Trgovačka ruta Volga
U srednjem vijeku, trgovačka ruta Volga povezivala je sjevernu Evropu i sjeverozapadnu Rusiju sa Kaspijskim morem, putem rijeke Volge. Rusi su koristili tu rutu za trgovinu sa muslimanskim zemljama na južnim obalama Kaspijskog mora, ponekada prodirući sve do Bagdada. Ruta je funkcionirala u isto vrijeme kao i dnjeparska trgovačka ruta, koja je poznatija kao trgovačka ruta od Varjaga do Grka, a izgubila je na značaju u 11. vijeku.

Osnivanje 

Trgovačku rutu Volga osnovali su Varjazi (Vikinzi) koji su naselili sjeverozapadnu Rusiju u ranom 9. vijeku. Oko  južno od sliva rijeke Volhov u jezero Ladoga osnovali su naselje po imenu Ladoga (staronordijski: Aldeigjuborg). Arheološki dokazi ukazuju na rusku trgovačku aktivnost duž trgovačke rute Volga već krajem 8. vijeka. Najstariji i najbogatiji pronalasci arapskog novca u Evropi otkriveni su na teritoriju današnje Rusije, naročito duž Volge, kod Timereva u distriktu Jaroslavlj. Hrpa novca pronađena u Peterhofa, blizu Sankt Peterburga, sadrži dvadeset kovanica sa grafitima na arapskom, turskim (vjerojatno hazarskim) runama, grčkim i staronordijskim runama, od kojih su posljednje činile više od pola ukupnih. U te kovanice spadaju sasanidski, arapski i arapsko-sasanidski dirhami, od kojih su najnoviji iz 804-805. godine. Nakon što je istražio najveća nalazišta arapskih kovanica u Istočnoj Evropi, Valentin Janin je neoborivo dokazao da se najraniji monetarni sistem rane Rusije zasnivao na dirhamima iskovanim u Africi.

Funkcioniranje 
Od Aldeigjuborga, Rusi su mogli putovati uzvodno rijekom Volhov do Novgoroda, potom do iljmenskog jezera i dalje duž rijeke Lovat. Prenoseći svoje brodove oko 3 kilometra putem za prenos brodova, dospijevali su do izvora Volge. Trgovci su prenosili krzna, med i robove kroz teritorij finskih i permskih plemena do zemlje povolških Bugara. Odatle su nastavljali putem Volge do Hazarskog Kaganata, čiji je glavni grad Itil bio prometan trgovački i lučki grad na obali Kaspijskog mora. Od Itila, ruski trgovci putovali su preko mora kako bi se pridružili karavanskim rutama koje su vodile do Bagdada.

Oko 885-886. godine, Ibn Hordadbeh je pisao o ruskim trgovcima koji su donosili dobra iz sjeverne Evrope i sjeverozapadne Rusije u Bagdad: 

U iskazu Ibn Hordadbeha, Rusi se opisuju kao "neka vrsta Sakaliba", što je izraz koji se obično koristio za Slavene, a antinormanistički učenjaci interpretirali su taj odlomak kao indikativan za to da su Rusi bili Slaveni, a ne skandinavci. U interpretaciji normanističkih učenjaka, riječ Sakalibi često se također koristila za sve populacije Centralne, Istočne i sjeveroistočne Evrope sa svijetlom kosom i rumenim tenom, pa je jezik Ibn Hordadbeha tu dvomislen (vidjeti Rus (narod) za detalje o raspravi između normanista i antinormanista).

Moderni učenjaci također se sukobljavaju o interpretaciji Ibn Hordadbehovog iskaza o tome da su Rusi koristili saklabske tumače. Antinormanisti su protumačili taj pasus kao dokaz da su Rusi i njihovi tumači dijelili zajednički slavenski maternji jezik. Međutim, slavenski je u to vrijeme bio lingua franca Istočne Evrope.

Perzijski geograf Ibn Rusta opisao je ruske zajednice koje su živjele duž Volge:

Ibn Fadlan je 921-922. bio član diplomatske misije poslane iz Bagdada povolškim Bugarima i ostavio je iskaz o svojim vlastitim posmatranjima o Rusima regije Volge, koji su trgovali krznima i robovima. Johannes Brøndsted je interpretirao Ibn Fadlanov komentar kao pokazatelj toga da su ti Rusi zadržali svoje skandinavske običaje u vezi s oružjem, kaznama, sahranama sa brodovima i religijskim žrtvovanjima. Ibn Fadlanov izvještaj uključuje detaljan opis toga kako se Rusi mole i prinose žrtve za uspjeh u trgovini:

S druge strane, Rusi su dolazili pod strani utjecaj u pitanjima poput odjeće mrtvog poglavara i u navici da pretrpavaju svoje žene nakitom:

Opadanje 
Trgovačka ruta Volga izgubila je na značaju do 11. vijeka zbog pada u proizvodnji srebra u Abasidskom kalifatu, i stoga je trgovačka ruta od Varjaga do Grka, koja se protezala niz Dnjepar do Crnog mora i Bizantskog Carstva, dobila na značaju. Islandska saga Yngvars saga víðförla opisuje ekspediciju Šveđana do Kaspijskog mora, koju je oko 1041. iz Švedske pokrenuo Ingvar Putnik (Ingvar Vittfarne na nordijskom), koji je krenuo niz Volgu i dospio u zemlju Saracena (Serkland). Ta ekspedicija bila je neuspješna i kasnije više nije bilo pokušaja ponovnog otvaranja rute između Baltičkog i Kaspijskog mora od strane Nordijaca.

Trgovačka ruta Volga igrala je veliku ulogu u unutarnjoj trgovini Zlatne Horde i kasnije između Velikog vojvodstva Moskva i tatarskih kanata. Neki ruski trgovci išli su i dalje, među njima i Afanasij Nikitin, koji je, nakon plovidbe Volgom od Tvera do Astrahana 1466. godine, prešao Kaspijsko more i na kraju dospio u Perziju i Indiju. Međunarodna trgovina napokon je opala kod Volge tek nakon pada kanata Kazan (1552) i Astrahan (1556), kada je Volga čitavom dužinom potpala pod rusku kontrolu. Međutim, ona je zadržala svoj značaj za trgovinu preko velikih razdaljina - ovaj put, trgovinu unutar Rusije, kao i između Rusije i Perzije.

Bilješke

Reference 
 Brøndsted, Johannes (1965). The Vikings. (preveo Kalle Skov). Penguin Books.
 Golden, P.B. (2006) "Rus." Enciklopedija islama (Brill Online). Eds.: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel i W.P. Heinrichs. Brill.
 Logan, Donald F. (1992). The Vikings in History 2. izdanje. Routledge. 
 Noonan, Thomas Schaub (1987–1991). "Kada su ruski trgovci prvi put posjetili Hazariju i Bagdad?" Archivum Eurasiae Medii Aevi 7, str. 213–219.

Ruska ekonomska historija
Srednji vijek