Manastir Vranjina
Manastir Vranjina je manastir Srpske pravoslavne crkve iz 13. vijeka. Nalazi se na istoimenom ostrvu Vranjina i pripada Mitropoliji crnogorsko-primorskoj.

Smešten je na uzvišici iznad ušća reke Morače u Skadarsko jezero. Od tri nekadašnje manastirske crkve sačuvana je jedna, posvećena Svetom Nikoli. Zajedno sa još nekoliko manastira na području jezera, Vranjina čini celinu koja se u narodu sa pravom Zetska Sveta gora.

Prošlost manastira 
Manastir Vranjina je sagrađen po blagoslovu Svetog Save, početkom 13. vijeka, a sagradio ga je njegov učenik Ilarion, prvi episkop zetski. Po predanju, Sveti Sava je Ilariona sreo kako čuva ovce sa ostalom seoskom decom, prepoznao u njemu dostojnog učenika i poveo ga sa sobom u manastir Hilandar. Ilarion se tamo zamonašio. Sa Hilandara je poslat u tadašnju Zetu, gdje je postavljen za prvog episkopa, sa sedištem na Miholjskoj prevlaci. Nakon smrti Ilario je sahranjen u manastiru Vranjina.

Prvobitni manastir je osnovan 1223. godine i imao je tri crkve posvećen Svetom Nikoli, Svetom Savi i Uspenju Presvete Bogorodice. Sačuvana je samo crkva Svetog Nikole, a i ona je više puta obnavljana.

Manastir je u vreme Nemanjića, bogato darivan. Najveći uspon je imao u vreme cara Dušana u prvoj polovini XIV veka. Manastir je u to vreme pripojen srpskom manastiru Svetog Arhangela Mihaila u Jerusalimu, čime je car Dušan završio ideju svog deda i oca kralja Milutina i Stefana Dečanskog. Manastir Vranjina je postao metoh manastira Arhangela Mihaila i pola svojih godišnjih prihoda odvajao je za izdržavanje ove svetinje u Jerusalimu. Po propasti Dušanovog carstva, Grci su preuzeli jerusalimski manastir, otkupivši prethodno narasle dugove.

Manastir Vranjina, kasnije su darivale zetske dinastije Balšića i Crnojevića, o čemu svjedoče sačuvane povelje.

Tokom XVI veka manastir je više puta stradao od Turaka Osmanlija. Odolevao je do 1714. godine, kada ga Numan paša Ćuprilić napada sa velikom vojskom i sravnjuje ga sa zemljom. Od tog vremena manastir se gotovo nikada nije obnovio.

1843. godine Osman paša Skopljak u ratu sa Crnom Gorom, iznenada je napao manastir Vranjinu i u krvavom okršaju pobio je sve koji su ga branili, zajedno sa igumanom i monasima i tada je manastir ponovo sravnjen sa zemljom.

Obnove manastira 
Nakon Berlinskog kongresa i oslobođenja ovih krajeva od Osmanlija, knjaz Nikola je uspeo da uz pomoć cara Aleksandra III Romanova obnovi manastir Vranjinu. Tada je izgrađena nova crkva Svetog Nikole na starom crkvištu i veliki konak, koji je često služio i kao dvor vladarske porodice Petrovića. Tada je urađen i ikonostas.

Po završetku Drugog svjetskog rata manastir je ponovo počeo da tone u nemaštinu. Nakon smrti igumana Romana Vukmanovića 1960. godine manastir Vranjina je ponovo opusteo.

Manastir je ponovo obnovljen 1998. godine.

Vidi još 
 Spisak manastira Srpske pravoslavne crkve

Izvori

Literatura 
 
 
 

Vranjina
Vranjina
Skadarsko jezero