Sphungatum
Sphungatum (etiam Latinitate culinaria ova spongia aut frictata) est ferculum ex ovis commixtis in sartagine confectum. Praeceptum iam saeculo fere IV Latine in Apicius sive De re coquinaria datum est; ferculum aevo medio in fontibus tam Europaeis quam Sinicis descriptum est; hodie in Europa Asiaque orientali et per totum fere mundum comeditur.

Vocabulum Francogallicum saepe saeculo XIV exeunte in libro Le Mesnagier de Paris usitatum alumelle (ut qui "lamella" Latine diceret) ac semel alumette, postea sub formis omelette, amelette, aumelette, reperitur. Quod vocabulum et Anglice legitur, a principio omelet, sive omlet sive et amulet, recentius a Britannis omelette modo Francogallico sed ab Americanis omelet etiam hodie scribitur.

Sphungata Europaea 
Praeceptum Apicianum his verbis datur:
OVA SPONGIA EX LACTE: ova quattuor, lactis heminam, olei unciam in se dissolvis, ita ut unum corpus facias. In patellam subtilem adicies olei modicum, facies ut bulliat, et adicies impensam quam parasti. una parte cum fuerit coctum, in disco vertes, melle perfundis, piper adspargis et inferes.
Auctor monasticus carminum Prodromicorum δίπλον σφουγγᾶτον, scilicet sphungatum duplex vel plicatum, laudat. An hac locutione ova spongia Francica futura a fritatis seu tortillis Mediterraneis primus omnium distinxit? Sed e duobus verbis haud licet historiam construere.  praedicator Thessalonicensis medio saeculo XVI in oratione σφουγγᾶτον ("sphungatum") inter exempla adhibuit hisque verbis Neograecis breviter descripsit:
Εἴναι αὖγα συντετριμμένα καὶ τηγανισμένα με κρομίδια καὶ ἄλλα μυροδικά ("constat ex ovis commixtis et sartagine frictis cum cepis aliisque aromaticis").
Praecepta plura ovorum spongiorum (alumelles) in libro Le Mesnagier de Paris, anno fere 1393 confectum, Francogallice dantur; anno 1653 in Le Pastissier Français praecepta fere viginti quinque ovorum spongiorum (aumelettes) a Francisco de La Varenne enumerantur.

Martinus Comensis, qui anno circiter 1470 de arte culinaria Italice scripsit, sphungatum descripsit quod medio inter ova spongia Francica recentiora et frictatas Italicas recentiores iacet, caseo semper addito, insuper herbis si placeat. Ibi Martinus "frictata" rubricat; amicus autem Platina, eandem rem Latine recitans, nomen neque Latinum neque Italicum huius ferculi praeponit:
OVA QUOVISMODO COCTA, AC DE AGITATIS ET CONFRACTIS PRIMO Ova cum modico aque ac lactis bene agitata et confracta aut tudecula aut cochleare caseo trito commiscebis. Mixta ex butiro vel oleo coques. Suaviora erunt si et parum cocta et dum coquuntur nunquam voluta fuerint. Herbacei coloris si voles, his blete petroselini plusculum, succi buglossi mente amaraci salvie parum, addes. — Aliter easdem herbas concisas et frictas modicum in butyro aut oleo superiori impense admiscebi ac coques.

Varietates 
 Ova spongia (ex arte coquinaria Francia evoluta)
 Ova spongia e caseo, confectio Francica
 Ova spongia e fungis, confectio Francica
 Ova spongia e thunno a Brillat-Savarin curiose descripta
 Ova spongia ex herbis aromaticis, confectio Francica
 Ova spongia ex ostreis Europaea et Asiatica
 Ova spongia matris Poulard in gastronomia Normannica

 Aliae traditiones
 Frictata Italica
 Sphungatum e piscibus ex Italia et Francia relatum
 Sphungatum e tuberibus ex Italia relatum
 Ova hibiscea (Foo young), ferculum Sinense peregrinum
 Tortilla ovacea vel Hispanica

Notae

Bibliographia 
 Fontes antiquiores
 saec. IV? : 
 c. 1393 : 
 c. 1470 : 
 1471? : 
 1570 : Bartolomeo Scappi, Opera (Venetiis: Tramezzino, 1570) lib. 2 cap. 234-238, lib. 3 cap. 25-26, 276-279, lib. 6 cap. 156-159
 ante 1577 : 
 1611 : Randle Cotgrave, A Dictionarie of the French and English Tongues. Londinii: Adam Islip Editio interretialis
 1653 : 
 1656 : Pierre de Lune, Le Cuisinier (Lutetiae: David, 1656) pp. 66, 299-308, 342-343, 359-360
 1691 : 
 1699 : 
 1704 : 
 1721 : 
 1723 : John Nott, The Cooks and Confectioners Dictionary (1723) O no. 36-39
 1733 : 
 1742 : François Marin, Suite des Dons de Comus. 3 voll. Lutetiae: veuve Pissot, 1742 
 1747 : 
 1811 : Manuel de la cuisine, ou, L'art d'irriter la gueule (Lutetiae) pp. 289-292
 1813 : Louis Eustache Ude, The French Cook (Londinii) pp. 364-366
 1814 : Antonius Beauvilliers, L'Art du cuisinier vol. 2 pp. 174-176
 1847 : 
 1870 : Urbain-Dubois, Cosmopolitan cookery: popular studies (Londinii: Longmans, 1870) no. 238, 668, 1013-1047 passim, 1130-1137 passim; versionis Francogallicae editio 3a 1872 pp. 126, 460-490 passim
 1873 : 
 1895 : 
 1907 : 
 1928 : Austin de Croze, Les Plats régionaux de France. 1400 succulentes recettes traditionnelles de toutes les provinces françaises. Lutetiae: Editions Montaigne p. 75 et passim

 Eruditio
 "Omelette" in 
 
 Elizabeth David, "An Omelette and a Glass of Wine" in Besides (Decembri 1959); reimpressa in Elizabeth David, An Omelette and a Glass of Wine (1984)
 Bertrand Guégan, "Histoire de l'omelette" in Fémina (1 Augusti 1934)

 Notae ad bibliographiam subiunctae

 On ne fait pas d'omelettes sans casser des œufs

Nexus externi 
 "Omelettes" apud Hertzmann
 "Omelettes, pannequetes e crepes" apud Cucina medievale
 Marcellus Boulestin, "How To Make an Omelette" (quomodo ova spongia parantur) e serie BBC Cook's Night Out (Ianuario 1937)

!
Ars coquinaria Romana
Ars coquinaria Byzantina