Op Witte Donderdag vieren wij een dienst van Schrift en Tafel. Dit is de nacht van de overlevering, in dubbele betekenis. Het is de overlevering (= traditie) van de maaltijd, in deze nacht begon de traditie van de maaltijd van de Heer, het Avondmaal, maar ook is het de nacht waarin wij de overlevering van Jezus in de handen van de mensen gedenken.
We lezen over de instelling van het Pascha in Israël uit Exodus 12. We lezen hoe, aan de vooravond van zijn lijden, Jezus met de discipelen de joodse paschamaaltijd vierde. De maaltijd waarin het joodse volk gedenkt dat ze bevrijd zijn uit de slavernij van Egypte, en uitgeleid uit Egypte naar het land van belofte. Zij reikten elkaar brood en wijn en Jezus zei: blijf dit doen tot mijn gedachtenis. Door Jezus’ lijden en sterven is deze maaltijd voor ons christenen geworden tot een maaltijd met een nieuwe inhoud: van verlossing van slavernij is het geworden tot verlossing van zonden. De maaltijd waarin wij Jezus’ leven, sterven en opstanding gedenken. Zo delen wij dan ook deze avond brood en wijn. Wij lezen daarbij ook over de voetwassing uit Johannes 13. De evangelist Johannes kent niet, zoals de andere evangelisten, de instelling van het avondmaal aan de vooravond van Jezus’ sterven, maar vertelt van de voetwassing.
Door bijbellezing en het delen van brood en wijn zien, horen en proeven wij hoe Jezus zijn leven deelde. Zo zouden wij het ook willen doen. Wetend, gelovend en belijdend dat wat ons ook overkomen mag, er een exodus, een uittocht, bevrijding en verlossing mogelijk is.
De kleur in deze dienst is wit, de bijbelse feestkleur, kleur van het Koninkrijk van God, het wit wijst ons naar Pasen.
Het ‘goede’ van deze vrijdag is dat Jezus trouw bleef in het lijden, en dat hij daarmee de weg tot God voor ons blijvend heeft geopend.
Deze dienst heeft het karakter van een wake bij het kruis. We staan stil en zijn stil bij het lijden van Jezus. Het verhaal van zijn sterven spreekt voor zich, daarom is er in de dienst geen overdenking, wat zouden onze woorden hieraan kunnen toevoegen?
Er is grote soberheid in liturgie en kerk, er zijn geen bloemen in de kerk, er staat geen avondmaalsstel op de liturgische tafel. Voor en na de dienst is het stil.
Al vanaf de vroegste eeuwen staat op Goede Vrijdag de lezing van het verhaal van het lijden en sterven van Jezus centraal. We horen hoe Jezus geleden heeft en worden stil bij het geheim van Zijn dood.
De kruisverering of kruismeditatie is ook al één van de vroegste centrale elementen in de Goede Vrijdagviering.
We lezen en horen, niet als enkele verleden tijd, maar ook als het hier en nu, want enerzijds staat alles onder het teken van ‘het is volbracht’, anderzijds is er nog steeds de pijn van het lijden en de dood, ook in onze dagen. Daarom buigen wij het hoofd onder de verwijten die God ons mensen maakt. Wij erkennen onze schuld tegenover God: ook wij zijn door ons handelen in ons leven schuldig aan Christus’ dood.
We bidden de Goede Vrijdag gebeden. Als uitdrukking van het geloof dat het lijden en sterven van Christus van wereldomvattende betekenis is, benoemen de voorbeden al vanaf de vroegste eeuwen breeduit het lijden in kerk en wereld.
Deze nacht is een nacht om te waken voor de Heer. We waken in de nacht, we zien uit naar het licht dat komt. In de oude kerk bracht men deze nacht daadwerkelijk wakend door. De viering begon in de nacht en
We lezen verhalen uit het oude testament waarin wij God mogen ontmoeten als een God van leven en van bevrijding, deze verhalen vinden hun hoogtepunt in het lezen van het opstandingevangelie.
Daarbij wordt de nieuwe Paaskaars binnengedragen, die ons het komend jaar zal vergezellen op onze weg: het licht van God gaat met ons leven in ons leven! Wij zingen: ‘Licht van Christus’ en ‘Heer, wij danken U’ en bij het uitgaan ontvangen we allemaal het licht om mee te nemen de wereld in.
Nu mag ook de vreugde weer de toon zetten: de kleur paars, kleur van bezinning en inkeer in de 40-dagentijd wordt wit, de kleur van het licht, van het feest, van de opstanding van de Heer. Het avondmaalsstel en de symbolische schikking worden de kerk binnengedragen.
De dienst in de paasnacht in de oude kerk was het moment waarop nieuwe gemeenteleden werden opgenomen in de gemeente door het teken van de doop. Later ontstond het gebruik dat ook degenen die al eerder gedoopt waren hun doopgeloften vernieuwen. Ook wij mogen deze avond onze doop gedenken. Weten en vieren dat ook wij door het water zijn getrokken, met Christus door de dood heen naar het leven. Het water is enerzijds doodswater (denk aan de oerwateren bij de Schepping, het water van de zondvloed en het dreigende water bij de Exodus). Maar anderzijds is het reinigingswater en levend water van bekering, vernieuwing en geestkracht, door de verbondenheid met Christus. Voor wie dat wil is gelegenheid om naar voren komen om de doopvernieuwing met een kleine daad van opstaan gestalte te geven. U kunt kiezen voor één of beide elementen:
Vaak wordt in de Paaswake ook het avondmaal gevierd. We delen samen brood en wijn, de vorm waarin wij het avondmaal vieren is lopend: op uitnodiging van de Heer zelf staan ook wij op om brood en wijn te ontvangen, zo mogen wij deel hebben aan de opstanding van Christus.
Iedere kerkdienst is een ouderling aangewezen om eerste ouderling van dienst te zijn. Eén van zijn of haar taken is de dominee een hand te geven voor en na de dienst.
De gedachtegang daarachter is dat een ambtsdrager nooit in zijn of haar eentje het ambtelijk werk doet. Wie op huisbezoek gaat doet dat niet op eigen initiatief maar omdat hij of zij gestuurd en daartoe gemachtigd is door de kerkenraad.
Het is de kerkenraad die de kerkdiensten belegt en de gemeente oproept om samen te komen rond Woord en Sacrament. Daarmee is gegeven dat de kerkenraad in de eerste plaats verantwoordelijk is voor wat er in de kerkdienst wordt gezegd en gedaan.