Annus ater 536
Annus ater 536 fuisse videtur tempus, quo prae caligine atra solis lux aegre cerni potuit, arbores minime crescebant, fructus maturescere nequibant. Sunt qui hunc annum discrimen historiae mundi fuisse putent, ex quo initium ceperit medium aevum ac mundus hodiernus. Ex scriptis antiquis satis apparet aliquid sane singulare anno 536 accidisse, sed quid ac quantopere, questio est.

Scripta antiqua 
In litteras relata sunt praecipue circum Mediterraneum mare casus et eventa. Michael Syrus (1129-1199), scriptor et patriarcha, qui fideliter haec adferre videtur verba Ioannis Ephesii, qui ipse id eventum expertus est.
 

Paene iisdem verbis alii quidam chronicorum scriptores Syriaci de hac re narrant. Procopius autem, rerum scriptor Byzantius, qui, dum haec accidunt, in Africa et Italia versabatur, obiter dicit solem per unum annum obscuratum esse decimo anno Iustiniani imperatoris [= 536/7].

Tertium testimonium liberum datum est in chronicis Syriacis saeculo VI editis, aliquotiens Zachariae Mytilenaeo adtributis:

Paulo post idem scriptor hiemem eodem anno in Mesopotamia solito gelidiorem fuisse commemorat. Easdem res Marcellinus Comes in chronicis suis breviter attingens dicit fere quindecim milia Saracenorum ob nimiam siccitatem limitem Byzantinorum transgessa esse. 

De malis defectu solis eo anno in Italia conflatis a Cassiodoro, viro litterato politicoque, nuntiatur:

Praeterea in epistulis Cassiodorus Theodahadum regem imperasse narrat, ut Liguribus et Venetis fame laborantibus frumenta publica distribuerentur. Necesse est hanc rem ad annum 536 referri, quo Theodahadus mortuus est. Etiam in Libro pontificali, historia paparum, confirmatur "per universum mundum" anno 537 tantam famem fuisse, ut apud Ligures "mulieres filios suos comedissent penuriae famis." 

Restat, ut testimonium eiusdem aetatis addamus Ioannis Lydi, antiquarii Byzantii, qui de ostentis Constantonopoli annis 540 scripsisse videtur. Qui quidem Ioanne Lydo usi sunt teste, ad translationem strictim factam Richardi Stothers decurrerunt, qua de causa de natura caliginis parum cognoverunt.

De natura causisque caliginis 
Ex testimoniis scriptorum antiquorum cognosci potest aliquid portentosi anno 536 accidisse: regionem ex Italia ad Asiam minorem versam per nonnullos menses caligine quadam contectam esse; fruges segetesque per unum duosve annos corrupta esse. Haec fere sunt testimonia a scriptoribus antiquis dicta. Moderni autem scriptores, quorum plurimi rerum naturae investigatores sunt, totum orbem terrarum volunt hac calamitate adfectum esse. Quae fuerit causa caliginis, quaestio est, et duae fere coniecturae factae sunt:
 Eruptio inmanis alicuius montis ignivomi (Keys 1999; Larsen & al. 2008; Dull & al. 2010; McCormick & al. 2012; Büntgen & al. 2016)
 Inpactio stellae crinitae (Baillie 1999; Rigby & al. 2004; Abbott & al. 2008). 

Daniel Keys, diurnarius scientificus Britannicus, libro audaci annum 536 cardinem historicum ac discrimen universum fuisse contendit: post quem nihil ut fuerit consistere potuisse; finemque Antiquitatis factum esse; ex hoc discrimine universo ortum esse mundum nobis notum. Permultis scriptis (quae supra prolata sunt) ac physicis testimoniis sedulo conlatis suam visionem defendere ausus est. Nam causam caliginis, quae fere per totum orbem terrarum sufflaverit, eruptioni Krakatoae montis Indonesianae inputavit. Proposita Keysiana, quamvis animum inliciant, in fontium usu parum accurato posita sunt. Alii alia nominant, sicut eruptionem in regione Ilopango lacus in Salvatoria centrali, et eruptionem quae ex monte quodam Islandiensi proruperit.

Michael Baillie, dendrochronologus Britannicus, ex anulis annuis concludit arbores asperitati caeli obiectas esse multasque enumerat calamitates in variis partibus orbis terrarum factas, sicut aestatem gelidissimam in Euopa septentrionali, fames in Sinis et Hibernia, nec non inguinalem plagam. Quam maciem arborum coniectat alicuius cometae inpactione factam esse, quae circa annum 535 hiemem vulcanicam conflaverit. Quamquam Baillie libro suo bene meritus est, tamen opinio quam de causa caliginis habet in dubio est.

Notae

Bibliographia 
 Abbott, Dallas H.; Biscaye, P.; Cole-Dai, J.; Breger, D.; Cole-Dai, J. (2008) Magnetite and Silicate Spherules from the GISP2 Core at the 536 A.D. Horizon. AGU Fall Meeting Abstracts 41: 41B–1454.
 Arjava, Antti (2005) The mystery cloud of 536 CE in the  Mediterranean sources. Dumbarton Oaks Papers 59: 73-94
 Axboe, Morten (2001) Året 536. Skalk 4: 28–32
 Baillie, Michael (1999) Exodus to Arthur: Catastrophic Encounters with Comets. B. T. Batsford 
 Büntgen, U.; Myglan, V.S.; Ljungvist, F.C.; McCormick, M.; Di Cosmo, N.; et al. (2016) Cooling and societal change during the Late Antique Little Ice Age from 536 to around 660 CE. Nature Geoscience 9.
 Chabot = Chronique de Michel le Syrien, Patriarche Jacobite d’Antioche, 1166-1199, trad. J[ean]-B[aptiste] Chabot. (Paris 1899-1910)
 Dull, R.; Southon, J. R.; Kutterolf, S.; Freundt, A.; Wahl, D.; Sheets, P. (2010) Did the TBJ Ilopango eruption cause the AD 536 event? AGU Fall Meeting Abstracts 13: V13C–2370.
 Gibbons, Ann (2018) Eruption made 536 ‘the worst year to be alive’. Science 362 (#6416): 733-734.
 Hamilton & Brooks = The Syriac Chronicle Known as That of Zachariah of Mitylene, trans. F.J. Hamilton and E. W. Brooks. Methuen & Co., 1899. 
 Keys,  David (2000) Catastrophe: An Investigation into the Origins of the Modern World. Ballantine Books.
 Larsen, L. B.; Vinther, B. M.; Briffa, K. R.; Melvin, T. M.; Clausen, H. B.; Jones, P. D.; Siggaard-Andersen, M.; Hammer, C. U.; Eronen. M.; & Grudd, H. (2008) New ice core evidence for a volcanic cause of the A.D. 536 dust veil. Geophysical Research Letters 35(4): L04708. 
 McCormick, M. et al. (2012) Climate change during and after the Roman empire: Reconstructing the past from scientific and historical evidence. Journal of Interdisciplinary History 43: 169–220.
 Meier, Mischa (2003) Das andere Zeitalter Justinians: Kontingenzerfahrung und Kontingenzbewältigung im 6. Jahrhundert n. Chr. Vandenhoeck & Ruprecht.
 Palmer, Trevor & Brandon, Robert N. (2003) Perilous Planet Earth: Catastrophes and Catastrophism Through the Ages. Cambridge University Press.
 Rigby, Emma; Symonds, Melissa; & Ward-Thompson, Derek (2004) A comet impact in AD 536? Astronomy & Geophysics 45: 1.23–1.26.
 Stothers, Richard B. & Rampino, Michael R. (1983) Volcanic eruptions in the Mediterranean before AD 630 from written and archaeological sources. Journal of Geophysical Research: Solid Earth 88 (#B8): 6357-6371.

536
Antiquitas Posterior
Historia climatis
Mali casus