Maia (Portugallia)
Maia (Lusice Maia) est urbs et municipium Lusitanicum in Districtu Portu Cali (Lusice Distrito do Porto), in Regione Septemtrione (Lusice Região Norte) et Subregione Magno Portu Cali, propemodum cum 40 000 incolarum. Etiam ad Territorium Urbis Portus Calis Magnum (Lusice Grande Área Metropolitana do Porto) pertinet.

Municipii sedes est cum 82,99 km² areae et cum numero incolarum 135 306 incolarum anno 2001, in paroecias decem subdivisa. Municipium a Septemtrione municipiis Villā Christophori (Lusice; Trofa) ac Sancto Thyrso (Lusice Santo Tirso), ab Oriente Valli Longo (Lusice; Valongo), ab Austroriente Gundemaro (Lusice Gondomar), a Meridie urbe Portu Cali (Lusice Porto), ab Austroccidente Matesino (Lusice Matosinhos) et a Boreoccidente Villā de Comite (Lusice Vila do Conde) terminatur. Praeter urbem Maiam, municipium oppida tria possidet, quae sunt: Villa Moraria (Lusice Moreira), Castellum Maiae (Lusice Castêlo da Maia) et Sancta Marya Aquis Sanctis (Lusice Águas Santas).

Historia 
Locus ubi hodie municipium invenitur incolas habet millenniis abhinc, cum inventa sint vestigia a Palaeolithico incipientia. Multibus regionis montibus iam exsistebant Aetatis Ferreae hamella. Agrorum ubertate et opium opulentiā attracti, Romani visibilia suae occupationis signa quoque hic reliquere.

Medio saeculo tertio decimo iurisdictio Maiata ex urbe Portu Cali usque ad Flumen Ave (Lusice Rio Ave), e mari usque ad montes patebat. Anno 1304, attamen, Terrae Maiae (Lusice Terras da Maia) in terminum Portum Cale (Lusice termo do Porto) integratae sunt, perdendā administrativā et politicā autonomiā. Anno 1360, instituti sunt donatarii in regione et, illo anno, Rex Dominus Petrus I dominatum Azuraram (Lusice; Azurara) cum iurisdictione Maiae Infanti Domino Dionysio, suo filio, donavit.

Huius municipii historia quoque nationalitati conditae arcte conexa est. Aliqui auctores ut princeps Alphonsus Henricus iuxta cum familiā Mendes da Maia hic educatus sit adhuc defendunt, ad quam pertinebant archiepiscopus Bracarensis Dominus Pelagius Mendes et praeclarus bellator Gundisalvus Mendes da Maia, "Pugnator" (Lusice; Lidador), sic nuncupatus quia constantia proelia impavida contra Saracenos coepit.

Aetatis Inventionum epochā, Maiā exiverunt, localium linetorum materiis rudibus texta, pleraque vela quibus Lusitanici carabi instruebantur.

Ineunte saeculo XVI, Rex Dominus Emmanuel I forum concedere debuit, quod et vectigalia ac stipendia donatariis Maiatorum regalengorum solvenda et modum applicandarum poenarum et iustitiarum communissimarum providebat. Inter annos 1700 et 1836, concilium paroeciis 44 componebatur et totam maritimam laciniam inter flumina Lezam (Lusice; Leça) et Ave (Lusice; Ave) complectebatur. Administrativis reformationibus anno 1836 coeptis, factum est municipium autonomum, sed cum areā et paroeciarum numero deminutis. Anno 1857, adhuc exstinctum est hoc municipium et opus fuit usque ad annum 1868 exspectare ut restitueretur.

Saeculo XIX, Maia anno 1809 a Marescalci Soult, Ducis Dalmatiae, exercitu Napoleonico transita est, qui e Bracarā Augustā ad Portum Cale veniebat. Inter agitatos Liberalium pugnarum annos 1832 et 1834, inter Absolutistas et Liberales cruentarum pugnarum scaena quoque fuit.

Republicā proclamatā, anno 1910, Maia, quae ad oppidum anno 1902 elevata erat, per temporis aliquod administratorem habuit philosophum tribunum Leonardum Coimbra.

Die 23 Augusti anni 1986, Maia, denique, ad categoriam urbis elevata est.

Oeconomia 

Municipium Maia una inter industrializatissimas in Regione Septemtrione (Lusice; Região Norte) est. Inter cuius industrias textiles, chemicas, mechanicorum apparatuum et alimentariorum productorum sunt: societas Sonae Indústria, praecipua ligneorum productorum societas; in mercatu princeps pigmentorum et tectoriorum societas Corporação Industrial do Norte; societas tractandorum fructuum Frulact; societas tractandorum frumentorum Cerealis, cuius primaria sedes est Maiae; Lusitanica praecipua alimentariorum productorum magnaria societas Ferbar - Fernando Barros, Produtos Alimentares, Lda; inter maximas hypermercatuum catenas unius proprietaria et maxima Lusitanica conductoria societas Sonae SGPS, cuius sedes primaria etiam Maiae est; et societas pro autocineticae industriae innovatione CEIIA - Centro para a Excelência e Inovação na Indústria Automóvel, quae sita est in consaepto scientifico TECMAIA, intra Zonam Industrialem Maiatam.

Educatio 

Maia comprehensivum praescholare, educationis primariae et educationis secundariae rete habet. Praeterea, Maia hospitio accipit institutum ISMAI-Instituto Superior da Maia, educationis superioris institutum privatum gradus de campis e psychologiā in scientias communicationis, educationem physicam ac disportus, ratiocinationem, systemata informationis ac programmaturam complectentibus exsolvens. Praeterea, Maiatae numero incolarum ministrant praecipua educationis superioris instituta vicino in municipio Portu Cali sita, inclusā Universitate Portucalensi (Lusice Universidade do Porto).

Vectura 

Portucalensis internationalis aëroportus, Aëroportus Francisci Sá Carneiro (Lusice; Aeroporto Francisco Sá Carneiro), Aëroportus Petrarum Rubrarum (Lusice; Pedras Rubras) etiam nuncupatus, paroeciis Villae Morariae (Lusice; Moreira) et Villae Novae Tegulae (Lusice; Vila Nova da Telha), Petris Rubris (Lusice Pedras Rubras), situs est. Huic municipio etiam Metropolitana Portus Calis (Lusice Metro do Porto) ministrat.

Geminationes 
Haec urbes urbis Maiae sorores sunt:

  Boteo (Francice; Andrézieux-Bouthéon), in Ligere, in Francia;
  Medanta (Francice; Mantes-la-Jolie), in Evelinis, in Francia;
  Portus Hannibalis (Lusice;  Portimão), in Districtu Ossonoba in Portugallia;
  Saltus Sancta Maria (Anglice; Sault Saint Marie et Francice; Sault-Sainte-Marie), in Ontarione, in Canada.
  Nelspruit (linguis Anglica et Batava Capitensi; Nelspruit), in Provincia Mpumalanga, in Africa Australi.

Artes athleticae 
Maia duarum praecipuarum athleticarum societatum sedes est, quae sunt: societas pedilusoria Futebol Clube da Maia et turma birotaria União Ciclista da Maia.

Demographia

Paroeciae
Concilium Maia divisum est in paroecias decem, quae sunt inferiori in tabula:

Cultura 

Urbs Maia praecipuum culturale centrum in regione putatur ubi notandae sunt activitates conexae theatro, musicae, artibus fingendi, localibus traditionibus talibus ethnographicis manifestationibus visibilibus in religiosis festis totum per annum actis. Etiam Hortus Zoologicus, unicus in Septemtrione (Lusice Norte) rite instructus, locus congressionis multis salutatoribus est.

Quotannis, urbs Fori Maiae (Lusice; Fórum da Maia) Festum Internationale Theatri Comici Maiae (Lusice Festival Internacional de Teatro Cómico da Maia) et mundanam societatis World Press Photo exhibitionem accipit.

Anno 1998 Schola Musicorum Maiae (Lusice; Conservatório de Música da Maia) codita est, sita antiquae paroeciae Sanctae Mariae de Avenoso (Lusice Santa Maria de Avioso), in praesenti paroeciae Castelli Maiae (Lusice Castêlo da Maia).

Greges musici et orchestrae 
Inter Maiatos greges musicos et orchestras excellunt:
 Consociatio Grex Musicus Villae Morariae Maiae (Lusice; Associção-Banda de Música de Moreira da Maia),
 Grex Martialis Gueifanum Maiae (Lusice; Banda Marcial de Gueifães da Maia),
 Orchestra Philharmonica Villae Vermudi Maiae (Lusice; Orquestra Filarmonia de Vermoim da Maia),
 Orchestra Cameraria Maiae (Lusice; Orquestra de Câmara da Maia).

Feriae et dies festi

Maiati clari 
 Ferdinandus Campos, Lusitanus scriptor Sanctae Maryae Aquis Sanctis anno 1924 natus.
 Ferdinandus Teixeira dos Santos, oeconomista et antiquus minister fiscalis, Villae Morariae anno 1951 natus.
 Gundisalvus Mendes da Maia, "Pugnator", Maiae anno 1079 natus.
 Abunazar Lovesendes (938-?) Dominus Maiae.
 Trastamirus Abunazar, Abunazaris Lovesendes filius, primus Dominus officialis Maiae putatur.
 Gundisalvus Trastamires, secundus Dominus Maiae et unus inter Montis Maioris Veteris expugnatores, ubi Kalendis Septembribus anni 1039, anno 1000.
 Frumaricus Abunazar, Mediaevalis Dominus Maiae.
 Mendus Gonçalves da Maia (1020 – 1065).

Nexus externi 
 Periegesis
 Diarium Maiae
 Hortus zoologicus Maiae
 Camera Municipalis Maiae
 Interactiva Maiae tabula
 Porta Iuventutis

Notae 

Urbes Portugalliae