Hard tegen hard in het Britse Lagerhuis: 'Het landsbelang gaat voor' | Het Parool
Hard tegen hard in het Britse Lagerhuis: 'Het landsbelang gaat voor'
Het Lagerhuis is de komende dagen het toneel van een ongekend harde confrontatie tussen het parlement en de regering. Voor rebellerende conservatieven dreigt ontslag.
Suse van Kleef 3 september 2019, 11:15
Premier Boris Johnson wil hoe dan ook dat het Verenigd Koninkrijk op 31 oktober uit de EU stapt. Beeld EPA
Dinsdag begint de race tegen de klok van een groep Britse parlementariërs. Het parlement komt terug van reces en de oppositie heeft nog maar een paar dagen de tijd er een wet doorheen te duwen om de dreigende no-dealbrexit op 31 oktober te stoppen. Na een politieke truc van premier Boris Johnson wordt het parlement namelijk vanaf 10 september alweer dichtgegooid en zijn de kansen op een nieuwe wet verkeken.
De oppositie en een groep conservatieve rebellen komen daarom dinsdag met een wetsvoorstel dat de regering verplicht de brexit uit te stellen als er geen goedgekeurde deal ligt op 31 oktober. Op zijn vroegst zou er woensdag over die wet gestemd kunnen worden. Een meerderheid voor de wet is niet vanzelfsprekend: de verwachting is dat de voor- en tegenstanders elkaar niet veel zullen ontlopen.
De conservatieve rebellen die een no-dealbrexit willen voorkomen, staan bij deze stemming gigantisch onder druk. Premier Johnson besloot dit weekend dat conservatieven die vóór de wet – en dus tégen hun eigen regering – stemmen zonder pardon uit de partij worden gegooid en dat ze bij volgende verkiezingen niet meer op de kieslijst van de conservatieven komen. "Als ze niet met de regering meestemmen, dan vernietigen ze de onderhandelingspositie van de regering," verklaart een partijmedewerker de zware sancties.
Johnson heeft er altijd op gehamerd dat de optie van een no-dealbrexit op tafel moet blijven in de onderhandelingen met Brussel, terwijl er in het parlement geen meerderheid is voor zo'n chaotisch vertrek zonder afspraken. 'Verbijsterend hypocriet', noemt oud-minister van Financiën, Philip Hammond de dreigementen. Hij wijst erop dat een groot deel van Johnsons kabinet namelijk meermaals tegen de regering stemde toen Theresa May aan de macht was en zij mochten toen aanblijven.
Ook andere prominenten zijn niet onder de indruk. "Dit dreigement zal mij niet stoppen," zegt David Gauke, die onder May minister van Justitie was. "Ik wil de partij niet verlaten, maar het is mogelijk dat mijn carrière bij de Conservatieve Partij eind deze week voorbij is. Teleurstellend, maar het landsbelang gaat voor."
Mocht de wet deze week door het Lagerhuis komen, dan zijn de rebellen er nog niet. Dan wacht het Hogerhuis, in theorie een nog lastiger horde. Daar kan de regering het proces proberen te vertragen door talloze amendementen in te dienen: net zo lang tot het 10 september is, de datum dat Johnson het parlement wil schorsen en een streep gaat door geplande wetgeving.
De vraag is wat Johnsons achterliggende plan is. De premier weet dat er Conservatieve parlementariërs zijn die deze week zeker tegen hem zullen stemmen. Als hij zijn dreigement uitvoert en hij ze uit de partij gooit, dan verliest hij waarschijnlijk de kleine parlementaire meerderheid die hij – met hulp van de Noord-Ierse DUP – heeft. Doorregeren wordt dan moeilijk. En dan zijn nieuwe landelijke verkiezingen niet ver weg. Het Lagerhuis staat onder hoogspanning en de komende week belooft een van de belangrijkste en meest bewogen weken te worden uit de Britse politieke geschiedenis. Wie is de baas in het Verenigd Koninkrijk: het parlement of de regering? Aan het einde van de week weten we – misschien – meer.