Stolpersteine heten ze in het Duits, struikelstenen in het Nederlands. Ook wel aangeduid als ‘stenen des aanstoots’, bedoeld om ons in figuurlijke zin te laten struikelen. Met ons hoofd en met ons hart. Het zijn kleine stenen van 10 x 10 centimeter met aan de bovenzijde een messing plaatje waarop de gegevens staan gegraveerd van een persoon die in de Tweede Wereldoorlog is weggevoerd, gedeporteerd en vermoord. De steentjes worden geplaatst in het trottoir vóór het huis van waaruit joodse bewoners zijn weggevoerd. Een wandeling door de Boterweg wordt ineens een wandeling door de geschiedenis.
Kunstenaar Gunther Demnig, geboren in 1947 in Berlijn als kind van nazi-ouders, heeft veel politiek bewogen kunst gemaakt. Het idee voor de Stolpersteine ontstond toen hij in zijn woonplaats met een witte lijn de weg markeerde die duizend Roma en Sinti liepen naar het station, hun deportatie tegemoet. Een oude vrouw sprak hem er op aan, ze had veel lof voor het initiatief, maar ontkende dat er ooit zigeuners in haar buurt gewoond hadden. Kennelijk maakten deze mensen vanzelfsprekend deel uit van haar buurt. Toch werden zij later gedeporteerd zonder noemenswaardige tegenstand van hun buren. Gunter dacht na welk antwoord hij hier op kon geven en bedacht het Stolpersteine-project om de buurtgeschiedenis weer zichtbaar te maken. Voor hem een vorm van boetedoening en tegelijk een manier om zijn schaamte te compenseren. Bij het plaatsen van iedere afzonderlijke steen gaat hij letterlijk, als eerbetoon, door de knieën. Ook een willekeurige voorbijganger moet buigen wil hij de tekst kunnen lezen.
Met de Struikelstenen krijgen alle slachtoffers een eigen monument. De meesten hebben immers geen graf en krijgen op deze manier een naam die hen in herinnering houdt. ‘Een mens is pas vergeten als zijn of haar naam vergeten is’, is het motto van Gunter Demnig.
Naast een teken uit het verleden zijn de steentjes ook een signaal voor de toekomst. Ook daarin ligt voor de kunstenaar een drijfveer om door te gaan met zijn project. Nog steeds worden sommige groepen in de samenleving tot zondebok gemaakt en worden vluchtelingen niet binnen gelaten. Struikelstenen maken de voorbij niet alleen voelbaar, ze tonen ook het gevaar van sociale uitsluiting en intolerantie. In scholenprojecten wordt deze kant van het project benadrukt.
Het project Stolpersteine loopt sinds 1994. Tot november 2013 zijn er al 44.000 struikelstenen geplaatst in Duitsland, Polen, Oostenrijk, Tsjechië en Hongarije. In Nederland werd de eerste struikelsteen gelegd op 29 november 2007 in Borne (Ov.). In Eindhoven, Tilburg en Oss liggen struikelstenen. In Den Bosch zijn er onlangs twee geplaatst voor de synagoge, het huidige muziekcentrum De Toonzaal.
De sneeuw is verdwenen, de vorst uit de grond. De natuur wrijft zich de ogen uit de winterslaap. Op zaterdag 16 maart helpen we onze eigen pluktuin bij stadion De Vliert een handje de lente in. Dan planten we nieuwe bomen en struiken. Kom en help mee tussen 11.00 en 16.00 uur. Er is genoeg te planten en te klussen. Breng zoveel mogelijk snoeihout en lange takken mee!
Zaterdag 16 maart is de grote landelijke vrijwilligersactie NL Doet. Dan laten in het hele land betrokken burgers allemaal tegelijk de handjes wapperen. Met onze tweede plantdag sluiten we daar graag bij aan. Om te laten zien dat we zelf onze omgeving groener en gezonder kunnen maken.
De bomen en struiken die in november in de pluktuin zijn geplant, staan er nog wat schriel en eenzaam bij. Maar nu we officieel vergunning hebben, kunnen we nieuwe exemplaren bijplanten. In sommige tuinen staan nog bomen klaar om te worden opgehaald. En van de subsidie die we hebben gekregen schaffen we enkele speciale exemplaren aan.
Ook op andere manieren maken we de tuin completer en aantrekkelijker. Bijvoorbeeld door er een houtwal aan te leggen waarin allerlei insecten, vogels en andere dieren kunnen nestelen en schuilen. Om zo’n wal te bouwen is veel snoeihout nodig, dat vervolgens creatief aan elkaar gevlochten moet worden.
Er is kortom op 16 maart genoeg te doen. Vanaf 11.00 uur kun je aan de slag in de pluktuin naast het tunneltje bij stadion De Vliert. En we sluiten de dag om 16.00 uur feestelijk af bij stichting Transfarmers in De Graafse Hof, Van Roosmalenplein 32.
Energie besparen? Of nog leuker: zelf energie opwekken? We gaan het allemaal doen in het buurtinitiatief De Slimme Buurt. In het belang van het milieu, onze buurt en onze eigen portemonnee.
Vanaf Kerstmis lopen buurtbewoners door de buurt. Zij bellen bij alle woningen aan om iedereen te vragen mee te doen. Want met z’n allen staan we sterk. Zo kunnen we flinke kortingen krijgen op energiebesparende maatregelen of op de aanschaf van zonnecollectoren.
Op een vragenformulier kan iedereen aangeven voor welke maatregelen er belangstelling bestaat. En wie dat nog niet weet, kan voor maar 45 euro een uitgebreid professioneel energieadvies laten uitvoeren. Daarna weet je zeker wat je te doen staat.
Doe je mee? Hang dan de raamkaart voor het raam: ‘Wij doen ook mee!’ Zo maak je kans op een dag lang een slimme klusser in huis!
Kom in ieder geval naar de informatiebijeenkomst op maandag 28 januari 2013, om 19.30 uur in de Businessclub van FC Den Bosch.