Legenda aurea
Legenda aurea est opus Latine scriptum inter 1261 et 1266 ab Iacobo a Voragine, monacho Ordinis Praedicatorum et archiepiscopo Ianuensi, quod vitas narrat circum 150 sanctorum vel gregum sanctorum sanctarumque necnon martyrum Christianorum, et, secundum anni liturgici diem, quosdam eventus vitae Christi Virginisque Mariae.

Mediaevalium rerum perito Philippo Walter putante, Christiana mythologia ita informata est, "aedificata super paganas fides quas Christianismo opus erat absorbere ut eas dominaret". Illud opus enim Medii Aevi hagiographos praedicatoresque inspiravit; mediaevales artifices autem iconographica argumenta sua ex Vincentii Bellovacensis Speculo maiore hauserunt.

Fontes quibus auctor fructus est 
Iacobus a Voragine omnibus classicis Medii Aevi religiosarum litterarum textibus usus est; quorum bibliographia criticae editionis fere triginta paginas explet. Notandi praecipue sunt apocrypha evangelia Iacobi, Nicodemi, Speculum historiale Vincentii Bellovacensis, opera patrum Latinorum Gregorii Turonensis, sancti Augustini, sancti Ieronymi et Vitæ Patrum, Ioannis Cassiani et Patrum Graecorum iam Latine conversorum, ut Ioannis Chrysostomi. Iacobus a Voragine localium sanctorum legendis non uti conatus est.

Opus 

Imprimis intitulatum Legenda sanctorum alias Lombardica hystoria, opus mox Legenda aurea vocatum est quia eius scripta tam pretiosa quam aurum esse censa sunt. Praeter sanctorum vitas, Legendae aureae circum 40% dedicatae sunt ad praecipuas ferias religiosas explicandas, quae ad Christi vitam referunt.

Liber divisus est in 5 partes et 178 capitula, ordinata simul secundum calendarium liturgicum (ab Adventu ad desinentem Novembrem) et secundum aetates gratiae vel salutis: tempus renovationis (5 capitula), tempus  reconciliationis et peregrinationis (25 capitula), tempus deviationis (21 capitula), tempus reconciliationis (20 capitula), tempus peregrinationis (107 capitula).

Propterea quod Europae res gestas (ab VIo saeculo Langobardis advenientibus initiantes) ex parte continet, opus etiam Historia lombardica vocatum est.

Notae

Bibliographia 
 Editiones
 1481 : Legenda sanctorum seu historia longobardica. Coloniae: Konrad Winters von Homberg Textus apud bibliothecam universitatis Darmstadiensis
 1499 : Legenda aurea. In Venetia: per Bartholomeo di Zani da Portese (vide imaginem nostram)
 1998 : Giovanni Paolo Maggioni, ed., Iacopo da Varazze: Legenda aurea. Editio critica textus Latini. Florentiae: Sismel - Ed. del Galluzzo [adiuncto CD cum electronica versione].

 Eruditio
 La Légende dorée de Jacques de Voragine illustrée par les peintres de la Renaissance italienne (400 peintures et fresques des XIVe et XVe siècles italiens). Lutetiae: Diane de Selliers, 2000
 Barbara Fleith, Franco Morenzoni, De la sainteté à l'hagiographie. Genèse et usage de la "Légende dorée". Genavae: Droz, 2001
 Pierre Saintyves, En marge de la Légende dorée. Lutetiae: Émile Nourry, 1931.

 Thomas de Celano

Nexus externi 

 Legenda aurea, editio Theodori Graesse, in GoogleBooks
 Manuscriptum versionis Francogallicae apud Gallica
 Latini textus partes 
 Iacopo da Varazze apud ARLIMA
 Abbatia Sancti Benedicti - Francogallica conversio ab J.-B. M. Roze 
 Iacobus de Voragine apud The Latin Library 

Italiae scripta
Legenda
Litterae Latinae mediaevales
Scripta saeculo 13
+