Fysiotherapieproject in Cambodja door Thea Kooiman
Hoe Het ...
Afgelopen oktober was het zover; m'n reis naar Cambodja kon beginnen! In Phnom Penh werd ik begroet door een flinke hoosbui én Chammy, een medewerker van Projects Abroad die me kwam ophalen van het vliegveld. Na een klein sprintje door de regen zat ik in de auto en kon ik Azië voor het eerst eens goed in me opnemen. Het eerste wat opvalt: de hoeveelheid brommers en scooters op straat, chaos!
Ik heb in Cambodja voor de NGO Veterans International Cambodia (VI) gewerkt. Dit is een organisatie die als doel heeft mensen met een handicap te ondersteunen in hun revalidatie, waarbij ze in de meeste gevallen kosteloos hun patiënten voorzien van hulpmiddelen zoals een prothese of rolstoel. Elk centrum heeft een orthopedische instrumentenmakerij en een fysiotherapieafdeling, waar de patiënten onder begeleiding kunnen revalideren. Wanneer zij van ver komen, is er mogelijkheid tot tijdelijk verblijf in het centrum. VI is in eerste instantie opgericht naar aanleiding van de gevolgen van de Rode Khmer periode, en heeft drie centra; één in Phnom Penh, één in Prey Veng en één in Kratie. In eerste instantie was het de bedoeling dat ik een maand lang in Prey Veng, een klein stadje in een plattelandsprovincie, zou gaan werken als vrijwillig therapeut. Echter bleek dat er in de eerste week een conferentie georganiseerd was binnen VI, in Phnom Penh. M'n eerste werkdag was dus, in plaats van patiënten behandelen, een conferentie bijwonen; direct een mooie ervaring! Daarna kon ik de eerste twee weken in het centrum in Phnom Penh aan de slag.
In Phnom Penh zijn er een aantal vrijwilligersappartementen waarbij je met ongeveer zes andere vrijwilligers in één appartement verblijft. Dit is ideaal: je leert meteen mensen kennen en kan direct je ervaringen aan iemand kwijt. Ook heeft ieder appartement een eigen kokkin die elke dag een lunch en diner kookt. Wel een luxe om niet zelf te hoeven koken dus! In de tweede week waren er drie dagen public holidays vanwege het Pchum Ben festival, een religieus festival waarvoor bijna alle Cambodjanen naar hun familie afreizen om samen offers te brengen in de tempels en om de overledenen in de familie te eren. Voor ons een mooie gelegenheid om een paar dagen naar Siem Riep af te reizen om o.a. de tempels van Angkor te bekijken. Zeker de moeite waard! Verder enorm veel straatverkopers, waaronder helaas ook veel kinderen. We werden in Siem Riep ook uitgenodigd door onze vaste tuktuk driver om bij hem thuis te komen eten. Na een heerlijke maaltijd bleek er ook nog een feest georganiseerd te zijn waarvoor de hele buurt ongeveer langskwam. Erg leuk natuurlijk! Toen we terug in Phnom Penh kwamen, bleek de hele stad uitgelopen vanwege de dood van de vader van de koning. Zijn lichaam kwam die dag in Phnom Penh aan en werd naar het Royal Palace gebracht. Iedereen liep rond in speciale kleding; een witte blouse met een zwart lintje. De meeste mensen hebben in de hitte echt uren langs de weg gestaan totdat de rouwstoet voorbij kwam, ook weer bijzonder om mee te maken.
In de 3e week begon ik met werken in Prey Veng. Dit was een nieuwe omslag; van een drukke stad met genoeg medevrijwilligers naar alleen op het platteland, waar weinig voor handen is en bijna niemand Engels spreekt. Het revalidatiecentrum in Prey Veng ligt buiten het stadje en dus letterlijk op het platteland, tussen de kippen en koeien. Ik werd erg hartelijk ontvangen en kon gelukkig met een aantal personeelsleden wel Engels spreken. Elke dag werd ik met de brommer opgehaald van mijn verblijfplaats en begon de dag met een personeelsoverleg, waarna alle patiënten ongeveer tegelijk om 8:00 uur naar het centrum toekwamen voor de behandeling. Met de patiënten communiceren was in het begin erg lastig, maar als je eenmaal met een behandeling begint kun je er met handen en voeten toch wel uitkomen. Ook kon er af en toe wel iemand als vertaler optreden. Het voor- en nadoen leverde natuurlijk ook hilarische momenten op. Het leuke in dit centrum was ook dat we een gezamenlijke lunch hadden; buiten aan een picknicktafel waarbij de kokkin elke dag een warme maaltijd voor het personeel en de patiënten kookt. Hierbij kan je alles wat je liever niet opeet van bijvoorbeeld de vis prima aan de kippen onder tafel kwijt. In de periode dat ik er was, was het helaas niet zo druk in het centrum, waarschijnlijk vanwege het oogstseizoen. Twee patiënten, meiden van 14 en 17 jaar, zijn me goed bijgebleven. Zij hadden beiden een aandoening waar ik in Nederland nog nooit mee te maken had gehad en dat bovendien in een Nederlands ziekenhuis ook anders behandeld zou worden. Hierdoor moet je wel creatief worden met je behandeling. Verder waren er ook veel baby's en kleine kinderen met cerebrale parese (een aandoening waarbij de hersenen onvoldoende ontwikkeld/beschadigd zijn, waardoor er motorische problemen en spasticiteit kunnen ontstaan). Hierbij kwamen er ook culturele verschillen naar boven; een moeder wachtte bijvoorbeeld een jaar lang met hulp zoeken voor haar baby die zich niet goed ontwikkelde. Dit kwam waarschijnlijk voort uit schaamte doordat zij dacht dat ze zelf iets fout gedaan had.
In het weekend ging ik samen met Sreymao, een collega die net als orthopedisch instrumentenmaker in het centrum begonnen was, weer terug naar Phnom Penh. Dit in een klein minibusje dat het liefst zo vol mogelijk gepropt werd om de rit rendabel te houden. Onderweg staken we per veerboot de Mekong rivier over; voor alle straatverkopers een ideale gelegenheid de bus te bestoken met allerlei etenswaar. Alles wat je nodig hebt kan dus zo door het raam geregeld worden.
Wat me van Cambodja erg bijgebleven is, is de trieste geschiedenis van de Rode Khmer periode tussen 1975-1979. Zowel de S-21 gevangenis als de Killing Fields zijn erg indrukwekkend en triest om te zien. De gevolgen van deze periode is in het gehele dagelijkse leven in Cambodja nog tastbaar. Weinig industrie, het onderwijs dat nog echt in ontwikkeling is en een gezondheidssysteem waar nog veel aan te verbeteren valt. Doel van de Rode Khmer was namelijk alle ontwikkeling te stoppen en zich te ontdoen van alle mensen met enige vorm van educatie. Het land moest zich dus echt weer van de grond af opbouwen. Desondanks zijn de mensen in Cambodja allemaal erg vriendelijk en behulpzaam. Dit vond ik erg bijzonder: dat de meeste mensen onder omstandigheden die niet ideaal zijn toch positief in het leven staan.
Na deze maand (die overigens veel te snel voorbij was) heb ik nog een maand rondgetrokken door Laos en Vietnam. Ook deze landen zijn erg mooi waarbij het verschil in cultuur en in ontwikkeling interessant is om te zien. Al met al was de gehele reis een erg mooie ervaring, ik kan het zeker iedereen aanraden!