"Een enorme verwoesting": deze unieke collecties en gebouwen zijn (mogelijk) verloren bij de brand op de Tafelberg | VRT NWS: nieuws
De brand op de flanken van de Tafelberg in Zuid-Afrika heeft onder meer de Jagger Reading Room vernield, een unieke bibliotheek van de universiteit van Kaapstad. Ook de oudste windmolen van het land is verwoest. Een overzicht.
Dries Hiroux, Alexander Verstraete, Jens Franssen
zo 18 apr 2021 21:54
De hoofdcampus van de Universiteit van Kaapstad (UCT) aan de voet van de Tafelberg staat in brand. Alle studenten zijn geëvacueerd en naast onder meer een studentenresidentie heeft het vuur vooral de Jagger Reading Room vernield. Dat is een bibliotheek vernoemd naar John William Jagger, een voormalig minister van spoorwegen die in 1930 overleed en een grote geldschieter was van de universiteit.
Het gebouw is in de jaren 30 opgetrokken en diende oorspronkelijk als hoofdbibliotheek. Daarna was het even een uitleencentrum en van 2000 tot 2011 deed het dienst als African Studies Library. Tien jaar geleden begon de universiteit met een grote renovatie om de bibliotheek in de oorspronkelijke staat te herstellen. Daarbij zijn in een eerste fase gangen en balkons uit de jaren 60 en 70 verwijderd. In een tweede fase zijn de originele schilderwerken en andere afwerkingen hersteld.
Bekijk hier beelden van de brand in de Jagger Reading Room (en lees eronder voort):
Apartheid, Khoi en San
"Het is een grote bibliotheek", vertelt Ariane De Lannoy aan VRT NWS. Zij is een Vlaamse professor die aan de UCT werkt. "Met wat we nu weten, lijkt het erop dat de bib is afgebrand en dus ook de speciale collectie die daar is ondergebracht. Daar zitten heel unieke stukken in die niet gedigitaliseerd zijn: getuigenissen uit de periode van apartheid en de overgang naar de democratie, maar ook oude stukken over volken zoals de Khoi en de San. Het is een enorme verwoesting eigenlijk."
Bekijk hier een fragment uit het gesprek met Ariane De Lannoy (en lees eronder voort):
Voor de politieke en maatschappelijke geschiedenis van Zuid-Afrika (en bij uitbreiding de wereld) lijkt de collectie dus van enorm belang. In de bibliotheek zitten onder meer de Colin Legum Papers. Dat is de nalatenschap van Colin Legum, een journalist en anti-apartheidsactivist. Hij verhuisde tijdens de opkomst van apartheid (als regime) eind jaren 40 naar het Verenigd Koninkrijk en schreef over Zuid-Afrika voor The Observer.
Update ma 19 apr 2021 17:10
Er zitten unieke stukken in die niet gedigitaliseerd zijn
Professor De Lannoy
Tussen de 1.500 collecties in de Jagger Reading Room zitten ook die van schrijvers zoals Richard Rive en Louis Leipoldt. Ook bepaalde ontwerpen en documenten van de Britse architect Herbert Baker zouden er ondergebracht zijn.
Baker had een invloed in de architectuur in Zuid-Afrika. Hij heeft er onder andere heel wat regeringsgebouwen ontworpen, zoals de Union Buildings in de administratieve hoofdstad Pretoria. Baker had ook een hand in het ontwerp van de enorme militaire begraafplaats Tyne Cot in Zonnebeke in West-Vlaanderen.
Bekijk de journaalreportage over de verwoestingen in Kaapstad en op de universiteitscampus: (lees eronder verder)
Ook de zogenoemde Mostert's Mill is in de as gelegd. Dat is de oudste windmolen van Zuid-Afrika, gebouwd rond 1796 op de boerderij Welgelegen van ene Gysbert van Renen. Hij was vernoemd naar diens schoonzoon Sybrand Mostert. Het was de eerste privémolen van Kaapstad. Tot aan de machtsovername van de Britten in 1795 waren enkel windmolens van de machtige Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) toegelaten.
De molen bleef werken tot 1873 en bleef in de familie tot 1889. Twee jaar later kreeg de Britse mijnmagnaat en kolonist Cecil John Rhodes (1853-1902) de molen in handen, net als grote delen van het gebied dat vandaag door de brand is getroffen.
In de jaren 30 is de molen een eerste keer gerestaureerd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog geraakte hij weer in verval en in de jaren tachtig braken de wieken af. Onder impuls van de Friends of Mostert's Mill kwam het in de jaren 90 tot een nieuwe restauratie. Het is momenteel nog onduidelijk of de molen nog te redden valt.