Paus bezoekt het Heilig Land en iedereen heeft iets te morren | Trouw
Jeruzalem, afgelopen woensdag. Beeld REUTERS
Het bezoek dat paus Franciscus dit weekend brengt aan Jordanië, de Westelijke Jordaanoever en Israël bevat een paar controversiële ontmoetingen. Hoeveel verzoenende gebaren hij ook maakt, het zal voor sommigen nooit genoeg zijn.
Robin de Wever 23 mei 2014, 13:42
Woensdag sprak Franciscus tijdens een audiëntie nadrukkelijk van een 'puur religieuze reis', maar het Vaticaan begrijpt maar al te goed dat een reis met deze bestemmingen altijd bol staat van politiek.
Zelfs Franciscus' aankomstlocatie is omstreden. Waarom, zo vroegen sommige Israëli's zich al af, landt hij zaterdag niet in Israël maar in Jordanië Het antwoord is volgens het Vaticaan vrij eenvoudig: omdat op zaterdag de sabbat is. Het zou vreemd zijn om op de joodse rustdag binnen te komen vallen. Bovendien was het handiger om de geplande mis te laten plaatsvinden op zondag.
Ook het volgende aankomstpunt heeft een politieke lading. Na Jordanië vliegt de Heilige Vader naar de stad Bethlehem en wordt hij de eerste paus die de Westelijke Jordaanoever aandoet zonder eerst door Israël te trekken. De kerk spreekt in het programmaboekje over 'de staat Palestina', een formulering die bij Israël uiteraard slecht valt. Het Vaticaan verwijst naar de VN: die spreekt sinds twee jaar ook van een staat.
In Bethlehem luncht Franciscus zondag met een paar zorgvuldig geselecteerde Palestijnse gezinnen. Eén gezin komt uit een verwoest dorp, een ander moest zijn land afstaan, een derde is verscheurd omdat sommige gezinsleden vanwege reisrestricties in Bethlehem moeten wonen en andere in Jeruzalem. Ook een jongen zonder identiteitsbewijs schuift aan.
'Zo kan hij horen hoezeer we lijden', vertelt de Palestijnse ambassadeur van het Vaticaan Issa Kassisieh aan de New York Times. 'Misschien kaart hij het aan bij de Israëlische regering.'
Een krans voor de zionisten
Maandag laat Franciscus de Palestijnse zaak voor wat het is en stapt hij over de spreekwoordelijke vuurlinie. Als eerste paus legt hij dan een bloemenkrans bij het graf van Theodor Herzl, de grondlegger van het zionisme. Opmerkelijk, want 110 jaar geleden sloeg paus Pius X Herzls steunverzoek fel af. De kranslegging lijkt bedoeld als compensatie van de Palestijnse ontmoetingen. Het spreekt voor zich dat Palestijnen er niet gelukkig mee zijn.
Veel tijd om bij Herzl stil te staan heeft Franciscus niet. Maandag tilt hij de term 'bliksembezoek' naar een hoger plan: in vijf uur tijd bezoekt hij behalve het graf ook de klaagmuur en het Yad Vashem Holocaust-monument en ontmoet hij president Peres, premier Netanjahoe, de Israëlische opperrabbijnen en de Jerzalemse grootmoefti.
Israël neemt geen risico's
's Avonds is er een mis op de berg Sion, waar Jezus volgens sommigen zijn laatste avondmaal had en waar het graf van de joodse koning David zou liggen. Ook daar is onvrede over, want vrome joden vinden het christelijk vertoon misplaatst. De afgelopen dagen organiseerden ze al protesten. Muren zijn beklad met antichristelijke graffiti. Israël treedt streng op en heeft inmiddels een aantal gebiedsverboden uitgedeeld.
Franciscus kwam tijdens de planning van de reis met een harde eis: hij moest rondrijden in een open wagen. Een gepantserd voertuig was veel te afstandelijk. Israël ging akkoord, maar besloot wel om de andere veiligheidsmaatregelen stevig op te voeren. Daardoor is het nog maar de vraag of het makkelijk is om bij Franciscus in de buurt te komen.
Het gemor overschaduwt bijna die andere belangrijke reden van het bezoek. Franciscus viert dit weekend met Bartholomeus, de oecumenisch patriarch van de Oosters-orthodoxe kerk, dat hun voorgangers vijftig jaar geleden besloten om weer met elkaar in gesprek te gaan. Op termijn moeten de twee grootste kerkelijke stromingen ter wereld weer op één lijn komen. Zondag nemen Franciscus en Bartholomeus voor het eerst samen deel aan een gebedsviering.