De aanslag, de hulp, de rouw | De Volkskrant
De aanslag, de hulp, de rouw
De fotografen van het beroemde foto-agentschap Magnum stonden er níet met hun neus bovenop, toen op 11 september 2001 de vliegtuigen zich in het World Trade Center in New York boorden....
Arno Haijtema 9 september 2002, 12:30
Nachtwey, die Magnum vorig jaar met zes collega's vaarwel zegde en het bureau Seven oprichtte, was als een van de eerste beroepsfotografen aanwezig. Hij maakte enkele van de indrukwekkendste foto's die op 11 september zijn geschoten. Zoals het apocalyptische beeld van een ineenzijgende toren, met op de voorgrond het kruis op een kerk - teken van hoop en doem tegelijk.
Nachtwey is een serieuze gegadigde voor de World Press Photo, de Magnum-leden die net wat later ter plekke waren, of het drama van grotere afstand registreerden, zijn dat hoogstwaarschijnlijk niet. Dat neemt niet weg dat ze op 11 september indrukwekkend werk hebben geleverd, getuige het fotoboek New York, September 11 by Magnum Photographers (PowerHouse Books, ¿ 45,90, fl 101,-).
Werk van de fotografen wordt in het sober uitgevoerde fullcolourboek (harde kaft, royaal A4-formaat) afgewisseld met teksten waarin zij hun persoonlijke verhaal doen over de wijze waarop ze het nieuws van de aanslagen vernamen en met de camera het rampgebied introkken. Veel foto's zijn afgedrukt over twee pagina's, wat de lezer een groter gevoel van nabijheid verschaft dan krantenfoto's doorgaans kunnen doen. De persoonlijke toets die de Magnum-fotografen aan de overbekende gruwelbeelden toevoegen, maken het boek tot een van de meer bijzondere in de gestaag aanzwellende stroom publicaties over '9-11'.
Zo is er van Thomas Hoepker een schitterend, aan Andreas Feininger refererend beeld van een kerkhof, waar de zerken als een Manhattan op Madurodam-formaat in het gelid staan. Op de achtergrond is de stad te zien, half in de zon, half overschaduwd door zwarte walmen. Ook de foto van Alex Webb snijdt door de ziel: terwijl op de achtergrond het financiële district van New York in rookwolken is gehuld, bekommert op een dakterras in Brooklyn een vrouw zich om een baby, die innig tevreden in een wipstoeltje van de aandacht geniet.
Zoals veel 11-september-boeken is ook dit min of meer parallel aan de ontwikkeling van de gebeurtenissen ingedeeld, beginnend met de inslagen en de ineenstorting van het WTC. Het middengedeelte beslaat de pogingen tot hulpverlening, het laatste deel het rouwbeklag van de New Yorkers.
Het boek besluit met een hommage aan het WTC, a farewell to the towers. Het is het WTC in volle glorie. Als achtergrond van het Vrijheidsbeeld, van paartjes die een biertje drinken op een desolate parkeerplaats en wat met elkaar dollen op de motorkap van de auto, als baken in een wirwar van spoorwegbovenleidingen of als de coulissen voor een toeristische helikoptervlucht, waarbij de passagiers vanuit hun viskomcabine een panoramisch uitzicht over de wolkenkrabbers hebben - ook Magnum-fotografen konden de verleiding niet weerstaan om de buitensporige hoogte van de Twin Towers te accentueren.