Volgens de zelfdeterminatietheorie (ZDT) verschillen mensen in de mate waarin ze autonoom zijn, zowel op als naast de werkvloer (Deci & Ryan, 2008). De zelfdeterminatietheorie richt zich op de menselijk motivatie en persoonlijkheid, met betrekking tot o.a. de aangeboren psychologische menselijke behoeften en onderzoekt de redenen van de keuzes die mensen maken vanuit zichzelf, zonder beïnvloed te worden door externe factoren. Het gaat om het individuele gedrag waarmee mensen zichzelf motiveren en van waaruit zij handelen.
De behoeften aan autonomie, competentie en verbondenheid zijn volgens Deci en Ryan drie universeel en aangeboren psychologische behoeften. Bij bevrediging leiden ze tot een optimale motivatie. De ZDT gaat ervan uit dat de mens positieve eigenschappen vertoont, zich inspant en keuzevrijheid toelaat. Maar niet iedereen reageert even positief op meer vrijheid. De ZDT stelt dat het gevoel zonder druk te kunnen werken belangrijker is dan alles zelf te kunnen sturen.