Waarheid en leugen | Weblog Boele Ytsma
Nee, eerlijk-zijn is geen optie – geen optie voor een weblog, maar volgens mij helemaal geen optie. Ik zal vertellen waarom ik dat plotseling weer zo zeker weet. Vanmiddag had ik een gesprek met een coach (of zo, ik weet nooit zo goed hoe zulke mensen zich noemen) en kwam aan de hand van een paar van zijn vragen bij een zicht op mijzelf dat me werkelijk verraste. Toen ik daar later een vriend over vertelde, voegde hij er nog iets aan toe wat helemaal nieuw voor me was. En terwijl ik het zag, wist ik dat ik het eerder had kunnen weten, zelfs wel had gezien, maar het mezelf niet bewust had kunnen maken. Ik loog mezelf erover voor!
Het lijkt wat verstoppertje spelen, dit vertellen zonder er bij te zeggen waar ik het over heb. Maar dat is te persoonlijk, het gaat over mensen die hier ook zouden kunnen komen kijken. En inderdaad, dat deed me als eerste beseffen dat ik hier niet volledig open kan zijn, geen man en paard kan noemen. Uit bescherming van de mensen die hierbij betrokken zijn, maar ook uit zelfbescherming. Ik kan hier niet de waarheid spreken
Toch is mijn stellige overtuiging dat eerlijk-zijn geen optie is vooral ontsproten aan het inzicht zèlf dat ik vanmiddag had: ik heb mezelf anderhalf jaar lang voorgelogen, denkend dat ik eerlijk was. Overigens klinkt dat harder en onbarmhartiger dan bedoeld en ook veroordelender dan nodig is en zelfs dan terecht is. Want die 'leugen' had een functie, had zin, was een manier om plaats te geven aan iets in mijn leven wat ik anders òf meteen had moeten afwijzen (en dan had het me niet gegeven wat ik er nu van heb ontvangen – en dat is veel) òf volledig had moeten omarmen (en dan had het meer kapot gemaakt dan me lief is). Je moet me maar vergeven dat het zo abstract blijft, maar misschien roept het herkenning op. Met de 'leugen', met de duiding die ik er aan gaf kon ik het een plaats geven – zolang het duurde. Ik ben er blij mee, blij dat die leugen me waarachtig heeft kunnen laten zijn naar mezelf en naar mijn omgeving. Maar ik ben ook blij dat de 'leugen' nu ontmaskerd is, omdat ik nu weer vrij ben, vrij van de 'leugen'.
Zeg ik 'vrij van de leugen'? Waarschijnlijker is het dat ik de ene leugen voor de andere verwisseld heb, omdat ik de ene duiding voor de andere heb geruild. Maar dat gebeurt natuurlijk voortdurend: we duiden ons eigen leven omdat we verlangen naar zin, naar betekenis. Alleen wijzelf kunnen die duiding geven, mensen zijn zingevers. En het heeft zelfs geen zin om te zeggen dat de waarheid daarachter ligt, want de waarheid kennen wij nooit anders – nooit anders! – dan in het gewaad van onze waarneming, en dus van onze duiding. Wij kennen de waarheid alleen in het gewaad van de leugen...
Schrijven in een weblog is dus ook: duiden, betekenis geven, woorden zoeken bij mijn leven die er zin aan geven... – is dus ook naar waarheid liegen. Het is net het leven zelf! Meer kan het niet worden, minder wil ik het niet laten zijn.