Historia de duobus amantibus
Historia de Duobus Amantibus est liber scriptus anno 1444 a Papa Pio II, olim Aenea Silvio Piccolomini, qui saeculo XV popularis apud nobiles erat. Praeclarus est ut primus liber eroticus illorum temporum, plenus imaginum libidinosarum. Est non tantus obscoenus quantus sunt posteriores, certus praecursor rerum eroticarum libidinosarumque fuit.

Opus fabulosum amorem Lucretiae et Euriali narrat. Saenae Iuliae, Lucretia, uxor Menalai, spexit virum Eurialum, qui in itinere cum duce Austriae fuit, et eum adamat;  simul ac spexit eam, Eurialus redamat.  Etiamsi imprimis nolunt amorem indulgere, epistolas amatorias inter se mittunt.  Tandem in eodem lecto coeunt, inscio Menelao.

Multae versiones multarum linguarum per saecula scribuntur.  Nicolaus von Wyle anno 1477 theodisce, Ioannes Floridus anno 1493 francogallice vertit.  Versiones anglicae proximo saeculo apparuerunt.

Bibliographia 
 Boulting, William.  Aeneas Silvius:  Orator, Man of Letters, Statesman, and Pope.  Londini:  A. Constable, 1908.
 Pirovano, Donato.  Enea Silvio Piccolomini:  Historia de Duobus Amantibus, editio cum versione Italiana.  Alessandria:  Edizione dell' Orso, 2001.  ISBN 88-7694-554-7
 Rotondi Secchi Tarugi, Luisa, ed. Pio II e la cultura del suo tempo, atti del I convegno internazionale.  Mediolani:  Guerini e Associati, 1991.
 Segonds, Alain-Philippe. Histoire des deux amants, editio cum versione Francogallica.  Lutetiae:  Les Belles Lettres, 2012.

Nexus externi 
Textus Historiae De Duobus Amantibus fasciculo extractabili
 fasciculo extractabili, recensioni aliae
Textus apud Bibliothecam Augustanam

Mythistoriae Latinae
Litterae Latinae Renascentes
Italiae scripta
Scripta 1444