Rondreizende expo 'Game On' toont belang van videogames op onze cultuur | De Morgen
ExpoGame On: Experience 50 Years of Video Games
Rondreizende expo 'Game On' toont belang van videogames op onze cultuur
Jonge bezoekers van 'Game On' vinden 'Computer Space' uit 1971 tussen andere artefacten uit het tijdperk. Beeld Forum Groningen
Met een passage in Groningen is Game On, een tentoonstelling die al bijna twintig jaar de wereld rondreist, nog eens in de Lage Landen. Videospellen belanden vandaag wel vaker in een museum, en terecht: ze hebben een grote impact op onze cultuur.
Redactie 4 oktober 2021, 19:00
Het is hard werken, zo'n videogametentoonstelling op poten houden. Zeker wanneer die expo al bijna twintig jaar loopt. Sinds 2002 landde Game On: Experience 50 Years of Video Games, vanuit de initiële uitvoering in het Londense Barbican-cultuurcentrum, al in verscheidene steden in Europa, Azië, Latijns-Amerika en de VS. Leonardo Araujo kan ervan meepraten. Al jaren is het de voltijdse job van de Braziliaan om mee te reizen met de tentoonstelling en er de consoles, lunaparkkastjes en andere installaties aan de praat te houden.
"De artefacten van deze expo staan natuurlijk niet gewoon in een vitrine; ze moeten werken", vertelt Araujo terwijl hij aan een installatie met een vr-bril sleutelt, ergens in de staart van de tentoonstelling. "Daar hangt heel wat van dit sleutelwerk aan vast, maar ook veel speurwerk op het internet. Veel apparatuur die hier staat heeft componenten die je niet meer zomaar te koop vindt. Nog ergens een moederbord of een muziekchip voor een van onze speelkastjes vinden, bijvoorbeeld, dat is bijna archeologenwerk."
Het recentste artefact uit de tentoonstelling: een levensgrote robotdino uit 'Horizon: Forbidden West'. Beeld Forum Groningen
Tot 6 maart is Game On, na eerdere passages in Tilburg (2003) en Anderlecht (2009), weer eventjes in de Lage Landen: in het Noord-Nederlandse Groningen. Daar legt de expo in thematische paviljoenen onder meer uit hoe videogames zijn ontstaan en zijn geëvolueerd tot de grootse multimediatableaus die ze vandaag zijn. De oudste game die er staat is Spacewar! uit 1962, de recentste is een trailer en een levensgrote robotdino uit Horizon: Forbidden West, een game die in februari volgend jaar op de markt moet komen.
De prilste uitvoering van Game On was een pionier in de wereld van videogame-expo's, maar zeker de afgelopen tien jaar is dat landschap fors uitgebreid. Met de Art of Videogames-expo in het Smithsonian-museum in Washington in 2012 bijvoorbeeld, niet lang daarna gevolgd door een permanente collectie van een twintigtal videogames in het MoMa in New York. In Berlijn is er het Computerspielemuseum. Drie jaar geleden toonde de Design/Play/Disrupt-expo in het Londense Victoria & Albert Museum vooral hoe games vandaag een machtige culturele invloed hebben. En vorig jaar verhuisde het Pixel Museum, een gigantische Franse privécollectie videospellen, nog van Straatsburg naar de Tour & Taxis-site in Brussel.
"Games overschrijden de grenzen tussen kunst, technologie en media, en zijn een vast onderdeel geworden van onze cultuur", zegt Arjan Terpstra, gastcurator van de Game On-editie in Groningen. "Maar wat het brede publiek erover weet is heel versnipperd. Om ervoor te zorgen dat het medium meer wordt gezien als een exponent die in onze cultuur leeft, is er een blijvende noodzaak om alles wat gedurende die decennia een impact heeft gemaakt in één ruimte te tonen."
Videogame-expo's zijn vaak heel 'hands-on', met werkende speelhallenkastjes en consoles. Beeld Forum Groningen
In de zalen van Game On merken bezoekers ook hoe videogames op een vaak heel verrassende manier een impact hebben gehad op onze cultuur. Kijk bijvoorbeeld naar het massieve neonlogo van Atari in een scène uit de film Blade Runner (1982) die hier wordt geprojecteerd in een paviljoen dat de kruisbestuiving tussen games en films belicht. Vanuit de visie van regisseur Ridley Scott moet het nu eerder obscure videospellenmerk in de vroege jaren tachtig goed op weg zijn geweest om een megacorporatie te worden.
Vanzelfsprekend zijn titels als Minecraft, Angry Birds en Fifa van de partij, maar evengoed kunnen bezoekers aan de slag met obscure titels als Boulder Dash of Vib Ribbon. De donkerste krocht van de videogame-industrie waarin Game On een licht laat schijnen is die van de cracktro-scene uit de late jaren tachtig. Op huiscomputers als de Commodore 64 tierde softwarepiraterij toen welig, met cracking crews die er een sport van maakten om de kopieerbeveiliging van nieuwe games te hacken, en er vervolgens hun eigen intro voor te plakken. "We willen zo helder en toegankelijk mogelijk het verhaal van dit medium vertellen", zegt Terpstra. "Maar we willen ook dieper gaan dan alleen maar de bovenlaag. Er zijn al enorm veel manieren geweest waarop games de samenleving hebben geraakt."
Een Commodore 64 met 'crackro's' erop, clandestiene intro's die kraakgroepen in de late jaren tachtig voor praatkopieën van games schoven. Beeld Forum Groningen
Het idee van Game On is dat meerdere generaties bezoekers, met vaak een heel verschillende beleving van het medium, bij elkaar komen. Oudere niet-gamers of ex-gamers vinden misschien aanknoping met het medium via die ene game die ze ooit misschien wél eens hebben gespeeld. Jonge spelers krijgen meer inzicht in hoe 'hun' medium is ontstaan.
Het is een reeks conversation starters, zegt Araujo. "Het doet me altijd een enorm plezier om rond te lopen wanneer er bezoekers zijn. Ouders laten hun kinderen zien welke games ze ooit hebben gespeeld en worden van daaruit meegenomen naar de favoriete games van hun kinderen. Vaak zie je bezoekers eerst dertig minuten naar het scherm staren voordat ze de controller durven op te pikken. Door conversaties tussen de generaties te starten nemen we die drempels stilaan weg."