'We moeten een leven buiten de criminaliteit beter verkopen'
Oproep Criminele jongeren
maandag 07 oktober 2019 Leestijd: 2 min.
Hoe voorkomen we dat kansarme jongeren in de criminaliteit belanden? / ANP
Alleen al in Amsterdam verdienen duizenden kansarme jongeren hun geld in de criminaliteit. Hoe heeft het zo ver kunnen komen? En hoe zorgen we ervoor dat jongeren wèl op het rechte pad blijven? Voor een nieuw onderzoek komen we graag in contact met ervaringsdeskundigen en professionals.
Criminaliteit onder jongeren staat weer hoog op de publieke agenda sinds de moord op advocaat Derk Wiersum. Direct na de liquidatie riep de politie op om uit te kijken naar een schutter die slechts tussen de 16 en 20 jaar oud zou zijn. Verbijsterend, want hoe kan iemand die nog zo jong is tot zoiets verschrikkelijks in staat zijn? Hoewel de vermoedelijke leeftijd later werd bijgesteld naar tussen de 20 en 25 jaar, zijn tieners die actief zijn in de (zware) criminaliteit geen uitzondering.
Korpschef van de Nationale Politie Erik Akerboom vertelde onlangs aan de Volkskrant hoe we deze jongeren steeds meer uit het oog zijn verloren. 'De aandacht voor deze groepen, vanuit Jeugdzorg, maar ook van andere partijen die dicht bij de wijk stonden, is wegbezuinigd. Dat geldt ook voor de politie. De druk op het politiewerk is steeds groter geworden. Hierdoor onttrok een belangrijk deel van deze jongeren zich aan ons zicht.'
Hoogleraar bestuurskunde Pieter Tops publiceerde eind augustus samen met onderzoeksjournalist Jan Tromp het rapport 'De Achterkant van Amsterdam', over drugscriminaliteit in de hoofdstad. Daarin wordt de grote betrokkenheid van kansarme jongeren in het Amsterdamse drugscircuit zichtbaar. Volgens Tops verdienen alleen in de hoofdstad al duizenden jongeren geld aan grotere klussen, zoals het rondbrengen van drugs.
Sinds de moord op Wiersum wordt in de media een beeld geschetst van jongeren dat van kwaad tot erger gaat. Criminelen doen een gunst voor jongens die ze kennen uit de buurt. Ze krijgen schoenen, mogen mee uit en zijn ze vervolgens iets verschuldigd. Zo worden ze op jonge leeftijd al de criminaliteit in getrokken, en is het ontzettend moeilijk om er ooit weer uit te komen.
Mathijs Zwinkels herkent dit proces. Hij is 'zelf ook niet altijd een lieverdje geweest,' en komt uit een straatcultuur die een voedingsbodem vormde voor criminaliteit. Sinds een aantal jaar adviseert Zwinkels met zijn bedrijf 'Universiteit van de Straat' sociale organisaties en gemeenten over straatcultuur en hoe om te gaan met jeugdcriminaliteit.
Als jongeren eenmaal in het criminele circuit belanden is het ontzettend moeilijk om ze er weer uit te krijgen. Volgens Zwinkels vergt dit onorthodoxe maatregelen. 'Je kan daar niet zomaar uitstappen alsof je ergens je baan opzegt, zo werkt dat niet. We moeten buiten de hokjes denken, zoals bijvoorbeeld aanbieden vrijwillig een enkelband te dragen. Zo worden ze voor criminelen gevaarlijk en niet meer ingezet.'
Maar het belangrijkste is volgens Zwinkels dat kansarme jongeren niet zwichten voor de verleiding om de criminaliteit in te gaan. Daarvoor zijn hulpverleners nodig die bekend zijn met de cultuur van de straat. 'Je ziet toch vaak dat bij veel hulpverleners de straatcultuur en criminele wereld onbekend zijn. Die kunnen zich niet altijd even goed identificeren met de mensen die ze proberen te helpen, waardoor zij minder goed rekening kunnen houden met hun leefwereld en omgeving.'
'Op straat geldt het recht van de sterkste, dus je moet je als hulpverlener niet zomaar om de tuin laten leiden. Criminelen maken hulpverleners en de kansen die zij bieden belachelijk, maar je moet als hulpverlener in staat zijn hén belachelijk te maken. Je moet aantonen dat een leven buiten de criminaliteit wel veel te bieden heeft, en dat er ook daar veel geld te verdienen valt. We moeten een leven buiten de criminaliteit beter zien te verkopen.'
Wij komen graag in contact met ervaringsdeskundigen en professionals. Hoe zorgen we ervoor dat er minder jongeren in de criminaliteit belanden? Tip ons!