We zien kinderen helemaal opbloeien
Door Anne Bonthuis Fotografie: Kumulus
"Als je talent niet wakker kust, dan blijft het slapen." Onder dit motto ontwikkelde Kaleidoscoop, de afdeling cultuureducatie van Kumulus in Maastricht, het inspirerende CMK-project 'Toon je Talent'. Vanaf de peuterspeelzaal tot op het vmbo: de doorlopende leerlijn moedigt kinderen van alle leeftijden aan om hun talenten te ontdekken en ontplooien.
"Als kinderen iets doen wat ze leuk vinden en goed kunnen, bloeien ze helemaal op. Het geeft ze energie, vreugde en zelfvertrouwen. Dat vind ik prachtig om te zien", vertelt Hellen Hurkens, projectleider van 'Toon je Talent' en coördinator van Kaleidoscoop. Op haar laptop opent ze een filmpje van rapper Ali B bij Pauw & Witteman, waarin hij vertelt hoe één les van kunstdocent Mirjam zijn hele leven heeft veranderd. "Hij was niet de knapste, sterkste of slimste, maar rappen kon hij wel. Dat was een belangrijke ontdekking. Een mooi voorbeeld van hoeveel invloed kunstlessen op de basisschool kunnen hebben op de rest van je leven."
Met die achterliggende gedachte begon Kaleidoscoop in 2012 aan de doorlopende leerlijn kunsteducatie voor het basisonderwijs, gericht op talentontwikkeling. Na een succesvolle pilot ging 'Toon je Talent' in 2013 van start op acht Maastrichtse basisscholen. Inmiddels doen al twintig scholen mee én wordt het project overgenomen door vijf scholen in de Heuvelland-gemeenten rondom Maastricht.
Programma in drie fases
"We hebben het project ook doorgetrokken naar peuterspeelzalen en vmbo's," vertelt Hellen, "omdat je op elke leeftijd weer andere dingen leert en ontdekt. Peuters kunnen op een speelse manier al heel goed kennismaken met de talen van letters, noten, stappen en plaatjes, zoals wij dat noemen. Dat is de eerste fase van 'Toon je Talent'. Van zingen en dansen tot naar een verhaal luisteren: alle kunstdisciplines komen aan bod. De lessen worden in de onderbouw herhaald, zodat leerlingen vanzelf ontdekken waar ze goed en minder goed in zijn."
In de tweede fase, de Cultuurboost, worden leerlingen uit groep vier en vijf helemaal ondergedompeld in cultuur. De eerste helft van het jaar krijgen ze anderhalf uur per week les in muziek, dans, beeldende kunst en toneel en voor de tweede helft van het jaar kiezen ze zelf in welke discipline ze zich willen verdiepen. "We gaan in deze periode intensief aan de slag, omdat kinderen tot acht jaar nog heel erg open staan voor wat ze zelf ontdekken en leuk vinden. Hoe ouder het kind, hoe meer het wordt beïnvloed door vriendjes en ouders. En kinderen uit groep vier en vijf zijn motorisch al voldoende ontwikkeld om technieken te leren. Een mooi voorbeeld hiervan is een meisje dat heel graag wilde dansen. Zij was de enige dat jaar, maar ze was zo stellig in haar wens dat we haar hebben gekoppeld aan een dansdocent. Na tien weken danste zij de sterren van de hemel. Het was fantastisch om haar zo te zien stralen."
We vragen na afloop van de Cultuurboost niet: wil je verder met kunst en cultuur? Maar: waar en hoe ga je verder?
Betrokken ouders en instellingen
Om ervoor te zorgen dat kinderen niet alleen op school, maar ook daarbuiten worden gestimuleerd om hun talent te ontwikkelen, gaan cultuurcoaches in gesprek met ouders, docenten, het culturele veld en de kinderen zelf. Hellen: "We vragen na afloop van de Cultuurboost niet: wil je verder met kunst en cultuur? Maar: waar en hoe ga je verder? We wijzen ze op alle mogelijkheden, van de harmonie en het kinderkoor tot de dansschool om de hoek. We zorgen er ook voor dat het buitenschoolse aanbod aansluit bij wat in de les gebeurt. Mochten ouders tegen eventuele drempels aanlopen, zoals weinig inkomen of een kind in het speciaal onderwijs, dan biedt de cultuurcoach ondersteuning. Zij kent alle mogelijkheden in Maastricht."
Voor kinderen met veel talent, die er later misschien hun beroep van willen maken, heeft het Centrum voor Kunsteducatie Kumulus speciale talentenklassen. Ook kunnen zij op sommige middelbare scholen een vooropleiding voor dans en muziek volgen. "Wij helpen ouders en kinderen met dit soort stappen, op weg naar een kunstvakopleiding. Binnen 'Toon je Talent' werken we samen met stagiaires en net afgestudeerden van kunstopleidingen, zoals het conservatorium. Die kunnen leerlingen goed adviseren."
Doel voor 2018: co-teaching
In dit nieuwe schooljaar wil Kaleidoscoop extra aandacht besteden aan het integreren van 'Toon je Talent' op vmbo's en de kleine gemeenten rondom Maastricht, maar ook aan het trainen en enthousiasmeren van groepsleerkrachten. "Ons programma slaagt alleen als we het met zijn allen doen", benadrukt Hellen. "Kunstvakdocenten zijn natuurlijk heel waardevol, maar het is belangrijk dat alle leerkrachten kunstlessen kunnen geven en talent kunnen ontdekken. Ze hoeven het niet op dezelfde manier te doen. Als het maar niet stilligt na het bezoek van de externe docent. In de praktijk is gebleken dat er weinig tijd is voor extra trainingen, dus beginnen we met co-teaching. Kunstvakdocenten en groepsleerkrachten staan samen voor de klas en leren van elkaar. We denken dat dit bijdraagt aan het overwinnen van schroom en aan het plezier in lesgeven."
Hellen hoopt dat 'Toon je Talent' andere gemeenten inspireert en motiveert om talentontwikkeling bij kinderen en jongeren in het onderwijs de plek te geven die het verdient. "Als wij allang in het bejaardenhuis zitten, geven zij de wereld vorm. Wat vinden we belangrijk om hen mee te geven? Wat mij betreft verbeelding, creativiteit en openstaan voor anderen. Vaardigheden die kinderen vanzelf ontwikkelen in ons programma en waarmee zij meer betrokken en tolerante burgers worden."
Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Cultuureducatie met Kwaliteit 2017-2020
In zes jaar tijd kregen duizenden kinderen onder de noemer Kinderen Maken Muziek muzieklessen, in en buiten school. Als afsluiter kregen 31 van de deelnemende organisaties een extra steuntje in de rug. We vroegen Het Wilde Westen Utrecht en de Nieuwe Muziekschool Druten naar de verbreding van hun muziekprojecten.
10 jaar FCP – Hoe gaat het nu met? Trots op je eigen omgeving
We zijn jarig! Een mooie gelegenheid om instellingen die we in die 10 jaar hebben ondersteund op te zoeken en samen terug te blikken, maar ook vooruit te kijken. Deze maand het bijzondere verhaal van het vmbo-project: Trots op je eigen omgeving.
Van 'hoe creatief is deze leerling?' naar 'hoe is deze leerling creatief?' Olga en Suzan dagen leerkrachten uit met praktisch handboek