Brief van de dag | De Morgen
✦Exclusief voor abonnees door 22 september 2014, 0:00
Naar aanleiding van de verhoogde vraag naar euthanasie bij geïnterneerden in de Belgische gevangenissen willen wij deze open brief schrijven.
Als commissie van toezicht zijn wij onafhankelijke burgers die als vrijwilligers de opdracht hebben toe te zien op een rechtvaardige en menswaardige bejegening van al wie verblijft in de gevangenis van Merksplas: veroordeelden en geïnterneerden.
We zijn van oordeel dat de basisrechten van deze laatste groep ernstig worden geschonden. Geïnterneerden zijn ziek en de meesten van hen horen thuis in een psychiatrisch ziekenhuis. De strafbare feiten die ze hebben gepleegd variëren van het in brand steken van een fiets, drugsgebruik, zedenfeiten, tot moord.
In de gevangenis van Merksplas verblijven 317 geïnterneerden, 33 onder hen zitten al meer dan 20 jaar in de gevangenis. 35 onder hen zijn ouder dan 60 jaar. Om het half jaar verschijnen geïnterneerden voor de commissie voor de bescherming van de maatschappij. In de meeste gevallen is de beslissing dat er geen vorderingen zijn en dat ze te gevaarlijk zijn om vrij te komen. De meerderheid van de geïnterneerden blijft daarom in de gevangenis, omdat ze niet welkom zijn in de psychiatrie of omdat er geen aangepast aanbod te vinden is.
Geïnterneerden worden in de gevangenis van Merksplas opgesloten en leven er onder hetzelfde regime als veroordeelden. De meesten zitten meer dan 20 uur achter een gesloten deur, in een middeleeuwse huisvesting, zonder aangepaste zorg of aandacht, zonder perspectief.
Als commissie zijn we getuige van de grote detentieschade die het gevangenisregime veroorzaakt bij de geïnterneerden: ze hebben veel lichamelijke klachten, hun psychopathie verergert, ze zijn futloos, angstig, paranoïde, het leven beu, volledig geïsoleerd, eenzaam en kwijnen stilletjes weg. Als er geen zorg en begeleiding wordt geboden op maat van hun psychopathologie dan is het niet verwonderlijk dat er geen vorderingen zijn, geen herstel, geen aanzetten om positief om te gaan met hun ziekte.
Vaak horen we geïnterneerden zeggen: "Ik krijg geen medische behandeling, ik ben ziek, hoe geraak ik hier uit ?" "Ze kunnen mij hier toch niet eeuwig houden ?" Ja, dat kunnen ze wel.
In Gent is er een nieuw forensisch psychiatrisch centrum operationeel en in Antwerpen zal er ook een komen. Ondanks dat goede nieuws willen wij onze grote bezorgdheid uitdrukken. De nieuwe psychiatrische centra zullen ontoereikend zijn om alle geïnterneerden te huisvesten.
In maart 2014 verscheen de documentaire 9999 van Ellen Vermeulen. Naar aanleiding daarvan hebben wij beslist in het openbaar te getuigen van praktijken die een rechtsstaat onwaardig zijn. We voelen ons gesteund door de directie van de gevangenis van Merksplas, die probeert al het mogelijke te doen om maximale menswaardigheid te realiseren. Maar ook zij zijn onmachtig en kunnen enkel getuige zijn van het onrecht in hun eigen gevangenis.
We hebben de volgende vragen aan de onderhandelende politici
We vragen om verder werk te maken van de uitbouw van de forensische psychiatrie tot de laatste geïnterneerde uit de gevangenis is geplaatst.
We vragen om de patiëntenrechten te respecteren en in de gevangenis van Merksplas met onmiddellijke ingang dezelfde paramedische omkadering te voorzien als in de forensische psychiatrie in Gent.
We vragen om in afwachting van de bouw van de psychiatrische centra prioritair te investeren in een aangepaste infrastructuur voor geïnterneerden in de gevangenis van Merksplas. Een infrastructuur die inspireert tot genezing.
Als we als land de schending van mensenrechten over de hele wereld veroordelen, zijn we verplicht kritisch te kijken naar onze eigen praktijken en is het onverdraaglijk dat we zelf deze schending organiseren in onze gevangenissen.
De commissie van toezicht van de gevangenis van Merksplas (Dit is een korte versie van de open brief aan de regeringsonderhandelaars)