D66 hoopt op een plekje in de Trêveszaal | NOS
D66-leider Pechtold deelt folders uit in de campagne voor het Oekraïne-referendum ANP
NOS Nieuws • Politiek • 16-03-2016, 16:16
D66 hoopt op een plekje in de Trêveszaal
De Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 2017 lijken nog ver weg, maar voor de politieke partijen begint het campagnewerk nu al. In overleg met de achterban worden verkiezingsprogramma's geschreven, kandidatenlijsten samengesteld en beginnen de campagneteams met het plannen van campagneactiviteiten. Deel 8: D66.
D66 wil weer eens echt meeregeren. Niet in een gedoogachtige constructie, maar als volwaardig coalitiepartner. De sociaal-liberale partij wordt dit jaar 50 jaar en het zou een mooi cadeau zijn om weer te mogen aanschuiven in de Trêveszaal, waar de ministerraad vergadert.
De partij hoopt met haar rol als 'constructieve oppositiepartner' de afgelopen jaren voldoende krediet te hebben opgebouwd bij de kiezer. D66 heeft nu twaalf zetels in de Tweede Kamer. Volgens de Peilingwijzer kunnen dat er tussen de 15 en 19 worden.
Pechtold: u leeft in een angstige wereld meneer Wilders
"Maar peilingen en D66, dat is een lastig huwelijk", waarschuwt parlementair verslaggever Jeroen van Dommelen. "Twee jaar geleden was de partij virtueel zelfs eventjes de grootste. Maar heel vaak pieken ze op het verkeerde moment. Als de verkiezingen naderen, gaan veel mensen de machtsvraag toch weer stellen. Dan vinden ze D66 misschien wel een sympathieke partij, maar lijkt het ze toch veiliger op een andere partij te stemmen."
D66-verkiezingsagenda
16 april: partijcongres, tevens aftrap feestjaar Vijftig jaar D66
Vanaf eind april kunnen zich een maand lang kandidaat-lijsttrekkers melden
Bij voldoende animo komt er een lijsttrekkersreferendum, leden mogen stemmen via internet
14 juni: lijsttrekkersverkiezing
30 oktober: partijcongres stelt verkiezingsprogramma vast
Pechtold liet in januari al weten dat hij weer lijsttrekker wil worden. "Ik heb er nog zo ontzettend veel zin in", zei hij op NPO Radio 1. Hij voegde daaraan toe dat hij naar zijn idee "nog wel een taak" heeft. "Het is uiteindelijk de bedoeling dat wij een van de coalitiepartijen in het volgende kabinet worden", zei hij.
D66 heeft inmiddels een campagneleider aangewezen : Tweede Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma. Vanaf 26 april hebben D66'ers die Pechtold willen uitdagen, een maand de tijd om zich te melden als kandidaat-lijsttrekker.
1/3 Hans van Mierlo in 1968 ANP
2/3 Pechtold levert kritiek op PVV-leider Wilders, een rol die hij de laatste jaren vaak speelde ANP
3/3 Pechtold met Van der Staaij (SGP) en Slob (CU), de zogenoemde constructieve opppositie ANP
De verwachting is dat Pechtold weinig serieuze concurrentie zal krijgen. Hij is sinds 2006 de onbetwiste partijleider die met gezag en flair het D66-geluid laat horen.
Om te voorkomen dat zomaar iedereen aan de lijsttrekkersverkiezing kan meedoen, is bedacht dat iedere kandidaat voor aanmelding de steun moet hebben van ten minste 1 procent van de partijleden. D66 heeft op dit moment 25.349 leden. Wie serieus overweegt om Pechtold uit te dagen, moet dus 254 handtekeningen verzamelen.
De laatste keer dat D66 een lijsttrekkersreferendum hield, was in 2006. Er waren acht kandidaten, waarvan er twee een serieuze kans maakten: de toenmalige minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties Alexander Pechtold en de toenmalige fractievoorzitter in de Tweede Kamer Lousewies van der Laan. Pechtold won in zes ronden.
In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in 2010 en 2012 waren er geen tegenkandidaten voor Pechtold en is er geen lijsttrekkersreferendum gehouden.
Hoewel de sterren op dit moment goed lijken te staan, worden het ingewikkelde verkiezingen voor Pechtold, denkt Van Dommelen. "Hij is nu al heel lang D66-leider, maar een echte landelijke klapper heeft hij nog steeds niet gemaakt."
"Lokaal, Europees en bij Provinciale Staten doet D66 het al jaren heel erg goed", zegt de NOS-verslaggever. "Maar landelijk is er nog steeds dat eenzame record van Hans van Mierlo uit 1994. Toen haalde D66 24 zetels. Voorlopig kan Pechtold daar alleen nog maar van dromen."
D66 werd op 14 oktober 1966 opgericht door onder anderen Hans van Mierlo. De partij deed in 1967 voor het eerst mee aan verkiezingen en haalde toen meteen zeven zetels.
Op het hoogtepunt haalden de hervormingsgezinde sociaal-liberalen 24 zetels (1994). Op het dieptepunt waren het er drie (2006).
D66 was zes keer regeringspartij: in het kabinet-Den Uyl (1973-1977), de kabinetten-Van Agt II en III (1981-1982), de twee paarse kabinetten (1994-2002) en het kabinet-Balkenende II (2003-2006).