Het volstaat niet louter om het aantal vrouwen in de regering op te tellen | De Morgen
✦AchtergrondNieuwe regering
De kersverse regering-De Croo is meteen de meest diverse federale regering die ons land gekend heeft. Al mogen we ons volgens experts niet blindstaren op het afvinken van kenmerken.
✦Exclusief voor abonnees doorPieter Gordts 1 oktober 2020, 19:28
Evenveel vrouwen als mannen, drie mensen met een migratieachtergrond, een transgender persoon als minister en iemand die geen hogere studies achter de rug heeft: de regering-De Croo is veruit de meest diverse federale regering die we al gehad hebben in ons land. En met Alexander De Croo (Open Vld) staat een uitgesproken feminist aan het hoofd van de bewindsploeg.
"Al is het eigenlijk ook toeval dat de regering uitkomt op een pariteit van mannen en vrouwen", zegt professor politieke wetenschappen Dave Sinardet (VUB). "Het zijn enkel de partijen en hun voorzitters die over de casting beslissen. Je zou dus kunnen zeggen dat De Croo die pariteit te danken heeft aan de groenen, die Kristof Calvo niet gekozen hebben als minister."
Meer zelfs, er zijn ook twee belangrijke kanttekeningen bij te maken. Zo wordt die genderbalans niet doorgetrokken naar de kern, de verzameling van vicepremiers. Daar zitten twee vrouwen in tegenover vier mannen. Bovendien blokkeerde De Croo zelf nog geen halfjaar geleden een paars-groene doorbraak met zijn toenmalige voorzitter Gwendolyn Rutten (Open Vld) als premier, om het nu zelf te worden.
Toch blijft het wel zo dat de nieuwe federale regering de meest diverse regering is die ons land ooit gekend heeft. Hoe komt dat dan?
Eerste vrouw in 1965
Eerst en vooral is er al langer een evolutie om de politiek meer een afspiegeling van de samenleving te laten zijn. Wat betreft gendergelijkheid – waar al het meeste onderzoek naar gevoerd werd – is dat zelfs een erg lange evolutie. Tussen de aanstelling van Marguerite De Riemaecker-Legot (CVP) als eerste vrouwelijke minister in 1965 en vandaag zat meer dan een halve eeuw. "Zeker sinds we met quota zijn beginnen werken medio jaren 90 zijn heel wat vrouwen de politiek in gekomen", zegt Karen Celis, professor politieke wetenschappen (VUB). "Een aantal van hen zijn gebleven en gegroeid binnen hun partij. Zo krijg je een groot potentieel aan minister-capabele vrouwen." Bovendien weet een representatief kiessysteem zoals het onze die evolutie sneller te vatten.
Verder kunnen we volgens Robin Devroe (UGent), die een doctoraat maakte over genderrepresentatie in de democratie, niet heen om het feit dat vooral de paarse regeringen, samengesteld uit liberale en socialistische partijen, in het verleden zorgden voor meer benoemde vrouwen (zie grafiek).
De belangrijkste vaststelling is misschien wel hoe weinig stof de samenstelling van de regering doet opwaaien – op een tweet van ex-staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) na, die de expertise van defensieminister Ludivine Dedonder (PS) in vraag stelde door een foto van haar met een hondje de wereld in te sturen. Al is het misschien niet geheel toevallig dat Francken over het beleidsdomein Defensie struikelt. "Uit een online-experiment bij 2.500 Vlamingen bleek dat kiezers mannen en vrouwen globaal even competent inschatten", zegt Devroe. "Behalve wanneer het gaat om Defensie."
De vraag blijft wat het gevolg is van meer diversiteit in de regering. De samenstelling van de regering-De Croo zal ons in elk geval niet Justin Trudeau-gewijs op de wereldkaart zetten. Binnen België kan ze wel een effect hebben. "Vooral dan bij groepen die ondervertegenwoordigd zijn, en in de eerste plaats bij jongeren omdat zij nog meer beïnvloedbaar zijn wat hun politieke attitudes betreft", zegt professor politieke wetenschappen Ruth Dassonneville (Université de Montréal). "Onderzoek wijst erop dat de zichtbaarheid van meer vrouwelijke politici er zou toe kunnen leiden dat meer vrouwen zich in de toekomst zullen manifesteren als kandidaat bij de verkiezingen. Ook voor etnische minderheden is er onderzoek dat erop wijst dat hun zichtbaarheid op het politieke niveau zorgt voor, bijvoorbeeld, meer participatie en enthousiasme bij etnische minderheden."
Daar kan professor politieke wetenschappen Bram Wauters (UGent) van getuigen. "Ik herinner me nog goed dat ik met mijn toen nog jonge dochter naar het journaal keek en Annemie Turtelboom (Open Vld) geïnterviewd werd. Mijn dochter vroeg toen: 'Papa, kan dat? Een meisje dat minister is?' Vandaag zou ze die vraag niet meer stellen. Vrouwen zijn nu rolmodellen geworden die misschien niet meer voor mijn dochter, maar voor andere jonge meisjes een aanzet vormen om ook een politieke carrière te ambiëren."
Kortom, het is dus wel belangrijk om de regering een afspiegeling van de samenleving te laten zijn. Al mogen we ons volgens Celis ook niet blindstaren op die zichtbaarheid van minderheidsgroepen of vrouwen in de politiek. "We hebben heel snel de neiging om te praten over biologische of socio-economische kenmerken", zegt ze. "Maar het is niet omdat je iemand hebt die biologisch vrouw is, dat je een ander soort politiek gaat krijgen. Waar het in essentie over gaat, is dat je op die manier diversiteit genereert in levenservaringen en perspectieven. Daarom is het ook belangrijk dat er iemand als Meryame Kitir (sp.a) in de regering zetelt. Zij heeft niet alleen een migratieachtergrond, maar weet hoe het is om als arbeider aan de fabrieksband te staan. Je kan haar niet reduceren tot haar vrouw-zijn, migratieachtergrond of vroegere arbeidersstatus. Het is de mix. En net dát brengt de diversiteit binnen."