Ondermijning | Jaaroverzicht Commissaris van de Koning 2020
Complexe problematiek ondermijning met elkaar aanpakken
Een thema dat afgelopen jaar meer op mijn radar is gekomen, is ondermijning. Ondermijning gaat over de verwevenheid van boven- en onderwereld. Criminelen maken gebruik van diensten van de bovenwereld, wat de samenleving beïnvloedt: het gevoel van veiligheid en leefbaarheid neemt af en normen vervagen. In Zuid-Holland is de aanpak van ondermijning niet ineens afgelopen jaar ontstaan. Sterker nog: de meeste gemeenten hebben al jaren beleid voor het tegengaan van ondermijning. Sinds een jaar of twee wordt er door gemeenten ook echt intensief samengewerkt met allerlei relevante partners als de politie, het Openbaar Ministerie en het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC).
Wanneer we spreken van ondermijning, gaat het vaak over allerlei processen die met elkaar verweven zijn. Waarom ik mij afgelopen jaar meer met dit thema heb beziggehouden, heeft meerdere redenen. Eén daarvan gaat precies hierover: ik hoor van mijn burgemeesters dat ondermijning in de meeste gevallen echt om complexere problematiek gaat dan het begaan van een strafbare handeling. Om een voorbeeld te geven: bij drugshandel kan het zomaar zijn dat er ook sprake is van witwassen en mensenhandel. De aanpak hiervan vraagt dus heel wat van gemeenten. Daarbovenop zie je dit soort fenomenen zelden in maar één gemeente plaatsvinden: ondermijnende praktijken houden weinig rekening met de gemeentegrens. Het is dan ook goed om te zien dat er veel op regionale schaal wordt overlegd tussen samenwerkingspartners.
Maar daar ligt ook nog een opgave. Je ziet dat veel gemeenten in Zuid-Holland zich bewust zijn van het thema en graag uitvoering willen geven aan de aanpak van ondermijning, maar dat niet per se alle gemeenten hier ook goed voor gesteld staan. Grote gemeenten komen wel mee, het zijn vooral de kleinere gemeenten waar in sommige gevallen grote opgaven liggen, maar waar de bemensing een probleem is.
Vanuit de provincie proberen we een faciliterende rol te pakken voor het vergroten van de weerbaarheid van gemeenten. Bijvoorbeeld door subsidie voor weerbaarheidsscans. Maar ook door ervaringen en kennis van gemeenten aan elkaar te koppelen. Vanuit mijn eigen positie krijg ik natuurlijk veel via mijn burgemeesters te horen. Komend jaar ben ik voornemens om nog meer de relaties met gemeenten te intensiveren op dit thema, maar ook naar onszelf te kijken.
'Om een verbindende rol te spelen richting gemeenten, moeten wij binnen de provincie onze zaakjes ook goed op orde hebben.'
Exact. Want dat is de andere reden waarom ik mij afgelopen jaar meer met het thema ondermijning bezig ben gaan houden. Met 'onze zaakjes goed op orde hebben' bedoel ik: dat wij ons binnen de eigen organisatie en binnen het eigen bestuur ook bewust zijn van dit thema. Daarom heb ik afgelopen jaar verkend hoe we onszelf nog meer bewust maken op ondermijning. Een eenvoudig, maar zeer belangrijk, voorbeeld is dat wanneer wij in zee gaan met een commerciële partij en subsidies verlenen, we er ten alle tijden zeker van zijn dat het zuivere koffie is. Daar zaten altijd al voldoende checks aan de voorkant op, maar de extra bewustwording binnen de organisatie is alleen maar heel goed. Zo maken wij als bestuur goede keuzes.
We hebben dan ook, als Gedeputeerde Staten GS), de opdracht verstrekt binnen de eigen organisatie om dit komend jaar verder uit te diepen. Wat ik in die opgave ook van belang acht, is de relatie die ondermijning heeft met integriteit: het eigen gedrag en eigen handelen vormt uiteindelijk de basis voor een weerbare organisatie en bestuur. Daarom bespreken wij binnen GS ook altijd open en eerlijk dilemma's en vraagstukken met elkaar, om zo samen verantwoordelijk te zijn voor een zuivere organisatie.