"Werken in De Sleutel heeft me toegelaten te reflecteren over mijn leven" (Henry Winkel)
Home Familie en vrienden Iemand uit je omgeving gebruikt? Therapeut aan het woord "Werken in De Sleutel heeft me toegelaten te reflecteren over mijn leven" (Henry Winkel)
Henry Winkel, groepsbegeleider in het ambulante centrum te Gent, blikt aan de vooravond van zijn pensioen terug op een goedgevulde loopbaan in De Sleutel. We spreken af in het Parnassus sociaal-restaurant aan de Oude Houtlei te Gent op een warme, zomerse dag in augustus. Een gesprek met een man met een missie, een kritische, onafhankelijke geest en een groot hart voor zijn cliënten. Over zijn vele jaren als ervaringsdeskundige in De Sleutel zegt hij : 'Werken in De Sleutel heeft me toegelaten te reflecteren over mijn leven.'
01-05-1993, dag van de Arbeid. Henry belt aan op het adres van de Hundelgemsesteenweg 1 te Merelbeke voor zijn eerste werkdag als supervisor in TG (1) De Sleutel. Afkomstig van de Nederlandse Antillen, opgeleid en lange jaren werkzaam als leerkracht in Curaçao, is hij zeker niet voorbestemd om te werken als drughulpverlener in een Gentse TG. Zijn rijke levenservaring en een stevig verblijf in de Nederlandse TG Emiliehoeve begin de jaren 90, maken hem echter een geknipte kandidaat om de TG Merelbeke als supervisor te versterken.
En het is dringend: de TG telt slechts 3 bewoners na een zware crisis waarbij bewoners en een deel van de staf in opstand kwamen tegen de directie van De Sleutel. Samen met zijn collega's slaagt hij erin om de rust te doen terugkeren. Na een paar maanden is de bewonersgroep weer voltallig. In het voorjaar van 1994 verhuist de TG naar Sint-Martens-Latem, waardoor het crisisinterventiecentrum De Ark de mogelijkheid krijgt om zich in Merelbeke verder te ontplooien.
De verhuis is meteen de start van een heuse odyssee waarbij de TG gedurende enkele jaren op zoek gaat naar de eigen identiteit. Na Sint-Martens-Latem volgen Knesselare, Oostakker, Eeklo en Wondelgem. Uiteindelijk vindt de TG rond 2000 haar vaste stek in Merelbeke en kan de inhoudelijke professionalisering echt van start gaan. Binnen deze context gaat Henry ook op zoek naar zíjn positie: in Sint-Martens-Latem wordt hij adjunct-afdelingshoofd, in Wondelgem schopt hij het tot afdelingshoofd. Na een intern conflict kiest Henry daarna weer voluit voor werken met de cliënt en combineert hij een tweetal jaar begeleidingswerk in het crisisinterventiecentrum en het dagcentrum te Gent. Uiteindelijk stapt hij in 2005 voltijds over naar het dagcentrum te Gent, waar hij nog steeds aan de slag is als groepsbegeleider. Het is een goed gevulde loopbaan die Henry typeert: mouwen opstropen zonder omkijken en doen wat moet gedaan worden. Niet zonder enige fierheid zegt Henry over deze tijd van pionieren: "Ik heb alle functies vervuld zonder ooit voor de één of andere functie gesolliciteerd te hebben. Ik neem het leven zoals het gaat. Dat zou wel iets van Curaçao kunnen zijn. Maar eigenlijk voel ik mij beter als basiswerker."
Achter de klaarblijkelijke rust gaat een grote vastberadenheid en veel kordaatheid schuil. Henry kiest steeds de korte weg, zonder omhaal van woorden maar met sprekende ogen en krachtige, afgemeten armgebaren. Als collega sta je best stevig in je schoenen voor een gesprek met Henry. Als cliënt kan je rekenen op een no-nonsense aanpak, een stevig voorbeeld, een vriendelijke schouderklop, een nieuwe kans. Bescheidenheid siert de man. Humor is nooit ver weg.
Ervaringsdeskundige Henry Winkel van Dagcentrum De Sleutel te Gent aan de vooravond van een welverdiend pensioen
De vele jaren praktijkervaring hebben zijn visie op de drughulpverlening gevormd. Stoppen met drugs is haalbaar. Veel moeilijker is het om te stoppen met het drugsleventje en te breken met het milieu. Kiezen voor een leven zonder drugs is kiezen voor een gans nieuw leven. Dat is behoorlijk zwaar. En daar speelt de drughulpverlening volgens Henry nog te weinig op in. Cruciaal hierbij is het op punt zetten van het netwerk rond de cliënt, de mantelzorgers. Hoe sneller de context weer rond de cliënt zit, hoe meer dat zijn integratie ten goede komt. Niet iedereen kan echter terugvallen op een netwerk. Mensen starten de hulpverlening op met verschillende mogelijkheden en beperkingen. Zorg op maat is hierin heel belangrijk. Henry vraagt ook om alert te blijven zodat steeds op maat van de cliënt wordt gewerkt. "We moeten de lat voor elkeen laag genoeg leggen, maar ook weer niet te laag. Op die manier kunnen we maximaal inspelen op de nood of de vraag van de cliënt".
Henry gelooft sterk in zelfhulpprogramma's voor verslaafden. Hij ziet zichzelf als operator, als hulpverlener die zorgt dat het zelfhulpsysteem draait, dat mensen verantwoordelijkheid opnemen, dat het netwerk zich opnieuw rond de cliënt installeert. Hierbij zweert hij bij 'teaching by example'. "Begeleider zijn, voelt voor mij aan als 'a walk in the park'", zo stelt Henry.
Het is er aan te zien dat Henry ervaringsdeskundige is. De zelfreflectie is nooit ver weg. 'Ik kom uit hetzelfde straatje als zij'. Het werken in de verslavingszorg heeft hem wel geholpen om bewust te blijven van zijn keuze om te leven zonder drugs.
Hij schuwt de kritische kanttekeningen echter niet. Zo stelt Henry zich vragen bij de verwachtingen die residentiële voorzieningen hebben bij opname : een verslaafde die binnen wil, moet gemotiveerd zijn. Niet naar de gevangenis gaan, is geen voldoende motivatie om op te starten. "Als je verslaafd bent en je wil afkicken weet je totaal niet wat het inhoudt om een programma te volgen. Hoe kan je dan gemotiveerd zijn? " Henry vermoedt dat hij in deze omstandigheden, 25 jaar terug, niet aan de bak zou zijn gekomen in de TG. Hij zou wellicht geweigerd worden voor een TG-opname vanwege 'niet genoeg gemotiveerd'! Daarnaast valt het hem op dat de verslavingszorg de laatste jaren sterk gemedicaliseerd en gepsychiatriseerd is. Er is bijna geen enkele cliënt meer zonder psychische stoornis. Dat was vroeger niet het geval. Of misschien werd er toen minder op gelet.
Zo legt Henry de vinger op de pijnplekken van de verslavingszorg. Er wordt ontzettend cognitief gewerkt en niet iedereen kan dat aan, bvb. de groep mensen met een verstandelijke beperking of NAH (2),… Daarenboven is het prima om mensen te motiveren tot en te ondersteunen bij een leven zonder drugs. "Maar is voor sommige mensen een geïntegreerd of gecontroleerd gebruik niet meer aangewezen?", zo vraagt Henry zich af. De hulpverlening wordt tegenwoordig als een bedrijf gerund : Er zijn bij wijze van spreken meer managers ('mensen die over de cliënt praten') dan uitvoerders ('mensen die met de cliënt werken'); alles wordt in hokjes geduwd ('er zijn werkgroepen voor dit en voor dat'). Elk werkt vanuit de eigen achtergrond (psychologisch, medisch, bedrijfsmatig, als allochtoon, als ervaringsdeskundige... Maar het geheel is meer dan de som van de delen. We moeten de essentie voor ogen houden, t.t.z. het respect in de omgang met de cliënt.
Zelf kan Henry zich nog altijd 'on the job' opladen door elke dag met mensen te werken, te zien dat mensen vooruitgaan, de uitdaging aangaan om een nieuw leven op te bouwen. Henry prijst zich gelukkig dat hij op zijn 65-ste nog steeds geconfronteerd wordt met zichzelf. "De cliënten houden mij vaak immers een spiegel voor". Mede hierdoor blijft hij zijn werk leuk en interessant vinden.
Henry heeft veel gerealiseerd in zijn leven. Hij slaagde erin om heel wat mensen de weg naar een leven zonder drugs voor te tonen. Eén droom heeft hij niet kunnen realiseren, nl. de oprichting van een TG in Curaçao. Wat niet is kan nog komen? Voor Henry is het alvast duidelijk 'Wij maken onszelf belangrijker dan we zijn. Uiteindelijk zal een verslaafde afkicken omdat die dat zelf wil. Als hulpverlener is mijn rol hierin heel relatief en bescheiden'. Zijn boodschap naar de collega's is : 'Neem jezelf niet te au serieux. Zorg ervoor dat je kunt blijven lachen.'