De studie laat de wisselwerking zien tussen verschillende soorten landbedekking, de zomerregen en het wegkwijnende permafrost. “Ik ben bang dat reeds ontdooide gronden in de winter niet langer zullen bevriezen,” zegt Douglas. “Dit zal ertoe leiden dat er meer permafrost dooit. En dat betekent dat het landschap gaat veranderen. We zien dit al hier en daar mondjesmaat gebeuren. Maar het zal zich uitwaaieren over het hele landschap. Bovendien neemt het proces naar verwachting alleen maar toe naarmate de aarde verder opwarmt.”
De gevolgen van het wegkwijnende permafrost is groot. Ongeveer een kwart van het noordelijk halfrond bestaat namelijk uit permafrost, eveneens het grootste deel van Alaska. Naar schatting herbergt het permafrost wereldwijd meer koolstof dan momenteel in de atmosfeer te vinden is. Het wegsmelten van permafrost is dan ook een verontrustend proces. Wanneer permafrost ontdooit, komt er namelijk methaan en koolstofdioxide vrij, waardoor deze broeikasgassen naar de atmosfeer worden getransporteerd en zo een bijdrage leveren aan de opwarming van de aarde. Bovendien heeft het belangrijke consequenties voor de infrastructuur. “Veel is gebouwd in de jaren vijftig tot en met de jaren tachtig en zijn ontworpen voor een bepaalde bodem- en luchttemperatuur,” vertelt Douglas. “Als deze veranderen, kan dat dus consequenties hebben voor de stabiliteit.”
Extreem weer is niet de enige boosdoener die permafrost in Alaska laat dooien. Ook ijverige bevers hebben een vinger in de pap. Hoe? Gewapend met hun scherpe tanden bouwen de bevers van struiken en bomen dammen, waardoor er kleine poeltjes ontstaan die uitgroeien tot nieuwe meren die soms wel een paar hectare omvatten. En dat gaat rap. In slechts vijf jaar tijd hebben bevers woonachtig in noordwest-Alaska 56 nieuwe meren gecreëerd. Ook al bestaande meren dijen door toedoen van de bever uit. En dat gaat ten koste van kwetsbaar permafrost. Het water is namelijk warmer dan de omringende grond. En dus kunnen deze meren en vijvers de dooi van permafrost versnellen.
De vraag is natuurlijk of we – naast het terugdringen van onze uitstoot – nog iets kunnen doen om Alaskaanse permafrost voor de ondergang te behoeden. “Er zijn technische methodes om de grond te koelen, maar deze zijn duur en kunnen alleen kleinschalig ingezet worden,” zegt Douglas desgevraagd. “Bovendien werken ze alleen voor gebouwen en wegen en dergelijke. Mijn persoonlijke suggestie is dat iedereen doet wat hij kan om een gezond en gelukkig leven terwijl we tegelijkertijd rekening houden met anderen en onze directe omgeving. Wees respectvol voor eindige hulpbronnen en wees energiebewust.”
De onderzoekers benadrukken het belang van de studie. Want volgens hen draagt het bij aan de groeiende hoeveelheid kennis over hoe extreem weer – variërend van hittegolven tot intense zomerse buien – fundamentele aspecten van arctische ecosystemen verstoort. Deze veranderingen vinden niet geleidelijk gedurende decennia of mensenlevens plaats, maar over een tijdspanne van slechts enkele maanden tot jaren. De onderzoekers zetten hun studie in het regenachtige Alaska voort. “Ik hoop dat we kunnen ontdekken dat een paar koude winters de aangetaste gebieden kunnen herstellen en permafrost terugkomt,” zegt Douglas. Maar op dit moment ziet het er niet naar uit dat het snel stopt met regenen. “Ik was laatst nog in één van onze onderzoeksgebieden en je hebt nu waadpakken nodig om plekken die eerder droog lagen te bereiken,” vertelt Douglas. “Het is er extreem nat. Tot dusver ervaren we dit jaar bijna het dubbele van de neerslag die we normaal gesproken zien.”