Le Goff laat dat heel goed zien. Voor de evangelische modelleringen, die ook zijn gestalte hebben bepaald - voor de tijdgenoten was dat geschiedenis, zij logen de heilshistorische waarheid - lijkt Le Goff een minder scherp oog te hebben. Hoe sterk Franciscus van Assisi is, kan dat zeer kritische en voorzichtige hoofdstuk bewijzen: de heilige wordt, als altijd, groter dan de feiten zouden willen.
De laatste twee hoofdstukken zijn het meest technisch. Le Goff onderzoekt het vocabulaire - het sociale en het culturele - van Franciscus' geschriften en van diens dertiende-eeuwse biografen. Hoe gebruikte men bestaande woorden - met hun bestaande betekenis en context - voor de weergave van de 'nieuwe' geschiedenissen en belevingen.
De hoofdstukken zijn niet gemakkelijk. Dat is mede hiervan het gevolg dat de auteur geen taalkundige is en al vrij snel de woorden naar een gekende historische situatie interpreteert. Wat nagenoeg helemaal buiten beschouwing blijft, is de bijbelse resonantie in het gebruik van veel woorden en uitdrukkingen, waardoor wat nieuw lijkt, oud is. In de paragraaf over het huis schrijft Le Goff: 'Vooral in het begin verwachten de franciscanen niet dat de leken naar hen toekomen om hun preken te horen. Daarom gaan zij naar de leken toe, en wel naar hun verblijfplaats bij uitstek: het huis.'
Een noot verwijst naar een zin uit de regel, vertaald: 'En welk huis zij ook binnengaan, het eerste dat zij zeggen is: Er zij vrede in dit huis.' Maar dat is nagenoeg letterlijk uit het evangelie overgenomen, wat niet wordt vermeld. Wat hier nu eigenlijk wordt beweerd, en dat geldt voor meer plaatsen, weet ik niet. Er staan prachtige delen in de stukken, over de stad - de minderbroeders waren de eerste stadskloosterlingen -, de kerk, het gezin, maar veel blijft toch, helaas, bij een aanzet.
Franciscus zelf is overdrachtelijk gemaakt en dat is hij acht eeuwen gebleven. Onder die cultuur de letter van zijn leven vinden, lijkt haast onmogelijk geworden. Wat hij wilde zijn - letterlijk bijna niets - is hem niet gegund. En zijn broederschap ook niet. Hij werd opgenomen in het grote kerkbedrijf. Dan ben je verloren. Met wie het geloof letterlijk neemt, kan de kerk weinig beginnen. Om hem te houden, wordt hij een heilige. Maar die heeft niet bestaan.