Staten-Generaal - Parlementaire monitor
Staten-Generaal - Hoofdinhoud
Onder de Staten-Generaal verstaan we de Tweede en Eerste Kamer gezamenlijk. Formeel is er dan ook sprake van de Eerste Kamer der Staten-Generaal i en van de Tweede Kamer der Staten-Generaal i. Beide Kamers kunnen tevens in Verenigde Vergadering i bijeenkomen.
Tegenwoordig is de Staten-Generaal sterk veranderd ten opzichte van de Bourgondische tijd. Hieronder is per onderwerp te vinden hoe de Staten-Generaal vandaag de dag werkt en hoe het zich heeft ontwikkeld.
Controlerechten
Binnen de Staten-Generaal hebben zowel de Eerste als de Tweede Kamer de taak om het kabinet te controleren. In theorie hebben beide Kamers nagenoeg dezelfde controlerechten, die samenhangen met de grondwettelijk inlichtingenplicht van de regering. Bij de controletaak van de Staten-Generaal zijn verschillende parlementaire rechten van belang. Er is verschil tussen de wijze waarop Tweede en Eerste Kamer gebruikmaken van deze rechten.
De Staten-Generaal bestaat uit 225 leden. 150 leden vormen samen de Tweede Kamer i en de andere 75 leden maken deel uit van de Eerste Kamer i. De leden van de Tweede Kamer worden direct gekozen tijdens de Tweede Kamerverkiezingen i. Eerste Kamerleden worden indirect gekozen: tijdens de Provinciale Statenverkiezingen i kiezen burgers de leden van de Provinciale Staten i en die leden kiezen vervolgens de Eerste Kamerleden.
In de Staten-Generaal worden alle besluiten genomen in vergaderingen. Het is gebruikelijk dat vergaderingen van de Eerste en Tweede Kamer openbaar zijn. De openbare vergaderingen zijn ook online te volgen. Kamerfracties overleggen ook in fractievergaderingen. Dan wordt afgestemd wat de standpunten van de fractie zijn. De fractievergaderingen zijn wel besloten. De notulen van de openbare vergaderingen worden de 'handelingen i' genoemd.
Tijdens de Republiek (1588-1795) was de Staten-Generaal i de vergadering van de Republiek der zeven Verenigde Provincies (Gelderland, Holland, Zeeland, Utrecht, Friesland, Overijssel en Stad en Lande van Groningen). De Staten-Generaal was toen de soevereine macht (confederale regering) van de Republiek.
De zeven provincies hadden ieder een vast aantal afgevaardigden, die als afgezanten waren te beschouwen. Zij waren 'gedeputeerde ter Staten-Generaal' en hadden de titel 'Hunne Hoogmogende Heren'. De afgevaardigden kwamen met duidelijke instructies van hun provincie naar Den Haag en voerden desgewenst opnieuw overleg over hun standpuntbepaling (last en ruggespraak i). Op 1 maart 1796 werden de toenmalige Staten-Generaal opgevolgd door de (Eerste) Nationale Vergadering i.
In 1814-1815 i bestond de Staten-Generaal uit één Kamer. In 1815 kwamen er vanaf de buitengewone zitting i van 21 september twee Kamers.