O životu dvanaest careva
O životu dvanaest careva () naslov je biografskog dela rimskog pisca Svetonija (oko 70–oko 140. n.e.). Antički pisci navode i druge naslove ovog dela: O dvanaest careva (De duodecim Caesaribus), O životu i običajima dvanaest careva (De vita et moribus duodecim Caesarum), O životu careva (De vita Caesarum) i sl.

Sadržaj 
U ovom delu obrađuje se život Julija Cezara te još jedanaest rimskih careva, tj. Oktavijan Avgust, Tiberije, Kaligula, Klaudije, Neron, Galba, Oton, Vitelije, Vespazijan, Tit i Domicijan. U pisanju ovih biografija Svetonije se oslanjao na one izvore koji su mu bili dostupni i nije mnogo pazio na njihovu verodostojnost. Za Cezara i Avgusta koristio se dokumentima koji su mu bili dostupni na carskom dvoru, ali u biografijama kasnijih careva nema direktnih navoda iz takvih dokumenata, pa se pomišljalo i na to da je, kad je dovršio prve dve biografije, Svetonije morao napustiti dvor.

Životopisi sadrže opis porekla i karijere svakog vladara, ali u njima nema istorijske perspektive i dubine; umesto toga, one se uglavnom sastoje od anegdota, prošaranih tračevima i golicljivim detaljima, ispričanih dosta živo i zanimljivo. Kod Cezara se, na primer, pripoveda o njegovom prelasku Rubikona, detaljno se opisuje njegovo ubistvo, ali se spominju i njegove prodorne crne oči i nastojanja da prikrije svoju ćelavost. Za Avgusta kaže Svetonije da je bio nizak, ali skladnih telesnih proporcija, s orlovskim nosom i spojenim obrvama, da je bio nemaran u oblačenju, štedljiv i umeren u ishrani. Svetonije donosi zanimljiv prikaz Tiberijevog povlačenja na Rodos od 6. godine pne. do 2. godine n.e. i prenosi priče o navodnim skandalima s ostrva Kaprija. Živo je opisana groteskna Kaligulina pojava, njegova svojevolja i bezumna okrutnost. Kod Klaudija se opisuje njegov čudan hod, glasna vriska i mucavost, kao i kombinacija kultivisanosti i zdravog razuma, s jedne strane, i blesavosti i preterane stidljivosti, s druge, koje su se u ovom vladaru srele. U Neronovoj biografiji mnogo se govori o igrama koje je priređivao, o njegovoj strasti prema konjima (čak i nakon što je postao car nastavio se igrati konjskim figurama na stolu), zatim o njegovoj organizaciji mreže pljeskača plaćenih da aplaudiraju na carevim javnim nastupima, o tome kako je noću prerušen lutao ulicama Rima, o njegovom Zlatnom domu i ponašanju tokom velikog rimskog požara. U Titovoj biografiji spominje se poznata izjava onog vladara, koji je jedne večeri okupljenim prijateljima rekao da tog dana nikome nije učinio nijedno dobro delo i onda zaključio "Izgubio sam dan" (Diem perdidi). U Domicijanovoj biografiji spominje se njegova angažovanost na obnovi porušenih biblioteka i na prikupljanju rukopisa.

Značaj i uticaj 
U svakoj biografiji Svetonije uvek sledi istu shemu: careva porodica i mladost, karijera u javnom životu, fizički izgled, privatni život. Piše hladnim, administrativnim stilom, jasnim i preciznim, bez pretenzija na dublje tumačenje događaja i bez neke moralizatorske tendencije. Kod njega nema dramatike, nema ni naznaka sposobnosti da se odvoji bitno od nebitnog, da se opiše ambijent i psihologija. I pored ovih umetničkih mana, delo je zanimljivo po svojoj sadržini, po anegdotskim sitnicama i pikanterijama koje donosi, pa je bilo rado i mnogo čitano sve do duboko u srednji vek.

Ovo je Svetonijevo delo postalo glavni uzor za pisanje životopisa u srednjem veku. Po uzoru na Svetonija pisane su već Carske povesti (Historia Augusta), tj. zbornik trideset životopisa careva od Hadrijana do Numerijana (117–284. n.e.). Na šablon koji je Svetonije primenio u svojim biografijama nailazi se kasnije i u životopisima svetaca, a istu je shemu primenio i Einhard u svom Životu Karla Velikog (Vita Karoli Magni).

Reference

Literatura

Vanjske veze 
Životi dvanaest careva na LacusCurtius (latinski original, engleski prevod Johna Carewa Rolfea iz Loebove klasične biblioteke (1914))
Svetonijeva dela na The Latin Library (latinski)

Životi dvanaest careva na Project Gutenberg (engleski prevod Alexandera Thomsona, M.D., revidirao i ispravio T. Forester, Esq., A.M., 1796 ― uključuje Živote gramatičara, retora i pesnika)
Gai Suetoni Tranquilli De vita Caesarum libri III-VI Cornell University Library Historical Monographs Collection
The Twelve Caesars na Poetry in Translation (nov engleski prevod. A. S. Kline, 2010)

Rimska književnost
Knjige 2. vijeka
Authority control 2