Hervatting van de zitting De Voorzitter Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op vrijdag 15 januari 1999 werd onderbroken, te zijn hervat. Schifone Mijnheer de Voorzitter, ik wilde u en het Bureau vragen tijdens deze vergaderperiode ergens een ogenblik te vinden voor de herdenking van een jonge Europeaan die zijn leven opofferde voor de waardigheid van zijn volk en zijn vaderland. U zult waarschijnlijk al wel hebben begrepen dat ik spreek over Jan Pallach die in januari 1969 zichzelf veranderde in een levende fakkel uit protest tegen de onderdrukking van zijn volk door het interne en internationale communisme. De delegatie van Alleanza Nazionale is van mening dat ook deze jonge man uit Praag een plaats en, indien mogelijk, een ereplaats moet krijgen onder de talrijke herdenkingen en prijsuitreikingen van dit Parlement. Hij heeft immers alles opgeofferd voor de vrijheid waar ook dit Parlement voorvechter van is. De Voorzitter Mijnheer Schifone, u begrijpt wel dat wat u zojuist gezegd hebt niets met de agenda te maken heeft, en daar op dit moment ook niet aan toegevoegd kan worden. García Arias Mijnheer de Voorzitter, in de vergaderperiode van december hebben de heer Pérez Royo en ik tijdens het vragenuur een vraag gesteld aan de heer Van Miert, over de steun die de Spaanse regering wil verlenen aan elektriciteitsbedrijven. En nu heeft een paar dagen geleden, op een vergadering van de Europese Stichting voor Energie, de directeur-generaal energie van de Europese Commissie gemeend kritiek te moeten leveren op "politiek exhibitionisme" en het feit dat er zaken in het openbaar zijn besproken die, volgens hem, discreet binnenskamers door de Europese Commissie hadden moeten worden behandeld. Als hij daarmee doelde op de inhoud van de openbare debatten van het Europees Parlement over de parlementaire controle op de Commissie, dan wil ik u vragen om namens mij krachtig protest aan te tekenen bij de Europese Commissie tegen het feit dat een hoge ambtenaar van de Commissie zegt dat dit soort zaken niet in het openbaar moeten worden behandeld - hij zei letterlijk "op straat" - maar discreet binnenskamers door de Europese Commissie. Ik vind het verwerpelijk om dit soort uitspraken te doen, in het openbaar en in een Europese instelling als de Europese Stichting voor Energie. En voor zover ze betrekking hadden op de openheid van de beraadslagingen van het Europees Parlement tijdens de vergaderperiode van december, verzoek ik u om bij de voorzitter van de Europese Commissie krachtig te protesteren tegen deze opmerkingen. De Voorzitter Ik zal ervoor zorgen. Ford Mijnheer de Voorzitter, ik zou een beroep willen doen op het Reglement inzake de opgave van belangen door de leden van de Commissie. Als voormalig vooraanstaand lid van de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten zult u zich wel herinneren dat er enige tijd geleden bij de Commissie werd aangedrongen op een opgave van belangen door de leden van de Commissie. Die opgave werd uiteindelijk met tegenzin opgesteld maar vervolgens, naar goed Sovjetgebruik, voor iedereen geheimgehouden behalve voor de voorzitter en de secretaris-generaal van de Commissie. Dankzij de gebeurtenissen van de afgelopen week is ze nu eindelijk vrijgegeven, en zie: twintig nagenoeg lege velletjes, drie jaar te laat, die op zijn hoogst aantonen dat de Commissie zo saai en oninteressant is dat ze helemaal geen belangen heeft. Dit had zelfs ik niet verwacht. De Voorzitter Mijnheer Ford, deze kwestie komt vandaag niet voor behandeling in aanmerking. Als lid van de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten weet u zelf heel goed dat u de Commissie vragen kunt stellen. Bij die gelegenheid kunt u de Commissie dus om uitleg vragen of verzoeken veranderingen door te voeren. Dit vraagstuk staat vandaag echter niet op de agenda. Wegen naar een duurzame landbouw De Voorzitter Aan de orde is de mededeling van de Commissie over landbouw en milieu - Wegen naar een duurzame landbouw. Het woord is aan de commissaris, mevrouw Bjerregaard. Bjerregaard Mijnheer de Voorzitter, commissaris Fischler en ik hebben vandaag in de Commissie een mededeling ingediend over de samenhang tussen landbouw en milieubeleid. De mededeling is het resultaat van een lange en vruchtbare samenwerking tussen onze diensten en ik maak van de gelegenheid gebruik om Franz Fischler hiervoor hartelijk te danken. Met de steeds luider klinkende eisen voor een beter milieu heeft de EU haar beleidslijn de laatste tijd moeten herzien. Er is een integratieproces aan de gang, dat zijn uitgangspunt heeft in het Verdrag van Amsterdam en geschraagd is op de conclusies van de topbijeenkomsten in Cardiff en in Wenen. Ook dit Parlement heeft steeds voor integratie gepleit. Integratie kan ons veel verder brengen dan een traditioneel milieubeleid. De verhouding tussen natuur en landbouw is een goed voorbeeld om aan te tonen hoe moeilijk het is het juiste evenwicht te vinden met de traditionele middelen. Het landbouw- en milieubeleid hebben veel te lang elk hun eigen leven geleid. De gevolgen zijn op sommige plaatsen ernstig. De verontreiniging van het grondwater door nitraat en pesticiden alsook de erosie en verarming van de bodem in sommige Europese regio's zijn voor een deel het gevolg van intensieve landbouw. Andere gebieden hebben te kampen met een marginalisering van hun landbouwareaal en met ontvolking, wat ook ernstige gevolgen heeft voor de natuur en het landschap. Parallel met deze evolutie binnen de landbouw heeft Europa een ambitieuze milieuwetgeving ontwikkeld, om tegemoet te komen aan de wensen van haar burgers die een schonere, gezondere en mooiere toekomst willen. Intussen is reeds duidelijk geworden dat juist de evolutie van de landbouw de naleving van de milieuwetgeving bemoeilijkt. Het recente verslag van het Parlement over de tenuitvoerlegging van de nitraatrichtlijn gaf dit probleem goed weer. Er zijn dus redenen genoeg om het milieu in het landbouwbeleid te integreren, en dat is nu precies de ambitie die de Commissie met de voorgestelde landhervorming koestert in het kader van Agenda 2000, die wij, zoals u weet, in maart 1998 hebben voorgelegd. In het kader van dit integratieproject hebben landbouwcommissaris Franz Fischler en ik vandaag een mededeling ingediend over landbouw en milieu. In de mededeling wijzen wij erop dat het absoluut noodzakelijk is de milieuaspecten in het voorstel van de Commissie te behouden. Anders is de door de regeringen geformuleerde eis inzake integratie niets meer dan een holle frase. Vooraleer ik op enkele centrale aspecten van Agenda 2000 nader inga, wil ik onderstrepen dat de communautaire wetgeving - ook de wetgeving die niet onder het landbouwbeleid valt - de landbouwproductie in vele opzichten beïnvloedt. Zoals gezegd is de nitraatrichtlijn een mooi en algemeen bekend voorbeeld, maar er is ook communautaire wetgeving over pesticiden, genetisch gemodificeerde organismen en consumentenbescherming. De wetgeving op deze drie gebieden draagt ertoe bij de belasting van het milieu door de landbouw te beperken. Wie landbouwbeleid en milieu zegt, komt niet om Agenda 2000 heen. Kort gezegd komt het erop neer dat de voorgestelde hervorming zo groen is dat het landbouwbeleid en het milieubeleid elkaar steeds meer gaan aanvullen. Ik zal enkele belangrijke elementen opsommen: Ten eerste wordt de prijsgarantie voor rundvlees, graan en melk verlaagd. De prijsverlaging is nodig om een beter marktevenwicht te scheppen, maar lagere prijzen komen ook het milieu ten goede. Dit deel van het voorstel maakt korte metten met de kunstigmatig hoge prijzen, die jarenlang mede verantwoordelijk waren voor het overmatig gebruik van pesticiden, kunstmeststof en energie. Ten tweede stelt de Commissie voor dat de lidstaten slechts inkomenssteun uitbetalen als de landbouwers zich aan de regels inzake milieubescherming houden. Dit zal een stimulans zijn om de ambitieuze, maar noodzakelijke EU-wetgeving in de praktijk ten uitvoer te leggen en ook hier kan ik weer de nitraatrichtlijn als voorbeeld noemen, maar ook de wetgeving op het gebied van natuurbescherming en pesticiden. Ten derde wordt de steun voor specifiek milieuvriendelijke bedrijfstechnieken via de zogenaamde begeleidende maatregelen verhoogd. Het gaat om steun aan landbouwers die bereid zijn een positieve bijdrage te leveren aan een schoner milieu en verder willen gaan dan de minimumnormen die de wetgeving hun oplegt. Dit kan in de vorm van ecologische landbouw, extensivering van de landbouw en bebossing gebeuren. Het voorstel is een consolidering van de pioniersregelingen die in het begin van de jaren "90 met de MacSharry-hervorming werden ingevoerd. Ten vierde worden er voor de veeteelt zogenaamde nationale budgetten ter beschikking gesteld met een som geld die de lidstaten naar eigen goeddunken binnen de sector kunnen verdelen. Een verdeling volgens de hoeveelheid grasland van een landbouwer in plaats van volgens het aantal dieren, zoals het nu is, zou milieuvriendelijker zijn. Indien deze budgetten goed beheerd worden, kunnen zij milieuvriendelijke teeltmethodes bevorderen en de druk van de veeproductie op gevoelige gronden verminderen. Voor de goede orde: niet alleen de Commissie, maar ook de lidstaten zullen moeten instaan voor een goed beheer. Ten vijfde wordt voor landbouwers in Natura 2000-gebieden, die extra lasten te dragen hebben, de mogelijkheid geschapen om ook te profiteren van steun aan benadeelde gebieden. Op die manier moet deze grondpijler van de Europese natuurbescherming maximaal kunnen worden benut. Tenslotte herinner ik u eraan dat ik in de lente van vorig jaar een strategie voor de biodiversiteit in Europa heb voorgesteld en dat deze goedgekeurd werd. Dit betekent dat er voor het einde van 1999 een actieplan dient te worden opgesteld, waarmee de landbouw haar bijdrage aan de biodiversiteit kan leveren. Eerst moet uiteraard de landbouwhervorming verwezenlijkt zijn. Al deze elementen voor een nieuw landbouwbeleid passen zeer goed in de visie die een aantal groene NGO's en een groot aantal leden van het Europees Parlement verdedigd hebben. De landbouwhervorming in het kader van Agenda 2000 kondigt een duidelijke heroriëntatie van de steunverlening aan, naar een meer neutrale productiesteun en meer milieusteun. In de toekomst zal het gemeenschappelijk landbouwbeleid natuurwaarden en een verantwoorde landbouwbeoefening in toenemende mate belonen. Landbouwers die de milieu-uitdaging aannemen, moeten er economisch op vooruit gaan in vergelijking met het huidige systeem. Zoals Franz Fischler meermaals heeft onderstreept, is de landbouw op lange termijn het meest gediend met een heroriëntatie van de steun. Ik denk dat het resultaat van de komende onderhandelingen in de Wereldhandelsorganisatie in dezelfde richting zal gaan. Het is een positieve ontwikkeling dat de grootste uitdaging erin bestaat ervoor te zorgen dat milieusteun meer dan een franje is die de traditionele geldstromen beschermt. De hervorming biedt op lange termijn echter ook andere perspectieven. Indien het voorstel goedgekeurd wordt, verwacht ik dat de lokale invloed op het beleid aan belang zal winnen. Het landbouwbeleid zal in toenemende mate een zaak worden tussen de burgers en de landbouwers. Elke lidstaat, provincie en gemeente moet zelf eisen kunnen opleggen. Deze eisen moeten uiteraard garanderen dat de Europese en nationale wetgevingen nageleefd worden, maar ze moeten het tevens mogelijk maken dat meer met de lokale situatie rekening wordt gehouden dan met een centralistisch systeem mogelijk is. Dat is het subsidiariteitsprincipe in de praktijk. Natuurbeschermingsverenigingen, lokale autoriteiten, watermaatschappijen en andere belangengroepen zullen met de landbouwers om de tafel moeten gaan zitten om uit te zoeken hoe landbouw en natuur samen voor een duurzame ontwikkeling kunnen zorgen. Brussel moet nog steeds het kader bepalen, maar de burgers moeten het invullen. Dit stelt uiteraard hoge eisen aan de burgers en de landbouwers. Er dient een dialoog tot stand te komen, wars van alle belangen. De burgers krijgen meer mogelijkheden om de ontwikkeling te beïnvloeden, maar het vereist wel dat zij zich engageren en dat zij bereid zijn de bijbehorende verantwoordelijkheid te dragen. Het is belangrijk dat alle EU-landen deze uitdaging aannemen. Het voorstel dat de Commissie in maart 1998 voorlegde, is in aanwezigheid van commissaris Fischler in de Landbouwraad behandeld. Het is nog verre van goedgekeurd en het zou fout zijn te zeggen dat alle ministers het vooruitzicht van een groener beleid met open armen hebben ontvangen. Zoals bekend hebben de staatshoofden en regeringsleiders op de Top van Cardiff in juni vorig jaar besloten dat de landbouw een van de toonaangevende beleidssectoren moet zijn die de integratie in de praktijk illustreert. In Wenen werd deze eis herhaald en verzocht de Raad ons om tegen de top van Helsinki een verslag voor te bereiden. Dit verslag moet een tijdschema voor de integratie van het milieu in het landbouwbeleid bevatten en het moet duidelijkheid scheppen omtrent de indicatoren die in aanmerking komen om de toestand van het milieu te meten. Dit is een belangrijk probleem, omdat het moeilijk is milieudoelstellingen te verwezenlijken als er geen consensus bestaat over de manier waarop de verhouding tussen de landbouwproductie en de toestand van het milieu vastgesteld wordt. Vooruitgang is uiteraard slechts mogelijk als de ministers van Landbouw het eens worden over het hervormingspakket. Het is niet voldoende te duimen voor een goed resultaat. Het milieu wordt gemakkelijk vergeten in de eindspurt om de vele miljarden. Ik beschouw het als een persoonlijke uitdaging ervoor te zorgen dat dit niet gebeurt en dat is de reden waarom Franz Fischler en ik vandaag onze mededeling voorleggen. Hierin wordt onder andere gesteld dat intensieve landbouw strijdig is met de milieuambities van de EU en dat er nieuwe inspanningen nodig zijn om het drinkwater en de biodiversiteit te redden. De mededeling wijst ook op de belangrijke rol van ecologische landbouw, omdat dit ook een oplossing kan zijn voor deze problemen. De ministers van Landbouw dienen zich te houden aan de instructies die op de Top van Wenen en op eerdere topbijeenkomsten gegeven werden. Eerst en vooral moet het duidelijk zijn dat een hervorming zonder winst voor het milieu niet duurzaam is, noch voor de natuur noch in politiek opzicht. De Europese belastingbetalers verdienen en eisen dat de cheque van 40 miljard euro die de landbouwsector elk jaar krijgt, ook voor het milieu iets opbrengt. Zoals Franz Fischler hoop ook ik dat het Europees Parlement dit initiatief zal begroeten en zal aanwenden om het noodzakelijke publieke debat over de landbouwhervorming en het milieu opnieuw te openen. Om te zorgen dat de landbouwhervorming op lange termijn succesvol is en op begrip kan rekenen, is een solide milieuprofiel even belangrijk als de prijs van graan en varkensvlees. Cunha Mijnheer de Voorzitter, ik wil met uw welnemen mijn lof over dit initiatief van de Commissie uitspreken. Gedurende de afgelopen jaren zijn mijns inziens grote vorderingen gemaakt met betrekking tot de milieudimensie van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en ik ben tevens van mening dat met de hervorming van 1992 en de daaruit voortvloeiende invoering van milieumaatregelen voor de landbouw en voor de bosbouw een belangrijke stap voorwaarts is gezet. De huidige mededeling van de Commissie gaat dezelfde richting uit en versterkt deze aanpak. Ik zou nochtans een punt willen aanstippen dat mij eerder tegenstrijdig lijkt. Wanneer wij de voorstellen voor de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, die wij momenteel bespreken in het kader van Agenda 2000, van dichtbij bekijken, valt het op dat de middelen die worden uitgetrokken voor milieumaatregelen voor de landbouw slechts met 5 % stijgen, hetgeen toch werkelijk als een bijzonder bescheiden of zelfs uiterst minieme toename moet worden beschouwd met het oog op de uitdieping van de milieudimensie van het GLB. Ik meen derhalve te mogen besluiten dat dit in zekere zin in tegenspraak is met de huidige politieke ambitie van de Commissie, die ik ten volle onderschrijf. Ik zou mijnheer de commissaris dan ook om een verklaring willen verzoeken voor deze geringe stijging van 5 % van de middelen die worden vrijgemaakt voor milieumaatregelen in de landbouwsector. Fischler Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de heer Cunha heeft wel niet echt een vraag gesteld, maar ik ben het niet eens met zijn laatste opmerking. Ik wil daarom zeggen dat de uitgaven voor de milieumaatregelen van verordening 20/78 inderdaad slechts beperkt stijgen, maar dat er ook een aantal bijkomende uitgaven worden gedaan. Zo is er bijvoorbeeld een bijkomende stimuleringsmaatregel voor de extensivering van de rundvleesproductie. Tenslotte moet worden benadrukt dat voortaan voor alle directe betalingen in het kader van de steun voor de landbouw de voorwaarde geldt dat op de goede manier aan landbouw moet worden gedaan. Dat betekent in feite ook dat aan hogere milieueisen moet worden voldaan dan wij in onze regelgeving hebben bepaald. Colino Salamanca Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen erken ik dat er vooruitgang is geboekt met de beoogde koppeling tussen landbouw en milieu. Desondanks denk ik dat de Commissie nog wat op twee gedachten hinkt, en er goed aan zou doen onderscheid te maken tussen maatregelen ter bevordering van een goede omgang met het milieu, en het voldoen aan bepaalde minimumverplichtingen. Nu is er een verordening van kracht geworden waardoor boeren steun kunnen mislopen als ze niet aan bepaalde minimumverplichtingen voldoen. Maar de Commissie moet precies vastleggen wat die minimumverplichtingen zijn, want ze zijn her en der verspreid over de communautaire wetgeving. De stimuleringsmaatregelen zijn echter veel duidelijker beschreven; we zullen ze in de toekomst vast tegenkomen in de verordening over plattelandsontwikkeling, en ook in de GMO's voor enkele sectoren. De commissaris heeft bijvoorbeeld zojuist gezegd dat degenen die de extensiveringspremie van 100 ecu willen ontvangen, weten dat ze een bepaalde hoeveelheid vee moeten houden. Maar dat zijn maatregelen ten gunste van het milieu. Ik zou graag zien dat de Commissie de maatregelen samenbundelt die ertoe kunnen leiden dat landbouwers steun mislopen, zonder de lidstaten de vrijheid te geven om te doen wat ze willen, want de Commissie lijkt in het voorstel al haar verantwoordelijkheid door te schuiven naar de lidstaten, terwijl ik denk dat het de plicht van de Commissie is om de minimumverplichtingen voor de gehele Gemeenschap correct vast te leggen. Fischler Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben de heer Colino zeer dankbaar voor zijn opmerkingen. Ik wil echter nogmaals de zienswijze van de Commissie verduidelijken. Om te beginnen moeten wij een onderscheid maken tussen de maatregelen in de voorstellen die voor de landbouwer verplicht zijn en die welke vrijwillig zijn. De directe betalingen van het type compensatiebetaling blijven voor de landbouwers wel op hetzelfde niveau gehandhaafd, maar de zogenaamde gross compliance wordt een algemene voorwaarde en de lidstaten moeten daarvan gebruik maken. In het kader van de uitvoeringsbepalingen zal ook het niveau van die voorwaarden zeker zo kunnen worden bepaald dat ze niet eenzijdig worden. De vrijwillige betalingen moeten extra zijn. Dat is een van de voorwaarden opdat van zulke betalingen sprake kan zijn. Het is echter ook duidelijk dat ze deel uitmaken van de tweede pijler, dat wil zeggen van het plattelandsontwikkelingsbeleid. Wij stellen voor dat er voor iedere plattelandsregio een plattelandsontwikkelingsbeleid moet zijn. In de voorstellen wordt echter ook geëist dat een programma alleen wordt aangenomen als het een hoofdstuk ?Milieumaatregelen voor de landbouw" bevat. Wat dat aangaat vind ik dat onze voorstellen grotendeels beantwoorden aan wat u hier hebt gevraagd. Graefe zu Baringdorf Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Fischler, bent u het ermee eens dat milieuvriendelijke landbouw nog steeds een uitzondering is, dat intensivering van de landbouw nog altijd de regel is en dat de prijsverlaging binnen het interventiesysteem tot intensivering van de productie aanzet? Ten tweede vind ik het heel verstandig als u zegt dat de tweede pijler een basisprogramma voor milieubeleid moet omvatten, maar de budgetten zijn te klein. Hoe wilt u het platteland met dit structuurprogramma helpen? Ten derde vraag ik mij af hoe, als u of mevrouw Bjerregaard het over subsidiariteit heeft, wij aan de basis kunnen weten wat wij moeten doen als wij geen Europese randvoorwaarden hebben? Dat is geen subsidiariteit maar een blanco cheque. Twee voorbeelden: bij braaklegging zijn industriegewassen toegestaan maar voedergewassen niet. Het andere voorbeeld... Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken Fischler Mijnheer de Voorzitter, ik zal het eerste deel van het antwoord geven. Mevrouw Bjerregaard zal zich, zoals de heer Graefe zu Baringdorf het wenst, met het tweede deel belasten. Mijnheer Graefe zu Baringdorf, wat het eerste deel betreft, ben ik het grotendeels met uw visie eens. Ik ben het er alleen niet mee eens dat prijsverlaging, meer bepaald verlaging van de garantieprijzen, automatisch tot intensivering leidt. Met de hervorming van 1992 hebben wij het tegenovergestelde vastgesteld. U kunt zelf nagaan dat de uitgaven voor onder meer meststoffen en pesticiden tussen 1992 en 1998 niet zijn gestegen maar gedaald. Uw veronderstelling is dus niet helemaal correct. Bjerregaard Laat mij hieraan toevoegen dat ik met mijn opmerking over subsidiariteit helemaal niet bedoelde dat men de milieuwetgeving niet hoeft na te leven. Integendeel, in mijn interventie zei ik duidelijk dat de naleving van de milieuwetgeving een voorwaarde was om over de landbouwhervorming te kunnen praten. Het positieve, nieuwe element in de voorstellen betreffende Agenda 2000 is dat er samengewerkt moet worden met de mensen die de problemen op lokaal niveau aan den lijve ondervinden. Ook in de mededeling is dit duidelijk terug te vinden. Ik denk dat iedereen het erover eens zal zijn dat de milieuwetgeving nageleefd moet worden en dat de mensen die de problemen dagelijks ondervinden meer betrokken moeten worden bij het zoeken naar goede oplossingen. Olsson Mijnheer de Voorzitter, als fervent voorstander van decentralisatie vind ik het uiteraard goed dat men decentraliseert. Ik ben echter verbaasd dat mevrouw Bjerregaard een decentralisatie van het milieubeleid aanprijst. Het is immers zo dat gedecentraliseerde beslissingen inzake het milieubeleid zullen leiden tot verschillende situaties in de lidstaten. Dit zal de concurrentie in negatieve zin verstoren, omdat degenen die het minst rekening houden met de milieueisen de beste concurrentiepositie zullen hebben. Dat kan binnen de Unie geen billijke situatie zijn. Bjerregaard Neen, mijnheer Olsson, dat ziet u verkeerd. De Europese milieuwetgeving dient nageleefd te worden. In mijn inleiding zei ik immers dat ik blij was met het verslag van het Parlement over de nitraatrichtlijn en dat wij concrete stappen ondernemen tegen de landen die deze richtlijn niet naleven. In mijn interventie zei ik letterlijk: ?... dat het landbouwbeleid een zaak tussen de burgers en de landbouwers zal worden. Elke lidstaat, provincie en gemeente moet zelf eisen kunnen opleggen. Deze eisen moeten de naleving van de Europese en nationale wetgevingen uiteraard garanderen, maar ze moeten het tevens mogelijk maken dat meer met de lokale situatie rekening wordt gehouden dan met een centralistisch systeem mogelijk is." Ik denk dus, mijnheer Olsson, dat onze standpunten op dit vlak nauwelijks uiteenlopen. Barthet-Mayer Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de commissaris, de biologische landbouw is een mooi voorbeeld van duurzame landbouw. In de gezamenlijke resolutie van het Europees Parlement over de biologische veeteelt wordt de Commissie en de Raad verzocht het voorstel van de Commissie, dat hier ter tafel is gebracht, aan te passen aan de technische vooruitgang. Wat betreft het zeer belangrijke punt van het veevoer mag het wat mij betreft nooit voor meer dan 10 % bestaan uit conventioneel voer, zoals voorgesteld. Kan er nog gesproken worden over biologische productie als we uitgaan van de 25 % die de Raad aanbeveelt? Aan de biologische landbouw worden immers zeer strenge eisen gesteld, en dat moet zo blijven. De consument moet er vast op kunnen vertrouwen dat biologisch gekweekte producten van onberispelijke kwaliteit blijven. Daar bent u het trouwens ook met mij over eens, daarvan ben ik mij terdege bewust. Is de Commissie van mening dat een dier dat met 25 % conventioneel voer is gevoerd nog als ?biologisch product" kan worden bestempeld? Bovendien is niet geheel duidelijk waar dit conventionele voer uit bestaat. Het kan om producten uit de intensieve landbouw gaan. Kan er niet tenminste voor gezorgd worden dat die producten afkomstig zijn uit landbouwgebieden waar milieuvriendelijke maatregelen zijn getroffen of waar de conventionele landbouw wordt geïntegreerd met, of omgevormd in biologische landbouw? Wat denkt... Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken Fischler Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, bij de vraag van mevrouw Barthet-Mayer moeten wij een duidelijk onderscheid maken tussen conventionele productie, geïntegreerde productie en biolandbouw. Dat zijn drie verschillende dingen. De Commissie heeft, zoals u weet, voorgesteld - mevrouw Barthet-Mayer, wij hebben daarover onlangs in het Parlement een debat gehad - gemeenschappelijke richtlijnen te formuleren die ook op dierlijke producten betrekking hebben, opdat er een gemeenschappelijke standaard zou zijn voor de omschrijving van biologische producten. Het voorstel ligt al verschillende jaren op tafel, en er wordt in de Landbouwraad intensief over vergaderd - de laatste keer op de zitting van december -, maar totnogtoe is over dit probleem nog geen akkoord bereikt. Over enkele netelige thema's moet volgens mij nog verder overleg plaatsvinden. Het kernprobleem, namelijk de vraag wat biologische producten nu eigenlijk zijn, mag echter niet uit het oog worden verloren. Een bijzonder thema, dat u hier ter sprake hebt gebracht, in verband met het gebruik van traditionele voedermiddelen is dat van de voedermiddelen die genetisch gemodificeerde organismen bevatten. Dit probleem wordt momenteel ook besproken in samenhang met de herziening van verordening 220/90. Ik vind dat wij alle elementen die de consumenten meer duidelijkheid brengen, verder moeten ontwikkelen. Hardstaff Mijnheer de Voorzitter, zouden de commissarissen me kunnen verzekeren dat ze beiden tegenstander zijn van de invoer van rundvlees van vee dat hormonen toegediend heeft gekregen en van melk die met BST is geproduceerd? Fischler Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Hardstaff, hoewel dit niets met het onderwerp van dit debat te maken heeft, wil ik u het volgende zeggen: wij moeten en zullen onze risk assessment overeenkomstig de resultaten van het panel aan de WHO-bepaling aanpassen. De Commissie heeft daarom opdracht gegeven voor in totaal acht wetenschappelijke studies. Wij wachten nu op de resultaten van die studies. Ik hoop dat wij dan bij ons standpunt kunnen blijven, zoals wij trouwens steeds voornemens zijn geweest. Goepel Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Fischler, is het niet zo dat u Agenda 2000 eigenlijk hebt opgesteld om het concurrentievermogen van de landbouwers op de wereldmarkt te vergroten en dus niet om het gebruik van meststoffen en andere productiemiddelen te beperken? Dat is mijn eerste vraag. De redenen die mevrouw Bjerregaard opgaf, zijn eigenlijk de laatste waarom wij Agenda 2000 zouden moeten uitvoeren. Tweede vraag: kunt u mij zeggen voor hoeveel procent de 20/78 van de lidstaten in aanmerking wordt genomen? In mijn regio is dat 100 %. Ik zou ook graag weten wat u concreet verstaat onder landbouwpraktijk? Maak alstublieft een onderscheid tussen de begrippen intensieve en aan de plaatselijke omstandigheden aangepaste landbouw. Bjerregaard Mijnheer de Voorzitter, wat ik vandaag in het Parlement gezegd heb, komt volgens mij overeen met de voorstellen die de Commissie in Agenda 2000 heeft gedaan. In de nieuwe mededelingen, die Franz Fischler en ikzelf samen hebben opgesteld, wordt erop gewezen dat er een samenspel moet zijn tussen milieubelangen en landbouwbelangen. Het is belangrijk dit nog eens te onderstrepen. Niemand van ons zal aanvaarden dat de milieuwetgeving niet nageleefd wordt. Wij moeten het beleid daarop afstemmen. Wij zijn beiden van oordeel dat dit mogelijk is en dat de lidstaten verstandige beslissingen zullen nemen. Het kan zijn dat wij hen moeten helpen om tot een constructief resultaat te komen. Wij hopen echter ook dat het Parlement aan dit debat zal deelnemen, zodat we zeker kunnen zijn dat we zowel voor de landbouw als voor het milieu een consequent beleid kunnen voeren. Papayannakis Mevrouw de commissaris, ik ga ervan uit dat uw bedoelingen goed zijn. Hetgeen u zei, was trouwens erg interessant. Ik wilde u er echter aan herinneren dat de landbouw niet op een eilandje zit in de economie. Ook de landbouw functioneert in een bepaalde omgeving. Hoe kunnen de landbouwers nu voor een milieuvriendelijke landbouw zorgen, als de bedrijven waar zij hun materiaal en dergelijke kopen en de bedrijven waaraan zij hun producten verkopen, hen min of meer dwingen tot milieuonvriendelijk gedrag? Hoe kunnen zij nu opboksen tegen de landen die ons voorzien van allesbehalve milieuvriendelijke producten? Deze producten komen trouwens niet van arme boeren, maar van boeren die hun land en hun dieren op de meest afschuwelijke manier uitbuiten. Hoe kunnen zij nu een milieuvriendelijke landbouw garanderen - en ik ken er velen in Griekenland die zich daarvoor inzetten - als zij enorme problemen ondervinden bij het in de handel brengen van hun producten? Die handel wordt namelijk niet met onze verordeningen bevorderd. Misschien moeten wij deze problemen in een bredere context plaatsen. Misschien moeten wij in eerste instantie spreken over een milieuvriendelijke economie en pas dan over een milieuvriendelijke landbouw. Bjerregaard Mijnheer de Voorzitter, zoals de heer Fischler daarnet zei, behelst de hervorming veel meer dan alleen ecologische landbouw, die in de Europese landbouw slechts een klein aandeel vertegenwoordigt. Uiteraard is het wenselijk dit aandeel te verhogen, maar wij hebben ons op vele andere dingen geconcentreerd. Ik zal duidelijk zijn. Ik denk dat de Europese burgers schoon water wensen. Zij zijn niet bereid een andere situatie te aanvaarden. Ze kunnen niet begrijpen dat het onmogelijk zou zijn om een rationeel landbouwbeleid en schoon water met elkaar te verenigen. Ook wij denken dat dit mogelijk moet zijn en daarom hebben wij deze voorstellen ingediend. Wij zijn er bovendien ook van overtuigd dat de naleving van de milieuwetgeving en een goed landbouwbeleid in Europa verzoenbaar zijn. Het kan zijn dat wij hiervoor met de Amerikanen in de clinch moeten gaan, maar dat zullen we dan ook doen als het nodig is. Robles Piquer Ik wilde de Commissie vragen wat voor rol zij, binnen dit natuurlijke samenspel tussen landbouw en milieu, heeft toebedacht aan de niet voor voedingsdoeleinden bestemde landbouwproducten, en meer in het bijzonder de biomassa die kan worden gebruikt als hernieuwbare energiebron? Want dat lijkt me een natuurlijke bestemming voor een deel van de Europese landbouwoverschotten. Fischler Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, over het tweede deel van uw vraag, of wij bereid zijn ook de teelt van biomassa en de productie van alternatieve energiedragers en hernieuwbare grondstoffen te bevorderen, wil ik het volgende zeggen. In de eerste plaats biedt ons voorstel de mogelijkheid om de teelt van graan en oliehoudende zaden te ondersteunen. In de tweede plaats bieden onze voorstellen de mogelijkheid om investeringen in plattelandsontwikkeling te steunen. Ten derde hebben wij in het deel over de plattelandsontwikkeling een uitgebreid hoofdstuk over de bosbouw opgenomen en zal in het kader van de steun voor de bosbouw ook meer steun voor hout als hernieuwbare grondstof kunnen worden verleend. Myller Mijnheer de Voorzitter, het is zeer belangrijk dat het milieubeleid in het landbouwbeleid wordt geïntegreerd, net zoals het belangrijk is dat het milieubeleid in elke beleidssector van de Europese Unie wordt geïntegreerd. Zoals hier al is gezegd, is voor het landbouwbeleid vooral de bescherming van het water van belang. Het is natuurlijk een vooruitgang dat men eist dat het respecteren van de milieunormen een voorwaarde moet zijn voor het verlenen van directe steun, maar aan de andere kant zou het zonneklaar moeten zijn dat er slechts steun wordt verleend als men zich aan de voorschriften houdt. We moeten echter verheugd zijn dat we zover zijn gekomen. Nu rijst de vraag hoe de lidstaten omgaan met deze stap vooruit - want dat is het naar mijn mening toch wel: hoe gaat de controle plaatsvinden, zijn er lange overgangsperioden nodig, hoe wordt er over gediscussieerd. Gaat men bijvoorbeeld gebruik maken van gebruiksregels voor de landbouw die in overeenstemming zijn met duurzame ontwikkeling, waaraan het gerealiseerde beleid eerst wordt getoetst om pas daarna directe inkomenssteun uit te betalen? Fischler Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de afgevaardigde, in de eerste plaats zullen er natuurlijk controles zijn waarbij wij - zoals altijd bij zulke zaken - de verantwoordelijkheid zullen delen. De lidstaten zullen instaan voor de controle ter plaatse op de landbouwbedrijven. De Commissiediensten zullen ervoor moeten zorgen dat de lidstaten deze verplichting voldoende nakomen. U mag bovendien niet vergeten dat voor de toepassing van de landbouwpraktijken en de financiering van de directe betalingen middelen uit het Garantiefonds worden gebruikt. Dat wil zeggen dat de uitgaven ook onderworpen zijn aan de controle van het EOGFL. Als de lidstaten onvoldoende controles uitvoeren, kunnen wij de lidstaten die hun verplichtingen niet nakomen, bij de afrekening daarvoor beboeten. Bjerregaard Mijnheer de Voorzitter, ik kan onze aanpak van dit probleem goed illustreren met de nitraatrichtlijn. Op het ogenblik dat de lidstaten de nitraatrichtlijn in hun wetgeving hadden moeten omzetten, deden wij in alle lidstaten gewoon een onderzoek om te zien hoever ze ermee stonden. Wij publiceerden dit verslag en dienden, als ik het mij goed herinner, tegen twaalf lidstaten klacht in, omdat zij de richtlijn nog niet ten uitvoer hadden gelegd. Ik denk dat een dergelijke aanpak, waarbij we de situatie in alle lidstaten onderzoeken, ons toestaat de lidstaten meer onder druk te zetten om de wetgeving ten uitvoer te leggen. Zoals mevrouw Myller zegt, is het van groot belang voor de geloofwaardigheid van ons beleid dat de lidstaten ons beleid ook ten uitvoer leggen. Florenz Mijnheer de Voorzitter, als de heer Fischler en mevrouw Bjerregaard hier een gemeenschappelijke strategie voorstellen, ben ik op mijn hoede. In de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming is de laatste vijf jaar op milieugebied van harmonisering immers geen sprake geweest. Het tegendeel is waar. De wetgeving van de laatste vijf jaar staat bol van vage rechtsbegrippen zoals beste beschikbare technologie, hoog milieubeschermingsniveau of goede landbouwpraktijk. Dat moet in een nationale wetgeving worden omgezet. Mijnheer Fischler, pas als iedereen hetzelfde doet, kunt u controleren. Mevrouw Bjerregaard, bent u van plan die vele vage rechtsbegrippen met de hulp van Ispra concrete inhoud te geven? Bjerregaard Mijnheer Florenz, om te beginnen wil ik u zeggen dat ik het met een gerust hart aan collega Fischler overlaat om een definitie en nadere omschrijving te geven van het begrip "goede landbouwpraktijk" . In het licht van de vele discussies die ik met de milieucommissie gevoerd heb, kunnen we alleen maar tevreden zijn met de gezamenlijke mededeling over milieu en landbouw, die nu op tafel ligt. Ik ben er zeker van dat het Parlement, indien we dit probleem twee of drie jaar eerder hadden besproken, een document als Agenda 2000 met zoveel milieuaspecten in het landbouwbeleid niet voor mogelijk zou hebben gehouden. Uiteraard zijn er misschien gebieden waar we verder zouden kunnen gaan en waar specifieke behoeften bestaan, maar zoals mevrouw Myller ben ook ik van oordeel dat we blij kunnen zijn met het resultaat dat we tot nog toe hebben bereikt. Campos Mijnheer de Voorzitter, ik zou twee vragen willen stellen. In 1950 was 35 % van de totale Europese beroepsbevolking actief in de landbouw. Vandaag de dag is dit percentage teruggelopen tot 5 %. Ten gevolge van de hervorming die wij hier bespreken en de vergrijzing die kenmerkend is voor de desbetreffende sector zal dit cijfer in 2006 nog slechts 2, 5 tot 3 % bedragen. In de eerste plaats zou ik willen vragen of men het milieu beschermt door het platteland te ontvolken. Want dat is mijns inziens de richting die de hervorming uitgaat ... Mijn tweede vraag luidt: hoe kan men de bescherming van het milieu bevorderen door 50 % van de begroting te besteden aan een sector die slechts 5 % van de bevolking uitmaakt en binnen afzienbare tijd zelfs tot 2, 5 % zal teruglopen? Bovendien wordt dan ook nog productiesteun door de producenten ertoe aan te zetten alle mogelijke productiebevorderende praktijken aan te wenden, dit alles zonder aandacht te besteden aan de werkgelegenheid, zonder op te komen voor de kwaliteit, zonder het milieu te beschermen en zonder zich te bekommeren om de veiligheid. Hoe denkt de commissaris het beleid dat hij zegt te willen voeren te verenigen met de ontvolking en de productiesteun? Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken Fischler Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Campos, wat de verhouding tussen de uitgaven en het procentuele aandeel van de landbouwbevolking betreft, moet u met alle openbare uitgaven rekening houden. Als u de nationale en de communautaire begrotingen optelt en dan het aandeel van de landbouwsector berekent, komt u op 2 % voor 5 % van de bevolking. Dat lijkt mij niet overdreven. Wat de werkgelegenheid in de landbouw betreft, kan ik alleen maar het volgende zeggen: hoe milieuvriendelijker wij de landbouw maken, hoe meer banen dat oplevert, en niet omgekeerd. Het initiatief om meer milieuelementen in de hervorming op te nemen is dus in het belang van de landbouw en de werkgelegenheid. U mag ook niet vergeten dat wij, als wij van de Europese boeren meer verlangen dan van hun overzeese concurrenten, bereid moeten zijn daarvoor te betalen. Wij mogen dan ook niet zeggen dat de hervorming van de landbouw niets mag kosten. Mulder Mijnheer de Voorzitter, er is al een aantal keren gesproken over de uitvoering van de nitraatrichtlijn. Op een schriftelijke vraag van mijn kant heeft de Commissie onlangs geantwoord dat er geen uniforme regels zijn voor de bemonstering van grondwater om te kijken of de richtlijn goed wordt uitgevoerd. Dat lijkt mij een erg zwakke basis om wetgeving te controleren. Wanneer komt daar verbetering in? Tweede vraag. Nitraat in grondwater kan niet alleen komen uit dierlijke mest. Het komt ook uit kunstmest en het zou ook kunnen komen uit fabrieken, waterzuiveringsinstallaties en noemt u maar op. Hoe denkt de Commissie het nitraat in het grondwater vanuit deze bronnen te onderscheiden van het nitraat van dierlijke mesten om aldus de onus niet volkomen op de landbouw te werpen? Bjerregaard Mijnheer de Voorzitter, het is uiteraard niet de taak van de Commissie om te oordelen welke bron de oorzaak is voor nitraat in grondwater. De Commissie moet controleren of de lidstaten de nitraatrichtlijn naleven. Dit betekent dat gecontroleerd wordt hoeveel nitraat het grondwater bevat. Dat is wat wij doen. Uit ons onderzoek is gebleken dat de gebieden die specifieke problemen hebben met de nitraatrichtlijn, juist die gebieden zijn waar intensieve veeteelt beoefend wordt. Het gaat zowel om runderen als om varkens, maar vooral de varkens hebben grote problemen teweeggebracht. Dat is de reden waarom bepaalde landen specifieke moeilijkheden hebben gehad om de nitraatrichtlijn ten uitvoer te leggen. Zoals gezegd, is het niet onze taak na te gaan waar het nitraat in grondwater vandaan komt. Wij moeten er alleen voor zorgen dat de richtlijn nageleefd wordt. Sturdy Mijnheer de Voorzitter, ik heb een vraag voor beide commissarissen. Morgen wordt er gestemd over een belangwekkend stuk wetgeving, betreffende het verslag van de heer Kindermann over het welzijn van dieren. Ik zou graag willen weten hoe de Commissie over dit vraagstuk denkt. In het Verenigd Koninkrijk heeft dit soort wetgeving onder varkensboeren al heel wat ellende veroorzaakt, en in Zweden wordt geschat dat de milieuwetgeving in dat land de prijs van een kilo vlees met een volle Zweedse kroon heeft verhoogd. Hoe denkt de Commissie de Europese landbouw te kunnen beschermen tegen invoer vanuit landen die dit soort wetgeving voor het welzijn van dieren niet kennen? En komt u alstublieft niet aan met het argument dat de consument uiteindelijk het laatste woord heeft. De consument kiest nu eenmaal het goedkoopste. Ik hoop een bevredigend antwoord te krijgen op mijn vraag. Fischler Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wat de dierenbescherming betreft, wil ik erop wijzen dat dit thema - om het argument van internationale concurrentievervalsing te weerleggen - aan bod zal komen in de volgende ronde van de Wereldhandelsorganisatie en in het kader van de komende onderhandelingen over de landbouw. Ten tweede wil ik erop wijzen dat voorschriften voor dierenbescherming uiteraard moeten worden nageleefd. Het zou onaanvaardbaar zijn dat de wetgeving niet wordt gevolgd, of het nu gaat om het houden van dieren in de landbouw of elders. Wat de ondersteuning van investeringen in landbouwbedrijven betreft, hebben wij bepaald dat een landbouwer die in bijzonder diervriendelijke methodes investeert, meer steun krijgt dan een landbouwer die slechts bereid is aan de minimumnormen te voldoen. Fantuzzi Mijnheer de commissaris, ik heb op de Internetsite van DG XXIV het verslag gezien van het raadgevend comité voor consumentenzorg over de hervorming van het GLB. Dat liegt er niet om. Daarin staat het standpunt van de consumenten en dit standpunt wordt altijd vermeld in de adviezen van het BEUC. Ik wilde u dan ook vragen wat u daarvan denkt en of u van plan bent iets te ondernemen om die twee polen, de landbouw en de consumenten, met hun eisen dichter bij elkaar te brengen. Fischler Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik kan het op dit punt alleen maar eens zijn met de heer Fantuzzi. Ik vind het eigenlijk erg jammer dat dit verslag voor een deel uitgaat van beweringen die niet met onze voorstellen of de stand van de discussie overeenstemmen. Ik stel voor dat wij, om te verhinderen dat de landbouw onterechte kritiek te verwerken krijgt, samen proberen de zaken objectiever te bekijken. Lannoye Mijnheer de Voorzitter, ik heb een vraag die met name voor mevrouw Bjerregaard is bestemd. Het doet mij uiteraard genoegen dat beide commissarissen samenwerken aan het vraagstuk inzake landbouw en milieu, maar ik maak me zorgen over het risico dat de ontwikkeling van deze sector met zich meebrengt voor het milieu. Ik denk dat het behoud van de biodiversiteit van groot belang is. Als ik nu zie dat de Commissie, en in het bijzonder de dienst van mevrouw Bjerregaard, overwegend positief staan tegenover het gebruik van genetische technologieën en het op de markt brengen van GGO's, zonder dat we beschikken over een grondige evaluatie van de gevolgen hiervan voor de biodiversiteit, wordt mijn vertrouwen er niet groter op. Ik zou willen weten of mevrouw Bjerregaard bereid is de vergunning voor een aantal GGO's in te trekken als zou blijken dat deze vergunning negatieve gevolgen heeft voor de biodiversiteit. Bjerregaard Mijnheer de Voorzitter, met betrekking tot het probleem van de genetisch gemodificeerde organismen wil ik erop wijzen dat de Commissie gepoogd heeft een situatie te vermijden waarin ze bepaalde stoffen aanvaardt en andere verwerpt. Wij hebben er in eerste instantie voor gezorgd dat alle mensen die op de hoogte dienden te zijn, dit ook waren door in een zeer vroeg stadium de etikettering van de producten in te voeren. Daarnaast hebben wij ook het tweede probleem aangepakt, namelijk dat van de effecten van de GGO's. Wij zijn ons bewust van het verband met de biodiversiteit. Dit wil zeggen dat wij in het nieuwe voorstel, dat door het Parlement behandeld moet worden, een duidelijk standpunt hebben ingenomen met betrekking tot de risicoanalyses. Wij hebben tevens aandacht besteed aan de effecten op lange termijn en de vraag die gesteld werd, had vast betrekking op dit probleem. Wij moeten uiteraard nagaan wat het betekent om dergelijke producten in omloop te brengen en of dit op lange termijn gevolgen kan hebben. Wij besteden hieraan alle aandacht en zoals de vraagsteller allicht weet, staat in voorstel 90/220 dat de GGO's niet voor onbepaalde duur zijn goedgekeurd, maar dat zij opnieuw geëvalueerd moeten worden, omdat men niet kan uitsluiten dat wij intussen meer te weten komen over de effecten op lange termijn of dat wij andere, nieuwe informatie opdoen. Al met al proberen wij zo voorzichtig mogelijk te zijn. Ik verheug mij overigens op het debat met het Parlement dat in februari zal plaatsvinden. De Voorzitter Ik bedank de Commissie voor haar bijdrage. Hiermee is dit punt afgesloten. Defensie-industrie De Voorzitter Aan de orde is het verslag (A4-0482/98) van de heer Titley, namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, over de mededeling van de Commissie "De tenuitvoerlegging van de strategie van de Unie inzake de defensie-industrie" (COM(97)0583 - C4-0223/98). Titley Mijnheer de Voorzitter, de industrie, wetenschap en technologie zijn cruciaal voor de veiligheid van de Europese Unie. Deze sectoren garanderen de capaciteit en slagvaardigheid die de basis vormen voor de politieke en militaire pijlers van de Europese defensie-identiteit, zoals die tot uitdrukking komt in het GBVB, de WEU en de NAVO. Dit geldt vandaag nog even sterk als twee jaar geleden, toen ik er in mijn eerste verslag naar verwees. Desalniettemin wordt die basis steeds verder ondermijnd, ondanks de excellente kwaliteit van een aantal Europese bedrijven. De werkgelegenheid in deze sector is de afgelopen tien jaar met de helft afgenomen. De waarde van de invoer vanuit de Verenigde Staten in de EU bedroeg in 1995 maar liefst 6 keer de waarde van de uitvoer vanuit de EU; in 1985 was die verhouding nog 4: 1. Mijn eerste verslag geeft duidelijk aan hoe het zover heeft kunnen komen; ik zal het hier kort samenvatten op basis van wat cijfers. We hebben in de EU 43 bedrijven in de defensiesector en een totale defensiebegroting van 94, 5 miljard euro. De Verenigde Staten hebben slechts 14 bedrijven in die sector, maar een defensiebegroting van 212 miljard euro. Daar komt nog eens bij dat 75 % van onze invoer uit de Verenigde Staten afkomstig is. Zelfs de intracommunautaire handel stelt niet veel voor, en neemt slechts 4 % of 5 % van de totale inkoop voor zijn rekening. Deze scheefgroei is genoegzaam bekend, dus daar kan het niet aan liggen. De afgelopen drie jaar heb ik talloze conferenties bijgewoond, en keer op keer blijkt dat iedereen het probleem onderkent, dat de meesten het ook wel eens zijn over de oplossing, maar dat bijna niemand bereid is de noodzakelijke maatregelen te nemen. Dit is een van die gebieden waarop het bijna altijd bij mooie woorden blijft. De betrokken partijen lijken met grote omzichtigheid om elkaar heen te blijven cirkelen, als in een zwaar gestileerde achttiende-eeuwse dans, terwijl we vandaag de dag juist behoefte hebben aan een stevige dosis rock-and-roll. Ik ben ervan overtuigd dat commissaris Bangemann de aanzet tot zo'n swingpartij wel wil geven. Er is natuurlijk wel enige vooruitgang geboekt. Ik noem als voorbeelden de oprichting van POLARM, het onderdeel over bewapening voor defensiedoeleinden in het Verdrag van Amsterdam en de oprichting van OCCAR: verschillende staatshoofden hebben het belang daarvan bevestigd. Ik noem ook de intentieverklaring die op 6 juli door zes ministers van Defensie is ondertekend en die kan worden gezien als een cruciale stap in de goede richting, en dat geldt ook voor de gedragscode inzake de wapenverkoop. In november van het vorig jaar kwam de WEAG met haar actieplan, hoewel dat niet altijd tot daadwerkelijke maatregelen heeft geleid. Vorig jaar werd ook aangekondigd dat er een Europees luchtvaart- en defensiebedrijf zou worden opgericht, maar over de precieze aanpak lopen de meningen uiteen. In het ene kamp zweert men bij grote investeringen door de overheid, terwijl men in het andere kamp vindt dat het een particuliere onderneming zou moeten zijn. Hoewel we het er al een hele tijd geleden over eens waren dat Airbus als een afzonderlijke naamloze vennootschap zou moeten optreden, is de overeenkomst daartoe nog altijd niet getekend. Het lijkt wat dat betreft veel op een opvoering van Wachten op Godot, van Samuel Beckett. Het was de bedoeling dat Westland en helikopterbouwer Agusta zouden fuseren, maar ze zijn nog steeds aan het ruziën over simpele aspecten van de waardebepaling. Ook British Aerospace en DASA zouden fuseren, maar die konden het niet eens worden over de verdeling van de aandelen. En dan is er nog het herhaaldelijk voorgestelde maar nooit daadwerkelijk voltrokken huwelijk tussen Aérospatiale en Dassault. In Europa kost een fusie drie keer zo veel tijd als in de Verenigde Staten en leidt ze bovendien tot minder indrukwekkende resultaten. British Aerospace/Matra heeft een totale omzet van 1, 5 miljard dollar, en dat is vergeleken met de omzet van 5 miljard dollar van haar voornaamste concurrent in de Verenigde Staten een bescheiden bedrag. Ik zal maar niets zeggen over de vervolgverhalen over de Euro-fighter, de Horizon of het multifunctionele gepantserde voertuig: alles bij elkaar een nogal triviaal menuet vergeleken bij het rock-and-roll-feest in de Verenigde Staten, waar sinds 1992 de ene fusie na de andere heeft plaatsgevonden en waar in feite slechts 3 ½ grote bedrijven zijn overgebleven. Het is daarom van essentieel belang dat we nu actie ondernemen. We moeten al onze middelen aanwenden en al dat institutioneel gekissebis laten voor wat het is. We moeten ermee ophouden ons overal te goed voor te voelen en eens leren wat minder te hechten aan de vorm. De mededeling die de Commissie onlangs heeft gedaan is vooral zo belangrijk omdat de Commissie zich bereid toont gebruik te maken van alle middelen die ons ter beschikking staan, of ze nu van communautaire aard zijn of op lidstaatniveau vrijkomen. Ten eerste dient het bedrijfsleven de kans te krijgen fusies te bewerkstelligen volgens de logica van de markt. De overheid dient terug te treden en artikel 223 alleen te gebruiken als dat absoluut noodzakelijk is. Dit is precies de koers die British Aerospace heeft gezet. Deze onderneming komt door de samensmelting en fusies met bedrijven als Saab en Matra wellicht het dichtst in de buurt van de in leer gehulde rocker. De recente fusie die ze met GEC/Marconi zijn aangegaan is een hele goede zet, omdat men daarbij is uitgegaan van de waarde van de aandelen. Een goede financiële basis is belangrijk als we de belastingbetaler waar voor zijn geld willen geven. Bovendien hebben we kunnen zien hoe bedrijven in de Verenigde Staten telkens twee aan twee in een fusie worden opgenomen, net als de dieren op de Ark van Noach. Men probeert daar niet al te veel bedrijven tegelijkertijd in elkaar te laten opgaan. Dat is een andere reden waarom ik denk dat de fusie van British Aerospace en Marconi verstandig was. Ten tweede moeten we nu gevolg geven aan het actieplan van de Commissie en waar mogelijk uitgaan van het principe van de interne markt. Ook moeten we binnen het GBVB een gemeenschappelijk standpunt zien te formuleren over samenwerking op bewapeningsgebied. Dat standpunt dient echter flexibel genoeg te zijn om recht te kunnen doen aan de specifieke behoeften van deze sector. Daarnaast dient er meer duidelijkheid te worden geschapen omtrent het GBVB en de Europese defensie-identiteit. Dat is ook waarom
{'language': 'nl'}