Jazz liberum
Jazz liberum est interpretatio musicae iaz quae plerumque annis 1960 oriebatur cum musici normas iazzenses mutare vel etiam demoliri conarentur, sicut tempi constantes, tonos, et mutationes chordarum. Musici illo tempore credebant genera bebop, bop durum, iazque modale, quae antea excogitata fuissent, nunc nimis restringentia esse. Eos tenere coepit desiderium novitatis. Vocabulum iaz liberum saepe cum iaz avant-garde mixtum est. Europaei autem vocabulum improvisationem liberam malle solent. Alii nomina iaz modernum, musicam creativam, et adeo musicam artisticam adhibent.

Ambiguitatis causá, iaz liberum difficile definitur. Soloistae vel greges parvi id usitate amplectuntur, sed magni iaz liberi greges exsistunt. Quamquam musici criticique affirmant id multa novans esse, prioribus musicae iazzicae stilis utitur, et descriptum est conatus ad radices primas, saepe religiosas, revisitandas. Quamquam iazz inventum Americanum est, musici iaz liberi proprietates musicae mundanae traditionumque ethnicarum ex omni orbe terrarum temptabant. Aliquando instrumentis alienis canebant, vel instrumentis inusitatis, aut sua instrumenta propria excogitabant. Vehementiam animi motuum ac pulchritudinem sonorum gratiá suorum exprimebant.

Proprietates
Nonnulli musici iazzenses omnibus classificationibus propositis resistunt. Multi musici notiones et exemplaria iaz liberi capiunt, atque iaz liberum numquam ab aliis generibus omnino distinctum fuit, sed iaz libero sunt suae proprietates. Pharoah Sanders et Ioannes Coltrane superflatione aliisque rationibus asperibus ad sonos inusitatos ex suorum instrumentis eliciendos utebantur. Iaz liberum, sicut alia iaz genera, ipsius musici "vocem" vel "sonum" proprium magni aestimat, contra traditionem classicam, ubi musicus excogitationes compositoris exprimere debere putatur.

Interpretes selecti

Muhal Richard Abrams
Albertus Ayler
Dollar Brand
Antonius Braxton
Petrus  Brötzmann
Marion Brown
Donaldus Cherry
Ornette Coleman
Ioannes Coltrane
Iacobus Giuffre
Burton Greene
Eduardus Gomez
Carolus Haden
Stephanus Lacy
Iosephus Lateef
Gary Peacock
Sun Ra
Sonny Rollins
Pharoah Sanders
Alexander von Schlippenbach
Sonny Sharrock
Archibaldus Shepp
Thomas Stańko
Caecilius Tailor
Attila Zoller

Avant-garde
Ioannes Cage
Miles Davis
Fluxus
Musica Elettronica Viva

Notae

Discographia selecta
1960: Free Jazz: A Collective Improvisation, Ornette Coleman Double Quartet, Atlantic.
1965: Ascension, John Coltrane, Impulse!
1965: The Magic City, Sun Ra, Saturn.
1969: Karma, Pharoah Sanders, Impulse!
1972: The Cry of My People, Archie Shepp, Impulse!
1972: Bap-Tizum, Art Ensemble of Chicago, Koch Jazz.

Bibliographia
Aboucaya, Jazques. 2001. Du be-bop au free jazz: Formes et techniques d'improvisation chez C. Parker, M. Davis et O. Coleman.  Tolosae: PUF. ISBN 2-85816-588-2.
Asriel, Andre. 1985. Jazz: Aspekte und Analysen. Ed. quarta. Berolini: Edition Lied der Zeit.
Belhomme, Guillaume. (2009) 2011. Giant Steps: Way Ahead. Massiliae: Le mot et le reste.
Berendt, Joachim E. 1986. El jazz: origen y desarrollo. Mexici: Fondo de Cultura Económica. ISBN 84-375-0260-8.
Carlés, Philippe, et Jean-Louis Comolli. (1971) 2000. Free jazz: Black power. Folio, Gallimard.
Case, Brian, et Stan Britt, eds. 1983. Enciclopedia ilustrada del jazz. Matriti: Júcar.
Cotro, Vincent. 2000. Chants libres: le free jazz en France 1960-1975. Lutetiae: Outre Mesure.
DeVeaux, Scott. 2009. Jazz. Novi Eboraci: W. W. Norton. ISBN 978-0-393-97880-3.
Freeman, Phil. 2001. New York Is Now! The New Wave of Free Jazz. Novi Eboraci: The Telegraph Company.
Gili, Ricard. 1984. El jazz. Barcininae: Hogar del Libro.
Horricks, Raymond. 1987. Dizzy Gillespie. Matriti: Júcar.
Jenkins, Todd S. 2004. Free jazz and free improvisation: an encyclopedia. Westport Connecticutae: Greenwood Press. ISBN 0313298815.
Jones, Leroi. 1963. Blues People. Matriti: Lumen.
Jones, Leroi. 1986. Música negra. Matriti: Júcar.
Jost, Ekkehard. 2002. Free jazz: Une étude critique et stylistique du jazz des années 1960. Lutetiae: Outre Mesure.
Mazzola, Guerino B., et Paul B. Cherlin. 2009. Flow, gesture, and spaces in free jazz: towards a theory of collaboration. Novi Eboraci: Springer. ISBN 9783540921943.
Moussaron, Jean-Pierre. 1990. Feu le free? et autres écrits sur le jazz. Lutetiae: Belin.
Noglik, Bert. 1990. "Improvisierte Musik in der Folge des Free Jazz: Kontinuum, Beliebigkeit, Stilpluralismus." In Darmstädter Jazzforum 89, ed. Ekkehard Jost, 14–22. Darmstädter Beiträge zur Jazzforschung, 1. Hoghemiae: Wolke. ISBN 3-923997-40-X.
Noll, Dietrich J. 1977. Zur Improvisation im deutschen Free Jazz: Unters. zur Ästhetik frei improvisierter Klangflächen. Hamburgi: Verlag der Musikalienhandlung Wagner. ISBN 392102949X.
Pierrepoint, Alexandre. 2002. Le Champ jazzistique. Masiliae: Parenthèses.
Polaschegg, Nina. 2007. "Emanzipation „im“ Jazz, Emanzipation „vom“ Jazz: Ist der Free Jazz eine kulturelle Revolution oder eine Emanzipation?" In Rebellische Musik: Gesellschaftlicher Protest und kultureller Wandel um 1968, ed. Arnold Jacobshagen et al., 245–62. Coloniae: Dohr. ISBN 978-3-936655-48-3.
Rivelli, Pauline, et Robert Levin, eds. 1979. Giants of Black Music. Novi Eboraci: Da Capo Press.
Sáez, Miguel. 1971. Jazz de hoy, de ahora. Matriti: Siglo XXI.
Simpkins, C. O. 1985. John Coltrane. Matriti: Júcar.
Sinclair, John, et Robert Levin. 1971. Music and Politics. Novi Eboraci: World Publishing Co.
Sklower, Jedediah. 2006. Free Jazz, la catastrophe féconde: Une histoire du monde éclaté du jazz en France (1960-1982). Collection logiques sociales. Lutetiae: Harmattan. ISBN 2-296-01440-2.
Such, David Glen. 1993. Avant-Garde Jazz Musicians: Performing "Out There." Iowa City: University Of Iowa Press. ISBN 0-87745-432-9 (cloth) ISBN 0-87745-435-3 (pbk.).
Szwed, John F. 2000. Jazz 101: A Complete Guide to Learning and Loving Jazz. Novi Eboraci: Hyperion. ISBN 0-7868-8496-7.
Vian, Boris. 1984. Escritos sobre jazz. Matriti: Grech.

Nexus externi
 The Real Godfathers of Punk by Billy Bob Hargus (July 1996).

Iaz