We reden ongestoord de stad uit naar ons eerdere verzamelpunt. Toen we daar bij het parkeerterrein kwamen, zag ik de politiemacht nog eens goed. Drie politiebusjes en een ME-bus (denk ik) alleen al achter ons! Ze hielden er duidelijk rekening mee dat het verzamelpunt ook tot doelwit van de rechtse pro-Piet agressievelingen zou worden. Dat was gelukkig niet het geval.
We namen afscheid van elkaar en gingen per trein of anderszins, ons weegs. Maar niet voordat we een applausje hadden gegeven voor onszelf, elkaar en een paar mensen die zich als organisator hadden ingezet. Mooie momenten! Maar mensen deden ook een applaus voor de politie. Dat gebeurde gisteren in Dordrecht ook. Ik deed daar geen van beide keren aan mee, ik klap niet voor de staat. En daarmee kom ik bij een paar conclusies over wat we de afgelopen dagen hebben gezien, in Dordrecht, in den Bosch en elders.
We hebben gedemonstreerd, hier en daar in flinke aantallen. We trotseerden daarmee zeer ernstige dreigingen van rechtse intimidatiepogingen en terreur. Die terreurdreiging werd niet in grootschalige gewelddaden omgezet, en dat is prettig. Maar dat kwam niet doordat wij met zo veel waren of zoiets. Het was de politie die met groot machtsvertoon voorkwam dat pro-Pieters zich op ons zouden storten en zouden herhalen wat pro-Pieters vrijdag 8 november probeerden met een KOZP-vergadering in Den Haag. De politie wilde zulke aanvallers geen kansen geven. Ze was er op gebrand ons de veiligheid te bieden die we nodig hadden om ons antiracistische protest te houden. Met waardering van dat protest zelf had het op zichzelf niets te maken.
Laten we ons dus niet vergissen in de motieven. Het openbaar bestuur en haar politie heeft niet opeens ons demonstratierecht herontdekt. Dat bestuur en haar politie is niet alsnog op het rechtsstatelijke pas teruggekeerd. Dat bestuur en haar politie is niet principieel onze bondgenoot, onze veiligheid is daar niet in gegarandeerd veilige handen. Er zijn, denk ik, twee dingen die het politiegedrag van de afgelopen dagen helpen verklaren.
De eerste vloeit voort uit haar core business: de orde handhaven. De politie wil ondubbelzinnig de baas zijn in de openbare ruimte, op straat. KOZP wil vreedzaam, binnen de geldende procedures actievoeren, de demonstraties aanmelden, overleggen met de politie en dergelijke. De greep van de politie op de straat wordt daarmee niet aangetast, eerder nog eens symbolisch bevestigd. En wat we deden bestond uit roepen, zingen, borden en spandoeken vasthouden en een stukje lopen, Niets daarvan vormde een strafbaar feit, dus ook uit oogpunt van criminaliteitsbestrijding kon de politie ons niet als gevaar zien. Als de politie ons desondanks vaak akelig bejegent, is dat omdat ze ons – hoe keurig we ons ook gedragen – toch zien als groep die potentieel het gezag uitdaagt en die daarom kort gehouden moet worden. Maar in de realiteit deden we dat vandaag dus niet echt.