Iemenia
Iemenia, seu Iemen seu Iemenium, (Arabice اليَمَن) plenius res publica Yemenita seu Iemenitica seu Yemenitica seu Yemen(i)ensis (Arabice ﺍﻟﺠﻤﻬﻮﺭﯾّﺔ اليمنية) (apud veteres Arabia Felix appellata), est Asiae Occidentalis civitas sui iuris in Austro-Occidentali Paeninsulae Arabicae extremo sita. Terminatur terrā Arabiae Sauditae ab Septentrione atque Omaniae a Boreo-Oriente et mari Gibuto ac Erythraeae ab Occidente et etiam mari Somaliae a Meridiē. Magnam regionem maritimam apud Sinum Adenensem, aliam minorem apud Rubrum Mare ostendit; et, una cum Gibuto, fretum Portam Lacrimarum explorat quod ad Canalem Suesiensem ducit. Eius caput Sanaa, nationis occidente situm, et praecipuus eius portus Adana est.

Iemenia est una ex antiquissimis apud cunas civilizationis in Asia Occidentali.Antiquitate, haec civitas territorium in dicione Regnorum Sabae erat. Etiam est una apud primas civitates quae Islamum adoptaverunt et praecipuum theologiae Safica centrum quoque constituit. Praesens civitas Iemenitica nata est cum Res publica democratica popularis Iemenitica seu Iemenia Meridiana et Res publica Arabica Iemenitica seu Iemenia Septentrionalis die 22 Maii anni 1990 se coniunxissent. Huius civitatis res publica magnā instabilitate politicā depingitur, quae usque ad nostram memoriam pergit.

Ab anno 2015, bellum civile in Iemenia gestum est. Eodem anno, Arabia Saudita Iemeniae rationum mercatoriarum interclusionem fecit quae ei ciborum importationem impedit, quod incolis gravissimam perturbationem causavit in praesenti. Iemenia ex ordine 183 apud 191 nationes secundum indicem progressūs humani Nationum Unitarum anno 2021 collocata erat, cum indice progressūs humani 0,455 contra 0,383 anni 1990.

Etymologia
Vocabulum Yamnat in Arabicis Meridionalibus Antiquiis inscriptionibus de titulo unius e secundi Regni Homeritici (Arabice مملكة حِمْيَر et Homeritice 𐩢𐩣𐩺𐩧𐩣) regibus allatum est, cuius nomen est Shammar Yahr'ish II. Hoc vocabulum probabiliter ad meridionalia-occidentalia Paeninsulae Arabicae litora et ad meridionale litus inter Adanam (Arabice عَدَن) ac Adrramytam seu Chatramotitas seu Chatramitem seu Xaelos seu Hadramuttas (Arabice حَضْرَمُوتُ et Adrramytice 𐩢𐩳𐩧𐩣𐩩) referebat. Historica Iemenia multum maius territorium includit quam praesens natio, septentrionali ex Asire (Arabice عسير ) in meridionali occidentali Arabiā Sauditā in Dhofar (Arabice ظفار) meridionali in Omanā extendens.

Alia etymologia Iemeniam ex ymnt, ad litteram "Paeninsulae Arabicae Meridiem" significante, derivat et significative notione terrae dextrorsum utitur (𐩺𐩣𐩬).

Alii fontes Iemeniam arcte conexam esse ad yamn seu yumn, "felicitatem" aut "benedictum" significantia, asserunt, quia magna huius nationis pars fertilis est. Romani eam "Arabiam Felicem" nuncupaverunt, contra "Arabiam Desertam". Latini et Graeci scriptores antiquam Iemeniam "Indiam" referebant, quod ortum est e Persis, qui Abissenses, cum quibus congressi sunt, nomine gentis vicinae cutem obscurae, scilicet, Indorum, designaverunt.

Historia

Antiquitas

Iemenia unum antiquissima apud civilizationis centra in toto orbe terrarum est. Saltem e Millennio II a.C.n. hac in regione domicilium posuerunt gentes quae orogeneticis huius territorii singularibus fruebantur. Altitudinibus et perennis indolis aquis fluentibus abundans, Iemenia -e Semiticā radice <y-m-n> derivata, quae "dexterum" aut "meridionale" significat- vegetationis typum continet quae substantias circumdantibus a culturis valde appetitas efficit quae Graeci antiqui ἀρώμᾰτᾰ nuncupabantur et quae, synthetice, ad incensum referri possunt.

Huius territorii hydrographice afficiendi facultas, antiquissimis e temporibus, Sabaeos colonias hac in regione deducentes e soli fecunditate fructum ita capere sivit ut confirmetur Beduinum proverbium secundum quod Iemenia locus est ubi annonae provisiones innecessariae sunt, quia natura omnia offert.

Inter saeculum IX a.C.n. et saeculum VI in Iemeniā, evoluta sunt aliquot regna: Sabaea (Arabice سَبَأ et Sabaice 𐩪𐩨𐩱), Ausan (Arabice أوسان), Minaeum (Arabice معين et Minaice 𐩣𐩲𐩬), Cattabania (Arabice قتبان et Cattabanice 𐩤𐩩𐩨𐩬), Adrramyta seu Chatramotita seu Chatramitis (Arabice حَضْرَمُوتُ et Adrramytice 𐩢𐩳𐩧𐩣𐩩) et Homeriticum (Arabice حِمير et Homeritice 𐩢𐩣𐩺𐩧𐩣) et alia quae aliquot commercialibus centris dominabantur.

Iemenia ab Romanis antiquis Arabia Felix cognoscebatur lucrosum propter commercium. Augustus eam capere conatus est, sed expeditio prolapsa est. Circum annum 520, haec regio Aethiopico Regno Axōmitarum (Sabaice 𐩱𐩫𐩪𐩣, Aethiopice ac Amharice መንግሥተ አክሱም et Arabice مملكة أكسوم) et anno 570 Regno Persico Sassanidarum annexa est.

Deletā Mariabā (Arabice مَأْرِب et Austropalaeoarabice 𐩣𐩧𐩺𐩨 seu 𐩣𐩧𐩨), Sabaeorum metropoli, multi Sabaei, exeunte saeculo VI et ineunte saeculo VII, hanc regionem reliquerunt et in Africam Septentrionalem et Paeninsulae Arabicae septentrionem migraverunt.

Medium aevum

E saeculo VII, haec natio Caliphatuum fortunam secuta est, initio Omayadarum, deinde Abbasidarum; ubi Iemenia magnā autonomiā gavisa est propter suum periphericum locum, quod aliquot Islamicos haeriticos motūs e repressione auctoritatis Sunniticae -primum Damascenae, postea Bagdatensis- effugire sivit. Quamobrem, Charigitismus Ibaditicus et radicitus agens Alidismus -qui Zaydismus (Arabice زيدية) factus est- modo plus minusve placido asperis in Iemeniticis regionibus consederunt. Sicut reliqua Paeninsula Arabica, etiam Iemenia sub Aegypti limites agere coepit, quia Aegyptiaca orientalia litora Rubrum mare contingentia minores difficultates ad sustinendum acceptabilem commercium Iemeniticis cum regionibus ostendunt.

In Iemeniā ortae sunt locales dynastiae ortae sunt, e quibus memorabilissima est, inter saecula IX et XI, Zaydistica (Arabice زيدية), omnino reverens in Caliphatūs Abbasidarum contentionibus. In areā inter Dzanad (Arabice الجند) et Adrramytam seu Chatramotitas seu Chatramitem (Arabice حَضْرَمُوتُ) orta est in illo tempore dynastia Yufiridarum (Arabice بنو يعفر), quae propriam septentrionalem Iemeniticam muhafazam viā Ziyadiae (Arabice الزياديون) rectura erat, dum Siismus Zaydisticus et Siismus Ismailiticus-Fatimidicus hac in natione imperare coeperunt, qui ineunte saeculo 10 Aegyptum occupavisset.

Zaiditae, duce Yaḥyā ibn al-Ḥusayn al-Rassī -posthac al-Hādī ilā l-Ḥaqq cognito-, oasis Negrănae (Arabice نجران‎) dominationem acceperunt, quod genuit dynastiam, ex eius nomine Rassidarum nuncupatam, quae usque ad exeuns saeculum XIV superfuit.

Fatimidae (Arabice الفاطميون) interea bene in idoneo politico reti moliendo successerunt quod denique duxit in potestatem in Iemeniae meridie dynastiam Sulayhidarum (Arabice بَنُو صُلَيْح), inter annos 1047 et 1138, Fatimidis fidelem, quae Yufiridarum partes suscepit. Omnes apud Sulayhidas egregios, citanda est imprimis femina quae manū militari sui defuncti mariti,  ʿAlī al-Ṣulayḥī, imperium rexit, Arwā al-Sulayhi -"Domina Nobilis", Arabice ٱلسَّيِّدَة ٱلْحُرَّة, et etiam "Parva Regina Sabae", Arabice مَلِكَة سَبَأ ٱلصَّغِيْرَة, cognominata- quia magnā intellegentiā et animi fortitudine 50 annos, inter 1084 et 1137, regnavit.

Inter annos 1099 et 1173, Sanaa capta est a Hatimidis (Arabice بني حاتم), sultanis Hamdānensibus; dum ʿAlī b. Mahdī, cuius Islamus rebus Kharigisticis signatus erat, suum proprium imperium formare conabatur. Ad effugiendum hoc ex imminente pericolo, urbs Zabida (Arabice زَبِيد) auxilium ab illius temporis Fatimidarum veziro, Saladino, petivit, qui in Iemeniam suum fratrem Tūrān Šāh al-Muʿazzam ibn Ayyūb "ad pacificandam eam" misit.

Deinde, post Ayyubidarum gubernatorum seriem, Iemenia vassallae dynastiae Rasulidarum commissa est, quae se rectores haud aspernabiles ostenderunt, quia Iemeniam impulsū, etiam culturali architectonicoque, incitaverunt.

Aevum modernum

Medio saeculo XV, Ayyubidae a Rasulidarum servis militaribus seu Mamlucis et hostili familiā, Tahiridis, prehensae sunt, quae sunt apud dominos Dzubanenses et Miqrānenses.

Aevum contemporaneum
E saeculo XVI usque ad saeculum XX, Iemenia Imperii Ottomanici pars fuit -quamquam Zaidismus reapse intimas regiones regere perrexit- quod Aegyptum et Syriam ceperat et quod, propter aliquot causas -certe strategicas sed etiam spirituales- totā in Paeninsulā Arabicā dominari voluit, etsi Imperio Ottomanico satis fecit solum litoralibus in urbibus et, aliquibus momentis temporis, etiam meridionalioribus in locis dominari. 

Iemeniae septentrio independens ab Imperio Ottomanico anno 1918 factus est et anno 1962 ibi Res publica Arabica Iemenitica (Arabice الجمهوريّة العربية اليمنية) declarata est.

Anno 1839, Imperium Britannicum urbis Adanae portum occupaverat, ubi coloniam aliquibus protectoratibus cum Britannicā verā auctoritate circumdatam fecerat. Anno 1967, Britanni, expulsi a rebellibus viribus quas praesertim Aegyptus fovebat, recesserunt et in illis locis, anno 1970, stabilitum est Marxianum regimen, Res publica democratica popularis Iemenitica (Arabice جمهورية اليمن الديمقراطية الشعبية), etiam Iemenia Meridionalis seu Australis nuncupata. Anno 1978 coepit absolutistica gubernatio praesidis Alī ʿAbd Allāh Ṣāliḥ.

Seditionariae huius Austro-Iemeniticae gubernationis voluntates Iemenia Meridionalis seu Australis segregationem intra Paeninsulam Arabicam causaverunt. Absolutisticae huius regionis monarchiae se in periculum vocatae putabant, quia Iemeniam Meridionalem potentialium seditiosorum motuum praecursorem in suis ipsis regnis habebant. Quae, praesertim Arabia Saudita, Iemeniae Australis segregationi oeconomicae faverunt et armatas oppugnatorum globorum incursiones in Iemeniam Australem sustentaverunt ut Austro-Iemeniticum regimen divitias in sumptibus militaribus et defensivis vice progressūs oeconomici conferre cogeretur. Iemenia Meridionalis sive Australis actiones bellicas passa est quas Arabia Saudita Octobris anni 1968, Decembre anni 1969 ac Novembre anni 1970; Iemenia Septentrionalis Septembre Octobreque anni 1972 fecit et etiam Britannica aëroplana pyrobolis urbem Hawf (Arabice حوف) Maio anni 1972 verberaverunt. Oeconomicae difficultates magis magisque creverunt propter Canalem Suesiensem ex Iunio anni 1967 clausum -e quo portūs Adanae negotia pendebant- et electam privatorum ergolaborum manum fugatam, quia interior terra -praecipue deserta- limitatas opes habet. Non obstante hoc hostili mundo ambiente, Austro-Iemeniticum regimen adoptavit praecipuas politicas, sociales oeconomicasque reformationes: universalem educationem, gratuitam curationem medicam, formalem feminarum aequalitatem. Etiam gubernatio contra tribalismum pugnare conabatur. Hiatus inter vitae condiciones rurales et urbanas magnopere deminutus est; hoc regimen, cuius aliqui duces rure orti sunt, ut rus -non obstantibus parvā spissitudine incolarum et geographicā huius nationis dimensione- non negligeretur fecerunt. Nihilominus, saepii conflictūs inter intestinas gubernationis factiones denique credibilitatem labefecerunt.

Aliquos post negotiationum annos, die 22 Maii anni 1990 duae civitates Iemeniticae unicam in civitatem, praesentem Iemeniam, coniunctae sunt. Anni 1994 Iulio, aliqui officiales politicique Marxianae ideologiae homines Iemeniticae regionis meridionalis secessionem declaraverunt quae nomen "Rei publicae Democraticae Iemeniae" sumpsit, Adanā capite. Internationali sine agnitione, hic secessionis conatus per proelii hebdomades duas a gubernationis copiis elusus est. Magnae ultiones non fuerunt et amnestia secessionis studiosis bellatoribus et fautoribus sponsa est, exceptis ducibus, quorum plerique peregre fugere consecuti sunt. Paulatim gubernatio politicas reformationes exsecutus est ut novae rebelliones vitarentur, inter quas statutum est Praesidem Rei Publicae per suffragium populare eligi.

Die 27 Februarii anni 2012, Ṣāliḥ, post Ver Arabicum, formaliter propraesidi Abd Rabbuh Manṣūr Hādī potestatem cessit.

Die 22 Ianuarii anni 2015, cum praecipua Zaydistica minor pars allophyla, Huthi (Arabice ٱلْحُوثِيُّون), praxicopēma conata esset, praeses Abd Rabbuh Manṣūr Hādī et primus minister Khālid Baḥāḥ, homo inter praeteritum regimen et claros homines ex Vere Arabico ortos implicatus, abdicaverunt. Tunc huius nationis Constitutio munus praesidis ad interim praesidi Parlamenti concredit, muneri quod praestabat Ṣāliḥ, decessor de Abd Rabbuh Manṣūr Hādī. Propter constitutorii chai statum, meridionales administrationes regionales quattuor se centralis gubernationis iussa non oboedituras esse confirmaverunt.

Die 21 Februarii anni 2015, Hādī Sanaam relinquens in Adanam, suam natalem urbem et adminiculum in nationis meridie, venit. Statim transmissionem televisificam emisit ubi proprias abdicationes mendacii arguit, praxicopēma damnavit et suam propriam agnitionem sicuti Praeses constitutionalis Iemeniae clamavit.<ref>A Briano (Brian) Rohan, Hadi, a once-quiet leader of a fractious Yemen, strikes defiant pose by reclaiming presidency (Anglice), in U.S. News and World Report, die 22 Februarii anni 2015. URL inspectum die 19 Augusti anni 2023.</ref> Eiusdem anni Martio, Hādī Adanam "temporarium Iemeniae caput" professus est.

Die 25 Martii anni 2015, ut Huthorum progressus per Bellum civile Iemeniticum sisteretur, 150 000 peditum et 100 milites copiarum aëriarum Arabiae Sauditae -praecipuo subsidio Arabes apud nationes decem (Sinūs Persici eas, praeter Aegyptum, Sudaniam, Marocum et Iordaniam)- Huthorum loca admirabilissimo impetū nunquam ab Saudito regno facto percussit, et cuius evidens finis erat in munus Abd Rabbuh Manṣūr Hādī revocare, qui interim se Riadi recepit. Sic fuit hic incursus ut Arabia Saudita exiguum Siiticorum rebellium apparatum militare destruxerit et totum dominium Iemenitico in caelo consecuta sit.

Respublica Islamica Iraniae queri non cessavit, Arabiam Sauditam ut statim suum militarem interventum finiret admonens.

Octobre anni 2015, Amnestia internationalis relationem vulgavit ubi Arabiam Sauditam de sceleribus bellicis, praesertim de usū copiarum sparsilium missilium et de pyrobolorum iactū contra scholas et alios civiles scopos, imprimis in muhafazā Saadā (Arabice محافظة صعدة), ab Huthis tentā. Eiusdem anni die 26 Octobris et postridie Kalendas Decembres, Arabia Saudita Medicorum sine finibus valetudinaria duo Saadae (Arabice صَعْدَة) et in loco al-Ḥūbān pyrobolis verberavit. Anni 2016 Aprili, Custodia Iurum Humanorum Martio Arabiam Sauditam copiis sparsilibus missilium a Civitatibus Foederatis Americae fabricatis Mastabae usam esse denuntiavit, quae 107 civilium, apud quos pueri 25 erant, occiderunt, quod facit secundum gravissimum impetum per interfectorum numerum in Iemeniā. Per annum 2016, Arabia Saudita in lucem constans auxilium per arma pecuniamque aliquibus ex Occidentalibus nationibus -imprimis e Civitatibus Foederatis, Britanniarum Regno, sed etiam ex Italiā- recipere prolata est. Secudum Nationes Unitas, fere 9400 Yemeniensium per unum annum Saudito ex impetū (Martio anni 2015) occisi sunt, apud quos 2230 puerorum, et 16000 aliorum vulneratorum.

Prior praeses Alī ʿAbd Allāh Ṣāliḥ pridie Nonas Decembres anni 2017 per Proelium Sanaaënse contra Huthos occisus est.

Decembre anni 2017, Nationes Unitae amplius octo milliones hominum in famis discrimine propter portuum interclusionem esse indicaverunt. Amplius millio hominum praeterea cholerā affecti sunt secundum Consilium internationale Crucis Rubrae.

Nuntium Francico a Foedere iurum humanorum pridie Idus Maias anni 2019 factum organizationes republicā vacantes septemdecim reposuit quae minas petitionum iudicialium Francicos contra diurnarios Galfridum Livolsi ac Matthiam Destal, mediorum investigationis Disclose, et Benedictum Collombat, particulae investigatoriae e Radio France, deferebant, qui Francicorum armorum praesentiam Iemenitico in conflictū investigaverant et qui a Moderatione generali Securitatis interioris (Francice Direction générale de la Sécurité intérieure, Francicis siglis DGSI) auscultati erant intra prioris indagationis ambitum pro compromisso secreti de defensione nationali, quae ab aministratione publicā inchoata erat, intercessionibus a Ministerio publico rei defensionalis (Francice Ministère des Armées) petitis.

Maio anni 2022, secundum novam relationem ab iurum humanorum organizationibus tribus -Amnestiā internationali, Centro Europaeo pro iuris constitutionalibus humanisque (Anglice European Center for Constitutional and Human Rights, siglis Anglicis ECCHR), Centro Delàs pro studiis de pace (Catalanice Centre Delàs d'Estudis per la Pau)- typis editam, societas Airbus Defence and Space arma Emiratibus Arabicis Coniunctis et Arabiae Sauditae misit quae inter annos 2015 et 2021 usui fuerunt ut fierent impetūs contra valetudinaria, scholas, civiles homines; quae scelera bellica putantur. Secundum Nationum Unitarum fontes, paene 20 000 hominum amplius 25 000 aëriis incusionibus a coalitione factis interfecti aut vulnerati essent et 2,5 milliones hominum loco moti sunt in Iemeniae intestina ex anno 2015. Praeterea, haec tres organizationes Hispanico a gubernio petiverunt ut independens investigatio a peritis de iure internationali de iuribus humanis ducta cieretur et ut omnes licentiae ad servanda exportandaque aëroplanorum incursitantium partes elementaque suspenderentur.«SPANISH ARMS EXPORTS AND ALLEGED WAR CRIMES IN YEMEN» (Anglice), in PDF. Inspectum die 28 Augusti anni 2023.

Iunio anni 2022, typis editā relatione de Hispanicorum armorum participatione in bello Iemenitico, organizationes tres iura humana defendentes -ECCHR, Mwatana, Sherpa International- Francicis armorum societatibus -Dassault Aviation, Thales Group, MBDA- litem Lutetiae intenderunt, adiuvante Amnestiā internationali, quia Arabiae Sauditae et Emiratibus Arabicis Coniunctis et Arabiae Sauditae arma vendiderant quae usui fuerant in bello civili Iemenitico.«Yémen: trois entreprises françaises visées par une plainte pour «complicité de crimes de guerre»» (Francice), in Le Monde. Inspectum die 28 Augusti anni 2023.

Geographia

Iemenia fere tota in Asiā Occidentali sita est, in meridiana Paeninsulae Arabicae parte quae hanc paeninsulam cum Africa Orientali coniungit. Terminatur a Septentrionibus Arabiā Sauditā, Rubro Mari ab Occidente, Sinū Adenensi ac Canalis Guardafuiensis (Somalice Marinka Gardafuul et Arabice مضيق غواردافوي) a Meridiē et Omanā ab Oriente. Extensa est 555000 km2 seu 214287 milia passuum quadratorum, a gradū 12 latitudinis septentrionalis usque ad gradum 19 eiusdem latitudinis a gradū 42 longitudinis orientalis usque ad gradum 55 eiusdem longitudinis, sita gradū 15 latitudinis septentrionalis et gradū 48 longitudinis orientalis.

Nonnullae Rubri Maris insulae; sicuti Malichi Insulae (Arabice جزر حنيش et Tigrinyice ደሴታት ሃኒሽ), Insula Kamaranensis seu Camarana Insula seu Camarao (Arabice كمران) et Diodori Insula (Arabice بريم), non minus quam Dioscoridis Insula seu Zocotora (Dioscoridice ماتڸ دسقطري, Arabice سقطرة) in Mari Arabico, ad Iemeniam pertinent; quarum maxima Dioscoridis Insula seu Zocotora est. Harum insularum multae vulcanicae sunt; verbi gratiā, Exusta seu Catacecaumenē seu Combusta insula (Arabice جزيرة جبل الطير) eruptionem vulcanicam anno 2007 et antea anno 1883 habuit. Quamquam continentalis Iemenia in Paeninsulae Arabicae meridiē sita est et ergo est Asiae pars non minus quam Malichi Insulae et Diodori Insula in Rubro Mari Asiae sociantur, archipelagus Dioscoridis seu Zocotorae -quae Oriente a cornū Somaliensi situm est et est multo propius Africam quam Asiam- geographice biogeographiceque Africae sociatur. Dioscoridis Insula seu Zocotora ad Canalem Guardafuiensem et ad Somaliense mare spectat.

Regiones climaque

Iemenia geographice dividi potest praecipuas in regiones quattuor: septentrionales litorales planitiēs, occidentales planitiēs montanas, orientales planitiēs montanas, ad orientem Quadrantem Vacuum (Arabice الربع الخالي). Theama seu Tehama (Arabice تهامة) -scilicet "terrae ardentes" seu "tellus ardens"- aridissimam aequissimamque litoralem planitiem iuxta totum Iemeniticum Rubri Maris litus format. Non obstante hac ariditate, aliquot lacunarum praesentia hanc regionem valde paludosam et solum idoneum generandis malariae anophelibus facit. Lata corniculata harenosa thinia adsunt. Evaporatio in Theamā seu Tehamā sic magna est ut e planitiebus montanis rivi nunquam mare attingant, sed amplis aquae subterraneae copiis contribuunt, quae hodie exercentur agriculturali usui. Prope oppidulum Madar (Arabice مدار), circa 50 chilometra seu 30 milia passuum ad Sanaae septrentriones distans, dinosauriorum ichnogrammata inventa sunt, quae hanc aream caenosam planamque olim fuisse indicant. Theama seu Tehama abrupte terminatur in occidentalium planitierum praerupto loco. Haec area, nunc valde gradata ad explenda cibi quaesita, maximam praecipitationem in Arabiā accipit, quae e 100 mm seu 3.9 unciis per annum in 760 mm seu 29.9 uncias circiter Taizzum (Arabice تعز) et amplius in 1000 mm seu 39.4 uncias Ypi sed altam propter evaporationem in Theamā seu Tehamā nunquam mare attingunt.

Mediae planitiēs montanae ampla altaque oropedia altitudinem 2000 metrorum seu 6562 pedum superantia sunt. Haec area siccior occidentalibus planitiebus montanis propter umbrae pluviometricae effectum, sed satis pluviae madidos per annos latis culturis adhuc accipit. Aquae collectio possibilem tritici et hordei culturam reddit. Sanaa hac in regione est. Celsissimus locus in Iemeniā et Arabiā Mons Prophetae Scioaib (Arabice جبل النبي شعيب), circa 3666 m seu 12028 pedum editus, est.A McLaughlin, Daniele (Daniel) (Kalendis Februariis anni 2008). Yemen (Anglice). Bradt Travel Guides. p. 3. ISBN 978-1-84162-212-5.

Iemenitica deserti Quadrantis Vacui (Arabice الربع الخالي) pars oriente multo demissior est, plerumque infra 1000 m seu 3281 pedum altitudinem et vix pluit. Hanc regionem Beduini camelorum pastores solum incolunt.

Biodiversitas

Iemeniae sunt terrestres oecoregiones sex: Paeninsulae Arabicae litorale nebulosum, Zocotorae Insulae xerici frutici, Austroccidentalis Arabiae montis radicum savana, Austroccidentalis Arabiae montanae silvae, Desertum Arabiae, Rubri Maris Nubo-Sindianum tropicum deserum et semidesertum.

Iemenitica flora mixtura inter Africam Sudanicam geographicam plantarum regionem et Saharo-Arabicam regionem est. Sudanicum elementum -relative altā pluviarum summā depictum- in occidentales montes et planitierum montanarum partes domitatur. Alterā ex parte, Saharo-Arabicum elementum in litorales planitiēs, orientales montes et orientales septentrionalesque desertas planitiēs dominatur. Alta Iemeniticarum plantarum centesima ratio ad tropicas Africas Sudanicarum regionum plantas pertinet. Apud Sudanici elementi speciēs, memorandae sunt haec: Ficus spp., Acacia mellifera, Grewia villosa, Commiphora spp., Rosa abyssinica, Cadaba farinosa inter alias. Apud Saharo-Arabicas speciēs, memorandae sunt haec: Panicum turgidum, Aerva javanica, Zygophyllum simplex, Fagonia indica, Salsola spp., Acacia tortilis, A. hamulos, A. ehrenbergiana, Phoenix dactylifera, Hyphaene thebaica, Capparis decidua, Salvadora persica, Balanites aegyptiaca, inter alias. Saharo-Arabicarum specierum multae endemicae amplae harenosae litorali planitiei (Theamae seu Tehamae) sunt.

Apud faunam, Panthera pardus nimr, quae montes incolere posset, hic rara habetur.

Civilitas
Iemenia res publica dibuleutico cum parlamento est. Secundum Constitutionem anni 1991, praeter Praesidem (Arabice رئيس) 301 subsellia legumlatorum Conventui Legatorum (Arabice مجلس النواب) et 111 socii Concilii Consultivi (Arabice مجلس الشورى) eligi possunt. Praeses (Arabice رئيس) dux civitatis et Primus minister (Arabice رئيس وزراء) dux rectionis est. Sanaae, Concilium Politicum Supremum (Arabice المجلس السياسي الأعلى) -internationaliter non agnitum- rectionem format.

Constitutio anni 1991 ut Praeses suffragio populari saltem duorum candidatorum saltem a Parlamenti sociis quindecim probatorum eligatur praevidet. Primus minister, vicissim, a Praeside nominatur et duabus Parlamenti tertiis partibus probandus est. Praesidis muneris tempus annos septem sed Parlamenti muneris tempus annos sex durat. Suffragium universale est eis qui maiorennitatem (18 annorum) attacti sunt, sed solum musulmani ius suffragii habent.

Symbola nationalia

Vexillum nationale Iemeniae die 22 Maii anni 1990 instituta est, cum Iemenia Septemtrionalis et Iemenia Meridionalis se coniunxerunt. Fasciarum rubrae superioris, albae mediae et nigrae inferioris exemplar etiam in harum pristinarum nationum vexillis non minus quam in Aegypti, Syriae, Iracae vexillis se ostendebat, quia Panarabismum denotat. Secundum officialem descriptionem, color ruber martyrum sanguinis fusionem unitatemque, color albus splendidum tempus futurum et color niger tenebrosum praeteritum tempus significat.

Alterā ex parte, insigne Iemeniae auream aquilam cum membranā inter ungues ostendit ubi scriptum est huius nationis nomen Arabice,  الجمهورية اليمنية. Aquilae pectus scutum coffeae plantas et Moles Mariabae (Arabice سَدّ مَأْرِب) et infra caeruleas fluctuantes fascias quattuor ac albas tres depingens continet. Hastae, ab aquilae sinistrā et a dexterā, vexillum Iemeniae firmant.

Denique, hymnus nationalis Iemeniae -"al-Jomhuriyah al-Mottaḥedah''" (Arabice الجمهورية المتحدة), scilicet "Respublica Unita", nuncupatus-, ab Abdullā Abdulwahhab Nu'man scriptus et ab Ayub Tarish Absi compositus, Rei publicae democraticae popularis Iemeniticae sive Iemeniae Meridionalis sive Australis hymnus fuit et totius Iemeniae hymnus post unificationem anno 1990 factus est.

Extera negotia

Iememiticae extera negotia historice strategicā positione in australi Paeninsulae Arabicae extremitate affecta fuerunt, quod hanc nationem praecipuum elementum locali in politicā reddit. Iemenia temporis spatia unitatis et divisionis experta est, quae in eius exteris negotiis affectionem mutavit. Iemenia coniunctim longos fines cum Arabiā Sauditā habet et negotia hoc cum regno et adiutoria et conflictuaria sunt. Arabia Saudita Iemeniticis in intestinis conflictibus involuta est et praecipuum elementum in conatibus stabiliendae Iemeniae est. Iemenia etiam praecipuus fons in regionali de imperio certamine inter Arabiam Sauditam et Iraniam est. Re verā, Huthi rebelles ab Iraniā adiuvati esse arguuntur, quod in contentiones Iemeniticis exteris negotiis cum suis nationibus vicinis induxit. Ceterum, Civitates Foederatae Americae complexa negotia cum Iemeniā habuerunt, auxilium Iemeniticae rectioni antitromocraticis conatibus contra globos sicuti Al-Qāʿida suppeditantes. Nihilominus, Bellum civile Iemeniense in Statunitensium rationibus politicis mutationes induxit. Nationes Unitae active involutae deditaeque sunt in tentandis pacis condicionibus Iemeniae et in praebendo auxilio humanitari huic nationi propter bellum destructae. Iemenitica igitur extera negotia penitus praesentibus angustiis humanitaribus afficiuntur, quae oculos omnium nationum in se converterunt pervulgatum ob dolorem et angustias rei frumentariae. Denique Iemeniae positio apud Rubrum Mare et Fretum Portam Lacrimarum hanc nationem praecipuum elementum maritimae huius regionis securitati reddit. Quamobrem, hic conflictus sollicitudines de decretoriorum maritimorum cursuum securitate generavit.

Copiae militares

Iemeniticae copiae militares (Arabice الْقُوَّاتُ الْمُسَلَّحَةُ الْيَّمَّنِيَّة) ab Exercitū Iemenitico, Classi navium Iemeniticā (Arabice القوات البحرية اليمنية والدفاع الساحلي) et Classi aëriā Iemeniticā (Arabice القوﺍﺕ الجوية ﺍﻟﻴﻤﻨﻴـة) constituuntur. Magna nova copiarum militarium ordinatio in usū est; copiae militares unificatae e defensionis aëriae unico sub iussū est. Classis navium Adanae stationem habet et totae copiae militares 401 000 militum suo munere fungentium possident. Copiarum militarium praefectus Marescalcus Abd Rabbuh Manṣūr Hādī, qui etiam est Praeses Iemeniticus. Militarium operariorum numerus relative altus est; reverā, Iemenia secundum maiorem exercitum in Paeninsulā Arabicā habet. Anno 2012, aestimati sunt copiarum activarum hi numeri: exercitus 390 000 militum; classis navium 7000 militum et classis aëria 5000 militum habebat. Septembre anni 2007, administratio Iemenitica obligatoriam militiam recuperatum iri nuntiavit. Defenionis Iemeniticae impensa, quae anno 2006 6,6 % publicae sumptuum existimationis constituebat, alta in brevi termino mansura est, quia minae intestinam contra securitatem crescere pergunt. Anno 2012, Iemenia 5 625 256 hominum activā in defensione involutorum habebat.

Iustitia et iura humana
Parlamentum legisferum organum est et potestas iudicialis autonoma est. Secundum Constitutionem, solum mortis damnatio Praesidi probanda est, qui etiam organum inspiciendi iudicum consilii regit. Maximum Organum Iudiciale est Supremum Iudicum Collegium. Islamus religio publica est et Lex Sharia adhibita est. Stricta huius legis impositio multa iura humana, sicuti libertatem religionis, negare inducit. 

Aetas consensūs cum homo quidam legaliter annuendi coitūs potens putatur prioribus e annis quindecim ad pubertatis initium, scilicet ad annos novem, anno 1999 reducta est. Minorennium puellarum quae uxores ducuntur proportio 37% in Iemeniā, quae a Somaliā, cum 45%, solum superatur. Hoc contextū, ineunte anno 2008, casus puellae Nuǧūd ʿAlī (Arabice نجود علي), decem annos natae, quae a marito, eā annos 22 maiore, discessum in iudicium vocavit titulos actorum in toto orbe terrarum occupavit. Exeunte Februario anni 2009, Parlamentum Iemeniticum legem probavit quae aetatem minimam ad matrimonium ineundum 14 annis statuebat. Nihilominus, huic legi Iemeniticorum religiosorum hominum clarorum grex adversatus est, qui eam Shariae inconsentaneam descripsit.

Homosexuales actūs poenā digni sunt, quorum punitiones e mulctis et flagelli ictibus in poenam capitalem viris cum viris iacentibus comprehendunt.

Iemenia est una apud civitates ubi mutilatio genitalium muliebrium fit. Anno 1997, circa 22.6 centesimae feminarum inter 15 et 49 annos natarum affectae erant. Quamquam Iemenia Conventionem de abroganda omnis generis discriminatione mulierum anno 1984 ratam fecit, 50% feminarum nuptarum violentiam pati aestimantur. Iemenia quoque optionale protocollum Conventionis de Iuribus Impuberum Nationum Unitarum ratum fecit, quod pueros in militiam armatos per conflictūs conscribere vetat.

Alterā ex parte, libertas exprimendi et libertas imprimendi tutae non redduntur; reverā, diurnarius in custodiā in Iemeniā habetur et, die 22 Ianuarii anni 2018, diurnarius Mahometus Al-Qadesi in Iemeniā interfectus est et eius interfectio eius operibus diurnariis conexa esse monstrata est.

Administrativae divisiones

Ex exeunte anno 2004, Iemenia divisa est in muhafazas (Arabice ) seu praefecturas viginti -quarum ultima creata muhafaza Raima est- iuxtā cum municipio uno "Amānā Capitali" (Arabice أمانة العاصمة ) nuncupato, quod constitutionale caput Sanaam continet. Additicia muhafaza -Dioscoridis Insula seu Zocotora- Decembre anni 2013 creata est, quae antea Chatramitis seu Chatramotitae seu Adrramytae seu Xaelorum seu Hadramuttarum pars erat.. Muhafazae seu praefecturae (Arabice محافظة) vicissim in mudiratūs seu districtūs (Arabice مديرية) 333 dividuntur, qui in subdistrictuum 2 210 et, denuo, in villagiorum 38 284 subdividuntur (ex anno 2001).

Anno 2014, consilium constitutionale Iemeniam in regiones (Arabice أقاليم) sex -quattuor Septentrionibus, duas Meridiē, capite Sanaā quamvis extra regionem- divisuram esse decrevit, quod foederale rectionis exemplum crearet. Hoc foederale Postulatum unum elementorum fuit quod in subsequens Huthorum praxicopēma contra gubernium induxit.

Demographia

Iemeniticus numerus incolarum 33 milliones anno 2021 aestimatus est, cum 46 % incolarum minus quam 15 annos natorum et 2,7 % magis quam 65 annos natorum. Anno 1950, erant 4,3 milliones. Anno 2050, numerus incolarum usque ad 60 milliones aucturus esse aestimatur. Iemenia altum indicem fertilitatis, 4,45 puerorum per feminam, habet; qui hanc nationem loco 30 in toto orbe terrarum collocat. Sanaae incolarum numerus cito auxit circiter e 55 000 anno 1978 in fere unum millionem exeunte saeculo XXI.

Gentes
Cum priores civitates Iemenia Septentrionalis et Iemenia Meridionalis statuerentur, plerique habitantes minoritates discesserunt. Iemenia magnopere tribalis societas est. Sunt etiam hereditarii castarum greges urbanis areis sicuti Almuhamashīni (Arabice المهمشين) seu Akhdāmi (Arabice الأخدام). Sunt quoque Iemenitae Persicae stirpis. Secundum al-Muqaddasī, Persae maximam incolarum partem Adanae saeculo X formabant.

Iudaei Iemenitae (Arabice اليهود اليمنيون et Hebraice יהודי תימן) olim ingens minoritas in Iemeniā fuerunt, diversā cum culturā ab aliis Iudaicis communitatibus totius orbis terrarum. Quorum plerique in Israëlem medio saeculo XX post Iudaicum exodum ex Arabicis Musulmanisque civitatibus et Operationem Tegetem Volantem (Hebraice כנפי נשרים et Arabice عملية بساط الريح) migraverunt. Aestimatorum 100 000 hominorum ex Indicā origine meridionali in nationis parte circum Adanam (Arabice عدن), Moqualam (Arabice المكلا), Xaelem (Arabice الشحر), Lagos (Arabice لحج), Mocham (Arabice المخا) et Hodeidam (Arabice الحديدة) confluunt.

Plerique clari Arabicae progeniei Indonesii, Malaesiani et Singapurenses sunt Xaeli seu Hadramuttae (Arabice حضارم) cum origine meridionali in Iemeniā in litorali Chatramitis regione. Hodie sunt fere 10 000 Hadramuttarum in Singapurā. Hadramuttae in Asiam Austro-orientalem, Africam Orientalem et Subcontinentem Indicam migraverunt.

Mahchil populus (Arabice بنو معقل) Arabicarum Beduinarum tribuum, ex Iemeniā ortarum, collectio fuit quae ad occidentem per Aegyptum migravit. Aliqui Iemeniticorum Arabum globi ad meridiem in Mauritaniam se flexerunt et, exeunte saeculo XVII, totum in territorium domitati sunt. Qui etiam totum per Marocum et Algerium non minus quam alias per Africae Septentrionalis nationes inveniri possunt.

Iemenia Arabum et linguae Arabicae ortus est; Catanitae seu Katanitae (Arabice قحطانيون) Arabes -primigenii Arabes- ex Iemeniā orti sunt.

Arabicam secundum traditionem, Ismaël, Abrahami filius, uxorem duxit feminam e Gorrhamitarum (Arabice جرهم) tribū.

Iemenia unica natio in Paeninsulā Arabicā quae duo internationalia pacta ab annis 1951 et 1967 originem trahentia de protegendis profugis obsignavit. Iemenia 124 600 exsulium et asylum quaerentium anno 2007 recipiebat. Exsules et asylum quaerentes in Iemeniā incolentes praesertim e Somaliā (110 600), Irācā (11 000), Aethiopiā (2 000) et Syriā. Praeterea, amplius 334 000 Iemeniticorum intra nationem e loco propter conflictum moti sunt.

Diaspora Iemenitica valde vicinā in Arabiā Sauditā, ubi inter 800 000 et unum millionem Iemeniticorum habitant, et in Britanniarum regno, domicilium inter 70 000 et 80 000 Iemeniticorum, densatur.

 Adana
 Historia Iemeniae
 Vexillum Iemeniae

Notae

Civitates sui iuris
Condita 1990
!