Deze vraag krijg ik elke sessie wel een of twee keer. Tijdens exposities stelt iedereen ‘m. Men vraagt het waarschijnlijk vanuit interesse maar steeds hetzelfde verhaal vertellen vind ik niet zo spannend. Toch doe ik het altijd braaf. Op de automatische piloot. Tussendoor kan ik dan thee zetten, batterijen vervangen of adressen controleren. Maar het liefste ben ik er bewust bij, geef ik het verhaal en de luisteraar mijn volledige aandacht.
Tien jaar geleden las ik een artikel over macrofotografie. Daarbij stonden de veertien-in-een-dozijn close-ups van bloemen en insecten. Toen ik zocht naar interessante onderwerpen zag ik mijn reflectie in de spiegel. Keek mezelf aan en zag ’t onderwerp me aankijken, mijn ogen. Het is al erg ingewikkeld om macrofoto’s te maken als je normaal door je camera kijkt. Maar een selfie maken (in 2007) met een scherptediepte van ’n halve millimeter is alsof je achter je rug een draad door een naald te probeert te rijgen. Er zaten uiteindelijk een paar scherpe foto’s tussen en ik raakte compleet gefascineerd. Die details, kleuren, diepte en reliëf had ik nooit eerder gezien bij mezelf. Maar echt mooi was de foto nog niet.
Vandaar dat mijn andere missie voorrang kreeg; de vergankelijke schoonheid van de feestende paradijsvogels en de parallelle universums in de ondergrondse dance-cultuur rond Amsterdam fotograferen. Na zeven jaar was het boek klaar en haalde ik het Oogfoto-idee uit de ijskast. Opeens merkte ik dat door jarenlange ervaring met betere apparatuur ik een sprong vooruit had gemaakt. Ik maakte eenzelfde selfie in de helft van de tijd en… WOW! Zo verbaasd was ik jaren niet geweest over een foto. Toch wilde ik het daar bijna bij laten. Tot Q binnen kwam lopen en vroeg wat ik deed. Haar oog fotograferen bleek makkelijker. Ik liet haar de foto zien en was ook opeens gebiologeerd naar haar oog aan het kijken. “Meer mensen hebben ogen en willen dit.” Zei ze. Daar had ze gelijk in.
Daarom ben ik in mijn woonkamer vrienden gaan uitnodigen om hun ogen vast te leggen. Daar ontstond de gezelligste chaos die ik ken. De volgorde regelde zichzelf.
Iedereen verbaasde zich over zijn eigen schoonheid. Juist na de ego-tripperij van technofoto’s was dit een heel authentieke en tijdloze vorm van schoonheid die we samen maakten.
Eerst was ik vooral bezig met ter plekke de techniek en foto’s te verbeteren. Na elke eerste foto van iemand vroeg ik ‘Hoe zouden we deze beter kunnen maken?’ Dan luister ik naar de wensen of feedback en maken we nog betere foto’s. Dit doe ik nog steeds. Als je goed luistert kan je veel leren. Daarom zie je nog steeds verbetering in twee jaar Oogfoto’s.
Na een paar sessies zag ik dat men elkaar ging aankijken om te zien welke van hun ogen ze de mooiste vonden. Daar viel een kwartje bij mij. Door de visuele fascinatie keek men aandachtig naar de ogen van de ander. Zo keken vrienden en onbekenden elkaar gemakkelijk aan, zonder dat er ongemakkelijkheid was. Wat een mooi moment van spontane connectie. Dit ontstond door de manier van fotograferen en is nu een belangrijk onderdeel van Oogfoto, mijn exposities en mijn leven geworden. Daar schrijf ik binnenkort een artikel over.
Tijdens mn speech liet ik twee keer iedereen in ‘t publiek elkaar een volle minuut aankijken. Voor iedereen spannend. Daardoor snapte iedereen wel dat ik onderlinge connectie met Oogfoto’s wil bereiken. En het was een feestje.
Het is nu belangrijk dat we elkaar aankijken en onszelf niet verliezen in beeldschermen. Wanneer je iemand aankijkt maak je een connectie.
De ogen zijn de weergave van de schoonheid die bij iedereen van binnen ligt. Als je die schoonheid bij jezelf kan zien, kan je dat ook bij anderen zien. Dat kan door elkaar aan te kijken. Dan gaat er een wereld voor je open. Iedere Oogfoto is de herinnering aan dit moment van connectie.
De experience draagt de titel Opia: de dubbelzinnige intensiteit van iemand aankijken, wat tegelijkertijd invasief, kwetsbaar en mooi is.
Fotograaf Jan Willem Groen (1984) heeft tien jaar geleden zijn eerste Oogfoto gemaakt en is sindsdien gefascineerd. Hij bouwde zijn eigen installatie om perfect gepersonaliseerde Oogfoto’s te maken. Een wereldprimeur in fotografie.
Feestelijke opening met acts, DJ’s, champagne en muziek is op vrijdagavond 7 april aan de Quellijnstraat 80 Amsterdam (bij Marie Heinekenplein). Er hangt een selectie uit de honderden Amsterdamse ogen die hij in de afgelopen jaren fotografeerde.
Het verhaal achter de Oogfoto’s begint steeds meer vorm te krijgen. Bijna kan ik het met je delen. Het voelt al heel echt. We gaan bouwen, schilderen, printen, schieten en verplaatsen.
‘Nu vraag ik iedereen een onbekende een minuut aan te kijken. Ook jij Jeroen, jij kent Grietje al!’ waren de woorden waarmee ik mijn expositie van Oogfoto’s in speciaalbiercafe The Wateringhole opende. Een paar schoten in een ongemakkelijke lach maar veruit de meesten keken elkaar oprecht aan.
Jeroen keek Julia (12) aan recht onder de foto van haar oog. Ik merkte dat iedereen het serieus nam en probeerde de eerste ongemakkelijkheid te overwinnen. Daarna men de persoon tegenover zich zien als persoon. Hierdoor ontstonden mooie gesprekken over schoonheid en kwetsbaarheid.
Omdat de opening en de geplande Oogfoto-sessie samenvielen heb ik ook twee uur Oogfoto’s gemaakt. Ook om te laten zien dat iedereen zijn schoonheid al bij zich draagt, soms zonder het te weten. Mijn taak is het om die zo te fotograferen dat je dat kan inzien.
Op één na kwamen alle Ooggefotografeerden hun oog levensgroot aanschouwen. Nouja, iets groter dan levensgroot, de prints zijn 1 meter breed op aluminium dibond.
Morgen is de opening van mijn eerste Oogfoto-expositie in The Wateringhole. Ik sta te popelen om ze te delen.
De afgelopen weken zaten vol met selecteren van de meest spraakmakende beelden samen met curator Bonnie en cafébaas Thomas. Dit zijn de foto’s van ogen die ons alledrie fascineren. Er was geen ruzie in het proces.
Eerst dacht ik aan foto’s printen en in een lijst hangen. Maar na een paar proefdrukken bij printmagiër Tim wist ik direct dat deze prints (polymeer fotovinyl met polymeer glossy laminaat gemonteerd op dibond) de structuren en diepte het beste konden laten zien. Heerlijke foto’s van ruim een meter breed.