Anseres Capitolini
Anseres Capitolini, qui in Capitolino monte degebant, partes maioris momenti in historia Romanorum et mythologia agunt.

Argumentum
Historia anserum Capitolinorum ad primos annos quarti saeculi a.C.n. refertur, ad prima rei publicae tempora. Regibus Etruscis expulsis libera res publica Romana instituta erat, sed urbs Roma adhuc vulnerabilis fuit. Legenda bene nota narrant Romam anno 753 a.C.n. a fratribus geminis Romulo et Remo conditam esse, qui a lupa nutriebantur. Locus erat periculis expositus, cum exercitus confoederatorum populorum Latinorum et aliorum insidias parabant.

Dicuntur septem anseres Iunoni, tutelari deae, sacros vitas Romanorum servavisse. Namque nocte incepti Gallorum insidiosi, hostium irruptionem clandestinam audiverunt et clamore ingressuros hostes annuntiaverunt.

Qui clamor excitavit consularem Marcum Manlium, qui statim ad arma convocavit et defensionem moderabatur. Per audaciam defensorum Romanorum, impetus repulsus est, et Roma ab oppugnatione servata est.

Bestiae autem in heroes conversae symbolum vigilantiae ac promptitudinis factae sunt. Magnam venerationem adeptae sunt et saeculorum decursu in operibus artis et in depictionibus historicis saepe repraesentabantur. Legenda eorum per saecula protracta pars Romani patrimonii culturalis fiebant; festum agitur die 3 Augusti. Hodie in colle adhuc anseres invenire possis, quasi posteritatem illorum. Ita nexus cum historia Romana vivus colitur.

Fortasse historiuncula docet quod parvae creaturae quoque historiam mundanam mutare possunt. Quarum spiritus nos hortatur ut ipsi pericula prohibere et communitatem defendere velimus.

Versio compendiaria scholastica
Ecce Caroli Francisci Lhomond, magistri linguae Latinae saeculi XVIII, narratio:
In summum saxum evaserunt tanto silentio ut non solum custodes fallerent, sed ne canes quidem, sollicitum animal, excitarent. Anseres non fefellere, quibus in summa inopia Romani abstinuerant, quia aves erant Iunoni sacrae; quae res Romanis saluti fuit. Namque clangore anserum alarumque crepitu excitus, Manlius, vir bello egregius, ceteros ad arma vocans, Gallos ascendentes deiecit. Unde mos iste incessit ut solemni pompa canis in furca suffixus feratur; anser vero velut triumphans in lectica gestetur.

Notae

Bibliographia
Nicholas M. Horsfall: From History to Legend: M. Manlius and the Geese, 1987.

Nexus externi
Die Gallierkatastrophe in 100 Sekunden - pellicula brevis
"Rubbel die Gans! Mythen & Märchen"  - de anseribus in cursu temporum, apud: WAZ, 7.12.2020
quid in monte Capitolino inveniatur - e pagina orbibatis Romanis dedicata
narratio pro infantibus

Anser
Historia Romae