Spel zonder grenzen: ontmoeting met bewoners van de Koepel — Groen Licht
Spel zonder grenzen: ontmoeting met bewoners van de Koepel
Sinds 15 september vorig jaar wonen er tijdelijk 400 vluchtelingen in de voormalige Koepelgevangenis in Arnhem. Onlangs werd besloten deze noodopvang nog een jaar langer open te houden. De koepel bewoners werden door de wijk Lombok warm onthaald. Maar ook andere organisaties organiseren activiteiten om de vluchtelingen een gevoel van welkom en thuis te bieden. GroenLicht was aanwezig bij een dergelijke activiteit. Een verslag.
Ze spraken Arabisch, Turks en Koerdisch, de asielzoekers uit de Koepel die ik ontmoette. Ze waren te gast bij 'Diner bij de buren', in de vrijzinnig Parkstraatgemeente in Arnhem. Negen Syriërs en drie Eritreeërs, die waren uitgenodigd om te komen eten in het kader van Diner bij de buren. Toen ze binnenkwamen, was het eten klaar en konden we hen welkom heten. Het gesprek ging lastig: hun Engels was bescheiden en mijn Arabisch nihil. Al snel kwamen de mobieltjes tevoorschijn en bleek Google Vertaal essentieel voor de communicatie. De app beheerst zowel Nederlands als Arabisch dus met tussenkomst van de mobiel konden woorden worden uitgewisseld: hoe lang waren ze al in Nederland (een paar maanden), waar ze vandaan kwamen (Aleppo en Homs), of en hoeveel kinderen hadden ze (een en drie)?
Diner bij de buren is een van de initiatieven onder de vlag 'Welkom in Arnhem' en is gestart toen asielzoekers in de Koepel kwamen wonen, najaar 2015. Het initiatief begon in Lombok en verspreidde zich snel door de stad. Op diverse plaatsen in de stad komen regelmatig bewoners van de Koepel op bezoek bij Arnhemmers om met elkaar te eten en elkaar te ontmoeten. De vrijzinnige Parkstraatgemeente (kerkelijk samenwerkingsverband van Vrijzinnige Protestanten en Remonstranten) organiseren met regelmaat avonden waarbij gasten uit de Koepel worden ontvangen. Ik schoof aan, omdat ik dit initiatief van harte toejuich en omdat het mij een mooie mogelijkheid leek om bewoners van de Koepel te spreken voor Groen Licht.
We gingen aan tafel; een van de leden van de Parkstraatgemeente spreekt Arabisch en kon de gasten in hun eigen taal welkom heten. Een van de Syriërs bedankte ons hartelijk voor de ontvangst en de gastvrijheid in Nederland in het algemeen en in de Parkstraatgemeente in het bijzonder; hij spreekt in een combinatie van Engels en Arabisch. Vervolgens bedankte een van de Eritreeërs ons en gaf aan het erg op prijs te stellen dat hij onze gast kon zijn.
Ik kwam bij de Eritreeërs aan tafel te zitten, naast de jongste van hen. Hij is achttien jaar, vertelde hij, en had op betrekkelijk korte afstand van Asmara gewoond, de hoofdstad van Eritrea. Zijn Engels was minimaal. In Eritrea wordt voornamelijk Tigrinya gesproken, naast een aantal andere talen. Maar Google Vertaal bleek geen Tigrinya te kennen. Dus gingen we op zoek naar andere apps die misschien kunnen helpen, maar dat lukte niet. Een gesprek voeren was lastig en bestond vooral uit het wederzijds laten blijken van interesse. Hij toonde mij foto's van de verschillende volken/taalgroepen in Eritrea (meende ik te begrijpen) en van de kathedraal van Asmara. Hoe langer we in gesprek waren, des te ingewikkelder werd het: de algemeenheden waren uitgewisseld en wat dieper in gesprek komen bleek lastig. Dan maar weer een ander onderwerp: ik herinnerde me dat in Eritrea op een speciale manier koffie wordt gezet en ja, dat begreep hij en hij liet me daarvan foto's op internet zien.
Tegelijk besefte ik steeds meer hoe lastig het voor vluchtelingen als hij moet zijn: je bent in een vreemd land, komt aan in Appingedam en gaat vandaar naar Arnhem, maar met de meeste mensen die je ziet kun je bijna geen gesprek voeren. Ik had hem willen vragen hoe hij de ontvangst in Nederland had gevonden. Wat hem opviel. Wat hij overdag deed. Hoe het is om te wonen in een kamer die ooit een cel was en die je deelt met een ander. Als het mogelijk was had ik graag met hem gesproken over de reacties op de komst van asielzoekers in Nederland. Had hij gezien dat er naast het welkom door groepen Nederlanders ook verzet is? En hoe vond hij dat? En als ik het had kunnen vragen, wat zou hij ervan hebben willen zeggen tegen mij? Ik ben uiteindelijk maar een wildvreemde, die hij nog maar een uur kent. Dat gesprek zat er dus helaas niet in.
Opeens zag hij een sjoelbak staan. De Parkstraatgemeente organiseert regelmatig deze bijeenkomsten met Koepelbewoners en na het eten wordt dan vaak een spelletje gespeeld. Hij herinnerde zich de sjoelbak van de vorige keer. Binnen de kortste keren stond een groot deel van onze gasten aan de sjoelbak en werd op een geanimeerde manier een competitie gespeeld van een spel waarvan ze tot voor kort nog nooit hadden gehoord. Maar 'de taal van het spel' is blijkbaar universeel genoeg om Syriërs, Eritreeërs en Nederlanders met elkaar bezig te laten zijn.
Zo vloog de tijd voorbij en was het ineens kwart over negen: de tijd om terug te keren naar de Koepel. Het was een gezellige avond geweest. Over de taalbarrière heen heb ik (en de andere leden van de Parkstraatgemeente beslist ook) willen zeggen: we lezen van de situatie van vluchtelingen en zijn daarmee begaan. We wensen jullie toe dat jullie snel een nieuw bestaan op kunnen bouwen. En bovenal: dat jullie wat ons betreft welkom zijn! Dit in een gesprek zeggen, zat er niet in. Maar via het eten en de sjoelbak is de boodschap beslist overgekomen.