Elephantine
Ĕlĕphantīnē -ēs, f. seu Ĕlĕphantis -ĭdis, f. (nomen Aegyptium Hieroglyphicum: Ȝbw, Demoticum Yb, Copticum Ⲓⲏⲃ, Aramaicum יב Yēbh; Graecum Ἐλεφαντίνη, Arabicum جزيرة الفنتين) est insula in Nilo fluvio paulo deorsum a Catarracta prima sita, meridianum antiquae Aegypti terminum definiens. Hodie pars habetur Syenae.

Nomen Graecum et Latinum sensum nominis Aegyptii vertit, nam Ȝbw elephantem, eburve significat. Insulam hoc nomen sortitam esse constat ex eboris commercio, quod procul dubio ibi inter Aegyptios et Aethiopes fiebat.

Praeter situm archaeologicum, insula hodie continet Museum Syeniticum (extremo meridionali), numerum satis amplum Nubiorum in tribus oppidulis (media insula), et maximum diversorium et lautissimum (parte septentrionali).

Antiquitus
Ieb seu Elephantine insula terminum translaticium inter antiquas terrenas Aegypti et Aethiopiae (hoc est "Nubiae") definit. Situs arci castrisve et (cum inter duas civitates posita esset) mercatui aptus erat. Propinquus etiam Tropico Cancri est.

Secundum mythum, Chnubis deus capriceps Nili aquas a speluncis sub Elephantina profundebat. Insula igitur Chnubidi sacra erat, uni ex deum trinitate cum Sati et Anucidi.

Indicia sunt templi Chnibidi sacri inde a tertiae domus, et apex meridianus plerusque serioris templi ruinis occupatur, quod templum regnante tricensima domus renovatum est.

Elephantine magnum metallum etiam fuit, cuius lapides magni pretii habiti sunt.

Docti Instituti Archaeologici Germanici usque ad hunc diem excavantes multa ab omnibus aevis inde a tempore praedynastico invenerunt et in insulae museo ostenderunt, inter quae est arietis sacri cadaver medicatum.

Inter ruinas iam exstantes, veterrimae sunt pyramis parvula gradata e regno domús tricensimae, et sacellum nomarchae Ḥqɜ-Ỉb domus sextae.

Ante annum 1822, templa Tethmosis III et Amenophis III iam in insula paene integra steterunt, sed eo anno a regimine Ottomannorum diruta sunt.

Fasti & nilometrium

Tabula fastorum, res haud frequens, ex regno Tethmoseos III in fragmentis reperta est.

Etiam in insula est nilometrium omnium paene veterrimum, sub Imperio Romano renovatum, et iam saeculo undevicensimo in usu. Gradus nonaginta ad ripas Nili, numeris Arabicis, Romanis, et Aegyptiis notati. Inscriptiones septimae decimae domus in lapide insculptae iam videntur.

Puteus Eratosthenis Elephantinae situs erat, fortasse Nilometrium ipsum, quo potuit philosophus orbem accuratissime dimetiri anno fere 240 a.C.n..

Iudaei
Inter papyros Elephantinae repertas sunt nonnullae lingua Aramaica annis 495 a.C.n.495–399 a.C.n. inscriptae a Iudaeis. His erat templum Deo suo—res mira foris Hierosolyma. Templo a sacerdotibus Chnubidis et turba vi sublato, sacerdos Iudaicus Iedenias litteras ad Bagoan Iudaeae praefectum, die 25 Novembris anno 407 a.C.n., misit petens ut templum renovaretur. Secundum Iedeniam templum iam satis antiquum fuerat:

Ex his verbis, docti proponunt coloniam Iudaicum conditam esse causa expeditionis Psammetichi I in Aethiopes, anni fere 650 a.C.n.

Paulo post permissum est templum refici, dumtaxat sacrificia bestiarum ibi non fierent. Nonnulli igitur credunt turbam in templum incensam fuisse quod cum situm esset in praecinctu Chnubidis, Iudaei intus arietem sacrificavissent.

Fontes 
  libro decimo septimo capite primo 4-49 et 54

Anucis
Chnubis
Philae
Satis
Setis
Syene

Nexus externi
Elephantine apud Trismegiston.

Notae

Insulae Aegypti
Loci archaeologici Aegypti