Ваьппий
Ваьппий, истор. Кистий/Гергар Кистий () — гӀалгӀайн юкъаралла. Шен синмехаллин а, административан а йукъ лору дукха хенара дуьйна Мецхал эвла.

Ваппий Ӏовха кхача тарлора 17 бӀешарахь, цхьа дакъа Гуьржийчоьнан лаьмнашка дахара, ткъа важа Ӏовха. Ӏовхойн ваьппийн тептарца уьш баьхна Тарш эвлахь.  М. М. Зязиковн хаамашца, Ӏовхойн ваьппийн оьздангаллин йукъ ю Мецхалан шахьаран коьрта йуьрт — Эрзи эвла.

ЦӀеран бух биллинарг хила тарло олхазар — мецхалг, иза лоруш хилла ГӀалгӀайчохь а, Гуьржийчохь а. Мецхалан йукъараллин доза ду малхбузехь ЖӀайрахьца, къилбехьа Пхийшца, малхбалехь Хамхошца а, Цхьорошца а, къилбаседехьа — араболура аренашка. Къомо Ӏалашдина дийцарехь, Гуьржийчуьра цӀов-тушой лору ваьппех схьабевлла. Географин а, экономикин а хала хьолаша йитийтира шира эвланаш 16—17 бӀешарахь дуьйна, уьш кхалха буьйлабелира арене. Тахана Мецхалан йукъараллин эвланаш дӀакхийсина, еса ю, церан тидам археологаша а, этнографаша а,  туристаша а бен ца бо.

Истори 
Фаьппи (вабой) юкъараллан цӀеран этимологи цхьаболу историкашна хетарехь Армхин Ӏинахь хевшина йоккхачу юкъараллин топонимах яьлла. Оцу топониман маьӀна до, "мехкан малхбузен декъан бахархой" олий. Хаамчо В. Нальгиевс хоуьйту, цуьнан фонетикин кхиар кхин а хьалхара "боасе" лексемех хилар, цуьнан маьӀна "маьлха-басе". Уьш исторехь бевза юкъараллан цӀерийн варианташца: "боасой/бацой/вобой/ваьппи/фаьппи". У. Г. Дзараховс "фаьппи" дешан маьӀна до "чубаьхкинарш" олий. Кхузахь буйцурш мухажираш бу — малхбузен мехкийн тобанех.

Билгалдахарш

Литература 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 Я .  З .  Ахмадов О Ч Е Р К исторической географии и этнополитического развития Чечни в  XVI 9 XVIII  веках Благотворительный фонд поддержки чеченской литературы 2009
 Угрозы национальной безопасности России на Северном Кавказе: этноконфессиональный аспект - Гаджи Пирмурадович Герейханов, Алексей Григорьевич Лукьянов, Игорь Сергеевич Моренов
 Из истории горцев Восточной Грузии: Тушетия XVI-первой половины XIX вв - Абрам Ибоевич Шавхелишвили Мецниереба, 1983

Хьажоргаш 
  Чеченские тейпы
 Рода и кланы

Нохчийн тайпанаш
ГӀалгӀайн тайпанаш