Gardenia taitensis
Gardenia taitensis (Anglice Tahitian gardenia, tiare flower) est species plantarum florentium familiae Rubiacearum, in litoribus terrae altae Oceaniae occidentalis endemica. Planta, in Melanesia et Polynesia Occidentali orta, est introductio aboriginalis in Insulis Cook et Polynesia Francica, et fortasse Havaiis.

Planta est sempervirens frutex tropicus, qui ad 4 m altus crescit. Folia sunt nitida, atroviridia 5–16 cm longa, secundum caulem opposita. Flos est cremeus, stelliformis, 5–9 lobis (quoque lobo 2–4 cm longo), et fragrantissimus. Insigniter est una ex paucis plantis excultis in Polynesia endemicis. Is est flos civitatis Polynesiae Francicae et Insularum Cook.

Nomen ipsum est falsum quia planta nec endemica nec naturalizata Tahitis est. Primum binomen gratum pro planta ex speciminibus ab Iulio Dumont d'Urville Tahitis anno 1824 conlectis appellatum est; ergo nomen scientificum Gardenia taitensis et nomen in aliis linguis simile. Primum autem Tahitis conlecta est a Forster patre filioque per primam Praefecti Cook navigationem Pacificam (1768–1771), quamquam eadem Gardeniae floridae falso visa est.

Synonyma 
 Gardenia weissichii
 Gardenia tahitensis
 Randia tahitensis

Nomina Pacifica 
 Tiare maʻohi, tiare tahiti (Polynesia Francica)
 Tiare maori, tiale maoli (Insulae Cook)
 Pua, pua samoa, pua fiti (Samoa)
 Siale tonga (Tonga)
 Bua (Viti)

Usus communes 

 Polynesiani in Insulis Pacificis flores fragrantissimos in suis monilibus floralibus (ei in Insulis Cook, hei Tahitis, lei in Havaiis, ʻula in Samoa) adhibent.

 In nonnullis memoriis Pacificis, flos gestus statum coniunctionis significat: flos auri laeva personam cui sunt coniunx aut deliciae; flos auri dextra gestus, personam amores petentem designat.

 Plantae putantur proprietates medicinales, ad curandos nonnullos morbos. In Tonga, infusio ex cortice facta in nasum, oculos, et os ad curandam "morbus manium" stillatur. In Samoa, partes plantae ad curandam inflammationem adhibentur.

 Flos adhibetur ad faciendam monoi tiare Tahiti, oleum fragrans, ex infusione florum in oleo cocotium effectum (vide enfleurage).

 Gardenia taitensis etiam in commercio in quadam re ungentaria adhibetur. Inter exempla insignia sunt Tiare ab Ormonde Jayne venumdatum, anno 2009 in publicum oblatum, et Tiare a Chantecaille oblatum. Flores non iam aperti manu carpti in oleo quindecim dies immerguntur ad obtinendum extractum.

Notae

Nexus externi 
 Cook Islands Biodiversity: Gardenia taitensis, Tahitian Gardenia - cookislands.bishopmuseum.org
 USDA Plants Database: Gardenia taitensis - plants.usda.gov
 The Endeavour Journal of Joseph Banks 1768-1771, Gardenia taitensis - nzetc.org

Rubiaceae
Flora Oceani Pacifici
Flora Melanesiae
Flora Polynesiae
Flora tropica
Plantae medicinales
Taxa de Candolle
Species plantarum