Hogesnelheidslijn Tilburg – Den Bosch – Infrastruct
Hogesnelheidslijn Tilburg – Den Bosch
November 4, 2009 July 21, 2013 infrastructBrabant, Den Bosch, Helvoirt, HSL, Tilburg
Dit voorstel voor een hogesnelheidslijn veronderstelt de aanleg van een HSL Tilburg – Eindhoven, met bijbehorend viersporig tracé door Tilburg-Oost. Het voorstel is ook vergelijkbaar: vervanging van het bestaand tracé door een tracé langs een wegverbinding, in dit geval de N65.
De bestaande 22-km spoorlijn Tilburg – Den Bosch heeft geen tussenliggende stations. Er rijden wel stoptreinen, maar met twee per uur zitten ze de twee Intercity's ook niet in de weg. De lijn bestaat uit rechte stukken, maar enkele bochten beperken de snelheid, en de twee ongelijkvloerse kruisingen beperken de capaciteit.
Het voorstel is een nieuw tracé, exclusief voor snelle treinen. Ze zouden bij Tilburg aansluiten op een HSL-corridor Rotterdam – Breda – Tilburg – Eindhoven – Venlo – Düsseldorf / Köln. Aan de andere kant, bij Vught, sluit het tracé aan op de voorgestelde HSL Utrecht – Eindhoven, onderdeel van een HSL-corridor naar Aachen. Gezien deze aansluitingen, is het terecht om hier van een HSL te spreken, ook al is die maar 22 km lang.
Handhaving van de bestaande lijn Tilburg – Den Bosch is alleen zinvol, als enkele stations weer in gebruik worden genomen: dat wordt apart beschreven.
HSL-tracé vanaf Tilburg
Viersporige uitbouw van de lijn ten oosten van Station Tilburg wordt verondersteld: het is een voorwaarde voor de HSL naar Eindhoven. Na het Wilhelminakanaal, hier de oostgrens van de bebouwde kom, splitsen de lijnen naar Den Bosch en Boxtel. De aansluiting moet grondig verbouwd worden, ook ten behoeve van een ongelijkvloerse aftakking van de HSL naar Eindhoven. Mogelijk wordt het bestand tracé gebruikt voor de regionale treinen, met nieuwe HSL-sporen aan de zuidkant.
De nieuwe HSL naar Den Bosch zou circa 1500 m na het kanaal aftakken, van het rechte Boxtel-tracé. Met een flauwe bocht kan het vervolgens aansluiten op het N65-tracé, aan de zuidkant van Berkel-Enschot. Dit is het punt waar de N65 overgaat in de A65 (afrit 2). Mogelijk moet een hotel bij de afrit wijken, verder is geen sloop nodig – de bebouwde kom ligt ten noorden van de rijksweg.
De HSL loopt verder naast de N65, met een bijna kaarsrecht tracé door vlak terrein. Het is agrarisch gebied: fruit- en sierteelt. Bij de uitbreiding van deze rijksweg zijn uitritten afgesloten: het aantal kruisingen werd beperkt, door parallelwegen aan te leggen. Met onderdoorgangen op circa 1200 m afstand, is een spoorlijn op maaiveld mogelijk, naast de weg. Er staan ook weinig gebouwen direct aan de weg, maar op enkele plekken is sloop onvermijdelijk. Het lijkt erop dat een tracé aan de zuidkant makkelijker uit te voeren is.
Alleen bij Helvoirt, 9 km na Berkel-Enschot, is het tracé problematisch. De weg kruist hier een beekdal (Helvoirtsche Broek). Al is die niet zichtbaar in het terrein, er zit een knik in de weg. Ook hier ligt de bebouwde kom aan de noordkant van de weg, en is een licht gebogen tracé mogelijk. Nadeel is dat het de weg tweemaal kruist: bij voorkeur zou de spoorlijn weg en beek in tunnel kruisen, maar misschien is een viaduct onvermijdelijk.
Na de bocht loopt de N65 verder in een rechte lijn (Helvoirtseweg), richting het centrum van Vught. Binnen de bebouwde kom van Vught, moet de nieuwe lijn in tunnel onder de weg. Mogelijk wordt het viersporig, want bij blijvend gebruik van de oude lijn is een combi-tracé door Vught voordelig. In dat geval komt er een verbindingsboog (geel op de kaart), gelegen tussen Helvoirt en de rand van Vught. Hier liggen spoorlijn en N65 op circa 500 m van elkaar.
Binnen Vught biedt een combi-tracé ook de mogelijkheid tot een nieuw station Vught-West. Dicht bij het centrum, gaat de N65 weer over in de snelweg A65, en buigt af van zijn oud tracé. De spoortunnel zou deze bocht volgen, om aan te sluiten op de lijn uit Eindhoven. Deze wordt verbreed als onderdeel van de voorgestelde HSL Utrecht – Eindhoven, en de aansluitende sporen moeten in tunnel, eerst naast de A65.
De laatste 3 km tot aan Station Den Bosch zijn niet geschikt voor hoge snelheden, en dat blijft waarschijnlijk zo. Bij de bouw van nieuwe onderdoorgangen aan de noordkant van Vught, koos ProRail namelijk voor het bestaand tracé, met meerdere S-bochten. Een ongelijkvloerse kruising en vier sporen zouden wel de capaciteit verhogen.
De nieuwe lijn wordt niet veel korter dan de oude, 22 km, maar kan voor hogere snelheden aangelegd worden. Veel meer dan 200 km/h is waarschijnlijk niet zinvol, maar ook daarmee is een tijd haalbaar, van net onder 10 minuten. Met de bouw van een HSL vanuit Utrecht is een snelle dienst Utrecht – Den Bosch – Tilburg mogelijk. Deze route wordt veel interessanter met een aansluitende regionale lijn Tilburg – Turnhout.
Over de huidige lijn Tilburg – Den Bosch rijden twee half-uur diensten: de stoptrein Breda – Utrecht, en de Intercity Roosendaal – Zwolle (ca 200 km route). De Intercity is traag (71 km/h over de hele route), ook omdat het stopt in bijvoorbeeld Wijhe en Olst. Met verbetering van de lijn Den Bosch – Nijmegen kan de nieuwe HSL Tilburg – Den Bosch ook deel uitmaken van een snelle inter-regionale lijn Breda – Nijmegen.