Politicus buiten de schijnwerpers | De Volkskrant
Politicus buiten de schijnwerpers
Sarah Venema 13 april 2016, 02:00
Gianrobert Casaleggio in 2014. Beeld epa
De Vijfsterrenbeweging is een van de belangrijkste spelers in de Italiaanse politiek, sinds zij bij de verkiezingen van 2013 als grootste partij de politieke arena betrad. De beweging maakt dit voorjaar grote kans de burgemeestersverkiezing in Rome te winnen, en in de peilingen voor landelijke verkiezingen nadert ze de eerste plaats.
Het begon allemaal met een idee van Casaleggio: een digitale beweging van burgers. Zij kwamen met elkaar in contact over lokale politiek en moesten dan als vertegenwoordigers het landsparlement in gaan. Met eerlijke burgers aan de macht en een webvolk dat de nieuwe machthebbers van huis uit kon controleren, wilde Casaleggio een einde maken aan de corrupte Italiaanse achterkamertjespolitiek. Links en rechts was niet relevant voor de beweging en een lijsttrekker was er niet. Via directe democratie had de burger het voor het zeggen.
Toch had Casaleggio een grote invloed op die burgervertegenwoordigers in het parlement. Hij was de eigenaar van de allesbepalende weblog van de digitale beweging. De werknemers van zijn adviesbedrijf Casaleggio Associati runden de website waarop hun gedrag werd afgebrand of goedgekeurd. Parlementariërs die uit de beweging waren gezet, vertelden dat Casaleggio achter de schermen met ijzeren hand heerste. Aan interne democratie was volgens hen groot gebrek. Ook was er kritiek op de inkomsten die Casaleggio met de website genereerde.
Casaleggio probeerde zoveel mogelijk uit de schijnwerpers te blijven, maar publiceerde onlangs wel een boek waarin hij de potentie van internet beschrijft en zijn ideale wereldbeeld schetst. Alle werkzoekenden hebben daarin recht op een uitkering, iedereen boven de 16 jaar moet twee uur per dag besteden aan gemeenschapswerk, corruptie wordt streng bestraft en niemand gaat meer naar de kapper. In 2008 zette hij een filmpje op YouTube waarin hij voorspelde dat in 2054, na een aantal gruwelijke oorlogen en milieurampen, slechts 1 miljard van de wereldbevolking overblijft. Dankzij het web richten zij de eerste wereldregering op.
Italiaanse journalisten lachten en huiverden om de ideeën van de Milanees met zijn warrige bos krullen en ronde brilletje, ook vanwege zijn felle kritiek op de weinig onafhankelijke Italiaanse journalistiek. Toch wist hij een invloedrijke volksbeweging in het parlement te krijgen die vooral succesvol is als oppositie. Nooit werden zoveel politieke bijeenkomsten via internet gestreamd. Eind vorig jaar deed komiek Beppe Grillo een stapje terug om weer theater te gaan maken. Nu beide leiders zijn weggevallen zal moeten blijken of de beweging ook echt zonder leiders kan.