Integriteit | BNR Nieuwsradio
maandag 3 oktober 2016, 0:43 Update: maandag 3 oktober 2016, 6:30
Komende donderdag is het weer de Dag van de Integriteit. Op verschillende plaatsen in het land wordt met congressen, lezingen en workshops uitgebreid stilgestaan bij - wat ik maar zal noemen - de ethische uitdagingen voor leiders in bedrijfsleven, politiek en semi-publieke sector. Helaas belooft het net als vorig jaar vooral een feestje te worden voor moraalridders en fatsoensrakkers. Die weer een podium krijgen om op hoge toon en met geheven vingertje af te rekenen met graaiers en belastingontwijkers. En dat weten we nu wel.
Natuurlijk hebben foute bankiers met perverse prikkels ons acht jaar geleden in een wereldwijde crisis gestort. Natuurlijk lieten politiek en toezichthouders het allemaal gebeuren. Natuurlijk deugt dat allemaal van geen kant. En natuurlijk moeten we alles eraan doen om te voorkomen dat fouten uit het verleden opnieuw tot een recessie kunnen leiden. Helemaal mee eens, dat mag nooit meer gebeuren. Maar de grote schoonmaak die nu wordt gehouden door politiek en media schiet zijn doel ver voorbij.
Want ook al hebben ze groot gelijk, de slinger van fatsoen is intussen te ver doorgeslagen naar de andere kant. De eenzijdige focus van de afgelopen paar jaar op integriteit, transparantie en bonussen heeft geleid tot tunnelvisie bij beleidsmakers. En een wildgroei opgeleverd aan ethische beroepsregels en interne procedures. Zoals de bankierseed, de nieuwe accountantsrichtlijnen, de wet normering topinkomens en de klokkenluidersregeling. Om er maar een paar te noemen.
Voor bankiers en accountants vormen die integriteitsregels intussen een knellend keurslijf, dat verlammend werkt. Negentigduizend bankmedewerkers hebben met de bankierseed moeten zweren de klant voortaan centraal te stellen. Maar die klant heeft helemaal geen belang bij een verkrampte adviseur, die alleen maar bang is om te worden afgerekend op een mogelijke schending van zijn ethische beroepsreglement. Ook de accountant is meer bezig met het afvinken van zijn eigen checklist dan met een doortimmerd strategisch advies aan z'n opdrachtgever. MKB-ers klagen steen en been dat ze hun accountant als sparringpartner zijn kwijtgeraakt. Hij kijkt wel uit! De kennis en ervaring van belangrijke financiële dienstverleners dreigt zo voor een groot deel onbenut te blijven. En dat kan toch nooit de intentie zijn geweest van die op zich goedbedoelde integriteitregels.
Toezichthouder De Nederlandsche Bank waakt tegenwoordig ook over cultuur en gedrag in de bancaire sector. Maar met repressief toezicht op basis van wantrouwen is niemand in de financiële wereld of daarbuiten nog gebaat. Het is tijd om niet langer om te zien in argwaan en wrok. Maar vooruit te kijken, met open blik. En belonen van goed gedrag past daar beter bij dan het dreigen met nog meer straf.