Libertus
Libertus est qui prior servus, postea manumissus vel liberatus est. Omnes culturae humanae quae servis usae sunt, libertis providebant.

Liberti apud Romanos

Libertus apud Romanos fuit  servus post manumissionem, qui nihilominus domino priori, suo patrono, etiam tum subiectus erat; libertus tunc fuit cliens, et officia nonnulla praestare debuit, exempli gratia cotidie dominum convenire et ei suffragiis adesse. Filii tandem libertorum fuerunt cives cum omnibus civium iuribus.

Liberti clari aut potentes
Quamquam fuissent humili natu, nonnulli liberti gloriam et potentiam adepti sunt:

 Marcus Tullius Tiro, Marci Tullii Ciceronis secretarius, qui notas Tironas invenit, i.e., stenographiam.

 Tiberius Claudius Narcissus, potens Claudii imperatoris libertus.

 Gaius Iulius Callistus, qui etiam multa apud Claudium potuit.

Liberti commenticii
 Trimalchio est libertus dives in fabula "Satyricon," quam Petronius scripsit; Trimalchio permulta possidet, sed omni humanitate caret.

Apud Americanos
In Civitatibus Foederatis Americae, liberti fuerunt priores servi qui liberati sunt ante vel per Bellum Civile Americanum.

Cliens
Patronus

Servitus

fr:Affranchissement#Rome antique