Het geheim van mijn moeder
'Hoe zou ik er nu aan toe zijn als mijn moeder vóór mijn achtste was gestorven in plaats van weggelopen?'
'Hoe zou ik er nu aan toe zijn als mijn moeder vóór mijn achtste was gestorven in plaats van weggelopen?'
Midden in de oorlog, toen Rita Verschuur bijna acht jaar oud was, verliet haar moeder haar en haar vader voor 'een meneer van de tennisclub'. Deze affaire liep al snel op niets uit, maar haar moeder bleef een onafhankelijk leven leiden waarin mannen een prominente rol speelden.
Wat bezielde deze levenslustige en later stekelige en hulpbehoevende vrouw? Wat klopt er van haar verhalen over haar vorstelijke Indische afkomst? Had zij inderdaad prinsessenbloed? En vooral: waarom moest zij haar dochter zo diep kwetsen? Het geheim van mijn moeder is het verhaal van een turbulente moeder-dochterrelatie en tegelijkertijd ook een fascinerend familieportret, waarin passies en geheimen een prominente rol spelen.
Tijdens de crematie van de moeder herdenkt de dochter haar als een vrouw die haar eigen weg ging en noemt haar dapper. Twee weken later moet zij tot haar eigen ontsteltenis constateren, dat ze het woordje dapper liever wil vervangen door laf.
Want de moeder heeft haar dochter niet alleen nooit iets wezenlijks verteld over haar talloze affaires, maar – zo blijkt kort na de begrafenis - een paar jaar voor haar dood haar dochter onterfd ten gunste van de zoon uit een later huwelijk. Zo heeft de moeder de dochter voor de tweede keer in de steek gelaten. Deze schokkende ontdekking zet voor de dochter hun levenslang toch al moeizame verhouding in een schril, nieuw licht.
Mijn moeder is bijna drieënnegentig geworden. Ze stierf eind juli 2004. Bij haar crematie hield ik een toespraak, waarvan de beginzin nog vaak door mijn hoofd spookt.
'Mamma, je was een dappere vrouw.' Twee weken later had ik aan alle achtenzestig aanwezigen wel een rectificatie willen sturen. In die eerste zin moest het woordje dapper vervangen worden door laf. Of eenvoudiger nog: 'een' door 'geen'.
De hele plechtigheid is op een cd opgenomen. Ik heb er een tijd lang niet naar kunnen luisteren. Niet naar de toespraken van de anderen, niet naar de muziek: 'Summertime' door Louis Armstrong en Ella Fitzgerald, 'Bess, you is my woman now' door Oscar Peterson, 'Petite fleur' door Sydney Bechet, maar vooral niet naar wat ikzelf gezegd heb. Als die eerste zin al na twee weken in zijn tegendeel veranderd had moeten worden, hoe zou het dan zijn met de rest?
Ik had niets opgeschreven, maar me wel goed voorbereid. Die beginzin moest de toon zetten. Daarna zei ik iets over haar eigenzinnigheid en haar afkeer van compromissen, zodat ik de pijnlijkste gebeurtenis uit mijn leven er wrokloos op kon laten aansluiten. 'Nog voor je dertigste, ik was bijna acht, volgde je de stem van je hart en koos voor een ander leven.' Ik zei het zo omdat ik wilde dat iedereen er wat mee kon, alle soorten verstaanders, en ik hierna luchtig door kon gaan en zelfs nog een anekdote kon vertellen waarin mijn moeder onvervaard uit de hoek kwam. Alles wat ik verder nog te berde bracht, was voor mij toch ondergeschikt aan dat ene tussenzinnetje 'ik was bijna acht'.
Het was niet niks voor een vrouw om in die tijd, 1943, midden in de oorlog, zomaar weg te durven lopen bij man en kind omdat ze verliefd was geworden op een meneer van de tennisclub. Een vrijgezel die op de Militairenweg in een villa bij zijn moeder woonde. Een charmeur die zijn nieuwe vlam gouden bergen beloofde en haar hart een stem gaf.
Dapper dus, zou je kunnen zeggen.
Nee, dat zei ik. Twee weken later noemde ik haar laf. Voor de tweede keer had ze me verraden, en wel op zo'n manier dat ik door vragen overstelpt werd. Wat was mijn moeder eigenlijk voor vrouw geweest? Had ze ooit iets voor mij gevoeld? En mijn herinneringen aan haar, hoe zat het daar dan mee?
Om te proberen op dit alles een antwoord te vinden moest ik teruggaan naar 1935, het jaar van mijn geboorte.
'Dit boek is nooit geschreven om een bestseller te worden, maar heeft alles in zich om dat wel te zijn.' - Noordhollands Dagblad
'Zowel Verschuur als haar moeder waren belast met moeders die hen verlieten en met strenge stiefmoeders. Dat trauma is indringend verwoord.' - De Telegraaf
'Een ontroerend en aangrijpend boek over een gecompliceerde moeder-dochter verhouding' - NBD|Biblion
Het is een fraaie gebonden uitgave zoals Cossee die vrijwel altijd aan de lezer schenkt.
Zo heeft de moeder de dochter voor de tweede keer in de steek gelaten. Deze schokkende ontdekking zet voor de dochter hun levenslang toch al moeizame verhouding in een schril, nieuw licht.
'Nu ik eenmaal een boek voor volwassenen heb geschreven ga ik niet meer terug naar de kinderboeken', verkondigde Rita Verschuur toen ze tijdens het boekenfestijn Manuscripta werd geïnterviewd over haar autobiografische roman Het geheim van mijn moeder.