Estoniô
Estoniô (est. Eesti; òficjalnô pòzwa: Repùblika Estonie, est. Eesti Vabariik) – państwò w nordowi Eùropie. Òd zôpadu i nordë (przez Fińską Hôwingã) mô przistãp do Bôłtëcczégò Mòrza i brzegòwą liniã ò długòscë kòl 3,794 km. Òd pôłniégò grańczi z Łotewskô a ód pòrénkù – z Ruskô (przez grańczné jezoro Peipus). Stolëcą i nôwikszim gardã je Tallinn. Na teritorium Estonie ò wiéchrzëznie 45,228 km² mieszczą sã 2,222 òstrowë. Etniczni Estończicë są lëdã fińsczégò pòchòdzeniô, kùlturowo blisczim do mieszkańców Finlandie, z chtërną Estoniô grańczi przez Bôłtëcczé Mòrze. 

Òd 2004 Estoniô nôleżi do NATO i Eùropejsczi Ùnie.

Geògrafiô

Pòłożenié 

Leżi w nordowò-zôpadnym dzélu Eùropë. Òd zôpadu i nordë (przez Fińską Hôwingã) mô przistãp do Bôłtëcczégò Mòrza. Grańczi z  Łotewskô òd pôłniégò i Ruskô  ód pòrénkù.

Wiéchrzëzna

całownô: 45,228 km²
wiéchrzëzna lądu: 42,388 km²
wiéchrzëzna wòdów: 2,840 km²
môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 133.

Lądowé grańce
òglowô długòsc wszëtczich grańców: 657 km
państwa, z jaczima mô grańce: Łotewskô 333 km, Ruskô  324 km

Brzegòwô liniô 
3,794 km (przistãp do Bôłtëcczégò Mòrza)

Klimat
Klimat przechódny midzë ùmiarkòwónym kòntinentalnym i ùmiarkòwónym mòrsczim, z łagódną zëmą i chłodnym latã. Wiôldżi cësk na klimat mają atlanticczé cyklonë. Z przëczënë bliskòscë mòrza sërosc lëftu je wiedno wësokô.

Ùsztôłcenié terenu
Zdrzącë na ùsztôłcenié terenu, Estoniô je krajem płasczim. Mô baro długą brzegòwą liniã wedle Bôłtëcczégò Mòrza z wiãcy jak 2 tës. òstrowów. Nôwiãkszé z nich to Saaremaa ò wiéchrzëznie 2,673 km²  i Hiiumaa (989 km²).

Wësokòsc terenu 

strzédnô wësokòsc: 61 m. n.r.m.
nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Bôłtëcczé Mòrze)
nôwëższi czëp: 318 m. n.r.m. (Suur Munamägi)

Gruńtë wedle ùżiwaniô
rolné gruńtë 22,2% (w tim 14,9% òrnëch gruńtów)
lasë: 52,1%

Lëdze i spòlëzna

Pòpùlacjô
wielëna lëdztwa: 1,251,581  (na lëpińc 2017)
môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 158.

Etniczné karna
 
Estończicë 68.7%, Ruskòwie 24.8%, Ùkrajińcë 1.7%, Biôłorusënowie 1%, Fini 0.6%, (wôrtoscë szacowóné na 2011)

Jãzëczi
estońsczi (òficjalny) 68.5%, rusczi 29.6%, ùkrajińsczi 0.6%

Religijné karna
prawòsławié 16,2%, lëtërstwò 9,9% (pòdôwczi òglowégò spisënkù z 2011)

Ùrbanizacjô

mieskô pòpùlacjô: 67,4% (w 2017)
wikszé miesczé westrzódczi: Tallinn (stolëca) – 426,538 mieszkańców, Tartu – 93,124, Narwa – 57,130

Pòliticzny system
òficjalnô pòzwa: Repùblika Estonie (est. Eesti Vabariik)
pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika
stolëca: Tallinn 
czasowô cona: UTC +2
państwowé swiãto: 24 gromicznika – Dzéń Samòstójnotë
nôrodny himn: „Mu isamaa, mu õnn ja rõõm” (Mòja tatczëzno, mòja radosco i szczescé)

Wëkònôwczô władza
 pezydent Kersti Kaljulaid (òd 10 rujana 2016)
 premier Jüri Ratas (òd 23 lëstopadnika 2016)

Ùstawòdôwczô władza
jednojizbòwi parlament Riigikogu (101 nôleżników na sztërëlatną kadencjã)

Przëpisczi

Bibliografiô
Estoniô w „The World Factbook”