Valdensis (pagus)
Valdensis pagus (Francogallice: canton de Vaud) maximus quoad incolas partis Francicae Helvetiae est. Pagus Valdensis, cuius caput Lausonium sive Lousonna est, ad occasum solis spectat.

Pago Valdensi praeter Franciam hi pagi Helvetici finitimi sunt: Genava, Valesia, Berna, Friburgum, Novicastrum.

Sermo publicus 
In pago Valdense lingua Francogallica sermo officialis est.

Geographia 
Pagus Valdensis inter Alpes et Iuram ad septentrionem lacus Lemani situs est.

Historia 
Praeter urbem Lausonium agus Valdensis ad ducatum Sabaudiae usque ad annum 1536 pertinebat, cum Berna terras Sabaudicas pagi Valdensis cepisset. Bernensium gratia reformatio in pago Valdensi recepta est.

Inter bellos Napoleonis I anno 1803 pagus Valdensis indipendens factus est.

Institutiones

Gubernatio 
Facultas leges faciendi pertinet ad Magnum Consilium (Francice Grand Conseil) a 150 legatis populi constitutum et administrandi ad Civitatis Consilium ( Conseil d'État) a septem legatis constitutum.

Districtus 

Pagus Valdensis a die 1 Ianuarii 2008 in decem districtus divisus est:
Aigle, e communibus quindecim constitutus, incolis 42 924 anno 2014, cuius caput est urbs eiusdem nominis
Broye-Vully cuius caput est urbs Payerne
Gros-de-Vaud, e communibus 37 constitutus, incolis 42 103 anno 2014, cuius caput est urbs Echallens
Iura et Valdensis septentrionalis, e communibus 70 constitutus, incolis 87 453 anno 2014, cuius caput est urbs Eburodunum
Lausannensis, e communibus sex constitutus, incolis 158 138 anno 2014, cuius caput est urbs Lausanna
Lausannensis occidentalis, e communibus octo constitutus, incolis 71 232 anno 2014, cuius caput est urbs Renens
Lavaux-Oron, e communibus 18 constitutus, incolis 58 498 anno 2014, cuius caput est urbs Cully
Morgiensis, e communibus 62 constitutus, incolis 78 277 anno 2014, cuius caput est urbs Morgia
Noviodunensis, e communibus 47 constitutus, incolis 93 200 anno 2014, cuius caput est urbs Noviodunum
Riviera-Pays-d'Enhaut, e communibus tredecim constitutus, incolis 82 905 anno 2014, cuius caput est urbs Vibiscum
Fuerunt usque ad annum 2007 undeviginti districtus quorum nomina sequuntur:
Aigle
Aubonne, capite Aubonne
Aventicensis, capite Aventico, incolis 6 764 anno 2006
Cossonay, capite Cossonay, incolis 22 118 anno 2006
Eburodunensis, capite Eburoduno, incolis 36 335 anno 2006
Echallens, capite Echallens, incolis 22 107 anno 2006 
Grancio, capite Grancione, incolis 12 740 anno 2006
Lausannensis
La Vallée du Lac de Joux, capite Le Sentier, incolis 6 237 anno 2006
Lavaux, capite Cully, incolis 23 861 anno 2006 
Morgiensis
Moudon, capite Moudon, incolis 12 532 anno 2006
Noviodunensis
Orbe, capite Orbe, incolis 20 281 anno 2006
Oron, capite Oron, incolis 10 924 anno 2006
Payerne, capite Payerne, incolis 14 830 anno 2006
Pays-d'Enhaut, capite Château-d'Œx, incolis 4 537 anno 2006
Rolle, capite Rolle, incolis 12 891 anno 2006
Vibiscensis, capite Vibisco, incolis 70 566 anno 2006

Vici 
Chantuorus (Francogallice: Champtauroz)
Fanum Sancti Simphoriani (Francice: Saint-Saphorin-sur-Morges)

Castella 
 Castrum Quilonis (Francogallice: Château de Chillon)

Notae 

Alpes
Historia Sabaudiae
Iura Mons
Lacus Lemanus
!