Geestelijke gezondheid (korte presentatie) 
De Voorzitter
Aan de orde is een korte presentatie van het verslag van Evangelia Tzampazi, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, over geestelijke gezondheid.
Evangelia Tzampazi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, wij worden ons er steeds meer van bewust dat er van gezondheid geen sprake kan zijn zolang er geen geestelijke gezondheid is. Wij beseffen dat geestelijke gezondheidsproblemen zowel in menselijk als in economisch opzicht gevolgen hebben zowel voor het persoonlijke en het sociale leven van de betrokkenen, als voor hun gezin en hun beroep en de samenleving in haar geheel.
De gegevens spreken voor zich: een van de vier mensen krijgt ooit te maken met een geestelijke stoornis. Depressies behoren tot de meest voorkomende stoornissen en zullen in 2020 de meest frequente ziekte zijn in de ontwikkelde wereld. Elk jaar doen zich in de Europese Unie 59 000 gevallen van zelfmoord voor, waarvan 90 procent te wijten is aan geestelijke stoornissen. De kwetsbare en gemarginaliseerde groepen van de bevolking, zoals gehandicapten, lopen een groter risico op geestelijke gezondheidsproblemen.
Ons Europa vergrijst en neurodegeneratieve stoornissen zullen bijgevolg steeds vaker voorkomen. Daarom zijn wij het er mee eens dat de uitdagingen met betrekking tot de geestelijke gezondheid op gemeenschappelijke wijze moeten worden aangepakt, en ons allen aangaan. Het is ons aller plicht om de geestelijke gezondheid te beschermen. Het waarborgen van de rechten van geesteszieken en hun families is een ideologisch en politiek standpunt, op grond waarvan de overheid sociale steun en bescherming moet bieden aan degenen die daar behoeften aan hebben. De eerste stap werd gezet met het Groenboek van de Commissie, waarop de Europese Conferentie "Samen voor geestelijke gezondheid en welzijn” volgde, tijdens de welke het Europees pact voor de geestelijke gezondheid en welzijn werd uitgevaardigd.
Het verslag over geestelijke gezondheid, dat unaniem in de Commissie milieubeheer werd goedgekeurd, bevat een reeks aanbevelingen voor de bevordering van de geestelijke gezondheid en het welzijn van de bevolking, de bestrijding van stigmatisering, discriminatie en sociale uitsluiting, de versterking van preventie en zelfhulp en de ondersteuning en toereikende behandeling van mensen met geestelijke gezondheidsproblemen, hun gezinnen en hun verzorgers.
In het verslag wordt gewezen op de noodzaak om efficiënte en alomvattende geestelijke gezondheidsdiensten te verlenen. Deze moeten betaalbaar, toegankelijk en van hoge kwaliteit zijn. Wij willen dat de klemtoon wordt gelegd op de opleiding van alle mensen die sleutelposities innemen en vragen dat toegang wordt verzekerd tot geschikt onderwijs, opleiding en werkgelegenheid en dat een ondersteunende omgeving wordt gecreëerd waarin de klemtoon ligt op kwetsbare groepen. Wij vragen eveneens de nadruk te leggen op preventie van geestelijke gezondheidsproblemen door middel van sociale maatregelen, en wij vragen de lidstaten de instanties die de personen met geestelijke gezondheidsproblemen vertegenwoordigen te versterken. Wij stellen voor een platform op te richten voor toezicht op de toepassing van het pact. Wij vragen de Commissie om de conclusies van de thematische conferenties te presenteren en wijzen op de noodzaak geschikte indicatoren vast te stellen voor een betere inschatting van de behoeften op nationaal en Europees niveau.
Daarnaast doen wij echter ook voorstellen voor de vijf prioritaire gebieden van het pact. Zo benadrukken wij dat voor preventie van depressies en zelfmoorden het noodzakelijk is multisectorale programma's ten uitvoer te leggen, netwerken te ontwikkelen, een gezonde omgeving op school te bevorderen, betere arbeidsomstandigheden tot stand te brengen en maatregelen te nemen voor de verbetering van de levenskwaliteit. Tot slot wijzen wij, wat de bestrijding van stigmatisering en sociale uitsluiting betreft, op de noodzaak voorlichtings- en sensibiliseringsactiviteiten te ontplooien. Daarom wil ik, mijnheer de Voorzitter, alle collega's van harte bedanken die met hun voorstellen aan dit verslag hebben bijgedragen en een krachtige boodschap wereld in sturen om duidelijk te maken dat geestelijke gezondheid een hoog sociaal goed is, waarnaar wij allen moeten ijveren.
Janez Potočnik
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer het Europees Parlement en zijn rapporteur, mevrouw Tzampazi, met dit initiatiefverslag over geestelijke gezondheid. Het verslag onderstreept volkomen terecht de grote impact die geestelijke gezondheid heeft op het algemeen welzijn, op onderwijs, leren en sociale samenhang in de Europese Unie.
Het feit dat het Parlement dit verslag aanneemt nog geen twee jaar na zijn resolutie over het Groenboek van de Commissie over geestelijke gezondheid, is een teken dat er dringend behoefte is aan meer maatregelen op dit gebied.
Naar mijn mening is er reden voor optimisme. Er is, vergeleken bij een aantal jaren geleden, meer besef van het belang van geestelijke gezondheid en welzijn in alle sectoren. Dit bleek uit de grote steun die er was voor de conferentie op hoog niveau van de Commissie "Samen voor geestelijke gezondheid en welzijn” en het "Europees pact voor geestelijke gezondheid en welzijn”, die beide door de rapporteur zijn genoemd.
Verdere positieve ontwikkelingen zijn onder andere het feit dat veel lidstaten hun strategie op het gebied van de geestelijke gezondheid hebben herzien of dat ze actieplannen opstellen, zoals in Finland en Hongarije. Sociaaleconomische educatie is in lesprogramma's opgenomen. In het Verenigd Koninkrijk is levensbeschouwing nu een apart vak op veel scholen.
Werkgevers zijn zich steeds meer bewust van het verband tussen welzijn en productiviteit. CSR Europe heeft zelfs een toolkit ontwikkeld voor welzijn op de werkplek. Laat het echter duidelijk zijn dat er beslist geen reden bestaat om zelfgenoegzaam achterover te leunen en dat er nog veel meer moet gebeuren. Als gevolg van de huidige financiële en economische crisis zouden er nieuwe risico's voor de geestelijke gezondheid kunnen ontstaan. Lidstaten zouden in de verleiding kunnen komen om hun begroting voor geestelijke gezondheid te verminderen of om hun inspanningen voor de ontwikkeling van een moderne geestelijke gezondheidszorg met gemeenschapsgerichte zorg, in plaats van met verouderde inrichtingen, op een lager pitje te zetten.
De economische malaise zorgt voor slechte toekomstperspectieven voor jonge mensen, vooral voor schoolverlaters. Onzekere banen en de daaruit voortvloeiende bezorgdheid over de inkomensstabiliteit en de groeiende werkloosheid creëren nieuwe grote risico's voor de geestelijke gezondheid.
In de komende twee jaar zal de Commissie een reeks thematische conferenties organiseren over de vijf prioriteiten van het pact voor geestelijke gezondheid. Het gaat om evenementen die samen met het respectieve voorzitterschap van de Raad en de lidstaten zullen worden georganiseerd. De eerste internationale conferentie, over stigmatisering en psychiatrische zorg, zal worden georganiseerd door het Tsjechische voorzitterschap op 29 mei van dit jaar. De eerste thematische conferentie over jeugd en onderwijs zal worden gehouden in Stockholm op 29 en 30 september, in samenwerking met het Zweedse voorzitterschap. De tweede thematische conferentie over het voorkomen van depressies en zelfmoord zal in december in samenwerking met Hongarije worden georganiseerd. In het eerste half jaar van 2010 zal het Spaanse voorzitterschap een thematische conferentie over geestelijke gezondheid van ouderen houden. Verder onderhouden we met lidstaten contact over twee andere conferenties, één over geestelijke gezondheid op de werkplek en één over de bestrijding van stigmatisering en sociale uitsluiting.
Het verslag van het Parlement bevat veel concrete voorstellen, die een waardevolle bijdrage leveren aan de toekomstige discussies op deze conferenties. Het verslag legt niet alleen de nadruk op het belang van geestelijke gezondheid in de Europese Unie, maar toont ook dat er veel mogelijkheden zijn om maatregelen te nemen voor geestelijke gezondheid op het niveau van de Europese Unie.
Een van de voorstellen in het verslag betreft de opzet van een systeem voor toezicht op de implementatie van het Europees pact voor geestelijke gezondheid en welzijn. Ik ben het ermee eens dat met een periodieke voortgangsbeoordeling aan de hand van de doelstellingen van het pact een aanmerkelijke toegevoegde waarde kan worden gecreëerd.
We zullen serieus nadenken over hoe we een dergelijk idee het beste in de praktijk kunnen omzetten. Ik wil nogmaals het Parlement en zijn rapporteur bedanken voor de steun die zij met dit verslag geven, en voor de zeer belangrijke aanbevelingen daarin.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag 19 februari 2009 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Louis Grech  
schriftelijk. - (EN) Geestelijke gezondheid is van doorslaggevend belang voor het leven van de mensen en er is steeds meer bewijs voor de invloed ervan op onze maatschappij, economie en rechtsstelsel. Ik steun dit verslag omdat hierin een alomvattende benadering is vervat voor de uitdagingen die ons in de geestelijke gezondheidssector te wachten staan, zoals bestrijding van stigmatisering, discriminatie en sociale uitsluiting, maar ook omdat het de behoefte aan preventieve programma's, draagvlak en adequate behandeling erkent.
Geestelijke gezondheid is een relatief nieuwe wetenschap die velen niet als een prioriteit erkennen. Recente technologische ontwikkelingen hebben ons echter de mogelijkheid gegeven om meer van het menselijk brein te onderzoeken. Zij geven de weg aan voor nieuwe levensveranderende behandelingen. Ik ben van mening dat we nader onderzoek op dit gebied sterk moeten steunen, en daarbij speciale aandacht moeten schenken aan het groeiend aantal bejaarden in Europa, die een gezonde, waardige en actieve oude dag hopen te hebben.
We hebben toegankelijke systemen nodig voor de zorg en behandeling van geestesziekten, maar erg belangrijk is ook een ondersteunende omgeving, zoals programma's voor opname in de arbeidsmarkt. Geestelijke gezondheid is ook heel belangrijk op de werkplek, waar zij de prestaties ernstig kan belemmeren. Dus moeten wij goede praktijken onder werkgevers bevorderen om onnodige stress te verminderen en het geestelijk welzijn van hun werknemers te beschermen.
Eija-Riitta Korhola  
Ik wil mevrouw Tzampazi bedanken voor haar verslag over geestelijke gezondheid, waar ik voor heb gestemd.
Een op de vier Europeanen lijdt in ieder geval een keer in zijn leven aan problemen met zijn geestelijke gezondheid. Men gaat ervan uit dat depressie in 2020 de meest voorkomende ziekte in de ontwikkelde wereld zal zijn en de op een na belangrijkste reden voor arbeidsongeschiktheid. Externe factoren, zoals de gevolgen van de huidige economische crisis, maken mensen kwetsbaar voor deze problemen. Afgezien van het feit dat psychische problemen voor uitgaven zorgen die een last vormen voor de gezondheidszorg en voor het hele sociale en economische systeem, verminderen zij onnodig veel de levenskwaliteit van de zieke personen en hun gezinnen.
Hoewel er enorme vooruitgang is geboekt met het verbeteren van het zorgniveau en de algemene houding, worden mensen met geestesproblemen en hun gezinnen nog steeds vaak uitgesloten. De niveauverschillen met betrekking tot preventie en het waarborgen van hoogwaardige zorg zijn te groot, zowel tussen de EU-landen als tussen de regio's in die landen.
Ik ben blij dat er in het verslag-Tzampazi specifiek aandacht wordt besteed aan de geestelijke gezondheid van jongeren en dat hiervoor veelzijdige programma's worden voorgesteld. Wij mogen echter niet vergeten dat het belangrijkste preventieve werk met betrekking tot de geestelijke gezondheid altijd de verantwoordelijkheid is van de ouders en van opvoeders en instanties buiten het gezin. Dat werk is het bevorderen van een gezonde leefwijze en het luisteren naar en het aandacht schenken aan kinderen en jongeren.
Ik vind de in het verslag-Tzampazi genoemde hoge kwaliteit, gemakkelijke toegankelijkheid en doeltreffendheid van openbare diensten voor geestelijke gezondheid evenals meer investeringen in hoogwaardig onderzoek van zeer groot belang. Er moet vooral meer geld komen voor medisch onderzoek naar het verband tussen preventie en psychische en fysieke gezondheidsproblemen.
Siiri Oviir  
Geestelijke gezondheidsstoornissen vormen in veel landen een probleem voor de volksgezondheid, aangezien ze aanmerkelijke gevolgen hebben voor de betrokken personen, hun naasten en de samenleving als geheel. Geestelijke stoornissen leiden dikwijls tot handicaps en kunnen zo een aanzienlijke economische last betekenen voor de samenleving.
Volgens het wereldontwikkelingsrapport 1993 van de Wereldbank waren vier van de tien meest voorkomende oorzaken van handicaps geestelijke of neurologische stoornissen. Depressie stond in 1993 nog op de vierde plaats van de aandoeningen die tot handicaps leiden, maar als de huidige trends doorzetten, kan depressie tegen 2020 de op een na belangrijkste oorzaak zijn voor de gehele bevolking, en voor vrouwen zelfs de belangrijkste oorzaak van handicaps.
De omvang en de ernst van de gevolgen van geestelijke stoornissen ten spijt, zijn er vandaag de dag nog steeds landen in de wereld en in Europa waar dit probleem onvoldoende aandacht krijgt. Een dergelijke situatie is dikwijls toe te schrijven aan een vaak deels negatieve publieke en politieke houding in de samenleving en de stigmatisering van mensen met een geestesziekte. Dit leidt weer tot onvoldoende aandacht voor de geestelijke gezondheid, beperkte beschikbaarheid van diensten, een gebrek aan alternatieve behandelmethoden en onvoldoende informatie over mogelijke behandelingen.
Ook al valt het oplossen van problemen op het gebied van de geestelijke gezondheid onder de bevoegdheid van de lidstaten, is het van belang dat de hoeveelheid financiële en op kennis gebaseerde steun die de EU aan de lidstaten verstrekt, verder wordt verhoogd, om hen te helpen de benodigde sociale, gezondheids-, zorg- en onderwijsdiensten te ontwikkelen en te verbeteren, evenals preventieve maatregelen.
Ik ben van mening dat de bevordering van de geestelijke gezondheid en het welzijn van het individu in alle EU-lidstaten een prioritaire doelstelling moet worden, omdat de geestelijke gezondheid van het individu rechtstreeks van invloed is op de economische productiviteit van de lidstaten en de werkgelegenheid.
Zdzisław Zbigniew Podkański  
schriftelijk - (PL) Zoals we weten is geestelijke gezondheid een van de fundamentele waarden voor ieder mens, iets dat wij als vertegenwoordigers van de Europese naties niet mogen vergeten. Ik denk dat het goed is dat wij ons daar vandaag in het Europees Parlement mee bezig houden. Geestesziekten en het hoge aantal zelfmoorden en depressies zijn een bedreiging geworden voor de moderne samenleving. Deze problemen betreffen niet enkel personen die continu onder stress staan, maar ook kinderen, jongeren en ouderen. Ik ben van mening dat we vergaande stappen moeten zetten om deze welvaartsziekten het hoofd te bieden. Daarom ondersteun ik ook onderzoek, vrije toegang tot de resultaten van dit onderzoek en specialisten.
Ik wil mijn dank uitspreken voor het verslag over geestelijke gezondheid en tegelijkertijd mijn bezorgdheid uiten over de vraag of het wel mogelijk is om afgezien van hulp voor ouderen en strijd tegen stigmatisering en sociale uitsluiting ook projecten op te nemen die tot doel hebben sociaal gemarginaliseerde mensen te bereiken. Dergelijke mensen vertonen vaak afkeer voor anderen, voelen zich vervreemd en zijn bang om door de samenleving afgekeurd te worden. Naar mijn mening moeten we ons in de eerste plaats concentreren op een uitgebreid opleidingsprogramma, zodat iedereen die daar behoefte aan heeft, weet waar hij terecht kan, welke hulp hij kan krijgen en, wat het belangrijkst is, dat het mogelijk is om terug te keren naar een normaal leven.
Daciana Octavia Sârbu  
Geestelijke gezondheid en welzijn zijn de grote uitdaging van deze eeuw. De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat geestelijke aandoeningen in 2020 ongeveer 15 procent van alle ziektegevallen zullen vormen.
Ik maak me vooral zorgen over de toekomst van jongeren en kinderen, en daarom heb ik voorgesteld iets te doen aan bewustmaking van het publiek over de achteruitgang van de geestelijke gezondheid bij migrantenkinderen, en op scholen programma's in te voeren om jonge mensen te leren om te gaan met de psychologische problemen die samenhangen met de afwezigheid van hun ouders.
Ik heb hierop aangedrongen omdat veel kinderen door hun ouders worden achtergelaten op het moment dat deze in het buitenland gaan werken, een situatie die in Centraal- en Oost-Europa steeds vaker voorkomt. Met het oog op de ondersteuning van deze jonge mensen, heb ik voorgesteld dat er op alle scholen van het voortgezet onderwijs een psychologische begeleidings- en adviesdienst komt en dat er alternatieve opties aangeboden worden die vertrouwelijk zijn en kinderen niet stigmatiseren, zodat aan hun sociale en emotionele behoeften noden tegemoet kan worden gekomen.
We moeten onder ogen zien dat geestelijke gezondheid bepalend is voor de levenskwaliteit van de burgers in de Europese Unie en dit probleem dus net zo serieus aangepakt moet worden als lichamelijke gezondheidsvraagstukken. We moeten een Europees actieplan opstellen om een antwoord te kunnen bieden op de uitdagingen waar geestesaandoeningen ons voor stellen.
Richard Seeber  
schriftelijk. - (DE) Als we spreken over gezondheid, doelen we meestal op lichamelijk welzijn. Geestesaandoeningen kunnen echter ook het dagelijks leven van de betrokkenen ernstig bemoeilijken en hebben in maatschappelijk opzicht grote negatieve gevolgen. Het initiatief van het Parlement inzake betere voorlichting over geestelijke gezondheid is daarom een positieve stap. Er moet onder het grote publiek meer discussie op gang worden gebracht over de omgang met geestesaandoeningen, en de methoden ter voorkoming van geestesaandoeningen moeten beter toegankelijk worden gemaakt.
Van groot belang in dit verband is de werkplek. Aangezien de mensen veel tijd op hun werkplek doorbrengen en bij hun werk aan stress worden blootgesteld, dient juist hier de geestelijke gezondheid bevorderd te worden. Alleen gemotiveerde en evenwichtige werknemers zijn in staat hun taken goed te vervullen.
Bedrijven en overheidsinstellingen moeten derhalve bewust worden gemaakt van dit onderwerp. Door geestesaandoeningen te erkennen geeft het Parlement al met al blijk van een moderne opvatting over gezondheidszorg en biedt het op lange termijn tal van patiënten een positief vooruitzicht.

{'language': 'nl'}