‘Het ontbreekt mijn schoondochter aan gehoorzaamheid,’ verontschuldigt hij zich. ‘En dat nog wel op mijn oude dag!’
Terwijl ze wachten spreken ze over de hitte, de droogte, de oogst en andere trivialiteiten. Een oudere vrouw brengt na enige minuten een dienblad met een pot en twee glazen, en zet deze op de tafel. Het stamhoofd knikt haar toe. Vervolgens schenkt hij voor zichzelf in, proeft, schudt het hoofd, leegt zijn glas weer in de theepot en voegt meer suiker toe. Als hij dit ritueel vier keer heeft herhaald, is hij eindelijk tevreden en schenkt hij ook de glazen van Amores en de korporaal vol. De thee is nu zo zoet dat hij pijn doet aan Emilio’s tanden, maar hij prijst en bedankt de Berber ervoor.
‘Er gaat een gerucht,’ vertelt het stamhoofd. ‘Het lijkt me belangrijk dat u het overbrengt aan majoor Villar.’
‘Dat is onbelangrijk. Luistert u naar mij, luitenant. Dit zeg ik u als een vriend: Abd El-Krim bereidt een aanval voor. Hij heeft inmiddels meer dan drieduizend man verzameld.’
Amores verstaat het gezegde van de man niet, maar zijn korporaal vertaalt: ‘Ga voor de tent van je vijand zitten en je kunt wachten tot hij dood wordt weggedragen.’
Nooit ben ik een man geweest die gemakkelijk vrienden maakte. Als kind in Palencia was ik al erg op mezelf, mijn vrije tijd bracht ik door met het lezen van boeken en het schieten op blikjes met mijn vaders geweer. Klasgenoten en buurtkinderen vonden me stug, saai en humorloos, en velen van hen waren bang voor me. Ik zou de blik van de duivel in mijn ogen hebben en de dood aantrekken. Ook op het instituut bleef ik een eenling. Andere studenten respecteerden mijn fysieke kracht, mijn rechtgeaardheid en mijn intellect, maar ik voelde zelden de behoefte aan hun gezelschap, noch zij aan het mijne. Op zondagen na de kerkdienst voetbalde ik niet met hen mee in het park.
Toen ik als tweede luitenant naar Afrika kwam, naar het commando van Ceuta, wist ik dat ik mijn plek had gevonden. Voor het eerst in mijn leven voelde ik me geen buitenstaander; in de officiersmacht aldaar bevond ik me tussen gelijkgestemden, mannen van orde en discipline, toegewijd aan het leger en aan het vaderland.
Melilla daarentegen was een rotte kies in ons koninkrijk, de stad een Sodom en Gomorra, de campagnes gedomineerd door de junteros van generaal Silvestre (moge zijn ziel rusten in vrede), een man gedreven door eerzucht, die zijn positie volledig te danken had aan politieke in plaats van militaire manoeuvres.
De ochtend na mijn aankomst in Annual, nog voordat de troepen aan mij werden overgedragen, maakte ik een wandeling langs de verdedigingsblokken. De zomer begon vroeg dat jaar en bij zonsopgang stond het kwik al op vijfentwintig graden. In de middag zou het tot hoog in de dertig stijgen.
Ik liep rond het basiskamp en bezocht ook het kamp van het regiment Afrika op de andere heuvel. Vanaf het hoogste punt van deze heuvel was er een uitzicht van een paar kilometer in de omtrek: de bedding van de rivier de Amekran in het westen, in het oosten het vlakkere landschap met de weg terug naar Ben Tieb, in het noorden een paar kleine Berberdorpen, naar het zuiden slechts bergen. Her en der stak nog een laatste plant of struik uit de aarde, maar voor het grootste deel voldeed het Rif volledig aan mijn voorstelling ervan: droog, stoffig en woest. Het mag geen wonder heten dat het leven hier de Riffijnen heeft gebeeldhouwd tot een taai en vechtlustig volk.