Den Helder is de noordelijkste gemeente op het vasteland van de Nederlandse provincie Noord-Holland. De regio waar Den Helder in ligt noemt men de Kop van Noord-Holland of Noordkop. De gemeente telt per 1 januari 2006 59.040 inwoners (bron: CBS) op een oppervlakte van 178,83 km², waarvan 133,42 km² water.
De meeste inwoners van de gemeente Den Helder wonen in de gelijknamige stad, globaal genomen ong. 44.000. De andere inwoners van de gemeente wonen in de kernen Julianadorp (rond de 15.000) en in Huisduinen (ong. 1.000). Deze kernen zijn ondertussen al als wijken benoemd, om de reden dat deze kernen niet ver van de stad Den Helder af liggen. Huisduinen is trouwens het oorspronkelijke Den Helder, daar woonden vroeger al mensen, later kwam er een tweede kern nabij Huisduinen, dit werd Helder genoemd en dat is het begin van het huidige Den Helder. Den Helder heette voorheen ook 'Nieuwediep', en de inwoners zijn nog steeds bekend als 'Nieuwediepers'.
Helder en de rest van het grondgebied van de huidige gemeente Den Helder behoorde toen tot gewest Texla van het ooit zelfstandige regio West-Friesland.
In de Franse tijd werd begonnen met de aanleg van een marinehaven. Ook na het vertrek van de Fransen in 1815 bleef de marine in Den Helder, die het uitbouwde tot haar belangrijkste steunpunt. Later nog kwam Julianadorp erbij. Al met al kun je zeggen dat Den Helder dus een vrij nieuwe gemeente met een oud karakter is.
Den Helder is bekend als de thuisbasis van de Koninklijke Marine, die een belangrijke werkgever voor de stad en de omgeving is. De meeste marine activiteiten zijn dan ook in of nabij de stad geconcentreerd: de meeste schepen hebben er hun thuishaven, daarnaast is er een (onderhouds-) werf, zijn er diverse werkplaatsen en opleidingen (o.a. het K.I.M.) en zijn nabij de stad nog een marine-vliegveld (De Kooy) en een marinierskazerne (de Joost Dourleinkazerne op Texel).
Op 22 januari 2005 brak er brand uit in het voormalige stadhuis van Den Helder aan de Kerkgracht. Het dak is ingestort, maar de buitenmuren staan nog overeind. Het torentje werd uit veiligheidsoverwegingen verwijderd. Het is nog onduidelijk of het pand gerestaureerd kan worden. Het pand is gebouwd in 1851 in art deco stijl. In de jaren '20 is er ook nog een weeshuis in gevestigd geweest.
De vuurtoren van Den Helder heet de Lange Jaap en staat bij Huisduinen. Deze vuurtoren is de langste gietijzeren vuurtoren van Europa (63,45m). De 16-zijdige toren is gebouwd in 1877. Het licht kon op 1 april 1878 ontstoken worden.
Plaatsen binnen de gemeente
Dorpen:
Den Helder (Den Helder wordt wel gezien en benoemd als stad maar kent geen stadsrechten)
Huisduinen
Julianadorp
Buurtschappen:
Blauwe Keet
De Kooy
Friese Buurt
Noorderhaven
Badplaats (dat geen officiële woonkern is):
Julianadorp aan Zee
Bezienswaardigheden
Musea en andere bezienswaardigheden in Den Helder zijn:
Fort Kijkduin, in 1811 in opdracht van Keizer Napoleon gebouwd.
Marinemuseum
Nationaal Reddingmuseum Dorus Rijkers
KÃ¤the Kruse Poppen- en speelgoedmuseum
Cape Holland Willemsoord
Nationale Vlootdagen van de Koninklijke Marine
Partnerstad
Sinds 1980 is Lüdenscheid in het Duitse Noord-Rijnland-Westfalen partnerstad van Den Helder.
Verkeer en Vervoer
Hoewel men anders zou vermoeden is Den Helder niet het eind- maar het beginpunt van de spoorlijn richting Alkmaar. Elk halfuur rijdt er een intercity van Den Helder naar Nijmegen. Tussen Den Helder en 't Horntje, op het eiland Texel onderhoudt de TESO een veerdienst.