Орстхой-Мохк
Орстхой-Мохк, Арсхте-Мохк (,  а, галанчӀож.) а, экзотопонимаш: Балсу, Карабулак мохк — Къилбаседа Кавказан юккъахь лаьтта историйн мохк бу. Иза бара  Эс-хи, Марта хишца лакхахь а, юккъахь а долчу латтанаш тӀехь. Цигахь XVIII бӀаьшерашкахь кхоллаеллачух тераду нохчийн къомах болчу орстхойн тӀеман-политикин союз Орстхой. Таханалера локализаци — доккхаха дакъа ГӀалгӀайчоьнан Соьлжан кӀоштахь а, Нохчийчоьнан ТӀехьа-Мартанан кӀоштан дозанехь а. Мохк шуьйрочу Лам-Аьккха олучу вайнехан историн регионан йукъахь бара.

ЦӀе 
Орстхой-Мохк боху цӀе цхьанне а историн тептарш тӀехь язйина йац. Дукха хьолахь Ӏилманчаша-кавказйовзархоша а, мохк мохкбовзархоша (Ш. Б. Ахмадов, А. С. Сулейманов кхин берш) а, орстхой дуьххьала охьахевшина историн мохк билгалбоккхуш лелайо тӀеман-политикин а, меттиган союзан Орстхой боху цӀе, я термин — паргӀата йукъаралла Орстхой. Оьрсийн меттан тептаршкахь йукъараллех, къомах, махках ала тарло арстхой/арштхой, орстхой/орштхой, эрстхой/эрштхой. Ткъа орстхош а, гӀалгӀаш а махках олу Арсхте/Арште, нохчаша — Арстхой/Арштхой олу. XVIII бӀаьшерера талламчо И. А. Гюльденштедта оцу меттигах Карабулак мохк олу (тюркийн маттара, гӀумкийн маттара хила а тарло , орстхойн цӀе «карабулакаш» шуьйра яьржина экзоэтноним хилла), мохк билгалбоккхуш кхин а масех топоним юьйцу цуо: нохчийн — Арисх Тояи/Ариш Тояй, чергазийн — Балсу — Марта хин шира цӀе (тюрк. «Мезан хи»).

Ярташ 
Орстхой-Махкара бахархойн орстхойн ярташ, кӀезиг теллина ю, таханаьнна дукхахадерг гулдинарг мохкбовзархо А. С. Сулейманов (арахецна IV декъехь 1976—1985 шерашкахь) бен вац, Ӏилманчаша-кавказйовзархоша кхин а тӀе таллам бан беза оцу махкахь.

Орстхой-Мехкан яртийн коьрта тептар:

Галерей

Литература 
 
 
 
 1-е переиздание (изменённое, включает 4 части): 
 2-е переиздание (изменённое, включает 4 части):

Билгалдахарш 
Комменташ

Комменташ

Хьосташ

Литература 
 
 
 
 1-е переиздание (изменённое, включает 4 части): 
 2-е переиздание (изменённое, включает 4 части):

Хьажоргаш 

 Область Орстхой  на сайте «Syrtash — Нахская галерея».
 История Эрштхо  на сайте «Нохчалла» (глава из книги Л. Ильясова «Тени вечности»).
 topomapper.com — подробная карта Чечни и Ингушетии.

ГӀалгӀайчоь
Нохчийчоь