Echtra Fergusa maic Léti
Is scéal na Rúraíochta é Eachtra Fhearghasa mhic Léite (Sean-Ghaeilge: Echtra Fergusa maic Léti).

Achoimre
Bhí geis ar rí na nUladh, Fearghas mac Léite gan dul ag tumadh i Loch Ruaidhrí.  Lá breá éigin, gan coinne dhúisigh lúchorpáin ("beag-corp", leipreacháin) é agus caitheadh san uisce é.  D'éirigh leis, ámh, greim a rug ar roinnt dóibh, agus bronnadh trí ghuí air. Ba í ceann amháin acu bheith i ann análú faoin uisce - i ngach aon áit, ach amháin Loch Ruaidhrí. 

In ainneoin sin, rinne sé iarracht tumadh ann, agus bhuail sé le muirdris (dris nó ollphéist mhara), a raibh in ann é féin a chrapadh agus i bpreabadh na súl arís a phléascadh. Tugadh an oiread sin geit as Fearghas gur cuireadh a aghaidh as a riocht, agus d'fhan mar a bhí.  Leis a leithéid d'ainimh, ní bheifí de ghnáth in ann rialú gan muinín na muintire, ach choinnigh na hUlaidh a rún faoi cheilt - chuir sé gach scáthán as radharc, go bhfana dofheicthe a aghaidh casta - agus lean air mar rí.  

Seacht mbliana ina dhiaidh, ámh, bhí cailín aimsire aige ach lascadh sé í.  Mar chúiteamh, thóg sí scáthán léi chuige, chonaic sé a aghaidh ann, agus d'aithin sé an fhírinne.  Chuaigh sé ar ais go Loch Ruairí agus mharaigh an ollphéist tar éis catha dhá lá, agus an t-uisce dearg ina dtimpeall.  Fuair sé féin bás ámh, mar nach raibh ar a chumas análú faoin uisce na locha úd.

Stair 
Dar le Séamas Ó Ceithearnaigh, is ar ghnéthe den saothar eolaíochta Originum Sive Etymologiarum le hIsidorus Hispalensis atá an scéal seo bunaithe.

Saothair
 Helmut Birkhan: Kelten. Versuch einer Gesamtdarstellung ihrer Kultur. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1997, ISBN 3-7001-2609-3.

Naisc sheachtracha
 Echtra Fergusa maic Léti ar CODECS
 Echtra Fergusa maic Léti ar Irish Sagas Online
 The Saga of Fergus mac Léti – Echtra Fergusa maic Léti le fáil ar sejh.pagesperso-orange.fr

Tagairtí

Eachtraí
Scéalta na Rúraíochta