Dalmacija (tema)
Tema Dalmacija () bila je jedna od tema Bizantskog carstva na istočnoj obali Jadranskog mora koja je egzistirala od oko 870. do 1060-ih.

Administrativni centar teme bila je Jadera (današnji Zadar).

Historija

Po svemu sudeći Tema Dalmacija osnovana je za vladavine cara Vasilija I, 870-ih iako ima i mišljenja da je to bilo nešto ranije. 
U njoj su bili ondašnji gradovi (sa okolicom) Aspalaton (Split), Tetrangurin Trogir, Diadora (Zadar), Opsara (Osor), Vekla (Krk), Arbe Rab i Ragusa (Dubrovnik), dok su po unutrašnjosti vladali ondašnji slavenski kneževi; hrvatski po Dalmaciji, Liburniji i Primorju, a srpski po Zahumlju i Travuniji.

O prilikama u Dalmaciji za ranog srednjeg vijeka ima vrlo malo pisanih dokumenata i to od tri autora; Einharda, Pavla Đakona i Konstantina Porfirogeneta. 
Prva dva autora uglavnom pišu o sukobima Franaka i Venecijanaca sa Bizantom i tek uzgred pišu o Dalmaciji.

Oni navode da je tokom borbi Ljudevita Posavskog 819.-822. sa Francima i njihovim vazalima, dalmatinskim Hrvatima, Johanes, dalmatinski arhont iz Zadra, primio episkopa Fortunata, koji je pomagao Ljudevita u borbi protiv Franaka.

O Temi Dalmacija najviše je pisao bizantski car Konstantin Porfirogenet u svom djelu De administrando imperio i to u 30. poglavlju: Rasprava o tematu Dalmacija. 
On navodi da je cijela Dalmacija i narodi oko nje bila pod vlašću Bizanta sve do vremena Mihajla Amorskog Mucavca, kada su stvari krenule loše. Tad su od bizantske vlasti otpali dalmatinski gradovi, ali i okolna slavenska plemena. Takve prilike su, prema Porfirogenetu, potrajale sve do vladavine njegovog djeda Vasilija I, koji je ponovo uspostavio bizantsku vlast.

On navodi da su Saraceni nakon zauzimanja Barija 841., krenuli na Ragusu (Dubrovnik) kog su opsjedali 866. Zbog tog je Vasilije I krenuo sa vojskom na zapad da spasi Dubrovnik, ali i da povrati uzdrmanu vlast na istočnoj obali Jadrana i Južnoj Italiji 
Dubrovnik je spasio, ali mu pohod na zapad nije donio očekivane rezultate, pa je izgleda morao priznati realnost - da nemože osigurati vlast po zaleđu Jadrana, već je za formalno priznanje svoje carske vlasti, pristao na kompromis i podjelu vlasti.

Porfirogenet uvijeno piše da je Vasilije I nakon što je pokrstio Slavene i osnovao - Temu Dalmacija, dao da si sami izaberu vlastite vladare, a uz to i privilegiju da ubiru porez od gradova Dalmatinske teme (umjesto statega).Pa tako navodi da je Split morao slavenskom arhontu (knezu) plaćati porez od 200 nomismata, Trogir 100, Zadar 110, Osor 100, Rab 100, Krk 100 (ukupno 710 nomismata), pored vina i drugih stvari, dok je Raguza između Zahumlja i Travunije plaćala je 21 nomismata zahumskom arhontu i 36 travunjskom.

Dužnost statega u Temi Dalmacija vršio je arhont, Zadra, a od 11. vijeka statega je zamijenio drugi funkicionar - katepan.

Tema Dalmacija raspala se krajem  11. vijeka kad su Mlečani i Nemanjići zauzeli većinu gradova.

Izvori

Vanjske veze 
 Konstantin Porfirogenet: O upravljanju carstvom 
 Tema 

Istočnorimske teme