Valesia
Valesia (Francogallice Valais ; Theodisce Wallis) est pagus Helvetiae ab anno 1815, quamquam iam antea Valesia pagorum Helveticorum confoederatione connecta fuit. Caput est Sedunum urbs. Valesiae finitimi pagi atque civitates sunt Pagus Valdensis, Berna, Urania, Ticinum, Francia Italiaque.

Historia 
Regionem Valesianam aetate Celtorum a quattuor gentibus Sedunorum, Uberorum, Nantuatorum, Veragrorum) habitatam Bello Gallico Gaii Iulii Caesaris anno 57 a.C.n. Legio XII Fulminata occupavit. Sub Imperio Romano provincia Poenina in valle condita est.

Occidentalis Valesiae pars medio aevo erat feudum comitatis Sabaudiae. Comites monasterium Sancti Mauritii Acauno situm regebant.

Valesia die 12 Septembris 1814 ad Helvetiam accessit.

Sermones publici 
In pago Valesia praeter linguam Francogallicam etiam est Lingua Germanica sermo publicus.

Religio 
Magna pars incolarum Valesiae (Vallensium) (81% anno 2000) se Catholica esse profitetur.

Institutiones 
Facultas legum faciendi pertinet ad Magnum Consilium (Francice Grand Conseil ; Germanice Grosser Rat) a 130 legatis populi constitutum et administrandi ad Civitatis Consilium (Conseil d'État ; Staatsrat) a quinque legatis constitutum.

Districtus pagi 
In insigni Valesiae apparent 13 stellae quia pago sunt 13 districtus: 
 Acaunus (Francogallice: Saint-Maurice)
 Briga (Theodisce: Brig, Francogallice: Brigue)
 Conches (Theodisce: Goms; Francogallice: Conches)
 Contextis (Francogallice: Conthey)
 Heruens (Francogallice: Hérens)
 Inter Montes (Francogallice: Entremont)
 Leuca Fortis (Theodisce: Leuk; Francogallice: Loèche)
 Monteolum (Francogallice: Monthey)
 Octodurus (Francogallice: Martigny; Theodisce: Martinach)
 Rarognus (Theodisce: Raron; Francogallice: Rarogne; occidentalis et orientalis, 2 semi-districtus)
 Rarognus Occidentalis 
 Rarognus Orientalis 
 Sedunum (Francogallice: Sion; Theodisce: Sitten)
 Sirrus (Francogallice: Sierre; Theodisce: Siders)
 Vespia nobilis (Theodisce: Visp; Francogallice: Viège)

Geographia 
Valesia regio montium Alpium est.

Valles 
 Conches
 Vallis Illiaca Superior (Theodisce: Lötschental)
 Vallis Illiaca inferior
 Vallis ad transitum Summum Poeninum

Oppida et vici 
 Acaunum
 Ardonum
 Argenta (Francice  Ayent )
 Baniae (Vallesia) (Francice Bagnes),
 Betula (Theodisce  Bürchen )
 Briga (Theodisce Brig)
 Burgus Sancti Petri (Francice  Bourg-Saint-Pierre ), 
 Burgus Warnierus
 Camusia (Francice  Chamoson )
 Castellio Inferior (Theodisce  Niedergesteln)
 Columberius-Mura (Francice  Collombey-Muraz )
 Emesa Superior (Theodisce  Oberems )
 Eviona (Francice  Evionnaz )
 Fanum Sancti Gingulphi (Helvetia) (Francogallice: Saint-Gingolph; Arpitanice: Sent-Gingolf vel Sent-Gingœlf)
 Fuliacum (Francice Fully)
 Graneirolis (Francice Grengiols)
 Gruona (Francice Grône)
 Musterium (Valesia) (Theodisce Münster (Goms))
 Nares (Germanice: Naters)
 Octodurus
 Ponczirrum (Theodisce Baltschieder)
 Pratobornum (Theodisce Zermatt)
 Sidrium (Theodisce Siders)
 Tarnaiae
 Vallis de Vies
 Vios
 Vispach (Theodisce Visp)

 Montes 
 Barrhorn
 Bella Tola
 Jungfrau
 Matterhorn
 Mons Silvius
 Pizzo d'Andolla

 Transitus 
 Grimsula Mons
 Furca
 Lötschberg (transitus)
 Porta Magni Sancti Bernardi (Summus Poeninus)
 Sanetsch (transitus)
 Sempronius Mons
 Transitus Forclaz
 Transitus Nufenen

Flumina 
 Borgna
 Dransa
 Lonza
 Massa (flumen)
 Rhodanus
 Sanona
 Vispa (flumen)

 Lacus 
 Lacus Decium (Valesia)
 Lacus Emosson
 Lacus Grimsulae
 Lemanus Lacus

 Glaciaria 
 Glaciarium Aletsch
 Glaciarium Rhodani
 Planities Mortua

 Notae 

 Bibliographia 
 Christa Ebnöther (red.): Vallis Poenina. das Wallis in römischer Zeit. 1. Jh.–5. Jh. nach Chr. (Sedunum 1998)
 Arthurius Fibicher: Walliser Geschichte.'' (Visp 2004)

Nexus externus 

!
Alpes
Pagi Helvetiae
Sedunum