Nico in Brno • Het Oostblokboek
Het Oostblokboek » Objecten » cultuur » Nico in Brno
cultuur Kninicky
Begin deze maand overleed Lenka Zogatová (1956-2014), spin in het web van de Tsjechische alternatieve muziek, en de laatste jaren van haar leven directrice van het Tsjechisch Centrum in Bratislava. In de lange lijst van bijzondere evenementen die zij organiseerde, springt één concert eruit: een optreden van Nico in Kníničky, een voorstadje van Brno, op 3 oktober 1985. Dé Nico, van de Velvet Undergroud-LP met de banaan op de hoes, van de karakteristieke lage stem, van de talloze affaires met grootheden uit de rock 'n roll. Het initiatief ging van de Duitse zangeres zelf uit, die eerder al legaal in Polen en Hongarije had gespeeld. In Tsjechoslowakije was zoiets nog uit den boze, maar daar wist Zogatová, die toentertijd bij een plaatselijk cultureel centrum werkte, wel wat op. Ze huurde een zaaltje af in een kroeg in Kníničky, en kondigde daar aan dat er een onbekend bandje uit Jihlava zou komen spelen waarvan de zangeres 'helaas in het Engels zingt'. Niet erg gebruikelijk in die tijd, maar de barman deed niet meer moeilijk nadat hem beloofd was dat elke bezoeker minimaal 1 bier en 1 goulash zou bestellen.
Uit angst dat de geheime dienst het concert zou verstoren, werd er alleen viavia mensen uitgenodigd. Die kregen niet te horen waar het concert zou plaats vinden, alleen dat ze zich in de vooravond op het Mendelplein moesten verzamelen. Daarvandaan werden ze naar de kroeg in Kníničky geleid, waar uiteindelijk zo'n driehonderd mensen het optreden bijwoonden. 'Het was een onwerkelijke gebeurtenis', blikte Zogatová vele jaren later terug. 'Sommige mensen moesten huilen. Eigenlijk kon niemand geloven dat we echt naar de zangeres van de Velvet Underground aan het luisteren waren'. Enkele jaren terug verscheen een LP met opnames van het concert, dat geen vervolg zou krijgen. Een dag later zou Nico in Praag optreden, maar daar stak de geheime dienst een stokje voor. Zogatová zelf heeft een groot deel van het legendarische optreden gemist. Ze liep stad en land af, op zoek naar de verse melk waar Nico om gevraagd had.
Over Filip Bloem
Filip Bloem (1973) studeerde Geschiedenis en Duitslandkunde aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde in 2010 aan de Universiteit Leiden met Bedachtzame revolutionairen, een proefschrift over oppositiebewegingen in de DDR en Tsjechoslowakije. Momenteel is hij programmamaker bij het Tsjechisch Centrum.