Kalež
Kalež (od venecijanskog: calese=čaša, koji pak potječe od starogrčko-latinskog κύλιξ - calix) ili Putir (grčki: ποτήρ) je čaša specifične forme koja se koristi u ceremoniji kršćanske euharistije.

Historija 
Još je Sveti Pavle rekao za kalež da je to blaženstvo kog blagosiljamo (1. Poslanica Korinćanima 10:16), a to navode i prva tri evanđelja kad govore o euharistiji, što znači da ima posebno mjesto od samih početaka kršćanstva.

U prvim vijekovima kršćanstva umjesto kaleža, koriste se obične kućne čaše. Već od 4. vijeka zabranjuje se korištenje drvenih, staklenih i koštanih čaša. Negdje oko 600. papa Grgur Veliki odredio je da se kaleži moraju izrađivati od plemenitih metala. Od tad 
počinje njihovo dekoriranje, koje je zavisilo o materijalnom položaju pojedine crkve i njezinih donatora, kao i o umjetničkom periodu.

U srednjem vijeku legenda o Svetom gralu dala je kaležu dodatnu mističnu aurelu.

Kaleži su često bili remek djela zlatarske i cizelirske umjetnosti, naročito za gotike i rane renesanse. Od tad se redovito rade od plemenitih metala, a unutrašnjost čaše uvijek je pozlaćena. 

Za predromanike i romanike kalež dobija formu polukugle, masivan čvor i niski široki stalak, redovito je dekoriran gravurama i inkrustacijama od emajla, dragulja i koralja. Od 12. vijeka između stalka i čaše umetao se držak sa nizom prstenova. Od gotike kalež postaje sve viši i uži, a stalak i držak razdvojeniji.  Dekoriraju se najčešće sitno graviranim ili skulpturalnim (apstarktnim, geometrijskim, floralnim, figuralnim i arhitektonskim) ornamentima od istoga materijala od kojega je i kalež (zlato, srebro, pozlaćena bronza).

Za renesanse kaleži dobijaju jednostavnije, mirnije forme, u baroku postaju veći i glomazniji, a dekoracija bogatija, naročito na dršku (bareljefi; anđela, svetaca).

Za rokokoa sav kalež je prekriven bogatom ornamentikom, dok se za klasicizma koriste jednostavniji motivi. U 19. vijek izrađivali su se kaleži u svim historicističkim stilovima, najčešće u neogotici.

Karakteristike 

Kalež se sastoji se od tri glavna dijela: čaše (lat.: cuppa), čvora (lat. nodus) i stalka.

Izvori

Vanjske veze 

 Chalice na portalu Encyclopedia Britannica 
 Kalež na portalu Leksikografskog zavoda Miroslav Krleža 

Euharistija
Sudovi za piće