Homo sapiens
Homo sapiens (litteralmente: «homine sapiente»; vocate etiam: human moderne,  o esser human) es un specie de mammiferos. Illo es le unic supervivente del genere Homo, amplemente diversificate in le ultime million e medie de annos, e pertinente al primates, le hominoides evolvite se in Africa e Asia del qual surgeva le familia del hominides, del qual le Homo sapiens es parte.

Nomine scientific 
Le nomine scientific allude al characteristica biologic le plus characteristic: sapiens significa sapiente o capace de cognoscer, e se refere al consideration del homine como "animal rational", al contrario que tote le altere species. Le capacitate del esser human de realisar operationes conceptual e symbolic multo complexe —que include, per exemplo, le uso de systemas linguistic multo sophisticate, le rationamento abstracte e le capacitates de introspection e speculation— es precisemente un de lor characteristicas le plus distinctive. Possibilemente, iste complexitate, fundate neurologicamente in un augmento del dimension del cerebro e super toto de su complexitate, es etiam un del causas e un producto del multo complexe structura social que le esser human ha disveloppate e que forma un del bases del cultura. Illo es interpretate biologicamente como le capacitate a transmitter information e habitos per imitation e instruction, in vice de per hereditage genetic. Iste proprietate non es exclusive de iste specie, e es etiam importante in altere primates, sed attinge in H. sapiens un disveloppamento qualitativemente distincte, que ha justificate que A. Montagu situa in le cultura le niche ecologic de nostre specie. Le nomine taxonomic es H. sapiens. Il existe un sol specie de Homo in le actualitate o fossiles (non Neanderthalian) que se credeva de distincte subspecies (Cro-Magnon, Grimaldi, etc.) in le realitate son fossiles de nostre specie.

Emergentia in Africa
Le specie Homo sapiens resulta del mixtion de populationes human trans Africa.

Humanes modern e lor diversitate genetica resulta de tres principal eventos radiative in Africa:

le plus ancian es le radiation, de 250'000 a 200'000 annos ante presente, de quatro linages human principal: le populationes de venator-collectores de Africa austral (, ) e central (Pigmeos, haplogruppo L1), e etiam de duo lineages se recrucente inter le africanes occidental e le venator-collectores de Africa oriental (caverna Mota,  e ); a notar que le lineage recente occidental conserva le marca genetic de un lineage plus archaic (haplogruppo A00 del chromosoma Y);
un radiation, 80'000 a 60'000 annos ante presente, que productava le Ethiopianes, Africanes oriental e Africanes occidental (haplogruppo L2), pauc ante le divergentia entre Africanes orientales y Extraafricanes que partira al conquesta del Eurasia e del Oceania; iste ultime ramification es consistente con le diversification del haplogruppo L3 del ADN mitochondrial, que deberea su origina en le Africa oriental 70'000 annos ante presente, y potentialmente con le provenientia del clado CT del chromosoma Y;
 finalmente, in Africa, un radiation plus recente conduce al populationes actual de Africa occidental,  incluite.

Homo sapiens extra Africa

Prime excursiones extra Africa
Preliminary excursiones extra Africa serea occurrite si tosto que 185'000 annos ante presente. Alcun escursiones permitteva de attinger China desde 125'000 annos ante presente. Ma iste excursiones non esseva installationes perenne.

Migration costal
Le colonisation del Eurasia comencia per un migration preter le costas del oceano Indian usque Papua Nove Guinea e Australia. Iste prime migration, de un parve gruppo de Africanes portante le , occurreva circa 64 ka ante presente.

Le hybridation con duo gruppos distincte de Denisovanes (respectivemente a 46 e 30 ka ante presente) permitte de adaptar le systema immunitari del ancestres del Papus al maladias de regiones tropical. Actual Papus debe usque 5% de lor genomas al Denisovanes.

Iste migration initiava le colonisation del interior del Eurasia con un bifurcation circa 51 ka AP. Tibetanes ha conservate un mutation del geno  heritate de Denisovanes que permitte un melior adaptation al manco de oxygeno causate per le altitude.

Installation in Europa
Nos sape que Homo sapiens es arrivate in Europa al minus 42'000 annos ante presente.

Un discoperta recente predata su prime arrivate a 54'000 annos ante presente con le cultura neronian del . Ma iste incursion non essava durabile e non permitteva supplantar Neanderthalianes. 

Un hybridation precoce con Neanderthalianes, probabilemente al Oriente medie, ha favorisate su adaptation al frigido. De 1,5 a 2,1 % del genoma del Europeanes moderne es heriditate de Nanderthalianes. Iste  concerne filamentos de keratina, metabolismo del sucro, contraction muscular, distribution del grassia corporal, spissor del  dental e  de ovocytos; impacta alsi le dimension e le functionamento del cerebro. Capillos blande es heritate de iste humanes archaic; le adaptation al modo de vita neolithic in climate frigide conduceva a un selection positive de genes affectante le pigmentation del pelle.

Ante iste hybridation, le colonisation ha essite preparate per un previe adaptation genetic durante un installation in le peninsula Arabic inter circa 80'000 e 50'000 annos.

Installation in America
Humanes moderne arriva ad America al minus de 21'000 a 23'000 annos ante presente e possibilemente ante le , pro venar/chassar le  (bison, mammut, cavallo, folivoras...). Alcun sitios archeologic serea plus ancian:  (Chile) datate de 33 ka AP e le  (Brasil) datate de 27 ka AP.

Galeria

Vide etiam 
 Masculo
 Femina
 Humanitate
 Homo sapiens de Herto †

Hominidae