Alles bijeen brengt dit mij tot het besef dat bij de grootste en diepste verlichting hoort dat rationeel woordgebruik daarbij slechts de rol kan spelen die verwijst naar het alomvattende en tegelijk oneindige gebied buiten ieder beperkt kader (waaronder vermoedelijk ook ‘ruimte’ en ‘tijd’ zover wij die als rationeel toegankelijke en beheersbare grootheden opvatten). Als we de stortregens van Böhmes teksten zo lezen, hebben wij mijns inziens de beste kans om zijn ervaring en inzichten en bedoeling van zijn tekst serieus te nemen (vanuit die ervaring en bedoeling gezien).
Wie deze ervaring en dit inzicht (al) delen, zullen aan deze toelichting op Böhme wellicht (al) geen behoefte meer hebben. Maar er is niets wat buiten deze ervaring en dit inzicht valt. En voor diegenen voor wie mijn inleiding een rol op hun pad kan spelen of een betekenis daarvoor kan openen (want Böhme wijst als geestelijk leraar zijn leerlingen een spirituele weg), hoop ik dat dat het geval is en zo van waarde is.