Rob hoort van verpleegkundigen dat ze het voeren van levenseindegesprekken niet bij hun taken vinden horen, omdat het de hoop zou wegnemen of omdat 'daar het palliatief team voor is'.
Foto: Xopher Wallace (Unsplash)
‘Weet je waarom ik dit werk kan volhouden’, vroeg de oncoloog zich retorisch af, nadat we allebei een lezing hadden gehouden op een congres over palliatieve zorg. ‘Omdat ik telkens zie hoe mensen zichzelf weten te herpakken nadat ik hen slecht nieuws heb verteld. De veerkracht waarover zij beschikken, biedt mij de mogelijkheid om dóór te gaan en niet depressief te worden van mijn werk.
Op mijn verzoek had ze net een schatting gemaakt van het aantal keer per jaar dat ze een slechtnieuwsgesprek moest voeren: een gesprek waarin ze een man of vrouw moest vertellen dat de kanker niet meer te genezen was en dat men niet meer lang te leven had. Ze kwam op vele tientallen keren uit. Iedere keer zag ze hoe ze daarmee de grond onder hun voeten vandaan trok. Iedere keer zag ze dat ze daarmee extreme emoties veroorzaakte: enorme woede, groot verdriet, totale apathie, afgrijselijke angst.
Met de meeste patiënten maakte ze een nieuwe afspraak voor twee weken later. En telkens opnieuw bleek dan dat zij zich tot in hoge mate hadden herpakt. Ze waren rustiger, ze waren er ogenschijnlijk al aan gewend, ze waren er niet meer kapot van. De één zat vol strijdlust, de ander juist vol berusting. ‘Dat vind ik iedere keer weer zo bijzonder om te zien”, zei ze. “De veerkracht van mensen is enorm groot. Dat maakt het voor mij makkelijker om mijn werk vol te houden.’
Toen ik haar hoorde praten, gingen mijn gedachten naar het Oncologiecongres van vorig jaar. Ik was daar aanwezig vanuit mijn werk voor Bureau MORBidee. Dat probeert de dood bespreekbaar(der) te maken, onder meer met gesprekshulpen voor zorgverleners. Tot mijn grote verbazing hoorde ik vrij vaak van oncologieverpleegkundigen dat ze het starten of voeren van levenseindegesprekken niet tot hun taken vonden behoren: ‘Nee, daarvoor hebben we een palliatief team in ons ziekenhuis’, zeiden ze dan bij voorbeeld. Weer anderen wezen erop dat ze er sowieso niet aan begonnen, ‘omdat dat alle hoop wegneemt’.
Op dat punt kruist mijn ervaring het verhaal van die oncoloog. Wat die oncoloog helaas moet doen in die slechtnieuwsgesprekken, is de hoop op genezing wegnemen. Vervolgens ziet ze de patiënten twee weken later terug, en blijken ze die klap zowaar te hebben overleefd. Het excuus om niet over de dood te praten, omdat dat ‘alle hoop zou wegnemen’, klinkt erg vaak, maar gaat in de praktijk zelden tot nooit op. Ik denk eerder dat zorgverleners dat excuus vaak van stal halen omdat ze zichzelf ongemakkelijk bij dat gespreksonderwerp voelen.
Het mooie van hoop is namelijk dat het zich aanpast aan de omstandigheden, en na verloop van tijd nieuwe bestemmingen weet te vinden. Zoals de hoop dat een (palliatieve) behandeling voor vermindering van bepaalde klachten zal zorgen. Of de hoop op een goed afscheid. Of de hoop op een bepaalde sociale waarde (‘Ik hoop dat het contact met mijn zoon verbetert, nu hij vanwege mijn ziekte wat vaker op bezoek komt’). Of de hoop op iets voorbij de dood (‘Ik hoop op een hereniging met mijn al gestorven man’).
Door de realiteit van het aanstaande sterven onder ogen te zien, wordt er bij velen veerkracht en hoop aangeboord, waarmee patiënten vervolgens prima kunnen leven. Door het gesprek over het levenseinde niet aan te gaan, of door dit over te laten aan anderen, zoals die oncologieverpleegkundigen vertelden, missen de zorgverleners een belangrijke ervaring. En misschien doen ze er de zorgverlener-patiëntverhouding zelfs mee tekort.
Meer lezen:
‘Praten over levenseinde is ook taak verpleegkundige’
Vervroegde palliatieve zorg verbetert kwaliteit van leven
Palliatieve zorg bij hartfalen: tips uit herziene richtlijn
Reageer op dit artikel
Deel dit artikel
DELEN
Deel op Facebook
Linkedin
Tweet op Twitter
TAGS
communicatie
palliatieve zorg
Rob Bruntink
Rob Bruntink is freelance-journalist/auteur, met palliatieve zorg als specialiteit. Hij is hoofdredacteur van twee tijdschriften over palliatieve zorg (Pallium en Pal voor u) en mede-eigenaar van Bureau MORBidee, een bureau dat het bespreekbaar(der) maken van de dood tot doel heeft.
1 REACTIE
Ton Zijderveld ma 19 feb 2018	om 07:38
Ben het met je eens Rob dat het vaak verlegenheid of ongemak met het onderwerp is wat ze weerhoudt om hierover met de patiënt te spreken. Terwijl veel verpleegkundigen die het wel doen dit als een meerwaarde van hun werk ervaren.
Bij een goede kwaliteit van zorg hoort ook dit soort gesprekken. De mens is een geheel, dus goede zorg op dit vlag heeft positieve gevolgen op het lichaam. Mensen in rouw hebben niet voor niets vaak lichamelijke klachten!
Log in om een opmerking achter te laten
Geef je reactie Annuleer reactie
Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.
Registreren Login
Lees ook
di 16 nov 2021 Nieuws	
‘Kleine gebaren maken voor mensen een enorm verschil’
za 13 nov 2021 Achtergrond	
Nieuwe richtlijn over slaapproblemen bij patiënten
ma 8 nov 2021 tijdschrift	
Nieuwe richtlijn palliatieve zorg bij COPD: tips voor verlichten van benauwdheid
za 30 okt 2021 tijdschrift	
3 vragen over de nieuwe richtlijn Palliatieve zorg bij COPD
di 26 okt 2021 Achtergrond	
Casus multicultureel verplegen: ‘Vertel mijn moeder niet dat ze dood gaat’
Toon meer nieuws
Congressen
wo 6 apr 2022
Verpleegkundig Leiderschap
De Reehorst	
wo 16 feb 2022
Het Jaarcongres Palliatieve Zorg
Probeer Nursing.nl een maand gratis	
Elke dag de beste verpleegkundige artikelen, nieuws, blogs en verhalen uit het tijdschrift. Normaal €6,63 per maand.
Vraag aan	
Abonneren
Abonneren
Probeer Nursing.nl een maand uit
Adverteren
Adverteren & partnerships
Personeelsadvertentie
Adres
Bohn Stafleu van Loghum
Walmolen 1, 3994 DL Houten
Postbus 246, 3990 GA Houten
Neem contact met ons op
Nieuwsbrief
Meld je aan voor de nieuwsbrief
Privacy
Beheer cookievoorkeuren
© 2021 | Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Nature | Privacy statement | Disclaimer | Voorwaarden