Tibur
Tibur  (Italiane: Tivoli) est oppidum Italiae et municipium, circiter 56 710 incolarum, in regione Latio et in Urbe metropolitana Romae Capitis situm. Incolae Tiburtini (etiam: Tiburtes vel Tiburni et Tiburtinenses) appellantur.

Vergilius in Aeneide Tiburis "superbi" mentionem facit:

Insignia

Sententia 
Epitheton "Tibur superbum" nunc est sententia et pars insignis oppidi, quod in indice UNESCO Mundi Hereditatis perscribitur.

Geographia 

Tibur monte Catillo eminatum iacet in Apenninis montibus, qui sunt montes Tiburtini eo loco, quo aquae Anienis in planitiem Latii cadunt. 

Tibur, quod a Roma duobus et triginta chiliometris distat, est terminus viae Tiburtinae Roma provenientis. Haec via continuatur via Valeria, quae adversum mare Hadriaticum ducit. Nostra aetate haec viae appellantur "strata statalis 5" (Italiane Strada statale 5  ´- Via Tiburtina Valeria).

Tibur cum Roma via ferraria regionali connectum est, quae incipiens a statione Thermarum Romae ad Aternum ducit.

Res oeconomicae 
Numerus negotiationum hac in tabula per sectores oeconomicos redditur:

Historia

Tempora antiqua 
Fama fert Tibur anno 1215 a.C.n. conditum esse in eo monte, in quo postea acropolis oppidi erat et ubi nunc sunt templa Vestae et Sybillae.
Fuit colonia Albae Longae urbis. Vetustissima, quae supersunt urbis antiquae, reliquia sunt partes moenium, quae saeculo IV a.C.n. aedificata putantur.

Tempora Romana 
Anno 338 a.C.n. Romani civitatem ceperunt. Exinde civitas est foederata nascentis imperii Romani capitis. Anno 286 a.C.n. Marcus Valerius Maximus Potitus consul Romam et Tibur via consulari, quae appellatur Tiburtina connexit. Saeculo I a.C.n. Tibur per legem Iuliam municipium factum est. Tum  civitas Herculis templo nota erat et quia Tiburtinum lapidem producebat e  quo Augustus imperator Urbem marmoream e latericia  fecit. Postea imperator Hadrianus praeclaram villam ibi ab anno 118 usque ad annum 134 aedificavit, cuius ruinae nunc viatores antiquitatis curiosos huc adliciunt. Hadriano autem mortuo villa dilabatur. Nonnullorum historicorum sententia imperator Aurelianus Zenobiam, postquam imperii orientalis usurpatricem devicerit, anno 273 ad Tibur in exilium misit.

Anno 547 in bello Gothico Belisarius oppidum munivit, sed postea milites Totilae urbem destruxerunt. Bello finito Tibur factum est ducatus Byzantinus. Postea pars factum est patrimonii Petri. Postquam Carolus Magnus Italiam expugnavit, comes pro imperatore Tibur regnavit.

Medium aevum 
A saeculo IX Tibur erat oppidum sui iuris, ubi consules electi regnabant. Anno 1001 Otto III imperator oppidum expugnavit, quod exinde papa regnabat. Annis 1140 et 1141 bellum Tiburtinum inter Romam et Tibur gestum est. Tiburtini victi coacti sunt, ut papam Innocentium II dominum suum agnoscerent. 

Saeculo XIII Tiburtini imprimis partem Gibellinam sequebantur. Saeculo quarto decimo, in magno schismate occidental Tiburtini sicut aliae regiones Italiae septentrionalis partibus papae Urbani VI favebant contra antipapam Avenionensem Clementem VII.

Saeculo XV incipiente primum Ladislaus I rex Neapolitanus, deinde miles conducticius Braccius Montonus, qui statum pontificium capere conabantur, ante oppidum repulsi sunt. Anno 1447 Alphonsus V rex Aragoniae ibi per annum habitabat.

Nova aetas 

Anno 1522 Hadrianus Papa VI omnem libertatem Tiburis tollit, et oppidum factum est pars status Pontificii. Primum anno 1527 Columnenses, deinde 1547 milites Ducis Albani, qui bellum in papam Paulum III gerebat, civitatem spoliaverunt. Papa Paulus III sedem habebat Tibure aestate anni 1539. Ibi excipit Ignatium de Loyola et probavit 3 Septembris anni 1539 eius "primam Societatis Jesu instituti summam", qua societas Iesuest condita. Tibure anno 1560 Villa Estensis cura Hippolyti II ducis Estensis et cardinalis aedificata est.

Anno 1835 Gregorius Papa XVI villam Gregorianam condidit, quae est hortus.

Bello mundano altero, cum Germani in via Valeria septentriones versus se reciperent, Angli et Americani, ut ferrivias et alia itinera a Roma ad mare Hadriaticum ducentes interrumperent, Tibur civitatem, quae ad viam Valeriam iacet, aëroplanis et telis severe aggressi sunt. Germani Tibur occupantes sanguinolento modo multos, qui hac in regione versabantur, partisanorum greges propulerunt, et, cum se reciperent, vias et pontes demoliti sunt.

Ecclesia Catholica Romana 
Tibur est sedes episcopalis, quae Dioecesis Tiburtina appellatur. Sedes episcopalis Dioecesis Sedi Apostolicae immediate subiecta est.

Clari cives 
 Sibyl Tiburtina seu Albunea

Nati 
 Lucius Munatius Plancus
 Simplicius (papa)
 Ioannes IX
 Plato Tiburtinus
 Iulius Caccini
 Aemilius Segrè
 Little Tony vel Antonius Ciacci

Qui hic vixerunt 
 Hadrianus (imperator)
 Petrus Ligorius
 Margarita Mazzantini

Aedificia egregia 
 Rocca Pia
 Templum Sibyllae
 Templum Vestae
 Villa Estensis
 Villa Gregoriana
 Villa Hadriana

Fractiones, vici et loci in municipio

Fractiones 
 Balnea Tiburtina Tivoli Terme (prius Bagni di Tivoli),
Campolimpido, Favale, Villaggio Adriano, Arci-empolitana, Bivio di San Polo, Quintiliolo, Collenocello.

Municipia finitima 
 Burgus Sancti Gregorii,
 Castrum Sancti Angeli,
 Castrum de Marcellinis,
 Castrum Sancti Pauli in Jana,
 Guidonia Castrum Monticellorum,
 Roma,
 Vicus Varronis.

 Latium (regionem),
 Urbem metropolitanam Romae Capitis,
 Provinciam Romanam (provinciam abrogatam),
 Romam (urbem),
 Municipium Italiae.

Nexus externi 
 Situs publicus 
 Libri ad Tiburis historiam pertinentes 
 Vetus tiburtinus schedarum quadratis numerisque descriptarum lusus

Pinacotheca

Notae