Plantsauna aardbeien momenteel getest voor bloembollen
Tholen – Door trayplanten en aardbeistekken een beetje te plagen met een speciale temperatuurbehandeling met stoom, is het mogelijk zonder chemie ziektevrij plantmateriaal af te leveren. Dat is, kort door de bocht, het principe achter de Plantsauna. Na jaren van ontwikkeling is het concept inmiddels praktijkrijp. "De eerste orders zijn geplaatst en begin 2021 gaan de eerste planten de sauna in bij plantenkwekers in Nederland," vertelt Cas Barel van het van origine Noorse Plantsauna AS.
Om maar gelijk met de deur in huis te vallen: Wat is het geheim van deze techniek? "Dat is de combinatie van de speciale, luchtdichte kamer met een luchtvochtigheid van honderd procent én een zeer strikt temperatuurregime. Wij brengen, nu nog palletsgewijs, de planten de plantsauna in en stellen de planten vervolgens eerst bloot aan een vast recept van temperatuur en tijd.
Onderschrift: Het saunaprocedé werd ontdekt door de Universiteit van Florida en NIBIO, een Noors onderzoeksinstituut. Marten Barel en Ole Myhrene ontwikkelden de techniek door voor de praktijktoepassing. Deze techniek wordt verder uitgewerkt door Cas Barel en Simen Myhrene van Plantsauna AS
Vervolgens laat men de planten afkoelen. Daardoor maakt de plant bepaalde enzymen aan. "Die maken dat de plant een tweede temperatuurbehandeling van een veel hogere temperatuur aan kunnen, wederom voor een bepaalde tijdsduur. Wij reguleren de temperatuur. De stoom is de energiedrager. Na condensatie op de plant, wordt in de plant de door ons gewenste interne temperatuur bereikt. Het enzym beschermt de plant tegen deze hoge temperatuur, terwijl de verschillende plagen, waaronder Phytophthora cactorum, aardbeienmijt en echte meeldauw worden afgedood."
De afgelopen jaren werd, in samenwerking met veredelingsbedrijf Fresh Forward, volop getest met het concept, waarop zowel voor de techniek, de sauna, als voor het strikte protocol patent is aangevraagd. Inmiddels is de tijd rijp voor commercialisatie. De eerste orders van Neessen Aardbeienplanten & Aspergeplanten uit Grashoek en van Rapo uit Roosendaal zijn al binnen. Beide telers ontvangen komend voorjaar de eerste exemplaren, andere zullen naar alle waarschijnlijkheid snel volgen.
Wat zij dan gaan zien, is dat er veel minder uitval is, vertelt Cas. "Dat blijkt ook uit tal van rapporten na proeven bij o.a. Fragaria Holland B.V., PC Fruit in Sint-Truiden en Proefcentrum Hoogstraten. Phytophthora, een schimmel in de vaten, gaf in proeven bijna nul uitval. Dat betekent een daling van 5-7% uitval t.o.v. onbehandelde planten. De groei is gelijkmatiger, met bijgevolg een betere opbrengst en in de doorteelt ook weer een betere start en een gezondere weggroei."
Extra rassen en gewassen
Waar de eerste praktijktelers komend voorjaar met de innovatie van start gaan, wordt door Plantsauna ondertussen gekeken welke gewassen nog meer profijt kunnen hebben van de techniek. "We testen al met bloembollen en met frambozenplantmateriaal. Daarin zijn al proeven gedaan en dit voorjaar worden dit proeven uitgebreid naar grotere praktijkproeven. Ook kijken we naar het stomen van grotere hoeveelheden tegelijk in aardbei. En naar de effecten van de behandeling op nieuwe rassen. Tot nu toe bleken de diverse rassen die wij behandelden goed op de techniek te reageren. Op nieuwe rassen blijven wij testen, zodat telers wereldwijd met zuivere, schone planten van start kunnen gaan. De interesse is nu al groot."