Isaac Israels: hij houdt van razende beweging – Esther Schreuder
esther schreuder May 22, 2014 April 29, 2020 Africa, Black is beautiful, Rubens to Dumas catalogue, In Dutch
Isaac Israëls 1865 –1934 Ashantidansers ca. 1900 Olieverf op doek, 54 x 74 cm (incl. lijst) Belasting & Douane Museum, Rotterdam, 12170
'Hij houdt van beweging razende beweging, waaiende haren, wapperende rokken, vliegende benen', schreef criticus Gerard Brom in 1927 over Isaac Israëls.
En ook uit dit schilderij blijkt dat dans zijn fascinatie had omstreeks 1900. Rond dat jaar, wanneer waarschijnlijk dit werk is ontstaan, toerde De groote Ashantees karavanen door Nederland.
Waarschijnlijk zijn het de dansers uit deze karavaan die we hier zien. Ze deden Amsterdam, Den Haag en Rotterdam aan. Aan één detail op een ander werk is meteen te zien dat Israëls hier niet de suggestie wil geven dat we ons in een exotisch oord bevinden: twee toeschouwsters staan of zitten met hun hoedjes op naar een Ashantidanseres te kijken.
Israëls was niet alleen geïnteresseerd in artiesten, maar ook in publiek. Van hem zijn diverse schetsen bekend van het publiek dat in Carré in Amsterdam zit te kijken naar een show. Ze zijn gedateerd tussen 1887 en 1893. Op twee van die schetsen zit een goed geklede zwarte dame met haar eveneens goed geklede tienerzoon of -dochter. Ze kijken gebiologeerd naar een optreden, misschien wel met exotische mensen of dieren.
Aan de, minstens drie, schilderijen die Israëls maakte van de Ashantidansers liggen vele schetsen ten grondslag. Een van de vele schetsboeken die zich in Nederlandse musea bevinden bevat de studies die ten grondslag lagen aan de schilderijen. Daarvan is er één hier te zien. Alle figuren die op het schilderij staan, zijn hierop losjes in twee of drie kleuren en een paar lijnen geschetst.
Naast de dansers krijgen in het schetsboek ook de trommelaars extra aandacht. Ze zijn in actie te zien, maar ook in rust zoals op deze schets te zien is. Er wordt wat gekletst en een pijp gerookt.
Isaac Israëls 1865 –1934 Drie mannen, trommelaars, waarvan 1 pijprokend z.j. Pastel, krijt op papier, 43,5 x 29 cm In: Ashanti schetsboek Collectie Gemeentemuseum Den Haag, TEK –1935-0061.01=24
De gezichten zijn nauwkeurig uitgewerkt. Israëls' schilderij van Ashantidansers werd in 1957 aangekocht door het Belastingmuseum als aanvulling op zijn collectie Ashanti-goudgewichten.
Esther Schreuder in Black is beautiful, Rubens tot Dumas (2008) Research has been made possible thanks to a contribution of de Mondriaan foundation, AFK and VSB fonds.