Apartheid - VECIP.NL
Rassenscheiding, gebaseerd op huidkleur.
(>Latijn: segregatie; afzondering, afscheiding, ontmenging).
Oorspronkelijk verwijt aan Zuid-Afrika.
Volgens Israëlcritici ook van toepassing op Israël.
Het woord is van oorsprong Nederlands en ontstaan in Zuid-Afrika. Het is in alle moderne talen overgenomen en een begrip geworden. Het wordt voor het eerst gebruikt om het beleid van de regering van Zuid-Afrika te omschrijven (Smuts). Bedoeld wordt het maatschappelijke en juridische systeem van rassenscheiding. De bevolking wordt opgesplitst in twee delen: een blank en een zwart, waarbij de blanken privileges genieten die de zwarten worden onthouden. Activisme en meningsuiting van zwarten worden stelselmatig onderdrukt.
De "kleine apartheid" werd tussen 1985 en 1988 afgeschaft. De "grote apartheid", het verschil in rechten tussen de rassen en de vestiging van kansloze "thuislanden", verdween tussen 1992 en 1994. Het verschijnsel kan geschiedkundig worden verklaard uit een combinatie van factoren, zoals het koloniale systeem, westers superioriteitsgevoel, een welvarende blanke bovenlaag die de toekomst veilig wil stellen en godsdienstig fanatisme. De website www.apartheidmuseum.org geeft een boeiende reconstructie van de apartheid in Zuid-Afrika.
De term wordt de laatste jaren ook gebruikt om de discriminatie te omschrijven die de staat Israël volgens critici toepast op Palestijnen. Ze worden in kleine stukken grondgebied (enclaves) geconcentreerd, omringd door Israëlische nederzettingen. Ook in verband met de omstreden muur ('apartheidsmuur') valt het woord. Zelfs verschijnen artikelen waarin het zionisme met apartheid en racisme wordt gelijkgesteld. De VN steunt de kritiek maar trekt die later weer in.
Voorstanders van een seculiere democratie in Israël, met gelijke rechten voor Arabieren en Joden, verwijzen graag naar de ontwikkelingen rond de apartheid in Zuid-Afrika. Ze zijn van mening dat opheffing van de strikte scheiding tussen Palestijnen en Israëli's (Joden) een verbroedering in de hand kan werken. Het onderscheid naar kleur komt in hun visie overeen met die naar religie in Israël/Palestina: fanatiek jodendom contra fanatieke islam. Het vasthouden aan de religieus zionistische gedachte van een geïsoleerde joodse staat blokkeert in hun ogen een oplossing van het conflict. Ook zal de bij veel Palestijnen levende wens om de staat Israël op te heffen, gebaseerd op fanatiek islamisme, volgens hen verdwijnen door ze gelijke rechten aan te bieden.