Rugenwaldia
Rugenwaldia, Rugenwaldum seu Rugenwalda, est urbs olim Hanseatica in Pomerania, saeculo tertio decimo condita, hodie ad palatinatum Pomeraniae occidentalis Poloniae pertinens.

Origo, nomen et situs 
Nomen ad locum hoc attinens primo perscriptum est anno 1215 in documento, quo Swantepolcus dux Pomeraniae terras quasdam in "terra Dirlova" locatas episcopo Caminensi dono se dedisse testificatur; quod documentum "datum Dirlov" notatur. Anno 1270 urbs primo locata est, secundo autem post destructionem anno 1312 iuxta ius Lubecense.

Theodisce urbs Rügenwalde dicitur. Toponymum Polonicum hodiernum Darłowo est, sed forma haec nominis huius ab anno tantum 1946 de iure adhibenda est; antea variationes multae in usu erant, exempli gratia Derłów, Dyrłów et Dzierzłów. Pars civitatis mari proxima Polonice Darłówko, Theodisce Rügenwaldermünde nuncupatur.

Rugenwaldia haud longe (ca. 2 km) a meridionali Maris Baltici litore sita est, prope locum ubi coniunguntur Vippera seu Wippera et tributarius eius, Polonice nunc Grabowa Theodisceque Grabow dictus, olim Latine Thra vel Vethra nuncupatus; unde etiam in insigni heraldico urbis duo flumina subtus gryphe monstrantur. 17 septembris 1497 maxima pars urbis a megacymate (vulgo tsunami) destructa est.

Monumenta

In ipsa urbe 
Inter monumenta aspectu digna primo ipsa dispositio viarum platearumque urbis notanda est, quae a Medio Aevo usque ad tempora nostra parum tantum mutata est, quod praesertim in via Wałowa seu Mauerstrasse cursum murorum antiquorum sequente patet, etiamsi de muris iam destructis nonnisi porta una remaneat. Forum in media urbe invenitur.

Praeterea enumerandae sunt tres ecclesiae stilo Gothico exstructae, quarum maxima (1540–1945 Lutherana, antea et postea catholica), Deo sub titulo B. Mariae V. dicata, ubi sarcophagi nonnullorum Gryphum osservantur, inter quos Erici Daniae, Sueciae et Norvegiae Regis, Rugenwaldiae anno 1459 mortui. Ecclesia sanctae Gertrudis, in colle orientem versus ab urbe vetere locata, formas hexagoni et dodecagoni simul exhibet atque symmetria axiali ad basilicam Sancti Sepulcri Hierosolymitanam (Ἀνάστασιν scilicet) refert.

Item castellum ducum Pomeraniae, curia municipalis saeculo duodevicensimo post incendium refecta, haud paucae domus veteres, sed etiam horrea latericia in portu annis 1908 et 1941 constructa.

Altare argenteum Rugenwaldense 

Inter praecipuos artis Pomeranae thesauros habetur altare argenteum Rugenwaldense, quod saeculo septimo decimo Philippus II et Bogislaus XIV (ultimus Pomeraniae dux) cum Elisabetha uxore parari iusserunt. Quod altare e retabulo ex hebeno facto atque e viginti septem toreumatibus argenteis consistit . In oratorio castelli Rugenwaldensis primo collocatum, anno 1806, castello in ruinam labente, in ecclesiam B.M.V. translatum est. Anno autem 1944, appropinquante exercitu Sovietico, laminae argenteae in aerario conditae sunt; e quibus tamen nonnisi octo post aliquot annos inventae sunt. Quae ex hoc altari supersunt in museo Stolpensi hodie osservantur.

Nexus externi 
Dispositio urbanistica urbis veteris (Polonice; zabytek.pl)
Organum ecclesiae B.M.V. (descriptio et imagines Polonice; musicamsacram.pl)

Notae 

Pomerania
Res geographicae Poloniae
Urbes hanseaticae