Mark Sever Bell
Mark Sever Bell (Sydney, 15. 5. 1843. – Windlesham, 26. 6. 1906), britanski oficir, inženjer, obavještajac i autor, učesnik britanskih vojnih ekspedicija u Aziji i Africi.

Biografija 
Bell je rođen 1843. u australijskom Sydneyju (Novi Južni Wales), kao drugi sin Emily (r. Royes) i  Hutchinsona Bella, porijeklom iz jorkširskog naselja Leconfielda. Obrazovao se u Kraljevskoj školi i na Kraljevskom koledžu u Londonu, postavši članom društva () 1890. godine. Godine 1862. priključio se Kraljevskim inženjerima (RE) i od 1865. do 1866. sudjelovao je kao pomoćni terenski inženjer u Butanskom ratu, za što je nagrađen medaljom. Istovremeno, služio je i u Bengalskim inženjerima (BEG). Tokom 1868. komandirao je inženjerskim jedinicama u Hazarskom pohodu (današnji Pakistan) i nakon prisilnog marša od gotovo 1000 km zaradio je MiD.

Uspješnu vojničku karijeru nastavio je i u Africi, gdje je sudjelovao u Trećem ašantskom ratu (današnja Gana), poznatom i kao Prva ašantska ekspedicija. Dana 4. februara 1874. pod zapovjedništvom G. Wolseleyja kao ađutant borio se u bitci za Ordašu i zbog iskazane hrabrosti odlikovan je Viktorijinim križem (VC), te unaprijeđen u kapetana. Kasnije je stekao i čin majora (1882), zatim potpukovnika (1884), te konačno pukovnika (1887). Druga polovina Bellove vojne karijere bila je obavještajnog karaktera – prvo je od 1880. do 1885. obnašao dužnost pomoćnog general-konačara (AQMG) u Bengalu, potom zamjenika general-konačara (DQMG) od 1885. do 1888. godine, a od 1887. do 1900. služio je kao aide-de-camp kraljici Viktoriji za što je 1893. odlikovan Redom kupelja (CB) odnosno 1887. jubilarnom medaljom. Među njegovim obavještajnim zadacima ističe se Burmanska ekspedicija (1886–1887).

Od 1894. do 1898. Bell je komandirao zapadnim distriktima Kraljevskih inženjera, a u augustu 1898. zbog bolesti je otišao na privremeni odmor uz polovičnu plaću. Konačno, umirovljen je 15. maja 1900. godine. Bell se ženio dvaput i imao je petero djece. Njegova prva žena bila je Angelina Helen (vj. 1875), kći kapetana H. B. F. Dickensona. Rodila mu je dva sina, no obojica su umrli još za Bellovog života – Mark Fector Hougham (1876–1894) kao 17-godišnjak odnosno Charles kao novorođenče (1877). Sama Angelina Helen također je preminula 1879. godine. Druga žena bila mu je Nora Margaret, kći Hexta Bogera iz devonskog Incewortha, koja mu je rodila troje djece – Anthonyja Harleyja Marka (r. 1892), Roberta de Houghama Marka (r. 1895) i Iantheu Joan de Hougham (r. 1899). Dva sina isto su se okušala u vojnim karijerama; stariji je nagrađen Vojnim križem, a mlađi je poginuo kao 20-godišnjak na Zapadnom frontu, u redovima KRRC-a.

Kao obavještajac i pustolov Bell je putovao hiljadama kilometara, prošavši kroz brojna (u to vrijeme) neistražena područja Kine, Centralne Azije, Irana i Anatolije. Napisao je nekoliko vojnih i geografskih članaka odnosno monografija, među kojima su neke prevedene na ruski jezik. Velik dio tih radova publicirao je Blackwood's Magazine i obavještajni odjel Britanske Indije, a obrađene teme uključuju organizaciju britansko-indijskih snaga, vojne potencijale Kine i Afganistana, te geografiju i saobraćaj Irana. Uz istraživača F. Younghusbanda i pukovnika T. Holdicha, Bell je jedan od najranijih članova Kraljevskog centralnoazijskog društva (RCAS), organizacije utemeljene 1901. s ciljem prikupljanja i obrade materijala o geografskim, ekonomskim i naučnim aspektima Centralne Azije. Također, Bell je bio i članom Vojno-mornaričkog kluba i Kluba ujedinjene službe u Simli. Na temelju djela o izviđanju od Zavoda ujedinjene službe (USI) nagrađen je MacGregorovom medaljom. Preminuo je 26. juna 1906. u Windleshamu i sahranjen je na groblju All Soul's Churchyard u Južnom Ascotu (Berkshire). Njegov Viktorijin križ izložen je u Muzeju Kraljevskih inženjera u engleskom Chathamu.

Opus 
Monografije
  

Raporti
  
  
  
  
  
  

Članci

Reference

Vanjske veze 
  Bell, Mark Sever (Reg. No.80), Victoria Cross (VC)
  Colonel Mark Sever Bell, VC CB ADC, Roy Royes Family Links

Britanski oficiri
Britanski inženjeri
Obavještajci
Iranisti