Inderdaad, niet alles kan meer na het rapport-Remkes | Trouw
Commentaar Stikstofcrisis
Inderdaad, niet alles kan meer na het rapport-Remkes
Redactie Trouw 28 september 2019, 1:00
Maandenlang is er uitgekeken naar het advies van de commissie-Remkes. Die zou een antwoord geven op de stikstofcrisis die sinds eind mei het land gegijzeld houdt. Toen haalde de Raad van State een streep door het Programma Aanpak Stikstof (Pas), de wijze waarop Nederland sinds 2015 de extra stikstofuitstoot van economische activiteiten nabij natuurgebieden compenseert. Ruim 18.000 projecten kwamen stil te liggen, wegen konden niet worden aangelegd, veestallen niet uitbreiden; het land zat op slot.
Maar wie verwacht dat de sleutel wordt aangedragen in het deze week gepresenteerde rapport van Remkes' commissie, komt bedrogen uit. Het stikstofprobleem is daarvoor te ingewikkeld, raakt te veel uiteenlopende belangen en kent te veel betrokken partijen voor een simpele oplossing. Daarom ook waren de afgelopen ­weken veelgehoorde suggesties als 'halveer de veestapel' of 'verklein het aantal natuurgebieden' even onzinnig als onhaalbaar. De weg van Remkes oogt redelijker: kijk naar wat waar nodig is om de door stikstof bedreigde natuur krachtig te beschermen en de biodiversiteit te herstellen. Koop daar boeren uit en verlaag ook de maximumsnelheid voor het verkeer bij die natuurgebieden.
Er is een grens aan de economische activiteiten die mogelijk zijn
Teleurstellend is dat van deze oplossingen eigenlijk ­alleen die laatste gemakkelijk en snel uitvoerbaar is. Boeren nabij natuurgebieden willen zich misschien wel laten uitkopen, maar zo'n procedure kan uiteindelijk ­jaren duren en is kostbaar, zeker als er haast bij geboden is. Remkes laat ook de bouwsector, provincies en ­gemeenten in het ongewisse over hoe zij de 18.000 ­gestrande bouwprojecten kunnen vlot trekken. De commissie wijdt slechts een paar, zeer algemene regels aan de bouwstagnatie. Het gaat dus nog maanden, zo niet langer duren, voordat daar een oplossing voor komt, vrezen provincies.
Te prijzen is de kerngedachte van de opstellers, treffend weergegeven in de titel van hun rapport: 'Niet alles kan'. Simpel vertaald: er is een grens aan de economische activiteiten die mogelijk zijn op het dichtbevolkte en krap bemeten Nederland. Die gedachte staat haaks op de polderpraktijken van het Nederlandse politieke ­bedrijf, waarin te vaak is verenigd wat eigenlijk niet te verenigen valt. Een praktijk die door de Raad van State eind mei zo genadeloos is afgestraft.
Wat dat betreft is het spannend wat de commissie nog in petto heeft. In mei verschijnt haar advies voor de lange termijn. Daarin komen ook enorme milieuvervuilers als de lucht- en scheepvaart aan bod, sectoren die lang onaantastbaar waren en zelfs buiten de VN-klimaatafspraken vallen. Als niet alles meer kan, zal dat ­zeker ook voor die sectoren moeten opgaan.