Saxofonist Yuri Honing: 'Jazzmusici vervelen zich snel' | Het Parool
Saxofonist Yuri Honing: 'Jazzmusici vervelen zich snel'
Saxofonist Yuri Honing heeft met zijn Acoustic Quartet een nieuw album gemaakt, Bluebeard. Na Goldbrun, waarvoor hij in 2018 een Edison kreeg, is het andermaal een voltreffer.
Erik Voermans 24 maart 2020, 10:15
Yuri Honing: 'Virtuositeit om de virtuositeit, daar snap ik allang niks meer van.' Beeld Mariecke van der Linden
Bluebeard heet de nieuwe plaat van het Yuri Honing Acoustic Quartet, waarop de Nederlandse tenorsaxofonist nog verder in zijn eigen wereld is afgedaald dan hij liet horen op zijn vorige album, Goldbrun. De muziek wordt gekenmerkt door poëzie, grote muzikaliteit, doorzichtigheid en ruimte, waarin elke noot, elke tooninflectie, elk akkoord en elke klap en veeg tellen en diepe geheimen lijken te openbaren, zonder dat daar ooit woorden voor te vinden zouden kunnen zijn.
En als er al woorden bestaan, moeten het die van de Amerikaanse dichteres Edna St. Vincent Millay zijn. Het was haar Sonnet VI, uit de bundel Renascence And Other Poems (1917), dat gaat over Blauwbaard, bekend van het sprookje van Perrault, dat bij Honing voor een creatieve katalyse zorgde.
"Ik stuitte op dat gedicht na wat zoekacties op Google over Blauwbaard, een thema dat me fascineert," zegt Honing aan de telefoon. "Oorspronkelijk is Blauwbaard een 17de-eeuwse Franse zedenschets, waarin meisjes worden gewaarschuwd niet met enge mannen mee te gaan. Blauwbaard is bij Perrault een griezelige figuur die in zijn kasteel vrouwen ombrengt."
"Vanuit ons huidige perspectief raakt dat verhaal natuurlijk aan #MeToo, maar daar was het me niet om te doen. Bij Perrault wordt Blauwbaard aan het einde vermoord; in het gedicht van Millay geeft hij in de laatste regels zijn kasteel weg, nadat het meisje stiekem tóch heeft gekeken in zijn geheime kamer. De meervoudige betekenis ervan inspireerde me, omdat je er van alles in kunt zien, net als hopelijk in mijn muziek. ­Iedereen heeft zijn geheimen, soms duister, soms bitter, en het is de vraag of die ooit geopenbaard moeten worden, zelfs in een intieme relatie."
Ziedende ontlading
Bluebeard wordt vanuit de suggestieve leegte van het openingsnummer Bluebeard Maze opgebouwd naar een ziedende ontlading in het slotstuk, Do Not Go Gentle Into That Good Night, die al na een minuut verdwijnt in een fade-out.
"Met dank aan de popmuziek!" zegt Honing met een lachje. "Daar valt óók veel van te leren. Natuurlijk had ik veel langer door kunnen gaan, maar het punt was wel gemaakt, vond ik. En virtuositeit om de virtuositeit, daar snap ik allang niks meer van. Bij die woede-uitbarsting moest ik denken aan Picasso, ook een soort Blauwbaard, die in een verwoestende toorn ontstak toen Françoise Gilot het waagde hem te verlaten, in plaats van andersom, zoals gebruikelijk was."
De fade-out, op jazzplaten een grote zeldzaamheid, onderstreept de uitnodigende kracht van de suggestie waar het Honing op Blue­beard om te doen is, en die de luisteraar de muziek insleurt en rijkelijk ruimte laat voor persoonlijke associaties en gevoelens.
Sfeer van dreiging
De virtuositeit bevindt zich in de timing, de frasering, de toonvorming en de intonatie, of in de verborgen complexiteit van de ritmiek, die de luisteraar voortdurend op een prettige manier in verwarring brengt.
"In het openingsstuk spelen Wolfert (Brederode, de pianist) en Gulli (Gudmundsson, de bassist) in zesachtstenmaat, terwijl Joost (Lijbaart, de drummer) daar in vijven doorheen slaat. Dat creëert een sfeer van dreiging."
Zo is er meer dat de oren doet spitsen. "We hebben de grenzen van het mogelijke opgezocht, zelfs in de stemming van de piano, die ­bizar 'wijd' is, met een iets te hoge diskant en iets te lage bassen, wat mij de ruimte geeft om in mijn intonatie de expressie te versterken en waarbij vibrato een zelfstandig expressiemiddel is. Verder was het onze uitdaging te kijken hoe ver we konden gaan binnen de grenzen van de reguliere harmoniek."
Johnny Cash of klassiek
Op Bluebeard toont Honing opnieuw aan dat hij zich heeft losgezongen van de standaardjazzpraktijk, en een klankwereld heeft geschapen.
"Jazzmusici zijn snel verveeld. Ze willen altijd alles anders, een andere toonsoort, een ander ritme, een bossa'tje, maar ik heb dat idee losgelaten. Ik werk vanuit een meerlagig Europees perspectief, waarin ik intuïtief, maar op basis van kennis en ervaring, alles verwerk wat me fascineert. Van Arabische microintervallen en klassieke componisten, die je veel kunnen leren, tot popzangers als Johnny Cash en Neil Young of een klassiek pianiste als Martha Argerich, die net als ik vanuit de beweging denkt en minder vanuit de puls."
"Ik vind het een rijke gedachte dat ik muziek kan maken met mijn band, opnametechnicus Tijmen Zinkhaan en pianostemmer Nick Compier, die precies begrijpen waar het over gaat."
Bluebeard zou worden gepresenteerd in het Bimhuis, met aansluitend een tournee, waarin zelfs Australië en Indonesië zouden worden aangedaan. "De presentatie is verplaatst naar september. Hopelijk kunnen we ook de tournee later oppakken. Ik lijd nu een substantieel omzetverlies en dat is heel jammer, maar in het licht van de ramp die de wereld nu heeft getroffen, zijn er belangrijker dingen. Ik hoop dat iedereen er goed doorheen komt."