The Long Good Friday
The Long Good Friday (, u Jugoslaviji prikazan pod naslovom Crni petak za gangstere) je britanski gangsterski film snimljen u režiji Johna Mackenzieja i premijerno prikazan 1980. godine, poznat kao jedno od klasičnih ostvarenja žanra, odnosno najvažnijih naslova britanske kinematografije svog vremena.

Protagonist, koga tumači Bob Hoskins, je Harold Shands, londonski gangsterski bos koji nastoji postati "legitimni" poslovni tajkun kroz partnerstvo sa američkom mafijom. Radnja prikazuje kako upravo u vrijeme posjeta američkog mafijaša (koga glumi Eddie Constantine) njegovi ljudi i lokali postaju metama atentata i bombaških napada, te je prisiljen otkriti identitet i motive napadača prije nego što mu propadne posao.  

Film je izazvao veliku pažnju zbog toga što je klasične žanrovske motive iskoristio u kontekstu tada aktualnih političkih i ekonomskih zbivanja koja su uključivala nedavni ulazak Britanije u Evropsku ekonomsku zajednicu i krvavi Sjevernoirski sukob. Originalno je snimljen 1979. godine, ali su problemi sa distribucijom, odnosno svađa sa producentima koji su se bunili zbog navodne glorifikacije IRA-e odgodile premijeru godinu dana. Film je zbog burnih događaja u prvim godinama mandata Margaret Thatcher dobio na težini, ali je od socio-političkog komentara danas daleko poznatiji po nastupu Boba Hoskinsa, kome je uloga Harolda Shanda bila jedna od rijetkih glavnih uloga u karijeri, te kojom se nametnuo kao britanska filmska zvijezda.

Uloge

Glavne uloge
Bob Hoskins – Harold Shand
P. H. Moriarty – Razors
Helen Mirren – Victoria
Dave King – Parky
Bryan Marshall – Harris
Derek Thompson – Jeff
Eddie Constantine – Charlie
Paul Freeman – Colin
Stephen Davies – Tony
Brian Hall – Alan
Paul Barber – Errol the Ponce, policijski doušnik

Manje uloge
Mnogi od glumaca koji su se pojavili u malim, neimenovanim ulogama, su kasnije postali slavnik.
Karl Howman – policijski detektiv koji se voli družiti sa kriminalcima
Kevin McNally – viđen u baru u Belfastu
Pierce Brosnan – IRA-in egzekutor
Daragh O'Malley – IRA-in egzekutor
Alan Ford – član Shandove bande
Gillian Taylforth – mlada žena koja pronalazi zaštitara prikovanog za pod  u skladištu
Dexter Fletcher – dječak koji traži novac kako bi čuvao Harodov automobil

Izvori

Vanjske veze
 
 
 
 
 Criterion Collection essay by Michael Sragow

Britanski filmovi
Gangsterski filmovi
Kriminalistički filmovi
Dramski filmovi