COC Coming-Outdag 2014 in teken van biseksualiteit | To bi or not to bi
Zoals ik ook al eerder in een blog noemde stond de Coming-Outdag van het COC afgelopen jaar in het teken van biseksualiteit. Tijd voor een interview met Gerrit Jan Wielinga van het COC. Op zijn kaartje staat projectleider maar hij houdt zich onder meer nationaal bezig met docenten, de Gay-Straight Alliance, LHBT op de werkvloer en biseksualiteit. Ik vroeg aan hem waarom ze voor biseksualiteit hebben gekozen bij de Coming-Outdag 2014.
'De afgelopen jaren heeft het COC steeds een onderbelicht thema gekozen om campagne op te voeren tijdens Coming-Outdag. Zo zijn onderwijs, werk en sport al aan bod gekomen, en vorig jaar mannelijke vrouwen en vrouwelijke mannen. Uit het rapport Seksuele Oriëntatie en Werk van het SCP uit september 2013 bleek dat biseksuelen het op de werkvloer veel zwaarder te verduren hebben dan hun homo- en heterocollega's. Als belangenvereniging voor lesbiennes, homo's, bi's en transgenders is het COC dan ook gaan kijken en luisteren wat precies het probleem is. Het is complexe materie, maar wat in ieder geval duidelijk werd is dat een hele lijst vooroordelen over biseksualiteit het voor veel biseksuelen moeilijk maakt om uit de kast te komen. Het lag dus erg voor de hand om afgelopen jaar biseksualiteit als thema te nemen voor deze nationale campagne. Zes open en trotse biseksuelen stonden op de poster om te laten zien dat het ook anders kan en hebben tal van interviews gegeven op verschillende media om bestaande vooroordelen te ontkrachten.'
Hoe werd er op die keuze gereageerd?
'Omdat het beeld bestaat dat het COC alleen maar opkomt voor lesbiennes en homo's werd er verheugd gereageerd vanuit activistische biseksuele hoek, al werd er wel wat gemokt om de cryptische slogan. Waarheid is dat het COC zich inspant voor lesbiennes, homo's, bi's en transgenders in vrijwel alles wat ze doet. Of het nu gaat om projecten in de ouderenzorg, met biculturelen, op de werkvloer, politieke kwesties, internationaal, vluchtelingen of met jongeren, biseksualiteit wordt altijd serieus meegenomen in de communicatie en de uitvoering van projecten. Maar ook het COC loopt tegen het probleem op dat veel biseksuelen niet heel erg zichtbaar zijn, en als ze wel uit de kast zijn zich vaak niet verbonden voelen met een organisatie als het COC. Dit is erg jammer, zeker als je bedenkt dat het COC een vereniging is waarvan je lid kunt worden, je stem kunt laten horen en de agenda van kunt beïnvloeden, lokaal, nationaal en zelfs internationaal.'
Biseksualiteit wordt niet altijd even gewaardeerd in de homowereld, merkt u hier veel van?
'Ik heb veel gesprekken gehad met (mede)biseksuelen en één ding wat altijd boven komt drijven is het onbegrip uit de maatschappij over biseksualiteit, óók uit de hoek van lesbiennes en homo's, terwijl je juist zou verwachten dat het begrip daar groter zou moeten zijn. Immers: lesbiennes en homo's hebben ook ooit moeten accepteren dat ze geen hetero zijn.
Maar in veel gevallen hebben lesbiennes en homo's tijdens dat acceptatieproces persoonlijk gebruik gemaakt van de term biseksueel als een overgangsfase tussen verondersteld hetero tot hun (definitieve) identiteit als lesbienne of homo, zoals recent nog de schoonspringer Tom Daley. Of omdat ze nog niet helemaal zeker van hun zaak waren, of om hun omgeving gerust te stellen of te testen. Met deze kennis is het dan misschien niet vreemd dat veel lesbiennes en homo's vanuit hun individuele acceptatieproces veel vragen hebben over biseksualiteit.
Daarnaast leven we in onze cultuur met een nogal binair model. Als je geen man bent, dan moet je wel vrouw zijn, als je geen hetero bent, dan moet je wel homo zijn. In het geval van seksuele oriëntatie is het opvallend dat het er dus op neerkomt dat je óf op vrouwen valt, óf op mannen.'
Ziet u een groot verschil in biseksualiteit bij mannen en vrouwen.
'Vanzelfsprekend. Mannen en vrouwen worden in onze cultuur verschillend beoordeeld. Homoseksualiteit bij mannen of bij vrouwen wordt dus ook verschillend beoordeeld. Er is geen reden om aan te nemen dat dit bij biseksualiteit anders zou zijn. Misschien is het daarom niet opmerkelijk dat er volgens de onderzoeken meer vrouwen dan mannen biseksueel zijn.'
'De definitie van biseksualiteit staat in het woordenboek, maar je hebt gelijk om deze vraag te stellen omdat verschillende mensen biseksualiteit op verschillende manieren uitleggen. Persoonlijk vind ik de definitie die Hilde Vossen gebruikt erg hanteerbaar: als iemand emotioneel en/of seksueel op meer dan één sekse valt. Bij jonge mensen hoor ik trouwens steeds vaker de term panseksueel als vervanging van het woord queer, maar ik heb de indruk dat men allemaal hetzelfde bedoelt.'
Wat vindt u van het huidige imago van biseksualiteit?
'Dat is een hele brede vraag met heel veel antwoorden. Als publieke personen verklaren biseksueel te zijn wordt dit toch vaak als heel spannend en vrij ervaren. Maar als je als biseksueel op zoek bent naar een partner, of je vertelt op de werkvloer dat je bi bent, blijkt in veel gevallen dat biseksualiteit net iets té spannend en té vrij wordt gevonden.
Wat ik persoonlijk lastig vind is dat biseksualiteit regelmatig heel ééndimensionaal wordt voorgesteld als ergens op de lijn tussen hetero- en homoseksualiteit, terwijl dit door veel bi's niet zo wordt ervaren. Voor de meeste bi's laat liefde zich niet dicteren door sekse.
Overigens, zo nu en dan steekt het gerucht op dat 'iedereen wel een beetje bi is'. Ik kan je verzekeren dat dit vooral zo is bij de mensen die dit gerucht verspreiden.'
Is er een grote biseksualiteit gemeenschap?
'Nee, die is er niet. Er zijn wel heel veel mensen biseksueel (zeker als je de definitie emotioneel en/of seksueel vallen op meer dan één sekse gebruikt), maar ik denk dat biseksuelen onderling zo veel van elkaar verschillen dat het moeilijk is om een grote bi-gemeenschap te vormen. Veel biseksuelen hebben ook helemaal geen zin om zich te laten omschrijven door hun seksualiteit of noemen zich voor het gemak hetero als ze met iemand zijn van het andere geslacht, en lesbienne of homo als ze met hetzelfde geslacht een relatie hebben. In principe natuurlijk niets op tegen, maar dat maakt het vormen van een gemeenschap (met gemeenschappelijke idealen) natuurlijk wel lastig.'