Evolution
Evolution (etiam cognoscite como evolution biologic o organic) es le processo de cambio de tractos hereditate que es incontrate in populationes de organismos. Iste tractos hereditate es characteristicas notabile, anatomic o biochimic o comportamental, que pote esser passate ex un generation al sequente. Evolution es possibile quando il ha un variation de tractos hereditate in un population. Le fontes principe de evolution include mutation, recombination genetic, e fluxo genetic. Evolution ha causate le diversification de tote le organismos vivente de un ancestre commun, que esseva nominate per Charles Darwin como essente "formas sin fin, le plus belle e le plus meraviliose."

Mechanismos

Il ha quatro mechanismos commun de evolution. Le prime mechanismo es selection natural, le processo in que il ha rationes differente de superviver o reproducer se que es differente pro cata tracto hereditate. Le secunde mechanismo es deriva genetic, le processo in que il ha cambios aleatori al proportiones inter duo o plus de tractos hereditate inter un population. Le tertie mechanismo es mutation, in que il ha un cambio permanente in un sequentia de ADN. Le quarte mechanismo es fluxo genetic, in que genes de un population es incorporate al altere.

Evolution pote causar speciation, in que un specie ancestral deveni duo o plus species differente. Speciation es visibile in le similaritates anatomic e genetic inter populationes, le distribution geographic, de species affin, e historia fossile, e le cambios genetic notate trans plure generationes. Le processo de speciation dura depost le 3 500 000 000 annos que le vita existe super Terra.

Scientia
Le studio scientific de evolution initiava in le seculo 19, quando investigationes in le historia fossile e le diversitate de organismos vivente ha convincite le majoritate del scientistas que species evolve. Le mechanismo de evolution non esseva cognoscite usque le theoria de selection natural esseva proponite per Charles Darwin e Alfred Wallace (independentemente) in 1858. In le seculo 20, theorias darwinian de evolution esseva combinate con genetica, palaeontologia e systematica, e illo ha create le synthese evolutionari moderne. Iste synthese deveniva un principio primari de biologia, proque il forniva un explication coherente e uniforme pro ambe le historia e le diversitate del vita.

Hodie, le studio del evolution es applicate in studios varie como biologia de conservation, biologia disveloppamental, ecologia, physiologia, paleontologia e medicina. Extra de biologia, le ideas del synthese evolutionari moderne ha influentiate agricultura, anthropologia, philosophia e psychologia.

Historia 

Ante le labor de Charles Darwin, le studio de evolution non esseva scientific, ma conducite per historianos natural. Per exemplo, le majoritate del historianos natural de ille era concipeva le idea de un specie relativemente a lor essentias o ideales; individuos actual poteva esser o bon o mal exemplos de su idea. Ma scientistas natural initiava vider le patronos natural como statisticas; in altere parolas, relativemente a probabilitates e non de maniera deterministic. Thomas Robert Malthus habeva iste accostamento pro populationes human in su obra  An Essay on the Principle of Population que influentiava Darwin. Initiante con Darwin, species esseva construite in terminos statistic.

Darwin formulava su idea de selection natural in 1838, e ille ancora disvellopava su theoria in 1858 quando Alfred Russel Wallace le mandava un theoria simile. Ambes esseva presentate al Societate Linnean de London como discursos separate. Al fin de 1859, le publication de Super le Origine del Species per Darwin presentava evidentia, causante le acceptation large del occurrentia de evolution. Thomas Henry Huxley applicava le ideas de Darwin a humanos, usante paleontologia e anatomia comparative pro provider evidentia forte que humanos e simias ha un ancestre commun.

Debatto re le mechanismos de evolution continuava e Darwin non poteva explicar le fonte del variationes hereditabile que pote esser modificationes per selection natural. Similarmente a Jean-Baptiste Lamarck, ille jam credeva que parentes passava le adaptationes acquirite in su vitas, un theoria nominate lamarckismo. In le annos 1880, experimentos per August Weismann indicava que cambios del usage e disuage non esseva hereditabile, e lamarckismo esseva discredite. In 1865, Gregor Mendel ha discoperite que tractos esseva hereditate in un maniera predictabile. Quando su labor esseva rediscoperite in le annos 1900, disaccordos inter le rationes de evolution predecite per iste modellos causava un fissura inter le modellos mendelian e darwinian de evolution. Iste contradiction inter le obras de Darwin e Mendel esseva reconciliate in le annos 1920 e 1930 per biologistas evolutionari como J.B.S. Haldane, Sewall Wright, e Ronald Fisher, qui creava le fundationes pro genetica populational.