Bryonia
Bryonia (Graece ) est genus familiae cucurbitacearum, quae omnes sunt herbae perennes vitium similitudine. Bryoniarum sarmenta exilia longis internodiis geniculata erepunt. Acinis sucus est rubens, qui postea crocinus fit. E radice, quae grandis, alba raphanique similis initio est, caules asparagi satis similes exeunt. Folia pampinea ad magnitudinem hederae dividuntur. Palmites et claviculae et folia bryoniae omnino simillima sunt vitis domesticae.

De usu bryoniae 
Constat bryoniam esse venenosam, attamen diutissime medendi consilio adhibita est. 
Caules bryoniae decocti et diureticae et laxativae sunt virtutis, at iusto iure quaeri potest, num medicamentum morbo gravius fuerit. Secundum medicos antiquos folia caulesque bryoniae corpus exulcerant; itaque massam ex his factam phagedaenis et gangraenis inlinere solebant.
Sucus psoris et lepris inlitus cutem creditus est exulcerare et sanare, sed haec curatio serio dissuasa hodie usu dimota est. Virtus autem suci depilatoria iam pridem coriorum confectoribus notissima fuit, et ideo bryonia etiam herba coriaria ab antiquis appellata est. Sucus cum tritico coctus opinione dictus est nutricibus abundantiam lactis efficere. Hodie autem nemo hac vi galactagogica bryoniae utitur, nec vero iam quisquam ad vim huius emmenagogicam decurrit. 
Radice praecipue usi sunt medici antiqui contra permulta vitia cutis sicut varos, lentigines, cicatrices, sugillationes, suppurationes. Bryoniae radices in potum concoctae etiam serpentium ictibus adhibitae sunt. Etiam comitialibus, mente commotis, vertigine laborantibus dari solebat sorbitio e radice bryoniae facta.
Ecligma e bryonia factum contra suspirium, vulsa, rupturas laterisque dolores olim adhibebatur, nunc autem noxium putatur.
Hodie autem bryonia medendi consilio adhibita in desuetudinem adeo abiit, ut nemo iam nisi forte aliquis ad homoeopathiam inclinatus ad virtutes huius herbae decurrat.

Chemica quaedam 
Bryoniae insunt permultae materiae acri gustu effectuque venenifero, sicut bryoninum, bryoamaridum aliaque glucosida, bryonicinum aliaque alcaloidea, saponinum (in seminibus), lycopenum (vis baccarum fulvo colore inficiens).

De etymologia et mythologia 
Bryonia est nomen ab lingua Graeca mutuatum. Nomen Graecum  est a verbo  'germino, pullulo; floreo' derivatum. 

Vocabulum bryoniae est praesertim a medicis antiquis a saeculo fere primo p.C.n. usurpatum, cum alioquin melothrum () sive vitis agrestis () appellaretur. Alioquin autem haec herba vitis alba () appellata est. Bryonia, quamquam vitis non est, tamen vitis vulgo dicta, quippe quae vitis satis similis videretur. Sunt aliae quoque herbae, sicut hedera et milax, quae ex vitis similitudine Dionyso sacrae habebantur. Euripides in Bacchis thiasum baccharum facit Thebas hisce verbis hortantem:

Itaque Dionyso, deo vitisatori, non solum vitis vinifera placet, sed etiam aliae herbae eum delectant vitis modo claviculis scandentes racemisque baccas praebentes viridibusque sarmentis pullulantes. Hedera et milax eius sunt generis nec non bryonia, ad quam  illud alludere videtur.

Notae

Bibliographia 
 Oobayashi, K., Yoshikawa, K., Arihara, S. (1992) Structural revision of bryonoside and structure elucidation of minor saponins from Bryonia dioica. Phytochemistry 31, 943–946. 
 Ripperger, H. (1976) Isolierung und struktur der cucurbitacine aus Bryonia dioica. Tetrahedron 32, 1567–1569.
 Scarborough, J. (1978) Theophrastus on Herbals and Herbal Remedies. Journal of the History of Biology 11, 353-385.
 Tunmann, P. (1964) Über das Bryoamarid aus der Wurzel von Bryonia dioica Jacq. Arzneimittelforschung 14, 1366.

Nexus externi 

 De bryonia 
 De bryonia homoeopathica 
 De bryonia alba 

Genera plantarum 
Cucurbitaceae
Taxa Linnaei