Opvoeden zonder straffen of belonen | Ontspannen Ouderschap
Een van de moeilijkste leeftijdsfases vond ik de peuterpuberteit van mn dochter. Ik had in die tijd zelf weinig energie en moest erg wennen aan het -in mijn ogen- dwarse gedrag van mijn dochter. Waar ik haar eerst met gemak kon aankleden, in bed kon leggen etc, had mevrouwtje nu ineens haar eigen ideeën over hoe ze de dingen wilde. Wat een drama werd het soms, als zij en ik het niet eens waren. En zeker als er tijdsdruk om de hoek kwam kijken…dan heb ik wel eens staan schreeuwen uit boosheid en frustratie.
Wel of geen time-out?!
In die periode begon voor mijn gevoel het opvoeden pas echt. En het traditionele systeem van straffen en belonen was m'n eerste oplossing toen ik met een 'niet luisterend' kind te maken kreeg. En dus zat Ifé regelmatig een paar minuten krijsend op de gang omdat ze een time-out had. Maar dat voelde eigenlijk al meteen niet goed voor me. Het hele idee van ik ben jou moeder en daarom doe je wat ik zeg, klopte gevoelsmatig niet. Ook al was mijn kind nog maar een hummeltje, zij was toch ook een individu met eigen behoeftes en ideeën. Wie was ik om te bepalen dat mijn idee beter was dan die van haar. Ik wilde wel grenzen stellen, maar liefdevol en met respect voor haar behoeftes.
Straffen en belonen zijn een vorm van manipulatie
Vanaf toen ben ik me gaan verdiepen in het onderwerp opvoeden zonder straffen, en daar bleek 'niet belonen' ook bij te horen. Want het zijn twee kanten van dezelfde medaille. Beiden zijn een vorm van manipulatie om ervoor te zorgen dat je kind doet wat jij wil. En dat kan heel goed werken, maar meestal (ik denk zelfs altijd) heeft je kind een goede reden om te doen wat hij/zij doet en het is zo jammer om daar aan voorbij te gaan.
Mijn dochter had een goede reden om niet te luisteren
Neem nou het voorbeeld dat ik hierboven beschreef van mijn peuterdochter die de dingen op haar eigen manier wilde doen. Voor een peuter is dat een heel gezonde ontwikkeling. De peuter wordt zich bewust van zijn eigen ik en maakt daarmee de eerste stap van afhankelijkheid naar zelfstandigheid. Een peuter kan dus eigenlijk niet anders dan de dingen zelf willen doen en heel vaak nee zeggen. Dat is soms heel lastig voor ons als ouder, maar het is wel wat hij nodig heeft voor de ontwikkeling van een stuk zelfstandigheid. En dat is uiteindelijk het doel van de opvoeding; je kind begeleiden naar zelfstandigheid zodat hij uiteindelijk op eigen benen kan gaan staan. Dat neemt natuurlijk niet weg dat je wel grenzen stelt! Ook dat heeft de peuter nodig. Maar ook grenzen stellen kan prima zonder te straffen en met respect voor de behoefte van het kind.
'Negatief gedrag' heeft altijd een positieve intentie
Zo is het ook in andere gevallen waarbij we de neiging hebben om te straffen of boos te worden. Het kind heeft echt altijd een goede reden voor 'negatief gedrag'. Als het gaat om Ontspannen Ouderschap is opvoeden zonder straffen en belonen daarom wat mij betreft een van dé oplossingen. Omdat je het 'probleem' dan bij de bron oplost in plaats van het als het ware te verdoezelen. En hoewel dat echt wel even schakelen kan zijn, met name omdat de meesten van ons wel met straffen en belonen zijn opgevoed, is mijn ervaring dat er op deze manier meer rust ontstaat in het gezin.
Een van de eerste boeken die ik las over dit onderwerp was 'Opgroeien in vertrouwen' van Justine Mol. Een lekker dun boekje met duidelijke en praktische info over het hoe en waarom van opvoeden zonder straffen en belonen, veel voorbeelden en alternatieve oplossingen.
Wil je meer info over dit onderwerp kijk dan eens naar de workshop 'Ontspannen Opvoeden' en de Aware Parenting training.