In de 19de eeuw groeide het aantal welgestelde meisjes dat tekende en schilderde als een onderdeel van hun opvoeding aanzienlijk. Zij werden vaak onderwezen door de beste kunstenaars uit de omgeving en veel vrouwen hadden talent. Professionele ambities werden afgekeurd, omdat vrouwen van stand geen geld met hun kunst behoorden te verdienen. Het werk beperkte zich daarom veelal tot het schilderen van stillevens in hun salon of het schilderen van portretten van familieleden. De kunstwerken werden zelden buiten de familiekring getoond. In het begin van de 19de eeuw lukte het slechts enkele vrouwen uit betere kringen om een beroepspraktijk als schilderes op te bouwen. Naarmate de eeuw vorderde en in Nederland steeds meer professionele kunstenaressen actief werden, traden ook meer welgestelde vrouwen met hun kunst naar buiten.
Paleis Het Loo organiseert in samenwerking met het RKD (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie) en De Mesdag Collectie de tweedelige expositie ‘Penseelprinsessen’, waarbij op twee locaties voor het eerst aandacht wordt besteed aan het werk en de betekenis van de vele vrouwelijke kunstenaressen in de 19de eeuw.
Bij de tentoonstelling ‘Penseelprinsessen I’ in Paleis Het Loo ligt de nadruk op kunstenaressen rond het hof. Zo zijn onder meer de schilderskist en miniaturen van koningin Wilhelmina van Pruisen te zien en diverse portretten die Thérèse Schwartze van de koninginnen Emma, Wilhelmina en prinses Juliana maakte. De Mesdag Collectie in Den Haag toont aansluitend van 30 mei t/m 26 augustus 2012 in ‘Penseelprinsessen II’ werk van beroepskunstenaressen uit de 19de eeuw. De schilderijen, miniaturen, aquarellen en tekeningen bevinden zich veelal in particulier bezit en zijn nauwelijks eerder tentoongesteld.
In de tentoonstelling kunnen bezoekers gebruik maken van een gratis audiotour, die extra achtergrond-informatie geeft bij verschillende tentoongestelde werken. De tentoonstelling ‘Penseelprinsessen I is te zien van 18 februari tot en met 28 mei 2012 in Paleis Het Loo. Het accent ligt hierbij op het schilderen door vrouwen uit de betere kringen en door verschillende Oranje-prinsessen en -koninginnen.