'Wie gaan al die Turkse arrestanten berechten?' « Turkije Correspondent
De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak pleit voor het sturen van waarnemers naar Turkije om de rechtsgang in de gaten te houden. Daar zouden de afgelopen dagen 2.750 rechters en aanklagers zijn opgepakt. ,,President Erdogan zegt dat het allemaal in orde komt met de rechtsgang: nou, laat maar zien dan."
Mark van Assen en Marc Guillet
De mislukte staatsgreep in Turkije heeft geleid tot een golf van zuiveringen in het staatsapparaat. President Recep Tayyip Erdogan maakte afgelopen weekeinde al meteen duidelijk 'het kankergezwel' (waarmee hij de volgelingen van zijn aartsvijand Fethulah Gülen bedoelt) zo snel mogelijk weg wil snijden. Er zouden inmiddels al 20.000 agenten, ambtenaren, rechters, aanklagers en militairen zijn opgepakt of geschorst.
Rosa Jansen, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR), maakt zich grote zorgen om de 2.750 magistraten die zijn afgevoerd naar de gevangenis. ,,Het is natuurlijk nog steeds behoorlijk chaotisch, maar wat we horen is schokkend. Het zijn er net zoveel als wij er in totaal in Nederland hebben." Turkije telt ongeveer 15.000 magistraten.
Ze snapt dat er een mislukte staatsgreep gevolgen heeft, maar denkt daarbij in eerste instantie aan militairen. De snelle actie van Erdogan wekt bij haar de indruk dat er al een lijst met 'verdachte' magistraten klaar lag. ,,Het is nog niet eens duidelijk waar die mensen van verdacht worden. Dat is bij gewone burgers al een voorwaarde, maar bij rechters misschien nog wel meer. Die staan natuurlijk niet boven de wet, maar er moet echt heel wat aan de hand zijn, wil je ze uit hun functie zetten. Nu lijkt het een politieke zuivering van de rechterlijke macht. Dat is ongehoord in een democratisch land."
President Erdogan blijft benadrukken dat hij de Turkse democratie veilig wil stellen. ,,Maar daarvoor moet je ook zorgen dat je rechtsstaat op orde is," zegt Jansen. ,,Wie gaat bijvoorbeeld nu al die arrestanten berechten? Hoe luidt de aanklacht? Krijgen ze wel een eerlijk proces? Zijn die nieuwe rechters onafhankelijk?" Het is wat haar betreft zaak om de ontwikkelingen kritisch te blijven volgen. Het sturen van waarnemers, wellicht van de Europese Unie, zou daarvoor een goed middel zijn. ,,Turkije heeft het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens ondertekend. Daarin zijn de autonomie en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht gewaarborgd. Erdogan zegt dat het allemaal in orde is, nou, laat maar zien dan."
De NVvR heeft het kabinet inmiddels ook gevraagd om, samen met andere landen, zware druk uit te oefenen op Turkije om de magistraten vrij te laten.
Bij het kantoor van de Turkse Vereniging van Rechters en Aanklagers (Yarsav) in Istanboel wordt de telefoon heel de dag niet opgenomen. Zijn de kopstukken van deze kritische organisatie ook opgepakt? Niemand aanwezig om daar antwoord op te geven. Maar het geeft te denken dat het kantoor niet bezet is.
De woordvoerders van de Turkse magistraten hebben de afgelopen tijd herhaaldelijk het nieuws gehaald met hun kritiek op de ingrepen door de Turkse regering. Drie weken voor de mislukte staatsgreep deden ze een beroep op alle verenigingen van juristen, aanklagers, en advocaten om zich uit te spreken tegen het regeringsplan om de structuur van de Hoge Raad en de Raad van State zo te veranderen dat er honderden hoge rechters en aanklagers zullen worden herplaatst of ontslagen.
De boodschap was duidelijk: Verhef je stem tegen dit onzalige plan dat zal leiden tot een autoritair eenmansregime, doelend op president Erdogan.
Voorzitter Mustafa Karadağ veroordeelde het initiatief en noemde het een grove schending van de grondwet.
De International Association of Judges (IAJ), waarbij de Turkse vereniging is aangesloten, heeft fel geprotesteerd tegen het oppakken door de Turkse politie van de 2.750 rechters en aanklagers. "Er is geen enkel bewijs geleverd dat zelfs maar een van deze rechters op een of andere manier betrokken was bij de staatsgreep".