Aristaeus
Aristaeus in mythologia Graeca, filius Apollinis et Cyrenae, Autonoae maritus, Actaeonis pater, fuerit apiculturae caseique confectionis et olei productionis inventor; mortalis natus inter deos receptus sit. Aristaeus alatus anaglyptis et picturis Graecis archaicis depingitur.

Servius commentator Vergilianus Aristaeum "Apollinem pastoralem" ab Hesiodo nuncupatum refert. Verba Graeca Hesiodea deperdita sunt, sed a Pindaro (qui fabulam Cyrenae refert in Pythia IX) Aristaeo epitheta varia attribuuntur, : "immortalem Iovem et sanctum Apollinem, caris viris delicias proximas, sectatorem ovium, venatorem et pastorem, ab aliis Aristaeum nuncupatum." Carmen Hesiodeum hic laudatum fuit Mulierum catalogus, fons fortasse Pythiae IX atque illius rerum gestarum scriptoris quem secutus Diodorus Siculus fabulas narrat de Aristaeo. Is eadem agnomina refert a nymphis Aristaei nutricibus data,  sed Apollonius Rhodius ab Haemoniis (i.e. Thessaliis). Ab Hesiodo in Theogonia  scil. "crinibus longis" appellatur, quae appellatio etiam Apollini attribuitur.

Diodorus Aristaeum ait ab eisdem nutricibus constructionem alveorum, casei confectionem, culturam olivarum didicisse et mox hominibus docuisse; qui ob hoc beneficium Aristaeum honoribus divinis () obsecraverint. Auctores multi Aristaeum usum mellis et apium culturam invenisse, alii olei extractionem. Nonnulli eum ambarum rerum inventorem fuisse referunt, Diodorus autem solus confectionis casei.

Vergilius auctor est Aristaeum Eurydicam, Orphei mulierem, rapuisse, quae fugiens morsu serpentis mortua est; hac ratione Orpheus in inferos ad uxorem reducendam descendisse. Ovidius autem Eurydicae mortem descensumque Orphei narrat sine nomine Aristaei.

Ad Boeotiam venisse dicitur ubi Autonoam in matrimonium duxerit. Autonoë eo Actaeonem peperit, quo a canibus suis necato Aristaeum ad insulam Ceum profectum esse; deinde aut Arcadiam aut Sardiniam, sed postea in Thraciam ad mysteria Bacchi discenda. Ibi ab hominibus decedens inter deos acceptus est.

Archaeologi dei Aristaei cultum in eisdem locis reperiunt, ubi auctores Graeci eum degisse narrant, sed et in aliis, et praesertim apud sanctuarium Orthiae Lacedaemoniae ubi consors huius deae habebatur.

Fontes principales 
 Apollonius Rhodius, Argonautica 2.498-530
 Diodorus Siculus, Bibliotheca historica 4.81-82
 Nonnus, Dionysiaca 5.212-551
 Pindarus, Pythia IX 59-66
 Vergilius, Georgica 4.315-558

Notae

Bibliographia 
 Robert Böker, "Aristaios (1)" in 
 
 Anna Collinge, "Aristaios, or his father-in-law?" in Antike Kunst vol. 31 (1988) pp. 9-20 JSTOR
 Brian F. Cook, "Aristaios" in Metropolitan Museum of Art Bulletin n.s. vol. 21 (1962) pp. 31-36 JSTOR
 Brian F. Cook, "Aristaios" in Lexicon iconographicum mythologiae classicae vol. 2 (1984) pp. 603-607
 Paul Händel, "Vergils Aristaeus-Geschichte" in Rheinisches Museum vol. 105 (1962) pp. 66-91
 Susan B. Matheson, "The Goddess Tyche" in Yale University Art Gallery Bulletin (1994) pp. 18-33 sp. pp. 28-29 JSTOR

Nexus externi 
 Anaglypton eburneum Lacedaemonium Aristaeum alatum monstrans (Museum Britannicum)

Mythologia Graeca
Apicultura
Caseus
Oleum
Orpheus