gezinindestad onderzoek | gezinindestad.nl
Wereldwijd wonen meer kinderen in steden dan daarbuiten. In Nederland neemt het aantal stadsgezinnen de afgelopen 2 decennia substantieel toe. Het trekken van nieuwe gezinnen en behouden van jonge gezinnen heeft voor veel steden een prioriteit, maar hoe doe je dat? Woningcorporaties bouwen geen grote binnenstedelijke projecten met gezinswoningen meer. Wat dan?
Het onderzoek Gezin in de Stad heeft het tijd ruimtelijk gedrag van kinderen en hun gezinnen in de stad in beeld gebracht. Hoe ziet het leven van stadskinderen er anno 2013 uit? Daarbij speelt de relatie met de stedelijke omgeving een zeer grote rol, dit heeft invloed op bijvoorbeeld het buurtgevoel, de mate van buitenspelen en de woontevredenheid.
Het gezond opgroeien van onze kinderen in de stad is afhankelijk van de directe woonomgeving. Dit overstijgt het niveau van de woning of van specifieke kinderspeelplekken maar gaat over het belang van de openbare ruimte in de stad, de ruimte die we allemaal kennen.
We moeten kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte creëren, ruimte waar gefietst, gerend en ontdekt kan worden, waar veilig en goed opgroeien vorm krijgt.
Gezin in de Stad is een initiatief van Naomi Felder en Bouke Kapteijn, architect en projectmanager wonend met 3 jonge kinderen in Amsterdam Oost en wordt mede mogelijk gemaakt door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.
'Vroeger speelden kinderen meer op straat'
1950: 10X ZOVEEL KINDEREN ALS AUTO'S
2003: 2X ZOVEEL AUTO'S ALS KINDEREN
bron Stadskinderen, Bouw en Karsten, 2004
Van deze groep gezinnen is 24% laag opgeleid (2x MBO of lager), 24% middelhoog opgeleid en 52% hoog opgeleid (2x HBO+).
45% van de gezinnen woont krap (=minder kamers dan gezinsleden)
67% woont in een bovenwoning, 33% in een benedenwoning.
Omgeving van de onderzochte gezinnen
In ons onderzoek willen we de invloed van de maat en vorm van openbare ruimte op het tijd - ruimtelijk gedrag van kinderen onderoeken. De onderzochte groep gezinnen is daarom geworven in verschillende stedenbouwkundige gebieden binnen de Ring in Rotterdam en Amsterdam.
Typische krappe 19eeuwse opzet, smalle straten en smalle stoepen, na - oorlogse strokenbouw, brede stoepen en groenstroken, woonblokken met gemeenschappelijke binnentuin.
Van ieder gezin is een kaart gemaakt met daarop de functies die ze gebruiken, waar vriendjes wonen, waar ze zonder begeleiding mogen spelen en hoe groot hun buurt is (zelfgetekend). Ook weten we een tevredenheidscijfer.
Buitenspelen is belangrijk voor de sociaal emotionele ontwikkeling van kinderen. Ruim 80% van de kinderen wordt vrolijk en blij van buitenspelen (bron onderzoek buitenspelen 2013 tns/nipo)
Daarnaast neemt obesitas onder kinderen in hoog tempo toe, spelen is bewegen.
Kinderen in de stad spelen minder buiten dan hun leeftijdgenootjes buiten de stad.
Landelijk speelt 60% van de kinderen dagelijks buiten. Bij onze gezinnen speelt 19% van de kinderen dagelijks buiten. 52% speelt maximaal 3x per week buiten in de openbare ruimte.
Kinderen die boven wonen spelen meer zelf in publieke ruimte
Kinderen worden in het spelen veel begeleid door hun ouders. Voor Gezin in de Stad een reden om te onderzoeken wat hier op van invloed is. Is het het zicht vanuit de begane grond woning of het overzicht vanaf de bovenwoning?
Spelen zonder begeleiding in de collectieve en openbare ruimte
Op een brede stoep wordt meer gespeeld!
Als we kijken wie er minimaal 1x in de week in de collectieve en openbare ruimte speelt gebeurt dit tot bijna 4x meer als er een directe mogelijkheid is om te spelen. We noemen dit een brede stoep (min. 4m. breed) maar dit kan natuurlijk ook een park, speeltuin, groenstrook of pleintje zijn.
Er is dus een 1 op 1 relatie van beschikbare speelbare openbare ruimte met meer spelen.
Bestaande speeltuinen zijn saai!
In tweejaarlijks onderzoek van TNS/Nipo (2013) geeft 42% van de kinderen aan bestaande speelplekken saai te vinden.
54% geeft aan vaker buiten te zullen spelen als het daar minder saai is.
Top 5 buiten spelen
bron: TNS/Nipo 2013
1: Klimmen en klauteren
2: Fietsen
3: Zelfverzonnen spelletjes
4: Tenten of hutten bouwen
5: Verstoppertje spelen
HIER IS GEEN SPEELTOESTEL VOOR NODIG! Alleen ruimte.......
'Doing family'
Sinds de jaren '80 van de vorige eeuw zijn we twee keer zoveel tijd aan onze kinderen gaan besteden.
Speelmodel 2013
Schaal van de stad: 'doing family', uitjes met spelen, parken, grote (natuur) speeltuinen, musea etc. Begeleiding van volwassenen hierbij is 100%.
Schaal van de buurt: schoolplein: interessant voor ouders (netwerken met andere ouders) en interessant voor kinderen hier zijn andere kinderen die je kent. Begeleiding van volwassenen is 50%
Schaal van de straat: vrije ruimte om te spelen, 99% niet begeleid door volwassene.
'Er zijn minder problemen in buurten waar mensen elkaar kennen, al is het maar van gezicht.
Als je elkaar kent durf je elkaars kinderen ook aan te spreken op wangedrag.'
bron: hoogleraar Pedagogiek Micha de Winter
De buurtschool, een sociale functie
We hebben in ons onderzoek ouders en kinderen hun buurt laten tekenen, hoe groot is deze en welke voorzieningen vallen hierin.
School is een zeer belangrijke functie in het buurtgevoel. Vriendjes kennen maakt dat je je ergens thuisvoelt. 81% van de kinderen geeft aan vriendjes in de buurt te kennen van school!
Het effect van een buurtschool in beeld gebracht
Een typisch Amsterdams gezin met een gemiddelde buurtgrootte, school in de buurt.
Een Rotterdams gezin met de school niet in de buurt, de buurtgrootte wordt minimaal. Het kind heeft een buurtgevoel bij school de ouder rond het huis. De twee zijn zover van elkaar af dat het gebied ertussen niet als buurt voelt of gebruikt wordt.
Geluk wordt beïnvloedt door buurtgrootte
Kleine buurt tevredenheidscijfer = 6,6
Grote buurt tevredenheidscijfer = 7,8
Gezinnen die een hoog cijfer geven zetten zich ook meer in voor de buurt.
Buurtgrootte vergeleken
In Rotterdam is de aangegeven buurtgrootte beduidend kleiner dan in Amsterdam. De buurtgrootte van de kinderen is maar 34% van de buurtgrootte van Amsterdamse kinderen.
Buurtgrootte en ontdekkingsruimte
Ten opzichte van de grootte van de buurt mag een kind maar in een heel klein gedeelte (9%) van de buurt zonder begeleiding komen of spelen. Dit heeft direct invloed op de mate van vrij of ontdekkend spelen dat een kind doet.
4 generaties van 8 jaar oud
Verandering in de (niet begeleidde) vrije bewegingsruimte van kinderen gemeten over vier generaties kinderen van 8. Een afname van 6 mijl naar het einde van de straat (100 meter).