Madrigalis
Madrigalis seu madrigallis seu (carmen) matricale(vulgo madrigal) est genus carminum, praecipuum saeculis XVI et XVII (floruit madrigalis inter 1530 et 1620). Madrigales erant Italiae oriundi, sed mox per Europam totam canebantur. Plurimi erant carmina saecularia, necnon religiosa. Dicuntur madrigales fuisse praeclara aetatis Renascentiae carmina.

Historia
Madrigalis primus cantus est Mantuae in urbe, sub patronatu familiae Gonzagae, circa annum 1530. Erant primi madrigales carmina ex tempore facta, et ad hoc creata, ab aristocratis et cortesanis. Erant hoc tempore musici in Italia qui musicam sacram crearent, et is polyphoniam colebant. Sonus proprius madrigalium fuit tandem compositio facta ex carminibus in promptu Italicorum cum modo canendi polyphonico musicorum cisalpinorum.

Primi madrigales (1530–1550)
Primorum madrigalium musica saepe erat a vocibus quattuor, cum partibus homophonicis et polyphonicis. Vox superioris erat quae melodia ducebat, interdum voces inferiores aut canitae erant aut a partibus instrumentorum suffectae.

Aetas florescens madrigalium (1550–1580)
Madigales aetatis florescentis erant persaepe quinque aut sex vocibus compositi, et musica polyphonica imperabat supra homophonicam. Hoc in tempore rythmi et harmoniae sunt intrincatiores et numerosiores.

Madrigales posteriores (1580–1620)
Seri madrigales sunt carmina transitionis inter Renascentiae carmina et musicam Barocam. Musica erat difficilior cantoribus, quia voces alternabant inter sonos graves et acutos.

Scholae musicae
Fuerunt duae scholae musicae praeclarae quorum alumni madrigales coluerunt. Istae erant schola musica Franco-Flandrica (ipsa successor scholae Burgundianae), schola musica Venetiana, schola musica Romana, et schola madrigalium Anglica.

Notabiles madrigalium compositores

Italiani
Carolus Iesualdus
Lucas Marenzio
Claudius Monteverdi
Bernardus Pisanus
Ioannes Petrus Aloysius Praenestinus

Germani
Georgius Forster
Iohannes Leo Haslerus
Paulus Hofheimer
Ludovicus Senfl

Flamenci
Arnoldus Brugensis
Orlandus Lassus

Francici
Iacobus Arcadelt
Clemens Janequin
Iosquinus Pratensis

Hispani
Alphonsus de Mudarra
Ioannes de la Encina
Matthaeus Fletxa Vetus
Thomas Ludovicus de Victoria

Anglici
Ioannes Dowland
Ioannes Farmer
Thomas Morley

Carmen villanicum
Follia
La Guerre (Janequin)
Madrigal History Tour

Notae

Musica Aetatis Renascentiae