E dorpsweide N adviesontwerplab Nagele 2.
dorpsweide inhoudsopgave 4 inleiding 6 opbouw van de dorpsweide 8 zonering en plekken van de dorpsweide 11 overzicht van de projecten 12 project 12 herstellen groene veld 14 project 13 aanpassen padenstelsel 16 project 14 kunst op de dorpsweide 18 meubilair in de openbare ruimte, follies en kleine gebouwen 20 project 15 water op de dorpsweide gemeenschappelijk hart op de dorpsweide 22 project 16 muziekkoepel project 17 film op de dorpsweide project 18 buitenruimte bij het MFC project 19 opwaarderen sportveld 24 referentieprojecten voor het gemeenschappelijke hart 26 project 20 aanlegplek kano's en kleine bootjes E. Dorpsweide maakt onderdeel uit van een aantal themakaternen en een Masterplankaart opgezet door het Ontwerplab Nagele, in opdracht van Gemeente Noordoostpolder en woningbouwvereniging Mercatus. Deze katernen met projecten en randvoorwaarden voor projecten vormen een handvat voor toekomstige ontwikkelingen van het dorp Nagele, een monument van de moderne tijd. Andere katernen zijn: A. Het Nieuwe Nagele B. Spelregels voor Het Nieuwe Nagele C. Dorpsentrees D. Park Nagele E. Dorpsweide F. Kerngebied G. Wonen en werken in het bedrijvenpark H. Verkeer en parkeren I. Injecties J. Gerstehof + Lucernehof K. Vlashof + Klaverhof L. Koolzaadhof M. Karwijhof -3- 4.
inleidingWat is de dorpsweide?De dorpsweide vormt het hart, het open centrum vanNagele. De dorpsweide is bijzonder vanwege haarongekende maten, te weten 236 x 420 m. Het open,lege karakter vormt een ruimtelijke tegenhanger vande dichte, hoge windsingel. Op de dorpsweide staancollectieve gebouwen. Historisch gezien waren ditde kerken, scholen en het wijksportgebouw. Nu staatdaar ook het museum Nagele en komt binnenkort hetnieuwe multifunctionele centrum. Het is voorstelbaardat ook andere culturele functies op deze dorpsweideeen plek kunnen vinden. Randvoorwaarden hiervoorzijn te vinden in katern B, Spelregels voor Het NieuweNagele. Functies op de dorpsweide hebben eencollectief karakter.Park NageleDe dorpsweide vormt een essentieel onderdeel vaneen groter groensysteem dat we Park Nagele hebbengenoemd. Het park is opgebouwd uit windsingelsen de weide met daartussen bomenstroken (die wevizieren hebben genoemd) die deze onderdelen metelkaar verbinden. De dorpsweide is een grasweidemet daarin de uitlopers van de bomenstroken en mether en der bomenrijen, als echo van de vizieren. Depaden over de dorpsweide sluiten aan op de paden inde vizieren en de windsingel waarmee een doorlopendgroensysteem is aangelegd. Dwars door het veld looptin bajonetvorm de poldervaart die vanaf de Ringuitzicht naar de polder biedt. (zie ook katern D, ParkNagele)-4- 5.
het groene veld, met op de achtergrond het museum het groene veldhunnebed groen tot aan de gevel bij school van Aldo van Eyckkerk van Bakema schoolplein -5- 6.
opbouw van de dorpsweide1. 2 3.de weide water de routes-6- 7.
4. 5 6solitaire bebouwing de bomen bijzondere elementen -7- 8.
zonering en plekken van de dorpsweideZoneringDe Dorpsweide is op te delen in 3 zones:1. de bomenrijen, deze strook vormt de (transparante) afscheiding met het kerngebied. De bomenstrook is de overgangszone tussen het meest publieke deel van het dorp en het collectieve deel van het dorp (de Dorpsweide)2. de strook met collectieve gebouwen met een specifiek doel, zoals kerken en scholen, bomenrijen3. het hart van de dorpsweide, een zone voor gemeenschappelijke ontmoetingsplekken. Als enige gebouw ligt hierin ligt het MFC. De plekken zijn ontmoetingsplekken in het groen. Dit is als het ware de huiskamer van het dorp.4. water, een duidelijk aanwezig element in de dorpsweide die als kwaliteit aanwezig is. Deze kwaliteit zou nog meer uitgebuit kunnen worden voor recreatie. De mocca kleur van het water zal hierbij een rol kunnen spelen.Verschillende plekken in het gemeenschappelijkehart van de dorpsweide1. de sportkamer; door groen omzoomd buitensport collectieve gebouwen gebied, bij uitstek ontmoetingsplek voor jongeren en grotere kinderen. Deze plek kan nog verder worden uitgebuit en meer bieden aan jongeren om hier een goede tijd te hebben.2. Een groen plein rondom een kruising van wegen, nu alleen een rotonde met een paar bankjes. Deze plek heeft de potentie om een openluchtplein te worden voor culturele evenementen, theater- en muziekuitvoeringen. Hier zou een muziekkapelletje of een mobiel koffiepunt een plek kunnen krijgen.3. MFC, in dit geval een gebouw met daarbij een terras aan het water.4. brug, die de verschillende plekken verbindt en als de huidige rotonde midden op de dorpsweide verblijfsplek zou moeten worden vormgegeven. water over de dorpsweide-8- 9.
bomenrijen strook met collectieve gebouwen hart van de dorpsweide waterverschillende zones op de dorpsweide sportkamer MFC groen plein brugverschillende plekken in het gemeenschappelijke hart van de dorpsweide -9- 10.
legenda12 herstellen groene veld13 aanpassen padenstelsel14 kunst op de dorpsweide15 water16 muziekkoepel17 film op de dorpsweide18 buitenruimte bij het MFC19 opwaarderen sportveld20 aanlegplek kano's en kleine bootjes- 10 - 11.
overzicht van de projectnummers - 11 - 12.
project 12herstellen groene veldherstellen groene veld veld staan. Op sommige plekken zijn in de loopDe open groene ruimte is een unieke kwaliteit in der tijd afzettingen en heggen ontstaan, dezeNagele, Door de prachtige bomen, die er nu staan, doen afbreuk aan de kwaliteit van dit openontstaat een beschutting van verschillende plekken groene veld. Voorstel is om daar waar mogelijkwaardoor deze kwaliteit nog wordt benadrukt. Om de begroeiingen en afzettingen rond de gevelsdeze kwaliteiten te versterken zijn een aantal ingrepen verwijderen en het gras weer tot aan de gevelnodig: laten doorlopen.1. dichte begroeiing verwijderen. Op sommige 3. herstellen van de randen, Aan de raden van plekken is de dorpsweide dicht begroeid geraakt. het veld is op een aantal plekken "geknabbeld" Om het open karakter van de het groene veld te Dit maakt de grens van het veld onhelder en herstellen, stellen wij voor om de overbegroeiing onduidelijk. Stoepen en parkeerplaatsen zijn te verwijderen. Bomen waar onderdoor gekeken hier debet aan. Voorstel is om deze randen te kan worden kunnen blijven staan. Rondom de herstellen. Als er paden nodig zijn, dan dienen speelpleinen van scholen geven de bossages deze als "losse" paden op het veld te liggen, beschutting. Hier zijn deze passend en kunnen dus niet aan de rand. Parkeren wordt in het blijven staan. Belangrijk is de vormgeving van de straatprofiel opgelost. overgangen hierbij. Zoals bijvoorbeeld tussen het museum en de naastgelegen school. (zie hiervoor ook deel D, Park Nagele en deel H,2. gevels weer vrij in de ruimte laten staan. Een verkeer en parkeren.) belangrijke kwaliteit van de gebouwen op de dorpsweide is dat het gebouwen zijn die op dit- 12 - 13.
dichtgegroeide rand bij een van de basisscholen dichte bossages op de dorpsweideopen groene ruimte op de dorpsweide - 13 - 14.
project 13aanpassen padenstelselHet huidige padenstelsel is op veel plekken verwordentot een recht-toe-recht-aan pad, met onduidelijkeknooppunten. Op deze manier wordt de belevingdie beoogd is met deze routes teniet gedaan. In dehistorische plannen is een padenstructuur te vindenmet geknikte paden die de wandelaar steeds eennieuw perspectief op de ruimte geven en zo eendynamischer beleving van het veld. Dit is een herstel wandelen over de dorpsweidevan de historische waarde van deze routes. Debereikbaarheid van de verschillende delen van hetdorp is vergelijkbaar of wordt beter.Wij stellen voor het padenstelsel zo aan te passenzodat het enerzijds een heldere ontsluiting blijft enanderzijds de beleving van deze prachtige ruimteverrijkt.De rotonde verdwijnt en maakt plaats voor eengroen ontmoetingsplein (zie project 16 e.v.) De padenworden verbeterd en zodanig bestraat dat deze ookvoor ouderen makkelijk begaanbaar blijven. pad ligt op het groene veld de huidige rotonde midden op de dorpsweide pad ligt op het groene veld- 14 - 15.
padenstelsel, padenstelsel, padenstelsel, huidige toestanddefinitief ontwerp 1954 beplantingplan, Mien Ruys, 1955 pad zichtlijn padenstelsel, aanpassingvoorstel - 15 - 16.
project 14kunst op de dorpsweideDe gebouwen op de dorpsweide zijn kunstwerken,die het waard zijn bezichtigd te worden. De opengroene ruimte waarin deze gebouwen staan leent zichuitstekend voor een prachtig beeldenpark met eenmuseale kwaliteit. Het is een kans om deze bijzondereopenbare ruimte te gaan gebruiken als expositieruimtevoor permanente en tijdelijke tentoonstellingen,voor manifestaties en theater en bijzonderekunstprojecten. Langs de routes in de windsingel kan monsieur Jaques, Kröller Mullerdeze tentoonstelling zich ook uitbreiden.Op deze manier wordt deze ruimte nog aantrekkelijkervoor bewoners en buitenstaanders. En het biedtmogelijkheden voor een nieuw elan in het dorp. locatietheater referentie voor kunst op de dorpsweide gemeentemuseum Arnhem, kunst in het water- 16 - 17.
kroonluchter in de boom - 17 - 18.
meubilair in de openbare ruimte,follies en kleine gebouwenTussen de kunstwerken en de schaal van de gebouwenop de dorpsweide zit nog de schaal van de kleinegebouwtjes en meubels. Elementen die qua schaaltussen het kunstwerk en gebouw in zitten.Op de dorpsweide is ruimte voor elementen in dezecategorie. Maar ook op het dorpsplein en in dewindsingel is ruimte voor deze elementen, hiernaasteen serie voorbeelden.Het kunnen meubelelementen zijn om samen opte zitten, een kiosk of de bushalte. Of het zijn kleinegebouwtjes zoals een kiosk, een muziekkoepel, eenmobiel koffiepunt of een drijvend paviljoentje in hetwater en de bushokjes of hele grote kunstwerken.Voor al deze elementen betekent dat er zorgvuldigmoet worden nagedacht waar deze komen en hoeze eruit zien. Het zijn elementen in de stijl van hethistorische Nagele of 'kunstwerken' van deze tijd.Allen met een bijzondere kwaliteit. follie, Tschumibar, atelier van Lieshoutkiosk, John Körmeling bar, atelier van Lieshout- 18 - 19.
bushalte, Rietveld kiosk, Dudokzitelement voor meerdere personen - 19 - 20.
project 15water op de dorpsweideWater is een unieke kwaliteit in de polder, over dedorpsweide stroomt de vaart in bajonetvormigebocht.Het stuk poldervaart in deze bocht leent zich goedom zich hier volgens de historische plannen te latenverbreden als verbijzondering. Op deze manier krijgthet water een nieuwe kwaliteit en wordt een duidelijkzichtbaar element in de dorpsweide, meer dan alleeneen tocht. Hiermee versterkt het de parkachtigekwaliteit van het gebied.Het water wordt zichtbaarder, aantrekkelijker en nodigt definitief ontwerp, 1954 beplantingsplan, 1955uit om er iets mee te doen. De spiegelende werking vaneen groter wateroppervlak geeft een nieuwe dimensieaan de beleving van dit water. Hierbij valt te denkenaan een drijvend paviljoen of drijvende muziekkoepel,recreëren etc.Het water heeft een mokka-achtige kleur, wat iets iswaar in kunstwerken gebruik kan worden gemaakt. de poldervaart met de flauw lopende taluds aan beide zijden. in de sneeuw- 20 - 21.
vaart voor de verbredingvaart na de verbreding - 21 - 22.
gemeenschappelijk hart op de dorpsweideprojecten 16, 17, 18 en 19Het midden van het midden van het dorp. Hier wordt project 16op korte termijn een nieuw multifunctioneel centrum muziekkoepelgerealiseerd. Rondom dit nieuwe centrum in het In dit hart is ruimte voor een muziekpaviljoen, altijd alhart van de weide, ligt een uitgelezen kans om een gepland en nog nooit gerealiseerd, met bankjes voorontmoetingsplek te realiseren voor alle leeftijden. Op mensen om te zitten. Hier is een plek voor bewonersdeze plek liggen een brug, die binnenkort vernieuwd en mensen uit de omgeving voor concerten, theater,gaat worden, een beetje vreemde rotonde, een en gewoon om elkaar te ontmoeten op een mooie dag.speelveld voor oudere kinderen. Al met al een kans Een ruimte voor spontane en geplande voorstellingen.om hier een gemeenschappelijke ontmoetingsplek te Dit gebouwtje wordt een klein kunstwerk op decreëren in de openlucht. In dit kader hiervan zijn de dorpsweide. Op korte termijn kan een er al eenvolgende projecten te onderscheiden: drijvende muziekkoepel in de vaart komen liggen. project 17 film op de dorpsweide Nagele heeft een geschiedenis met Louis van Gasteren en daarmee met film. In Nagele hoort een plek voor film in de openlucht, die zou kunnen op de buitenwand van het MFC, waardoor vanaf de overkant van het water hierheen gekeken zou kunnen worden, op het muziekpaviljoen of gewoon zelfstandig in de ruimte in de buurt van dit centrale hart. project 18 buitenruimte bij het MFC Een terras bij het binnenkort te realiseren MFC in relatie met het water en de andere plekken in de buurt ligt voor de hand. Dit leent zich het best langs het water zodat ook een zichtrelatie met de overkant van het water ontstaat. project 19 opwaarderen sportveld Het huidige sportveld is bij uitstek de plek voor jongeren en de wat oudere kinderen om elkaar te ontmoeten. Het is belangrijk dat deze ruimte een goede relatie heeft met het nieuwe MFC, zodat het niet lijkt alsof deze erachter ligt. Op dit veldje is het mooi oom een tribune te bouwen en met jongeren in overleg te gaan wat zij hier zouden willen. Inderdaad sporten, maar mogelijk zijn ook een skatebaan of andere sportfunctie. brug op de dorpsweide (zie project 11 in deel D) Op de dorpsweide is een nieuwe brug gepland. Wij stellen voor hier een brug van te maken die past bij de uitstraling van het park. Een brug met verblijfskwaliteiten, zodat deze als ontmoetingsplek kan gaan functioneren.- 22 - 23.
impressie van het hart van de dorpsweide - 23 - 24.
referenties voor het gemeenschappelijke hart muziekkoepel Haarlemmerhout, Haarlem muziekkoepel Haarlemmerhout, Haarlemzitelement wat uitnodigt tot ontmoetingen- 24 - 25.
muziekkoepel Noorderplantsoen, Groningen, met filmscherm muziekkoepel Noorderplantsoen, Groningenbuitenevenement in het groen ook in de regen nog publiek - 25 - 26.
project 20aanlegplek kano's en kleine bootjesOp de dorpsweide is plek voor kano's en kleine bootjesom aan te leggen. Vanuit het dorp is het mogelijk omnaar Schokland te varen over de poldertocht. Vanuitdeze tocht kan je via diverse sloten verder varen. In hetdorp of in de buurt van de loswal zou een kanoverhuur(mogelijk in combinatie met een fietsen- verhuur) eenplek kunnen krijgen.- 26 - 27.
- 27 - 28.
colofondeze uitgave is gemaakt door Ontwerplab Nagele in opdracht vanGemeente Noordoostpolder en woningbouwvereniging Mercatus,Emmeloord d.d. 30 juni 2010- 28 - Recommended