https://historischcentrumoverijssel.nl/archieven/?mivast=20&mizig=317&miadt=141&miaet=14&micode=1214&minr=24773645&miview=ldt
Begonnen als voddenhandelaar in Zwolle, rondtrekkend door Overijssel met stoffen en garen, trouwde hij in Borne en organiseerde S.J. Spanjaard zijn handel zo dat hij bedrijfsmatig kon gaan werken. In 1865 openden zijn zoons een stoomfabriek. Er waren toen al 180 arbeiders in dienst. In dat jaar werd ook de spoorlijn Almelo-Salsbergen aangelegd. Uitbetaling geschiedde aanvankelijk o.a. in waardebonnen. Begin 20ste eeuw werkten er ca. 800 mensen voor Spanjaard. Het was gebruikelijk dat Spanjaard de hele familie claimde om voor hen te werken om zo verzekerd te zijn van arbeidskrachten. Het leven van de arbeiders en in het dorp werd in sterke mate bepaald door Spanjaard. Zo was er een bibliotheek en een badhuis (waarvan ook beelden) van Spanjaard. Spanjaard zorgde voor de muziekvereniging en betaalde de oranjefeesten. Ook zorgde hij ervoor dat ziekelijke kinderen naar een
Het Oversticht: Spanjaard Borne ;
Oversticht 35
vakantiekolonie in Egmond aan Zee gingen. Het hele ritme in Borne werd bepaald door de fabrieksfluit.
De Tweede Wereldoorlog heeft grote gevolgen voor de fabriek. De fabriek wordt leeggeroofd en gebruikt voor het maken van bommen. Een deel van de joodse familie Spanjaard komt om. Anderen krijgen leiding in de fabriek. Dit zou na de oorlog zo blijven. De invloed van de familie Spanjaard nam af. Ook met de textielindustrie ging het na de oorlog minder. Met het kwaliteitsproducten als Kenmore probeert men het hoofd nog boven water te houden. Overname door Nijverdal-Ten Cate biedt geen oplossing. Massaproductie is niet meer haalbaar in Nederland. Aan deze ondergang heeft Spanjaard in zekere zin ook zelf bijgedragen, want ze hadden zelf al een fabriek in Afrika.
In de documentaire zijn oude filmbeelden van het werk in de textielfabriek en van de afbraak ervan te zien.
Dhr. H. ten Thije, voormalig bedrijfsleider, verteld over de geschiedenis en de invloed van Spanjaard op het leven in Borne.
Ex-werknemers mevr. A. Weghs-Krikke en dhr. H. Averesch verhalen hoe het was om in de fabriek te werken en welke invloed Spanjaard had op hun leven. Oud-burgemeester C. Bevers van Borne vertelt iets over de relatie met Spanjaard en de afbraak van de fabriek
BETACAM676
https://historischcentrumoverijssel.nl/archieven/?mivast=20&mizig=317&miadt=141&miaet=14&micode=1214&minr=24788341&miview=ldt
13182 BB03123 Bedrijfsfilm, gemaakt in opdracht van de Stichting Textielvak, die wil laten zien dat de textielindustrie in Nederland toekomst heeft als er maar gestreefd blijft worden naar optimalisering van de kwaliteit. Aan de hand van beelden van de werkprocessen bij Ten Cate in Almelo wordt getoond hoe dit kan:
Productieproces van ruwe katoen tot fijngeweven stof, met .o.m. ruwe katoen tot wikkels vormen; lonten maken; voorgaren maken; spinnen; weven; veredelen in zengerij, blekerij en ververij; eindkeuring;
Fouten die gemaakt kunnen worden in het productieproces en waarnaar tijdens de keuring gezocht wordt;
Speciale moeilijkheden bij bijzondere werkprocessen, zoals bontweverij, veredeling en filmdrukkerij;
Automatisering om de werkprocessen te optimaliseren, o.m. in ketelhuis en ververij.
Patroon van de toekomst ;
Bedrijfsfilm, gemaakt in opdracht van de Stichting Textielvak, die wil laten zien dat de textielindustrie in Nederland toekomst heeft als er maar gestreefd blijft worden naar optimalisering van de kwaliteit. Aan de hand van beelden van de werkprocessen bij Ten Cate in Almelo wordt getoond hoe dit kan:
BB03123
https://historischcentrumoverijssel.nl/archieven/?mivast=20&mizig=317&miadt=141&miaet=14&micode=1214&minr=24784503&miview=ldt
11321 BB00909.06 Item Van Gewest tot Gewest
Het Torentje in Almelo. Het torentje is een industrieel antiek overblijfsel van Nijverdal ten Cate spinnerijen aan de Egbert Gorterstraat in Almelo. Het is door werkgevers van de fabriek geschonken aan de ten Cate fabriek. Nugeplaatst op plein biju rechtbank.
Interview met Saskia Derricks, Stichting Het Torentje en Waldo Bien, kunstenaar.
Het Torentje van Almelo ;
BB00909.06
https://historischcentrumoverijssel.nl/archieven/?mivast=20&mizig=317&miadt=141&miaet=14&micode=1214&minr=24784372&miview=ldt
11235 BB02901 Film met verschillende opnames van ondermeer:
- 00:00:00 Een busreis (Boers&Zn.) naar het Engelse Northampton, een toespraak van de burgemeester, het uitzicht over de stad vanaf de hoogste verdieping van een parkeergarage, een expositie over de stadsgeschiedenis, terug in de bus, en het Northampton Clearance Depot Ltd. (NCD);
- 00:04:33 Een demonstratie tegen het ultra-centrifuge project van UCN/Urenco te Almelo, waarbij een kar met de tekst 'Stop de Atoomplannen', allerlei aktiekraampjes en bussen met demonstranten;
- 00:07:04 Een Twentse demonstratie voor het behoud van arbeidsplaatsen en de textielindustrie;
- 00:07:53 De fabrieksgebouwen van Urenco, een demonstratie tegen de ultracentrifuge en de plaatselijke V&D te Almelo;