Bas
Una bas a l'è un cumpost chimigh che'l gh'ha di prupietà basigh in acordi ai diferent definiziun de "bas" che gh'hinn staa in del temp.

Bas segund la teuria de l'Arrhenius 
Per l'Arrhenius del 1887 a hinn bas i cumpost che liberen per dissuciaziun in de l'aqua jun OH-. A l'incuntrari, un acid a l'è el cumpost che'l libera i H+. Burlen dent in quela definiziun chì tücc i cumpost che nurmalment ja ciamum bas per i prupietà curusiv e iritant (e, anca, el saur amar): bas fort 'me l'idrossid de sodi e l'idrossid de putassi.

Bas segund la teuria de Brønsted-Lowry 
El chimigh danes Johannes Nicolaus Brønsted e l'ingles Thomas Martin Lowry, in del 1923, aveven pübligà in manera indipendenta una teuria sura el cumpurtament di bas e i acid buna per tücc i sulvent, minga dumà per l'aqua.. La definiziun de bas a l'è divegnüda: "una bas a l'è una sustanza che la pö ciapà un prutun d'un acid". E l'acid a l'è dunca el cumpost che'l ced el prutun.

Cun la teuria de Brønsted-Lowry el cuncent de basicità al vegn estendüü anca a cumpost che prima se pudeva minga spiegà perchè eren di bas. Per esempi l'amuniaca: 
NH3 + H2O  →  NH4+ + OH-
L'amuniaca la ciapa via a l'aqua un prutun, e inscì la gh'è la furmaziun in sulüziun d'un jun idrossid.

Bas segund la teuria del Lewis 
Ancamò, la teuria de Brønsted-Lowry a l'è minga larga assee per tirà dent tücc i cas de cumpurtament basigh perchè a l'è limitada dumà a l'interscambi di prutun. La dis nigota di reaziun 'me quela intra el trifluorür de bor e l'amuniaca.

H3N: + BF3  →   H3N→BF3

In de la teuria del Gilbert Newton Lewis, enunziada l'ann [[1923] e desvilüpada in del 1938, una bas a l'è "una sustanza che la dà un dubiet eletronigh d'un'altra sustanza chimiga che l'è l'acid. De l'üniun de l'acid cun la bas la gh'è la furmaziun d'un ligam cuvalent

Referenz