— Кычкырып укыганда, әнисенең тавыш тембры, текст үзе таныш була. Яңа туган балалар катнашындагы тикшеренүләр бар. Аларга тугач та күп дигәндә 5 көн була, һәм балалар өчен әсәр укыган һәм укымаган әниләр катнаша. Шуннан соң барлык яңа туган балаларга да текстларны укыган әниләрнең аудиоязмалары тәкъдим ителә һәм чит кеше укыган текстны да куялар. Әлеге текстны үз әниләреннән ишеткән балалар чыннан да аңа җавап кайтаралар, моны тикшерүнең махсус методикасы бар — бала таныш нәрсәне ишеткәч, имезлеген активрак суыра башлый. Әлеге ысул күрсәткәнчә, балалар әнисе йөкле вакытта укыган текстка реакция биргәннәр, бу йөклелекнең соңгы сроклары булган (ялгыша алам) һәм көн саен өч атна дәвамында (срокларда ялгыша алам) бер үк текстны укыганнар. Әниләренең карынында булганда, текстны ишетмәсәләр дә, тугач әниләренең укуын ишеткән балалар, текстның үзенә түгел, аның тавышына гына реакция белдергәннәр, ягъни имезлекне суыру интенсивлыгы күпкә түбәнрәк булган, ә башкаларның тавышына реакция булган, әгәр бу текст бөтенләй таныш түгел икән, бернинди реакция дә булмаган. Башка кешенең тавышы белән укылган текст та реакция бирә, моннан галимнәр шундый нәтиҗәгә киләләр: балалар, беренчедән, чыннан да әниләренең тавышын таныйлар, икенчедән, алар карында вакытта ук ишеткәннәргә бик сизгер. Балалар белән соңрак үткәрелгән тикшеренүләр дә шуны күрсәтә: бала тугач ук туган тел авазларын кабул итүгә көйләнә һәм әлеге сәләт билгеле бер яшькә якынайганда югала, 12 айда бу сәләт инде бетә. Бу кискен үсеш чоры, телне үзләштерүнең һәр чоры өчен ул бар, һәм телне үзләштергәндә беренче өч ел бик мөһим, чөнки бала туган тел авазларын гына аңлап калмый, ул аңлый һәм сөйләм агымыннан сүзләрне аерып ала башлый. Балаларның телне сөйләмне ишетеп кенә үзләштерүе, әлеге сөйләм агымын сегментлаулары кызык. Шуңа күрә балачакта телне әнисеннән яки якын тирәлектән ишеткән кешеләр аннары балалар бакчасына барган, күченгән һәм әлеге телне югалтканнар, ягъни тел сөйләм теле булып китмәгән, алар бу телдә сөйләшми, әмма хәтерләрендә сакланган. Билингвлар тутырган барлык анкеталарда да бик мөһим предиктор яки фаразлаучы параметр булып нәкъ менә телне үзләштерү яше тора. Ул төрле функцияләр буенча күп кенә тикшеренүләрдә һәрвакыт статистик яктан әһәмиятле. Сөйләм бозылу очрагында, кешедә афазия булганда, инсульт нәтиҗәсендә сөйләмен югалтса яки сөйләм бозылса, үзләштерү яше мөһим. Элек үзләштерелгән сүзләр җиңелрәк торгызыла яки югалмый диярлек, бу да әһәмиятле. Ягъни элек үзләштерелгән сүзләр кешенең аңында, менталь лексиконында ныграк урнаша. Шуңа күрә, телне искә төшерүчеләр — әлеге телдә кайчандыр аралашып, соңыннан аны югалтучылар, әмма баш мие бу бәйләнешләрне хәтерли, саклый, шуңа күрә өйрәнү яңабаштан башланмый. Аңа нәрсәдер таныш, ул көй, интонацияне ишеткән, асылда бу да бик мөһим, чөнки бала тумыштан ук әлеге тавышларга көйләнә.
— Вслух. Именно тембр маминого голоса, сам текст, который был прочитан. Было исследование, в котором принимали участие новорожденные дети и мамы, которые читали определенный детский рассказ, и мамы, которые не читали. Затем всем родившимся детям предъявлялись тексты — аудиозапись мам, которые читали этот текст, и текст, который читал чужой человек. Дети, которые слышали этот текст от мамы, на него реагировали. Есть особая методика, как они это проверяют — это метод сосания соски: ребенок активнее начинает сосать соску, когда слышит что-то знакомое. Этот метод показал, что дети реагировали на один и тот же текст, который читала мама, будучи беременной на последних сроках (я могу ошибаться) каждый день в течение трех недель (могу ошибаться в сроках). Дети, которые слышали от мамы текст, уже будучи не в ее утробе, просто реагировали на ее голос, но не на сам текст, то есть, интенсивность сосания соски была намного ниже. А на чужой голос реакция была. Если это был текст совершенно незнакомый — то никакой реакции. Текст, прочитанный чужим голосом, тоже давал реакцию. Отсюда ученые делают вывод о том, что дети, во-первых, действительно узнают голос мамы, а во-вторых, очень чувствительны к тому, что они слышали, даже еще не родившись. Исследования, проводимые с детьми позже, тоже показывают, что ребенок с самого рождения настраивается на восприятие звуков родного языка и эта способность утрачивается ближе к году. Для освоения языка очень важны первые три года, потому что у ребенка закладывается не только понимание звуков родного языка, он понимает и начинает вычленять слова из потока речи. Это интересно, как дети осваивают язык просто слыша речь, как сегментируют этот речевой поток. Соответственно, люди, которые слышали в своем раннем детстве язык от мамы или близкого окружения, потом пошли в детский сад, переехали и потеряли этот язык, то есть, язык не стал языком владения, они на нем не говорят, но память сохранилась. Во всех анкетах, которые заполняют билингвы, очень важный предиктор, или предсказывающий параметр, именно возраст усвоения. Он всегда статистически значим во многих исследованиях на различные функции. Возраст усвоения важен при нарушениях речи, когда у человека случается афазия — он вследствие инсульта теряет речь или происходит нарушение речи. Так вот, восстанавливаются легче или практически не теряются те слова, которые были усвоены раньше, это тоже очень важно. То есть, ранее усвоенные слова — более крепкие в сознании, ментальном лексиконе человека. Соответственно, вспоминающие — это особая категория людей, которая имела взаимодействие с языком, потеряла, но мозг эти связи помнит, сохраняет, поэтому обучение происходит не как с нуля. Что-то ему знакомо, он слышал мелодику, интонации, это тоже очень важно, потому что ребенок с рождения настраивается на эти звуки.