Waterwaarden – Tanganyika.nl
De waterwaarden zijn niet overal in het meer hetzelfde. In de brandingszone is de pH hoger (tot 9) omdat daar door de golfslag meer CO2 (kooldioxide, koolzuurgas, koolstofdioxide) het water verlaat. Kooldioxide reageert zuur, en minder kooldioxide betekent derhalve een hogere pH. In de buurt van riviermondingen kan de pH en de hardheid weer wat lager liggen. Op grotere diepte is het water ook iets kouder. Vrijwel alle Tanganyika-cichliden voelen zich prima bij:
pH van 8,5 – 9,0
GH van 7 – 11
KH van 16 – 18
temperatuur van 24 – 26 graden
Tijdelijke hardheid is de hardheid veroorzaakt door de Calcium- en Magnesiumzouten van koolzuur (Calcium(bi)carbonaat en Magnesium-(bi)carbonaat). Bij verhitten verdwijnt koolzuur uit het water en slaat dat deel van het calcium en magnesium dat overeenkomt met het ontweken koolzuur neer als "ketelsteen".
Het verversen van aquariumwater (tenminste 10% per week, liefst 1/3) is van belang om de oplopende hoeveelheid ammoniak, nitriet en nitraat laag te houden. Dit zijn giftige stoffen die vrijkomen na bacteriële afbraak van uitwerpselen, urine en overtollig aangeboden voedsel. Ook bij rotting komen deze stoffen vrij. Wanneer men een biologisch filter heeft, denkt men nogal eens dat water verversen niet meer nodig is, daar de in het filter aanwezige bacteriecultures deze stoffen afbreken en binden. Dat is maar half waar. Cichliden produceren vaak meer uitwerpselen dat een biologisch filter kan afbreken en er komen allerlei stoffen in het aquariumwater terecht (opgelost uit stenen, bodemzand, lucht, leidingwater) die zich blijven ophopen indien er alleen water wordt bijgevuld dat verdampt is. Bovendien zijn er in een Tanganyika-aquarium vaak onvoldoende planten aanwezig om deze ongewenste stoffen vast te leggen. Let bij het verversen van water wel op de waterwaarden, die kunnen wijzigen onder invloed van het toegevoegde leidingwater. Gebruik geen regenwater: dit is erg zacht en vaak licht zuur.
Het opstarten van een aquarium gebeurt vaak met allerlei middeltjes om het water "in conditie" te brengen. Vaak is dit volstrekt onnodig: leidingwater in Nederland is van zo'n kwaliteit dat allerlei 'giftige stoffen' niet aangepakt hoeven te worden (mochten we het anders drinken?). Wat wel aan te raden is, is het 'nieuwe water' in een pas opgezet aquarium te enten door wat filtermateriaal uit een langer draaiend en gezond aquarium in het nieuwe filter te plaatsen. Zo kunnen de bacteriën beginnen met het conditioneren van het water. Hiervoor zijn ook startcultures in de handel verkrijgbaar. Zorg dat het aquarium volledig is ingericht (grond goed gewassen?), en schakel alle apparatuur in. Na ongeveer 3 weken hebben de bacteriën die verantwoordelijk voor het omzetten van de afvalstof ammoniak zich voldoende ontwikkeld. Ammoniak wordt dan omgezet in nitriet, nitriet wordt omgezet in nitraat. Die laatste stof is stukken minder giftig dan de eerstegenoemde 2. De eerste vissen kunnen dan geplaatst worden. De bacteriegroei zal zich de komende weken voltooien. Plaats dus niet het complete visbestand ineens.
De juiste waterwaardes hangen met elkaar samen. Hoe nitraat en nitriet binnen de perken blijven lees je bij "water verversen". Met het verhogen van de GH en KH komt de pH ook omhoog. Een goed product hiervoor is "Sera GH-KH Pond". Een eetlepel per 100 liter water (afhankelijk van de waterwaarden van het kraanwater in de regio). Van Velda zijn ook GH en KH verhogers voor de vijver verkrijgbaar, maar die middelen worden los verkocht. Bovendien heeft Sera een verpakking van 2,5 kilo, wat behoorlijk scheelt in de prijs.
In de natuur treden hoge temperaturen op. Daar warmt het water dan periodiek ook op. Ook in grote meren. Je zou zeggen: "een groot volume als dat van de Afrikaanse meren zal niet snel opwarmen". Maar er zijn temperatuurschommelingen in de lucht. Die warmen ook het water zelf op (vooral minder helder water bij riviermondingen). Donkere bodems warmen water ook sneller op, onder invloed van zonlicht. Net zoals je bij de waterlijn in de buurt van rotsen kan constateren. Bij bewolking is dat veel minder. Vervolgens kan door wind stroming gecreëerd worden, waardoor ook weer kouder water uit diepere waterlagen aan het oppervlak komt. Ook komt dan warmer water in diepere waterlagen. Redenen genoeg voor temperatuurschommelingen.
Zorg dat er geen zonlicht de kamer of de bak binnen kan schijnen (houdt gordijnen gesloten en hang desnoods een WIT laken voor het raam om warmte-straling buiten te houden (donkere gordijnen doen dit niet goed, tenzij er een weerkaatsende laag aan de achterzijde zit)
Laat de verlichting zoveel mogelijk uit; deze produceert warmte. Transformatoren van TL-balken liefst niet in de lichtkap of onder de bak plaatsen.
Trek de stekker van de (aquarium)verwarming uit het stopcontact ('s nachts wordt anders de temperatuur van de bak op 25 graden gehouden zodat de bak overdag sneller een hoge temperatuur bereikt. Tijdelijk 22 of 23 graden moet geen probleem zijn
Ventileer lichtkap en wateroppervlak: zet de kap open en maak een luchtstroom over het water. Plaats hiertoe een computerventilator aan de ene zijde van de bak boven een kier tussen de dekruiten, boven het water en zet de ruit aan de andere zijde op een kier (wat filterschuim ertussen tegen springende vissen). Nu loopt er over de lengte van de bak een luchtstroom over het wateroppervlak. Er kan nu meer water verdampen; verdamping = koeling. De fan heb ik aangesloten op een oude Nokia 12V adapter (van de telefoon). Inbouwen van een ventilator aan de ene zijde van de lichtkap en aan de andere zijde een luchtopening maken is ook een optie als je een bak zonder dekruiten hebt.
Houdt ramen en deurenoverdag dicht: een tocht kan voor ons verkoelend aanvoelen, maar zet deuren en ramen pas open als de temperatuur op de thermometer (!) buiten lager is dan die binnen
Probeer zoveel mogelijk met buitenfilters te werken; binnenfilters koelen niet aan de buitenlucht maar aan het aquariumwater
Belucht elke bak extra: hoge temperatuur = minder opgeloste zuurstof: dus extra stroming aan het oppervlak, extra watercirculatie en extra beluchting met een luchtpomp en bruissteen en/of een diffusor op de uitstroomopening van de pomp.
In geval van nood (temperatuur moet snel omlaag) kan (langzaam) kouder water toegevoegd worden. Goed mengen! Koelen met ijsklonten in het filter of ergens waar de vissen er niet bij kunnen is ook een optie, net zoals een pet-fles met bevoren water in de bak leggen. Zorg dat rondom de ijsklonten en de fles veel waterstroming is om grotere temperatuurverschillen te voorkomen.
Hoe beperken we verlies van warmte in de winter? Aquaria kunnen op verschillende plaatsen in een huis staan. De zogenaamde "showbak" staat meestal in de woonkamer, en een stelling of de kweekbak(ken) zijn vaak in een klein kamertje of schuurtje te vinden.
Plaats een aquarium op een plaat tempex (piepschuim) en bevestig tegen de achter- en zijwanden aan de buitenkant ook tempex. Indien er door de bak heen direct tegen het tempex aan gekeken kan worden, schilder dan eerst de tempex in een donkere kleur. Plak alle kieren en naden goed af met bijvoorbeeld duck-tape.
Zorg voor goed sluitende dekruiten en lichtkap; we doen hier eigenlijk het tegenovergestelde van wat we in de zomer doen, namelijk de luchtstroom boven het water beperken om de verdamping (=warmteverlies) tegen te gaan en om de warmte van de bak en de verlichting binnen te houden. De lichtkap zelf zou ook geïsoleerd kunnen worden. Let op dat ze zaak niet hermetisch is gesloten, vissen moeten ook ademen!
Isoleer het (biologisch) filter ook, dit staat vaak op de grond of vlak daarbij: dat is de koudste plaats in een kamer. Buizen en slangen kunnen ook worden meegenomen.
Houdt rekening met de plaatsing van het aquarium: zorg dat het aquarium niet te dicht in de buurt van een raam staat: daar komt een koudeval vandaan. Dat geldt ook voor buitenmuren op het noorden.