DEN HAAG - Vanaf 1 april kan het voor criminelen lonen om in een strafzaak belastende verklaringen af te leggen tegen een andere verdachte van een ernstig misdrijf. Dan treedt de wet in werking die het Openbaar Ministerie (OM) toestaat deals te sluiten met criminele getuigen met als doel belangrijke informatie los te krijgen.
Dat heeft minister Donner van Justitie dinsdag aan de Tweede Kamer laten weten. Het OM kan strafvermindering toezeggen van maximaal de helft van de straf die de officier van justitie van plan was te eisen.
In zeer dringende uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij de dreiging van een terreuraanslag, mag Donner nog verdergaande toezeggingen doen aan criminelen. Hij moet daarover verantwoording afleggen tegenover de Tweede Kamer.
Het OM mag niet onbeperkt deals sluiten met criminele getuigen. Zo mag de officier van justitie geen strafbare feiten uit de dagvaarding houden en ook niet afzien van actieve opsporing of vervolging van dergelijke feiten. Een financiële beloning geven is evenmin toegestaan en de begunstiging mag niet anderen dan de getuige ten deel vallen, zoals aan diens levenspartner. Ook mag de aanklager de verklarende verdachte niet toezeggen dat een rechterlijke beslissing niet of niet volledig wordt uitgevoerd.
Ook een verdachte is enigszins gebonden. Zo mag die persoon niet zomaar een toegezegde verklaring intrekken. Als met opzet toch geen verklaring afgelegd wordt, dan kan een celstraf volgen van hooguit een jaar.
Het wetsvoorstel was na een lange parlementaire behandeling vorig jaar mei al aangenomen, maar het College van Procureurs-Generaal moest nog een aanwijzing opstellen over de toepassing van de regeling in de praktijk. Aanleiding voor de wet waren de aanbevelingen van de parlementaire commissie-Van Traa, die in de jaren negentig onder meer omstreden deals met criminelen onderzocht. Hij vond dat hiervoor een wettelijke basis nodig was.
Een groep hackers heeft met behulp van malware wereldwijd meer dan 100 miljoen dollar (bijna 74 miljoen euro) ontvreemd.
Het vermoedelijke brein achter de bende wordt vervolgd in de Verenigde Staten, meldt het Amerikaanse ministerie van justitie.
De Rus Jevgeni Bogatsjev zou samengewerkt hebben met hackers uit Rusland, Oekraïne en het Verenigd Koninkrijk. De FBI noemde hem in een opsporingsbericht een van de actiefste cybercriminelen ter wereld. Hij zit niet vast, maar de VS hebben Rusland om zijn arrestatie gevraagd.
Criminelen besmetten computers met kwaadaardige software die bankgegevens en wachtwoorden vergaarde. Met die informatie werden in het geheim miljoenen weggesluisd.
De bende is vrijdag opgerold door autoriteiten uit meer dan tien landen, meldt Europol. Ook de Nederlandse politie was bij de actie betrokken.
De Gameover Zeus-malware probeerde bankinformatie van computers te stelen, zodat geld kan worden gestolen. Het is de laatste versie van een malware-familie die al sinds 2007 actief is, en die volgens onderzoekers op tussen de 500.000 en 1 miljoen computers staat.
Het botnet van de verdachte verspreidde ook Cryptolocker, ransomware die computers versleutelt en vervolgens om een betaling vraagt om dit ongedaan te maken. Die malware zou ruim 200.000 computers hebben getroffen.
De schade van de ransomware liep per persoon vaak in de honderden euro's. "De criminelen gijzelden in feite iedere privémail, ieder bedrijfsplan, alle schoolopdrachten van de kinderen of de familiefoto's - ieder belangrijk en persoonlijk bestand dat was opgeslagen op de computer van het slachtoffer", aldus Leslie Caldwell, hoofd van de afdeling criminaliteit op het Amerikaanse ministerie van justitie.
De bende heeft in de VS onder meer een indianenstam, een verzekeringsbedrijf, een afdeling van de politie, een ongediertebestrijdingsbedrijf en een restaurant getroffen. Ook werd een lokale bank in Florida voor zo'n 5 miljoen euro opgelicht.