Ruim een jaar geleden kwam ik voor het eerst in het atelier van Anuli Croon. Dat was ook mijn eerste kennismaking met haar werk dat mij verraste, maar me tegelijkertijd vertrouwd voorkwam.
Haar kleurrijke, strak vormgegeven schilderijen en prenten boorden, zo kon ik dit gevoel van affiniteit later verklaren, een arsenaal aan van tekens, beelden en indrukken, dat in mijn geheugen – en zeker ook in dat van veel anderen ­ is opgeslagen. Gul geeft Anuli Croon haar beeldbronnen prijs. Ik zag verwijzingen naar kunst en volkskunst van dichtbij en van ver, naar stripfiguren en reclame, naar gebruiksvoorwerpen en stofpatronen of naar universele symbolen voor gebaren en lichaamstaal. In de herkenbaarheid van haar beeldtaal lag voor mij de mogelijkheid van direct contact met haar kunst.
Deze uitnodigende verstaanbaarheid, nog eens versterkt door de heldere opbouw die de gelaagdheid van de composities inzichtelijk maakt, wekt in eerste instantie de indruk van toegankelijkheid. Van kunst waar je simpel van kunt genieten door je ogen de kost te geven.
Slaat die figuur in de serie 'Tronie & stad' zijn armen om een andere figuur heen ter bescherming, koestering? Of juist het tegenovergestelde: is het een vijandig naderbij sluipen, onderwerping? Is die opgeheven hand daar een vriendelijke begroeting of een autoritair gebaar dat 'Halt !' roept? En zijn de 'Tronies' enkel grappige figuren, weggelopen uit een strip, of voeren ze iets in hun schild?
Het woord 'tronie' is al dubbelzinnig. Meestal betekent het een lelijk, onsympathiek gezicht. Voor die omschrijving zijn de tronies te schematisch, ze zijn niet per se als lelijk te betitelen. De variatie zit in hun verschillende houdingen en kleuren van zacht tot donker, van vrolijk tot somber.
Of zou 'tronie' eerder verwijzen naar een oud gebruik in de kunst om bij wijze van oefening 'types' uit te beelden? In verschillende schilderijen en reproducties van haar grote openbare werken zie ik ineens Anuli als 'tronie' opduiken, zoals Rembrandt voor zijn 'tronies' vaak zichzelf als model heeft gebruikt. Ik herken haar aan de contouren van haar haar en het halsdoekje dat ze wel eens draagt.
Op het tweede gezicht pas toont het merendeel van deze schilderijen een claustrofobische binnenwereld, hermetisch van de buitenwereld afgesloten. Achter een rasterwerk doemt een zwart bos of een donkere hemel op. Buiten dreigt gevaar en binnen zit je opgesloten.
Al die schijnbaar tegengestelde kwaliteiten van openheid en geheimzinnigheid, van decoratieve speelsheid en diepzinnigheid, behouden ook de monumentale werken die zij in opdracht heeft gemaakt. Die zijn voornamelijk in Rotterdam te zien in semi­publieke ruimtes waar je niet zomaar langsgaat om ze vaker te bekijken en telkens iets nieuws te ontdekken in de weelde van kleur en betekenis.
Nu hoop ik maar dat wanneer ik heel oud word Anuli Croon ook in mijn bejaardenhuis een grote wand of raam mag maken. Het zou mij zeker troosten en mijn dan gekrompen wereld groter maken.