Een weggesneden treinbaan | Sporen
Een weggesneden treinbaan
Posted on 10/11/2013 by Wim Wegman
Het oude spoor tussen Santpoort en Driehuis
De bouw van de Velserspoortunnel in 1957 heeft de treinenloop tussen Santpoort-Noord en IJmuiden nogal op z'n kop gezet. De spoortunnel kwam namelijk op een andere plek dan de spoorbrug, waarmee de treinen tot dan toe het Noordzeekanaal over konden. Op zich logisch, want je kunt geen tunnel bouwen als er een in gebruik zijnde brug op die plaats ligt. Maar de Velserspoortunnel kwam wel een heel eind, zo'n twee kilometer, verder te liggen.
Waar de lijn Haarlem-Uitgeest tot 1957 min of meer rechtdoor ging naar het Noordzeekanaal, moest het spoor nu met een paar flinke bochten naar het oosten. Die afbuiging begon al in Santpoort-Noord (de plaats, met streepje) enkele honderden meters voor de plek waar het nieuwe Santpoort Noord kwam (het station, zonder streepje). De lijn naar IJmuiden werd hiermee één lange zijlijn. Het was hiervoor natuurlijk ook een zijlijn, maar die begon voor 1957 pas een flink stuk noordelijker, na station Velsen IJmuiden-Oost.
Om treinen uit IJmuiden in Santpoort Noord te kunnen laten stoppen, moesten de NS de aansluiting op de lijn Haarlem-Uitgeest ook verplaatsen. Anders zouden de treinen ten zuiden, dus voorbij Santpoort Noord op het hoofdspoor uit komen. En dus schoof een deel van het tracé naar Driehuis een stukje op naar het noordoosten, zodat de aansluiting boven station Santpoort Noord kon komen.
Het overtollige stuk spoor is nog steeds heel eenvoudig terug te vinden. Kijk in Google Earth of op Google Maps – of gewoon op een papieren kaart, trek het spoor bij Santpoort-Noord in gedachten door naar het spoor bij Driehuis-Westerveld en voilà: het oude spoor. Wie vervolgens nog eens scherper naar Google Earth of zijn papieren kaart kijkt, ziet over het grootste deel van dat oude spoor een smal maar niettemin duidelijk onderscheiden pad liggen. De al ruim 55 jaar overtollige treinbaan is gewoon nog in het landschap terug te vinden.
Al is niet alles toegankelijk, blijkt bij een veldtest. Het eerste stuk, het deel onder station Santpoort Noord, is nu in gebruik als een ventweg langs het spoor. Prorail heeft de boel met stevige hekken afgezet die elke poging tot spoorzoeken ernstig ontmoedigen. In het verlengde van de ventweg, aan de andere zijde van de Kennemergaardeweg, is ook niets van het spoor te zien. Dat gedeelte is door de bewoner van de spoorwoning bij Santpoort Noord in gebruik genomen als tuin. Maar voorbij dat huis, is dan eindelijk een gewoon toegankelijk pad. Heel lang kan een wandelaar dit voormalige stukje spoor niet volgen, want al na honderd meter of zo duikt een manege op. De hekken zijn laag genoeg om er overheen te klimmen, maar er rijdt net een man rondjes op zijn paard, en voor je het weet schrikt dat dier. Een nog smaller paadje leidt echter om de manege heen, waarna het oude spoor weer meter voor meter is te bewandelen.
De aanleggers ervan hielden kennelijk niet van rechte lijnen, want het pad slingert behoorlijk. Terwijl de spoorbaan, die aan de sloten nog goed is te duiden, toch kaarsrecht naar het noorden loopt. Wel een mooi pad. Er is uitzicht op weilanden, bossen en ergens, niet eens zo ver weg, de spoorlijn Haarlem-Uitgeest.
Op het terrein van jeugdzorginstelling Lijn 5 raakt het oude spoor de weg een beetje kwijt. Er slingert zich wel een pad over het terrein, maar dat lijkt zich steeds meer van de spoorbaan te verwijderen in plaats van er naar toe te gaan. Aan het einde van het terrein van Lijn 5 is er trouwens helemaal geen doorkomen meer aan. Het pad gaat met een scherpe bocht linksaf, naar de Duin- en Kruidbergerweg. Door het struikgewas blijkt ook nog een modderig weggetje naar rechts te lopen, naar het oude spoor – met de kenmerkende betonnen paaltjes die op andere plaatsen een afscheiding langs de treinbaan vormen. Alleen hier staan ze haaks op het tracé, alsof het een oude overgang was. Het pad rechtdoor, dat is er in elk geval niet meer. Daar staan moestuintjes in de weg. En om daar nou doorheen te banjeren…
Eenmaal terug op de treinbaan, blijkt het aansluitingspunt tussen de tracés van voor en van na 1957 niet meer aan te wijzen te zijn. Het spoorterrein is wat breder op de plaats waar de beide sporen elkaar ontmoeten, maar oude spoorslootjes en dergelijke zijn allemaal keurig uitgewist. Het zou ook wel erg mooi zijn geweest: de resten van een oude spoorbaan in een inmiddels ook alweer opgeheven spoorbaan. Als een herinnering in een herinnering.