Mt 2,23 : kai elthôn katôikèsen eis polin legomenon Nazaret (en hij ging wonen in een stad, Nazaret genoemd)
Nazaret (Nazaret) komt zo slechts 1X voor bij Matteüs : Mt 2,23. Eveneens in Mc 1,9 : èlthen Ièsous apo Nazaret tès Galilaias (Jezus kwam uit het Galilese Nazaret).
In Mt 21,11 staat Nazareth (Nazaret) (apo Nazareth tès Galilaias : uit Nazaret van Galilea) - Mt 21,10-11 - . Ook Nazara (Nazaret) komt slechts 1X voor, nl. Mt 4,13 - Mt 4,12-17 -. Nazaraios (de Nazarener) komt in de nominatief voor in Mt 2,23 en in de genitief in Mt 26,71 (meta Ièsou tou Nazaraiou : met Jezus de Nazarener) - Mt 26,69-75 -.
In de volksmond heet het verhaal van de wijzen nog steeds het verhaal van de Drie Koningen . Onder invloed van een aantal bijbelteksten kon de verbeelding zijn gang gaan . De koningen zijn schitterend gekleed . Ze zijn gezeten op kamelen die op een rijtje van drie langzaam waardig voortschrijden naar het land waar een koningskind is geboren . Melchior is de eerste ; hij zal goud aanbieden om het koningschap van de pasgeborene te erkennen . Balthasar is de tweede met een kistje mirre als teken van de sterfelijkheid van de geborene . De derde is de zwarte Caspar . Hij draagt een kistje wierook om zijn geloof in de goddelijkheid van het kind uit te drukken . Ze melden zich aan bij koning Herodes in Jeruzalem . We verwachten dat ze hem hartelijk gelukwensen met de geboorte van een zoon , want waar anders kan een koningskind geboren worden dan in het koningshuis zelf . Dat gebeurt echter niet . In de plaats van gelukwensen stellen ze hem de vraag waar de koning van de joden is geboren om hem hulde te brengen . Dat moet wel verwarring en onrust wekken . Herodes raadpleegt de religieuze overheid die in haar dikke boeken snuffelt alsof ze een raadsel moet oplossen . Het geheim overleg van Herodes met de koningen laat vermoeden dat hij iets boosaardigs van plan is ondanks hij zich zeer hoffelijk voordoet . Hij geeft de indruk dat ook hij het kind wil huldigen na de terugkeer van de koningen . Met de ontvangen informatie en met een koninklijke opdracht begeven de koningen zich op weg . Tot hun verrassing begeleidt de eerder geziene ster hen tot bij de plaats van het kind . Onder invloed van het lucasverhaal blijft de ster stilstaan boven een stal . De rijzige koningen gaan de stal binnen en knielen bij het kind en geven het hun geschenken . In aanbidding kijken ze naar het kind zoals zijn ouders , de herders , de os en de ezel en de kudde schapen . Ze blijven er overnachten en krijgen in hun droom de verwittiging niet naar Herodes terug te keren . 's Anderendaags keren ze naar hun land terug , stralend van geluk en gezeten op hun kamelen .
Ook het verhaal van het lege graf (Mt 28,1-10) spreekt tot onze verbeelding : haastige vrouwen 's morgens vroeg op weg naar het graf van Jezus , een aardbeving , het welrollen van de grafsteen , het verschijnen van een engel en de hemelse boodschap aan de vrouwen .
Wellicht zijn we ons er niet van bewust dat het verhaal van de Wijzen (Mt 2,1-12) en het verhaal van het lege graf (Mt 28,1-10) een tweeluik vormen . Hierdoor belichten beide verhalen elkaar en beïnvloeden ze ons kijken en interpreteren .
Vooreerst wordt een situatie geschetst . Volgens Mt 2,1a is Jezus geboren in Betlehem tijdens de regering van koning Herodes . Volgens Mt 28,1 gaan enkele vrouwen naar het graf van Jezus kijken .
Vervolgens wordt in beide perikopen via het Griekse woordje idou (zie) onze aandacht getrokken op iets wat we niet zouden verwachten . In Mt 2,1b is dat de komst van wijzen uit het oosten in Jeruzalem . In Mt 28,2a is dat het plaats vinden van een grote aardbeving .
In beide perikopen wordt ons via het Griekse woordje gar (want) de reden van dit onverwachte gegeven . Volgens Mt 2,2 hebben de wijzen een ster gezien . Hierbij gaan zij van de veronderstelling uit dat het verschijnen van een nieuwe ster verwijst naar de geboorte van een koningskind . Volgens Mt 28,2b kwam een engel uit de hemel de steen van het graf wegrollen .
In beide perikopen volgt een reactie op de komst van de Wijzen of het wegrollen van de steen door een engel . Volgens Mt 2,3 is koning Herodes en heel Jeruzalem ontsteld / hevig geschrokken / geschokt . Volgens Mt 28,4 beefden de wachters bij het graf van schrik en werden ze als lijken . Ook de vrouwen waren bevreesd .
Volgens Mt 2,9 wijst de ster de Wijzen de weg tot bij de plaats van het koningskind , nadat ze zich bij koning Herodes hebben geïnformeerd . Koning Herodes zal in het verhaal van de wijzen de rol vervullen die de engel in het verhaal van het lege graf vervult . In Mt 2,2 stellen de wijzen aan koning Herodes de vraag waar de koning van de joden is geboren . In Mt 28,5 - Mt 28,6 stellen de vrouwen geen vraag maar geeft de engel een antwoord op een veronderstelde vraag : "ik weet dat jullie de gekruisigde Jezus zoeken . Hij is niet hier ... welnu zie de plaats waar hij lag." In dit antwoord is het zinnetje vervat waarin de engel naar de woorden van Jezus verwijst : "Hij is verrezen zoals Hij zei" . In het verhaal van de wijzen zoeken de samengeroepen hogepriesters en schriftgeleerden naar een antwoord in hun Schriften : "Betlehem , land van Juda... " .
In beide perikopen volgt op de ontvangen informatie een opdracht . Volgens Mt 2,7 - Mt 2,8 moeten de wijzen op zoek gaan naar het kind en het aan de koning melden nadat ze het gevonden hebben . Volgens Mt 28,7 moeten de vrouwen aan de leerlingen de boodschap overbrengen dat Hij verrezen is en dat Hij aan hen zal verschijnen in Galilea .
In beide perikopen wordt opnieuw via het Griekse woordje idou (zie) onze aandacht gevestigd op iets bijzonders . Volgens Mt 2,9 ging de ster voor hen uit tot ze ging staan boven de plaats waar het kind was . Volgens Mt 28,7 moeten de vrouwen de boodschap van Jezus overbrengen : "Hij gaat jullie voor naar Galilea . Daar zullen jullie hem zien , zoals Ik jullie zei."
De opdrachten worden uitgevoerd . Volgens Mt 2,11 gaan de wijzen naar het huis , aanbidden het kind en geven het geschenken . Volgens Mt 28,8 gaan de vrouwen de boodschap aan zijn leerlingen melden .
In beide perikopen eindigt het verhaal op een onverwachte wijze en roept dit einde de vraag op hoe het verder gaat . Volgens Mt 2,12 worden de Wijzen in een droom verwittigd niet naar Herodes terug te keren . Volgens Mt 28,9 - Mt 28,10 verschijnt Jezus opnieuw om de opdracht nog eens te herhalen .
In het verhaal van de Wijzen ((Mt 2,1-12) komen Wijzen de pasgeboren koning van de joden huldigen (Mt 2,2 ; Mt 1,11) . In het zendingsverhaal (Mt 28,16-20) huldigen de leerlingen de verrezen Jezus nadat Hij in Galilea aan hen verscheen . Hierop geeft Jezus hen de opdracht om zich op weg te begeven en alle volkeren te onderrichten .
Bij de geboorte van Jezus in Betlehem is Herodes koning in Jeruzalem . Hij weet wellicht wel dat het koningschap aan een afstammeling van David toebehoort en niet aan hem die een Idumeeër is . De hogepriesters en de schriftgeleerden weten het ook . Dat blijkt uit het aanbrengen van de schrifttekst . De komst van de Wijzen en hun vraag maakt de onrechtmatige situatie van koning Herodes pijnlijk duidelijk en stelt het einde van zijn koningschap in het vooruitzicht . Koning Herodes beseft het . Hij doet zich voor alsof hij het koningskind eveneens hulde wil brengen en schakelt de Wijzen in met een informatieopdracht . De lezer voelt aan dat de houding van de koning niet oprecht is . Dat de koning de Wijzen in het geheim bijeenroept , wijst op iets onheilspellends .
In het zendingsverhaal (Mt 28,16-20) verschijnt de verrezen Jezus als koning "Mij is alle macht gegeven in de hemel en op aarde " naar de profetie van Daniël . Hij zendt zijn leerlingen naar de volkeren , omdat Hij licht voor de volkeren is . Jezus maakte zijn volk bewust van zijn identiteit als volk van God . Hij predikte vergeving van zonden en de universele liefde van God . Dit hield in dat religieuze en sociale tegenstellingen werden gesloopt en dat een gemeenschap kan gevormd worden waar plaats is voor iedereen . Dit lag reeds vervat in de Tenach, de joodse bijbel , in het bijzonder in de profetische geschriften . Het zullen vooral de volkeren zijn die de boodschap van Jezus zullen aanvaarden . Mt 2,1-12 geeft daarvan reeds een voorsmaakje .
In het verhaal van de Wijzen klinkt reeds het lijdensverhaal door . De wereldlijke overheid en het Sanhedrin keren zich tegen Jezus . Pilatus stelt Jezus de vraag : "Ben je de koning van de joden' .
In het contact met andere volkeren zullen de eerste gezondenen (zoals Paulus) tot het inzicht komen wat tot de essentie van de joodse godsdienst en de christelijke boodschap behoort . Anderzijds zullen de volkeren de geestkracht van de christelijke boodschap ontdekken . Paulus ervaart dat Jezus verrezen is en leeft en zo de dood vernietigt die een laatste kloof tussen mensen en God en tussen mensen onderling betekende .
Zowel in het verhaal van de Wijzen (Mt 2,1-12) als van het lege graf (Mt 28,1-10) staat de vraag centraal waar Jezus (de pasgeboren koning van de joden , de verrezene) kan gevonden worden . Hiervoor zijn er wegwijzers . Allereerst is er de rijzende ster in het oosten . Volgens de Wijzen verwijst die naar de geboorte van een koningskind . Vervolgens duidt de Tenach de plaats aan . Hiervoor hebben de hogepriesters en de schriftgeleerden van het volk geen code moeten kraken om tot de tekst te komen . Sinds de Babylonische ballingschap (586 voor Christus) leefde de verwachting dat een nakomeling van David op zijn troon in Jeruzalem zou zetelen en een tijd van vrede en welvaart zou brengen . Daaraan gaven vele profeten uiting in hun teksten . Die waren door de hogepriesters en schriftgeleerden gekend . Volgens de evangelist Matteüs kwam deze verwachting in Jezus tot vervulling . De geboorte van Jezus in de geboorteplaats van David en het verhaal van de Wijzen was de plechtige opening van de tijd van vervulling .
In het verhaal van het lege graf duidt de engel aan de vrouwen de betekenis van het lege graf aan en geeft hen met een herinnering aan de woorden van Jezus de boodschap waar zijn leerlingen Jezus kunnen vinden . De verrezen Jezus verschijnt er als een apocalyptische figuur . Hij heeft alle macht van God ontvangen en zendt zijn leerlingen .
Matteüs wilde zijn joodse lezers ervan overtuigen dat Jezus de vervulling is van wat in Wet , Profeten en Geschriften geschreven staat . Het is dan ook begrijpelijk dat hij de Tenach aanwendt om Jezus als een koning en profeet in een apocalyptische stijl (volgens het boek Daniël) voor te stellen .
De hedendaagse mens beseft zeer goed hoe relatief en tijdsgebonden het spreken over God , de verrezen Jezus en het hiernamaals is . Hij wil de bijbel wel gebruiken als wegwijzer op zijn zoektocht naar God , maar hij verlangt naar nieuwe woorden en beelden om zijn ervaringen van zijn God zoeken weer te geven . We appreciëren de woorden van o.a. de zaligsprekingen (Mt 5) en van de werken van barmhartigheid (Mt 25) . Hierin vinden we een levensregel om met elkaar om te gaan en ons een beeld van God te vormen . Door het universele karakter van de christelijke boodschap worden we aangetrokken .
Bij de geboorte van een kind hoopt de gemeenschap dat deze pasgeboren mens gelijke kansen zal krijgen , dat er recht aan hem zal gedaan worden . We hopen dat ieder mens een welkom mag ervaren zoals Jezus door de wijzen . We verwachten dat mensenrechten voor ieder mens geldt , wie hij ook is en waar hij ook geboren is .
Bij het horen van het verhaal van de Wijzen zien we in onze verbeelding drie Koningen die in prachtige kledij zijn uitgedost , kostelijke geschenken met zich meedragen , en hoog gezeten zijn op hun kamelen . We zien hoe ze zich aanmelden bij koning Herodes met de verrassende vraag waar de koning van de joden is geboren en hoe koning Herodes hen antwoordt geeft en hen met een geheime opdracht belast . Zoals zij zijn we verwonderd de ster terug te zien bij het buitenkomen uit het koninklijk paleis , de ster die zich voorbeweegt naar een stal , waar zij tussen zijn ouders , een os en een ezel , tussen herders en schapen het koninklijk kind in een kribbe vinden en het eren met kostbare geschenken . Onze verbeelding geeft uiting aan onze emoties bij het zien dat arme mensen , wiens kind in een stal werd geboren , met koninklijke bezoekers wordt vereerd .
Via het verschijnen van een ster en het aanbrengen van enkele profetische teksten wordt de wijzen (en ons) de weg gewezen naar Jezus , de pasgeboren koning van de joden , de messias , de christus , en brengen de wijzen (en wij) hem hulde .
Op het einde van zijn evangelie brengt Matteüs ons het verhaal van het lege graf . Naar opbouw lijkt het sterk op het verhaal van de Wijzen zodat beide verhalen een tweeluik vormen . Het verhaal van de Wijzen staat bij het begin , het verhaal van het lege graf staat aan het einde van het evangelie van Matteüs . Beide omvatten ze het leven van Jezus . Hij , de Christus , is de verrezene . Niet alleen heeft hij de muren van menselijke tegenstellingen , maar ook de dood gesloopt . Hierdoor staat niets meer in de weg om een eeuwig verbond tussen God en de mensen te beleven en een universele gemeenschap boven de grenzen van tijd en ruimte te vormen .
De geboorte en de dood van Jezus maken zichtbaar dat elke mens als kind van God geboren wordt en sterft en tot de universele mensengemeenshap behoort . Tegenwoordig beklemtonen we dit door te zeggen dat elke mens vanaf zijn geboorte gelijke kansen moet krijgen en dat elke mens zich op zijn mensenrechten mag beroepen . Spijtig genoeg worden dikwijls gelijke kansen verworpen en mensenrechten ingeperkt in de hoop de migratiestroom in te dammen . Globalisering van goederen met het oog op winst haalt vaak de bovenhand op het respect voor de levenswijze en de cultuur van volkeren . De goederen en diensten van de globalisering zijn vaak geen huldebetoon aan de volkeren en staat in schril contrast met het huldebetoon dat de Wijzen met hun kostbare geschenken brachten aan het kind Jezus . Erkenning van zijn koninklijke waardigheid stond de Wijzen voor ogen . Uit respect voor hem deden ze een knieval .
In het verhaal van de werken van barmhartigheid zegt Jezus ons welke geschenken we hem kunnen brengen, want zegt Jezus , wat je aan één van deze kleinen hebt gedaan, heb je aan mij gedaan . Onze geschenken aan Jezus zijn : oog hebben voor al wie in nood is en hen helpen , gelijke kansen geven , mensenrechten eerbiedigen , mensen in hun ontwikkeling ondersteunen .
De boodschap van Jezus om geen mensen uit te sluiten werd voorbereid door Johannes de Doper die een doopsel tot vergeving van zonden predikte . Omwille van hun zonden waren vele mensen uit de gemeenschap uitgesloten . Maar een maatschappij kraakt onder haar voegen wanneer de groep uitgeslotenen groot wordt . Met het doopsel van Johannes werd een spons geveegd over de uitsluiting .
Telkens opnieuw vervalt een gemeenschap in uitsluiting . Dan is een doopsel , amnestie , gratieverlening , legalisatie of hoe men het ook noemen wil aangewezen om het welzijn van de gemeenschap te dienen en de uitgeslotenen volwaardig in de gemeenschap op te nemen .
De ster en de schriften wezen de Wijzen de weg naar de plaats waar Jezus geboren was en de woorden van Jezus waar hij als verrezene aanwezig is . De wegwijzers bestaan om de weg te wijzen . Het lezen van de schriften en de herinnering aan de woorden en daden van Jezus kunnen ons wijzen op de betekenis van het dagelijks leven , van geboorte tot graf , zoals hogepriesters en de schriftgeleerden de betekenis van de geboorte van Jezus en de engel de betekenis van het lege graf ontsloot .
Het bezoek van de Wijzen lijkt op een sprookje over een onbekend koningskind dat door naburige koningen wordt bezocht en geëerd . Het lijkt een sprookje dat de mensengemeenschap de rechten van ieder mens erkent en hem gelijke kansen schenkt . Nochtans beschouwde Jezus dit niet als een luchtbespiegeling maar als een reële droom en had hij hiervoor zijn leven over .