04-02-2013 , door Maaike Muller
De mens wordt al zeker anderhalve eeuw steeds ouder. Blijft dat zo, of zit er een bovengrens aan hoe oud we kunnen worden? En welke mogelijkheden hebben we nog om de gemiddelde leeftijd op te krikken? We vragen het Gerald de Haan, hoogleraar celbiologie en een van de wetenschappelijk directeuren van het verouderingsinstituut Eriba: Hoe oud kan een mens worden?​
"We hebben geen reden om aan te nemen dat er een biologisch vastgestelde maximale levensduur is", zegt De Haan. In de laatste 150 jaar is de gemiddelde levensduur flink gestegen. Ieder decennium leefden we gemiddeld twee jaar langer. "Vijftig jaar geleden was je al oud als je 75 was. Maar we weten dat kinderen die nu geboren worden, ongeveer 50 procent kans hebben om honderd te worden."
Straks is het dus heel normaal om een eeuw te leven. Maar hoe waarschijnlijk is het dat de een na de ander de Française Jeanne Calment verslaat? Zij stierf in 1997, dik 122 jaar oud, als oudste wereldbewoner ooit die dat met papieren kon bewijzen. "Claims van nog oudere mensen zijn er genoeg", lacht Gerald de Haan, "maar vaak komen die uit landen waar de documentatie veel te wensen overlaat of zelfs afwezig is."
​​Slijtage​​​
De gemiddelde leeftijd zal wel blijven stijgen, schat De Haan in. "Niemand weet dat natuurlijk zeker, maar waarom zou die stijging nu stoppen?" De grote klappers om de gemiddelde levensduur te verhogen, zijn al gemaakt. Zo drongen betere hygiëne en vaccinaties kindersterfte sterk terug, iets wat veel effect heeft op de gemiddelde levensduur. En later zorgde een betere gezondheidszorg ervoor dat mensen met chronische ziektes langer leven en dat we ziektes als kanker steeds vaker overleven. Maar ook nu nog zijn er veel maatregelen te nemen. En te ontdekken.
"Waarom het lichaam achteruit gaat, hoe het slijtageproces van het lichaam precies in zijn werk gaat, daar weten we nog maar weinig van."​
Potentieel vervelende kopieerfout
De Haan en zijn collega's van Eriba kijken tot diep in de cel om de kennis over veroudering te vergroten. "We denken dat je ouder wordt, naarmate je DNA-kopieersysteem beter werkt en je beter in staat bent foutjes in het DNA te herstellen." Wanneer een cel deelt, kopieert de genetische informatie zich in een paar uur. "Het is wonderlijk dat dat vaak heel goed gaat. Maar er ontstaan altijd foutjes. En zo'n kopieerfout is potentieel vervelend. Soms heeft het geen gevolg, in andere gevallen kan de cel sterven of een kankercel worden."
​Deze aannames zijn niet nieuw, maar ze kunnen pas sinds kort getest worden. Eerder was de techniek nog niet geschikt en veel te duur om daar grootschalige genetische experimenten mee te doen. "We kunnen nu onderzoeken welke invloed DNA-schade heeft op veroudering. En welke factoren weer invloed hebben op die DNA-schade", vertelt De Haan. Dat roken schade toebrengt aan je DNA is al bekend, net als veelvuldig zonnebaden. "Maar er zijn vast ook andere dingen slecht voor je DNA. Of juist goed. Daar willen we graag achterkomen."