Afrikanistiek is de interdisciplinaire menswetenschap die Afrika bestudeert vanuit de verschillende invalshoeken van geschiedenis, literatuur en taalkunde, cultuur, religie, antropologie, rechtsgeschiedenis, sociologie, sociale geografie, sociale economie en politicologie. De beoefenaars van afrikanistiek heten afrikanisten in Nederland en afrikanologen in Vlaanderen. Onderzoeksinstituten met opleidingen zijn onder meer in Europa Nordiska Afrikainstitutet (Uppsala), School of Oriental and African Studies (Londen), Institut für Ethnologie und Afrikastudien der Johannes Gutenberg-Universität Mainz, Zentrum für Afrikastudien (Basel) en Institut für Afrikastudien (Universiteit van Bayreuth). In België en Nederland zijn er de opleiding Afrikaanse talen en culturen aan de Universiteit Gent en het Afrika-Studiecentrum (Leiden), respectievelijk. De Duitse Afrikanistiek was van oorsprong gericht op taalwetenschap, terwijl in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten in de African studies de sociaal-wetenschappelijke aspecten voorop staan. De Nederlandse Vereniging voor Afrikastudies (NVAS) van Afrikadeskundigen en studenten bevordert onderling contact en voorlichting over Afrika aan een breed publiek door onder meer een jaarlijkse Afrikadag.

Afrikanisten en hun onderzoek 
onder meer

België 
 Daniël Biebuyck [en] (1925-2019), Congo
 Bambi Ceuppens (1963), voormalig Belgisch Afrika
 Luc de Heusch (1927-2012), Belgisch Congo
 Jacques Maquet [de;fr] (1919-2013), Rwanda
 Jules Marchal (1924-2003), Belgisch Congo
 A. E. Meeussen (1912-1978) [en], Bantoetalen
 Filip Reyntjens (1952), Rwanda
 Jan Vansina (1929-2017), geschiedenis Centraal-Afrika, boek Oral Tradition as History (1985)
 Daniël Vangroenweghe (1938), Centraal-Afrika en Belgisch Congo (rubberwinning)
 Jean-Luc Vellut (1936), Congo
 Julien Vermeulen (1950), koloniale en postkoloniale literatuur

Nederland 
 Lucien Adam (1890-1974), onder meer Frans-Afrika, Egypte, Libië, Soedan
 Wouter van Beek (1943), antropologie Dogonvolk van Mali, Kapsiki van Kameroen
 Robert Buijtenhuijs (1936-2004), bevrijdingsbewegingen van Tsjaad en Kenia
 Mirjam de Bruijn (1962), antropologie, hedendaagse geschiedenis, mobiele telefonie, franstalig Afrika
 Stephen Ellis (1953-2015), nieuwste geschiedenis van Zuid-Afrika (ANC), Liberia, Nigeria, Madagaskar en Sierra Leone
 Peter Geschiere (1941), hekserij, identiteit in sub-Sahara Afrika
 Gerti Hesseling (1946-2009), landrecht Senegal
 Hans Holleman (1915-2001), inheemse rechtsstelsels en urbanisatie in Zuidelijk Afrika
 Petrus Johannes Idenburg (1898-1989), geschiedenis van Zuid-Afrika, historische status van Namibië, recht in Algerije
 Klaas de Jonge (1937), Casamance
 Ineke van Kessel (1948), Zuid-Afrika, Ghana, Afrikanen in Nederland en Nederlands-Indië
 Emile van Rouveroy van Nieuwaal (1939), rechtsantropologie van Togo
 Bonno Thoden van Velzen (1933), socialistische hervormingen in Tanzania

Internationaal 
 J. F. Ade Ajayi (1929-2014), geschiedenis Nigeria en Yoruba
 Albert Adu Boahen (1932–2006), moderne geschiedenis van West-Afrika
 Gwendolen M. Carter (1906-1991), apartheid in Zuid-Afrika, nieuwste geschiedenis van Afrikaanse onafhankelijke staten
 Patrick Chabal (1951-2014), onder meer Amílcar Cabral, politicologie en post-kolonialisme
 John Henrik Clarke (1915-1998), rol Afrikanen in de wereldgeschiedenis
 Basil Davidson (1914-2010), Portugees Afrika en nadelen van de natiestaat in Afrika
 Kenneth Dike (1917-1983), geschiedenis van Nigeria
 Cheikh Anta Diop (1923–1986), hypothese Afrikaanse achtergrond farao's
 Stephen Ellis (1953-2015), nieuwste geschiedenis van Zuid-Afrika (ANC), Liberia, Nigeria, Madagaskar en Sierra Leone
 John Fage (1921–2002), Brits historicus over geschiedenis van West-Afrika en slavenhandel
 Frantz Fanon (1925-1961), psychoanalyse van (de)kolonisatie
 Joseph Greenberg (1915-2001), indeling van Afrikaanse talen
 Marcel Griaule (1898-1956), Ethiopië, antropologie van Dogonvolk in Mali
 William Leo Hansberry (1894-1965), Ethiopië
 Melville J. Herskovits (1895-1963), antropoloog, pionier African Studies in de VS, cultuur en economie van Afrika, Dahomey, verband Afrikaanse cultuur in Afrika en de VS
 Carl Meinhof (1857–1944), Bantoetalen
 Ali Mazrui (1933-2014), Afrikaanse cultuur als fusie van Afrikaanse, westerse en islamitische invloeden
 Roland Oliver (1923-2014), Afrikaanse geschiedenis in het algemeen
 Terence Ranger (1929-2015), geschiedenis van Zimbabwe
 Robert Sutherland Rattray (1881–1938), Ashanti (Ghana)
 Walter Rodney (1942–1980), de slavenhandel in Guinee
 Justinian Rweyemamu (1942-1982), economie van Tanzania
 Jean Suret-Canale (1921–2007), Guinee
 Diedrich Westermann (1875–1956), linguïstiek van Afrikaanse talen
 Ivor Wilks (1928-2014), Ashanti

Externe links 
 AEGIS: netwerk van Europese universitaire centra voor Afrikanistiek
 African Studies Association, Noord-Amerikaans netwerk voor academische Afrikanistiek

Geesteswetenschappen
Interdiscipline
Mens en maatschappij in Afrika
Geschiedenis van Afrika