Adspirata bilabialis surda
Adspirata bilabialis surda est pronuntiatio consonans, quae ceteroqui velut [p] appellatur, sed, resoluta clausura bilabiali, flumen aëris ex trachea per glottidem emeans subitam efficit adspirationem fricativae glottidalis surdae [h] similem, quem flatum in appellatione, si manum ori admoveamus, sentire possimus. Adspirata bilabialis surda pronuntiatio sui generis est, ex quo factum est, ut proprio  symbolo Abecedarii Phonetici Internationalis notaretur.

Descriptio 
Adspirata bilabialis surda ex his definitionibus phoneticis cognoscitur:
 In phonatione quasi mussitantes plicis vocalibus parcimus, ex quo fit, ut pronuntiatio surda sit.
 Locus articulationis bilabialis est, ambobus enim labris paulisper compressis [pʰ] appellamus. 
 Modus articulandi clusilis est, labris enim compressis clausura fit, quae in flatum appellationis [h] similem resolvitur. 

Adspirata bilabialis surda pronuntiatio pulmonea et oralis est, nam flumen aëris necessarium ad pronuntiandum e pulmonibus pressum solum per os exit.

Usus 
In Latinitate urbana constat [pʰ] adspiratam una cum scriptione PH plerumque ex nominibus Graecis medio fere saeculo II a.C.n. in usum esse receptam, quamquam, ut ait Quintilianus, "diu deinde reservatum, ne consonantibus adspirarent, ut in Graccis et triumpis." Itaque diu ambiguum fuisse videtur, utrum ['triumpus] an ['triumpʰus] appelletur, sed ['triumpʰus] a Cicerone commendabatur. Constat autem [pʰ] pronuntiationem a rustico sermone adeo alienam fuisse, ut vix semper intellegeretur: Quintilianus rusticum quendam testem narrat Amphīonem quidem non novisse, sed ubi primum Ampĭonem audisset, nosse de homine sibi noto agi. In multis linguis [pʰ] inter /p/ phonematis allophona numeratur, ut puta in normata pronuntiatione Anglica, ubi incipiente verbo /p/ phonemati adspiratur: /pɪt/ → [pʰɪt], pit 'fovea'. Sunt etiam nonnullae linguae, in quibus phonetica inter [p] et [pʰ] distinctio significationibus distinguendis servit. Huius modi linguae sunt: 

 Lingua Bengalica: [paṛa] 'carpere' / [pʰaṛa] 'evellere'.
 Lingua Coreana: [pal] 'sugere' / [pʰal] 'bracchium'.
 Lingua Graeca: [po:s] 'quomodo' / [pʰo:s] 'lux'.
 Lingua Hindica: [pɑl] 'educatio' / [pʰɑl] 'acies cultri'.
 Lingua Sinensis Cantonica: [pa˥] 'pater' / [pʰa˥] 'pronum iacere'.
 Lingua Thai: [pā:n] 'naevus' / [pʰā:n] 'belligerens'.

Notae

Bibliographia 
 Allen, W. Sidney (1978). Vox Latina. A guide to the pronunciation of classical Latin. 2nd ed. Cambridge: Cambridge University Press.
 Allen, W. Sidney (1987). Vox Graeca. A guide to the pronunciation of classical Greek. 3rd ed. Cambridge: Cambridge University Press. 
 Ferguson, C.A. & Chowdhury, M. (1960). The phonemes of Bengali. Language 36, 22-59.
 Lee, Hyun Bok (1999). Korea. Handbook of the International Phonetic Association, 120-123. Cambridge: Cambridge University Press.
 Ohala, Manjari (1999). Hindi. Handbook of the International Phonetic Association, 100-103. Cambridge: Cambridge University Press.
 Tingsabath, M.R.Kalaya & Abrahamson, Arthur (1999). Thai. Handbook of the International Phonetic Association, 147-150. Cambridge: Cambridge University Press.
 Zee, Eric (1999). Chinese (Hong Kong Cantonese). Handbook of the International Phonetic Association, 58-60. Cambridge: Cambridge University Press.

Phonetica