Natuur in NRW: Industrieel bos in het Ruhrgebied
Industrieel bos in het Ruhrgebied
Na­tuur­lij­ke om­ge­ving voor die­ren en plan­ten mid­den in de be­woon­de we­reld
Industrie en natuur, Ruhrgebied en wild bos; je vraagt je af, hoe dat bij elkaar past. Dat dit best wel een geslaagde combinatie kan zijn, laat het industrieel bos in het Ruhrgebied zien. Wat aan het einde van de 20ste eeuw in Gelsenkirchen en Essen begon onder de omzichtige en niet al te mooie naam "Restflächenprojekt" (restvlakteproject) met een testkarakter, is sinds 2002 uitgegroeid tot een erkende en voortdurende opgave van het bosbeheer van de deelstaat. Het doel: natuur terug brengen naar de stad; en dat precies daar, waar vroeger alleen nog maar industrieel braakland te vinden was.
Wat in Essen, Gelsenkirchen en intussen ook op tal van andere plekken, in het bijzonder het noordelijke Ruhrgebied te vinden is, is een terugbouw van een structurele verandering op een heel bijzondere manier: ooit vernietigde hier de ontwikkelende mijnbouwindustrie levendige natuurlijke omgevingen. Nu, aangezien de mijnen en staalfabrieken hun poorten hebben gesloten, herovert de natuur het gebied weer terug; ook al ziet het er nu anders uit.
Meestal zijn het ruige struiken, diens zaden als eerste op de braakliggende terrein zijn gewaaid, wortels hebben geslagen en de zwarte mijnbouwheuvels lichtgeel maar ook diepblauw kleuren met hun bloemen. Tenslotte hebben ook stukje en beetje berken, wilgen, essen en andere bomen hun weg gevonden; in eerste instantie een enkele boom, maar de boomgroei werd steeds voller. En terwijl in het begin slechts erg sobere planten voor een groene kleur zorgden, zorgt hun afgevallen loof met zijn voedingsstoffen ervoor, dat ook steeds meer pretentieuze soorten zoals esdoornbomen of eiken hun weg hier naartoe hebben gevonden. Op deze manier zijn in het Ruhrgebied reeds op tal van locaties industriële bossen ontstaan, die zelfs meer soorten kunnen bevatten als tal van natuurlijke bossen. De industriële bossen bieden dieren en planten nu een plek waar ze zich kunnen terugtrekken. Zoiets is in een urbane omgeving in deze omvang niet meer te vinden.
Tot de industriële plaatsen, die nu deels weer door de natuur heroverd mogen worden, behoren ook bekende plekken van de industriële cultuur zoals het Unesco werelderfgoed Zollverein in Essen of de kooksfabriek Hansa in Dortmund. En ook tal van andere, voorheen industrieel gebruikte gebieden in Recklinghausen, Waltrop, Herne, Bochum of Datteln, bieden nu plaats voor kleinere of grotere industriële bossen.
Voor de mensen in de regio hebben de nieuwe bossen zich ontwikkeld tot leer- en ontspanningsgebieden. Zo organiseert het bosbouwstation op het terrein van de voormalige Zeche Rheinelbe in Gelsenkirchen op afspraak bijvoorbeeld beleveniswandelingen voor kinderen en volwassenen. Speciaal voor kinderen worden bijvoorbeeld belevenisgeoriënteerde excursies in de natuur rondom de glimwormen en groene spechten, bosmieren en vleermuizen georganiseerd, die niet alleen leuk zijn, maar gelijktijdig ook het spraakvermogen of de creativiteit stimuleert van de kinderen.
Geplant of verzorgd wordt het industrieel bos overigens niet; of tenminste, bijna niet. Boswachters letten er alleen op, dat de veiligheid van de bezoekers gewaarborgd blijft en dat het bos zonder problemen toegankelijk is via de paden. Verder mogen de dieren en de planten zich hier vrij uitbreiden. Hoe het bos er over tien of honderd jaar uit zal zien, ligt helemaal in de hand van de natuur.