Provincia Novocomensis
Provincia Comensis seu Novocomensis (Italiane Provincia di Como) est subdivisio Italiae, circiter 598 810 incolarum, in regione Langobardia sita, cuius caput est Novum Comum et cuius signum est CO.

Insigne

Historia

Terrae historicae
 Insubria,
 Brigantia (terra),

Geographica 
Provincia Novocomensis Lari lacus partem ad occasum vergentem cum vicinis montibus, vallibus collibusque comprehendit; praetera planitiem spectantem meridiem et Ceresi lacus partem ad orientem versam occupat. Agricolae fruges, poma olusque colunt, cum fabricae textilibus, metallis, machinis, supellectilibus, alimentis vestibusque studeant; viatores lacus petunt.

Geographia politica

Municipia in Provincia Novocomensi 
Municipia in Provincia Comensi, cum capite, 148 sunt. Urbes, oppida et communia provinciae Latine vocari possunt.

 Novum Comum vel Comum (alia nomina: Novocomum]) (Italiane: Como),
 Alba Villa (Italiane: Albavilla),
 Albesium cum Cassiano (Italiane: Albese con Cassano),
 Albiolum (Italiane: Albiolo),
 Algiatum vel Alzatum (alia nomina: Algiate - atis, Alzate - atis) (Italiane: Alzate Brianza),
 Alsenatum vel Alsenate - atis (alia nomina: Alsenas - atis vel Zenatum vel Zenate - atis; olim: Semna) (Italiane: Senna Comasco),
 Alserium (Italiane: Alserio),
 Anzanum (Italiane: Anzano del Parco),
 Aplanum (alia nomina: Ad Planum) (Italiane: Appiano Gentile),
 Argenium (alia nomina: Arzegnium, Arzenium, Arcennium, Arcinium) (Italiane: Argegno),
 Aroxium (alia nomina: Ayrosium, Airosium, Arosium) (Italiane: Arosio),
 Ascium vel Axium (alia nomina: Ascum) (Italiane: Asso),
 Barnum (Italiane: Barni),
 Bellasium (alia nomina: Bellaxium, Bilacum, Bislacium) (Italiane: Bellagio),
 Bene Montis Menaxii (alia nomina: Benne; olim Benna) (Italiane: Bene Lario),
 Beregazzum cum Figliaro (Italiane: Beregazzo con Figliaro),
 Binagum (alia nomina: Binagum Castrum) (Italiane: Binago),
 Bisaronum (Italiane: Bizzarone),
 Blevium (Italiane: Blevio),
 Blexum (Italiane: Blessagno),
 Bregnanum (Italiane: Bregnano),
 Brena (alia nomina: Brenna) (Italiane: Brenna),
 Briennium (Italiane: Brienno),
 Brunatum vel Brunate - atis (alia nomina: Brunas - atis) (Italiane: Brunate),
 Bulgarum vel Bulgarum Crassum (alia nomina: Burgulus Crassus Bulgari Grasa) (Italiane: Bulgarograsso),
 Cabiatum vel Cabiate -atis (alia nomina: Caveatum, Claveatum, Vicus Capiete, Claveas  -atis) (Italiane: Cabiate),
 Cadoragum (alia nomina: Catoriacum) (Italiane: Cadorago),
 Campillionum (alia nomina: Campilionum; deinde: Italiae Campilionum) (Italiane: Campione d'Italia),
 Canimalum vel Carimalum (alia nomina: Carimate -atis) (Italiane: Carimate),
 Cantium (alia nomina: Canzum) (Italiane: Canzo),
 Canturium (alia nomina: Canturum; olim fortasse: Canis Turris ac Cantores) (Italiane: Cantù),
 Capiagum Antimianum (Italiane: Capiago Intimiano),
 Caratum Urium vel Carate Urium (alia nomina: Caras Urium, atis) (Italiane: Carate Urio) (X),
 Carbonaria vel Carbonatum (alia nomina: Carbonate, atis) (Italiane: Carbonate),
 Carlazium (Italiane: Carlazzo),
 Carugum (Italiane: Carugo),
 Caslinum (alia nomina: Casolinum, Cassissinum, Castelligum, Castellinum) (Italiane: Caslino d'Erba),
 Casnatum cum Bernato (alia nomina: Casnate cum Bernati) (Italiane: Casnate con Bernate),
 Cassina (alia nomina: Cassina Rizzardi, Cassina de Rizzardis) (Italiane: Cassina Rizzardi),
 Castrum Martis (alia nomina: Castrum Martiris) (Italiane: Castelmarte),
 Castrum Novum (alia nomina: Castrum Novum Bazente, Castrum Novum Bozzente) (Italiane: Castelnuovo Bozzente),
 Cavarnia (Italiane: Cavargna),
 Ceranum (alia nomina: Ceranum Intelvinensium) (Italiane: Cerano d'Intelvi),
 Cermenatum vel Cermenate - atis (alia nomina: Cermenas - atis; etiam: Cermenatium) (Italiane: Cermenate),
 Cernobium (alia nomina: Coenobium) (Italiane: Cernobbio),
 Chalium (alia nomina: Cahium) (Italiane: Caglio),
 Cirimidum (Italiane: Cirimido),
 Clainum cum Hosteno (Italiane: Claino con Osteno),
 Collis Viridis (Italiane: Colverde),
 Colonia (alia nomina: Colognum, Colonnum)  (Italiane: Colonno),
 Corredum (Italiane: Corrido),
 Cremia (Italiane: Cremia),
 Cusinum (Italiane: Cusino),
 Cutiacum (Italiane: Cucciago),
 Dizascum (Italiane: Dizzasco),
 Domaxium seu Domassium (Italiane: Domaso),
 Dorsum Liri (Italiane: Dosso del Liro),
 Dungum (alia nomina: Dugnum) (Italiane: Dongo),
 Eupilus vel Eupilis (Italiane: Eupilio),
 Fagetum (alia nomina: Fagetum Larium) (Italiane: Faggeto Lario),
 Faloppium (Italiane: Faloppio),
 Fanum Sancti Bartholomaei seu Fanum Sancti Bartholomaei Vallis Cavarniae (Italiane: San Bartolomeo Val Cavargna),
 Fanum Sancti Nazarii seu Fanum Sancti Nazarii Vallis Cavarniae (Italiane: San Nazzaro Val Cavargna),
 Fanum Sancti Syri (Italiane: San Siro),
 Fegium (alia nomina: Figlinae, deinde: Figinum ad Serentiam) (Italiane: Figino Serenza),
 Fenegrorium seu Fenegrorum (alia nomina: Fenegroe; olim: Finis Agrorum, Feneus Ager) (Italiane: Fenegrò),
 Finium (alia nomina: Finum, Finium Mornascum, Finum Mornascum) (Italiane: Fino Mornasco),
 Garzenum (Italiane: Garzeno),
 Grabedona et Municipia Coniuncta (Italiane: Gravedona ed Uniti),
 Grandatum vel Grandate - atis (alia nomina: Grandas - atis) (Italiane: Grandate),
 Grandolla et Municipia Coniuncta (Italiane: Grandola ed Uniti),
 Griante (alia nomina: Grians -ntis) (Italiane: Griante),
 Herba (Italiane: Erba),
 Iera (Italiane: Gera Lario),
 Inverigum (Italiane: Inverigo),
 Laelium (alia nomina: Lalium) (Italiane: Laglio),
 Lainum (Italiane: Laino),
 Lambrugum (Italiane: Lambrugo),
 Lasnigum (alia nomina: Asenigum) (Italiane: Lasnigo),
 Lepomum (alia nomina: Alipomum) (Italiane: Lipomo),
 Lezenum (alia nomina: Lecenum) (Italiane: Lezzeno),
 Limidum (Italiane: Limido Comasco),
 Livum (Italiane: Livo),
 Locatum vel Locate - atis (alia nomina: Locas - atis; etiam: Locatum Baretiensium) (Italiane: Locate Varesino),
 Lomatium (olim Locus Maximus) (Italiane: Lomazzo),
 Longonum (Italiane: Longone al Segrino),
 Luragum seu Lauriacum (alia nomina: Luragum Herbensium, Lauriacum Herbensium) (Italiane: Lurago d'Erba),
 Luragum Marinonum (alia nomina: Lauriacum Marinonum) (Italiane: Lurago Marinone),
 Luratum Cazivium (alia nomina: Lurate Cazivium) (Italiane: Lurate Caccivio),
 Luvixagum (alia nomina: Livixagum) (Italiane: Luisago),
 Magrelium seu Madrelium (alia nomina: Macrilium) (Italiane: Magreglio),
 Marlianum (alia nomina: Marianum) (Italiane: Mariano Comense),
 Marsilianigum (alia nomina: Massilianicum) (Italiane: Maslianico),
 Medium Montis Surici (Italiane: Montemezzo),
 Menasium (alia nomina: Menaxium; olim fortasse: Minucius) (Italiane: Menaggio),
 Meronum (Italiane: Merone),
 Monguzum  (Italiane: Monguzzo),
 Mons Orphanus (Italiane: Montorfano),
 Montanum Lucinum (Italiane: Montano Lucino),
 Mozatum vel Mozate - atis (alia nomina: Mozas - atis; etiam: Mozatum Castrum) (Italiane: Mozzate),
 Multrasium  (Italiane: Moltrasio),
 Mussium  (Italiane: Musso),
 Naxium (alia nomina: Naxum, Naxus) (Italiane: Nesso),
 Nevedratum vel Nevedrate - atis (alia nomina: Nevedras - atis; etiam: Novedratum) (Italiane: Novedrate),
 Oglatum-Trevanum (alia nomina: Ogiatum-Trevanum) (Italiane: Uggiate-Trevano),
 Olgeate Longobardorum (alia nomina: Olgiatum vel Olgiate; in antiquo: Ulviatium, Ulbiatium, Ulvias -atis; deinde: Olgiatum Comense vel Olgiate Comense) (Italiane: Olgiate Comasco),
 Oltrona seu Oltrona Sancti Mammetis (alia nomina: Altrona) (Italiane: Oltrona di San Mamette),
 Orsenigum (Italiane: Orsenigo),
 Pellium Montis Grabadonae (Italiane: Peglio),
 Pianellum Larium (Italiane: Pianello del Lario),
 Pigra (Italiane: Pigra),
 Plexium (Italiane: Plesio),
 Pomponiana (Italiane: Pognana Lario),
 Pona (Italiane: Ponna),
 Pons (alia nomina: Pons Letiae, Pons Leciae; deinde: Pons Lambri vel Pons Lambrus) (Italiane: Ponte Lambro),
 Porletia (olim fortasse: Portus Laetitiae) (Italiane: Porlezza),
 Puserbium (alia nomina: Proxervum, Proxerbum, Pruserpium, Proxerpium) (Italiane: Proserpio),
 Pusillianum (alia nomina: Pucillianum, Pusianum) (Italiane: Pusiano),
 Rezaghum (Italiane: Rezzago),
 Rodellum (Italiane: Rovello Porro),
 Rodolum (alia nomina: Rodulum) (Italiane: Rodero),
 Ronagum (Italiane: Ronago),
 Rovelasca (Italiane: Rovellasca),
 Salia (alia nomina: Salla, Sala Comacina) (Italiane: Sala Comacina),
 Schignanum (Italiane: Schignano),
 Solbiatum cum Cagnio (Italiane: Solbiate con Cagno),
 Suricum (alia nomina: Surgum, Suregum, Soregium) (Italiane: Sorico),
 Surmanum (alia nomina: Sormanum) (Italiane: Sormano),
 Stazona (Italiane: Stazzona),
 Tabernarium (alia nomina: Castrum Tabernarii) (Italiane: Tavernerio),
 Tremetiola (Italiane: Tremezzina),
 Trezonum Montis Surici (alia nomina: Trezonum) (Italiane: Trezzone),
 Turatum vel Turate - atis (alia nomina: Turas - atis; etiam:  Thuratium) (Italiane: Turate),
 Turnium (Italiane: Torno),
 Vallis Brona (Italiane: Valbrona),
 Vallis de Soldis (alia nomina: Vallis Solida) (Italiane: Valsolda),
 Vallis de Rezzo (alia nomina: Rezzum Cavarniae) (Italiane: Val Rezzo),
 Vallis Intelvina Media (Italiane: Centro Valle Intelvi),
 Vallis Intelvina Superior (Italiane: Alta Valle Intelvi),
 Vallis Morea (alia nomina: Vallis Moreta) (Italiane: Valmorea),
 Velesum (alia nomina: Vellesum, Velexum) (Italiane: Veleso),
 Vetennianum (alia nomina: Vetegnanum) (Italiane: Veniano),
 Vercana (Italiane: Vercana),
 Vergosia (deinde: Fanum Sancti Firmi, Fanum Sancti Firmi Proelii) (Italiane: San Fermo della Battaglia),
 Vertematum cum Minovrio (Italiane: Vertemate con Minoprio),
 Villa Guardia (Italiane: Villa Guardia),
 Vogenzatum seu Vogenzate - atis (alia nomina: Vogenzas -atis.f, Vogonzatium, Vogonzatum, Vogonzas -atis.f) (Italiane: Guanzate),
 Zelbium Montis Nesii  (alia nomina: Zelbium) (Italiane: Zelbio).

Municipia abrogata
 Ausacium,
 Civenna,
 Concilium de Rumo (Italiane: Consiglio di Rumo),
 Dretium (Italiane: Drezzo),
 Germasenum (Italiane: Germasino),
 Gironicum (Italiane: Gironico),
 Grabedona seu Grabadona,
 Lemnum (alia nomina: Lemnus) (Italiane: Lenno),
 Mezegrium (Italiane: Mezzegra),
 Parede -is (Italiane: Parè), 
 Tremetium (alia nomina: Trametium, Tremesum) (Italiane: Tremezzo).

Fines

Provinciae finitimae 
 Provincia Sundriensis,
 Provincia Modiciensis et Brigantina,
 Provincia Leucensis,
 Provincia Varisiensis.

Civitates finitimae 
 Helvetia.

Geographia physica

Morphologia

Montes
 Lepontiae Alpes (Italiane: Alpi Lepontine),
 Cavregascus Mons (Italiane: Alpi Lepontine),

Valles
 Vallis Albani (Italiane: Valle Albano),
 Vallis Ascina seu Vallis Assina (alia nomina: Vallis Ascinensis),
 Vallis Cavarnia,
 Vallis de Rezzo (Italiane: Val Rezzo), 
 Vallis Intelvi,
 Vallis Menasii seu Vallis Porletiae,
 Vallis Morea (alia nomina: Vallis Moreta) (Italiane: Valmorea).

Hydrographia

Flumina
 Lambrus,
 Lirum (Italiane: Liro),
 Macra (Italiane: Mera, etiam in Helvetia in pago Grisonia fluit ubi Maira / Mera appellatur),
 Sevexum .

Lacūs
 Alserii lacus (Italiane: Lago di Alserio),
 Ceresius lacus,
 Clavennae Lacus (seu Mediolae Lacus) (Italiane: Lago di Mezzola),
 Eupilus lacus (alia nomina: Eupilis lacus; deinde: Pusilliani lacus, Pusiani lacus),
 Larius lacus,
 Montis Orphani lacus (Italiane: Lago di Montorfano),
 Planii lacus (Italiane: Lago di Piano),
 Sacrinum lacus (Italiane: Lago del Segrino).

Insulae lacuariae
 Insula Comacina (alia nomina: Insula Commacina, Insula Comantina) (Italiane: Isola Comacina),

Notae

Bibliographia 
 Santo Monti, Storia ed arte nella Provincia ed antica Diocesi di Como. Comi, 1902 Textus apud Internet Archive

Nexus externi 

Situs publicus

!
Novum Comum
Regio Insubrica
Constituta 1786
Constituta 1859
Brigantia (Italia)