De jeugd van Anne Teresa De Keersmaeker - Choreografe tussen de koeien
De jeugd van Anne Teresa De Keersmaeker - 03/12/2020
Choreografe tussen de koeien
Anne Teresa De Keersmaeker (1960) woont in Gaasbeek, haar dansgezelschap is gevestigd in Vorst, maar ze is afkomstig van Wemmel. In de gemeente was al in 1754 sprake van de familie De Keersmaeker, meer bepaald in het oude Hof ten Obbergen aan de Obberg 45. Die hoeve had 25 hectare landbouwgrond die zich uitstrekte tot aan het Laarbeekbos. Toen de jonge Anne Teresa De Keersmaeker er in de jaren zestig en zeventig vertoefde, waren er
altijd zo'n 25 koeien, 4 varkens, 3 paarden, schapen, kippen, tarwe, bieten, aardappelen, melk en boter. De Keersmaeker: 'Mijn vader Maurits is in 1923 op het Hof geboren als laatste van acht kinderen. Zijn vader Petrus De Keersmaeker is geboren in 1865 en gestorven in de jaren dertig. Hij werd op oudere leeftijd blind en het verhaal gaat dat er altijd een gans bij hem liep. De moeder van mijn vader, Marie Antoinette Walravens, is van 1875 en stierf in 1965. Ik heb het altijd ongelooflijk gevonden dat mijn grootouders van 1865 en 1875 waren. Grootmoeder herinnerde zich nog dat op het Bockstaelplein in Laken de paarden aan het ploegen waren, lang voor daar (vanaf 1907, red.) het gemeentehuis werd gebouwd.'
Petrus en Marie Antoinette hadden drie zonen en vijf dochters. 'De oudste broer van mijn vader was Henri De Keersmaeker, die burgemeester van Wemmel is geweest voor Jos Geurts, van eind jaren 30 tot 1964. De andere broer was Frans. Hij was de boer van het Hof. Zij werden allemaal 'die van Keske' genoemd: 'Maurits van Keske' of 'Frans van Keske'. De vijf zussen Adolphine, Valentine, Marieke, Leopoldine en Henriette zijn allemaal ongetrouwd op het Hof gebleven. Behalve mijn vader was Henri de enige die kinderen kreeg. Hij trouwde met Paula Van Doorslaer. Hun dochter is getrouwd met de zoon van burgemeester Jos Geurts.' Zo liet de grote familie De Keersmaeker relatief weinig nakomelingen na. Anne Teresa zelf heeft nog drie zussen en een broer, maar geen van hen woont nog in Wemmel.
De choreografe typeert haar vader als een apart figuur. 'Hij studeerde geneeskunde tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar is daarmee gestopt om op de hoeve te gaan werken. Hij is laat getrouwd en is dan aannemer geworden. Zo heeft hij verschillende huizen gebouwd en verbouwd, en heeft hij ook de Romeinse villa aan de Rassel ontdekt. Maar na tien jaar is hij ook als aannemer gestopt en teruggekeerd naar de hoeve.'
Anne Teresa's moeder was Marie Jeanne Lindemans, afkomstig van Opwijk. 'Zij kwam ook uit een gezin van acht kinderen, met vijf zonen en drie dochters, het omgekeerde van het gezin van mijn vader. Het was eerder een familie van Vlaamse intellectuelen. Ze was regentes Nederlands en geschiedenis, gaf heel veel voordrachten voor de Boerinnenbond en was zeer betrokken bij het Christelijk Middenstandsverbond CMVB (nu Markant, red.) en de Nederlandse Kulturele Raad Wemmel (nu NCRW, red.).'
Gemeenteraadslid 'nonkel Frans' was een figuur die de Wemmelaars van de oudere generatie zich zeker nog zullen herinneren. 'Hij vertelde me altijd verhalen. Bijvoorbeeld dat hij had gehoord dat er ooit een man in bad zat die werd vermoord door een vrouw met een mes. Later heb ik me gerealiseerd dat dat eigenlijk het verhaal was van Jean-Paul Marat die tijdens de Franse Revolutie vermoord werd door Charlotte Corday. Maar hij vertelde het aan mij alsof het gebeurd was in een naburig dorp.'
Hof ten Obbergen is tegenwoordig een woonerf. Het gezin waarin Anne Teresa opgroeide, woonde vijfhonderd meter verder, maar tijdens haar lagereschooljaren was ze heel vaak te vinden op het Hof. 'In de winter om bieten te helpen kappen en om eten te geven aan de koeien op stal. In de zomer vooral om de oogst mee binnen te brengen, met de tractor te ploegen en op het veld illegaal met de camionette te leren rijden toen ik twaalf was.'
Anne Teresa De Keersmaeker kijkt ook met genoegen terug op het intensieve gemeenschapsleven in Wemmel. 'Over de berg had je rechts het kasteel en daarachter de kerk van de Sint-Servaasparochie waartoe we behoorden. Met daartegenover het Hooghuis waar na de zondagsmis een glas werd gedronken, het politiecommissariaat en de jongensschool waar mijn broer nog naartoe is gegaan. In de jaren 60 en 70 had je de jeugdmissen en ook aan de scouts aan Mater-Dei, in de Sint-Engelbertusparochie, heb ik goede herinneringen. Eén van de grote evenementen was natuurlijk de jaarmarkt. Ik ben er ooit zelf met paarden naartoe gegaan. Nonkel Frans zat er in de jury.'
Ballet in de Zandloper
De Keersmaeker volgde lager onderwijs in de Sint-Jozefsschool, maar haar allereerste theaterervaring beleefde ze in de turnzaal van de gemeenteschool. 'Het Mechels Miniatuurtheater speelde er De bende van Jan de Lichte, met een jonge Josse De Pauw en Tessy Moerenhout. Nog een belangrijk moment was de opening van gemeenschaps- centrum de Zandloper in 1974 aan de Zijp. Ik heb daar toen gedanst op muziek van Erik Satie op een choreografie van Lieve Curias, de inspirerende jonge leerkracht in het kleine balletschooltje.' Curias bleek een cruciale figuur voor De Keersmaekers' latere leven. De muziekschool van Wemmel bleef voor haar en haar kinderen een laatste ankerpunt, toen de banden met Wemmel losser werden. Maar de emotionele band is altijd gebleven.