Sifilis
Galar ainsealach gnéas tarchurtha de bharr an ghníomhaí Teponema pallidum í an tsifilis nó an bholgach Fhrancach nó an ghallbholgach uaireanta. 

Tosaíonn an tsifilis le príomhlot ar na baill ghiniúna nó an t-anas. Cuid mhaith seachtainí ina dhiaidh sin, tarlaíonn ionfhabhtú ginearálta le fiabhras is gríos. 
Is féidir go bhfanfaidh an riocht suanach ansin thar bhlianta. Fásann cnapáin sa chraiceann is na scannáin mhúcasacha, agus briseann siad le hothrais mhóra.

Ina dhiaidh sin, cuireann an galar isteach ar an gcóras cairdiascamhógach is an néarchóras, agus déanann damáiste do chomhlaí an chroí. Atann an t-aorta, agus cuirtear tús le heaspa comhordaithe, cailliúint mothúcháin is gealtachas: gealtachas ginearálta an duine atá as a mheabhair.

Deirtear gurb as an Oileán Úr a tháinig an tsifilis go dtí an Eoraip. An chéad ráig sifilise a chuaigh in annála na staire tharla sí i Napoli, an Iodáil, faoi dheireadh na cúigiú haoise déag, go gairid i ndiaidh do Chríostóir Colambas filleadh ón gcéad chuairt a thug sé ar na tíortha thar sáile. Bhí an Fhrainc ag cur cogaidh ar ríocht Napoli san am, agus saighdiúirí Spáinneacha ag troid sna trúpaí Francacha: glactar leis go raibh an tolgadh ó Mheiriceá á scaipeadh acu. Tá teoiricí eile ann, áfach, a deir go raibh an galar ar fáil san Eoraip roimhe sin féin: mar shampla, deirtear nach lobhra a bhí i gceist leis an ngalar a luaitear mar lobhra sa Bhíobla, ach sifilis. Níl ann ach tuairimíocht, áfach, agus is dóigh leis an gcuid is mó de na heolaithe go bhfuil an teoiric "Mheiriceánach" níos inchreidte, ós rud é go bhfaigheann sí tacaíocht ó fhianaise na bitheolaíochta nua-aimseartha (na géineolaíochta).

Is é an leigheas is mó a chleachtaítear inniu ná na hantaibheathaigh, cosúil leis an bpeinicillín. Sna laethanta a bhí, bhí na leigheasra bunaithe ar an mearcair, ach is nimh dhainséarach é an mearcair, agus bhí an-phriacail ag baint leis na cógais mhearcair.

Tagairtí 

Galair agus ionfhabhtuithe gnéas-tarchurtha