Dominicus Oxomensis
Dominicus Oxomensis (Hispanice Domingo de Osma; natus anno 1170 Calarogae; mortuus Bononiae anno 1221) fuit conditor Ordinis Praedicatorum vel Dominicanorum. Anno 1234 canonizatus est in Ecclesia Catholica; a permultis tempore nostro "Sanctus Dominicus de Guzmán" appellatur.

Origo et nomen 
Dominicus natus est in oppido Calaroga Castellae (praenomen habet a sancto Dominico de Silos cuius monasterium non longe a Calaroga iacet). Fons antiquissimus de vita eius, a Iordano de Saxonia anno fere 1233 conscriptus, nihil dicit aut de nominibus aut de origine patris aut matris. In fonte posteriori, sed etiam saeculi XIII, legimus parentes praenomina habuisse Ioannam et Felicem. Secundum auctorem Castellae saeculi XIV pater Dominici fuit vir venerabilis et dives in populo suo. Scriptor anni fere 1439 in libro familiae Guzmán dicato, praetendit patrem Dominici ex illa familia natum, matrem autem e familia Aça.

Vita 
Alumnus fuit scholarum Palentinarum. Inde Oxomam redit in dioecesi natali: ibi canonicus regularis creatus est. 

Anno 1206 ad curiam Romanam cum episcopo suo Didaco profectus est, qui volebant ad Cumanos paganos evangelium Christi praedicare. Papa Innocentius III haec interdixit et ad sedem episcopalem remisit. Redientes iuxta Montem Pessulanum invenerunt Arnoldum Amalricum Cisterciensem abbatem, Petrum de Castro Novo et Radulphum monachos Fontis Frigidi. Inde omnes praedicationem ad Catharos susceperunt (an Innocentius haec praevidisset non liquet). Dominicus anno 1206 domum seu refugium feminarum Prullianum condidit. Mense fere Augusto 1207 Didacus ad sedem episcopalem redire statuit. Per Appamias cum Dominico iter fecit, ubi apud comitem Fuxiensem Raimundo Rogerio colloquia inter Christianos, Catharos et Valdenses habita sunt.

Interdum legatus Papae necatus est ab inimicis; papa Innocentius III iubuit ducem Albigensium necari, et ita fecit bellum. Dum Albigenses effugiebant et necabantur Dominicus etiam temptabat vertare eos. Cum parvo numero discipulorum, multos Albigenses duxit veritati.

Anno 1215, adiuvante Fulcone, episcopo Tolosano, Dominicus congregavit homines in ordinem praedicatorum Tolosae, ubi mox conventus S. Romani conditus est: ita Dominicani nati sunt, religiosi sed et praedicatores. Ita anno 1217 mense Ianuario auctoritatem recepit a papa Honorio III Ordinem Fratrum Praedicatorum sive Dominicanorum constituere. Conventus S. Iacobi Parisiensis, S. Nicolai vinearum Bononiensis et S. Crucis Segobiensis mox conditi sunt. 

Dominicus mortuus est Bononiae die 6 Augusti 1221.

Beatificatus est a papa Gregorio IX anno 1234. Celebratur a Ecclesia Catholica die 8 Augusti ; est sanctus patronus terrae natalis suae Castellae.

Scripta Dominici 
 Epistulae tres Versio Anglica
 Constitutiones primitivae Ordinis Praedicatorum, partim a Dominico latae Versio Anglica

Fontes de vita et opere Dominici 
 Petrus Vallium Cernaii, Historia Albigensis 21 [sine nomine Dominici], 54 [de miraculo libri] (c. 1218)
 Bullae paparum Innocentii III, Honorii III, Gregorii IX 1 2. Versiones Anglicae
 Iordanus de Saxonia, Libellus de principiis Ordinis Praedicatorum (ante 1233)
 Processus canonizationis Sancti Dominici (1233):
 "Relatio iuridica" Bononiae facta
 "Epistula authentica" a Tolosa missa
 Petrus Ferrandus, Legenda Sancti Dominici (ante 1241)
 Constantinus Urbeveteranus, Vita Sancti Dominici (1244/1245)
 Bartholomaeus Tridentinus, Vita altera Sancti Dominici (ante 1251) Textus: vide pp. 559-562
 Humbertus de Romans, Acta Sancti Dominici (ante 1255)
 Gerardus de Fracheto, Vitae fratrum Ordinis Praedicatorum (1260)
 Stephanus de Borbone, Tractatus de diversis materiis praedicabilibus (ante 1261) Florilegium
 Rodericus Cerratensis, Vita Sancti Dominici (post 1266)  (vide appendicem coll. 312-334)
 Caecilia de Caesarinis, Relatio Sancti Dominici (circa 1240) Versio Anglica; Precationes Sancti Dominici (ante 1288) Versio Anglica
 Stephanus de Salaniaco, De quattuor in quibus Deus Praedicatorum ordinem insignivit
 Theodoricus de Appoldia, Libellus de vita et obitu et miraculis S. Dominici et de ordine quem instituit (1288)  (vide pp. 562-632) Textus

Notae

Bibliographia 
 Editiones et versiones fontium
 Berthold Altaner, Der heilige Dominikus. Untersuchungen und Texte. Breslau, 1922
 François Balme, Paul Lelaidier, A. I. Collomb, edd., Cartulaire, ou, histoire diplomatique de Saint Dominique. Lutetiae: Année Dominicaine, 1893-1901. 3 voll. Vol. 1
 Francis C. Lehner, ed., St Dominic: biographical documents (Washingtoniae: Thomist Press, 1964) Textus
 M. H. Laurent, ed., Monumenta historica S. Dominici. Lutetiae, 1933

 De fontibus
 V. Koudelka, "Notes sur le cartulaire de S. Dominique" in Archivum fratrum praedicatorum vol. 28 (1958) pp. 92-111
 van Ortroy, "Pierre Ferrand et les premiers biographes de S. Dominique" in Analecta Bollandiana vol. 30 (1911) pp. 27-54

 Biographica et generalia
 Guilielmus Cuperus, "De S. Dominico Confessore, fundatore Ordinis FF. Praedicatorum, Bononiae in Italia" in  Augusti vol. 1 (Antverpiae, 1733) pp. 358-658 Textus apud Google Books
 William A. Hinnebusch, The History of the Dominican Order: origins and growth to 1500 (Staten Island: Alba House, 1965) pp. 1-118
 H. D. Lacordaire, Vie de saint Dominic. Lutetiae, 1841 Textus apud archive.org Versio Anglica
 Pierre Mandonnet, M. H. Vicaire, St. Dominique, l'idée, l'homme, et l'oeuvre. Lutetiae: Desclée De Brouwer, 1938 (versio Anglica a Maria Benedicta Larkin: St Dominic and His Work, 1948) Textus versionis Anglicae
 J. B. O'Connor, Saint Dominic and the Order of Preachers. Novi Eboraci, 1916 Textus
 M. H. Vicaire, Histoire de Saint Dominique. Lutetiae, 1957. 2 voll.

 Specialia
 R. F. Bennett, The Early Dominicans. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 1937 
 Pierre Mandonnet, "Innocent III, Diego, et Dominique en 1206" in Pierre Mandonnet, M. H. Vicaire, Saint Dominique: l'idée, l'homme et l'oeuvre (Paris: Desclée De Brouwer, 1938) Versio Anglica
 V. F. O'Daniel, The First Disciples of St Dominic. Somerset Ohii: Rosary Press, 1928 Textus
 M.-H. Vicaire, "Saint Dominique en 1207" in Archivum Fratrum Praedicatorum vol. 23 (1953) pp. 335-345
 M.-H. Vicaire, "Une ambassade dans les Marches" in Pierre Mandonnet, M. H. Vicaire, Saint Dominique: l'idée, l'homme et l'oeuvre (Paris: Desclée De Brouwer, 1938) vol. 1 pp. 89-98 Versio Anglica

Aliae encyclopaediae
 
 

 Monasterium Dominicanarum Calerueganum

Nexus externi 

 Gregory Anderson, The Life of St Dominic
 Pagina officialis Ordinis Praedicatorum
 Dominikus apud Ökumenische Heiligenlexikon

Sancti
Alumni scholarum et Studii Generalis Palentini
Magistri Ordinis Praedicatorum
!
Expeditio sacra in Albigenses
!
Innocentius III
Gregorius IX
Nati 1170
Mortui 1221