Vlaamse dramareeks over drie generaties jeneverstokers in Hasselt. 2008: De doodzieke Helena wijst nogmaals een bod op de jeneverstokerij af. Alessandra komt van Charlotte te weten dat Helena geen heilige was en ontdekt dat ze zwanger is. 1940: De familie moet drie Duitse soldaten in huis nemen. Aanvoerder Klaus valt op Helena. Ondertussen gaat het in het Duitse kamp niet goed met Alfred en George. Helena krijgt een dreun te verwerken en wanneer Klaus nog eens handtastelijk wordt, neemt ze het heft in eigen hand.
De stad Donetsk wordt nu elke dag beschoten. Met ongeleide raketten. In vredesbesprekingen geloven de inwoners niet.
Lena en Marina stonden gisterochtend buiten te roken, toen ze een hoge fluittoon hoorden en een doffe klap. De beide caissières aarzelden geen moment, maar spurtten de trap af, de winkel in. Dat redde hen waarschijnlijk het leven.
Het is het het einde van de middag, maar buurtsuper Hermes is alweer in bedrijf. De gaten in het beton bij de ingang zijn overgeschilderd. „Anders ziet het er niet uit”, zegt Lena.
Donetsk ligt onder vuur. In de afgelopen maanden is het staakt-het-vuren tussen de opstandelingen en het Oekraïense leger voortdurend geschonden. Maar medio januari openden pro-Russische strijders de aanval op het vliegveld bij Donetsk, en is het geweld in het oosten van Oekraïne weer opgevlamd. Sindsdien wordt Donetsk elke dag beschoten. Het Oekraïense leger gebruikt mortieren en ongeleide raketten waarmee je niet goed kunt mikken, omdat ze bedoeld zijn voor het bestrijken van grote oppervlakten op het slagveld. Sommige van de raketten, zeggen de inwoners van Donetsk, zijn geladen met clustermunitie.
De voortdurende beschietingen eisen een zware tol. Edoeard Basoerin, plaatsvervangend bevelhebber, zoekt het na in zijn papieren. Volgens zijn gegevens zijn er in de afgelopen drie weken als gevolg van beschietingen van het gebied van de Volksrepubliek Donetsk 90 doden en 254 gewonden gevallen. Allemaal burgerslachtoffers – het aantal gesneuvelde strijders is geheim.
Waarom schiet het Oekraïense leger op bevolkingscentra? „Dat weet niemand precies”, zegt overste Basoerin. „Wij vermoeden echter dat ze proberen psychologische druk uit te oefenen, zodat de bevolking in opstand komt.” De overste schikt zijn papieren. „Die strategie berust op een misvatting. De bombardementen verhogen slechts de vastberadenheid van de bevolking.”
Als Basoerin gelijk heeft, dan schendt de regering in Kiev het oorlogsrecht. Maar een rondgang door de belegerde stad Donetsk doet vermoeden dat de Oekraïners toch ergens op mikken. Vorige week ontplofte er een granaat boven hoofden van de mensen die in rij stonden bij het uitdelen van humanitaire hulp bij hotel Europa. Vijf burgers kwamen om. Op zo’n vijfhonderd meter van het hotel staan drie bakstenen woonkazernes, die zijn gevorderd door de separatisten. Veel van de naburige gebouwen zijn beschadigd door artillerievuur. Op ongeveer gelijke afstand, vlak bij het ziekenhuis, hebben de opstandelingen een kazerne ingericht. Ook daar zijn diverse granaten ingeslagen. Hotel Europa is centraal gelegen in de stad, en ligt op ruim twintig kilometer van de frontlinie. Ook voor goed getrainde artilleristen is het niet eenvoudig om van zo’n afstand doel te treffen – niet zonder waarnemers in het veld die het doel in het vizier hebben.
Maar zulke bespiegelingen zijn niet besteed niet aan de lokale bevolking. Vooral niet de wijk Petrovski in het zuidwesten van de stad, dicht tegen de frontlijn met het Oekraïense leger. De inwoners van Petrovski zitten zo veel mogelijk in de kelder. En als hun huis geen goede schuilplaats heeft, dan zij er nog altijd de schuilkelders die gebouwd zijn in de jaren vijftig – het hoogtepunt van de Koude Oorlog. Zoals bij de oude plasticfabriek, waar een oude portier in camouflagepak een ketting naar beneden moet laten voordat je het terrein op kunt.
„Wacht even”, zegt de man bij de trap naar beneden. „Wij hebben een hond hier.” Vanachter de dikke stalen deur klinkt een hoog gekef. Witje, zo vertelt Tonja Valikova, is doodsbang voor de bombardementen. „Maar als we buiten zijn, en er vallen granaten, dan wacht Witje tot we allemaal veilig binnen zijn.” Ze veegt een traan weg.
Tonja (52) hoef je niet te vragen naar wie schuld heeft aan de oorlog in de Donbas. De schuilkelder onder de plasticfabriek heeft een tv, en toevallig laat het Russische nieuws zien hoe de Oekraïense president Porosjenko op veiligheidstop in München paspoorten omhoog houdt van de Russische soldaten die zouden zijn omgekomen in de Donbas. „Een leugen”, zegt Tonja. „Heeft u in het leger gezeten? Ja? Dan weet u dat het leger altijd de paspoorten inneemt voor een militaire operatie.”
Tonja en de andere burgers in de schuilkelder hebben weinig vertrouwen in de laatste ronde besprekingen tussen Poetin, Hollande, en Merkel. Is er dan geen hoop? Zeker wel, zegt Tonja. „Er is altijd hoop.”
Er werd hem weinig succes voorspeld, maar inmiddels ogen Fons Groenendijk en ADO als een perfecte combi. Tegen Ajax werd het 1-1.
ADO-coach Fons Groenendijk (rechts) viert het gelijkspel van zijn ploeg tegen Ajax. Foto ANP Pro Shots
Destijds, in februari, viel er veel voor te zeggen dat zijn missie zou mislukken. Niet alleen doordat ADO onderaan stond en in geldnood verkeerde, maar ook doordat Groenendijk niet het imago had van een rouwdouwer die de boel eens flink zou opschudden. In Haagse kringen gaan er nog altijd verhalen rond dat medewerkers zijn oude werkgever Excelsior in hun vuistje lachten toen Groenendijk de ontslagen Zelkjo Petrovic opvolgde bij ADO. Alsof ADO zich verzwakte. Van de regen in de drup.
Dat komt doordat Ajax een topclub is, maar ook door de rivaliteit. In Den Haag is eenieder met genegenheid voor Ajax al jaren vogelvrij. Niet voor niets waren er ook ditmaal geen Ajax-supporters in Den Haag en wordt de bekerwedstrijd tussen Scheveningen en Ajax woensdag in het stadion van ADO gespeeld, opnieuw zonder uitsupporters. Veiligheid boven alles, ook al voelde Ajax zich in die maatregel niet gekend.
ADO dus. Een club waar hij zo mee verbonden is – „mijn jeugdliefde” – dat hij de opmerkingen negeerde van alle mensen die hem de baan afraadden. „Tribune in de fik, net gedegradeerd en altijd hing er wel iemand in de hekken. Ikzelf ook als ik gescoord had”, vatte Groenendijk zijn ADO-periode ooit samen in het AD. Hij kreeg er in de jaren tachtig zijn eerste profcontract, á 600 gulden per maand, waardoor hij er nog een baantje als parkeerwachter bij had.