De bezoekers lopen langs de wanden weer op dezelfde manier de tentoonstelling uit als ze binnengekomen zijn. In een nis in de wand kunnen bezoekers een aantal andere mensachtigen zien, waaronder het veenmeisje Lucy.
Is de mens geëvolueerd uit aapachtige voorouders en heeft er ooit een tussenvorm bestaan: half aap, half mens? Charles Darwin, de grondlegger van de evolutietheorie, zag de mens in zijn boek The Descent of Man uit 1871 voor het eerst als een “gewoon zoogdier”, dat net als alle andere dieren een geleidelijke evolutie heeft ondergaan. Zoals Darwins evolutietheorie voorspelt, moet ook de ontwikkeling van de mens via tussenvormen zijn verlopen. De Duitse bioloog Ernst Haeckel gaf de overgangsvorm tussen aap en mens een naam: Pithecanthropus (aapmens). De Nederlandse arts Eugène Dubois raakte geobsedeerd door het idee om die hypothetische “missing link” tussen aap en mens ook daadwerkelijk te vinden. Aangespoord door Haeckel beproefde hij vanaf 1890 zijn geluk in Nederlands Oost Indië. Het was zoeken naar een speld in een hooiberg. Maar op Java had Dubois het onvoorstelbare geluk om een schedel, een kies en een dijbeen op te graven, die een mix van aapachtige en menselijke kenmerken vertoonden. Hij had zijn overgangsvorm gevonden.
Hoewel Dubois in zijn tijd veel tegenspraak kreeg – net als Darwin – is het materiaal dat hij vond deel van het bewijs dat de mens en aap met elkaar verbonden zijn. Veel natuurhistorische musea in de wereld vertellen dit verhaal aan de hand van reproducties van die schedel, het dijbeen en de kies van “Pithecanthropus”, Homo erectus, de rechtopgaande mens. Maar Naturalis beheert misschien wel de grootste schat in de evolutietheorie: de originele vondsten van Dubois. Dubois’ Homo erectus is de Mona Lisa van de natuurhistorie. Bovendien is daar recent nog een vierde schat aan toegevoegd: een schelp die Dubois heeft meegenomen waar opvallend daadkrachtig een patroon in gekrast is. Onderzoek wijst uit dat dit ook door Homo erectus gemaakt moet zijn, waarmee de oudst bekende gravering werd vervroegd van 100.000 jaar naar een half miljoen jaar geleden.
Sinds Dubois hebben talloze vondsten de evolutie van de mens in veel meer detail in beeld gebracht. Onze geschiedenis is al lang niet meer de spreekwoordelijke lineaire sprong van aap via de spreekwoordelijke missing link naar de mens; het is nu een volwassen, wild vertakkende stamboom, die een complex en divers verhaal vertelt dat zich over miljoenen jaren in Afrika, Azië en Europa afspeelde.