Princessehof Dik Kruithof
Keramiekmuseum Het Princessehof in Leeuwarden is gevestigd in het oude stadspaleis van Marijke Muoi. Dat was de bijnaam van Maria Louise van Hessen-Kassel, die getrouwd was met de Friese stadhouder Johan Willem Friso van Nassau-Dietz (geboren in 1687 als enige zoon van Willem Lodewijk, die weer de zoon was van Jan van Nassau een volle neef van Willem van Oranje). Johan Willem Friso erfde de titel Prins van Oranje toen koning-stadhouder Willem III in 1702 kinderloos stierf.
Op 14 juli 1711 kwam Johan Willem Friso om bij Moerdijk toen hij op weg was naar Den Haag om de erfenis van Willem III te regelen. Achtenveertig dagen na zijn overlijden werd nog een zoon geboren: Willem IV Karel Hendrik Friso (1711-1751). Zijn moeder Maria Louise was regentes voor hem tot 1731.
In 1729 kocht de regentes een middeleeuwse zaalstins in het centrum van Leeuwarden. In 1730 volgde de aankoop van een voorname woning in de Grote Kerkstraat. De hofarchitect Coulon maakte daarop van de twee woningen een eenheid en in 1731 verhuisde Marijke Muoi naar haar eigen stadskasteeltje (en bleef haar zoon Willem IV in het Stadhouderlijk Hof, dat nu in gebruik is als hotel.). In 1742 ontstond de U-vorm door de aankoop van nog een pand aan de Grote Kerkstraat. In de volksmond kreeg de woning van de oud-regentes de bijnaam Princessehof. Marijke Muoi zou tot haar dood in 1765 in dit paleisje blijven wonen. Zij trad van 1759 tot 1765 nog op als regentes voor haar minderjarige kleinzoon Willem V.
Na haar dood viel het complex weer in afzonderlijke delen uiteen. De gemeente Leeuwarden kwam in de jaren 1917 tot 1963 in het bezit van de drie panden. In 1917 kreeg het eerste gebouw een bestemming als Keramiekmuseum.
Marijke Muoi bezat onder meer een grote porseleincollectie, waarvan een gedeelte nu wordt getoond in de eetkamer, die met de originele inrichting bewaard is gebleven. Het in 2004 volledig vernieuwde interieur combineert het mooie van oude gebouwen met het goede van moderne architectuur. Er zijn prachtige looproutes door het complex aangelegd met liften en alle voorzieningen, terwijl er ook gewelfachtige zalen, een prachtige wenteltrap en schitterende zolderbalken te zien zijn. De collectie is zeer internationaal gericht met een ruim overzicht van alle Europese keramische tradities en technieken, waarbij majolica, faience, tinglazuur, steengoed en porselein naast elkaar te zien en te vergelijken zijn. Daarnaast heeft het museum de grootste en meest bijzondere verzameling Chinese keramiek in Nederland waarbij de eeuwenlange traditie chronologisch getoond wordt. De basis van de Chinese collectie is de verzameling van Nanne Ottema, een Friese notaris die leefde van 1874 tot 1955 en die een groot verzamelaar van cultureel erfgoed was. Hij specialiseerde zich in Chinees porselein en is ook een van de oprichters van het museum.
Van de laatste jaren is de uitbreiding met een zaal gewijd aan de keramiek uit de landen van de Islam.
Naast de historische overzichten is er altijd veel aandacht voor keramiek uit de 20e en 21e eeuw. Tot begin maart is er een expositie die Schwarm heet: een tentoonstelling met ruim tachtig monumentale keramische kevers, waarbij vorm en kleurenpracht van de insecten zijn overgenomen op keramische modellen. Juist afgelopen is een mooie tentoonstelling van Lucebert, die in zijn latere leven werk beschilderd heeft van een Berlijnse keramiste die veel werkte met moderne kunstenaars. Het museum krijgt veel schenkingen en gebruikslenen van verzamelaars. Mooi voorbeeld hiervan is het keramiekatelier van Jan van der Vaart, een van de belangrijkste Nederlandse keramisten van de vorige eeuw dat door zijn erven in bruikleen aan het Princessehof is gegeven en in zijn geheel in het museum te zien is.
Zie ook op www.princesshof.nl en www.11en30.nl voor de kanon fan de skiednis fan Fryslan en www.oks.nl voor de collecties van de Ottema-Kingma Stichting.