Consolatio
Consolatio est solatium psychologicum alicui datum qui amissionem severam et commoventem passus est, sicut mortem amoris. Quae usitate per expressionem paenitentiae amissionis praebetur, spem eventuum prosperorum futurorum exprimens. Consolatio itaque est res magni momenti in artibus, historia, philosophia, psychologia, et religione oriens. In medicina, consolatio sic late descripta est:
Antequam et postquam medicina prima diagnoses medicamenta, et chirurgiam eis qui patiuntur offert, consolationem conferre debet. Consolatio est donum. Consolatio, cum accidit vel inevitabile fit, damnum consolatur. Hoc solatium . . . significat tempus transitorium, tempus praeparatum cum angor praesens conversum fuerit. Consolatio illam conversionem promittit.Arthur W. Frank, The Renewal of Generosity: Illness, Medicine, and How to Live (2009), 2. In nonnullis contextibus, praecipue in religione, consolatio describitur res gemella vel opposita experientiae solitudinis, totius damni.

Historia
Desiderium aliorum consolandorum est expressio empathiae, et res naturalis iam in primatibus videtur. Franciscus de Waal, primatologus Nederlandicus, actus animadvertit consolationis qui inter primates non humanos sicut Pan troglodytes fiunt. Formalis consolationis notio ut ratio socialis ex temporibus antiquis exstitit. Exempli gratia, epistulae Romanorum antiquorum haec de cultura eorum indicant:

Consolare orbatos fuit officium magni momenti. Qui consolationem praebebat et qui orbatus erat se gerere debebant certis modis certasque res dicere, et consolator subsidium suppeditare debebat generum affectus animi moventis et utilis.Valerie M. Hope, Death in Ancient Rome: A Sourcebook (2007), 200–201.

Quamquam "creberrimum tempus consolationis fuit mors," antiquae consolationis litterae etiam alias consolationis causas tractabant, "exsilium, paupertatem, offensionem politicam, morbum, naufragium, et senectutem" amplectentes. Epistulae papyri ex eo tempore "consolationibus solitis saepe utuntur, sicut 'mors omnibus communis' et saepe mentionem ciborum missorum faciunt." Cibus traditur fortasse praebitus esse pro consolatione orbatorum, vel propositum religiosum fortasse habuisse. Traditur saeculo quinto a.C.n. Antiphon sophista tabernam in agora publica statuisse, ubi consolationem orbatis ferebat. 

Homines religiosi saepe depinguntur consolationem assectatoribus temporibus maeroris praebentes. In Mahabharata, Krishna, avatara Hinduisticus, Balaramam fratrem et Sathyam Bamam principissam consolatur postquam ob mores superbos depressi sunt. Etiam insigniter, in Bhagavad Gita, cum Arjuna discit Krishnam vulnere moriri, Krishna eum per philosophiam flexanimam consolatur.

In Christianitate, una ex iconicarum Stationum Crucis aliquando appellatur "Iesus filias Hierosolymorum consolatur." Magnum litterarum Christianarum corpus assectatores hortatur ut solatium in sua fide ob mala quae eis contingunt invenirent. Catharismi fideles, unius rami Christianitatis, sacramentum consolamentum appellatum exercebant, quod consolationem pro inevitabile paenitentia vivendi postulatam ut propius Deum moverent vel caelum appropinquarent. In historia et philosophia, consolatio partes symbolicas magni momenti agit in De consolatione philosophiae, opere saeculi sexti. Boethius auctore se describit a "Domina Philosophia" (personificatione philosophiae) consolatum postquam de sceleribus contra rempublicam capitis damnatus est. Boethius, ad verbum intellectus, se ob angorem scientiae suam mortem ob philosophiam decretam esse consolatur.

In artibus
Consolatio etiam est materia classica in artibus inventa. Poetica elegiae forma, exempli gratia, descripta est: "spectaculum vel repraesentatio scaenica verborum animi motus, in quo locutor abstans spectatores occupat, adeptionem certi generis consolationis catharticae in animo habens." Inter exempla apparatuum litterariorum qui ad suppeditandam consolationem aliquando adhibetur est prosopopoeia, in qua auctor vel locutor repraesentationem continuorum hominis mortui cogitatorum vel sententiarum praebere potest. Classicum talis artificii exemplum est ultima Propertii elegia, "Desine, Paulle, meum lacrimis urgere sepulcrum" incipiens (IV.11).

In certaminibus
In nonnullis certaminibus, competitores devicti nonnullum arbitrium vel praemium pro consolatione adversi certaminis accipiunt. Quod esse potest praemium consolationis competitori iuxta victorem datum, vel certamen consolationis in certamine athletico, in quo binae manus optimae pro praemiis primo et secundo, dum binae manus proximae pro praemio tertio certant. Exemplum huius rationis in Iliade invenitur, ubi Homerus canit de eventu cum Achilles certamina athletica iudicat quae inter Graecos per funus Patrocli habentur. Per certamen curriculorum, Eumelus, filius Admeti et summus auriga, calamitatem fortuite patitur, quae facit ut ultimus ex competitoribus fit. Achilles praemium numeri secundi Eumelo dare vult, praemium consolationis, prius Eumeli meritum agnoscens. Antilochus autem, qui curriculum in numero secundo vere confecit, conatui praemii consolationis dandi obstat, cum prospere asserit praemium competitori dari debeat cuius perfunctio necessaria praemii victi habet.

Lacrimae
Lamentum
Luctus
Maeror
Motus animi
Salvatio
De consolatione philosophiae

Notae

Bibliographia
Dorschel, Andreas. 2012–2013. Trost für die Untröstlichen. Musikfreunde 25(5):34–37.
Favez, Charles. 1937. La Consolation latine chrétienne. Lutetiae: Vrin.
Kassel, Rudolf. 1958. Untersuchungen zur griechischen und römischen Konsolationsliteratur. Monaci: Beck
Kindermann, Udo. 2010. Soll man um Tote trauern? Eine Antwort aus dem Jahre 1141. Erlangen. ISBN 9783789606885.
von Moos, Peter. 1971–1972. Consolatio: Studien zur mittellateinischen Trostliteratur über den Tod und zum Problem der christlichen Trauer. Monaci: Fink. ISBN 9783770525348.

Nexus externi

Psychologia