Caesarea Maritima
Caesarea Maritima seu Caesarea Palaestinae fuit urbs in Palaestina. Ab Herode Magno primo saeculo a.C.n. condita, mox ab anno 6 caput provinciae Romanae Iudaeae fuit. Die 5 Martii anno 71 Vespasianus coloniae Romanae iura ei dedit nomine Colonia Prima Flavia Augusta Caesarea. A quo tempore incolae liberi cives Romani fuerunt et lingua Latina in inscriptionibus saepius legitur. Tertio saeculo appellatio Metropolis ab Alexandro Severo addita est. Anno 640 aut 641 ab Arabis capta celeriter emarcuit. Hodie magnus campus archaeologicus in situ visitur.

Historia
In hoc loco antiquitus fuit Phoenicum emporium Stratonis Turris dictum (Graece Στράτωνος Πύργος) quod Pompeius anno 63 a.C.n. novae provinciae Romanae tum creatae addixerat et Octavianus anno 30 a.C.n. Herodi reddiderat. Multo postea incolae Graeci et Syrii qui Iudaeos despiciebant Stratonem ut conditorem celebrare coeperunt). Revera tamen rex Herodes Magnus Caesaream inter 21 et 9 a.C.n. paene ex nihilo condidit. Nam eius regnum portu aliquo carebat per quem ad commercium maritimum accedere posset. Insuper inter Doram et Ioppam, quae parvae stationes erant, nautae ventis et tempestate vexati nullum locum in litore plano inveniebant quo adpellerent.

De urbe ab Herode condita

Itaque idoneum locum nactus rex magnum portum (secundum Flavium Iosephum Piraeo maior erat) excavari iussit, qui et naves longas et naves onerarias capere posset, et magnificam urbem iuxta aedificavit quae caput oeconomicum regni sui fieret, cuius viae velut in scacchio sese invicem aequaliter secabant et quae omnibus commoditatibus urbium hellenisticarum instruebatur, stadio vel circo, theatro, Foris, templis... Nam templa quoque paganorum deorum statuis ornata exstruxit, cultum patrium ut advenae spe lucri undique acciti observare possent. Maximum templum in colle supra portum edito, ita ut primum a navigatoribus urbi appropinquantibus spectaretur, exstructum et ad cultum imperatorum Romanorum destinatum Romae et Augusto dedicatum erat. Quae omnia Hierosolymis ob religiosum Iudaeorum zelum facere non licebat. Ita hac nova urbe condita Herodes orbi transmarino et moribus GraecoRomanis regnum patefacere cupiebat. Atque in honorem amicorum patronorumque Romanorum portum Sebastum (quod Latine Augustus dicitur) et urbem Caesaream appellavit.

Maximum omnium aedificium, ingentem et luxuriosam domum regiam prope circum in angusto promuntorio e tribus partibus mari circumventam exstruxit. Quae postea in praetorium praefectorum Romanorum conversa est, ubi ius dicebant et legationes recipiebant. Domus tam vasta erat ut non modo praetorium sed etiam balineum et schola centurionum inibi fuerint.

De Iudaeorum persecutionibus
Populus Caesariensis mixtura diversarum gentium constabat. Ob industriam enim et prosperitatem oeconomicam in illam novam urbem multi homines undique convenerunt. Principio Iudaei in boulê (senatus genere  Graeco) praestantiam retinebant sed paulatim controversiae et dissensiones inter illos et ceteros cives, in primis Graecos et Syrios, ortae sunt atque anno 59/60 ad proelia ventum est. Tum procurator Felix in Iudaeos sibi non obtemperantes cum e loco recedere iussisset milites immissit et magnum numerum eorum necavit (milites in auxiliis merentes e Syria aut Palaestina lecti Iudaeis infesti erant). Mox legationes ambarum partium Romam profectae sunt ad causam  agendam. Nero autem secundum adversarios Iudaeorum  iudicavit qui tum praestantiam in civitate amiserunt.

Anno 66 rursus magna caedes Iudaeorum Caesareae fiebat sub venali procuratore Gessio Floro. Secundum historicum Flavium Iosephum intra horam non minus quam viginti milia eorum tum trucidata sunt. Etiamsi numerus ad indignationem movendam inflatus videtur, non est dubium quin haec caedes una e causis efficientibus primi belli Iudaici fuerit. In quo bello incolae duci Romano Vespasiano favebant atque quinto nonas Iulias 69 legionarii sui eum  Augustum et successorem ad imperium Caesareae conclamaverunt, paucis post diebus quam praefectus Aegypti Tiberius Alexander legiones Alexandrinas in verba Vespasiani adegerat. Mense octobri anni 70 Titus victoriam et natalem fratris Domitiani  Caesareae celebravit dum multitudinem captivorum Iudaeorum in circo custoditorum aut bestiis aut flammis tradit vel etiam  ad internecionem inter sese pugnare cogit.

De colonia florente ac ... vergente

Hierosolymis captis et bello peracto anno 71 colonia Romana a Vespasiano facta est. Ab illo tempore rebus publicis praefuerunt duumviri, decuriones, aediles etc., religioni autem pontifices et cultui imperatorum Romanorum seviri Augustales (collegium sex divitum libertorum), ... ut in omni colonia Romana. Haec colonia diu felix et dives fuit. Nova aedificia publica addita : aquae ductus, circus alter, amphitheatrum, templum Hadriano dedicatum, Mithraeum etc. Iam a secundo  saeculo urbs scholis insignis erat in quibus discipuli e longinquo saepe venientes philosophiae, iuri, theologiae, rhetoricae studebant. Praeclari magistri ibi docuerunt, ut Christiani  Origenes et Eusebius Pamphili qui amplissimam bibliothecam ecclesiasticam illorum temporum collegerunt. Quarto saeculo vestes purpura Caesareae tinctae in omnes provincias adhuc divendebantur.

Sexto saeculo primae calamitates urbem profligare coeperunt : invasiones Persicae, pestis, seditiones Samaritanorum... Ultimum et exitialem ictum dederunt Arabum invasiones circa 640. Medio Aevo Caesarea merum castellum erat de cuius possessione Christiani cruce signati et Musulmani vi certabant.

Notae

Fontes

Flavius Iosephus, libro primo de Bello Iudaico 409-414 necnon libro secundo 266-270 et 284-292 et 457-458
̽libro tertio decimo Antiquitatum Iudaicarum 313, 324, 395 necnon libro quarto decimo 76 et libro quinto decimo  331-341 et libro sexto decimo 136-141.

Incolae noti 
Eusebius Pamphili, episcopus et scriptor.
Origenes, christianus philosophus
 Procopius, rerum gestarum scriptor, hic natus c. 500

Si vis plura legere...
 Caesarea maritima  : a retrospective after two millenia (curantibus  Avner Raban et Kenneth G. Holum), Lugduni Batavorum, Brill, 1996  Apud Guglum librorum
 Caesarea papers. Straton's Tower, Herod's Harbour, and Roman and Byzantine Caesarea : including the papers given at a symposium held at the University of Maryland, the Smithsonian institution, and the Jewish community center of Greater Washington on 25-28 March, 1988, curante Roberto Vann, University of Michigan, 1992 
 Caesarea papers. 2, Herod's temple, the provincial governor's Praetorium and granaries, the later harbor, a gold coin hoard, and other studies curantibus K.G. Holum, A. Raban, et J. Patrich, Journal of Roman Archaeology, 1999   
 Corpus inscriptionum Iudaeae-Palaestinae, a multi-lingual corpus of the inscriptions from Alexander to Muhammad. Volume II, Caesarea and the Middle Coast 1121-2160, Berolini, De Gruyter, 2011 Apud Guglum librorum  
Kenneth Holum et alii, King Herod's dream : Caesarea on the sea, New York, Norton, 1988 
 Leo Kadman, The coins of Caesarea Maritima, Tel-Aviv, Schocken, 1957  
Lee Levine, Caesarea under Roman rule, Lugduni Batavorum, Bril, 1975 ISBN 90-04-04013-7
Roman Caesarea : an archaeological-topographical study, Hebrew University of Jerusalem, 1975 
 Clayton Miles Lehmann et Kenneth G. Holum,  The Greek and Latin inscriptions of Caesarea Maritima, The American schools of oriental research, 2000 
Ioannes Mesqui, Césarée maritime : ville fortifiée du Proche-Orient, Parisiis, Picard, 2014, 
Iosephus Patrich, "Caesarea am Meer - Herodes' maritime Lebensader in die weite Welt", Antike Welt 2016/2 : 70-79 (universus fasciculus Herodes König von Iudäa inscriptus est).
Studies in the Archaeology and History of Caesarea Maritima. Caput Judaeae, Metropolis Palaestinae, Brill, Lugduni Batavorum, 2011. ISBN 978-90-04-17511-2. Apud Guglum librorum
Iosephus Porath,  Caesarea maritima.  Herod's circus and related buildings, Hierosolymis, Israel Antiquities Authority, 2013-2015 (duo volumina) 
Avner Raban,  The harbour of Sebastos (Caesarea Maritima) in its roman mediterranean context, Oxford : Archaeopress, 2009 
 The Harbours of Caesarea Maritima : results of the Caesarea Ancient Excavation Project, 1980-1985 (duo volumina 1) The site and the excavations  2)  The finds and the ship), Oxford, 1989-1994 
 A. Reifenberg, 'Caesarea: A Study in the Decline of a Town.', Israel Exploration Journal. 1950/51(1) : 20–32, Tabulae VIII–XVI.
Iosephus Ringel, Césarée de Palestine : étude historique et archéologique, Parisiis, Ophrys, 1975 ISBN 2-7080-0414-X
Religious rivalries and the struggle for success in Caesarea Maritima, curante T. Donaldson, Wilfrid Laurier University Press, 2000.
 Jean-Michel Roddaz et Jean-Claude Golvin, Hérode : le roi architecte, Arelate, Actes Sud, 2014 
Scavi di Caesarea Maritima ,  Romae, L'erma di Breitschneider, 1965
 Studies in the history of Caesarea maritima (curante Carolo Fritsch), 1975 =   Bulletin of the American Schools of Oriental Research. Supplement 19.

Nexus externi
Caesarea apud Perseum

!
Herodes Magnus
Loci archaeologici Israelis
Urbes Imperii Romani