Rotterdam () is een grootstedelijke gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland en telt  inwoners () volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op een oppervlakte van 319,35 km² (waarvan meer dan een derde water). Hiermee is de gemeente qua inwoners de op een na grootste gemeente van Nederland. De gemeente maakt deel uit van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Rotterdam is de gemeente met het hoogste percentage inwoners met een  migratieachtergrond, op  had  van de inwoners een niet-westerse migratieachtergrond.

Geografie

Stadskwartieren
De gemeente Rotterdam bestaat uit veertien 'gebieden' (stadskwartieren) die elk een eigen gebiedscommissie hebben. De havengebieden vallen direct onder de gemeente. De stadskwartieren zijn:

Woonplaatsen

Groei 

Rotterdam is sinds de negentiende eeuw gegroeid door toename van de verstedelijking, bevolkingsgroei, gemeentelijke herindelingen en annexaties van omringende gemeenten. De stad Rotterdam maakte vooral vanaf 1850 een sterke groei door. Aanvankelijk probeerde men de bevolking te huisvesten binnen de bestaande gemeentegrenzen, maar al snel bleken deze ontoereikend. Daarom werden buurgemeenten geannexeerd of moesten zij grondgebied aan Rotterdam afstaan. Soms ging Rotterdams grondgebied over naar een andere gemeente.
 1816: annexatie van de gemeente Cool
 1870: grondgebied verkregen van de gemeenten Charlois, IJsselmonde en Katendrecht ten behoeve van havens en stadsuitbreiding op de huidige Kop van Zuid
 1886: annexatie van de gemeente Delfshaven (13.651 inwoners)
 1895: annexatie van de gemeenten Charlois (12.154 inwoners) en Kralingen (21.132 inwoners), tevens grondgebied verkregen van de gemeenten IJsselmonde en Overschie
 1903: grondgebied verkregen van de gemeente Overschie
 1904: grondgebied verkregen van de gemeente Hillegersberg
 1909: grondgebied verkregen van de gemeente Schiedam
 1914: grondgebied verkregen van de gemeenten 's-Gravenzande (dorp Hoek van Holland, 2964 inwoners), Naaldwijk en Rozenburg
 1926: grondgebied verkregen van de gemeente Schiedam
 1934: annexatie van de gemeenten Hoogvliet (1331 inwoners) en Pernis (4988 inwoners) - hier waren de inwoners sterk op tegen, tevens grondgebied verkregen van de gemeenten Poortugaal, Rhoon en Schiedam
 1939: grondgebied verkregen van de gemeenten 's-Gravenzande en Naaldwijk
 1940: grondgebied verkregen van de gemeenten Overschie en Schiedam
 1941: annexatie van de gemeenten Hillegersberg (25.638 inwoners), IJsselmonde (9183 inwoners), Overschie (11.639 inwoners) en Schiebroek (8030 inwoners), tevens grondgebied verkregen van de gemeenten Barendrecht, Berkel en Rodenrijs, Capelle aan den IJssel, Kethel en Spaland (tegelijkertijd geannexeerd door Schiedam), Rozenburg, Schiedam en Vlaardingen
 1953: grondgebied geruild met de gemeente Schiedam
 1966: grondgebied verkregen van de gemeenten Geervliet, Heenvliet, Rozenburg, Spijkenisse en Zwartewaal ten behoeve van de Europoort
 1972: grondgebied verkregen van en afgestaan aan de gemeente Oostvoorne, tevens grondgebied verkregen van de Staat (Noordzee) ten behoeve van de Maasvlakte
 1976: grondgebied verkregen van en afgestaan aan de gemeente Rhoon
 1978: grondgebied verkregen van en afgestaan aan de gemeente Capelle aan den IJssel, tevens grondgebied verkregen van de gemeente Zevenhuizen
 1980: grondgebied verkregen van de gemeenten Brielle, Oostvoorne en Rozenburg
 1985: grondgebied verkregen van de gemeenten Rozenburg en Poortugaal (oostelijke nieuwbouwwijken van Hoogvliet, 17.032 inwoners) en afgestaan aan de nieuwe gemeente Albrandswaard, waarin Poortugaal en Rhoon werden samengevoegd
 1995: grondgebied verkregen van de gemeenten Nieuwerkerk aan den IJssel en Zevenhuizen-Moerkapelle ten behoeve van de Vinex-wijk Nesselande, tevens grondgebied afgestaan aan Ridderkerk
 1997: grondgebied verkregen van de gemeente Capelle aan den IJssel
 2001: grondgebied geruild met de gemeente Capelle aan den IJssel
 2008: grondgebied van de staat (Noordzee) voor de aanleg van de Tweede Maasvlakte
 2010: annexatie van de gemeente Rozenburg (ca. 12.500 inwoners)
Een bijzondere situatie betreft Rotterdam Albrandswaard, een Rotterdams bedrijventerrein dat niet in de gemeente Rotterdam maar in de gemeente Albrandswaard is gelegen en waar de borden voor de bebouwde kom aangeven: "Rotterdam (gem. Albrandswaard)"

Topografie

Topografisch kaartbeeld van de Gemeente Rotterdam, per juni 2023 (terrein op basis van luchtfoto medio 2022; water op basis van bathymetrische bronnen 2015-2022; gebouwen en wegen per juni 2023).

Bestuur

College van burgemeester en wethouders

College 2022-2026
Het college van burgemeester en wethouders voor de periode 2022-2026 wordt gevormd door een coalitie van de partijen Leefbaar Rotterdam (3 wethouders), VVD (2 wethouders), D66 (2 wethouders) en DENK (2 wethouders). Het college bestaat uit:

College 2018-2022
Het college van burgemeester en wethouders voor de periode 2018-2022 werd gevormd door een coalitie van de partijen GroenLinks (2 wethouders), VVD (2 wethouders), D66 (2 wethouders), PvdA (2 wethouders), CDA (1 wethouder) en CU-SGP (1 wethouder). Het college werd op 5 juli 2018 na 107 dagen onderhandelen beëdigd. Het college bestaat uit:

College 2014-2018
Het college van burgemeester en wethouders voor de periode 2014-2018 werd gevormd door een coalitie van de partijen Leefbaar Rotterdam (3 wethouders), D66 (2 wethouders) en CDA (1 wethouder). Het college bestond uit:

Oorspronkelijk zou Ingeborg Hoogveld (LR) wethouder voor stedelijke ontwikkeling en integratie worden maar zij werd door de gemeenteraad weggestemd uit vrees voor belangenverstrengeling aangezien zij de partner is van Marco Pastors, die topambtenaar is in Rotterdam-Zuid. Wethouder Ronald Schneider (LR) stapte op 28 juni 2017 op naar aanleiding van de miljoenenfraude bij het project Waterfront. Wethouder Hugo de Jonge (CDA) verliet het college om minister te worden in het kabinet Kabinet-Rutte III. Op 22 februari 2018 is Langenberg opgestapt in verband met grote vertraging en dito kostenoverschrijding van de metroverbinding met Hoek van Holland, de verlenging van metrolijn B. Zijn portefeuille is in verband met de nog korte resterende zittingsperiode van het college verdeeld over de andere wethouders.

College 2010-2014
Het college voor de periode 2010-2014 werd gevormd door een coalitie van de partijen PvdA (3 wethouders), D66 (2 wethouders), VVD (2 wethouders) en CDA (1 wethouder). Het college bestond uit:

College 2006-2010
Het college voor de periode 2006-2010 werd gevormd door een coalitie van de partijen PvdA, CDA, VVD en GroenLinks. Het college werd op 18 mei 2006 beëdigd. De burgemeester was Ivo Opstelten.

Het college kende sinds de beëdiging in 2006 een aantal wisselingen. In 2007 zwaaide VVD-wethouder Roelf de Boer vanwege een burn-out af. In 2008 werd GroenLinks-wethouder Orhan Kaya vervangen door Rik Grashoff. In april 2009 stapte de VVD uit het gemeentebestuur; de coalitie bleef overeind en had nog een krappe meerderheid van 23 van de 45 zetels. De twee VVD-wethouders Jeannette Baljeu en Mark Harbers werden vervangen door een PvdA- en CDA-wethouder. Daarmee had het CDA met slechts drie raadszetels ook drie wethouders - een opmerkelijke situatie. In juli 2009 stapte CDA-wethouder Leonard Geluk op vanwege een nieuwe baan als voorzitter van ROC Midden Nederland. Daarmee was Geluk de vijfde wethouder die sinds 2006 voortijdig opstapte.

Wethouders:
 Hamit Karakus (PvdA), wethouder wonen en ruimtelijke ordening
 Jantine Kriens (PvdA), wethouder volksgezondheid, welzijn en maatschappelijke opvang, tevens locoburgemeester
 Dominic Schrijer (PvdA), wethouder werk, sociale zaken en grotestedenbeleid
 Hans Vervat (PvdA), wethouder economie, verkeer en vervoer
 Lucas Bolsius (CDA), wethouder haven en financiën
 Peter Lamers (CDA), wethouder buitenruimte, sport en concernorganisatie
 Rik Grashoff (GroenLinks), wethouder participatie, cultuur en milieu

Verleden

In het verleden werd het college van b&w gevormd uit de volgende coalities van partijen:
 College 1974-1978: PvdA (8 wethouders)
 College 1978-1982: PvdA (8 wethouders)
 College 1982-1986: PvdA (7 wethouders), D66 (1)
 College 1986-1990: PvdA (7 wethouders), D66 (1), VVD (1)
 College 1990-1994: PvdA (6 wethouders), CDA (2), VVD (1)
 College 1994-1998: PvdA (2 wethouders), D66 (1), VVD (1), CDA (1), GroenLinks (1)
 College 1998-2002: PvdA (3 wethouders), VVD (2), CDA (1), GroenLinks (1)
 College 2002-2006: Leefbaar Rotterdam (3 wethouders), CDA (2), VVD (2)
 College 2006-2009: PvdA (3 wethouders), CDA (2), VVD (2), GroenLinks (1), tot opstappen VVD in april 2009
 College 2009-2010: PvdA (4 wethouders), CDA (3, later 2), GroenLinks (1)
 College 2010-2014: PvdA (3 wethouders), D66 (2), VVD (2), CDA (1)
 College 2014-2018: Leefbaar Rotterdam (3 wethouders), D66 (2), CDA (1)
 College 2018-2022: VVD (2 wethouders), GroenLinks (2), D66 (2), PvdA (2), CDA (1), CU-SGP (1)
Met uitzondering van de periode 2002-2006 en de periode 2014-2018 heeft de PvdA sinds de Tweede Wereldoorlog altijd deel uitgemaakt van het college.

Gemeenteraad

Verkiezingen vanaf 2002
Uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen van 2002, 2006, 2010, 2014, 2018 en 2022:

Noot: De tabel bevat de oorspronkelijke zetelaantallen direct na de gemeenteraadsverkiezingen; tussen haakjes staat wat de zetelaantallen daarna waren.

In de raadsperiode 2002-2006 begonnen acht raadsleden hun eigen fractie.

Uit Leefbaar Rotterdam gestapt (totaal 6 zetels):
 fractie "Van Heijgen": 1 zetel
 fractie "Kok": 1 zetel
 fractie "Maronier": 1 zetel
 fractie "Smit" (Nieuw Rechts) : 1 zetel
fractie "Siemons": 1 zetel
fractie "Dorsman": 1 zetel
Uit de PvdA gestapt:
 fractie "Dos Santos": 1 zetel
Uit GroenLinks gestapt:
 fractie "Bourzik": 1 zetel

In de raadsperiode 2014-2018 stapte het Leefbaar Rotterdam-raadslid Mohammed Anfal over naar NIDA, waardoor de coalitie haar meerderheid in de raad verloor. Het D66-raadslid Jos Verveen werd uit de partij gezet. Hij bleef in de gemeenteraad en deed met de partij "Stadsinitiatief" mee aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2018. De partij kreeg 3.796 stemmen, te weinig voor een zetel in de raad (kiesdeler 5.128+26/45).

Verkiezingen 1962-1998
Uitslagen van eerdere gemeenteraadsverkiezingen, vanaf 1962:

Noot 1: partijen als CDA, GL en CU bestonden vroeger uit andere partijen die later zijn samengegaan in hoe ze nu heten. Vanwege de vergelijkbaarheid is de huidige naam ook voor het verleden gebruikt.

Noot 2: verdeling CP/CP'86/CD: CP behaalde 1 zetel in 1986, CP'86 behaalde 1 zetel in 1990 en 1994, CD behaalde 1 zetel in 1990 en 5 zetels in 1994.

Noot 3: overige partijen: Boerenpartij (3 zetels in 1966), Bejaardenpartij 65+ (1 zetel in 1970), Solidair '93 (1 zetel in 1994), Unie 55+ (1 zetel in 1998).

Gemeentelijke diensten
De gemeente Rotterdam kent per 20-5-2022 de volgende takken van dienst:
 Cluster Bestuur- en Concernondersteuning (BCO)
 Cluster Stadsontwikkeling (SO)
 Cluster Werk & Inkomen (W&I)
 Cluster Maatschappelijke Ontwikkeling (MO)
 Cluster Dienstverlening (DV)
 Cluster Stadsbeheer (SB)
Daarnaast heeft de gemeente Rotterdam de volgende organisatie-onderdelen, die rechtstreeks onder de algemeen directeur zijn gepositioneerd:

 Directie Middelen en Control;
 Concern Auditing;
 Directie Veiligheid.

Nauw verbonden stichtingen
De volgende stichtingen zijn per april 2007 nauw verbonden aan de gemeente Rotterdam:
 Stichting Koninklijke Rotterdamse Diergaarde "Blijdorp"
 Stichting Kunstzinnige Vorming Rotterdam (SKVR)
 Stichting Rotterdam Philharmonisch Orkest (RPhO)
 Stichting Museum Boijmans van Beuningen
 Stichting Wereldmuseum Rotterdam
 Stichting Maritiem Museum Rotterdam
 Stichting Historisch Museum Rotterdam
 Stichting Centrum Beeldende Kunst
 Stichting Luxor Theater
 Stichting Concert- en Congresgebouw De Doelen
 Stichting Rotterdamse Schouwburg
 Stichting Theater Zuidplein

Stedenbanden 
Rotterdam heeft meerdere partner- en zustersteden en zusterhavens. Tevens heeft het een Pact van Eeuwige Vriendschap met het Franse dorp Carla-Bayle. Sinds 2008 gaat Rotterdam nadrukkelijk geen nieuwe zusterbanden meer aan. Bestaande zuster- en partnerbanden hebben geen prioriteit in het internationale beleid.

De Turkse president Recep Tayyip Erdoğan eiste op 15 maart 2017 dat Istanboel haar stedenband met Rotterdam zou verbreken. Een woordvoerder van de gemeente Rotterdam zei daarop dat die twee steden geen officiële stedenband hebben. Wel heeft de stad aan de Maas vaak met de autoriteiten van Istanboel samengewerkt.

Aangrenzende gemeenten

Zie ook 
 Lijst van Rotterdammers
 Lijst van burgemeesters van Rotterdam
 Lijst van rijksmonumenten in Rotterdam
 Lijst van oorlogsmonumenten in Rotterdam
 Rotterdam (stad)

Externe links 

 Gemeente Rotterdam
 Gemeentearchief Rotterdam