Creëer ruimte waarin mensen van elkaar mogen verschillen
Neurodiversiteit verwijst naar de verschillen die bestaan in de hersenen van mensen. Een groot deel van deze verschillen vinden mensen vanzelfsprekend. De een is verlegen, de ander brutaal. De term neurodiversiteit is bedoeld om aan te geven dat het hebben van psychische stoornissen bij deze variatie hoort. Natuurlijk brengen stoornissen nadelen met zich mee, maar zij maken het leven niet waardeloos of zinloos.
'Ooit een normaal mensen ontmoet? En … beviel het?' De posters met deze tekst van Stichting Pandora sierden jarenlang het straatbeeld. De boodschap was dat het verschil tussen mensen met en zonder psychische stoornis minder groot is dan soms gedacht.
In tijden waarin het hersenonderzoek centraal staat, heeft deze boodschap een ander jasje gekregen. Activisten uit autistische kringen benadrukken dat hun manier waarop zij in de wereld staan wel anders is, maar niet minder. Hun term neurodiversiteit vraagt ruimte voor de grote verschillen die nu eenmaal tussen mensen bestaan. De oproep is om mensen met een psychische stoornis niet te gemakkelijk als vreemd of slecht te beoordelen.
De in 1980 geboren Amerikaanse vrouw Amanda Baggs heeft autisme. Zij ondervindt daar ernstige problemen van. Toch is zij een van de belangrijke woordvoerders van de neurodiversiteit beweging. Zij heeft onder meer het volgende gezegd:
'Het gaat erom wie we zijn, niet om wat wij missen. Het is een feit dat wij gezien worden als mensen bij wie dingen zijn weggenomen, als dorre, kale vlaktes. Toch klopt het niet dat we zijn afgesloten van de rijkdom die het leven te bieden heeft. De volheid die we ervaren is geen romantisch idee of een slap aftreksel van wat anderen ervaren. De volheid van het leven is er voor iedereen. En of we die rijkheid ervaren hangt er niet van af of we al dan niet autistisch zijn.'
Bekijk hieronder een filmpje dat Amanda Baggs op Youtube heeft gezet. Het filmpje duurt acht minuten, omdat ze ruim de tijd neemt om iets van haar belevingswereld te tonen. Pas daarna volgen haar gedachten, die ze per computer uitspreekt. Zeer de moeite waard, maar wel in het Engels.
De verschillen tussen mensen maakt de wereld rijker. Denk maar aan grote bijdragen die kunstenaars met een manische depressie aan de wereld hebben geleverd. Of denk aan de prettige ontregeling die mensen met ADHD soms brengen of aan de talloze technische uitvindingen die we aan mensen met Asperger te danken hebben.
De term neurodiversiteit vraagt terecht aandacht voor de mens met de stoornis. Het begrip kan het zelfvertrouwen van mensen met stoornissen daarom vergroten. Een mogelijk nadeel is dat de term neurodiversiteit ertoe leidt dat we het leed vergeten dat door psychische stoornissen wordt veroorzaakt. Dat mensen verschillen is mooi, maar dat ontslaat de zorg niet van de plicht mensen met psychische stoornissen bij te staan om een zo goed mogelijk leven te leiden.
Test: Zijn uw hersenen 'normaal'?
De term neurotypisch is bedacht door mensen met stoornissen, om personen met een gewoon stel hersenen aan te duiden.De achterliggende gedachte is dat er ook op een gewoon brein genoeg is aan te merken. Deze constatering helpt misschien om minder snel te oordelen over mensen die 'anders' zijn.
De minitest bestaat uit vijf vragen. U kunt hiermee nagaan hoe normaal u bent. Bent u een logisch wonder of juist heel gewoontjes?