Anna Karenina lezen | Literair Nederland
Ik las Anna Karenina voor het eerst toen ik op mijn vijftiende in het ziekenhuis lag voor een blindedarmoperatie. Samen met Alleen op de wereld was Anna Karenina wel zo ongeveer het dikste boek dat ik op die leeftijd las. Al begreep ik later dat de uitgave die ik toen las, een verkorte versie van 459 pagina's was (werkelijke omvang is meer dan het dubbele), in vertaling van Halbo C. Kool en uitgegeven door Bigot en Van Rossum.
Beide boeken wakkerden in mij een theatraal verlangen aan naar groots en meeslepend leven. Te vondeling gelegd te zijn zoals Remi, dan had je je klasgenootjes nog eens wat te vertellen, of reden om je in een geheimzinnig stilzwijgen te hullen. Dat Remi uiteindelijk zijn echte moeder vindt, een echt lieve moeder, vond ik toen en nog steeds een teleurstellend einde. Er bleef niets over van het drama en heimelijke verlangens; het was af, klaar, uit. Toen ik Anna Karenina las, leed ik aan onmogelijke verliefdheden en ontbeerde ik net als zij, enige erkenning voor wat je verlangens zijn. Om diezelfde reden beviel later Madame Bovary me zo goed. Anna Karenina sterft, Madame Bovary sterft, het smachten van de lezer blijft.
De laatste weken gonsde het in Utrecht van de literatuur. Er was een voorleesmarathon waar duizend vrouwen aan meededen. Meedoen was een daad van liefde. Liefde voor de Russische literatuur, voor Tolstoi, voor een vrouw als Anna Karenina, voor het hardop voorlezen, liefde voor duizend vrouwen. Ik was een van die vrouwen. Ik had fragment nummer 428 via de mail ontvangen. Dat begon zo: 'De hele landbouwsector en de verbetering van de levensomstandigheden van het hele volk verdienen een radicaal andere insteek.' Het fragment gaat over Ljovin, als hij weer terug is op zijn landbouwbedrijf nadat de liefde van zijn leven, Sjerbatskaja, hem heeft afgewezen. Zij wacht op een aanzoek van Graaf Vronski, die had haar, als een echte charmeur, het hof gemaakt. Maar zo gauw Vronski haar oudere zus, Anna Karenina ziet, wil hij haar hebben. En Anna, die leed aan een kil huwelijk, kan hem niet weerstaan en zo begint een dramatisch Russisch liefdesverhaal.
Ik had mijn fragment uitgeprint en las het in de trein naar Utrecht aandachtig door. Ik prevelde zacht de namen Sjerbatskaja, Strjomov en Ljovin voor me uit. Hopende dat mijn tong niet zou vastlopen in de opeenhoping van medeklinkers wanneer ik voor publiek stond. De marathon had wel iets van een estafette; de vrouwen gaven steeds een zin aan elkaar door. De laatste zin van een fragment, was de beginzin van het daaropvolgende fragment. Het verbond de teksten met elkaar en daarmee de vrouwen die het voorlazen. De laatste zin van mijn fragment was: 'Laska, die bij zijn voeten lag, rekte zich uit en kwam ook overeind, met een vragende blik op haar baasje: waar gaan we heen?'