Een gaffel is een Y-vormige figuur in een wapenschild, waarvan de drie benen elkaar in het hart van het schild ontmoeten. De breedte is 1/3 tot 1/5 van de breedte van het wapenschild. Het is vermoedelijk een nabootsing van het pallium van bisschoppen.

Varianten 
 Bij een omgekeerde gaffel is de Y-vorm 180° gedraaid.
 Bij een verkort gaffel komen de uiteinden niet volledig tot in de hoeken.
 Bij een palliumgaffel is het onderste been gefronst

Drie voorwerpen, gerangschikt in de richting van de gaffel, noemt men "gaffelgewijze geplaatst".

Afbeeldingen 

Heraldiek