Augustus (titulus)
Augustus fuit titulus Romanus Gaii Iulii Caesaris Augusti (usitate Augustus imminutus), primi imperatoris imperii Romani. Quo defuncto, titulus insigne successorum factus, quod omnes imperatores sequentes sibi adrogaverunt. Nomen autem femininum illius tituli, Augusta, imperatricibus Romanis et passim complurimis propinquis femininis domus imperialis attributum est. Titulo proprio re vera iam temporibus Rei Publicae Romanae in rebus sacris atque divinis nominandis atque designandis usum est. Quod nunc etiam ad familiam imperialem describendam adhibitum est opinari eum partem cultus imperatorii factum esse haud absurdum est.   

In provinciis orientalibus, Romani imperii "Augustus" Sebastos (σεβαστός 'venerabilis') redditum est vel Augoustos (αὔγουστος). Delapso autem imperio Romano, viri splendido loco nati nonnumquam Augustus intitulabantur, e.g. in Sacro Imperio Romano. Hodiernis quoque temporibus nomen masculinum est.

Augustus

Exordium 
Paulo ante accessionem primi imperatoris Augustus fuit titulus honorificus cum significatione diffusa religiosa. In rationibus poeticis eo saepe usus est ut quidam "auctus" vel "augmentatio" alicuius rei religiosae vel sacrae, quod iam apud Ciceronem invenimus. Nonnulli scriptores antiqui Romam ipsam sub "auguriis augustis" Romuli condidisse tradunt.

Titulus imperialis 
Primus vir "augustus" nominatus (et simul primus imperator imperii Romani) fuit Gaius Julius Caesar Octavianus (Octavianus), filius adoptatus Iulii Caesaris, qui cum putaretur regnum Romae appetere necatus est. Paulo post autem deus nominatus est. Octavianus ipse cum semper negaret recusaretque se idem ac Caesar exsequi tamen affirmavit se Divi filium esse. Victor aciei Actiacae acerbi cudelique belli civilis finem fecit pacemque perpetuum patravit, quasobres dis gratus esse visus est. Princeps senatus factus conventibus senatoriis praesedit. Etiam honos pontificis maximi se adrogavit, summi vatis religionis Romanae. Fuit ei etiam imperium consulare; summus dux et praefectus omnium copiarum Romanarum fuit atque tribuniciam potestatem habuit, quapropter sacrosanctitate omnibus tribunis concessa fructus est. Licuit ei praeterea omnia consilia quorumlibet magistratuum Romanorum vetare. Die 16 Ianuarii 27 a.C.n. a Senatu publice Augustus renominatus est cum antea iam de nomine "Romulus" deliberavit sed sprevit. 

Successores eius titulum retinuerunt. Etiam imperatores Christiani eo nomine usi sunt. Plurimi imperatores eum cum titulo imperatoris iunxerunt.

Divisio imperii 

Tetrarchia instituta imperium saepe pluras in partes divisum fuit, quas utraque imperatores augustus titulatos et duos successores Caesares nuncupatos moderabantur. Graeci ad titulos Latinos imperator, caesar, et augustus Graece autokratōr, kaisar, et augoustos (vel sebastos) referre soliti sunt usque ad finem imperii Romani orientalis anno 1453, etsi "sebastos" iam prius significationem propriam imperatoriam deposuit quare ergo  autokratōr titulus imperialis imperatorum Byzantinorum factus est.

Ultimo imperatori occidentali, Romulus Augustus, cognomen Augustulus attributum est ('parvus Augustus') obscuritatis imperii sui causa.

Posteritas 
Titulus Latinus imperatorum Sacri Imperii Romani erat Imperator Augustus, quod iam notionem monarchi habuit. Falsà autem etymologià vox augustus cum verbo augere iuncta erat, ideoque titulus semper Augustus Theodisce allezeit Mehrer des Reiches saepe versus est.

Augustus
Historia Romae
Tituli dignitatis