Vladimir Gaćinović
Vladimir Gaćinović (1890-1917) je bio mladobosanski revolucionar, srpski rodoljub i anarhista.

Na njega su veliki uticaj imale ideje ruskih anarhista, kao i epsko nasleđe kosovskog mita. Zalagao se za oslobođenje Srba od Austro-Ugarske, kao deo oslobodilačke borbe južnih Slovena. Smatra se začetnikom i ideologom omladinske revolucionarne organizacije Mlada Bosna.

Prelazak u Srbiju 

Austrijska aneksija Bosne i Hercegovine 1908. godine razgnevila je revolucionarnu omladinu. Novembra 1908. godine, u jeku aneksione krize i očekivanog rata Austrije sa Srbijom, Gaćinović ilegalno prelazi u Srbiju i upozorava njene organe o austrijskim špijunima u državnoj štampariji i koncentraciji austrijske vojske na granici. Takođe je predao srpskoj policiji spisak omladinaca po raznim gradovima BiH koji su "spremni da se stave na raspollaganje u slučaju rata s Austrijom." 

1909. godine je prošao komitsku obuku kod majora Vojislava Tankosića, u Ćupriji i Vranju. 1910. je maturirao u Prvoj beogradskoj gimnaziji, nakon čega je upisao studije u Švajcarskoj, istovremeno razvijajući sve jači ilegalni rad među omladinom u Bosni.

Studije u Švajcarskoj 

Gaćinović se tokom studija u Ženevi i Lozani najviše družio sa ruskim revolucionarima, koji su emigrirali iz carske Rusije nakon prve ruske revolucije iz 1905. Gaćinović je bio prijatelj mnogih ruskih revolucionara, uključujući anarhistu Viktora Serža, socijalistu Marka Natansona, menjševika Julijusa Martova, i čuvenog ruskog revolucionara Lava Trockog.

Vladimir Gaćinović je bio pobornik ideja Bakunjina, Kropotkina i ruskih narodnovoljaca.

Djelovanje u Bosni 

Gaćinović je donio revolucionarne anarhističke ideje iz Švicarske u Bosnu. Bio je duhovni začetnik anarhističke inspiracije Mlade Bosne i jedan od njenih glavnih ideologa.

Nakon što je Bogdan Žerajić u Sarajevu 1910. godine pokušao atentat na vojnog namjesnika generala Marijana Varešanina, Gaćinović piše jedno glorifikacijsko djelo o Žeraićevu činu. Gaćinović je radio na povezivnju revolucionarnih omladinskih organizacija južnih Slovena u Austro-Ugarskoj. Zastupao je bosanske omladince na prvom sastanku slovenskih i bosanskih omladinaca u Beču studijske 1910.-1911. godine.

Njegov članak «Mlada Bosna» tiskan u kalendaru Prosvjeta za 1911. godinu bio je poticaj «po kome je ovo ime usvojeno za bosansku nacionalno-revolucionarnu omladinu.» Gaćinovićev članak počinje rečima: Bosna je stara srpska zemlja.

Propagandom, literarnim radom, ali i sudjelovanjem u Balkanskim ratovima u redovima srpske vojske, postao je uzor omladini u BiH. Još za boravka u BiH planira neuspješni atentat na Franju Ferdinanda, a surađuje i sa Gavrilom Principom i Danilom Ilićem (kasnijim atentatorima).

Emigracija i smrt 

1912. godine je zbog protuaustrijskog delovanje morao pobjeći iz zemlje u neutralnu Švicarsku. Surađuje s tajnom organizacijom Ujedinjenje ili smrt u Beogradu, i sa zagrebačkom omladinom.

Nakon hapšenja crnorukca Velimira Vemića 1916, kod njega je nađena lista članova organizacije „Ujedinjenje ili smrt“, gde je Gaćinović je zaveden kao član br. 217, u grupi br. 203.

Za vreme Prvog balkanskog rata, Gaćinović se borio kao dobrovoljac u crnogorskoj vojsci i sudelovao u opsadi Skadra. Po povratku u BiH je u januaru 1914. planirao atentat na austro-ugarskog guvernera Oskara Potioreka, ali ga nije sproveo u delo. Gaćinović je kasnije, bez obzira na to, u svojim pismima osudio Sarajevski atentat; jedni izvori navode da je to učinio kako bi izbegao hapšenje, a drugi da se iskreno protivio ubistvu. 

Posle izbijanja Prvog svetskog rata, Gaćinović se neko vreme kao dobrovoljac priključio Francuskoj ratnoj mornarici, a potom je putovao u SAD tražeći dobrovoljce za srpsku vojsku. Umro je u nikada razjašnjenim okolonostima u Švajcarskoj, pri čemu se kao uzrok navodi trovanje arsenikom, a kao mogući počinitelji austrijska, francuska ili srpska tajna policija, odnosno suparničke frakcije u revolucionarnoj organizaciji.

Zanimljivosti 

Hercegovačko-Srpski fudbaler Mijat Gaćinović je godine 2014. za srpski list Kurir izjavio da je njegov potomak.

Literatura

Izvori

Vanjske veze 
 Vladimir Gaćinović Smrt jednog heroja
 Vladimir Gaćinović Onima koji dolaze
 Vladimir Gaćinović Mlada Bosna
 Milorad Radusinović: Prilog biografiji Vladimira Gaćinovića, Zbornik Matice srpske za istoriju, broj 57, 1998. godine 
 Tin Ujević, pesma "Drugu Gaćinoviću"

Biografije, Bileća
Mlada Bosna
Srpski pisci
Jugoslovenska revolucionarna omladina u Austro-Ugarskoj
Anarhisti
Authority control