Shell eeuwig aansprakelijk voor aardbevingsschade? - Mr. Online
De Tweede Kamer is terug van reces. Het Groningen-dossier staat weer op de agenda en daarmee de vraag wie uiteindelijk opdraait voor de aardbevingsschade veroorzaakt door de NAM. Tijdens zijn optreden in VPRO's Zomergasten sprak minister Wiebes enigszins platonisch van een "eeuwige verantwoordelijkheid" van de oliemaatschappijen. Op 31 augustus beantwoordde hij wat Kamervragen over het Akkoord op hoofdlijnen dat hij op 25 juni sloot met NAM en haar aandeelhouders Shell en ExxonMobil. Ook verscheen onlangs de jaarrekening van Shell Nederland BV over 2017, met daarin enkele interessante passages in dit verband.
De antwoorden van de minister scheppen op sommige punten duidelijkheid. Neen, hij heeft de landsadvocaat niet om advies gevraagd over de slagingskans van een schadeclaim van NAM c.s. vanwege het gas dat achterblijft in de Groningse bodem. Ja, hij erkent dat de rechter de Overeenkomst van samenwerking met NAM c.s. zou kunnen ontbinden wegens onvoorziene omstandigheden (art. 6:258 BW), maar een verantwoorde afbouw van de winning tot 2030 (of eerder) gebood dat hij met de oliemaatschappijen een deal sloot. Zeker, de garanties van Shell en Exxon zijn maar tijdelijk, namelijk tot de winning in het Groningenveld is gestopt, maar de oliemaatschappijen hebben toegezegd daarna nieuwe "passende zekerheden" te zullen afgeven. En neen, de minister heeft er in de onderhandelingen niet op aangedrongen dat NAM haar hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Noord-Nederland, waarbij NAM werd veroordeeld ook psychische schade te vergoeden (ECLI:NL:RBNNE:2017:715), zou intrekken. De Groningers hadden zich een betere belangenbehartiger kunnen wensen.
Ook de jaarrekening 2017 van Shell Nederland maakt op meerdere plaatsen melding van de aardbevingsschade van haar 50%-deelneming NAM. Op pagina 12 wordt gerefereerd aan het Akkoord op hoofdlijnen. Vervolgens valt te lezen: The Company's joint venture, NAM, will continue to operate the Groningen field and will pay the earthquake related costs. The Company has confirmed to support, if and when needed, the financial robustness of NAM in relation to earthquake related costs.
De (toelichting op een) jaarrekening strekt in beginsel slechts ter voorlichting van de aandeelhouders. Onder bijzondere omstandigheden kunnen echter ook anderen hier aanspraken aan ontlenen. Denk in dit geval aan de NAM zelf, de Nederlandse Staat en/of de Groningse gelaedeerden. Dat zulke omstandigheden hier aanwezig zijn, lijkt mij goed pleitbaar (eerdere intrekking 403-verklaring, uitlatingen directeur Van Loon bij Jinek, uitleg van het akkoord door de minister, et cetera). De geciteerde tekst kan dan ook worden geduid als 'bijspringgarantie' van Shell Nederland voor onbepaalde tijd (if and when needed). Had de minister het toch bij het rechte eind in Zomergasten!