In de Rooms Katholieke traditie staat de meimaand in het teken van Maria. De oorsprong hiervan ligt in de verering van de Romeinse godin Maia, wat oorspronkelijk ‘moeder’ betekende. Dus bedacht men in de Middeleeuwen dat deze maand een prachtige aanleiding is de ‘moeder Gods’ te vereren. Met ‘Maria visitatie’ wordt deze periode op de 31 mei afgesloten. Inmiddels is er in onze lage landen nog nauwelijks sprake van Maria-verering en in de oecumenische toenadering is zij eerder een struikelblok dan een verzoenende moeder. Door mijn kennismaking met de protestantse ‘Marienschwestern’ in Duitsland meer dan veertig jaar geleden ben ik aan het denken gezet. ‘Alle geslachten zullen mij voortaan gelukkig prijzen’, zingt Maria in het Magnificat (Lucas 1:48). Maar de uitbundige Maria-devotie bij katholieken maakte dat Maria bij protestanten alleen rond Kerst even mag meedoen. Daarna moet ze weer terug in de doos bij de kerstversiering. Jammer, want via Maria kun je net even anders naar de kerk en jezelf leren kijken.
Het is het ‘fiat’ van Maria – ‘mij geschiede naar uw woord’ – dat ruimte maakte voor de komst van Christus. Zij is ‘beeld’ van de Kerk die Christus in de wereld mag brengen. De mannen hebben altijd hoog van de (kerk)toren geblazen in de geschiedenis, maar zonder haar fiat en het getuigenis van de vrouwen bij het graf hadden wij de genade niet leren spellen.
Al komt het woord ‘genade’ niet meer voor in de ‘Bijbel in Gewone Taal’, toch snappen gewone mensen verdraaid goed wat dat is. Meimaand, moedermaand, vol van genade! Dat begint al gelijk op de 1e mei, de dag van de arbeid. Dat je werk hébt en werken kunt, dat is immers allerminst vanzelfsprekend. Iemand moet iets in je zien, je een kans geven. Over 4 en mei mei kan ik kort zijn: mijn vrijheid, onze rechtsstaat danken we aan wie hun leven offerden. Op de 12e mei schonk mijn moeder mij het leven en ik ben haar daarvoor nog steeds dankbaar. Het is ook ‘dag van de verpleging’, deze geboortedag van Florence Nightengale. Welk een goedheid wordt ons deel in (mantel)zorg en vindplaatsen van barmhartigheid! De 17e mei is het alweer zeven jaar geleden dat Neeltje en ik in de Waalse kerk de zegen over ons huwelijk ontvingen. Om het met de dichter te zeggen: ‘bloeien aan dorens van de rouw lachend de rozen open’. ‘Moederdag’ hoeft misschien niet van u, commerciële uitvinding. Maar als we bedenken dat de profeet Jesaja de moederliefde met de liefde van God vergelijkt, kunnen we wellicht minder zwaar tillen aan de ‘heidense’ geboortepapieren ervan. Een rabbijnse uitspraak luidt: ‘Omdat God niet overal kan zijn, schiep Hij moeders’. De 24e vieren we Pinksteren en volgens het verslag van Lucas maakte Maria deel uit van de verwachtingsvolle gemeenschap in Jeruzalem. Op iconen zit zij vaak centraal in de kring, want zij heeft aan den lijve de vreugde en pijn van het moederschap ervaren. Die Geest van het moederschap vervult straks heel de kring, opdat tranen gedroogd worden en pijn weggekust.