'Het was alsof de tijd werd opgeheven, de stemmen tilden je op in de Janskerk' | TROUW
Wim Boevink– 10:21, 14 november 2018
Zaterdagavond, het intussen fameuze festival Le Guess Who, TivoliVredenburg, Utrecht. Ik liet me tamelijk willoos meevoeren door de stroom, naar boven en naar beneden, langs zalen en zaaltjes die uitpuilden, tot ik uiteindelijk met moeite een staplaats vond in de Grote Zaal, schuin achter het podium. Ik zag alleen een drumstel.
Toen ik de kerk naderde, leek alles donker; uit de hoge ramen viel nauwelijks licht
Ik verliet de zaal na een paar nummers en kwam Johan Gijsen tegen, mededirecteur van het festival. Ik had werkelijk een spitsuur getroffen op het festival en Johan sprak over bottlenecks en de complexiteit van de programmering en de wensen van artiesten. Artiesten van wie de meesten slechts in zeer kleine kring bekend waren, maar die ­iedereen, op de vleugels van Le Guess Who, wilde zien.
Vier uur lang gezang
En toch, ik besloot de knetterende, éénentwintigste-eeuwse energiecentrale te verlaten en fietste tien eeuwen terug naar de van oorsprong elfde-eeuwse Janskerk, een van de vele andere locaties van het festival.
Graindelavoix performs Carlo Gesualdo - 'Tenebrae Responsoria' (The Complete Cycle) had ik in het programmaboekje gelezen, een samenwerking met het Utrechtse Festival Oude Muziek. Vier uur lang gezang – tot diep in de nacht.
Toen ik de kerk naderde, leek alles donker; uit de hoge ramen viel nauwelijks licht. Het interieur, nog door Saenredam geschilderd, bood een wonderlijk schouwspel. Tussen de zijbogen waren over de volle lengte van de kerk aan weerszijden stoelen opgesteld, terwijl in het middenschip een groepje vocalisten een cirkel vormde om een aan een koperen stang bevestigde gloeilamp, die hun gezichten bescheen. Voor het overige was al het licht gedempt, en de mensen in de stoelen waren teruggebracht tot vage gestalten.
De liturgische nachtgezangen uit de Heilige Week van Gesualdo, een zestiende-eeuwse Italiaanse componist en edelman, wekten even vervreemding op voor wie net van buiten kwam, uit de 21ste eeuw, voorbij aan het gelal ook van studentenkroegen aan het omliggende kerkplein, maar naarmate de ­onrust week, en de drukte, en je wende aan het zacht in- en uitsluipen van het publiek, nam die a-capellamuziek in die golvende meerstemmigheid steeds meer bezit van je, kroop in je wezen en woelde daar iets los, een onbewuste herinnering, zoals de madeleine in de lindebloesemthee bij Proust, en ik was diep in het oude Griekenland, in een kaarsverlicht kerkje, en hoorde de ­gezangen van de monniken, onder de blikken van iconen.
Het was alsof je daar, in die Janskerk, een tijd herbeleefde die je nooit eerder beleefde, alsof de tijd zelf werd opgeheven, die stemmen tilden je op. En toen ik mijn ogen opende, zag ik dat ook die van anderen gesloten waren, ze luisterden naar iets in zichzelf. Tegenover me had een vrouw haar hoofd op de schouder van een man gelegd en hij liet zijn hoofd weer rusten tegen het hare.