Je snapt: God verlost mij van mijn zonde. God heeft mij lief – onvoorstelbaar. Dan kan ik niet blijven zondigen. Dan mag ik niet onverschillig blijven. God heeft me zoveel gegeven, dan moet ik ook wat terugdoen. Stel je voor dat jij iemand helpt die werkeloos geworden is, in de schulden geraakt, dakloos, en je helpt hem weer om z’n leven op te pakken. Dan wil je toch ook merken dat hij er dankbaar voor is? Je wilt toch iets terugzien. God heeft iets gedaan, en nu zijn wij aan de beurt. Ik moet dit, ik moet dat, ik moet zus, ik moet zo – ik moet God toch laten zien dat ik echt waardeer wat Hij gedaan heeft. Het is alleen soms zo vermoeiend. Ik wil wel, maar het lukt me niet. Al snap ik het wel – ik moet God dankbaar zijn voor alles wat Hij geeft. Wat ben ik nou voor een christen? Ik bak er ook helemaal niks van.
Je proeft het in de Galaten-brief. Wij moeten de wet naleven, dan worden we als rechtvaardige aangenomen.
Je proeft het aan het eind van de Middeleeuwen. Hier reageert de HC op. Als wij maar hard ons best doen en met God meewerken, dan zullen we ook in Gods koninkrijk komen.
Je proeft het bij Gereformeerden die de drieslag ellende-verlossing-dankbaarheid goed in hun hoofd hebben zitten. God heeft ons verlost uit onze ellende, nu zijn wij aan de beurt. Wij moeten dankbaar zijn!
Wat dat betreft is de titel van het derde deel van de catechismus ongelukkig gekozen: ‘onze dankbaarheid’.Het is namelijk echt een misverstand dat God ons verlost heeft, en wij nu aan zet zouden zijn om iets terug te doen. Dat is een ketterij die het christelijk leven tot een vermoeiende en vreugdeloze bezigheid maakt. Als je niet oppast leidt het tot mensen die hun zonde kennen, zichzelf daarom haten, het anders zouden willen, maar er niet in slagen. En Gods liefde wordt om zeep geholpen. Want wanneer je er niet in slaagt om dankbaar te zijn, dan baal je van jezelf, en de gedachte dat God je liefheeft, is zomaar buiten beeld. En je ploetert maar door in je eentje. Hulpeloos maar schuldig.
4. Dankbaarheid is belangrijk, maar het is – slechts – een vrucht van de Geest. Het is slechts een vrucht die in ons leven rijpt wanneer we verbonden zijn met Jezus Christus. Hij de ware wijnstok, wij de ranken.
Dat zie je als je zondag 32 goed leest: wij worden pas dankbare mensen wanneer Christus ons door de Heilige Geest vernieuwt, zodat we op Jezus Christus gaan lijken.
Als je wilt snappen hoe het NT over het christelijk leven spreekt, dan moet je die dankbaarheid even parkeren.
Het begint met iets anders. Het begint met het beeld van de ware wijnstok. De doorwerking van dat beeld proef je in zondag 32. Het gaat over vruchten. En vruchten komen er alleen als je verbonden bent met Jezus Christus zelf.
Of vanuit Romeinen bekeken: je leven als christen begint, als je deelt in de opstanding van Jezus Christus. Omdat Jezus Christus is opgestaan, omdat we in Hem gedoopt zijn, omdat we met Hem verbonden zijn, daarom leiden we nu al een nieuw leven.
Het probleem van de zonde is daarvoor veel te ingrijpend. Ons hele bestaan is ontwricht door de zonde. Wij zijn kapotte mensen. We kunnen niet zeggen: en nu houden we op met zondigen. Wie zo dankbaar probeert te zijn, die loopt vast. Het lukt niet op eigen kracht.
En dat is dan niet een excuus om te zeggen: we zijn allemaal zondige mensen. Zo ben ik nu eenmaal. Ik ben een zondaar, geneigd tot elk kwaad.
Is Jezus daarvoor gekomen dan? Zodat wij kunnen zeggen: ach ja, we zijn allemaal zondig. We blijven zondaar tot onze dood toe. Daar verander je niets aan.
Nee dus. Zo is het niet. God accepteert je niet zoals je bent om maar zo te blijven. God accepteert ons in Christus. En dat ‘in Christus’ is heel belangrijk. God accepteert ons om ons vervolgens te laten leven in verbondenheid met Jezus Christus. God heeft ons oneindig lief om ons vervolgens door de Heilige Geest van binnenuit de veranderen.
Jezus Christus is gestorven en opgestaan, opdat wij met Hem zouden sterven en opstaan. Hij is voor onze zonden gestorven, opdat wij een nieuw leven zouden gaan leiden. Leef zo dan ook: een leven dat steeds meer vrij wordt van de zonde. Een leven dat past bij Gods koninkrijk.
5. Dat doet aan die liefde niets af. Die liefde hoeven wij niet te verdienen. Wij hoeven ook niet iets terug te doen. Het gaat juist om de doorwerking van die liefde. Want het is uit die liefde voor ons, voor zijn schepping dat God bezig is met een nieuwe schepping.