Veel schutterijen zijn al eeuwenoud. Zo ook die in Oost-Maarland; Schutterij Sint Sebastianus is opgericht in 1750.
Oost-Maarland is een dorp met officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden), maar voor de postadressen ligt het 'in' Eijsden
- Oost-Maarland is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Eijsden-Margraten. T/m 2010 gemeente Eijsden.
- Het dorp Oost was een zelfstandige gemeente tot en met 5-3-1828. De buurtschap Maarland viel altijd al onder de per 6-3-1828 eveneens opgeheven gemeente Breust, die toen tevens deels, en ook ter plaatse van de buurtschap, overging naar de gemeente Eijsden. Sinds begin 20e eeuw worden Oost en Maarland als 1 dorp 'Oost-Maarland' beschouwd, hoewel de kernen nog steeds wel een eigen identiteit hebben met bijv. ieder een eigen Jonkheid.
- Het dorp Oost-Maarland heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp (net als de andere Eijsdense dorpen Mesch en Mariadorp) daarom sindsdien 'in' Eijsden.
- In 2018 heeft - pas voor de 2e keer in 175 jaar - een grenscorrectie met België plaatsgevonden, waardoor het grondgebied van de kernen Eijsden en vooral Oost-Maarland een klein stukje groter is geworden. Kort na de Belgische onafhankelijkheid (1839) hebben de beide landen namelijk afgesproken dat de grens tussen de landen aan de oostkant van België door het midden van de Maas zou lopen. Van 1960-1980 zijn echter enkele stukken van deze rivier rechtgetrokken, waardoor enkele stukjes schiereiland op Belgisch grondgebied enkel nog te bereiken waren door een flink stuk om te rijden over Nederlands grondgebied, en andersom. Waar men dan eerst bij het andere land om toestemming voor moest vragen.
Of de Belgische politie moest per boot naar het Oost-Maarlandse schiereiland, en dan de laatste meters door de modder waden, omdat er geen aanlegsteiger is (wat een Belgische politiedelegatie in 2011 overkwam, toen zij een melding kreeg van een aangetroffen onthoofd persoon op het schiereiland bij Oost-Maarland. Wat toch een natuurlijke dood bleek te zijn; volgens de lijkschouwer was het hoofd waarschijnlijk door dieren losgeknaagd...). Dat was nogal onpraktisch, met name bij handhavings-aangelegenheden door de politie (zoals afvaldumpingen, illegale feestjes en visserij, drugshandel). Er is jarenlang over onderhandeld, en per 1-1-2018 zijn de grenscorrecties dus in werking getreden. Er is 3,09 ha van Nederland naar België gegaan, en 16,37 ha van België naar Nederland. De nieuwe Nederlandse stukjes grondgebied betreffen met name een lange 'pier' in de Maas bij de kern Eijsden, W van de Trichterweg aldaar, en het N deel van het schiereiland W van Oost-Maarland. - Op dit kaartje is de situatie 'voor' en 'na' duidelijk te zien.
De naam Oost-Maarland is een samenvoeging van het dorp Oost met de buurtschap Maarland. Er is dus niet ook nog een West-Maarland, wat je wellicht in eerste instantie geneigd zou zijn te denken.
Oost: is wel verklaard uit het Waalse awost (1289) ontstaan uit Augusta, naar de beschermheilige van de kerk, maar de als bewijs aangehaalde oude vorm 1354-1356 Oystkerken betreft Euskirchen (Dld). Als alternatief wordt gewezen op de Romeinse keizercultus, waaraan de Duitse plaatsen Augsburg en Augst hun naam ontlenen. De verdwijning van t na s wordt een Waals verschijnsel genoemd. Romaanse herkomst is echter niet aannemelijk voor Oost. De slot -t duikt pas in de 14e eeuw op en toevoeging van een slot -t is een normaal verschijnsel in de late middeleeuwen. Oost mag men vergelijken met Oies bij Boulogne, ontstaan uit het Germaanse agwjô* 'land aan een waterloop'.
Het dorp Oost-Maarland grenst in het Z aan het dorp Eijsden, in het W aan de Maas(plassen) en België, tegenover de sluis van Lanaye (Klein Ternaaien), in het O aan de A2 en in het N aan de stad Maastricht (bij het 'dorp in de stad' Heugem en de wijk Randwijck), en is ingeklemd door de bedrijventerreinen Eijsden-Maastricht in het Z en Maastricht-Eijsden in het N. Het dorp heeft een aansluiting op de A2. Het dorp ligt verder W van de dorpen Rijckholt en Sint Geertruid, ZW van het dorp Gronsveld, NW van het dorp Mariadorp, NO van de plaats Lanaye in België, O van de plaats Ében-Émael in België en ZO van de plaats Kanne, eveneens in België.
In 1840, toen Oost en Maarland nog als twee aparte kernen werden beschouwd, had het dorp Oost 60 huizen met 309 inwoners en de buurtschap Maarland 45 huizen met 253 inwoners. Totaal 105 huizen met 562 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp Oost-Maarland ca. 400 huizen met ca. 1.000 inwoners.
Oost werd in 870 Augskirche genoemd. Het was toen een leen van het graafschap Daelhem. Tot 1357 valt Oost onder de schepenbank van 's-Gravenvoeren, de voornaamste bank van Daelhem. In dat jaar geeft Daelhem Oost in leen aan de hertog van Brabant. In 1373 gaat Oost over aan de Heren van Gronsveld die het tot 1639 behouden. In dat jaar wordt Oost een heerlijkheid en komt het in handen van het zeer invloedrijke geslacht van Hoensbroeck. In 1761 tenslotte wordt Graaf Guillaume de Geloes, die toen ook Heer van Eijsden was, eigenaar van Oost. En dat blijft zo tot aan de Franse Revolutie.
Het grondgebied van de heerlijkheid Oost was eigenlijk maar minuscuul klein, slechts 18 hectare, en grensde aan alle zijden aan het grondgebied van Breust. Binnen deze grenzen lagen echter wel twee kastelen en zeker tijdens de bewoning van het geslacht van Hoensbroeck was Oost zeer invloedrijk en zeer vermogend. Bij de gemeentelijke herindeling van 1828 is Oost bij de nieuw gevormde gemeente Eijsden gevoegd.
Maarland maakte sinds zijn ontstaan deel uit van Breust en bleef dus ook tot aan de Franse Revolutie behoren tot het kapittel van Sint Martinus te Luik.
In 1977 en 1981 zijn nabij de schietkelder opgravingen gedaan. Men vindt er onder meer vuursteenafslagen en enkele vuurstenen werktuigen. De vondsten zijn gedateerd rond 2500 voor Christus. Deze vindplaats kan in verband worden gebracht met de bekende prehistorische vuursteenmijnen in Rijckholt. Bij dezelfde opgravingen zijn resten gevonden van de middeleeuwse Sint Remigiuskapel. De oudste vermelding van deze kapel dateert van 1576, maar ze moet ouder zijn geweest. Zij was ook een bijkerk van de hoofdkerk van Breust. De pastoor van Breust las er af en toe een Heilige Mis. De kapel stond als vermogend bekend. In 1846 is de kapel tot ruïne vervallen. In dat jaar zijn de resten volledig afgebroken.
In de jaren twintig van de 20e eeuw gaan er stemmen op om samen met Oost tot een eigen parochie te komen. In 1926 wordt het rectoraat Oost-Maarland gesticht met rector Rosier aan het hoofd. In 1928 kan de nieuwe Sint Jozefkerk worden ingewijd.
Van 1902 tot 1944 heeft Oost-Maarland een station gehad aan de spoorlijn Maastricht - Eijsden - Luik.
Het gebied ten noorden van de Kasteellaan tot aan de gemeentegrens bij Heugem is tot aan de jaren vijftig van de 20e eeuw een aaneengesloten gebied geweest van boomgaarden, hooi- en akkerland. Rond 1950 is men begonnen met grootscheepse ontgrindingen die het hele gebied beslaan. Vanaf 1975 is het gebied geleidelijk aan heringericht voor recreatie en watersport. (© Stichting Eijsdens Verleden)
Naast de hieronder onder Links vermelde verenigingen heeft iedere kern (Oost en Maarland) zijn eigen Jonkheid, bestaande uit de ongehuwden van iedere kern, die lid worden vanaf 16 jaar. Lid blijft men tot men huwt of langdurig samenwoont. Deze Jonkheden zijn belangrijke cultuurbepalers voor beide kernen en de gemeenschap Oost-Maarland. Zij organiseren onder andere ieder jaar de Bronkfeesten. Deze vinden plaats gedurende twee à drie dagen in juli en beginnen met een folkloristische gekostumeerde sacramentsprocessie. Deze trekt door beide plaatsjes, waarna elk zijn eigen feest afzonderlijk verder viert.
- Oost-Maarland heeft altijd tot de parochie Breust behoord. De inwoners moesten dus voor kerkbezoek en begrafenissen en dergelijke de lange weg naar Breust afleggen. In de jaren twintig van de 20e eeuw besluit men een eigen parochie te stichten en een kerk te bouwen. In mei 1927 wordt de eerste steen gelegd en al in februari 1928 is de Sint Jozefkerk ingewijd. Architect Joseph Franssen bouwt de kerk in een romaans aandoende stijl. (2) Op 25-8-1918 is een benefietconcert georganiseerd om fondsen te werven voor de bouw van de kerk.
- Kasteel Oost (Kasteellaan) is gebouwd tussen 1200 en 1300. Het kasteel is vele malen verbouwd. Aan de noordkant van het kasteel staat een in mergelsteen opgetrokken torentje. In de gebeeldhouwde fries is het jaartal 1548 zichtbaar. Uit onderzoek blijkt dat het toen bestaande gebouw, opgetrokken in kolenzandsteen, in dat jaar is uitgebreid met een nieuwe vleugel. De gevelsteen in de westgevel met het gekoppelde wapen van Van Hoensbroeck-de Lamargelle met het jaartal 1674 herinnert aan een verbouwing in dat jaar. Bij een verbouwing omstreeks 1848 krijgt het kasteel een zadeldak, een zogeheten Zwitsers dak met grote dakoversteken. Bewoner Teun Rozenburg verbouwt het kasteel in 1950 tot een soort Provencaals landhuis.
- Aan de Catharinastraat 16 staat eveneens een monumentale carréboerderij, daterend uit 1887. Bij de restauratie in 2000-2003 hebben de bewoners haar de naam Agathahoeve gegeven.
- Foto's van ca. 20 wegkruisen en soortgelijke objecten in Oost-Maarland (gefotografeerd door Chris Willems). Je moet even naar onderen scrollen op die pagina, want er staan nog een aantal andere Eijsdense kernen boven.
- Carnaval. - Carnavalsvereniging CV De Krubbebieters verzorgt het carnavalsgebeuren in Oost-Maarland. Er is ook een jeugdcarnavalsvereniging: JCV De Krub. - Dansgroep Let's Dance is in de jaren negentig begonnen. Ze hebben verschillende show- en/of garde-groepen, duo's, solo's etc. Ze trainen een heel jaar om optredens te verzorgen, vooral met carnavalszittingen. Ze nemen ook deel aan toernooien, maar dat is niet verplicht. Als je interesse hebt om bij hen te gaan dansen, of als je hen wilt boeken, kun je ze een privé-bericht sturen via hun Facebookpagina onder de link.
- De Bronkprocessie Oost-Maarland trekt uit op de 1e zondag van juli. De Cramignon wordt gedanst op zondag en maandag. Gaasbrujje is steeds op bronkdinsdag. Voor nadere achtergrondinformatie over de Bronkprocessie en -feesten, zie bij Eijsden.
- Feestweekend (eind augustus), georganiseerd door de Parochieraad, met op zaterdag een feestavond met band en op zondag een Rommelmarkt met eveneens live muziek.
- Het Senioren Festival Eijsden (op een zaterdag in september) is een bruisende en gezellige middag in Oost-Maarland, met bekende artiesten uit de eigen regio en elders uit Nederland en België. Hoewel senioren de belangrijkste doelgroep is, is deze middag bedoeld voor alle mensen in de gemeente Eijsden-Margraten, Maastricht en verre omstreken, waartoe ook de Voerstreek behoort. De feesttent is goed toegankelijk voor mensen met een rolstoel, rollator of scootmobiel. In de tent staan voor alle gasten tafels en stoelen en er zijn goede toiletvoorzieningen.
- Wandeling Oost-Maarland (5 km), door Stichting Eijsdens Verleden, met beschrijving in tekst en beeld van de bijzonderheden die je onderweg tegenkomt.
- NW van het dorp ligt de grootste grindplas van Zuid-Limburg: de Pietersplas (114 ha), ook bekend als Grindgat Oost-Maarland. Een groot deel van dit gebied inclusief de oevers is eigendom van Het Limburgs Landschap. In de zuidoosthoek van het terrein ligt een parkachtig landschap dat eveneens deel uitmaakt van de Pietersplas. De Pietersplas heeft twee belangrijke functies. In de zomer is het een belangrijk recreatiegebied voor watersportliefhebbers, terwijl het in de wintermaanden het domein is van duizenden watervogels.
Door een extensief begrazingsbeheer met enkele paarden die het gehele jaar in het gebied verblijven, wordt getracht de bloemenrijkdom nog verder te vergroten. Dwars door het gebied stroomt de gegraven beek de Zeep. Aan de noord- en oostzijde van de Pietersplas is parkeerruimte. De oevers van de plas zijn voor een groot gedeelte vrij toegankelijk. Aangezien dit gebied wordt begraasd, dienen honden buiten het gebied te blijven. Het park bij Oost-Maarland is vrij toegankelijk op wegen en paden. (3000)
- Aan de Pietersplas ligt ook het naaktstrand van de in 1981 opgerichte naturistenvereniging De Maasplassen. Het terrein is geopend van april t/m oktober. Op het terrein is een kantine en er zijn sanitaire voorzieningen.
- De 61 ha grote Eijsder Beemden, ZW van Oost-Maarland, Z van de Pietersplas, is een natuurontwikkelingsgebied. Het bestaat uit graslanden, plassen, wilgenbossen en een oude hoogstamboomgaard. Het gebied wordt het hele jaar door extensief begraasd door een kudde Koniks en Galloways. Deze paarden en runderen zijn prima aangepast aan het leven in de vrije natuur. Zij zorgen voor een afwisselend natuurlandschap. De Eijsder Beemden is een zeer soortenrijk natuurgebied en een uitstekend voorbeeld van hoe een cultuurgebied zich snel kan ontwikkelen tot waardevolle natuur. Door de grote variatie aan bodem- en vochtomstandigheden, de invloed van de grazers en vooral van de Maas, vinden vele planten en dieren er een prima leefomgeving. - Op de site van IVN Eijsden kun je het wandelboekje Natuurpad Eijsder Beemden, met veel informatie over het gebied in tekst en beeld, online lezen.
- Grindgat Oost-Maarland is ook een populaire visstek. Het is goed visbaar vanaf de kant, alleen worden niet alle oevers onderhouden in de lente en zomer, hierdoor is het soms een uitdaging om goede plekken te bereiken, maar 70 procent kan met een waadpak langs de kant worden bereikt. Aan de zuidkant liggen veel oude steigers en andere obstakels zoals bomen. De steigerpalen worden niet meer actief gebruikt en zijn daardoor erg goede hotspots voor de roofvisser. Naast het grindgat aan de zuidkant is een vijver gelegen die een groot visbestand kent met mooie ondiepe stukken afgewisseld met diepere poelen. Het behoort tot een overstromingsgebied van de Maas, waardoor eilanden en andere wisselende obstakels ontstaan, die het erg geschikt maken als roofvis visstek.
- Nieuws: - Actualiteiten uit Oost-Maarland op de site van 1Limburg. - Actualiteiten uit Oost-Maarland op Eijsden.nu.
- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool Sint Jozef is een kleine dorpsschool. De leerlingen komen uit Oost-Maarland en de omliggende dorpen Eijsden, Gronsveld en Rijckholt. De school kenmerkt zich doordat zij kinderen een warm en veilig pedagogisch klimaat bieden, gepaard aan een brede ontwikkeling en oriëntatie op de wereld. In de school is ook de buitenschoolse opvang ´Aon ´t hoes´ gevestigd. De school zit rond de ondergrens om open te kunnen blijven, maar heeft dankzij een wervingsactie van de oudervereniging in 2005 een zodanig nieuwe aanwas gekregen, dat het voortbestaan vanaf schooljaar 2015-2016 in ieder geval weer voor 3 schooljaren gegarandeerd is. - Facebookpagina ouders Basisschool Sint Jozef. - Kinderopvang Klein en Groot Marland.
- Muziek: - Vocalgroup Logo is in in 1973 gestart als Jongerenkerk Oost-Maarland. De huidige naam heeft het koor gekregen in 1990, waardoor de jongeren het koor niet meer hoefden te verlaten als ze volwassen werden, want de leeftijdsgrens is toen afgeschaft, en het repertoire is sindsdien ook verbreed met eigentijdse populaire nummers. - Kinderkoor De Zangveugelkes.
Verder is er in Oost-Maarland nog een fanfare (die voor zover ons bekend niet op het internet met een site aanwezig is), die bestaat uit in dit dorp woonachtige muzikanten van beide Eijsdense harmonieën (Koninklijke Harmonie Sainte Cécile, bijgenaamd 'De Roej' oftewel 'De Rode', waar Oost mee sympathiseert en muzikanten aan levert, en de Koninklijke Oude Harmonie (KOH), bijgenaamd 'De Blauwe', waar Maarland 'bij hoort'). De Oost-Maarlandse fanfare heet 'De Groene'.
- Overige verenigingen: - Toen in de Heerlijkheid Oost in 1750 Schutterij Sint Sebastianus werd opgericht, was een van de belangrijkste activiteiten het vogelschieten. De Koning verplichtte zich een zilveren plaat aan het Koningszilver toe te voegen met zijn naam en jaartal van afschieten van de vogel. Deze plaat moest hij schenken aan de schutterij. Zo ontstond er door de eeuwen heen een zeer waardevolle collectie aan zilveren platen, die het Koningszilver wordt genoemd.
In Oost-Maarland wordt de vogel eens per twee jaar afgeschoten op pinkstermaandag en wordt de nieuwe Koning het zilver omgehangen ten teken van zijn waardigheid. Het Koningszilver getuigt dat in alle rangen en standen van de bevolking het koningschap van de schutterij is verworven, zowel door de adel, gemeente -functionarissen als de bevolking van Oost-Maarland. De vogel in kwestie is overigens van hout. Hij wordt gemaakt uit de kroon van een perenboom of van een meidoorn heg. Hij heeft een afmeting in de lengte van 90 centimeter en in de breedte van 80 centimeter en een dikte van 20 centimeter.
- Zorg: - Dagbesteding Jantjes biedt mensen met een verstandelijke beperking een zinvolle dagbesteding. Hun activiteiten voeren zij voornamelijk uit op het chalet van Buitengoed De Moosjtum.
- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Oost-Maarland, met foto's van de grafzerken.