'De Trojaanse Vrouwen' – Foto: Orestiadi di Gobellina
Een merkwaardig Siciliaans festival. Het duurt twee maanden, er zijn een tiental verschillende manifestaties te zien, waaronder één eigen produktie. Het beleefde dit jaar zijn vijfde editie en aan de basis ervan ligt een trieste gebeurtenis die twintig jaar geleden plaatsvond.
Toen werd door een aardbeving het stadje Gibellina van de kaart geveegd. 185 inwoners kwamen om, de 6.000 overlevenden gingen in barakken wonen. Tot twaalf jaar geleden hun burgemeester, na een lang gevecht met maffiafamilies, gronden los kreeg voor een nieuwe stad. Twaalf kilometer verder gelegen, in het dal, beter beschermd tegen aardschokken. Ludovico Corrao is nu al een levende legende. Oorspronkelijk advocaat, dan volksvertegenwoordiger, senator, nu burgemeester, maar in de eerste plaats een bezeten kunstminnaar. Want in zijn nieuwe stad staat de kunstenaar centraal. Met in iedere straat beelden en fresco's. Werk van Italiaanse kunstenaars, liefst nog Sicilianen zelf. Zelfs de straatnamen zijn genoemd naar beroemde Siciliaanse kunstenaars, wetenschappers, filosofen. Geen policiti of helden uit de geschiedenis.
Het accent werd daardoor uitsluitend gelegd op hoe een groep vrouwen in uiterst moeilijke omstandigheden het lot in eigen handen neemt, lijdens de voorstelling zie je inderdaad hoe vanuit de groep wel individuen naar voren treden, maar telkens als door een golfbeweging weer opgeslorpt worden door het koor, het volk van vrouwen. Gehuld in anonieme tijdeloze jurken. Met regelmaat wordt het klagen een zang. Giovanni Marini is daarvoor muziek gaan zoeken bij oude Zuiditaliaanse liederen. De eindtonen sterven telkens ver weg uit, tegen de bergketens. Van evenver komen de bodes aangerend, als kleine stipjes, want achter de bergen liggen de schepen van de Grieken. Zo vul je dat als toeschouwer zelf in. De lichamelijkheid van het spel maakt de tekst zichtbaar. Niet toevallig heeft Thierry Salmon hier samengewerkt met dramaturge Renata Milinari. Zij heeft bij Grotowski gewerkt en bij Barba. Zij kent het functioneren van de acteurs als groep. De directe emoties worden aangesproken, langs die verheviging van het spel, langs het exotische van de klanken, langs de manipulatie van het licht en vooral langs het integreren van dit oeroude stuk in de zichtbare restanten van een twintig jaar oude plaatselijke tragedie. Want buiten het wat ophopen van zand werd niets aan de omgeving veranderd. Alsof het stuk door Euripides voor dat bestaande — tragische — decor geschreven werd. Op eenvoudige houten tribunes zitten de toeschouwers, merendeel overlevenden van wat daar ter plekke heeft plaatsgevonden. Daar tussen te zitten, in de kilte van de avond terwijl snijdende wind het zand doet opwaaien, kijkend naar het pakkende verhaal over het rechtkruipen van de mens, tegen alle rampen in, dat is een unieke ervaring.