De dingen en hun eigen gewicht (5) - Tussen pastorale en woestenij | woordenwisseling.com
Zoet zijn de stemmen van de kalveren en zoet is het loeien van de vaarsen. Zoet speelt de herder op de herdersfluit en zoet is de echo.
Theocritus, 3e eeuw v. Chr.
Al het goede was hun gegeven; want de vruchtbare aarde bracht spontaan een overvloed aan vruchten voort.
Tegen de jaren dertig van de vorige eeuw is de wilde natuur in grote delen van Europa grondig geruimd. Zoals menselijke nederzettingen ooit enclaves vormden middenin een overweldigende natuur, zo is de natuur nu een enclave in een overheersende menselijke technotoop. En van de pastorale idylle is in Nederland inmiddels weinig over. Weiland maakt steeds meer plaats voor Vinex-wijk, autoweg, golfbaan of recreatiepark. Door varkensmesterijen, legbatterijen en monocultuur van gewassen heeft het platteland het karakter gekregen van een agrarisch industrieterrein. Deze ontwikkeling heeft ertoe geleid dat de mythe van de onbedorven wildernis is weergekeerd. Maar wat doe je als echte oorspronkelijke wildernis niet meer voorhanden is? Dan ga je zelf 'nieuwe natuur' scheppen door middel van 'natuurontwikkelingsprojecten'. Ecologen laten halfnatuurlijke landschappen weer verwilderen. In cultuurlandschap voeren ze met bulldozers en draglines bemeste landbouwbodems af en graven ze plassen en meren om 'echte' natuur te scheppen waar wilde planten en dieren weer de ruimte hebben.
Opvallend is dat bij deze natuurontwikkeling het mythische oerbeeld zich niet langer spiegelt aan bestaande natuur. In plaats daarvan spiegelt de zogenaamd nieuwe natuur zich aan de mythe. En die mythe is inmiddels bijgesteld, want de ondoordringbare moerassen en dichte wouden zijn ingeruild voor open bosgebied met grote kudden grazers.
Het imaginaire, het symbolische en het werkelijke
Edmonds, J.M., The Greek bucolic poets, Harvard University Press, Cambridge, MA 1977
Roothaan, Angela, Terugkeer van de natuur, De betekenis van natuurervaring voor een nieuwe ethiek, Uigeverij Klement, Kampen 2005
Schouten, Matthijs G.C., De natuur als beeld in religie, filosofie en kunst, KNNV Uitgeverij, Utrecht 2001
Schouten, Matthijs G.C., Tussen Arcadië en wildernis in: De zwijgende natuur, Natuurervaring tussen betovering en onttovering (red. Bart Voorsluis), Meinema, Zoetermer 2002