Een ander bouwprincipe is het werken met contrasten en conflicten. ‘De spannende tegenstelling tussen twee figuren of krachten kàn latent blijven, dan is er sprake van “kontrast”, maar ook uitbarsten in een openlijk “konflikt”’. Deze spanning kan zich ook binnen één individu manifesteren: hier hebben we dan niet met een belangenstrijd tussen verschillende personages te doen, maar met een innerlijke strijd.
Een tweede manier om spanning op te bouwen is de wijze waarop de informatie wordt verstrekt en verdeeld. In een niet-episch toneelstuk is er geen bemiddelende vertelinstantie die ons alle nodige informatie kan verstrekken. Een voorwaarde voor spanning is volgens M. Pfister de ‘partielle Informiertheit’ (1994: 142). Spanning ontstaat dus wanneer de toeschouwer gedeeltelijk geïnformeerd is en hypotheses kan opstellen i.v.m. de toekomst, maar geen zekerheden heeft. Deze spanning rond de nieuwsgierigheid naar wat zal gebeuren en hoe (‘Was- en Wie-Spannung’) noemt P Pütz de ‘Erkenntnis-Spannung’ (1977: 15). Belangrijk daarbij is ook de ‘balans in geïnformeerdheid tussen toneel en zaal’ (H. van den Bergh 1991: 84). Zowel een kennisvoorsprong als -achterstand kan het publiek boeien (1991: 87 v.). Een kennisvoorsprong leidt tot dramatische ironie: het publiek is zich van iets bewust, waarvan één of meerdere personages niets afweten. Hierdoor wordt de betrokkenheid van de toeschouwers nog aangewakkerd, omdat zij iets voorzien wat de personages niet voorzien. Omgekeerd kan een oningevuld