Zwolse Ernst (20) is vrijmetselaar: 'Ik krijg wel eens het woord sekte naar mijn hoofd geslingerd' – Vrijmetselaarsloge Humaniteit
Geplaatst op 26 februari 2020 26 februari 2020 door Paul Tienkamp
Aangeboden door Vrijmetselaarsloge Fides Mutua Zwolle 25 februari 2020 Deel 140 Email Tweet
Rondom de Vrijmetselarij hangt een enorm mysterie. De meeste mensen kennen het van de boeken van Dan Brown en linken de term meteen aan complottheorieën en bloederige taferelen. Toen Zwolse Ernst (20) op achttienjarige leeftijd vrijmetselaar werd, hadden zijn vrienden en familie daar wel vragen over. "Iets wat je niet kent, is al snel vreemd. Maar zulke gekke dingen doen we hier helemaal niet!"
Wat gebeurt er bij de Zwolse Vrijmetselarij?
Geen slachtrituelen en geheimzinnige complotten om de wereld over te nemen. Maar wat gebeurt er dan wel in de loge aan de Bloemendalstraat? Voor veel mensen blijft wat vrijmetselaren precies doen een mysterie. Ernst kan daar wel een helder licht op schijnen. Wij ontmoeten hem alvorens één van de tweewekelijkse comparitie-avonden in 'De Werkplaats.'
Tijdens zo'n avond geeft 'een broeder' een presentatie over een zelfgekozen (soms maatschappelijk) thema. Daarna gaan leerling, gezel en meester met elkaar in gesprek. "Dat heet compareren", vertelt Ernst. "We leggen de verschillende meningen als het ware naast elkaar, om ze op die manier te vergelijken. Je laat ieder met een andere mening (en zelfs religie) in zijn waarde." Want daar draait het om bij de Vrijmetselarij: elkaar inspireren en 'verlichten', om zo tot bezinning te komen.
De vooroordelen over de Vrijmetselarij zijn oud. "Alles wat niet christelijk was, werd vroeger afgekeurd", legt Ernst uit. "De vrijmetselaren zijn vrije denkers, wij kennen geen dogma's." Door deze vrijheid van denken werd de Vrijmetselarij al snel een kwetsbare groep. De geslotenheid is er vooral om de leden te beschermen, volgens Ernst. "Mensen hebben al snel een oordeel. Ik heb zelf ook wel eens het woord 'sekte' naar mijn hoofd geslingerd gekregen. Maar de Vrijmetselarij wil helemaal niet mysterieus of besloten zijn."
Toch zijn er wel plekken in plaats en tijd die voor ons als buitenstaanders verboden terrein zijn. "Sommige dingen moeten geheim blijven, niet omdat we zulke vreemde dingen doen. Maar omdat anders het verrassingseffect (wat een duidelijk doel heeft binnen de vrijmetselarij) voor nieuwe leden helemaal weg is."
De plaats waar de comparitie-avonden worden georganiseerd | Foto indebuurt Zwolle
Jongste ingewijde
De afgelopen jaren stelt de Vrijmetselarij in Nederland zich steeds meer open voor geïnteresseerden. Fides Mutua is één van de oudste loges in Zwolle en is sinds 1802 gevestigd in het pand aan de Bloemendalstraat, waar ook regelmatig open avonden worden georganiseerd. Iedere tweede zondag van de maand kunnen nieuwsgierige Zwollenaren terecht voor informatie.
Ernst liep op zestienjarige leeftijd de deur al plat. Op zoek naar, zoals hij het zelf omschrijft, 'spirituele verdieping'. Op achttienjarige leeftijd werd hij de jongste ingewijde van de Vrijmetselarij in Nederland. "Ik was gelijk enthousiast over de manier van denken", glimlacht de inmiddels twintigjarige student. "Ik had veel vragen over het leven en had al verschillende christelijke instanties geprobeerd." Daar vond hij het niet. "Het paste niet bij me. Het vrije denken hier biedt veel meer ruimte om jezelf te ontwikkelen."
"Iedereen is welkom, maar dit is geen voetbalvereniging."
We lopen naar boven voor een kijkje in 'de werkplaats'. De plaats waar de zogeheten 'ritualen' (een soort spel gecombineerd met geschreven tekst) voltrokken worden en waar inwijdingen plaatsvinden. Verschillende symbolen sieren de muur. Op het bordje bovenaan de deur prijkt: 'Ken u zelve'. Één van de doelen van de Vrijmetselarij is het jezelf leren kennen. Er worden geen muurtjes gemetseld, zoals de naam misschien doet vermoeden. Nee, je bent zelf het bouwwerk waar aan 'gemetseld wordt'. De steen die in 'de tempel' ligt staat voor de vrijmetselaar zelf. Die met hamer en bijtel gevormd wordt tot een verlicht en volmaakt mens.
Vooral over die ritualen en symbolen krijgt Ernst veel vragen. "Aan het begin vinden mensen het vaak typisch, maar ik merk toch dat mijn vrienden en klasgenoten ook wel geïnteresseerd zijn." Want, ja hoe zit het bijvoorbeeld met die inwijding. Kan iedereen toetreden tot de Vrijmetselarij? "Iedere vrije man van goede naam is welkom. Maar het is geen voetbalvereniging", lacht hij.
Als je je aanmeldt ga je een proces van een aantal maanden door, waarbij bekeken wordt of de Vrijmetselarij en jij een match zijn. "Ik vond dit erg prettig. Hierdoor kon ik goed bedenken of dit echt bij mij paste!" Ernst moest zelf een aantal jaar wachten op zijn toetreding; om lid te worden van de Vrijmetselarij moet je namelijk minimaal achttien jaar zijn.
Bij de Arbeidsvloer, de loge waar Ernst lid van is, zitten islamitische, gereformeerde en atheïstische broeders naast elkaar. "We respecteren elkaar en laten de ander in zijn waarde. Die bijzondere les die ik hier heb geleerd, neem ik elke dag met mij mee!"
Het vrijmetselaarschap heeft een positief effect op zijn dagelijks leven waar hij studeert als maatschappelijk werker.' "Ik merk dat ik gemakkelijker praat over allerlei onderwerpen en beter heb leren luisteren. Vroeger wilde ik veel vaker mijn gelijk halen, nu respecteer ik andermans mening." De keus om vrijmetselaar te worden, wordt door de van huis uit katholieke familie van Ernst ook volledig gerespecteerd. "Naast de grapjes die sporadisch voorkomen, geven mijn ouders me alle vrijheid en ik ga zelf ook nog wel eens mee naar de kerk. Uit respect, maar ook omdat ik het mooi vind!" Op de vraag wat zijn vrienden ervan vinden dat hij vrijmetselaar is, antwoordt de jonge Zwollenaar: "Ze vinden het vooral leuk dat ik het leuk vind. Maar ze zijn wel echt geïnteresseerd!'
"Ik ben een doodgewone student!"
Naast de misvatting dat religieuze mensen niet welkom zijn bij de Vrijmetselarij, leeft ook het idee dat vrouwen geweerd worden. Dat klopt niet, horen we. Ernst vertelt ons dat de vrijmetselarij één van de eerste verenigingen was die zich inzette voor het recht van vrouw om zich te verenigen. Bijzonder in een tijd waarbij het recht van de vrouw toch vooral het aanrecht was. De Weefsters (één van de andere loges die in het gebouw huizen) is een voorbeeld van deze vrouwenvereniging. Ook zit er sinds een aantal jaar een gemengde loge in de binnenstad van Zwolle.
"In principe bouwen vrouwen en mannen gescheiden aan zichzelf. Dit vanuit het idee dat mannen zich anders gaan gedragen wanneer een vrouw zich bij een mannengezelschap voegt. Maar bij het meer humanistische Oosterlicht zitten mannen en vrouwen en mannen gewoon naast elkaar."
Ook brengen vrijmetselaren tijdens elke bijeenkomst een ode aan de vrouw. "En als een vrijmetselaar lid wil worden, moet zijn vrouw daar achter staan", zegt Ernst.
Ondanks het feit dat volgens Ernst veel van zijn leeftijdsgenoten wel degelijk spiritueel op zoek zijn, komen er weinig bij de Vrijmetselarij terecht. Aan het leeftijdsverschil tussen hem en de andere Vrijmetselaren hoeft het in ieder geval niet te liggen, stelt hij. "Met een broeder van vijftig kan ik net zo goed praten als met een broeder van twintig. Natuurlijk merk ik het leeftijdsverschil wel, maar ik leer veel van de oudere mannen en zij ook van mij."
Een positieve wisselwerking dus, maar waar komt die afkeer onder zijn leeftijdsgenoten dan vandaan? "Er bestaan er veel vooroordelen en er is veel onwetendheid. Het doet ze denken aan de kerk, en daar hangt vooral het labeltje 'saai' aan." Toch is Ernst naast zijn vrijmetselaarschap een doodgewone student. "Ik ga ook wel eens naar een feestje, en na de comparitie-avonden drinken we als vrijmetselaren onder elkaar ook regelmatig een biertje!"
Blijkt dat de Vrijmetselarij wat dat betreft een hele gewone vereniging is met dus ook een 'derde helft'. Ook kun je, in tegenstelling tot wat veel mensen denken, er zonder problemen (of angst voor de dood) weer uitstappen. "Iedereen is vrij in zijn keuzes en kan de vrijmetselarij dus ook weer verlaten." Al is dat niet aan de orde, zegt Ernst stellig. "Voor mij is het een ontzettende houvast geworden!"