Manuela Sáenz
Doña Manuela Sáenz de Thorne (27 de decembre 1797 in Quito, Ecuador – 23 de novembre 1856 in Paita, Peru), "Libertadora del Libertador", esseva le amante del leader revolutionari sudamerican Simón Bolívar.

Manuela Sáenz es considerate como le prime feminista de Latinoamerica e como un importante revolutionaria de America del Sud. Le historico venezuelan Denzil Romero la appella "possibilemente le femina le plus importante in le historia latinoamerican" e dice que illa "habeva plus influentia politic que mesmo Eva Perón."

Vita 
Manuela nace in Quito, le infante ilegitima del noble espaniol Simón Sáenz Vergara (o Sáenz y Verega) e Maria Joaquina Aizpuro de Ecuador. Su matre esseva abandonate per su familia modeste e le juvene "Manuelita" frequentava le schola al Convento de Sancte Catharina (Santa Catalina) ubi illa apprendeva leger, scriber e exprimer se. Illa esseva fortiate a partir del convento al etate de dece-septe quando il esseva discoperite que la habeva seducite le officiero del armea Fausto d'Elhuyar, nepote e filio de Juan José e Fausto de Elhuyar y de Suvisa, le discopertores de tungsten. 

Durante plure annos illa viveva con su patre qui in 1817 arrangiava su maritage a un mercante anglese ric, James Thorne, duo vices su etate. Illes cambiava de casa a Lima, Peru in 1819 quando illa viveva como aristocrate e teneva reuniones social in su casa ubi le invitatos includeva leaders politic e officieros militar. Iste invitatos revelava a illa secretos militar super le revolution progredente, e in 1819 quando Simón Bolívar participava in le liberation successose de Nove Granada, Manuela Sáenz deveniva un membro active in le conspiration contra le vicerege de Peru, José de la Serna e Hinojosa 1820.

In 1822, illa abandonava su marito e viagiava a Quito, ubi illa incontrava Simón Bolívar. Illes sentiva un attraction mutual instantanee e durante le sequente octo annos illa dedicava su vita a Bolívar. Illes excambiava letteras de amor, illa le visitava quando ille cambiava de casa de un pais a un altere, e illa appoiava le causa revolutionari colligente informationes, distribuente pamphlettos e protestante pro le derectos del feminas. Como un del prime feminas jammais, Manuela recipeva le "Ordine del Sol", honorante su servicios pro le revolution. Durante le prime menses de 1825 e ab februario usque septembre 1826 illa cohabitava con Bolívar proxime a Lima, ma le guerra continuante, Bolívar esseva fortiate a partir. Manuela le sequeva plus tarde a Bogotá. Le 25 de septembre 1828, officieros motinose essayava assassinar Bolívar, ma con le adjuta de Manuela ille succedeva a escappar, lo que le faceva appellar la plus tarde "Libertadora del Libertador" (liberatrice del liberator).

Bolívar sortiva ex Colombia in 1830 e moriva in Santa Marta de tuberculose in viage ex le pais a in exilio, sin lassar alco a Manuela. Illa deveniva un spina in le latere de Francisco de Paula Santander, qui retornava al poter post le morte de Bolívar. Santander exiliava Manuela e illa iva a Jamaica. Quando illa essayava retornar a Ecuador in 1835, le presidente ecuadorian Vicente Rocafuerte revocava su passaporta e illa arrivava in Peru septentrional pro habitar in le parve citate litoral de Paita. Ibi illa incontrava le autor american Herman Melville.

Durante le sequente vinti-cinque annos, contemnite e destitute, Manuela vendeva tabaco e traduceva letteras que baleneros nordamerican scribeva a lor amantes in Latinoamerica.

In 1847 su marito esseva assassinate in Pativilca e su inimicos la refusava le 8.000 pesos de hereditage. Handicappate post que le scalas in su casa collabeva, "Manuelita" moriva in Paita le 23 de novembre 1856 durante un epidemio de diphteria. Su corpore esseva interrate in un fossa communal de massa e su possessiones, includente le major parte del letteras de amor de Bolívar, esseva comburite.

Museo Manuela Sáenz 
 "Museo Manuela Sáenz"
 Barrio San Marcos, Centro Histórico, Quito, Ecuador
 Le museo contine su historia, picturas, timbros e possessiones personal.

Scriptos biographic 
 "The Four Seasons of Manuela". Biographia per Victor Wolfgang von Hagen (1974)
 "Manuela". Novella per Gregory Kauffman (1999). ISBN 0-9704250-0-7
 "Manuela Sáenz - La Libertadora del Libertador". Autor: Alfonso Rumazo González (Quito 1984)
 "En Defensa de Manuela Sáenz". Autores: Pablo Neruda, Ricardo Palma, Victor von Hagen, Vicente Lecuma, German Arciniegas, Alfonso Rumaazo, Pedro Jorge Vera, Jorge Salvador Lara, Jorge Enrique Adoum, Mario Briceño Perozo, Mary Ferrero, Benjamín Carrión, Jorge Villalba S.J., Leonardo Altuve, Juan Liscano (Quito)
 "Manuela Sáenz - presencia y polémica en la historia". Autores: María Mogollón e Ximena Narváez (Quito 1997)

Films biographic 

 Manuela Sáenz, dirigite per Diego Rísquez (2000) 97 minutas

Gente ecuadorian
Historia de America del Sud
Revolutionarios
Feministas