Duikers zijn in de civiele techniek ondergeschoven kindjes, ook in letterlijke zin – je ziet niets van de kokers die zorgen dat water onder de weg door kan. En dan hebben ze ook hun naam nog eens tegen: een duiker is een gluiper, iemand die je niet kunt vertrouwen. Of anders wel een onderduiker, iemand die zich moet verstoppen omdat hij gezocht wordt. Toch is de duiker het meest voorkomende Nederlandse civiele kunstwerk. Zelfs in het niet erg waterrijke Gelderland gaat het bij twee van de vijf kunstwerken om een duiker.
Van de Gelderse wegen is de N322 het dichtst bezaaid met duikers en dan vooral het gedeelte op het grondgebied van de gemeente Zaltbommel. Over een afstand van zeventien kilometer liggen daar eenentwintig duikers: elke achthonderd meter is het prijs. Dit is de ideale weg voor een speurtocht naar duikers, met onder handbereik de lijst waarop de Dienst Wegen, Verkeer en Vervoer de locaties tot op tien meter nauwkeurig heeft aangegeven.
Het begint goed. Als ik vanuit het Brabantse dorp Rijswijk de provincie Gelderland binnenrijd is het meteen raak. In de scherpe bocht bij de afslag naar slot Loevestein verraadt een spijlenrooster in de linkerberm nummer 322408, die gebouwd is in het eerste oorlogsjaar. Het zal de enige duiker blijken die zich zo makkelijk prijsgeeft.