Practische zetten
Intussen was Grouhy onverkoopbaar gebleven; de makelaar had tweemaal een bod afgeslagen dat hem belachelijk leek: men moest toch proberen iets behoorlijks over te houden voor mijzelf, als de hypotheeksom er afgetrokken zou zijn. Maar Viala, die zich doodgewerkt had, kwam met zijn boek klaar. Terwijl het gedrukt werd schreven Jane en ik vast de enveloppen waarin de prospectussen zouden worden verstuurd, als brief gesloten en gefrankeerd. Wij werkten iedere dag een paar uur aan deze enveloppen: de namen van alle doktoren, apothekers, dentisten en veeartsen uit het telefoonboek, arrondissement voor arrondissement. In weinig tijd waren er meer dan 6000 beschreven enveloppen bij Viala; wij dachten er ook de aardrijkskunde van Frankrijk door te leren, maar dit bleek een illusie. Toen de enveloppen op waren, een nieuwe tijd van afwachting. 'Als Grouhy niet gauw verkocht wordt en Viala's boek ook niet gaat, móet er iets anders gevonden worden, zeiden wij tot elkaar; maar wat? De waarheid waar wij ons in de eerste plaats van moeten doordringen is dat wij nog blij mogen zijn ons parijse correspondentschap te hebben; niemand vindt werk, ook niet in Indië, ook niet in Holland; dit is niet een kwestie van persoonlijke inferioriteit, dit is een crisistijd voor iedereen.'
boek kwamen binnen: met de vignetten die Viala erin opgenomen had, de 320 bladzijden velijn, de zorgvuldig gecomponeerde biografieën van de rijmende esculapen, zag het er serieus uit, meer nog dan amusant; curieus toch ook nog genoeg. Wij zonden 900 prospectussen de provincie in, omdat de doktoren die zich daar vervelen beter reageren dan die van Parijs. Toen er na drie dagen nog geen bestelling was, verraadde Manou aan Jane dat Viala zich ongerust begon te maken. Wij wachtten een volle week; de 900 prospectussen leverden 3 bestellingen op, minder dan om de verzendkosten goed te maken. Héverlé, die het boek te zien kreeg; zei: 'Het verwondert mij niets, ik dacht dat het een verzameling schunnige liedjes zou worden; de doktoren kopen die om zich hun studententijd te herinneren. Viala, door hartstocht vervoerd, heeft er een wetenschappelijk werk van gemaakt!'
Gegeven het karakter van Viala, weet ik dat hij deze mislukking erger vindt voor ons dan voor hemzelf, terwijl hij er driemaal zoveel schade bij lijdt en meer nog, als men al de moeite rekent die hij zich heeft gegeven. Wij zien elkaar nu weinig; hij doet weer bibliotheek werk voor anderen, Manou spreekt er van om een wafelkraam op te richten, Jane en ik werken zoveel mogelijk aan onze artikelen hier in Meudon. Het is warm en vacantietijd, men hoeft zelfs niet naar Parijs om stof voor onze brieven te zoeken; in iedere brief spreken wij over de hittegolf en de theaters die maar dicht blijven.