Asphodelus
L'Asphodelus l'è 'n zèner de piànte erbàcee bienàle o perèni che fà part de la famìa botànica de le Xanthorrhoeaceae. Le costetöés el zèner tìpich de la sotafamìa de le Asphodeloideae che fìna a póch tép endré, prìma de éser includìda endèle Xanthorrhoeaceae, la gh'ìa ranch de famìa endependènta. I è piànte uriginàrie del sud e del cèntrode l'Europa ma le s'è difundìde en töt el mónt come piànte ornamentàle per vìa dei sò bèi fiùr e del fat che i è fàcii de fà nì sö e de cürà.

Descrisiù 
I è piànte de sòlet tüberùze e col gamp ramificàt. Le gà fòie piàne o fistulùze, töte bazài. I fiùr i è reünìcc en gràte o panòcie; le g'ha i pedezèi brateàcc e articolàcc e i tépali, praticamènt töcc precìs entra de lur, en bris saldàcc ensèma a la bàze; i stam i g'ha la bàze piö làrga, papilùza, chèi intèrni piö lónch che chèi estèrni. El stil l'è giü sul. El fröt l'è 'na càpsula col pereànse töt o parsialmènt persistènt, e con 1 o 2 granì de somésa per ògna lòculo.

Spéci acetàde 
Asphodelus acaulis Desf.		
Asphodelus aestivus Brot.		
Asphodelus albus Mill.		
Asphodelus ayardii Jahand. & Maire		
Asphodelus bakeri Breistr.	
Asphodelus bento-rainhae P.Silva		
Asphodelus cerasifer Gay	
Asphodelus cerasiferus J.Gay		
Asphodelus fistulosus L.	
Asphodelus gracilis Braun-Blanq. & Maire	
Asphodelus lusitanicus Cout.	
Asphodelus macrocarpus Parl.	
Asphodelus microcarpus Salzm. & Viv.		
Asphodelus ramosus L.		
Asphodelus refractus Boiss.		
Asphodelus roseus Humbert & Maire	
Asphodelus serotinus Wolley-Dod			
Asphodelus tenuifolius Cav.		
Asphodelus viscidulus Boiss.

Curiuzità 
Endèla Grécia antìca, se mitìa i asfodeli sö la tómba dei mórcc e i vignìa dopràcc endèle cerimònie de òbet, perchè se cridìa che i aidiàes a fà pasà 'l mórt endèi Camp Elìzi, che i sarès stàcc tapesàcc de chèsti fiùr.

Riferimèncc 

Xanthorrhoeaceae
Botànica