Božidarka Damnjanović Kika
Božidarka Damnjanović–Marković Kika (1920 — 1996) je bila partizanski komandant, učesnica oslobodilačkog rata i narodni heroj Jugoslavije.

Nakon rata je bila nosilac visokih društvenih funkcija, narodna poslanica Savezne Skupštine i Narodne skupštine SR Srbije.

Biografija 
Rođena je 25. septembra 1920. godine u Mladenovcu u porodici u kojoj je bilo četvoro dece. Njen otac Đura bio je bio železničar, rodom iz Kopljara. Osnovnu školu je završila u Mladenovcu, a četiri razreda gimnazije u Smederevskoj Palanci. Do početka Drugog svetskog rata završila je i žensku (domaćičku) zanatsku školu i počela da pohađa stenografsku školu. Kada se njena porodica preselila u Valjevo, Božidarka je ostala da živi u Mladenovcu u stanu svoje kume. Rat je prekinuo njeno dalje školovanje.

Drugi svetski rat 

Organizatori ustanka i članovi Komunističke partije Jugoslavije u Kragujevcu sa kojima se povezala tokom leta 1941. godine, dodeljuju joj razne zadatke vezane za podiznje ustanka koje ona sa uspehom obavlja. Dok je radila na pripremi ustanka živela je ilegalno u Mladenovcu. Postala je članicom SKOJ-a krajem juna 1941. godine.

Polovinom oktobra 1941. godine dobrovoljno je stupila u Prvi šumadijski partizanski odred, a iz njega ubrzo prešla u Kosmajski partizanski odred, u kojem je primljena u članstvo Komunističke partije Jugoslavije, a zatim je postavljena za člana Povereništva KPJ za mladenovački srez. Ubrzo je bila postavljena za sekretara Povereništva i člana Okružnog komiteta KPJ za mladenovački srez.

Kada se Kosmajski partizanski odred, zbog Prve neprijateljske ofanzive nemačke okupacione vojske i njenih saveznika, povukao u oblast Sandžaka, na teritoriji Kosmaja ostala je jedna partizanska četa, koja je povremeno izvodila oružane akcije. U svim tim akcijama učestvovala je i Božidarka Damjanović. Od svojih saboraca je dobila nadimak „Kika“.

1942. godine Božidarka Damjanović-Kika, Draža Marković, Andrija Habuš i još jedan partizan našli su se opkoljeni u seljačkoj školi u Granicama, na domak Mladenovca. Tada su uspeli da se uz pomoć bombi probiju iz obruča.

Tokom 1943. godine se udaje za Dražu Markovića, rukovodioca KPJ. Kada je 1943. obnovljen Kosmajski partizanski odred, Kika je u njemu postavljena za zamenika političkog komesara. Učestvovala je u velikom broju borbi koje su šumadijski partizani vodili protiv okupacione Nemačke vojske i lokalnih oružanih formacija u službi okupatora: Specijalne policije, Srpske državne straže i četnika. Pored toga, često su dizane u vazduh železničke pruge, stanice, kamioni i drugi objekti.

U jesen 1944. godine, u vreme borbi za oslobođenje Srbije, Božidаrkа Dаmnjаnović Kikа je komandovala Kosmаjskim pаrtizаnskim odredom. Ovako u to vreme opisuje susret sa njom generаl Milan Žeželj:

Do kraja rata je bila i u članstvu Okružnog komiteta KPJ za Mladenovac.

Nakon oslobođenja Srbije 1944. godine je učestvovala je u radu Suda časti koji je sudio Žanki Stokić i Simi Panduroviću .

Period SFRJ 

Posle kraja Drugog svetskog rata, bila je aktivna na sledećim političkim funkcijama: pomoćnik predsednika Komisije državne kontrole Narodne Republike Srbije, načelnik Kadrovske uprave Centralnog komiteta Komunističke partije Srbije i član Izvršnog odbora SUBNOR-a Srbije. Paralelno sa političkim aktivnostima na navedenim funkcijama je završila Učiteljsku školu i od 1952. godine radila na mestu učiteljice, a od 1959. do 1963. godine na radnom mestu direktora u jednoj beogradskoj osnovnoj školi. Bila je i direktor Zavoda za osnovno obrazovanje i obrazovanje nastavnika Socijalističke Republike Srbije.

Od kraja Drugog svetskog rata je više puta bila izabrana za narodnu poslanicu Savezne Skupštine i Narodne skupštine SR Srbije.

Spisateljski rad 

Još u toku ratu počela je se baviti novinarsko-publicističkim radom u organu Narodnog fronta Srbije „Glas“ i u „Kosmajskom borcu“. Posle rata bila je saradnik lista „Novi dani“ i brojnih drugih publikacija.

Napisala je biografsku knjigu „Ja i moji drugovi“.

Dobitnica je Oktobarske nagrade Grada Beograda.

Odlikovanja 

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslovenskih odlikovanja.

Ordenom narodnog heroja odlikovana je 9. oktobra 1953. godine.

Kontroverze 

Postoje i navodi o tome da je bila raspoređena na radno mesto učiteljice za kaznu jer je na nekom balu strgla zlatnu ogrlicu sa vrata Milene Dapčević uz povik da se oni nisu zato borili.

Povezano 
 Kosmajski partizanski odred

Reference

Literatura 
 
 Heroine Jugoslavije. „Spektar“, Zagreb 1980. godina.

Srpski pisci
Srpski komunisti
Jugoslavenski partizani
Politički komesari NOVJ
Žene u Narodnooslobodilačkoj borbi
Nosioci Partizanske spomenice 1941.
Narodni heroji Jugoslavije
Žene narodni heroji
Društveno-politički radnici SR Srbije
Authority control