De ontwikkeling van het voetbal in de provincie Friesland begon in 1883 met de oprichting van Frisia uit Leeuwarden. Tot 1900 volgden er nog drie Friese voetbalclubs, wat een rustige ontwikkeling is in vergelijk met andere delen van het land. Naast Friesland ontwikkelden ook Zeeland en Limburg zich pas later in de voetbalhistorie. In de jaren twintig van de vorige eeuw brak voetbal definitief door in Friesland. De geschiedenis van SC Heerenveen begint op 20 juli 1920 wanneer onder de naam Athleta in georganiseerd verband met voetbal werd begonnen.
Op 30 mei 1922 verandert de naam als gevolg van een fusie met de scholieren van de Hoogere Burger School in ‘De Spartaan’. Ook dit is van korte duur want op 25 oktober 1922 krijgt de club bericht van de Nederlandse Voetbal Bond, dat de vereniging als v.v. Heerenveen in de boeken zal worden vermeld. Dit wordt wel gezien als een dictaat, maar de vereniging laat het erbij en v.v. Heerenveen is een feit.
Heerenveen speelt in 1923/1924 in de derde klasse en promoveert na veertien wedstrijden naar de 2e klasse. In 1928 verhuist de club naar een nieuw sportcomplex aan de J.H. Kruisstraat. Bij het nader bekijken van de foto zien we hoe de ‘leeren monsters’ te drogen liggen op de houten tribune. Bij vochtig weer zuigen de leren ballen zich vol en werden zwaarder en zo erg lastig aan de voet en ook bij het koppen.
Een kleine acht jaar later rammelt Abe Lenstra, een jong talent, aan de poort. Mede door hem wordt het een legendarisch tijdperk in de sportgeschiedenis van vv Heerenveen en Nederland. In het seizoen 1935/1936 lukte het Heerenveen het kampioenschap van de 2e klasse A te veroveren. Het kwam echter niet tot een promotie want de nummer laatst van de 1e klasse noord, Achilles uit Assen bleef Heerenveen voor. In de laatste wedstrijd in de promotie/degradatie poule wist Achilles met 6-1 te winnen van Heerenveen en de 1e klasse te behouden.
De afgelopen seizoenen wist de club net niet de stap naar de 1e klasse te maken. Het succes kwam met de komst van trainer Syd Castle en Abe Lenstra. De dan pas 15-jarige Abe, geboren in hetzelfde jaar als de oprichting van Heerenveen, maakt zijn debuut in het kampioenselftal in het seizoen 1936/1937. Met de opkomst van Abe groeit Heerenveen uit tot de beste ploeg van het Noorden.
De nacompetitie om promotie/degradatie met Friesland uit Leeuwarden en WVV verliep nu wel succesvol. De eerste ontmoeting in Winschoten tegen de plaatselijke WVV werd met 2-3 gewonnen, maar als er tegen Friesland met 2-4 wordt verloren hebben alle ploegen gelijke kansen. Thuis kan de blauw-witte formatie revanche nemen. Na een incidentrijke wedstrijd waarbij natrappen van Heerenveen speler Jan (Bob) Krikke voor commotie zorgt eindigt de match in 2-2. Na afloop was er protest ingediend door Friesland bij de referee voor het niet toekennen van een strafschop. In afwachting van het arbitraire besluit werd er nog van WVV gewonnen met 2-0. De bondscommissie besloot het protest af te wijzen waarna Heerenveen zich 1e klasser mocht noemen. Dit uiteindelijke ‘papieren’ kampioenschap was er daardoor één met een bij-smaakje.
Heerenveen wordt langzaam aan ‘Abeveen’ en van heinde en verre komen mensen om de magiër aan de bal te zien. Tussen 1942 en 1951 blijft de club domineren in de regio Noord. De blauw-witte vereniging weet zeven 1e klasse kampioenschappen te behalen. In de nacompetitie om het algeheel Nederlands kampioenschap wil het zelfs met Abe maar niet lukken om zich met de landstitel te bekronen.
Jan Wisman, zwager en vriend van Abe, herinnert het zich nog alles uit die tijd. Bijvoorbeeld de eerste van de negen opeenvolgende keren in het seizoen 1941/1942 dat Heerenveen noordelijk kampioen werd. Het was in Groningen tegen GVAV. op 29 maart 1942. ‘Barstensvol zat die extra stoomtram. Indiase taferelen. Ik had een lauwerkrans zo gemaakt dat die opgevouwen in een koffer kon. Want stel je voor dat het mis was gegaan. Vijf minuten voor tijd stond Heerenveen met 2-0 voor. Toen heb ik de krans uit de box gehaald en na het eindsignaal om de nek van aanvoerder Hennie Jonkman gehangen. Op de terugreis brak in het feestgedruis per ongeluk een ruit van de tram. Daar schaamden we ons allemaal diep voor.’
Ondanks de doorbraak bleef het voetbal in Friesland zich op een heel eigen manier ontwikkelen, zo blijkt uit gegevens uit de archieven van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Het bureau had in 1943 gemeten hoeveel leden de verschillende sportbonden per provincie hadden, waarna bleek dat voetbal zo’n beetje overal de grootste sport was. In Limburg was inmiddels meer dan de helft van de sporters lid van een voetbalclub. Ook in Zeeland was dit midden in oorlogstijd de grootste sport. De enige uitzonderingen waren de drie noordelijke provincies. In Friesland hadden de voetbalclubs bijna 5000 leden, waar de schaatsverenigingen er bijna 70.000 hadden – bijna veertien keer zoveel! Ook in Groningen was schaatsen groter dan voetbal, waar in Drenthe de turnverenigingen de meeste leden hadden.
In de tijd dat een bal nog ‘het lederen monster’ heette en Abe, ús Abe, de mensen in vervoering bracht, was vv Heerenveen in het noorden ook al een hype. In de regionale krant in 1947 stond ‘Naar wij vernemen worden er door de supporters pogingen aangewend om voor de uitwedstrijden van Heerenveen, welke in één dag heen en terug kunnen worden bezocht, extra treinen te laten lopen’. Op het plein voor de MULO stonden honderden mensen te luisteren naar de ooggetuigenverslagen van supporters die terug kwamen van een uit wedstrijd uit verre oorden als Amsterdam, Nijmegen, Den Bosch en Maastricht.
Heerenveen 1949 voor de zevende maal noordelijk kampioen. Boven: v.d. Laan, Abe Lenstra, de Jong, J. Ploeg, Jan Lenstra en Germ Hofma. Onder: J. Bosscha, Sjoerd Veenstra, Marten Brandsma, Henny Jonkman en Wuyts.
Er overheerste de sfeer van saamhorigheid, van trots van plezier. Ook toen was er al sprake van het speciale ‘Heerenveen-gevoel’. Ook is het een mooie geste van het bestuur om de helft van de entree inkomsten af te staan aan de Vereeniging 1940-1945, die zorg draagt voor slachtoffers van de oorlog.
Het is 22 juni 1947 en de club speelt uit tegen MVV . Al na een half uur was het 4-0 en in de 87ste minuut werd het toch nog 6-7 . Het zijn deze duels die bijdragen aan de mythevorming rond Heerenveen en rond Abe. Het is het seizoen 1946/1947 dat Heerenveen haar vijfde achtereenvolgende kampioenschap haalt. In de nacompetitie om de landstitel wordt er uit bij Ajax een verdienstelijk gelijkspel gehaald een week later wordt er echter thuis met 0-2 verloren. De Amsterdammers zijn uiteindelijk de sterkste en pakken de titel.
Tussen 1940 en 1951 behalen de pompeblêden negenmaal achterelkaar het Noordelijk kampioenschap. De naam Heerenveen wordt in den lande met respect uit gesproken en vormt inmiddels een rechtstreekse bedreiging voor de voetbalgrootmachten zoals Ajax, DWS, NAC en Haarlem. De superreeks aan titels zouden met alle plezier worden ingeruild voor dat ene, Nederlands kampioen.
Aan het eind van het seizoen 1949/1950 was het SV.Limburgia uit Brunssum die de eerste Limburgse landskampioen werd.