Moeten CNC-operators een cursus opspannen doorlopen voordat ze een machine mogen bedien? Net zoals logistiek medewerkers die vrachtwagens beladen eerst een scholing vastzetten van de lading moeten volgen? De vraag komt volgend jaar aan bod op de Metav 2020, waar het thema veiligheid met een hoofdletter wordt geschreven.
De EMO is goed en wel achter de rug of de andere Duitse machinebeurs voor de metaalverwerkende industrie dienst zich aan: de Metav 2020 in Düssldorf. De 21e editie van deze beurs, die zich al langere tijd steeds nadrukkelijker op de Benelux richt. Een van de thema's waar de Metav 2020 aandacht aan schenkt, is het veilig opspannen van werkstukken. Welke veiligheidsmaatregelen voor spaninrichtingen zijn er nodig aan de machine?
Metav 2020 schrijft Veiligheid met een hoofdletter
Het VDMA Veiligheidsblad maakt het voor fabrikanten als Hainbuch makkelijker goede opspangereedschappen te ontwikkelen.
Nieuwe VDMA-standaardblad maakt einde aan interpretatie veschillen
De directe aanleiding is dat de machinerichtlijn 2006/42/EG, die op het internet circuleert over kleminrichtingen en -middelen, nogal verschillend geïnterpreteerd wordt. Daarop heeft de VDMA twee jaar geleden een standpuntennota Klemmen voor gebruik op machines opgesteld. Afgelopen augustus is het nieuwe VDMA-standaardformulier 34192 gepubliceerd. Deze moet een einde maken aan de lacunes in de interpretatie door machinebouwers en fabrikanten van opspanmiddelen. "Met het VDMA-standaardblad hebben we nu een schone, naadloze basis die typische interfaceproblemen tot een minimum beperkt", zegt Alfred Hillinger, hoofd design bij Hainbuch .
In essentie ging het om één vraag: wie heeft in principe welke taak? "Uiteindelijk was het duidelijk dat niemand een belangrijke taak had volbracht", zegt de designmanager. "Dit leidde altijd tot discussies en problemen. Ik hoop dat bij het werken met het standaardblad het extra werk tot een minimum kan worden beperkt. Het dient als een checklist die wordt verwerkt en waardoor iedereen weet wat hij van de partner in een project kan verwachten." Het dient voor de ontwerper als een checklist waarmee hij kan nagaan met welke veiligheidsgerelateerde vragen rekening moet worden gehouden in het ontwerp. In de bijlage staat ook vermeld welke informatie, zoals markeringen en gebruiksaanwijzingen, de ontwerper bij het ontwerp moet leveren.
Werkstuk komt los door menselijke fout
Een van de partijen die mee hebben gewerkt is de Technische Universiteit van Chemnitz. Daar is voor een masterthese met als thema menschliche Zuverlässigkeit een testprocedure ontwikkeld. Op voorstel van de VDW hebben de wetenschappers deze gebruikt om de mogelijke fouten als gevolg van menselijk handelen bij het opspannen van werkstukken. Ze hebben de methode ingezet om de risico's van interactie tussen mens en machine te inventariseren. De test werd gedaan bij het opspannen voor vertikaal draaien. Ondanks dat opspanfabrikant en machinebouwer er alles aan doen om risico's uit te sluiten, kan een menselijke fout ertoe leiden dat een werkstuk uit de klem komt met alle gevolgen van dien. "Door de hoge toerentallen kan een werkstuk los komen omdat het niet goed opgespannen is", zegt Volker Wittstock, wetenschappelijk medewerker aan de universiteit.
Volker Wittstock heeft de risico's van menselijke fouten bij het opspannen in kaart gebracht.
Daarom blijven veiligheidsinstructies belangrijk. Daaronder verstaat hij een in zichzelf veilige constructie aangevuld met extra beschermingsmiddelen. De wetenschapper ziet het vastklemmen van ladingen in vrachtwagens als een voorbeeld, dat in de praktijk zeer veilig is met zeer weinig fouten omdat medewerkers een opleiding moeten volgen. Wittstock adviseert ook goede en veilige instructies voor het opspannen in de machine. Om als aanvulling op het veiligheidsblad praktische tips te geven, zoekt de universiteit bedrijven die goede informatie kunnen aanreiken.
Op 10 maart, tijdens de beurs, is er de VDW Technology Day, met onder andere aandacht voor veiligheid aan de gereedschapmachine bij wisselende omstandigheden. Op 11 maart komt het onderwerp terug bij het VDMA Spanntechnikforum.