Zo’n vaart loopt het vooralsnog niet, denkt virologiehoogleraar Eric Snijder van het LUMC. ‘Je kunt wel zeggen: er zijn twee, drie of zes stammen, maar het is maar hoe je het bekijkt. Uiteindelijk zien we gewoon dat meer dan 99,9 procent van alle genetische virusopmaak sinds het begin van de uitbraak hetzelfde is gebleven. Maar dit virus ligt onder een vergrootglas, dus elke verandering lijkt ineens nieuws.’
Dát het coronavirus continu muteert, is doodnormaal, zegt Snijder. Telkens als het virus een mens infecteert, maakt het miljoenen keren kopieerfoutjes. Niemand weet wat die mutaties allemaal doen, al zullen de meeste niet veel uitmaken, zegt Snijder. ‘Je zou kunnen zeggen: eerst was er een lichtgrijze Volkswagen Golf en nu zie je ineens veel meer donkergrijze en een paar andere kleuren. Maar het blijft hetzelfde type Volkswagen Golf. Dit is in essentie hetzelfde virus als in het begin.’
In theorie is het wel mogelijk dat het coronavirus zo muteert dat vaccinfabrikanten terug naar de tekentafel moeten. Dat zou gebeuren als de schil rondom het virus wezenlijk verandert, want dat is het contactpunt op basis waarvan vaccins werken. De angst voor zo’n schilmutatie kreeg eerder dit jaar veel aandacht, toen Bette Korber van het Amerikaanse Los Alamos National Laboratory constateerde dat de van de schil uitstekende ‘pootjes’ een mutatie hadden ondergaan: één van de 1.200 moleculaire bouwstenen van het staafje is nu wereldwijd anders.
Korber waarschuwde dat deze mutatie de vaccinontwikkeling terug naar nul zou kunnen zetten, maar die gedachte bleek voorbarig: ook de nieuwe variant wekt bij mensen nog steeds dezelfde afweerrespons op, aldus andere onderzoekers in een reactie in het wetenschappelijk tijdschrift Cell.
Coronavirussen kennende treedt zo’n probleemmutatie niet zo snel op. Neem een neef van covid-19-virus, het beruchte mers-virus, zegt Snijder. Dat is erg dodelijk, maar nauwelijks besmettelijk voor mensen. Virologen zijn volgens Snijder al jaren bang dat mers een mutatie krijgt waardoor het plots besmettelijker wordt. Alleen: die mutatie komt maar niet. ‘We wachten al sinds 2012. Het lijkt erop dat zo’n virus toch eerst de staatsloterij moet winnen.’