Fernandel
Fernandel oséja: Fernand Joseph Désiré Contandin
Nasû a Marsìglia l’ 8 ed mâg dal 1903 e môrt a Parì al 26 ed fervêr dal 1971.

Véta 
Fiōl ed gînta puvrèta ch' la stêva a Perosa Argentina, in dóve, s' a 's và vêrs al Sestriere, un cartèl a sègna dóve a gh'é la cà di só genitōr, la carêra ed Fernandel l’é incumincêda cun  dêṣ ân ed  lavōr pôch impurtânt  per sbarchêr al lunâri, dal 1915 al 1925. 
Ind al mèinter al fêva di spetâcol cme cantânt e caraterésta ind i café-cuncêrt  dōve al fêva armagnêr al póblich pr’ al só prufîl da cavâl.
Al 4 avrîl 1925 l’à spusê Henriette Manse, la surèla ‘d  un só chêr amîgh. A gh’àn avû trî fiô, Josette int al 1926, Janine int al 1930 e Franck int al 1935.

Al debót  int al cinéma l’é stê int al 1931, quând l’à 'vû un rōl céch int al  félm Le Blanc et le noir, in dōve “Raimu” l’ēra al prutagonésta principêl. Ind al  ‘stès ân Jean Renoir al gh’à fât fêr un rōl pió impurtânt in On purge bébé, trât da un lavōr ed Georges Feydeau. Sèimper int al 1931, l’é stê prutagonésta int al  félm ed Bernard Deschamps Le Rosier de Madame Husson, in dōve al recitêva ‘na pêrt che in carēra a gh’avréven zibî dèspes, còl 'd un zuvnôt ingènev, che, in sté chêş, al perdîva la verginitê in ‘na cà ed piaṣèir.

L’ēra rivê al sucès, che l’é continvê per tót j ân trèinta, peréiod dóve Fernandel però l’à purtê avânti la carēra ed cantânt in dimòndi comèdi musichêli, che despès în stêdi dôp pôch spustêdi in adatamèint p'ral cinéma.

Tót però l’é cambiê int al 1952, quând, grâsia a Julien Duvivier e al prém ed la sèria ed félm ed Don Camél, l’à vistî al rōl ‘d un prēt italiân ed pruvîncia, fugôṣ e sèimper in lôta cun al séndech cumunésta, Pepòun, recitê da Gino Cervi.

In tót, dal 1952 al 1965, a n’à recitê 5: 

 Don Camél, 1952;
 Al ritōren ed Don Camél, 1953;
 Don Camél e l'onorèvol Pepòun, 1955;
 Don Camél munsgnōr... mó mìa trôp, 1961;
 Al compâgno Don Camél, 1965.

Ind al mèinter al gh’é ânch in divêrs êter félm sia italiân che americân. Atōr bòun ed fêr tót e ch' es fêva capîr, int j ân sinquânta e 'sânta al s'é catê a fêr di rōl che pasêven dal cômich, cme in La legge è legge (1957) al fiânch ed Totò o La vacca e il prigioniero 1959, a ētri recitasiòun pió cumuvèinti.

Al só prém félm a Hollywood, dal 1956, l’é stê Il giro del mondo in ottanta giorni, dōve al recitêva la pêrt ‘d un viturèin. Al sucès otgnû in cól félm al l’à purtê a girêr ‘na nōva cumèdia int al 1958, Paris Holiday, cun Bob Hope e Anita Ekberg.

A la fîn ‘d la carēra al s’é inviê int la strêda ‘d la regía di félm, la trât insèm quâter  félm, e creê la cà ed produsiòun GaFer film insèm a Jean Gabin.

Int al 1971, quând la lavorasiòun ed la sèsta dal j avintûri ed Don Camèl, Don Camél e i zôven d’incō, per la regía ed Christian Jaque l’ēra bèle a un bòun pûnt, l'atōr l’à incumincê a  malêres in môd sèri e l’à duvû lasêr lé al prugèt, cun l'abandòun dal riprèiṣi dal félm. A’ s dîṣ che Gino Cervi, quând a gh’àn dê la nutèsia ed l’ abandòun, per questiòun ed salót, ed Fernandel, an n’à pió vrû cuntinvêr p'r al rispèt e la stéma che al pruvêva p'ral fradèl e cumpâgn ed lavōr. Dòunca al sèst félm l’é armêṣ mìa finî ânca se quelchidûn al dîṣ  ch' a 'gh manchés pôchi riprèiṣi a la fîn.
L'é pó stê fât int al 1972 cun Gastopne Moschin int al rōl ed Don Camél e Lionel Stander in còl ed Pepòun.

Dôp mèiş ed soferèinsi Fernandel l’é môrt ‘d un brót mêl; l’é stê suplî ind al simitèri parigîn ed Passy.

Al nòm d' êrt 
Al nòm d'êrt al deşvîn da la faméja Manse. Difâti, al dé dal spuşalési ed la fiōla a sèmbra che la nôna, ed l'alōra Fernand Contandin, l'âbia dét a 'd êlta vōş: "Vé! Voilà le Fernand d'Elle!".

Soquânt di félm dóve l'à recitê
Un marito scomparso 1936
Pazzo per la musica 1936
Arriva il campione 1937
Carnet di ballo 1937
Ernesto il ribelle 1937

La vita trionfa 1937
Il giro del mondo 1938
Fric-Frac 1939
Fernandel al trapezio volante 1940
Patricia 1940
Cameriere per signora 1941
Botta e risposta 1950
Fernandel e le donne 1950
Topaze 1950
Tu mi hai salvato la vita 1950
... Arriva fra' Cristoforo 1951
Don Camillo 1951
Me li mangio vivi!  1953
Il nemico pubblico n. 1 1953
Il ritorno di Don Camillo 1953
Alì Babà 1953Santarellina 1953Don Camillo e l'onorevole Peppone 1955Il grande seduttore 1955Era di venerdì 17 1956L'uomo dall'impermeabile 1956Il capitano della legione 1957La legge è legge 1957Noi gangster 1958Psicanalista per signora 1959La vacca e il prigioniero 1959Cresus 1960Fernandel, scopa e pennel 1960L'assassino è al telefono 1961Don Camillo monsignore ma non troppo 1961Giudizio universale 1961Tentazioni quotidiane 1962Il cambio della guardia 1963Il compagno Don Camillo'' 1965

Materiêl pr'andêregh in fònda

Êter progèt

Collegamèint d’ed fōra
Schēda 'd l'Internet Movie Database
 Fernandel in internèt
 Auf den Spuren von Don Camillo und Peppone

Nôta: cla pâgina ché l'é stêda inviêda cun 'na tradusiòun da  Fernandel trâta da it.wikipedia.org.Guêrda la stôria ed la pâgina uriginêla per cgnòser l'elèinch 'd j autōr.

CINEMA