Zonneroosjes zijn typische heesters en halfheesters, maar sommige zijn eenjarige of meerjarige kruidachtige planten. Ze dragen tegenoverstaande of verspreid staande, enkelvoudige stengelbladeren met sterharen, al dan niet voorzien van steunblaadjes.
De bloemen zijn alleenstaand of gegroepeerd in een scala van bloeiwijzen. De tweeslachtige bloemen zijn regelmatig en bestaan uit een dubbel bloemdek. Er zijn meestal 5 ongelijke kelkbladen (drie binnenste en twee kleinere buitenste kelkblaadjes) en 5 meestal wit, geel, oranje of roze gekleurde kroonbladen. De bloem draagt vele meeldraden en een bovenstandig, 3 of 5-bladig vruchtbeginsel met één stijl voorzien van een grote stempel.
Het geslacht zonneroosje is wijd verspreid over het noordelijk halfrond, met als zwaartepunt het Middellandse Zeegebied. Vele soorten leven in symbiose met schimmels in de vorm van een mycorrhiza, waardoor ze kunnen overleven in droge, warme omstandigheden zoals op kalksteenrotsen en in woestijngebieden.