Het lot van Europa ging Albert Verwey zeer aan het hart. Dat bleek aan tijdens de Eerste Wereldoorlog, toen hij, overigens vergeefs, probeerde zijn zijn Duitse dichtersvrienden uit de kring rondom Stefan George ervan te overtuigen dat de weg van het nationalisme een doodlopende is. Ook in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog laat hij zijn stem horen. In september, amper een half jaar voor zijn overlijden, verscheen van zijn hand een aparte uitgave (zes pagina’s licht slechts): De dichter en het Derde Rijk. Nog eenmaal wilde Verwey duidelijk maken wat volgens hem de rol van de dichter is en altijd zal zijn: “Want wat dichters Onverwoestbaar dragen is de vrijheid.”
Menno ter Braak verzucht in een recensie: ”Voor het eerst zou ik willen gelooven aan het dichterschap van Verwey.” In een artikel van 11 april 1936, naar aanleiding van het overlijden van de Tachtiger, had Ter Braak ook al opgemerkt over het gedicht: ‘Ook in het afzonderlijk uitgegeven gedicht De Dichter en het Derde Rijk (opzettelijk in het zelfde formaat als Der Krieg en de Drei Gesänge van Verwey’s vriend Stefan George?), blijkt de dichter vol van wat zich in Europa voltrekt. Men weet uit het geschrift Mijn Verhouding tot Stefan George, hoe de oorlog de vervreemding bracht tussen Verwey en de kring van George; Wolfskehls uitspraak over de oorlog: ‘Wir haben ihn nicht gewollt, aber er ist von Gott’ kwam in conflict met Verwey’s prijzenswaardige nuchterheid. In De Dichter en het Derde Rijk voltrekt zich die vervreemding verder; trouwens George zelf heeft moeten beleven, kort voor zijn dood, hoe zijn droom in het tegendeel verkeerde en ieder contact met het Derde Rijk afgewezen; in zoverre is Verwey hier dus de voortzetter van George’s laatste phase, waarop hij in het hieronder geciteerde fragment ook zinspeelt. Hij noemt hier het Derde Rijk het rijk der mensen, dat nu het Vierde Rijk, het onzichtbare rijk van de geest en der dichters, wil inlijven; tegen deze aanmatiging komt Verwey in opstand, want ‘oninlijfbaar is alleen dit laatste rijk, waarin de dichters leven’. De verontwaardiging inspireert hem tot een gloed, die zijn poëzie zelden heeft, en die de lezer volkomen doet vergeten, dat hier een theorie wordt verdedigd; de bezielde ‘defence of poetry’ is ditmaal een verdediging van waarden, die ver over het ‘beschermd domein’ der poëzie heenreiken’.
Ter Braak gaaf daarmee aan dat duidelijk was dat Albert Verwey misschien niet altijd als dichter, maar wel als mens richting gaf aan een op hol geslagen mensheid. Niet dat die wereld zich daar ook maar iets van aantrok. Dat is blijkbaar het lot van de ‘ziener’ die hij als dichter probeerde te zijn.