Димаев, Саид Умарович
Саи́д Ума́рович Дима́ев (1939 шеран 24 август, Соьлжа-ГӀала, Нохч-ГӀалгӀайн АССР, РСФСР, СССР — 2005 шеран 29 март, Соьлжа-ГӀала, Нохчийн Республика, Росси) — нохчийн музыкант, композитор, дирижёр, Российн композиторийн бертан декъашхо, Умар Димаеван кӀант.

Биографи 
Саид Димаев винера Соьлжа-ГӀалахь 1939 шеран 24 августехь. Цуьнан да вара гӀарваьлла нохчийн пондарча Умар Димаев.

1957 шарахь иза деша вахара Нохч-ГӀалгӀайн музыкин училищен композиторийн декъа. Цуьнан хьехархо вара Сийлахь СССР исбаьхьаллин гӀуллакххо доцент Л. М. Шаргородский. 1963 шарахь училище чекхйаккхча иза хилира композитор-теоретик. Цу шарахь иза Гнесинийн цӀе йолу Москохан пачхьалкхан музыкин а, хьехархойн а институте музыкин теорин декъа деша вахара. Кхано иза композиторийн декъа дехьавелира. Цуьнан хьехархо вара профессор Олег Константинович Эйгес. Иза оьхура гӀарваьлла советски композитор Арам Ильич Хачатурян мастер-классе.

Институт чекхйаьккхинчул тӀаьхьа шина шарахь цо болх бира Соьлжа-ГӀалин музыкин училищехь музыкин теори а, полифони а, гармони а хьоьхуш.

1970 шарахь Саид Димаев хилира Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан филармонин исбаьхьалин куьйгалхо. Цо дакъа лоцуш кхоьллинера нохчийн фольклоран а, эстрадан а тобанаш «Зама», «Самукъане сахьт», берийн тоба «Седарчий», иштта кхи йераш а. Кхано иза хилира Нохч-ГӀалгӀайн АССР телевидени а, радиовещанин а Госкомитетан халкъан пондарийн оркестран коьрта дирижёр а, исбаьхьаллин куьйгалхо а.

Цо йазйора эшараш, романсаш, симфониш, орекстран сюиташ, кинон а, театран а музыка.

Иза вара Российн композиторийн бертан декъашхо. Цуьнан музыка локхуш йара Москван а, БуритӀе гӀалин а, Соьлжа-ГӀалин а, Тбилисин а оркестраш. Цо йазйина «Берийн альбоман» Российн композиторийн барто лаккхара мах хадийра.

Иза вара Российн композиторийн бертан берийн а кегирхойн эстетикан кхиабаран секцин декъашхо. ХӀора шарахь цо дакъа лоцура «Российн композитораш — берашна» цӀе йолу фестивалехь. Цо дакъа лоцур дукха Российн а, СНГ а гӀаланашкахь хуьлу фестивалин концерташкахь. Иштта цо дакъа лоцура «Москохан гуьйре» цӀе йолу фестивалишкахь. Цуьнан авторан концерташ хилира Къилбаседера Осетехь, Кабардино-Балкарехь.

Цуьнан произведениш локхуш бу гӀарбоьвла солисташ а, ансамбльш а, масала Н. Некрасов куьйгалхо волу «Солистийн ансамбль» а; пианист, Российн Сийлахь артистка Татьяна Рубина а; скрипач, Российн Сийлахь артист Леонора Дмитерко а; Москонцертан солистка Надежда Дарьина; гӀарвелла операн эшархо, йерригсоюзан а, халкъашна йуккъера конкурсийн лауреат Мовсар Минцаев а; кхибераш а.

Доьзалла 
 Да — Умар Димаев, гӀарваьлла нохчийн музыкант а, композитор а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Халкъан артист;
 Ваша — Али Димаев, музыкант а, композитор а, «Зама» цӀе йолу нохчийн хьалхара рок-тобан бухбиллинарг а, хийцацалуш куьйгалхо а, Москвахь хилла XII кегирхойн а, студентийн а дуьненан фестивалин дипломант (1985), Нохч-ГӀалгӀайн АССР Ленинан комсомолан совгӀатан лауреат (1986), Нохчийн Республикин Халкъан артист (2001), ГӀалгӀайн Республикин Халкъан артист (2001);
 Ваша — Димаев Амарбек, музыкант а, композитор а;
 Зуда — Димаева Фатима Вахаевна, философийн Ӏилманийн кандидат;
 ЙоӀ — Алита Саид-Эминовна, пианист;
 КӀант — Димаев Арби Саид-Эминович.

Произведениш 
 Концерт для фортепиано с оркестром.
 Оратория «Время действовать» для хора, солистов и большого симфонического оркестра.
 Симфония-концерт с солирующей трубой в финале для симфонического оркестра.
 Симфоническая поэма «Сестра милосердия»
 Рапсодия для симфонического оркестра с солирующей национальной гармоникой.
 Две сюиты из музыки к трагедии Шекспира «Отелло»
 Сюита для духовых инструментов симфонического оркестра.
 Элегия для скрипки и фортепиано.
 Музыка к спектаклю «Отелло»
 Музыка к спектаклю «Из тьмы веков» — И. Базоркин.
 Музыка к спектаклю «Имам Шамиль» — А. Айдамиров
 Музыка к спектаклю «Бессмертные» — А. Хамидов.
 Музыка к спектаклю «Радуга зимой» — М. Рощин.
 Фортепианные прелюдии, вариации
 Концертные пьесы
 Романсы
 Песни
 Балет «Хаджи-Мурат» (чекхйаккхаз йисина)

Библиографи

Литература 
оьрсийн маттахь
 
 
 

нохчийн маттахь

Хьажоргаш 
 Саид Димаев 
 Чарующие звуки музыки
 

Нохчийчоьнан музыканташ
Нохчийчоьнан композиторш