‘Dat wel. Maar dat stopte eigenlijk meteen bij haar uitvaart. Het lijkt wel of de tijd voor en na Ylses overlijden door een wand werd gescheiden; het was alsof dat letterlijk een ander leven was en ik er niet meer over na kon denken. Ik weet ook dat ik tijdens de begrafenis, daar in het uitvaartcentrum, bij haar kist ergens een knop heb omgedraaid. Mijn zusje bevroor in de tijd en ik ging meteen verder in een andere, nieuwe tijd. Zij bleef voor mij altijd twaalf.’
‘Nee, eigenlijk niet. Het leek me misplaatst om dat te doen. Dat ik een zusje had dat er niet meer was, was voor mij een gegeven, meer niet. Althans, dat dácht ik. Ik gedroeg me ook zoals ik dacht dat wenselijk was: ik had al jong een vaste relatie, met wie ik ging samenwonen. Maar het verdriet wilde er wel degelijk zijn. Vanbinnen was ik als kind een echte ontdekker. Dat had ik weggestopt; ik speelde liever op zeker, omdat ik wellicht, toen onbewust, mijn ouders geen extra zorgen wilde geven. Maar natuurlijk was het verdriet er wel. Ik kon er alleen niet bij. Tot ergens in mij iets begon te rebelleren; ik verbrak mijn relatie en trok uit ons huis. Toen ik tijdens het zoeken naar een scriptieonderwerp op Juan Maria Schuver stuitte, gaf hij me een aanleiding om los te breken. Het was alsof hij me bij de hand pakte en meesleepte de wereld in. Letterlijk; ik maakte zijn reis door Soedan en Ethiopië, in buitengewoon onveilig en onstabiel gebied. You can run, but you can’t hide. Ik vluchtte, denk ik achteraf. Toen ik daar was en mijn reis min of meer had volbracht, voelde ik me, in plaats van voldaan ontzettend leeg en ontredderd. Ik was weg gegaan, maar had het verdriet niet kunnen ontlopen. Het drong zich uiteindelijk onherroepelijk aan me op.’
In Soedan haalde je verleden je in. Je móest aan de slag met je verdriet. Hoe uitte zich het verdriet bij jou?
‘Uiteindelijk raakte ik helemaal in de war, het kwam bij mij echt aan als een harde klap, die ik niet had zien aankomen, maar waarvan ik terugkijkend zeg: dit kon niet langer goed gaan. Ik had mezelf zo uitgeput en het verdriet zo ver weggestopt, dat het wel mis móest lopen. Door therapie heb ik er uiteindelijk mee leren omgaan.’