— Әйе, әлбәттә. Билингвизм ул кешенең баш миендә ике телнең үзара бәйләнеше хакында, билингвларда тел эшкәртелеше ничек башкарылуы турында, билингвларның менталь лексиконы һәм тел челтәре бердәм челтәре булып торамы, әллә болар икесе ике челтәрме. Болар — психолингвистикада соңгы вакытта аеруча бик актуаль булган сораулар, чөнки глобальләшү шартларында халыкның миграциясе икетеллелекнең барлыкка килүенә ярдәм итә, гәрчә икетеллелек кешелек эволюциясендә тарихи яктан булса да, ягъни бу күптән түгел генә барлыкка килгән күренеш түгел. Мин 2022 елда Нобель премиясе лауреатын мисал итеп китерәм, Паабо Сванте геномны секвенирлау өчен бүләк ала. Ул кеше ДНКсында неандертальләр һәм денислыларның ДНКсы булуын ачыклаган, бу хомосапиенс эволюциянең бу чорында актив рәвештә үзара бәйләнештә булганын аңлата. Бу үзара бәйләнеш башка коммуникатив система белән үзара бәйләнешне күздә тота. Башка коммуникатив системалары булган һәм, һәрхәлдә, бөтен эволюция дәвамында ике тел һәм ике коммуникатив система баш миенә урнашкан. Шуннан соң сәүдә мөнәсәбәтләре һәм кешеләр бөтен тарих дәвамында алып барган ниндидер яулап алулар булган. Бу ике һәм аннан да күбрәк телнең билгеле бер вакыт дәвамында теләсә кайсы кешенең гадәти чынбарлыгы булуына ярдәм иткән.
— Да, конечно. Билингвизм именно о том, как взаимодействуют два языка в головном мозге человека, как происходит языковая обработка у билингвов, является ли ментальный лексикон и языковая сеть у билингва единой сетью или это две разные сети. Это все вопросы, которые стоят в психолингвистике и очень актуальны, особенно в последнее время, потому что в условиях глобализации все большая миграция населения способствует появлению билингвизма. Хотя билингвизм исторически присутствовал в эволюции человечества — это не какое-то недавно появившееся явление. Я привожу в пример лауреата Нобелевской премии 2022 года: Паабо Сванте получил награду за исследование в области секвенирования генома. Он выяснил, что в ДНК человека присутствует ДНК неандертальцев и денисовцев. Это взаимодействие предполагает взаимодействие с другой коммуникативной системой, что была какая-то другая коммуникативная система. В любом случае, два языка и две коммуникативные системы встраивались в головной мозг на протяжении всей эволюции. Затем были торговые отношения и завоевания, которые люди вели на протяжении всей истории. Это способствовало тому, что два и более языка были очень часто обыденной реалией любого человека на протяжении определенного периода времени.