Parterre: zwart is het wit van mark insingel
Wat in eerdere bundels sterk opviel en in de 'verzamelde gedichten' van Mark Insingel [1935] opvallender de blits maakt dan voorheen, is het minimale gebruik van kapitalen [hoofdletters] en leestekens. Alsof ze het gevoel dat de dichter er in gelegd heeft en de boodschap die hij oproept in de weg staan. Bovendien kan het te maken hebben met de periode volgend op deze waarin Mark Insingel, pseudoniem van Mark Donckers, poëtisch actief werd. In de eerste periode, de jaren vijftig, volgen de bundels het toen gebruikelijke Nederlands.
In de tweede periode – Mark Insingel is intussen al flink in de twintig – maakt hij zich los van de wet van de onderwijzer en maakt zijn eigen wet. Die hoort thuis in de progressieve wereld, een wereld met een eigen spelling. Hij is daarin niet de eerste en de enige. In Frankrijk was Guillaume Apollinaire hem voorgegaan en in Vlaams-België Paul van Ostaijen.
Hoe is Mark Insingel terecht gekomen bij zijn taalgebruik van de tweede periode? Halverwege de jaren vijftig van de vorige eeuw begint het te roeren in de maatschappij, wereldwijd, om zijn hoogtepunt te bereiken eind van de jaren zestig. Het gebeurt in alle lagen van de maatschappij, dus ook in die van de kunsten, inclusief het knuffelgebied van de literatuur, de poëzie. In de beeldende kunsten moet het figuratieve het afleggen tegen het non-figuratieve, in de muziek, de klassieke stroming althans ervan, wordt het zeven toonstelsel behouden, maar met een duidelijke invloed uit andere culturen – de grenzen breken – en zo ontstaat o.m. de minimalistische muziekvorm, door onverlaten ook wel blanke tamtam genoemd.
Ook de mode krijgt een progressieve look. Alle franje moet weg; het mooiste voorbeeld is de doorbraak van de minirok. In 1962 staat hij voor het eerst op de cover van een toonaangevend modetijdschrift, Vogue, en The Sunday Times roept 1963 uit tot het jaar van het been. Rond 1966 waren de rokken op z'n kortst en de benen op z'n slankst.
Een vierde, en voor mij laatste kenmerk van de poëzie van Mark Insingel is het figuratieve. De tweede periode, de dichter als man en de man als dichter is dan op z'n krachtigst, bereikt zijn hoogtepunt met typografische gedichten. Apollinaire en Van Ostaijen kwamen al ter sprake. Ook zij bedreven deze vorm van poëzie, ook wel figuurgedichten genoemd. Voor Apollinaire waren ze zuiver beeldende spielerei-en, voor Van Ostaijen daarentegen waren ze bedoeld om het tempo en het volume bij de voordracht te bepalen. Hij wil tegelijk de auteur, dramaturg, scenograaf en regisseur zijn. Opvallend is dat beide heren deze vorm van poëzie schreven in een gouden tijd. Voor Apollinaire was dat het begin van de twintigste eeuw.
Mark Insingel heeft zich [terecht] nooit een epigoon van Paul van Ostaijen gevoeld; hij heeft wel diens grootmeesterschap erkend. Hoe kon dit anders dan met een gedicht. Het zit vol elementaire deeltjes van het karakter en – logisch daaruit voortvloeiend – het literaire werk van de dichter van de beste en tevens de meest pijnlijke dichtbundel van de twintigste eeuw DE FEESTEN VAN ANGST EN PIJN [1921]. Om een voorbeeld te noemen: in de laatste drie versregels worden 'de dingen gegroet'. Het verwijst naar zowat Van Ostaijens beroemdste gedicht, Marc groet 's morgens de dingen.
Het gedicht van Mark Insingel uit 1995 leest vlot weg, is begrijpelijk voor de modale lezer, un bijou voor de kenner. Het sluit deze beschouwing af.