Cirkadijani ritam
cirkadijani ritam (lat. circa: oko, približno + dies: dan), cikličke oscilacije neke biološke funkcije s trajanjem jednoga ciklusa oko 24 sata. Cirkadijani ritmovi su endogeni, tj. reguliraju ih mehanizmi unutar organizma (cirkadijani satovi), no usklađeni su sa stalnim vanjskim uvjetima (entrainment; zeitgeber). Cirkadijani ritmovi opaženi su u biljaka, životinja, gljiva i cijanobakterija.

Disciplina koja se bavi biološkim temporalnim ritmovima, bez obzira na njihovo trajanje (dnevni, plimni, tjedni, mjesečni, sezonski i godišnji ritmovi), naziva se kronobiologija. Proces sa 24-satnim oscilacijama općenito se naziva dijurnalni ritam i, striktno govoreći, ne bi ga trebalo nazivati cirkadijani ritam osim ako nije potvrđena njegova endogena priroda.

Iako su cirkadijani ritmovi endogeni (»ugrađeni«, samoodrživi), oni su usklađeni (»entrenirani«) s lokalnom okolinom pomoću eksternih signala odnosno cajtgebera (njem. Zeitgeber: davalac vremena) ili sinkronizatora. Razlikuju se jaki cajtgeberi (npr. svjetlo, temperatura), koji postižu točnu sinkronizaciju, sa 24-satnim periodom, i slabi cajtgeberi (npr. ciklusi svjetla i tame te hranjenja i gladovanja), koji ne ostvaruju stvarnu sinkronizaciju, ali obavještavaju biološki sistem o 24-satnom periodu.

Vidi još 

 aktigrafija (aktimetrija)
 ARNTL
 ARNTL2
 bakterijski cirkadijani ritmovi
 cirkadijana disritmija
 poremećaj napredne faze spavanja
 poremećaj odgođene faze spavanja
 hipernikthemeralni sindrom
 cirkasemidijani ritam
 cirkaseptani ritam, 7-dnevni biološki ciklus
 kriptokrom
 CRY1 i CRY2, kriptokromska porodica gena
 dijurnalni ciklus
 efekti svjetla na cirkadijani ritam
 svjetlo u školskim zgradama
 PER1, PER2 i PER3, periodna porodica gena
 fotosenzitivna ganglijska stanica, dio oka uključen u regulaciju cirkadijanog ritma
 polifazno spavanje
 Rev-ErbA alfa
 segmentirano spavanje
 arhitektura spavanja (spavanje u čovjeka)
 spavanje u nečovječjih životinja
 Stefania Follini

Izvori

Eksterni linkovi 

 

Spavanje
 
Biologija bipolarnog poremećaja