Boris Johnson pokert met het lot van miljoenen Britten | Trouw
Boris Johnson pokert met het lot van miljoenen Britten
Redactie 30 augustus 2019, 1:00
Boris Johnson heeft zijn troefkaart op tafel gelegd. Door het parlement te schorsen van 9 september tot 14 oktober probeert de Britse premier zichzelf de vrije hand te geven om op 31 oktober het Britse vertrek uit de Europese Unie te forceren. Dat kan, zo zegt hij, met een aangepast akkoord met de EU, of anders zonder. En het parlement heeft dan nog voldoende tijd zich daar nog over uit te laten.
Het is bizar dat bij zo'n fundamentele stap de volksvertegenwoordiging van een land nog slechts twee weken is gegund daarover te debatteren en eventueel nieuwe wetgeving aan te nemen. Toegegeven, tot nu toe wist ook het parlement niet tot een bruikbare uitwerking te komen van de wens van de Britse kiezers om de EU te verlaten.
Maar dat komt doordat zo'n uittreding zeer complex is en velen in het parlement ook rekening willen houden met de helft van de Britten die helemaal geen brexit willen – en ook met de forse groep die wel een brexit wil maar mét behoud van veel bestaande EU-afspraken. Het parlement wil in ieder geval geen no-dealbrexit, dat heeft het wél duidelijk gemaakt.
Alsnog een deal forceren
Je kan speculeren dat Johnson met zijn vrije hand nu juist alsnog een deal wil forceren. Hij kan tegen de EU zeggen: dit is jullie laatste kans mij tegemoet te komen, en het gaat alleen om mij, jullie kunnen niet meer afwachten waar het parlement mee komt. Je kan ook speculeren dat Johnson eigenlijk helemaal geen deal wil, zolang de Britten maar uittreden – dan heeft hij gedaan wat hij heeft beloofd en plukt daar electoraal misschien de vruchten van. En zo kan je nog wel vijf speculaties bedenken.
Maar dat hij in deze fase het parlement schorst, is zonder meer misbruik maken van een middel dat een ander doel heeft: namelijk een regeringsverklaring opstellen. Johnsons claim dat hij de tijd wil nemen om binnenlandse plannen te kunnen presenteren is een gotspe: de mogelijke gevolgen van een no-dealbrexit overschaduwen alles. Die gevolgen zijn omvangrijk en diepgaand, bleek uit een Brits regeringsrapport, en creëren zoveel onzekerheid dat betrouwbare plannen maken hoe dan ook een vrijwel onmogelijke opgave is.
Dit pokerspel viel misschien te verwachten van iemand die in 2016 essays schreef tegen en vóór de brexit, en toen bij wijze van spreken een muntje opgooide en voor het laatste koos. Maar deze politieke opportunist is nu wel leider van een diep verdeeld land. Politiek leiderschap vereist soms over je eigen schaduw heen springen om moeilijke compromissen te sluiten. Johnson springt echter blind in het diepe, kapt iedere dialoog af, en pokert compromisloos met het lot van 66 miljoen Britten en 450 miljoen andere Europeanen.