1 Langer werken voor het pensioen Casper van Ewijk CPB Universiteit van Amsterdam Rotterdam, 20 mei 2005
2 Oudedag in discussie Nederland verwelkomt de 2,5 miljoenste AOW-er en het aantal zal stijgen tot 4,5 miljoen in 2040 pensioenfondsen kampen met tekorten kabinet beperkt fiscale faciliëring prepensioen
9 Conclusie: gematigd optimisme Door economische groei zal de productie per hoofd in 2040 tussen 30% en 120% hoger zijn dan huidige niveau. Stijging van participatie van vrouwen en ouderen kan een zeker tegenwicht bieden aan de vergrijzing, zeker voor de overheidsbegroting
10 Maar: druk op de verzorgingsstaat vergrijzing Solidariteit onder druk? - generatie-conflict - heterogeniteit bevolking verzorgingsstaat heterogeniteit/ individualisering (internationale) belastingontwijking
11 Dreigende spiraal Meer vergrijzingsuitgaven (AOW en zorg) => hogere belastingen => minder arbeid => verder krimpend draagvlak
12 Solide basis voor vergrijzing Pensioen pijlers (totaal = 100) NL Germany Switzerland UK US 1e pijler (AOW) e pijler (aanv.pens.) e pijler
15 Kwetsbaarheid van intergenerationele keten noopt tot bezinning op de oudedagsvoorzieningen - Voorstellen in discussie: - fiscalisering AOW premie - andere vormgeving AOW - NDC - spaarbare AOW - vermindering/aftopping faciliëring pensioenbesparingen - verhoging formele pensioenleeftijd
16 Toekomst van de AOW AOW biedt inkomenszekerheid voor ouderen en zorgt voor intergenerationele risicodeling Voorstel tot verdere fiscalisering van de premie sinds 1998 plafond voor AOW premie van 18,25% groei AOW opgevangen uit algemene middelen SER (2005) stelt voor dit plafond geleidelijk te verlagen Effecten breder draagvlak (huidige oudere generaties betalen mee) daardoor minder verstorend op arbeid herverdeling van ouderen naar jongeren lager rendement op pensioenbesparingen
17 Wereldbank: Notional Defined Contribution omslagfinanciering virtueel punten systeem waarbij de AOW wordt gekoppeld aan de individueel betaalde premie jaarlijks geindexeerd aan lonen of prijzen In steeds meer landen Zweden, Italië, Chili etc. maar vooral als alternatief voor 2e pijler
18 NDC: pro en con Pro: Goede prikkel voor arbeid: De premie is minder verstorend omdat er een individuele bate tegenover staat, nl. een hoger pensioen Con: Minder inkomenszekerheid en minder solidariteit dan een vaste uitkering zoals de AOW
19 Flexibele uittreding NDC biedt flexibele uittreding en beloont langer werken: wie later uittreedt betaalt langer premie en krijgt een hoger pensioen Spaar-AOW dit kan ook binnen de AOW worden geregeld, door de AOW spaarbaar te maken,nl maak de AOW actuarieel fair: hoger pensioen bij later uittreden
20 Fiscale stimulering pensioenbesparingen Overheidssubsidie op pensioenbesparingen bedraagt effectief % van de inleg Vrijstelling vermogensrendementheffing Omkeerregel Neemt in de toekomst af bij fiscalisering van AOW premie
21 Waarom stimuleert de overheid pensioenbesparingen? paternalisme mensen zijn kortzichtig moral hazard mensen sparen te weinig en laten het aankomen op steun van anderen (kinderen, bijstand,.) Maar critici: Subsidie niet effectief omdat alleen de hogere inkomens dankbaar gebruik maken van de mogelijkheid hun belastingen te verminderen maakt de inkomensverdeling ongelijker ontmoedigt investeringen in human capital
22 Verhoging van de formele pensioenleeftijd tot 67 jaar AOW (% BBP) Werkgelegenheid (%) Productie (%) BTW (tarief) Overheidschuld (% BBP)
24 Conclusies Vergrijzing lijkt in Nederland betaalbaar Mix van 1e, 2e, en 3e pijler biedt solide basis en verdeling van risico s Toch bezinning of het niet efficiënter kan intergenerationele keten is kwetsbaar gepensioneerden worden rijker en kunnen meer zelf betalen streven naar minder verstoring van arbeid betere stimulans om langer te werken ( spaar-aow ) is fiscale faciliëring (in deze omvang) nog wel efficiënt? Nationaal pensioendebat is nog maar net begonnen
SUMMARY AND CONCLUSIONS Nederlandse samenvatting (Executive summary in Dutch) De vergrijzing van de beroepsbevolking betekent een grote uitdaging voor de Nederlandse overheid. De toename van het aantal
CPB Notitie Datum : 5 oktober 2004 Aan : Vaste commissie voor Financiën, 2e Kamer Bijdrage hoorzitting VUT/prepensioen-levensloop 11-10- 2004 Het wetsvoorstel behelst drie elementen die achtereenvolgens
Het Nederlandse Pensioenstelsel na de Crisis Prof. S. van Wijnbergen University of Amsterdam svanwijnbergen@gmail.com Hoe schokbestendig is het Nederlandse Pensioenstelsel? Langdurige en onzekere herstelperiode