december 2015 – Simon Schrijft
Wilders en de Breij
18 december 2015 18 december 2015 Simon Ettekoven	Reageer
Wat hebben die in vredesnaam gemeenschappelijk? Dat zal ik uitleggen. Wilders is verkozen tot politicus van het jaar 2015. Door het volk, zo heet het. Een dag later bleek een liedje van Claud ia de Breij het hoogst geplaatste Nederlandse nummer in de top 2000. Ook gekozen door het volk.
Oh ja? Nee dus! Met wat zoeken en rekenwerk kom ik er in tien minuten achter dat beiden ongeveer evenveel stemmen kregen. Hoeveel dan wel? Iets tussen de vijf en tienduizend; en dichter bij de vijf dan bij de tien. Nederland 1 besteedt godbetere bijna een uur prime-time aan de verkiezing van Wilders en radio 1 roept de hele dag dat het een mirakel is dat de Breij zo hoog staat. Ze moeten zich schamen. Verkozen door Nederland? Door één klein dorp zul je bedoelen! Hooguit dan. Zet ze allemaal in De Kuip en je moet ze zoeken. Geloof geen enkele cijfer als je niet precies weet hoe dat tot stand gekomen is, schreef ik al eens in navolging van Roger Standaert. Het luidkeels geroepen 'en de nummer één is…' slaat dus nergens op. Een handjevol mensen bepaalt blijkbaar wat mooi of belangrijk is. Het handjevol dat in een impuls de telefoon grijpt. Hoe kleiner de steekproef des te onbetrouwbaarder de uitkomst. Statistiek moet misschien toch maar een schoolvak worden. Maar dan wel de andere kant er van. De echte kant. Dat je kunt verdrinken in een rivier van gemiddeld 50 centimeter diep.
Maar helaas hebben de verkiezingen van Wilders en de Breij nog iets gemeen. Beide uitkomsten zijn niet eens het gevolg van een onbetrouwbare steekproef. Was dat maar zo. Het is nog veel dubieuzer. Het is het gevolg van inspelen op sentimenten. 'Ze raken mensen', heet het dan. Het kan zomaar één en dezelfde groep zijn die op Wilders én het Breijwerk stemde. Ook die medaille heeft twee kanten. Het sinterklaasrijm van de Breij en het demagogisch gebral van Wilders treft blijkbaar mensen in het hart. En voor je het weet gaan ze dan stemmen.
Daar zijn we mooi klaar mee. Op momenten van grote emotie kun je beter geen belangrijke besluiten nemen. Sentimenten zijn een onbetrouwbaar richtsnoer. Nog een geluk dat het geen serieuze verkiezingstijd is. Is gevoelig zijn dan niet goed? Zeker wel, maar sentimenteel is iets anders dan gevoelig. De wikipedia omschrijving 'overgevoelig' doet het verschil geen recht. Sentimenteel is niet super-gevoelig. We spreken niet voor niets van 'goedkope sentimenten'. Ik denk dat het andersom is. Sentimenteel is oppervlákkig gevoelig. Het is de beschermlaag rond je ziel die het verstand buitensluit. Ook op momenten dat je de verbinding gevoel-verstand heel hard nodig hebt. Grote bek klein hartje heet het dan later in de rechtzaal: 'Het is eigenlijk een heel lieve jongen edelachtbare…'. De geschiedenis is vol met ellende als gevolg van succesvol inspelen op sentiment.
Zo bezien mogen we blij zijn dan beiden niet gekozen zijn met een werkelijke meerderheid van stemmen. Dat zou pas echt zorgelijk zijn. Drie promille van de Nederlandse bevolking bracht zijn stem uit op Wilders en de Breij. Dat is hoopgevend weinig. Blijkbaar zijn we toch dat nuchtere volkje.
11 december 2015 4 februari 2016 Simon Ettekoven	3 Reacties
Het mag niet bitter klinken. Daar heeft niemand wat aan. Ik heb niet voor niets even gewacht met schrijven. Dat wil zeggen voor de openbaarheid. Boosheid en verdriet is een giftig m engsel. Maar of het lukt… Alex van Emst is kort geleden overleden. Zomaar ineens. En APS houdt binnenkort op te bestaan.
De combinatie klinkt wrang. De man die voor een groot deel verantwoordelijk was voor het succes van APS, heeft de teloorgang tenminste niet tot het bittere einde hoeven meemaken. Hij was er al een poosje weg. Als oud-directeur moet je een instituut waar je niet meer mee verbonden bent los kunnen laten. Die moeten het zonder je doen. Aanvankelijk had Alex daar moeite mee, maar toen ik hem kort geleden nog sprak, had hij het achter zich gelaten. Het was zijn instituut niet meer. Hij verbaasde zich hooguit over zoveel dommigheid bij de raad van toezicht, maar realiseerde zich ook dat er weinig meer te redden was.
Vanaf de zijlijn volg ik nu hoe een eens prachtig instituut kopje onder wordt geduwd. Geduwd. Want het had best kunnen blijven drijven, zij het in sterk veranderde vorm. Als de beslissers daartoe het inzicht en de moed hadden. Maar dat hadden ze niet. Kun je dat de raad van toezicht aanwrijven? Een soort van raad van gebrekkig toezicht? Het lijkt er veel op, maar om dicht bij Alex te blijven: ga niet op zoek naar de schuldige. Dat is niet interessant. Fouten maken mag. Stel vragen en vraag door tot je het helemaal begrijpt en doe dan wat er moet gebeuren. Ook als dat pijnlijk is. Het ging hem om de toekomst, niet om wat achter lag. Maar daarvoor is het nu te laat.
In de afbouw wordt een ander belangrijk gedachtengoed van Alex nog even met voeten getreden. Laat ik het hier nog maar een keer beschrijven, misschien heeft iemand daar nog wat aan. En ter zijner eer natuurlijk, want dat verdient hij. Geen betere nagedachtenis dan Alex' inzichten levend houden. Erkende ongelijkheid. Alle mensen zijn gelijkwaardig, maar niet gelijk. Verre van dat zelfs. De een is goed in dit, de ander in dat. Net doen of iedereen even goed is in zijn werk, vond Alex klinkklare onzin. Dat vinden wel meer mensen, maar hij bracht het in praktijk. Door je meedogenloos de mond te snoeren als je praatte als het beter was te luisteren en je waar iedereen bij stond omhoog te steken als je er daadwerkelijk bovenuit stak. Professionele hierarchie noemde hij dat, daar moest je geen geheim van maken. Gelijke monniken gelijke kappen bestond bij hem niet, omdat er geen gelijke monniken zijn.
Ik kom nog bijna dagelijks in organisaties die wel een shot Alex zouden kunnen gebruiken. Erkende ongelijkheid is vaak ver te zoeken. Op APS is het ook ergens in een lade verdwenen. Je moet per slot een sterke rug hebben om dat waar te maken. Zeker in een periode van afbouw met veel boosheid, angst en verdriet. Het groepje excellente medewerkers dat de afgelopen jaren ondanks het inleveren van salaris en arbeidsvoorwaarden het bedrijf met loyaal en snoeihard werken in de lucht hield, zucht nu onder de blauwe strijkbout van een starre interim. Over één kam scheren als leiderschapstijl.
Laat ik mijn mond houden. Vanaf de tribune moet je niet te veel roepen. Ook dat is erkende ongelijkheid denk ik. Ben benieuwd of Alex het daar mee eens geweest zou zijn.