In frontstad Charkov durven ze weer aan vrede te denken | Trouw
ReportageCharkov
Het café van Masja Baboesjkina was het eerste dat de deuren opende, een maand na het begin van de oorlog. 'We waren het zat om in de kelder te zitten', verklaart haar man Artem Moltsjan. Beeld Michiel Driebergen
Michiel Driebergen 13 mei 2022, 23:17
Haar hondje, Julieta, was de eerste die achter de bar verdween toen de bom bij het nabijgelegen metrostation neerkwam. "Ze weet het beste waar het veilig is", zegt Masja Baboesjkina, de eigenares van het café, terwijl ze het kopje van haar huisdier kroelt. Met haar gasten had ze onder het koffieautomaat en de zelfgemaakte taart gewacht tot de beschietingen ophielden.
Haar stad, Charkov, is leeg. Meer dan de helft van de anderhalf miljoen inwoners is gevlucht. Benzine is nergens te krijgen, alleen voor militairen. Zij scheuren met een rotvaart door de hoofdstraat naar het nabijgelegen front. Hoewel het Oekraïense leger de Russen terugdringt naar de rand van de provincie, hoor je het gedreun van de oorlog: boem… boem… ver weg, maar wel zo dichtbij dat je trommelvliezen trillen en de honden aanslaan.
Het café van Masja Baboesjkina was het eerste dat de deuren weer opende, een maand nadat de oorlog was begonnen. "We waren het zat om in de kelder te zitten", verklaart haar man, Artem Moltsjan, die achter de bar staat. Hun kleine uitspanning, dat de naam 'Otsjen Mozjet Bit' ('Dat kan zeker zo zijn') draagt, ontvangt nieuwe gasten: in plaats van studenten van nabijgelegen universiteiten zijn het nu mannen van de territoriale verdediging, militairen en journalisten.
Een inwoner kijkt naar een beschadigd gebouw in Charkov. Beeld ANP / EPA
Verlangen naar het gewone leven
Ook komen er ietwat verwilderde bewoners van Saltovka, de stadswijk die het meest beschoten wordt. "We hoorden dat hier koffie geschonken wordt, klopt dat?", vragen ze dan. De achtergebleven bewoners van de overkant van de straat, waar geen elektriciteit is, laden in het café hun telefoon op. "De mensen verlangen naar het gewone leven. Al keert er maar een stukje van hun voormalige leven terug", zo verklaart de caféhoudster de vele koffieklanten.
Hoewel het bombarderen van de stad zelf nagenoeg is gestopt – "We moeten er gewoon weer aan wennen", grapt Masja Baboesjkina – is het gewone leven ver te zoeken in Charkov. In de gebarricadeerde supermarkten, die beperkt open zijn, vullen mensen haastig hun mandjes. Het midden- en kleinbedrijf ligt stil. Ramen van veel huizen zijn dichtgetimmerd, en overal ligt glas op straat.
Toch is er hier en daar iemand die het aandurft. "Dit is hoe we begonnen met werken", wijst automonteur Maksim Suchariv (39) op een zwarte SUV in zijn garagebedrijf. In de portieren zitten kogelgaten. De chauffeur, een oude klant van hem, was met zijn kleindochter brood gaan halen toen hij onder schot werd genomen. De passagiers overleefden wonderwel, en Suchariv besloot weer aan het werk te gaan. "Wat kan ik anders? Waarvan zouden we moeten leven?", aldus de man-in-overall, die zijn vrouw en twee kinderen westwaarts in veiligheid bracht.
Ook de klandizie van de werkplaats bestaat voornamelijk uit leden van de stadsverdediging. "Zij zijn de mensen die nog auto's gebruiken". De mannen rijden rond in tweedehands Poolse voertuigen. Die worden momenteel massaal naar Oekraïne gebracht en aan het front ingezet. Ze zijn goedkoop, maar kennen de nodige mankementen.
De drie dagen waren nodig om de ramen dicht te timmeren, nadat er nabij de kerk raketten waren neergekomen. 'Het is als in een film', zegt zuster Viktoria, die nog steeds amper gelooft dat het oorlog is. Beeld Michiel Driebergen
Rozenkransen en gebedskaartjes
Het enige instituut dat al die tijd open bleef is de kerk — op drie dagen na, vertelt zuster Viktoria Kovaltsjoek. Zij beheert het winkeltje bij de ingang van de 'Kathedraal van de Heilige Mirre dragende Vrouwen', zoals het gebedshuis in het centrum van de stad wordt genoemd. De rozenkransen en gebedskaartjes zijn populair onder moeders en echtgenoten van soldaten, vertelt de bebrilde vrouw met hoofddoek.
De drie dagen waren nodig om de ramen dicht te timmeren, nadat er nabij de kerk raketten waren neergekomen. "Het is als in een film", zegt Kovaltsjoek, die nog steeds amper gelooft dat het oorlog is. Op het moment van de inslagen was ze in de benedenkapel in gebed verzonken geweest. De iconen waren als door een godswonder gespaard gebleven, maar het glas-in-lood met de heiligen was in gruzelementen op de vloer beland.
Aan het toenemende bezoek merkt ze dat de stadsbewoners zoetjesaan aan terugkeer denken. De kerk werkt ondertussen aan de reparatie van de schade. "Wij denken aan vrede. En onze gedachten creëren de werkelijkheid", aldus Kovaltsjoek.
Automonteur Maksim Suchariv (39) op een zwarte SUV in zijn garagebedrijf. In de portieren zitten kogelgaten. Beeld Michiel Driebergen