​Het leven van een Draak
In Nieuwendam, een wijk aan het IJ in het huidige Amsterdam-Noord, werd in 1939/1940 Draak H-39 op de werf Het Fort van de firma de Vries Lentsch gebouwd. Nieuwendam is door de eeuwen heen een centrum geweest van scheepvaart en scheepsonderhoud.
Scheepswerf Het Fort dankte zijn naam aan het feit dat het zich bevond op het terrein dat in de volksmond 'het fortland' werd genoemd. De naam is ontstaan omdat hier in 1572 de fortificaties lagen van de Waterlandse opstandelingen en de Geuzen die tegen de Amsterdammers en de Spanjaarden vochten. In het gemeentelijke archief van Amsterdam is helaas niet veel terug te vinden over de bouw van de Draak H-39. Dit ondanks het feit dat het archief van Het Fort, 56 meter in lengte beslaat. Slechts de bouwtekeningen zijn aanwezig in het Scheepvaartmuseum van Amsterdam.
​Geschiedenis van De Vries Lentsch
Van ambacht tot industrie, van glorie tot historie
In 1875 begon Gerardus de Vries Lentsch, oudste zoon van Jan de Vries Lentsch I, met het bouwen van loodsvletten en melkschuitjes in een loodsje achter zijn huis aan het Molenpad 26, nu monument, gelegen aan het Grote Die (oude dijkdoorbraak uit de tijd van Karel V), in zijn spaarzame vrije tijd en had toen reeds twee dochters en een zoon. Gerardus werkte toentertijd bij Meursing aan de Nieuwendammerdijk grenzend aan de Nieuwendammer Ham. Doordat Gerardus een collega vroeg om hem met een en ander te assisteren kwam dit Meursing ter ore en ontbood Gerardus op zijn
kantoor. Gerardus werd de wacht aangezegd door Meursing. "Of je werkt voor jezelf of voor mij".
Meursing bood Gerardus een paar loodsen aan op zijn achterterrein, in de volksmond Het Fortland genoemd omdat daar de fortificaties van de Watergeuzen hadden gestaan. Gerardus accepteert het aanbod en begint in 1878 officieel voor zichzelf en
noemde zijn werf 'Het Fort'. Uiteindelijk werd dat Firma G. de Vries Lentsch, Scheepswerf Het Fort te Nieuwendam.
Rond eind 19e eeuw, begin 20e eeuw verkocht Meursing zijn werf aan Bernhard. Bernhard echter was niet gediend van concurrentie op zijn terrein en Gerardus moest verhuizen. Gerardus kocht een stuk grond grenzend aan de Kleine Haven en de Nieuwendammerkade. In 1904 was de eerste elektrische werf van Europa een bloot feit. Ook liet Gerardus in 1909 een kantoor/woonhuis bouwen aan de Nieuwendammerdijk 202-204 genaamd De Halve Maen. Na de ramp met de Titanic werd het booming business want Het Fort bouwde reddingssloepen op basis van Prefab.
In 1916 kon dan ook de oudste zoon Jan II (1874-1923) een huis laten bouwen aan de Nieuwendammerdijk 106. Later bewoond gebleven door grootvader Gerard (Janzoon) de Vries Lentsch en geboortehuis van vader Jan III. In 1917 scheidde vierde zoon Gerardus Jr., ontwerper van De Regenboog, zich af en begon de Amsterdamsche Scheepswerf aan de Grasweg te Amsterdam-Noord, alwaar in 1934 de Piet Hein en in 1956 de Groene Draeck werden gebouwd, en opende later nog twee andere filialen in Alpen a/d Rijn en Vianen. In mijn stuk op de website van de SSRP heb ik het over
Vlaardingen helaas.
In 1912 scheidde reeds tweede zoon Gijs zich af van Het Fort en begon Sloepenbedrijf De Halve Maen aan het eind van het Molenpad te Nieuwendam op het terrein van Houtzaagmolen De Hoop. Zoon Klaas was slechts een boekenwurm en bemoeide zich totaal niet met Het Fort of De Halve Maen. Zowel Gijs als derde zoon Klaas zijn nooit getrouwd geweest en woonden samen in het huis De Halve Maen en waren de eerste autobezitters, T-Ford, van Nieuwendam. Nieuwendammerdijk 202 is kantoor gebleven tot opa het pand verkocht begin jaren '70.
De werf van Gijs werd rond 1960 gekocht door grootvader G. de Vries Lentsch en ging verder onder de naam Binnenwerf. Op dit terrein staan nu huizen. Gijs was eigenaar van, naast De Halve Maen, vele landerijen. De gemeente Amsterdam heeft
deze landerijen onteigend voor het bouwen van de woonwijk Blauwezand te Nieuwendam ter opvang van de bewoners van Zeeburg, dat later werd gesloopt. DWV huurde voor die tijd een weiland voor fl. 150,00 per jaar om te kunnen voetballen. Zie; https://www.amsterdamnoord.com/amsterdam-noord-in-de-vorige-eeuw/noord-vorige-eeuw-afl-1-9/5-gijs-de-vries-lentsch-en-dwv/.
Zoon Willem I bleef wel bij Het Fort en na het overlijden van Jan II in 1923 ging grootvader verder met Willem I als compagnon. In 1964 werd Willem I uitgekocht door grootvader. In 1960 scheidde Willem II zich af van Het Fort en begon zijn ontwerpbureau Yacht Designers & Naval Architects. Vader is toen begonnen met het ontwerpen van de Fortuna Motorsailer. Het onderwaterschip is ontworpen naar de vorm van een Dolfijn en de Fortuna's werden vanaf de waterlijn gebouwd zodat elke lengte mogelijk was. De laatste Fortuna 54 werd gebouwd in 1974/1975. In 1968 overleed grootmoeder Marie de Vries Lentsch-Meerwaldt. In 1972 staakte grootvader Gerard zijn bedrijf.
Het Fort ging verder onder de naam De Vries Lentsch-Leopold BV opgericht door vader en zijn compagnon J. Leopold. Op 17 juni 1975 vroeg vader het faillissement aan. Op diezelfde dag verkreeg mijn zuster haar diploma. In de nacht van 22 op 23 april 1976 verbrandden de eerste loodsen van Het Fort op Het Fortland en zijn nadien nooit meer herbouwd. Op 23 april 1976 verhuisden wij naar Monnickendam. In april 1977 schreef vader zich weer in bij de KvK te Hoorn en startte zijn taxatieen
expertisebureau. In 2000 werd door vader het bedrijf MCS BV Marine Certification Services c.s. opgericht. Dit naar aanleiding van zijn aanstelling als Chief Inspector Of The Netherlands bij de IMCI. In 2005 nam vader afscheid van de IMCI en beëindigde de BV. Op 13 september 2010 om 17:00 uur overleed de laatste directeur van Het Fort op de respectabele leeftijd van 82.
Dat De Vries Lentsch een grote stempel heeft gedrukt op de Nederlandse Jachtbouw mag voor eenieder duidelijk zijn. De Pampus, 1933, was een ontwerp van grootvader Gerard in het kader van de wet van Treup. Het Fort was medeoprichtster van de Feadship en de HISWA. Willem II is vijftien jaar lang voorzitter geweest van het tentoonstellingscomité van de HISWA. In 2005 kreeg Willem de Vries Lentsch II de Gouden Waterhoen uitgereikt ter ere van zijn verdienste voor de Hiswa-vereniging en de watersport in het algemeen. Let wel Willem I heeft nog nooit een tekenpotlood vastgehouden.
De Vries Lentsch doet niets meer in de jachtbouw alleen Willem III tekent nog en houdt kantoor aan de Johan van Hasseltweg 2 B5 te Amsterdam-Noord onder de naam De Vries Lentsch Yacht Designers & Naval Architects. Tel. +31 (0)20 820 3489. Website: http://www.devrieslentsch.com/.
Opgetekend door J.D. de Vries Lentsch te Amsterdam-Noord op zaterdag 18 augustus 2019.
PS De familie De Vries Lentsch had vroeger een mateloze fantasie voor het verzinnen van namen voor hun zonen. Als de vader Jan heette dan werd de oudste zoon Gerard en een andere zoon Jan genoemd en als de vader Gerard heette werd de oudste zoon Jan en een andere zoon Gerard genoemd. Jan II, oudste zoon van Gerardus I, had een broer Gerardus Jr.. Jan II zijn eerste zoon heette Gerard (Jzn), mijn grootvader, en een andere zoon heette Jan.
Deze Jan werd met een toelage naar de Riviera gestuurd, maar keerde terug en begon een houthandel in het Gooi. Kleinzoon Jan van deze Jan werkte bij IBM en kom ik nog weleens bij LinkedIn o.i.d. tegen. Grootvader Gerard kreeg naast een dochter twee zonen: Jan III, mijn vader, en Gerard (overleden september 2007). Mijn moeder (overleden november 2006) was gelukkig iets fantasierijker en noemde mijn oudere broer, eerste zoon van Jan III, Gerardus Jan, vandaar dat ik Johannes David (roepnaam Hans) heet. Ik ben vernoemd naar een broer van grootmoeder Marie de Vries Lentsch-Meerwaldt. Voor de buitenwereld is de verwarring nog steeds erg groot. Men verwisselt de Gerarden en Jannen vaak met elkaar.
Het is maar goed dat wij over een Stamboom beschikken. Dit alles is begonnen bij Johan George Lentsch uit Freiburg Saksen die in de achttiende eeuw in Enkhuizen terecht kwam als klokkenmaker en later in Hoorn woonde en aldaar als commies werkte. Johan George trouwde met ene Christina Meijer. Deze kregen o.a. een zoon genaamd Jan de Vries. De schoonmoeder van Johan George heette van zichzelf De Vries en was enig kind. JG vond het sneu dat de naam De Vries weleens zou kunnen uitsterven, telefoonboeken bestonden er nog niet, en noemde zijn oudste zoon Jan de Vries.
De ambtenaar van de burgerlijke stand, net ingesteld onder Napoleon, schreef de jonge aanwinst in als Jan met als achternaam de Vries Lentsch. Deze Jan was dus de allereerste De Vries Lentsch. Mijn moeder Pleun heette van zichzelf Meijer. Christina en Pleun zijn aan elkaar gerelateerd hebben we uitgezocht. Een broer van JG Lentsch kwam in Hamburg terecht als klokkenmaker. Hier een nazaat van Walter Lentsch was indertijd Chief Inspector of Austria verbonden aan de IMCI net als mijn vader (Chief
Inspector of the Netherlands). Soms is de wereld verdomde klein.
Mijn vader werd vroeger op Nieuwendam het zoontje van Lentsch genoemd.
Wat vaak gebeurt is dat men een streepje tussen Vries en Lentsch zet. Zo werd en word ik nog weleens mevrouw De Vries-Lentsch genoemd. Op mijn bromfietskaart uit 1996 staat dan ook Mevr. Lentsch e.v. de Vries met op de foto een kop van een prachtige jongeman van 37 jaar, kwam ik onlangs achter. De familie Smit Sibinga heeft hier ook last van.
In 1940 is de Draak, met de naam 'Hinde' afgeleverd aan Dhr. L. van Essen uit de Bilt. Deze gebruikte de Draak om mee te doen aan zeilwedstrijden. De familie van Essen waren welgestelden (directie van Bruynzeel) en bezaten naast de Draak H39, ook nog een andere Draak (de H38 of H71). Daarnaast had de familie van Essen een friese tjalk en in latere jaren een pampus en een regenboog.
Dhr. L. van Essen was jaren lid van de Koninklijke Watersportvereniging 'De Kaag'. Ook de zoon, van de reeds overleden heer van Essen, die momenteel in Zaandam woont, is een vervent zeiler en lid van watersportvereniging Aalsmeer en De Kaag. Naar mijn weten was de Heer van Essen directeur bij de Bruynzeel fabriek in Zaandam.
Drakenrace op de Kaag.
Ze sniert door het water
Al een jaar later, in 1941, verkocht hij de Draak aan Dhr. W. Engelhard uit Den Haag en werd de Draak omgedoopt tot 'Maja'. Dit is de naam van Dhr. Engelhard zijn jongste dochter. Ook hij was lid van watersportvereniging 'de Kaag'. Daarnaast was hij lid van de Kaagse zeilvereniging 'de Forel' .
Tijdens de oorlog werden 'stoere' zeilschepen als Draken gevorderd door de Duitse bezetter. Om dit te voorkomen was de Draak in 1941, in de buurt van Sassenheim, verstopt geweest in een hooiberg. De familie Engelhard had naast de Draak ook twee Valk zeilbootjes. Voor deze bootjes kreeg de heer Engelhard van de Duitse Kriegmarine te Rotterdam (Oberstlieutnant Von Loo) een ontheffing. Op deze ontheffing stond vermeld de naam 'Falk' in plaats van Valk. Deze papieren werden enigszins vervalst om de Draak in Nederland te houden. Om deze reden kreeg de Draak de naam 'Falk'.
De familie Engelhard moest hun bakkerijen in Den Haag, vanwege stopzetting van gasaanvoer in de oorlog, voor twee jaar sluiten. In deze periode is er veel gezeild met de Draak op de Kaag en de Braassemmermeer. De Draak lag vaak, en dan met name in '42/'43, bij de jachthavens; 't Fort en de Kieke op de Kaag. Tevens verbleef de familie Engelhart in die jaren veel op hun gehuurde eilandje, 'Vogelkamp', nabij Kaagdorp.
In die tijd waren de plassen als de Kaag en Braassemmermeer de enige recreatiemogelijkheid voor de Hagenaren, omdat men niet aan het strand in Schevingen mocht komen.
In 1943 is de Draak bij Van Lent op de Kaag geverfd.
In 1945 of 1946 is de Draak verkocht aan een voor Dhr. Engelhard junior, onbekend persoon. Door militaire dienstplicht en een ziekenhuisopname (geelzucht) heeft hij de verkoop van de Draak door zijn vader, niet bewust meegemaakt.
Tussen 1946 en 1952 is de Draak niet geregistreerd geweest en helaas is er ook niets bekend over de Draak gedurende deze naoorlogse jaren.
In 1953 werd Dhr. A. van West, uit Rotterdam, eigenaar van de Draak. In 1956 heeft hij nog correspondentie gehad met het Centraal Bureau voor de Watersport in Amsterdam voor het verstrekken van een meetbrief.
Rond 1957 werden Frans en Patricia van Deventer uit Zwijndrecht, de eigenaren van de Draak. Dhr. Van Deventer is overleden aan leukemie. Daarna is de boot wederom verkocht. ​
In 1974 heeft een vriend van Frans en Patricia, Jan Willem Geverding uit Reeuwijk, de Draak voor het bedrag van F 7000,-.
Jan Willem werkte bij Smit Internationale op een zeesleper. Hij is momenteel in de VUT en woont in een hofje bij een klooster in Zeist. JW heeft na de aankoop wat opknapwerk verricht aan de Draak; zoals het aanbrengen van een nieuw dek. Daarnaast had hij een nieuwe set zeilen gekocht. Volgens JW zeilde de Draak fantastisch. Beter dan elk andere zeilboot die hij in bezit heeft gehad.
Van 1974 tot en met 1978 heeft de boot standplaats gehad in Workum, Lelystad en Reeuwijk.
Omdat zijn toenmalige vriendin een dochtertje had van 7 jaar, en zij beiden het zeilen niet zo leuk vonden, en er zeer veel werk aan de Draak verricht moest worden, heeft JW in de winter van '78, de boot verkocht aan een jonge knaap, te weten Fulco Blokker, voor F 5000,- ​​
Jan Willem Geverding in zijn jonge jaren op de Reeuwijkse plassen.
De Draak in de sluizen van Nieuwe Meer en dus op weg naar het IJsselmeer.
Aanmeren in Durgerdam?!?, midden jaren '70.
Op het moment (lees maart 2016) houdt het epoxy zich nog steeds prima. Kortom; - Fulco, zijn boezem vriend Jan en zijn vriendin Nanda, hebben een prima restauratie gepleegd!
​"Ja, ja, een Draak uit 1940! - deze zin spreekt mijn man vaak uit op het water tegen mensen, die bewonderende blikken werpen naar onze mooie zeilboot".
Vanaf het moment, dat ik zo'n acht jaar geleden, het vooronder inkroop van onze draak en mij vergaapte aan de kneuterige knopjes van de kastjes, bekroop mij het gevoel een "passant" te zijn in het leven van deze boot.
Maar uit 1940…. dat betekent dat ook mensen in de oorlogsjaren op de boot vertoefd hebben. Wat waren hun gedachten over de Draak in die tijd, hun wensen, dromen en wellicht hun angsten? Na de oorlog hebben nog velen met hun familie en vrienden, zeiltochten gemaakt en overnacht aan boord. Het geeft je het gevoel, " slechts" een passant te zijn, in het leven van deze majestueuze Draak. Als ik dan toch "passant" moet zijn, dan graag in het leven van Draak H39 uit 1940!