Villaregalensis
Villaregalensis (Lusitane Distrito de Vila Real) est pagus Portugalliae  ad antiquam provinciam Transmontanam et Durium Superiorem pertinens. Finitima est Septemtrionale Hispaniae, Oriente districtui Brigantiae, Meridie districtui Verurio et Occidente districtibus Portui Cali ac Bracarae Augustae. Eius area 4 328 km² (quod eam undecimum loco ponit) est et eius numerus incolarum 213 775 anno 2009 erat. Districtus sedes Villa Regia sive Villa Regalis est.

Districtus Villae Regalis subdivisus est in municipia quattuordecim:

In nationis divisione in territoriales unitates ad statistica proposita (NUTS), hic districtus Regionis Septemtrionis (Lusice; Região Norte) partem facit, quae, vicissim, divisa est in subregiones Durium (Lusice; Douro), Transmontanam Superiorem et Tamăcam. Summatim:

 Regio Septemtrio
 Transmontana Superior
 Aquae Flaviae
 Batocas
 Mons Alacer
 Moyses
 Vallis Palatii
 Villa Pauca Aquilaris
 Durius
 Legio Spetima Gemina
 Mansio Frigida
 Pensus Regulae
 Sabulosa
 Sancta Martha Pennae Aquilonis
 Villa Regalis sive Villa Regia
 Tamăca
 Mundinus Bastensis
 Ripa Pennae

Geographia et positio 

Cum area 4 239 km², districtus portuariae urbis Portus Calis Oriente et Durii Septemtrione situs est. Villa Regia sive Regalis semper provinciae Transmontanae et Durii Superioris historiae alligata est. Numerus incolarum ultimis annis propter emigrationem decrevit. Multi parvi viculi incolas ob exodum ruralem versus magnas urbes atque emigrationem versus reliquam Unionem Europaeam, praesertim versus Franciam ac Germaniam, perdidere.

Districtus Villa Regia sive Regalis iniquum territorium cum humilibus montibus, unde provinciae Transmontana, Lusice Trás-os-Montes, nomen, hac lingua "post montes" significante, et cum angustis vallibus est. Ob fertilitatis carentia, agricultura semper difficilis fuit; quamquam uva necessaria Portui Cali in Durii vallibus producitur. Regio naturaliter nemorosa est, quamquam recentia incendia silvas deminuere. Graniti productio et aquae eductio, velut aquae Habitaculi (Lusice; Vidago) et Petrarum Salsarum (Lusice; Pedras Salgadas), nationali gradu velut "aquae Durii Superioris" (Lusice; águas de Alto-Douro) agnitae sunt.

Est parva ferrivia et autovia Pensum Regulae cum Portu Cali conectentes.

Historia 

Regio Villaregalensis incolas e Palaeolithico (e -3 000 000 in -8 000) habuit. Manent vestigia, velut rupestre Sanctuarium Panoniarum (Lusice; Santuário de Panóias) et sanctuarium prope Legionem Spetimam Geminam (Lusice; Alijó), dolmini assimulatum.

Regio ad provincias Romanas et Tarraconensem et Lusitaniam (ambas Hibericas provincias) pertinebat, e quibus manet pons Aquis Flaviis; et Barbaricas atque Musulmanicas invasiones passa est.

Saeculo XII, anno 1096, comes Henricus Constantinum Panoniarum in hanc regionem incolas deducere provehere rogavit. Solum anno 1289, regis Dionysii I Liberalis (1279-1325) iussu, urbs Villa Regia sive Regalis Panoniarum condita est.

Eius privilegiata positio (inter Portum Cale ac Brigantiam et inter Verurium ac Aquas Flavias viarum compitum) rapidum incrementum permisit. E saeculo XVII Domus Marchionum (Lusice; Casa dos Marqueses) praesentia multos aulae regiae nobiles ibi suas sedes collocare fecit.

Numero incolarum aucto, Villa Regia sive Regalis saeculo XX districtus capitis statutum obtinuit. Anno 1922 dioecesis Villaregalensis creata est.

Nationes velut Francia et Germania, quae vi laboris carebant, Portugalliam operarios rogavere, quod ut regiones sicut rus circum Villam Regiam sive Regalem incolas amitterent adduxit.

Numerus incolarum 

Maximae urbes omnes parvae sunt, cum provinciarum Hispanicarum capitibus collatae. Maxima communia Villa Regia sive Regalis, Aquae Flaviae et Pensus Regulae sunt.

Populositas in districtu dispersa est (paulum plus quam 51 inc./km²). Plerique incolae Meridionalibus in communibus (Villae Regiae, Sanctae Marthae Pennae Aquilonis, Sabulosae et Legione Spetima Gemina) vivunt. Territoria prope districtus caput et apud Durium. Pensus Regulae, apud Durium spissitudinem incolarum 212 inc./km² et Sanctae Marthae 128 inc./km² habet.

Circa 75% incolarum in suis viculis vivunt, multae domus totum per annum non habitatae sunt et aliquae desertae sunt.

Urbes districtus

Villa Regia sive Regalis 

Villa Regalis sive Regia (Lusice; Villa Real) multum suum numerum incolarum exodi ruralis gratiā auxit. Media in urbe Universitas Transmontanae et Durii Superioris (Lusice; Universidade de Trás-os-Montes e Alto Douro), nationali gradu praeclara, invenitur. Est etiam parvus aëroportus cum volatibus versus Olisiponem.

Aquae Flaviae 
Aquae Flaviae (Lusice; Chaves) secunda maior urbs in districtu est. Distat 60 chiliometra a Villa Regali et 15 chiliometra ab Hispanico limite. Est notissima est propter suum castellum, calidos fontes et Romanus pons apud Tamăcam (Lusice; Tâmega).

Notae 

Pagi Portugalliae