Nederlandse bunkers 1916-1940 te Den Helder
Bunkers 1916-1940
© J. van Tongeren - Laatste bijwerking 11 augustus 2008
Opening Provinciale Monumenten Route
In de Grafelijkheidsduinen bevinden zich een hoeveelheid restanten van militaire verdedigingswerken, waarvan een aantal zich binnen het terrein van fort Kijkduin bevinden. Sommige van deze verdedigingswerken staan sinds 1986 op de Provinciale Monumentenlijst.
Op 19 september 1991 opende gedeputeerde mevrouw F.G. van Diepen-Oost deze nieuwe bezienswaardigheid nabij het fort Kijkduin. De officiële openingshandeling geschiedde door het afvuren van een schot met een prachtig kanonnetje van de schietvereniging De Vrijheid uit Den Helder.
De route loopt langs een vijftiental verzamelde restanten van militaire verdedigingswerken uit de periode 1916 tot en met de 2e Wereldoorlog. Sommige van deze verdedigingswerken zijn de laatste die gebouwd zijn door het Nederlandse leger als permanente versterksbouw en daardoor beslist uniek te noemen en om die reden op de Provinciale Monumentenlijst geplaatst.
De route langs de verschillende verdedigingswerken is aangelegd met behulp van studenten uit Den Helder van de Hoge School voor petroleum en gastechnologie Noorder Haaks en studenten uit Amsterdam van de studentenvereniging Unitas en vrijwilligers van de Stichting Stelling Den Helder. De studenten waren in het kader van hun ontgroeningsweek in Den Helder. Overdag waren zij bezig met het uitgraven en toegankelijk maken van de verdedigingswerken en verbleven 's nachts in het fort. In totaal is door alle werkers ongeveer 400 kubieke meter zand en puin afgevoerd.
Omdat de opening van deze route na de afsluiting van het seizoen van Fort Kijkduin plaats vond, kon deze niet meer door het publiek worden bezichtigd. In het seizoen 1992 zal deze route, die men nu al de "Bunkerroute" noemt, voor het publiek geopend zijn en is Kijkduin weer een nieuwe bezienswaardigheid rijker.
Dubbele kanonkazemat (± 1916)
2 dubbele mitrailleurkazematten (± 1916)
Middelste loopgraaf (± 1916)
Scherfvrij onderkomen voor manschappen (± 1916)
Bunkers fort Dirks Admiraal
Op het terrein van fort Dirks Admiraal, aan weerszijden van de Nieuwe Weg, liggen twee zichtbare dunwandige gewapend betonnen scherfvrije onderkomens. Deze dateren waarschijnlijk uit de mobilisatie van de Eerste Wereldoorlog. Ze hebben twee ingangen, die momenteel zijn dichtgemetseld.
Langs de gele lijn liggen nog enkele identieke bunkers ondergegraven.
Dunwandige schervrije onderkomen op fort Dirks Admiraal (foto 1992)
Overzicht provinciale monumenten:
Diverse bunkers ten zuidoosten van fort Kijkduin te Huisduinen, nl.
3 gewapend betonnen loopgraven (± 1916)
1 scherfvrij onderkomen voor manschappen (± 1916)
1 dubbele kanonkazemat (± 1916)
1 kleine waarnemingspost (± 1916)
1 geschutemplacement voor 10 TL luchtafweer (1923)
3 geschutemplacementen, elk met munitiebewaarplaatsen en munitielift, als onderdeel van Batterij Helsdiep (eind jaren 1920 en 1939)
3 onderkomens voor manschappen, als onderdeel van Batterij Helsdiep (eind jaren 1920)
Bron: Historische verdedigingswerken in Noord-Holland 1915-1940. Uitgave Provinciaal bestuur van Noord-Holland. Haarlem, maart 1990.