In een levenstestament wijst u iemand aan die uw belangen gaat behartigen wanneer u daartoe niet (meer) in staat bent. Maar veel mensen zijn onbekend met levenstestamenten, ondanks uitgebreide voorlichtingscampagnes. Wat nu, wanneer u in een situatie komt te verkeren dat u die belangenbehartiging hard nodig hebt zonder dat er iets dergelijks als voorzorgsmaatregel geregeld is?
Vooraleerst is het dan van belang dat er gekeken wordt naar de mate van wilsonbekwaamheid. U kunt alsnog naar de notaris gaan voor een levenstestament of volmacht, maar wanneer u naar zijn/haar oordeel onvoldoende wilsbekwaam bent, heeft u geen mogelijkheden meer. Het enige wat er dan nog gedaan kan worden is dat uw familie/zorgverleners een verzoek doen bij de Rechtbank. Een verzoek voor een onderbewindstelling. De rechter gaat dan iemand aanwijzen die de financiën onder zijn/haar hoede gaat nemen: de zogenaamde bewindvoerder.
U begrijpt dat deze procedure ook gevolgd moet worden wanneer u op geen enkele manier uiting kan geven aan uw wensen. Dat doet zich voor wanneer u een zware hersenbloeding krijgt of in coma geraakt. Zonder een levenstestament bent u dan overgeleverd aan anderen.
Wanneer mensen niet (meer) in staat zijn om voor zichzelf te zorgen, kunnen zij juridische bescherming krijgen. Hulpverleners en/of familie kunnen dan bij de kantonrechter een aanvraag doen voor mentorschap, bewindvoering of curatele. De kantonrechter zal een oordeel vellen over de mate waarin bescherming nodig is, en vervolgens een mentor, bewindvoerder of curator toewijzen. Dat kan een familielid (de partner) zijn of een professional. Ook de notaris kan gevraagd worden om bijvoorbeeld als bewindvoerder op te treden.
Bewind heeft slechts betrekking op financiële beslissingen. Er zijn twee soorten bewindvoeringen: bewindvoering in een wsnp-traject (Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen) en beschermingsbewind dat van toepassing is op mensen met verminderde lichamelijke en geestelijke vermogens. In beide situaties krijgt de bewindvoerder de volledige zeggenschap over vermogen en inkomsten van degene die onder bewind is gesteld en de machtiging om belangrijke financiële beslissingen te nemen. Hij/zij is verantwoordelijk voor diens belangen en kan hierop door de rechter worden aangesproken.