Cultuurtempel in Verbindingskanaal
Foto Ben Hendriks: Groninger Museum uit het zuiden
In 1994 kreeg de stad Groningen een modern museum. Het gebouw werd ontworpen door de Italiaanse vormgever Alessandro Mendini. Hij kreeg hulp van de architecten Philippe Starck, Michele de Lucchi en Coop Himmelb(l)au. Het museum verrees aan de zuidkant van het centrum, tegenover het spoorwegstation, in het Verbindingskanaal op de plaats waar ooit de oude verdedigingsmuur van de stad Groningen stond.
De nieuwbouw verving het museumgebouw aan de Praediniussingel, waar de Groningse kunstcollectie honderd jaar gehuisvest was. Het museum was een cadeau van de Nederlandse Gasunie, die 25 miljoen gulden voor de bouw van de cultuurtempel beschikbaar stelde.
Het Groninger Museum moest een bijzonder gebouw worden. Hierin slaagde de Italiaanse architect, ontwerper en auteur Alessandro Mendini (Milaan, 1931). Mendini studeerde architectuur aan de Technische Hogeschool in Milaan. Na zijn studie werd hij hoofdredacteur van de vaktijdschriften Casabella, Domus en Modo. In deze tijdschriften kreeg Mendini volop de gelegenheid om zijn ideeën over architectuur, vormgeving en kunst te etaleren. In 1977 sloot hij zich aan bij de avant-gardistische ontwerpersgroep Alchimia. In 1989 richtte hij samen met zijn broer Francesco het ontwerpbureau Atelier Mendini op. Dit bureau ontwierp onder meer een toren in Hiroshima en een theater in Arezzo. In Nederland is de belangrijkste creatie van Alessandro Mendini het Groninger Museum.
Bij de keuze voor Mendini als ontwerper van het Groninger Museum speelde de eigenwijze museumdirecteur Frans Haks (1938-2006) een voorname rol. Haks was een provocateur en pionier, die in zijn tentoonstellingen regelmatig de scheiding tussen hoge en lage kunst verkende. In de ogen van Haks moest het gebouw voor het Groninger Museum een blikvanger worden. Ondanks tegenstand vanuit de gemeente en de directe omwonenden hield Frans Haks stand. Deze kritiek stierf weg toen het museum na de opening al snel meer dan 400.000 bezoekers per jaar trok.
De identiteit van het Groninger Museum wordt bepaald door vier totaal verschillende collecties. De collectie van het Groninger Museum bestaat uit een verzameling Archeologie en Geschiedenis van Groningen, Kunstnijverheid, met als belangrijke deelcollectie Chinees en Japans porselein, Oude Beeldende Kunst tot 1950 en de afdeling Hedendaagse Beeldende Kunst vanaf 1950.
Het gebouw van Mendini moest ook een staalkaart van de ontwikkelingen in de kunst en de architectuur van de jaren tachtig vertegenwoordigen. Als je een wandeling om het gebouw maakt, zie je een grote architectonische verscheidenheid: uit elke hoek ziet het museum er anders uit. Het museum is in de letterlijke zin een fantastisch gebouw.