Ostracismus
In antiquis Graeciae democratiis ostracismus (Graece ὀστρακισμός aut ἐξοστρακισμός quod Cornelius Nepos "testularum suffragia" aut "testarum suffragia" Latine interpretabatur)  erat institutum quo populi concilium (ecclesia Athenis) viros quos nimis ambitiosos aut tyrannidem adfectare iudicabat, etiam si nihil mali fecissent, e civitate expellere et exsilio decem annorum Athenis, breviore aut longiore alibi multare poterat.

De Clistheniana lege 

Athenis Clisthenes ultimo anno sexti saeculi post expulsos Pisistratidas hanc legem tulerat adversus tyrannorum adfines vel amicos. Primum quidem adversus tyrannorum propinquos hac lege usi sunt, mox tamen etiam homines optime de patria meriti (Aristides, Cimon, Themistocles, Periclis pater Xanthippus) ostracizati sunt quia potentiores videbantur quam ut sine  aequi iuris periculo manere possent. Non ultra quintum saeculum viguit illa lexː nam Hyperbolus anno 416 a.C.n.  omnium ultimus ostracizatus creditur. Tum enim factionum duces adversarios ita de medio tollere solebant. Nemo ignavus aut socors aut egens umquam ostracizabatur praeter fortasse illum Hyperbolum. Qui ostracizati erant in alia civitate habitare debebant nec Athenas ante decem annos redire eis licebat sed eorum bona non publicabantur, quod si damnati essent eis accidisset. Plutarchus ostracismum non poenam fuisse sed incruentam satisfactionem invidiae et odio populari datam existimabat. Cum autem Xerxes Graeciam invadit Athenienses  ostracizatos exsules revocaverunt, in quibus fuerat Aristides.

Vocabulum e testulis in quibus nomen ostracizandi viri inscribebant (Graece ostrakon) ductum est. Sex milia suffragiorum necessaria fuisse videntur. Primum ecclesia fiebat an populus illo anno ostraca ferre vellet. Si ita opinati essent populus iterum convocabatur et quodcumque nomen vellet unusquisque ostraco suo inscribebat.

Notae

Fontes 

Aristoteles,  De republica Atheniensium 22 et 43.5
 Contra Alcibiadem, oratio Andocidis inscripta, vero auctore ignoto.
Cornelius Nepos, Liber de excellentibus ducibus exterarum gentium II.8 et III.2 et V.3.
 Plutarchus, Vita Aristidis 1, 7 et Vita Cimonis 24 et Vita Themistoclis 19, 28, 53 et Vita Alcibiadis 13.4-9 et Vita Niciae 11.
Scholiasta ad Aristophanis Equites 855

Persecutio strigarum
Reiectio socialis

Plura legere si cupis

Latine 
 Reginaldus Mercator, De ostracismo Themistoclis, 2018
 Quaedam de ostracismo Atheniensium,  Richlinghusii : Typis Bauerianis, 1809
 Joannes Antonius Paradys, Dissertatio literaria de ostracismo Atheniensium, Lugduni Bataborum, 1793

Barbare 
Jean-Noël Allard, "L’ostracisme en image. Les graffitis sur les ostraka athéniens", Images re-vues, 2018(6)
Hieronymus Carcopino, L'ostracisme athénien. Paris, Alcan, 1935 Recensio critica 
 Claude Mossé, "De l’ostracisme aux procès politiques : le fonctionnement de la vie politique à Athènes" in D'homère à Plutarque, Ausonius, 2007ː 159-166
  Sara Forsdyke, Exile, Ostracism, and Democracy: The Politics of Expulsion in Ancient Greece, Princeton University Press, 2009 Recensio critica Nonnullae paginae apud Guglum librorum
Donald Kagan, "The Origin and Purposes of Ostracism", Hesperia: The Journal of the American School of Classical Studies at Athens, 1961ː 393-401
Paul J. Kosmin, "A Phenomenology of Democracy: Ostracism as Political Ritual", Classical Antiquity, 2015ː 121-162
 Albert Martin,	"Notes sur l’ostracisme dans Athènes" in Mémoires présentés par divers savants étrangers à l’Académie , 1913ː 383-446

Poenae
Athenae antiquae
Graecia antiqua