Laagdrempelig en sympathiek paasfestival brengt kwaliteit
East of Eastern: masterclass Martijn van Iterson, Benjamin Herman Quartet & Duo Martijn van Iterson-Stefan Lievestro, maandag 9 april 2007, Nijmegen
Voor de vierde maal vond in Nijmegen op tweede paasdag het festival 'East of Eastern' plaats. Ook dit jaar bood het festival veel lokaal en nationaal talent, op meer dan 15 locaties in Nijmegen-Oost. Laagdrempeligheid en kwaliteit zijn twee kenmerken van het festival.
Ook deze editie biedt een aantrekkelijk programma, te beginnen met een uitstekende masterclass gitaar van Martijn van Iterson in café Trianon. Ondanks het vroege tijdstip is de zaal goed gevuld met voornamelijk gitaristen, die hopen zelf te mogen spelen. De publieksparticipatie blijft beperkt tot het stellen van vragen aan Van Iterson, die begint met het spelen van de standard 'Round Midnight' van Thelonious Monk. Op de uitvoering is niets af te dingen: die is perfect. Het geluid van zijn gitaar is vrij kaal en droog. Van Iterson vertelt dat hij niet meer serieus studeert op zijn gitaar, maar voortbouwt op kennis van toonsoorten en –ladders, die hij heeft opgebouwd tijdens een eenzame schoolvakantie. Als hij wordt gevraagd die kennis toe te passen op een willekeurige standard, volgt een imposante demonstratie van zijn kunsten; hij laat stapsgewijs zien welke keuzes hij maakt bij het spelen van de akkoorden, melodielijn en het improviseren over beide.
Hoewel het lijkt of hij ter plekke verzint wat hij speelt, beklemtoont hij dat je al deze theoretische kennis moet hebben opgedaan en bijna automatisch toe kunt passen wanneer je jezelf begeleidt zoals hij doet. Die stelling maakt indruk bij het publiek. Verder benadrukt hij de voordelen van het spelen op een instrument dat je technisch niet beheerst: "Je wordt zo teruggeworpen op je gehoor, aangezien je techniek het laat afweten", stelt hij. Nieuwe auditieve vondsten, zoals uitgebreide pianoakkoorden worden door hem vervolgens weer vertaald naar de gitaar. Door veel te spelen met goede drummers en te letten op hun kunsten heeft hij een zeer ontwikkeld gevoel voor ritme opgebouwd, dat hem van pas komt bij het spelen van solo's. Na het beantwoorden van een reeks vragen volgen er nog paar stukken en is deze informatieve masterclass voorbij.
Een eindje verderop, in de aula van het Canisius College, vindt later die middag een optreden plaats van het Benjamin Herman Quartet. Strak in het pak brengt de band een fantastische, groovende en energieke set waarvan het enthousiasme al snel overspringt op de volle aula. Met name drummer Joost Kroon speelt geweldig: hij is een verrassende vervanger van Han Bennink, die te horen is op de cd 'The Itch'. Het merendeel van het gespeelde materiaal is afkomstig van die cd, maar vandaag klinkt het materiaal een stuk sneller en uitbundiger. Herman zelf heeft het erg naar zijn zin: hij zingt, lacht en danst met de muziek mee, maar houdt tegelijkertijd de regie en het tempo er flink in door anderen niet te lang te laten soleren. Naast punky uitbarstingen (Goudsmit is hier even gretig als altijd) is er ruimte voor wat lucht, zoals in 'Would I Love You, Love You, Love You' van Doris Day. Al met al een zeer geslaagd optreden.
In de Lutherse Kerk spelen bassist Stefan Lievestro en Martijn van Iterson een set in duovorm. Hoewel ze elkaar al twintig jaar kennen, hebben ze weinig samengespeeld. Het is er niet aan af te zien en te horen; zo ongelooflijk goed en ontspannen wordt er samengespeeld. Lievestro, een ontzettend ritmische bassist, is een goede match voor Van Iterson, die met minder noten toekan maar blijft verbazen met zijn techniek. Met name de duizelingwekkende unisono gespeelde melodieën van 'Donna Lee' (een stuk van Charlie Parker) maken indruk. Na een uur is het mooi geweest en begint het bij mij te duizelen. Jazz dien je met mate te consumeren. Al met al heb ik toch een mooie indruk van een zeer sympathiek festival, dat hopelijk nog een lang leven beschoren is.