Is de schrijver man of vrouw, zwart of wit, homo of hetero? Het maakt niets uit | Trouw
Is de schrijver man of vrouw, zwart of wit, homo of hetero? Het maakt niets uit
Het is helemaal niet erg dat vrouwelijke of zwarte auteurs slecht scoren op literatuurlijstjes. Boeken kies je op grond van kwaliteit, meent Antoine Borgers.
Antoine Borgers 22 oktober 2020, 9:26
Schrijven vrouwen echt slechter dan mannen? Deze vraag stelde Maaike Meijer op 11 oktober in Trouw in het essay 'De eeuwige prijzenkloof'.
Ik weet niet of de liefde voor lijstjes voorbehouden is aan Nederlanders. Dat heb ik nooit uitgezocht. Maar feit is dat we op internet talloze lijstjes kunnen vinden over de meest uiteenlopende onderwerpen.
Ook de literatuur ontkomt daar niet aan. Zo vinden we 'de honderd beste boeken', 'de beste Engelse boeken', 'de beste Franse boeken'. Ik heb nog geen lijstje gevonden van de beste vrouwenboeken, hoewel er wel reclame figureert gebaseerd op het idee dat vrouwen per se bepaalde boeken moeten hebben gelezen.
Nu heb ik zelf enige tijd geleden een presentatie samengesteld van circa zeventig boeken die naar mijn idee de moeite waard zijn om te lezen. De criteria waren: geen Nederlandse, Engelse, Duitse of Franse auteurs, omdat die boeken al bij de vakken van moderne vreemde talen worden gelezen.
Ik heb mijn best gedaan om vrouwelijke auteurs te vinden en kwam tot 9. Dat is nog geen 13 procent. Zou ik een lijst hebben gemaakt met de honderd beste boeken van de wereldliteratuur, dan zou de score vermoedelijk op 1 zijn uitkomen. Het op zoek gaan naar vrouwelijke auteurs is mij ingegeven door het spook van de politieke correctheid dat nu om ons heen waart.
De vraag is of het erg is dat maar zo weinig vrouwelijke of bijvoorbeeld zwarte auteurs voorkomen in de bes­te lijstjes. Naar mijn idee is dat helemaal niet erg. Ik kies geen boek op grond van het geslacht van de schrijver en kijk ook niet naar zijn of haar kleur. Evenmin bekijk ik of er wel voldoende vrouwelijke of gekleurde personages in het boek voorkomen.
Ik kies een boek op basis van de informatie die ik heb over de auteur en de inhoud. Zo weet ik dat Mar­guerite Yourcenar een zeer goede schrijver is. Tijdens het lezen van haar boeken heb ik genoten. Ik vind Connie Palmen eveneens een goede schrijver, niet omdat zij vrouw is, maar omdat zij goed schrijft. Ik tel de bijvoeglijke naamwoorden en voorzetsels niet, ik lees het verhaal en op grond van mijn leeservaring bepaal ik of ik het boek goed vind of juist niet. Daarnaast kan de tekst op de achterflap een rol spelen of de uitgever en eventuele recensies.
Saramago koop ik blindelings
Wanneer ik een boek tegenkom van José Saramago, koop ik dat blindelings. Ik vind Saramago een goede auteur, niet omdat hij de Nobelprijs heeft gewonnen, maar omdat ik zijn verhalen goed vind. Daarbij slaagt hij erin zijn verhalen beeldend te beschrijven.
Een recensie zegt niet alles. Ik las goede recensies, maar vervolgens vielen de boeken mij tegen. De achterflaptekst geeft een summiere indicatie, maar een ervaren lezer weet al vrij spoedig welk vlees hij in de kuip heeft.
Kortom, vrouwen of mannen, het doet er allemaal niet toe. Laten we eens ophouden met alles te categoriseren in man, vrouw, zwart, wit, homo of hetero. Moet ik – omdat ik hetero ben – de boeken van homo's afwijzen? Wat een onzin. Gerard Reve is een van de beste schrijvers van de Nederlandse literatuur. Datzelfde geldt voor Louis Couperus. In mijn rijtje van honderd beste boeken komt een zwarte schrijver voor. Word ik dan aan de schandpaal genageld?
Ten slotte heb ik nog even de tophonderd van de wereldliteratuur geraadpleegd. Wat blijkt? Zes vrouwen. Laten we niet vergeten dat al die mannelijke auteurs allemaal uit moeders afkomstig zijn. Moeders gaven hen 50 procent van hun genen. Waar zijn mannen zonder moeders? Waar zijn de mannen zonder vrouwen?
En weer is er maar één vrouwelijke auteur genomineerd voor de Boekenbon Literatuurprijs die in november zal worden uitgereikt. Hoe komt het toch? Maaike Meijer leest Dit is geen vrouwenboek van Corina Koolen en duidt de 'prijzenkloof' in de literatuur.