Wil Borm: 'Maak Zeeland zoet' - Zoet Zout Knooppunt
Home / Nieuws / Wil Borm: 'Maak Zeeland zoet'
"Het verzoeten van de Zeeuwse wateren is de meest voor de hand liggende oplossing voor de zoetwatertekorten in Zeeland. Een uitgebreide zoetwatervoorraad is, net zoals het IJsselmeer in de voormalige Zuiderzee, een grote stap naar klimaatbestendigheid", stelt Wil Borm van Adviesgroep Borm & Huijgens. Hij begrijpt niet waarom het Zuidwesten nog steeds genoegen neemt met zoute wateren. Borm: "Het Deltaplan voorzag destijds al in zoete Zeeuwse meren."
Wil Borm doet zijn uitspraken voorafgaand aan een bijeenkomst over de toekomst van de Zuidwestelijke Delta. Donderdag 20 mei vindt de kennisagenda Zuidwestelijke Delta en Kennisprogramma Zeespiegelstijging online plaats. Tijdens die bijeenkomst wordt besproken welke gebiedsontwikkelingen het meest kansrijk zijn bij zeespiegelstijging en klimaatverandering. Borm & Huijgens pleiten al jaren voor het behoud van zoet water in de Zuidwestelijke Delta. Zij hebben zich ook altijd verzet tegen een mogelijke verzilting van het Volkerak-Zoommeer Na de extreme droogte in 2018 en 2019 raakte ook de politiek overtuigd van het belang van een zoet Volkerak-Zoommeer. In november 2020 verzocht de Tweede Kamer de regering om het voorgenomen plan voor verzilting van het Volkerak-Zoommeer definitief te schrappen.
Zoute beleidskeuzes
Borm: "De plannen voor verzoeting van Zeeland zijn al uitgewerkt in het Deltaplan dat na de watersnoodramp in 1953 werd uitgewerkt. Door de aanleg van een stormvloedkering bleef de Oosterschelde echter zout en vanwege de slechte kwaliteit van het Rijnwater in de jaren '70 werd verzoeting van het Grevelingenmeer uitgesteld. Voor Zuidwest Nederland zijn sindsdien steeds 'zoute' beleidskeuzes gemaakt. Denk aan de lozing van zoetwater via de Nieuwe Waterweg, zoute Zeeuwse meren, (half)open zeegaten en een blokkade van natuurlijke rivierwateraanvoer. Inmiddels kan er vanwege zoetwatertekorten niet meer worden voldaan aan de watervraag in het gebied. Dit veroorzaakt verzilting en sterfte van gewassen. Zoetwaterlenzen in de bodem lopen de kans in zijn geheel of voor meerdere jaren te verdwijnen. Zoetwater is echter van levensbelang voor de
leefbaarheid van Zeeland en het tegengaan van de verzilting van West-Brabant."
Via zoetwateraanvoer vanuit de rivieren kan Zeeland verzoeten. Bron: Nationaal Waterplan.
Volgens Borm liggen de spuisluizen in de Volkerakdam sinds hun realisatie te wachten om overtollig rivierwater af te laten stromen naar Zeeland. "Het is een misverstand dat er continu zoetwater moet worden aangevoerd. Gemiddeld is er gedurende het jaar meer dan voldoende zoet water beschikbaar."
Urgente wateropgaven
De wateropgaven in Zeeland zijn groot en het beleid in de Zuidwestelijke Delta is zowel regionaal als nationaal van groot belang. Borm: "Het grondwater van de Zeeuwse eilanden verzilt sterk en ook de zoetwatervoorraad in het Volkerak-Zoommeer heeft last van zoute kwel. Duurzame zoetwatervoorziening en noodberging van rivierwater zijn urgente wateropgaven in Zeeland. Daarnaast zijn het tegengaan van verzilting en het borgen van waterveiligheid bij een versnelde zeespiegelstijging cruciaal."
"In de Oosterschelde en de Grevelingen, waar het milieu achter de kustlijn extreem zout gehouden wordt, gaat het met de natuur bergafwaarts", stelt Borm. Hij vervolgt: "De afgelopen jaren werden we ons bewust van de urgentie om het waterbeleid te ijken aan de lange termijn. Zoete wateren kunnen deel gaan uitmaken van een gezond en evenwichtig watersysteem. Vergeet niet dat zoet oppervlaktewater minder dan een tienduizendste is van al het water op aarde. Als we gaan verzoeten, ontstaan er zeldzame natuurgebieden in Zeeland en nieuwe natuur voor de kust. Naast het oppervlak aan natuur zal de biodiversiteit met sprongen toenemen. Dat is een enorme impuls voor de natuur."
Als je het Borm vraagt, kan het verzoeten niet snel genoeg beginnen. "Hoe eerder het Grevelingenmeer verzoet, des te eerder zullen mens en natuur er de vruchten van plukken. Ook op de lange termijn voorkomt een zoet Oosterschelde overbodige investeringen en schade. Zo stopt de verzilting van de eilanden en komt er een extra zoetwatervoorraad voor droge zomers en extra bergingscapaciteit voor hoge rivierafvoeren. Dit is zeer aantrekkelijk voor landbouw, natuur, waterafhankelijke sectoren en leefbaarheid, waardoor Zeeland een gezond vestigingsklimaat behoudt."