Gerrit dood." Waar die rare spreuk vandaan komt, weet ik niet maar zo ging dat bij ons. Dat was mijn eerste ervaring met het woord genade. Als ik het gezegd had, mocht ik los. Bevrijdend!
Later ontdekte ik dat het woord genade bij veel mensen zwaar op de maag ligt. Als iemand genadebrood te eten krijgt, dan klinkt dat nogal neerbuigend. Alsof je niet zelf je leven op orde kunt krijgen, en niet de verantwoordelijkheid voor je eigen daden kunt dragen. Een dichter schreef: ,,Neem mij mijn zonden niet af, mijn zonden gaan mee in mijn graf". Ik snap dat wel, ik wil ook graag voor vol worden aangezien, maar ik vraag me af of we niet zijn doorgeschoten naar een samenleving waarin je helemaal op je eigen verdiensten wordt teruggeworpen.
Tegen beter weten in doen we alsof iedereen in ons land gelijke kansen heeft op onderwijs, gezondheid, geluk enz. In het verlengde daarvan ligt het dan aan jezelf of je van die kansen goed gebruikt maakt en succes hebt. Of juist niet en je maar met moeite het hoofd boven water houdt. Sociologen hebben het over de meritocratie: de merite (de verdienste) heerst. Een onbarmhartige manier van denken die geen rekening wil houden met lot, pech, erfelijkheid en noem maar op. Jezus vertelt het overbekende verhaal van de barmhartige Samaritaan. Die niet denk in termen van 'eigen schuld, dikke bult', die niet denkt: 'Had-ie maar beter uit moeten kijken, had-ie maar niet alleen op reis moeten gaan', maar die snapt dat het bij elk mens een keer mis kan gaan, en dat je dan een andere mens nodig hebt. Maar het gaat Jezus om meer dan een les in goed doen alleen. Het gaat Hem er denk ook om dat in die genadige manier van doen van de Samaritaan iets van de genade van God aan het licht komt. Ik snap wel dat het lastig of zelfs niet te doen is om 'genade' onder te brengen in wetten en regels. De overheid moet alle onderdanen gelijk behandelen. Maar als samenleving zouden we er wel van op kunnen knappen om mensen niet alleen maar langs de lat van de verdienste te leggen. Maar om ook rekening te houden met tragiek, en om met gevoel voor genade naar elkaar om te kijken.