Research Files #2 : Robots: van ijskoning naar allemansvriend - Pakhuis de Zwijger
Robots: van ijskoning naar allemansvriend
Deel 2/3. Zijn robots al sociale wezens te noemen? De robot als zorgbuddy, leermeester of kroegmaatje.
© Photo: Jake Curtis
De tweede aflevering in de nieuwe onderzoeksreeks van Pakhuis de Zwijger over de impact van hedendaagse technologie. In dit drieluik over robots duiken we in de state of art van robots. Anno 2017 zijn er werknemers die 's ochtends hun robotcollega goeiedag zeggen, experimenteert Domino's met zelfrijdende pizzabezorgers en kunnen 'menselijke' robots zomaar onze geliefdes van de toekomst zijn. Maar hoe sociaal zijn robots al? Snappen ze de kunst van menselijke interactie en kan je ze het verschil leren tussen goed en fout? En waarom zien wij mensen robots zo graag als gelijken en behandelen we ze ook zo?
Assistent Professor Universiteit Twente, Human Media Interaction
Medeoprichter Tinybots
Hun geperfectioneerde gezichtsuitdrukkingen, van chagrijnig tot verbaast, lijken steeds meer op die van ons mensen. Toch doet het merendeel van de robots nog vrij statisch en hard aan. Dat weerhoudt ons niet ze volop in te zetten.Als onderzoeker aan de Universiteit van Twente weet Khiet Truong alles over sociale robots; van robots die dementerende ouderen verzorgen tot robots die als schoolmaatje kunnen dienen of tegen eenzaamheid ingezet worden. We zetten ze overal in. Kortom; we vertrouwen (op) robots. Maar hoe zit het eigenlijk met de sociale interactie tussen mens en robot, herkennen ze onze emoties? En als de robot er meer als een mens gaat uit zien, schept dat dan meer verwachtingen?
Zorgrobot Alice, bekend van o.a. de gelijknamige documentaire 'Ik ben Alice', schudde een tijd geleden de roboticawereld wakker. Psycholoog Elly Konijn van de Vrije Universiteit Amsterdam werkte mee aan het ontwikkelen van Alice. Tevens deed ze onderzoek naar de vraag of het wel moreel verantwoord was eenzame bejaarde mensen gezelschap te laten houden door een robot. Maar toen het onderzoek vijf weken later was afgelopen, was het ethisch dilemma precies omgekeerd: konden ze de robot nog wel weghalen bij die eenzame oude vrouwen?
Als medeoprichter van Tinybots weet Robert Paauwe (bijna) alles over sociale robots. Zo ontwikkelde hij met zijn team 'Tessa'; een zorgrobot die structuur aanbrengt in het dagelijks leven door middel van reminders voor kleine taken. Ze geeft reminders, doet suggesties voor activiteiten en kan zelfs muziek afspelen. Welke ethische vragen hebben zij zichzelf gesteld tijdens het creëren van Tessa? En hoe zijn de reacties tot nu toe?
Lees - De onderzoekers begonnen met de vraag of het wel moreel verantwoord was eenzame bejaarde mensen gezelschap te laten houden door een robot. Maar toen het onderzoek vijf weken later was afgelopen, was het ethisch dilemma precies omgekeerd: konden ze de robot nog wel weghalen bij die eenzame oude vrouwen? >>
In therapie bij een sociale robot
Lees - Een robot inzetten om kinderen met autisme sociale vaardigheden aan te leren. Bij Isa (5) heeft het effect. >>
Lees - De robot die ouderen ondersteunt, roept weerstand op. Aukelien Scheffelaar en Brechtje Walburgh Schmidt zijn enthousiast. Maar er zijn nog veel vragen te stellen. >>
Kijk - Khiet Truong (Universiteit Twente) weet precies wat robots wel en niet kunnen! >>
Drieluik Robots
In dit drieluik onderzoeken we de ontstaansgeschiedenis van de robot en lichten we belangrijke trends uit. In de eerste aflevering schetsten we de historische context en namen we je mee van toen naar de toekomst. De sociale impact van robots komt in deze tweede bijeenkomst aan bod. Worden ze onze nieuwe kroegmaatjes? Kunnen we sympathie voelen voor een robot? In de laatste editie staan de rechten en verantwoordelijkheden van robots centraal. Want als een zelfrijdende auto een botsing veroorzaakt, wie is dan eigenlijk aansprakelijk? En hebben robots überhaupt een geweten?