Laaggeletterdheid de gemeente uit | Koepel Adviesraden Sociaal Domein
Laaggeletterdheid de gemeente uit
Mag ik even aan u voorstellen: Hendrik, Vera en Leen. Hendrik werkte altijd met zijn handen en werd daarom niet vaak geconfronteerd met zijn taalprobleem. Totdat hij op zichzelf ging wonen en de brieven op zijn deurmat niet meer kon ontcijferen. Vera werd op haar zestiende van school gehaald om te kunnen werken. Rekeningen belandden altijd in de prullenbak, want daar begreep ze niets van. Totdat ze grote schulden kreeg. Leen slikte als hartpatiënt wel tien pillen per dag, omdat hij de arts niet goed begreep en de bijsluiter niet snapte. Totdat hij zijn huisarts in vertrouwen nam.
Hendrik, Vera en Leen kunnen nu weer op eigen benen staan. Ze waren laaggeletterd, maar zijn nu zelfredzaam én taalambassadeur. Zij hebben hulp gezocht en vervolgens ook taalonderwijs gevolgd. Daar is heel wat moed voor nodig, want taboe en schaamte spelen zo'n grote rol dat het mensen ervan weerhoudt om hulp te zoeken. Terwijl het een maatschappelijk probleem is van enorme omvang: 2,5 miljoen volwassenen in ons land zijn laaggeletterd (Algemene Rekenkamer, 2016). Zij hebben moeite met lezen, schrijven of rekenen en kunnen dikwijls ook niet goed overweg met de computer. Internetbankieren, het regelen van een uitkering, reizen met het openbaar vervoer of huiswerkhulp aan je kind. Deze voorbeelden laten zien dat meedoen in onze maatschappij enorm lastig is, als je niet taalvaardig bent.
Gelukkig is er steeds meer aandacht voor laaggeletterdheid in de landelijke en lokale politiek. Na de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen is in 92 coalitieakkoorden (ruim een kwart van alle gemeenten) een paragraaf over laaggeletterdheid opgenomen. Daar zijn wij enorm blij mee, want de aanpak van laaggeletterdheid is iets wat lokaal begint. De eerste stap is erkenning ervan. Beseft iedereen, van beleidsmaker tot aan wijkteammedewerker, dat veel inwoners brieven vaak niet snappen en verdwaald raken op websites? Op het gebied van communicatie met de burger valt nog veel te winnen. Mijn tip: herschrijf brieven naar begrijpelijke taal, de 10 meest verstuurde brieven eerst.
Op beleidsniveau pleiten wij voor een integrale aanpak. Dring laaggeletterdheid terug door het te koppelen aan armoedebestrijding, schuldhulpverlening, werk en gezondheid. Neem bijvoorbeeld armoedebeleid. Uit onderzoek en de praktijk blijkt dat de voorzieningen die er zijn om mensen uit de armoede of schulden te helpen, deze doelgroep niet bereiken. Oorzaak: ze zijn te ingewikkeld (te talig) om te kunnen gebruiken voor laaggeletterden. En daar gaat mijn laatste - en misschien wel de beste - tip ook over.
Nodig in uw adviesraad eens een taalambassadeur uit. Mensen zoals Hendrik, Vera en Leen. Zij weten als geen ander hoe het is om laaggeletterd te zijn. Hoeveel deuren er opengaan wanneer je de taal machtig bent. En hoe beleid eruit ziet dat inclusief is en rekening houdt met alle inwoners van de gemeente. Ik kan u uit eigen ervaring vertellen: taalambassadeurs zijn keien in het aanscherpen van beleid. Geke van Velzen, directeur van Stichting Lezen & Schrijven PS1. De Week van de Alfabetisering komt eraan. Van 3 t/m 9 september vragen wij met honderden partners tegelijk aandacht voor laaggeletterdheid. Dit doen we door in het hele land activiteiten te organiseren. Alle activiteiten vindt u op www.weekvandealfabetisering.nl. Doet u met ons mee? PS2. Stichting ABC is de landelijke vereniging van Taalambassadeurs. Neem gerust contact met ze op of wij helpen u erbij.