Pagus Ticinensis
Ticinum est pagus Helvetianus ad meridiem Alpium spectans, qui nomen Ticino Italiane a flumine homonymo capit. Hic pagus a Padana planitie ad summas Alpes pertinet. Caput est Bilitio. 

Finitimi pagi atque civitates sunt Valesia, Urania, Grisonia Italiaque, accurate provinciae Italiae Novum Comum, Baretium, Verbania.

Natura
Propter naturam loci et lacus Verbanum ac Ceresium aer temperatus est, Alpes Ticinum a calidis ventis nam protegunt. Super apricos colles vineae crescunt.

Mons Cinerum (Italiane :it:Monte Ceneri) pagum Ticini in duas partes dividit: Supra Montem Cinerum (Italiane :it:Sopraceneri) et Infra Montem Cinerum (Italiane :it:Sottoceneri).

In vallibus multi lapidum moles corsum aquis interscindunt.

Altissimus Ticini mons est Adula, 3402 metra altus.

Sermo publicus 
Incolae Ticini Lingua Italiana loquuntur, sed multi etiam Dialecto Langobardo. In vico tantum Selva Gurin (Italiane: Bosco Gurin) Lingua Germanica sermo officialis est.

Religio
Magna pars incolarum Ticini se Catholica esse profitetur, accurate:

 Catholici (75,94 %)
 Veteres Catholici  (0,18%)
 Musulmani  (1,87 %)
 Iudaei  (0.12%)
 Orthodoxi  (2,35 %)
 Protestantes  (6.88%)
 Sine religione  (12,22 %)

(Fons:Helveticus census anno 2000)

Historia 
Millennio 1 a.C.n. Leponti in vallibus Ticini et urbis Oscelae Lepontiorum habitabant.

Aevo Medio Mediolanum et Novum Comum de terris pagi Ticini contendere Mediolanenses circiter saeculum quartum decimum vicerunt. Postea Helvetii terras pagi Ticini saeculis quinto decimo et sexto decimo gradatim ceperunt, et in eas ut colonias (Italiane bagliaggi) dominata sunt.

Ab anno 1803 Ticinum pagus Helvetiae est.

Institutiones
Facultas legum faciendi pertinet ad Magnum Consilium (Italiane Gran Consiglio) a nonaginta legatis populi constitutum et administrandi ad Civitatis Consilium (Consiglio di Stato) a quinque legatis constitutum.

Districtus

Ticino sunt octo districtus:
 Bilitio
 Blenio
 Leventina
 Locarnum
 Luganum
 Mendricus
 Riviera
 Vallis Maggia

Praeclari cives 
In Ticinum olim vixerunt aut nati sunt et hodie vivunt viri atque feminae noti:

Nati
 Dominicus Fontana, pictor, architectus et sculptor.
 Franciscus Borromini, architectus.
 Dominicus Trezzini, architectus.
 Antonius Ciseri, pictor
 Franciscus Chiesa, scriptor
 Carola Del Ponte, iuris consultus
 Marius Botta, architectus.

Mortui 
 Thomas Mann, scriptor
 Otto Braun, vir publicus  Germanicus
 Paulus Klee, pictor
 Georgius Strehler, director theatralis
 Iosephus Prezzolini, scriptor

Urbes Oppidaque et Vici 
 Barerna, oppidum
 Bedaliola, vicus
 Bedoledus, vicus
 Bilitio, urbs
 Brixagus, oppidum
 Cadelus, oppidum
 Cibiascum, vicus
 Clasus, vicus
 Cumanus, vicus
 Curea, vicus
 Gudum (Helvetia), vicus
 Locarnum, urbs
 Luganum, urbs
 Mendricus, vicus
 Menuxius, vicus
 Maxanius, vicus
 Morbius Inferior, vicus
 Vicus Subinates, vicus

Transitus
 Cuniculus Ferriviae Montis Sancti Godehardi novus
 Lucus Magnus
 Novena
 Sanctus Gothardus

Flumina
 Maggia
 Ticinus

Lacus
 Ceresius
 Verbanus

Terrae historicae
 Insubria,

Nota

 Aemilius Motta
 Raeti

Nexus externus

!
Regio Insubrica