Het FIFA wereldkampioenschap voetbal 2022 was de 22ste editie van een vierjaarlijks toernooi tussen de nationale mannenteams van landen die aangesloten zijn bij de FIFA. Het evenement werd gehouden in Qatar. Argentinië werd wereldkampioen door in de finale met strafschoppen te winnen van titelhouder Frankrijk.

Het toernooi was met 29 speeldagen het kortste wereldkampioenschap voetbal in 44 jaar. De openingswedstrijd werd gespeeld op 20 november. Hierin versloeg Ecuador Qatar met 2-0. De finale was op 18 december.

De keuze voor Qatar leidde tot mondiale kritiek wegens de warmte in dat land, corruptie bij de toewijzing en de grote aantallen doden bij de bouw van de voetbalstadions.

Keuze gastland

Procedure 
Half januari 2009 maakte de FIFA de definitieve procedure bekend. Alle voetbalbonden die waren aangesloten bij de FIFA mochten zich aanmelden voor de organisatie van de toernooien van 2018 en/of 2022. Uitgezonderd waren de bonden aangesloten bij CONMEBOL (Zuid-Amerika) voor beide edities en die bij de CAF (Afrika) voor de editie van 2018.

februari 2009
2 februari 2009 was de uiterste datum waarop de bonden hun interesse konden aangeven. Aan de bonden die zich hadden ingeschreven stuurde de FIFA een registratieformulier voor het bid.

maart 2009
16 maart 2009 was de uiterste datum voor het retourneren van het registratieformulier.

april 2009
In april 2009 stuurde de FIFA de geregistreerde bonden de documenten en overeenkomsten voor het bid.

december 2009
11 december 2009 was de uiterste datum voor het tekenen van de bidovereenkomst.

mei 2010
14 mei 2010 was de uiterste datum waarop de kandidaat-bonden het bid-boek aan de FIFA konden overhandigen. In dat boek verstrekten ze de gegevens die de FIFA nodig had om de kandidatuur te kunnen beoordelen en een besluit te kunnen nemen.

december 2010
Op 2 december 2010 maakte de FIFA de organiserende bonden voor het WK van 2018 (Rusland) en 2022 (Qatar) bekend. Bij die bekendmaking van de procedure gaf de FIFA bovendien aan dat twaalf stadions met capaciteiten tussen ongeveer 40.000 (groepswedstrijden) en 80.000 (opening en finale) nodig waren.

Geïnteresseerde landen 
In de kandidatuur van Australië werden twaalf stadions in tien steden voorgesteld. Negen bestaande stadions zouden worden gerenoveerd, drie stadions waren nieuw. De nieuwbouw en verbouw van de stadions was geraamd op 2,29 miljard dollar. De voorgestelde speelsteden waren: Adelaide, Brisbane, Canberra, Geelong, Gold Coast, Melbourne, Newcastle, Perth, Sydney (drie stadions) en Townsville.

Japan organiseerde een keer eerder het wereldkampioenschap; in 2002 samen met Zuid-Korea. Het was de enige keer dat het toernooi in Azië werd gehouden en dat twee landen samen het WK organiseerden. In de kandidatuur werden dertien stadions in elf steden voorgesteld. Eén stadion zou nieuw worden gebouwd, de overige twaalf zouden worden gerenoveerd. De nieuwbouw en verbouw van de stadions was geraamd op 700 miljoen tot 1,3 miljard Amerikaanse dollar. De beoogde speelsteden waren: Ibaraki, Kobe, Niigata, Oita, Osaka, Saitama, Sapporo, Shizuoka, Tokio, Toyota en Yokohama.

De Verenigde Staten hadden al één keer eerder het toernooi georganiseerd in 1994. Daarnaast is het tweejaarlijks de gastheer van de CONCACAF Gold Cup en organiseerde het het WK voor vrouwen in 1999 en 2003. In de kandidatuur werden achttien stadions in achttien steden voorgesteld. Alle stadions waren bestaand en in gebruik voor American football. Er werd al flink gebouwd aan stadions met een capaciteit van 20.000 tot 30.000 toeschouwers en men hoopte dat de groei van voetbal dusdanig toe zou nemen, dat er in 2022 een verdubbeling van de capaciteit gegarandeerd kon worden. Ingrijpende renovatie speciaal voor het WK werd dan ook niet nodig geacht. De voorgestelde speelsteden waren: Atlanta, Baltimore, Boston, Dallas, Denver, Houston, Indianapolis, Kansas City, Los Angeles, Miami, Nashville, New York, Philadelphia, Phoenix, San Diego, Seattle, Tampa, Washington D.C.

Zuid-Korea organiseerde een keer eerder het wereldkampioenschap; in 2002 samen met Japan. In de kandidatuur werden veertien stadions in twaalf steden voorgesteld. Dertien bestaande stadions zouden worden gerenoveerd, één stadion was nieuw, maar was al in aanbouw in verband met de organisatie van de Aziatische Spelen van 2014. De nieuwbouw en verbouw van de stadions was geraamd op 877 miljoen Amerikaanse dollar. De voorgestelde speelsteden waren: Busan, Cheonan, Daegu, Daejeon, Goyang, Gwangju, Incheon (twee stadions), Jeju, Jeonju, Ulsan, Seoel (twee stadions) en Suwon.

Uitslag 
Qatar was het eerste Arabische land dat een wereldkampioenschap voetbal organiseerde.

Controverses

Uitbuiting arbeiders 

Over de omstandigheden waaronder de stadions en andere voorzieningen voor het WK zijn gebouwd is veel te doen. Vakorganisaties wijzen op de slechte behandeling van de veelal buitenlandse werknemers die bij de bouw betrokken zijn. Uitbuiting, lang doorwerken onder temperaturen van rond de 50 °C en soms levensgevaarlijke situaties spelen hen ernstig parten. Er zouden bijna dagelijks doden vallen bij de werkzaamheden. Ondanks beloften van het tegendeel bleek de uitbuiting in de jaren daarna voort te duren. In februari 2021 meldde de Britse krant The Guardian dat sinds de WK-toewijzing meer dan 6500 arbeidsmigranten zijn omgekomen, en veel hiervan vermoedelijk bij de bouw van de stadions en andere WK-faciliteiten.

Tijdens de kwalificatiewedstrijden maakten enkele Europese landen een statement tegen deze omstandigheden. Zo droegen de Noorse spelers T-shirts tijdens de warming-up en het spelen van het volkslied met teksten 'Respect' en ‘Human rights'. Dat gebeurde voorafgaand aan de wedstrijd tegen Gibraltar. De bondscoach van de Noren, Ståle Solbakken, had in een persconferentie al aangekondigd dat er een statement zou komen. Later volgde het Duitse elftal. Spelers gingen met een spandoek het veld op dat de tekst Wir für 30 toonde, refererend aan de dertig punten van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Die verklaring verbiedt ook slavernij. De Duitsers maakten dit standpunt onder andere in de wedstrijd tegen Noord-Macedonië. In de aanloop naar het toernooi publiceerde het Australische elftal een video waarin ze zich uitspraken over misstanden in het gastland. In een videoboodschap van 3 minuten roepen zestien spelers op tot betere bescherming van arbeiders en meer rechten voor lhbti'ers. In Nederland werd tijdens het WK een reclame van supermarktketen Jumbo geboycot, omdat hierin bouwers waren te zien die de polonaise dansten. Men vond het niet gepast om deze reclame tijdens het WK uit te zenden.

Hitte 
Een praktisch probleem was de extreme hitte in juni, de periode waarin het WK in eerste instantie was gepland. Het was de bedoeling dat koelinstallaties in de stadions, trainingsaccommodaties en fanzones voor de benodigde koeling te zorgen. In de kandidatuur werden twaalf stadions in zeven steden voorgesteld. Negen stadions worden nieuw gebouwd, drie bestaande stadions worden gerenoveerd. De nieuwbouw en verbouw van de stadions werd geraamd op drie miljard US-dollar.

De hitte was de belangrijkste reden dat Franz Beckenbauer, lid van het uitvoerend comité van de FIFA, direct na de toewijzing voorstelde het WK in januari of februari te houden, aangezien de temperaturen dan rond de 25 °C liggen. Andere leden van dit comité gaven aan dat deze gedachte paste in hun beeld om de algehele voetbalkalender te wijzigen door in de zomer de clubcompetities te houden en in de winter de interlands en internationale toernooien. Jérôme Valcke, secretaris-generaal van de FIFA, reageerde twee dagen later dat dit niet aan de orde was en dat in juni gespeeld zou worden. Een week later kwam hij hierop terug en zei dat de FIFA de mogelijkheden ging onderzoeken. Hij gaf ook aan dat FIFA-voorzitter Blatter een dergelijk idee steunde. De FIFA verklaarde begin 2011 dat het geen plannen had om het toernooi te verplaatsen naar de winter en dat het eventueel initiatief daarvoor van Qatar moest komen. Op 8 januari 2014 zei Valcke dat het WK definitief in het late najaar zou plaatsvinden. In mei 2014 bevestigde Blatter dat de weersomstandigheden waren onderschat. Op 19 maart 2015 werd bevestigd dat het wereldkampioenschap in november en december van 2022 ging plaatsvinden.

Onregelmatigheden 
Begin juni 2014 kwam de Britse krant The Sunday Times met de melding dat zij honderden documenten hebben waaruit zou blijken dat stemgerechtigde FIFA-leden zijn omgekocht om op Qatar te stemmen. De FIFA meldde dat zij al eerder een onderzoek hiernaar startte, dat dit op 9 juni 2014 zou worden afgerond en dat het na het WK van 2014 zou worden vrijgegeven. Vlak voor de start van het WK 2014 drongen vijf van de zes grote sponsoren de FIFA aan op een grondig onderzoek naar de toewijzing. Veel bondsvoorzitters van FIFA-landen pleitten na de melding van The Sunday Times voor een herverkiezing. In oktober 2014 sprak Michel Platini, de voorzitter van de UEFA en tevens een van de vice-voorzitters van de FIFA, zijn mening uit dat zelfs bij de kleinste verdenking van corruptie er opnieuw gestemd moet worden.

In juni 2019 werd Platini verhoord door de Franse autoriteiten naar aanleiding van de corruptievermoedens. Ook werden medewerkers van voormalig Frans president Nicolas Sarkozy verhoord die men verdacht van betrokkenheid.

Overige 
Daarnaast zijn nog vragen gerezen over de kostprijs van het geheel, over de voetbaltraditie van Qatar en de houding van het land ten aanzien van homoseksuelen. Bezwaren over een mogelijk verbod op alcohol, en de deelname van Israël werden door Qatar echter tegengesproken.

In 2017 beschuldigen Qatars buurlanden, Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Egypte en Bahrein, Qatar er onder meer van banden te onderhouden met terroristische groeperingen. De buurlanden wilden onder meer dat de regering in Doha minder nauwe diplomatieke betrekkingen onderhoudt met aartsrivaal Iran en nieuwszender Al Jazeera sluit. Daarnaast moest de staat zijn banden met terroristische organisaties verbreken.

De invasie van Oekraïne door Rusland op 22 februari 2022 leidde ertoe dat de FIFA op 28 februari besloot Rusland "tot nader order" uit te sluiten van deelname aan alle kampioenschappen, inclusief het WK voetbal 2022.

Marketing

Logo 
Op 3 september 2019 onthulde de FIFA het logo voor het WK 2022 in Qatar. Het logo bevat details uit de Arabische cultuur. De vorm van het logo is op meerdere manieren te interpreteren; de wereldbeker, de wereldwijd gedragen sjaal of het cijfer 8 (aantal stadions). De kasheeda is het verlengstreepje van de letter Q, en komt uit de cultuur van het gastland.

Wedstrijdbal 
Op 30 maart 2022 werd de wedstrijdbal Adidas Al Rihla (Nederlands: De Reis) gepresenteerd, deels vernoemd naar een Arabisch boek van Ibn Battuta. Het was het veertiende achtereenvolgende WK waarvoor in samenwerking met Adidas de wedstrijdbal werd ontworpen. Deze bal zou sneller en duurzamer zijn dan alle andere WK-ballen en is volgens de ontwerpers geïnspireerd op de cultuur, architectuur, iconische boten en vlag van Qatar. Een procent van de omzet gaat naar Common Goal, een collectief fonds dat investeert in maatschappelijke organisaties.

Soundtrack 
Bij het WK verzorgde de FIFA een soundtrack om wereldwijd publiek via gedeelde passies van voetbal en muziek te verbinden. Het eerste lied werd uitgebracht 1 april 2022.

Mascotte 
Op 1 april 2022 werd La'eeb (Nederlands: Uiterst talentvolle speler) onthuld als de mascotte voor het toernooi. Hij zou horen bij een onbeschrijfbaar parallel mascotte-universum. De FIFA nodigde iedereen uit zelf te interpreteren wat de mascotte voorstelt.

Kwalificatie

Verblijfplaatsen

Tijden 
De organisatie koos voor aanvangstijden van de wedstrijden die gunstig zijn voor de kijkers in Europa, wat te maken had met het grote aantal deelnemers uit dit continent. Qatar ligt het hele jaar in tijdzone UTC+3, drie uur later dan die van de West-Europese tijd, twee uur na die van de Midden-Europese Tijd en een uur later dan de Oost-Europese Tijd.

De openingswedstrijd begon om 19.00 uur (UTC+3). De wedstrijden in de groepsfase werden gepland voor 13.00 uur, 16.00 uur, 19.00 uur en 22.00 uur (UTC+3). Die in de laatste speelronde van de groepsfase, de achtste finales en kwartfinales om 18.00 uur en 22.00 uur UTC+3, de halve finales om 22.00 uur en de troostfinale en finale om 18.00 uur UTC+3.

Speelsteden 
Op 15 juli 2020 werd het speelschema bekendgemaakt, aangepast op 1 april 2022. De openingswedstrijd werd gespeeld op 20 november 2022 in het Al Baytstadion, de finale staat gepland voor 18 december in het Lusailstadion. Er wordt in vijf steden gespeeld. Drie stadions bevinden zich in Ar Rayyan en twee in Doha.

Hoofdtoernooi

Opzet 
Het toernooi heeft dezelfde opzet als de toernooien die vanaf 1998 georganiseerd werden.

32 landen namen deel, waaronder het gastland. Zij werden verdeeld in acht groepen van vier ploegen, waarbij de eerste twee zich kwalificeren voor de achtste finales. Vanaf deze fase wordt er gespeeld volgens het knock-outsysteem: de kwartfinales volgen, dan de halve finales, de wedstrijd om de derde plaats (troostfinale) en de finale.

Loting 
De loting vond plaats op 1 april 2022 in Doha, Qatar. Op het moment van de loting was de kwalificatieperiode nog niet afgelopen. De twee winnaars van de intercontinentale play-offs en de winnaar van route A van de play-offs van de UEFA, die gespeeld werden in juni 2022, waren nog niet bekend.

De presentatie van de loting lag in handen van Samantha Johnson, Jermaine Jenas en Carli Lloyd. Bij de loting werden zij geassisteerd door voormalig WK-winnaars Cafú en Lothar Matthäus, voormalig WK-deelnemers Augustine Okocha, Tim Cahill, Rabah Madjer en Bora Milutinović, voormalig interlandtopscorer aller tijden Ali Daei en Qatarees voormalig deelnemer aan de Olympische Spelen Adel Ahmed Malalla.

Pot- en groepsindeling 
De 32 landen werden in vier potten ingedeeld. Het gastland, dat vooraf werd toegewezen tot groepshoofd van groep A, en de zeven landen met de hoogste positie op de FIFA-wereldranglijst van 31 maart 2022 werden geplaatst in pot 1. De overige potten werden eveneens ingedeeld op basis van de FIFA-wereldranglijst van 31 maart 2022. In pot 4 zaten de balletjes die gereserveerd zijn voor de winnaars van de intercontinentale play-offs en van route A van de play-offs van de UEFA.

 Tussen haakjes staat de positie van het land op de FIFA-wereldranglijst per 31 maart 2022. Op basis van deze ranglijst werden de landen onderverdeeld in pot 1 tot en met 4.

Toepassing van de loting 
Principes
Voor de loting zijn drie principes van toepassing:
1. Geografische spreiding Teams uit hetzelfde kwalificatiegebied kunnen niet in dezelfde groep uitkomen. Uitgezonderd de Europese teams, deze mogen met minimaal één en maximaal twee teams in dezelfde groep terechtkomen.
2. Volgorde De potten worden van 1 t/m 4 volledig geleegd. De groepen (A t/m H) worden op volgorde gevuld. Groepen mogen overgeslagen worden als een indeling tegen het eerste principe van geografische spreiding ingaat.
3. Indeling in de groep De landen uit pot 1 worden automatisch groepshoofd. Voor de overige teams volgt na groepsindeling een aparte trekking voor de positie 2 t/m 4 binnen de betreffende poule.

Scheidsrechters 
Op 19 mei 2022 maakte de FIFA de selectie bekend van zesendertig scheidsrechters. Daarnaast stuurde de FIFA negenenzestig assistent-scheidsrechters en vierentwintig videoscheidsrechters naar Qatar. Hieronder een overzicht van de scheidsrechters. Na de uitschakeling van Nederland werd er veel kritiek geuit op de Spaanse scheidsrechter Antonio Mateu Lahoz. Veel mensen waren van mening dat hij floot in het voordeel van Argentinië. Ook gaf hij een recordaantal gele kaarten.

Openingsceremonie 
Op 20 november 2022 ging de traditionele openingsceremonie met zang en dans door in het Al Baytstadion. De Amerikaans acteur Morgan Freeman was ingehuurd als gastheer. De zanger Jungkook van de Zuid-Koreaanse band BTS zong een duet met de Qatarese zanger Fahad Al-Kubaisi.

Overzicht continent per ronde

Groepsfase

Puntentelling 
De groepen spelen in een halve competitie, waarbij elk land eenmaal tegen elk ander land uit zijn eigen groep speelt. Volgens het driepuntensysteem krijgt een land drie punten voor een zege, een voor een gelijkspel en nul voor een nederlaag. De eerste twee landen uit elke groep gaan door naar de volgende ronde.

Criteria voor opmaak van de stand 
 Het doelpuntensaldo over alle groepswedstrijden.
 Meeste doelpunten gescoord in alle groepswedstrijden.
 Meeste punten in de groepswedstrijden tegen andere ploegen met gelijk aantal punten.
 Doelpuntensaldo als resultaat van de groepswedstrijden tegen andere ploegen met gelijk aantal punten.
 Meeste doelpunten gescoord in de groepswedstrijden tegen andere ploegen met gelijk aantal punten.
 Wanneer teams na het toepassen van de eerste drie criteria nog steeds gelijk staan, zullen deze criteria opnieuw worden toegepast, maar nu alleen tussen de teams in kwestie.
 Fair playpunten:
 Lottrekking

Groep A 

Wedstrijden

Groep B 

Wedstrijden

Groep C 

Wedstrijden

Groep D 

Wedstrijden

Groep E 

Wedstrijden

Groep F 

Wedstrijden

Groep G 

Wedstrijden

Groep H 

Wedstrijden

Knock-outfase

Achtste finales

Kwartfinales

Halve finales

Troostfinale

Finale

Statistieken

Doelpuntenmakers 
8 doelpunten (topscorer)

7 doelpunten

4 doelpunten

3 doelpunten

2 doelpunten

1 doelpunt

Eigen doelpunt

Assists 
3 assists

2 assists

1 assist

Rode kaarten 
1 rode kaart

Bron: FIFA

Trivia 
 Qatar was het enige debuterende land. Daarmee was het het 82ste land ooit dat deelnam aan het WK voetbal.
 Qatar werd het eerste gastland ooit dat zijn openingswedstrijd op het toernooi verloor, met 2–0 van Ecuador. Qatar verloor ook de andere twee partijen en werd daarmee het enige gastland dat alle drie de groepswedstrijden verloor en na Zuid-Afrika in 2010 het tweede gastland dat de groepsfase niet doorkwam.
 Verlengingen niet meegerekend is de goal die Mehdi Taremi scoorde voor Iran tegen Engeland na 102 minuten en 30 seconden de meest late goal in een wedstrijd in de WK-geschiedenis.
 Spanje behaalde in hun eerste groepswedstrijd tegen Costa Rica een balbezitpercentage van 81,8% en gaf 976 geslaagde passes. Beide prestaties zijn een record.
 Cristiano Ronaldo is de eerste mannelijke speler ooit die scoorde op vijf verschillende WK's. Hij scoorde eerder al op de WK's van 2006, 2010, 2014 en 2018.
 Dit was het tweede WK met 32 teams, waarbij geen enkel team 9 punten (3x winst) pakte in de groepsfase.
 Tijdens de halve finale tussen Argentinië en Kroatië evenaarde Lionel Messi het record van meeste wedstrijden op de wereldbeker, namelijk 25. Enkel Lothar Matthäus speelde er evenveel.
 Tijdens de finale tussen Argentinië en Frankrijk evenaarde Kylian Mbappé met zijn hattrick de prestatie van Geoff Hurst die op het WK van 1966 de eerste en tot dan toe de enige hattrick scoorde in een finale van het WK.

Wedstrijdentabel

Zie ook 
 OneLove-band