Verlies en rouw door corona | Dementie.nl
Corona en dementie betekent verlies in verschillende opzichten. Ethicus en geestelijk verzorger Tim van Iersel weet er alles van. Hij werkt in verpleeghuizen in Den Haag en zag hoe de crisis de bewoners en hun familie raakte. Hij schreef een blog over het verlies en de rouw die je door corona kan voelen, ook zonder dat je naaste is overleden.
Door de aangepaste bezoekregels in verpleeghuizen verlies je de mogelijkheid om je naaste regelmatig en op eigen tijd te zien. Door de 1,5 meter-regel kun je minder dicht bij je naaste komen dan je gewend bent. Je kunt niet zomaar iets samen ondernemen. En als je naaste de dagbesteding bezocht, moest je de afgelopen tijd waarschijnlijk veel van je eigen tijd inleveren om activiteiten te bedenken.
Zowel voor mensen thuis als in het verpleeghuis is de coronacrisis een hele moeilijke tijd. Dat kan samengaan met gevoelens van verlies en zelfs van rouw. Zo vertelde een partner me dat zij haar man in het verpleeghuis niet kon bezoeken. Beeldbellen was lastig voor hem, maar gewoon bellen lukte. Toch merkte ze dat hij haar steeds minder ging herkennen aan de telefoon. Waar hij eerst nog enthousiast reageerde als zij haar naam door de telefoon noemde, was het de laatste weken slechts een eentonige 'Hmm.' Ze leek steeds minder grip op haar man te kunnen houden, nu ze hem niet kon bezoeken. 'Hij ontglipt me.' zei ze me.
Dat ontglippen geeft een gevoel van verlies en soms van rouw. Deze vrouw ervoer namelijk dezelfde dingen als mensen in rouw kunnen ervaren. 'Ik heb het de hele dag koud en kan met niet concentreren,' vertelde ze. 'En slapen lukt helemaal niet. Ik word ieder uur wakker, ben onrustig.'
Hetzelfde kan je ervaren als je naaste thuiswoont. Daar kan het juist heel beklemmend zijn dat je partner bijvoorbeeld niet naar de dagbesteding kon. Dat geeft een gevoel van verlies van de spaarzame eigen tijd die je nog had. Daardoor kan de dag je overvallen: 'hoe kom ik hierdoor heen?' Dat verlies van tijd voor jezelf kan stress opleveren. Je zit dan juist (te) dicht op elkaars lip en ook daardoor kun je de grip op je naaste verliezen. Je bent dan niet verwijderd van elkaar, maar juist te dicht op elkaar.
Praat over je ervaringen en gevoelens
Nu de dagbestedingen weer opengaan, ontstaat er weer meer ruimte om je eigen tijd in te vullen. Probeer die tijd ook daadwerkelijk voor jezelf te houden, als je dat gewend was. Spreek ook met je omgeving over wat je meemaakt en ervaart, of hebt meegemaakt. Vaak helpt het om met mensen te spreken die je gevoelens herkennen. Dat kan met mensen die dezelfde soort ervaringen hebben, maar ook met zorgprofessionals. Bijvoorbeeld een casemanager, geestelijk verzorger of psycholoog.
In verpleeghuizen is er inmiddels iets meer ruimte voor bezoek. Het zal vaak moeilijk zijn om je gevoelens van de afgelopen tijd te delen met je naaste. Je naaste zal misschien niet begrijpen wat er aan de hand is. Of zelfs niet weten dat je wekenlang niet bent geweest. Als dat zo is, probeer je bezoek dan zo gewoon mogelijk vorm te geven. Zo raakt je naaste niet van slag en het helpt jou om de draad weer op te kunnen pakken.
Mag je weer bij je naaste op bezoek? Deel je gevoelens dan met mensen om je heen. Of je nu blij bent, of geschrokken, ontroerd of verdrietig. Houd het niet voor jezelf, maar deel die gevoelens met elkaar. Zo ontving ik afgelopen week een e-mail van een zoon. Hij was zo blij dat hij na twee manden weer bij zijn vader op bezoek mocht, terwijl zijn vader dacht dat hij vorige week voor het laatst was geweest. De zoon wilde zijn vreugde om zijn vader weer te zien gewoon even delen. Dat deed hem goed. En mij ook.
Onderzoek naar afscheid op afstand
Door de coronacrisis stond de zorg de afgelopen maanden onder grote druk. Dit geldt ook voor de zorg voor mensen in de laatste levensfase. Afscheid nemen moet in veel gevallen op afstand. Wat doet dat met de nabestaanden? Daar doet Stichting PALZON onderzoek naar. Heb jij de afgelopen maanden afscheid moeten nemen van je naaste? Wil je het onderzoek dan helpen door je ervaringen te delen?