Het internet maakt ons juist socialer | De Volkskrant
Het internet maakt ons juist socialer
Critici, zoals de Koningin, die meenden dat sociale media zou leiden tot verarming van onze onderlinge contacten, hebben ongelijk gekregen.
Geert-Jan Bogaerts 23 juni 2011, 11:06
Mocht u er nog behoefte aan hebben, we hebben nu wetenschappelijk bewijs dat Majesteit het bij het verkeerde eind had. Amerikaans sociologisch onderzoek wijst uit dat mensen die actief zijn in sociale netwerken meer dan gemiddeld sociaal en politiek geïnteresseerd zijn. Ook de angst dat online netwerken vooral dienen om de eigen mening te bevestigen, blijkt onterecht te zijn. Integendeel: leden op het netwerk van bijvoorbeeld Myspace blijken meer open te staan voor afwijkende meningen dan gemiddeld.
Anderhalf jaar geleden baarde de koningin opzien met haar kersttoespraak: het internet biedt weliswaar vele voordelen, maar kan ook leiden tot verarming van de sociale contacten. Op internet ontstaan schijngemeenschappen, zei ze, die feitelijk weinig om het lijf hebben. Zij werken eerder eenzaamheid in de hand dan dat zij mensen samenbrengen. Een onderbouwing van die mening bleef overigens uit - en later, het moet gezegd, heeft zij haar woorden danig genuanceerd.
In het bovengenoemde onderzoek van het gerenommeerde Pew Instituut, wordt een aantal interessante conclusies getrokken. Zo'n 80 procent van alle Amerikaanse volwassenen gebruikt het internet, en zo'n 60 procent van alle internetgebruikers is lid van een of meer sociale-netwerksites zoals Facebook, Twitter of LinkedIn. Dat betekent dat bijna de helft van de volwassen Amerikanen er online sociale contacten op nahoudt. Volgens de onderzoekers van Pew houden gebruikers van online sociale netwerken er relatief een meer divers netwerk op na dan mensen die niet online zijn. Ze hebben vrienden van meer sociale klassen en standen, meer religieuze variaties, meer seksuele oriëntaties dan de mensen die hun vrienden vooral in hun eigen fysieke omgeving zoeken.
Een andere veel geuite angst voor het effect van sociale netwerken is dat de leden ervan minder open staan voor afwijkende meningen. Anders gezegd: mensen zoeken online vooral bevestiging van hun eigen mening. Ze zoeken zelden of nooit afwijkende standpunten. Ook deze angst blijkt ongegrond, zegt Pew. Als je lid bent van een sociaal netwerk, is de kans juist groter dat je er ook een open geest op nahoudt en bereid bent om afwijkende meningen op hun merites te onderzoeken. Interessant is dat het vooral de leden van het noodlijdende Myspace zijn die hierop hoog scoren. Leden van online sociale netwerken zijn over het algemeen ook meer in politiek geïnteresseerd en zelfs politiek actief dan gewone Amerikanen.
Ervan uitgaande dat het onderzoek deugdelijk is - en Pew is, zoals gezegd, een gerenommeerd instituut - vind ik dit bijzonder heuglijk nieuws. Want waren we niet bang dat het internet de atomisering van de maatschappij zou inluiden, waarin we allemaal in onze eigen kleine cirkeltjes zouden blijven ronddraaien, warme bevestiging zoekend bij elkaar? Die angst werd gevoed door uitspraken als die van de koningin, maar ook door de media - kranten zoals NRC Handelsblad die niet moe worden internetfenomenen als bloggen en Twitter te verguizen.
Van die negatieve effecten blijkt dus helemaal niets. Integendeel, het internet in het algemeen en de sociale netwerken in het bijzonder blijken een bijdrage te leveren aan een opener, transparanter samenleving. We praten meer met elkaar, hebben meer en meer diverse contacten, en staan opener voor andere standpunten. Weer eens wat anders dan al het geklaag over de verruwing van normen en het onfatsoen dat zou heersen op het internet.