Cyprinus carpio
Cyprinus carpio, Latinitate tardiore carpa, est divulgatus aquae dulcis species piscium subfamiliae Cyprininarum ordinis Cypriniformium, qui aquas eutrophicas in lacubus magnisque fluminibus Europaeis Asiaticisque petit. Multitudines ferae habentur exstinctione vulnerabiles ab International Union for Conservation of Nature, sed species domita est, atque in circumiecta per paene totum orbem terrarum introducta est (vide "aquaculturam"), et saepe habetur species invasiva, unde in indice centum mundi specierum maxime invasivarum perscribitur. Familia Cyprinidarum ex eo appellatur.

Taxinomia 

Speciei sunt duae subspecies.
 Cyprinus carpio carpio in multo Europae (praesertim in fluminibus Danuvio et Rha) endemicus est.
 Cyprinus carpio yilmaz in Anatolia in Turcia (praesertim circa Çorum).

Tertia subspecies, Cyprinus carpio haematopterus (carpio Amurensis), in Asia Orientali endemicus, olim agnoscebatur, sed auctoritates eum separatam tractant speciem nomine Cyprinus rubrofuscus. Cyprinus carpio et varii cognati Asiani morphologice puri meristica separari possunt, et genetice inter se differunt, sed progenies inter se gignunt. Cyprinus carpio cum Carassio aurato progenies gignere potest.

Historia 

Cyprinus carpio in Europa et Asia endemicus est: regio ubi carpae primum inveniebantur a media Europa ad Pontem Euxinum, Mare Caspium, et Lacum Oxianum extendebatur. Insuper constat carpas in interiore fluminis Danubii delta abhinc annorum 2000 fere habitavisse. Aevo Mesolithico homines ad Vlasac iuxta ripam Danubii superioris habitantes carpas crebriter consumebant ut ex aristis plurimis ibi repertis constat. Carpas Aristoteles Graece descripsit, sed e quo flumine nescimus. Anno fere 535 ad cenas regis Theoderici in Italia celebratis carpae in Danubio captae mittebantur. Antiquissima recepta culinaria e saeculo XIV nobis servantur, unum e Lutetia Franciae, alterum e Pechino Sinarum. Medio saeculo XVII Isaacius Walton carpas inter praecipuos pisces fluviatiles Angliae enumeravit.

In omnes orbis terrarum regiones praeter polos introductae sunt. Loco tertio ordinantur inter pisces crebrissime introductos. Carpiones cibo in multis regionibus prosunt, sed etiam pestes in aliis regionibus habentur.

Notae

Bibliographia 

 Fontes antiquiores
 ante 322 a.C.n. : 
 saec. III ineunte : Aelianus, De natura animalium 14.23, 14.26
 saec. II : Oppianus, Halieutica 1.101
 c. 220 : Athenaeus, Deipnosophistae 309a-b
 ante 537 :  ("Destinet carpam Danuvius")
 1653 :  ("The Carp is the Queen of Rivers: a stately, a good, and a very subtle fish")

 Eruditio
 
 
 
 

 De piscicultura
 "Poles forced to fork out more for Christmas carp as prices soar" in The Guardian (21 Decembris 2022)
 
 Peter J. Smith, S. Margaret McVeagh, Genetic Analysis of Carp, Goldfish and Carp-Goldfish-Hybrids in New Zealand (DOC Research and Development Series, 29). New Zealand Department of Conservation, 2005

 Praecepta culinaria
 1330 : 
 c. 1393 :  ("Galentine pour carpe" etc.)
 1654 : Iosephus Cooper, The Art of Cookery Refin'd and Augmented, containing an Abstract of Some Rare and Rich Unpublished Receipts of Cookery collected from the Practise of that Incomparable Master of These Arts, Mr. Jos. Cooper, Chiefe Cook to the Late King. Londinii: R. Lowndes  ("How to stew a carp ... How to make a carpe-pie")
 1658 : 
 1665 : 
 1796 : Yuan Mei, Suiyuan shidan (Sean J. S. Chen, ed. et interpr., 糟鯗 = Xiang in Wine-lees)

 Aliae encyclopaediae
 
 D'Arcy Wentworth Thompson, Glossary of Greek Fishes (Londinii: Oxford University Press, 1947) p. 135

Nexus externi 

 Pagina de Cyprino carpione apud Arkive.org.
 How to Farm Common Carp" (FAO Cultured Aquatic Species Information Programme, 2010) 

Cyprinus
Cyprininae
Pisces Americae Septentrionalis
Pisces Asiae
Pisces Coreae
Pisces culti
Pisces Europae
Species animalium
Taxa Linnaei
Taxa 1758