'Saudische kroonprins Bin Salman arresteert je met een glimlach' | Trouw
'Saudische kroonprins Bin Salman arresteert je met een glimlach'
Yahya Assiri (rechts) legt een krans tijdens de uitreiking van de Geuzenpenning in Vlaardingen. Beeld ANP
De Geuzenpenning voor vrijheidsstrijders gaat dit jaar naar de Saudische mensenrechtenorganisatie ACPRA. De leden zitten onder erbarmelijke omstandigheden in de cel, vanwege kritiek op de kroonprins.
Anne ter Rele 14 maart 2020, 11:42
De Saudische kroonprins Mohammed Bin Salman is een man met twee gezichten. Mensenrechtenactivist Yahya Assiri benadrukt het een paar keer tijdens het gesprek. "Bin Salman is nooit onbeleefd en toont geen agressie. Hij zal altijd naar je lachen. Maar als je iets verkeerds zegt in zijn nabijheid, zal hij je laten arresteren zodra je de deur bent uitgestapt."
In het stadhuis van Vlaardingen vertelt Assiri over de onderdrukking door de 33-jarige Saudi-Arabische kroonprins, die veel van zijn collega-activisten al jaren hun vrijheid kost. Assiri is van oorsprong ook Saudisch, maar woont in Londen. Hij is even in Nederland om de Geuzenpenning voor mensenrechtenactivisme in ontvangst te nemen. Die uitreiking vindt normaal gesproken in de grote kerk van Vlaardingen plaats, maar dit jaar in besloten kring, vanwege het coronavirus.
De Geuzenpenning is niet voor Assiri zelf, maar voor het Saudische ACPRA (The Saudi Civil and Political Rights Association), een van de weinige onafhankelijke mensenrechtenorganisaties in het land. De groep, opgericht in 2009, wil dat Saudi-Arabië een gekozen parlement krijgt, dat rechters onafhankelijker worden en dat het land meer doet om de rechten van minderheden te beschermen.
Maar zelf de onderscheiding in ontvangst nemen is voor de twaalf leden geen optie: allen zitten al jarenlang in de cel, zogenaamd voor het bedreigen van de rechtsstaat of het plannen van een terroristische aanslag. In werkelijkheid is hun kritiek op kroonprins Mohammed Bin Salman hoogstwaarschijnlijk de reden van hun gevangenschap. In 2013 werd ACRPA officieel verboden door de Saudische leider.
Llievelingszoon van de koning
De kroonprins, lievelingszoon van koning Salman, zwaait sinds 2017 de scepter in de steenrijke oliestaat. Sindsdien voert hij een 'verwarrend en roekeloos bewind', zegt Assiri. "Aan de ene kant is Bin Salman bezig met een fantastische PR-campagne", zegt hij, verwijzend naar de ogenschijnlijk moderne hervormingen die de kroonprins invoerde. "Hij besloot vrouwen meer zelfstandigheid te geven en hij stond ze toe auto te rijden. Ook bracht hij de Dakar Rally en allerlei andere dure evenementen naar het land. Daar legt Bin Salman goed geld voor neer."
Tegelijkertijd geeft de kroonprins harteloos opdracht tot grove mensenrechtenschendingen. "Het aantal executies in Saudi-Arabië was nog nooit zo hoog als vorig jaar", vertelt Assiri. "De moord op de journalist Jamal Khashoggi heeft waarschijnlijk plaatsgevonden in directe opdracht van Bin Salman." Mensenrechtenactivisten worden bovendien gruwelijk gemarteld. "Nog nooit hebben de leden van ACPRA vastgezeten onder zulke erbarmelijke omstandigheden als onder de kroonprins."
Ook het buitenlandbeleid van Bin Salman noemt Assiri 'gevaarlijk'. "Kijk bijvoorbeeld naar de oorlog in buurland Jemen, waar hij in 2015 binnenviel om de Houthi-troepen te bevechten. Bin Salman dacht in twee weken klaar te zijn met de aanval. Maar we zitten nog steeds met deze afschuwelijke oorlog."
Er zijn meer conflicten: zo ruziet Saudi-Arabië met Rusland sinds deze week over welk land de meeste olie uit de grond kan halen.
"Kijk, ons land heeft altijd dictators aan de macht gehad. Maar hiervoor was het relatief stabiel", zegt Assiri. "Nu is er oorlog met Jemen, een crisis met Qatar, hebben we een beetje ruzie met Oman, is er een conflict met Iran en sinds kort ook met Rusland. En de banden met Zweden, Canada en Duitsland zijn ook slecht."
Compleet bizar, zo noemt de activist de huidige politieke situatie. "De kroonprins neemt besluiten zonder na te denken en andere mensen betalen daar de prijs voor."
Steun van het volk ontvangt de kroonprins volgens Assiri allang niet meer, maar opstaan tegen de repressies zou 'levensgevaarlijk' zijn. "Salman arresteert iedereen met ook maar de minste kritiek. Het maakt Saudiërs compleet paranoïde. Als je een kritische opmerking maakt, grapt men: pas op voor de zwarte Suburban. Dat is de auto waarin de hoge bestuurders rijden. Als die voor je deur staat, weet je dat het mis is."