Informatiepagina Symposium 'Inclusieve rituelen' - Kenniscentrum Universiteit voor Humanistiek
Het vijfde symposium van de Celebrantenopleiding (maart 2022) ging over rituele vernieuwing. Nieuwe rituelen zijn in opkomst. Ze bieden kansen voor dialoog tussen levensbeschouwingen en ze kunnen verleden, heden en toekomst samenbrengen. Maar ze roepen ook spanningen op. Wat zijn de kansen en grenzen van nieuwe rituelen? Op deze pagina kunt u de verschillende onderdelen van het programma terugkijken. Ook vindt u na elk filmpje en onderaan deze pagina aanvullende leestips.
Nieuwe rituelen laten een groeiende behoefte zien om gezamenlijk stil te staan bij belangrijke gebeurtenissen. Denk bijvoorbeeld aan rituelen bij levenstransities, zoals adoptie of echtscheiding, en collectieve herdenkingen en vieringen, zoals Keti Koti of de herdenking van 15 augustus 1945. Tegelijk roepen nieuwe rituelen ook vragen op over de inclusiviteit van bestaande rituelen. Ze bieden kansen voor interlevensbeschouwelijke dialoog en het samenbrengen van verleden, heden en toekomst, maar er liggen ook grenzen aan rituele vernieuwing.
Onder leiding van dagvoorzitter Joanna Wojtkowiak gingen we met experts in gesprek over de vraag: Waar liggen de kansen en spanningen rondom rituele inclusiviteit en exclusiviteit in een pluralistische samenleving?
Dr. Joanna Wojtkowiak is universitair docent, inhoudelijke coördinator van de Celebrantenopleiding aan de Universiteit voor Humanistiek en voorzitter van IRILIS (Instituut voor Rituele en Liturgische Studies).
Lezing Marianne Moyaert
Prof. Marianne Moyaert gaf een lezing over participatie in interlevensbeschouwelijke rituelen en verhelderde het verschil tussen ten eerste responsieve rituelen en ten tweede inter-rituele gastvrijheid die van belang is om inclusiviteit in rituelen beter te begrijpen. De eerste zijn vaak rituelen die als reactie op tragische gebeurtenissen ontstaan (bijvoorbeeld een herdenking na een internationale ramp). De tweede verwijst naar het deelnemen aan bestaande religieuze of levensbeschouwelijke rituelen. Beide roepen vragen rond inclusiviteit op die in deze lezing duidelijk worden gemaakt.
Wilt u meer weten over het werk van Marianne Moyaert? In 2016 en 2019 bracht zij boeken uit over interreligieuze rituelen en rituele participatie: het boek Ritual Participation and Interreligious Dialogue verscheen in 2016. Het boek Interreligious Relations and the Negotiation of Ritual Boundaries verscheen in 2019.
Dr. Hassan Bakir presenteert een complexe casus over een mevrouw die overleed in de instelling waar hij als geestelijk verzorger werkt. Mevrouw was tot de islam bekeerd en had bepaalde wensen rondom haar uitvaart. De familie had echter ook wensen om het ritueel afscheid vorm te geven. Hassan legt in zijn bijdrage uit hoe je als geestelijk verzorger op zulke gevoelige momenten als de dood soms moet bemiddelen en adviseren.
Dr. Froukje Demant presenteert inzichten uit haar jarenlange onderzoek naar de dodenherdenking op 4 mei en de viering van vrijheid op 5 mei. Zij legt uit hoe wij in Nederland omgaan met het herdenken en vieren van het verleden en welke ontwikkelingen zich voordoen. Wat is belangrijk om mee te nemen om de bestaande nationale herdenkingen en vieringen voor de toekomst relevant en betekenisvol te houden?
Tafelgesprek tussen de sprekers
Dit symposium werd georganiseerd door de Celebrantenopleiding van de Universiteit voor Humanistiek in samenwerking met het Instituut voor Rituele en Liturgische Studies (IRILIS); een platform voor innovatief onderzoek op het gebied van rituele en liturgische studies.
Foto: door Yena Kwon @ Unsplash
Het vijfde symposium van de Celebrantenopleiding op 18 maart 2022 gaat in op de kansen en grenzen aan rituele vernieuwing. Nieuwe rituelen zijn in opkomst. Ze bieden kansen voor dialoog tussen levensbeschouwingen en ze kunnen verleden, heden en toekomst samenbrengen. Maar ze roepen ook spanningen op.