Fail-Safe (film)
Fail-Safe (), na prostoru bivše Jugoslavije poznatiji pod naslovom Kritična točka, je američki igrani film snimljen 1964. godine u režiji Sidneya Lumeta, koji se smatra jednim od najpoznatijih ostvarenja na temu Hladnog rata, odnosno ostvarenja inspiriranih bojaznima da bi on mogao eskalirati u apokaliptički nuklearni sukob.

Predstavlja adaptaciju istoimenog romana Eugenea Burdicka i Harveya Wheelera. Radnja započinje kada američki zrakoplovni pukovnik Grady (čiji lik tumači Ed Binns), zapovjednik nadzvučnog strateškog bombardera "Vindicator", nakon što je neidentificirani objekt ušao u američki zračni prostor, primi zapovijed da sa svojom letjelicom, kao mjeru predostrožnosti, zauzme položaj iz koga bi mogao izvesti preventivni udar termonuklearnim bombama na Sovjetski Savez; nakon što se ispostavi da je riječ o lažnoj uzbuni, zapovijed je povučena, ali Binns greškom dobija šifriranu poruku da je rat uistinu započeo te nastavlja sa misijom čiji je cilj uništenje Moskve. Protagonisti su američki predsjednik (čiji lik tumači Henry Fonda), njegovi najbliži suradnici i vojne vođe koji očajnički pokušavaju zaustaviti bombarder u njegovoj misiji kako bi izbjegli neželjeno izbijanje rata, a sa vremenom se suočavaju sa dilemom oko toga trebaju li o svemu obavijestiti Sovjete i riskirati njihovu odmazdu.

Roman, čije je objavljivanje koincidiralo sa Kubanskom raketnom krizom dvije godine ranije, doživio je izuzetan uspjeh, te je njegova ekranizacija predstavlja jedan od najambicioznijih i najprestižnijih projekata studija Columbia Pictures. Osim što je za glavnog glumca angaćiran izuzetno ugledni Fonda, režija je povjerena Sidneyu Lumetu, koji je također uživao ogroman ugled. On je u predlošku prepoznao prije svega izuzetan dramski potencijal, te ga je nastojao potcrtati asketskim stilom režije koji je koristio uznemirujuću crno-bijelu fotografiju, krupne planove lica, mračne interijere podzemnih bunkera, ali i potpuni nedostatak muzike. 

Snimanje filma je, međutim, poremetio sudski spor koji je sa autorima originalnog romana vodio britanski pisac Peter George, optuživši ih da su plagirali njegov roman Red Alert. Situacija se dodatno zakomplicirala kada je isti roman postao predmetom ekranizacije u Britaniji u režiji Stanleya Kubricka. Na kraju je spor riješen nagodbom prema kojoj je oba filma trebala distribuirati Columbia, a Kubrickov film u kino-dvorane doći nešto ranije. Kubrick je, uvjeren kako će usporedbe sa Lumetovim filmom biti na njegovu štetu, odlučio svoj projekt transformirati u satiričnu crnu komediju pod naslovom Dr. Strangelove. Ta se odluka pokazala kobnom za Fail-Safe. Lumetov film, koji se, inače, u kino-dvoranama pojavio usred predsjedničke kampanje u kojoj je politika prema Sovjetima i pitanje nuklearnog razoružanja bilo jedno od glavnih tema, doživio je brojne pohvale od strane kritike te se smatra jednim od najboljih Lumetovih ostvarenja. Publika ga je, međutim, uglavnom ignorirala, a što se tumači time da je istu temu preko Dr. Strangelovea asborbirala kroz komediju, te više nije imala volje da je absorbira kroz ozbiljnu dramu.

Godine 2000. je britanski režiser Stephen Frears isti predložak obradio kroz istoimenu crno-bijelu televizijsku dramu, jedno od posljednjih ostvarenja te vrste prikazano uživo.

Uloge

 Dan O'Herlihy ... Brigadni general Warren A. "Blackie" Black, USAF
 Walter Matthau ... Profesor Groeteschele
 Frank Overton ... General Bogan, USAF
 Ed Binns ... Pukovnik Jack Grady, USAF
 Fritz Weaver ... Pukovnik Cascio, USAF
 Henry Fonda ... Predsjednik
 Larry Hagman ... Buck, predsjednikov prevodilac
 William Hansen ... Ministar obrane Swenson
 Russell Hardie ... General Stark

 Russell Collins ... Gordon Knapp
 Sorrell Booke ... Kongresnik Raskob
 Nancy Berg ... Ilsa Woolfe
 Hildy Parks ... Betty Black
 Janet Ward ... Helen Grady
 Dom DeLuise ... Tehnički narednik Collins, USAF
 Dana Elcar ... G. Foster
 Louise Larabee ... Gđa Cascio
 Frieda Altman ... Gđa Jennie Johnson

Vidi još
Seven Days in May

Izvori

Vanjske veze
 
 
 
 

Američki filmovi
Dramski filmovi
Triler filmovi
Filmovi o Hladnom ratu
Authority control 2