Ruth Negga
Is aisteoir Aetópach-Éireannach í Ruth Negga (/ˈneɪɡə/; a rugadh ar an 7 Eanáir 1982). Tá rólanna glactha aici sna scannáin Capital Letters (2004) (a scaoileadh mar Trafficked i roinnt tíortha), Isolation (2005), Breakfast on Pluto (2005) agus Warcraft (2016),  agus ar teilifís chomh maith, mar shampla ar an mion-sraith Criminal Justice de chuid an BBC, Love/Hate ó RTÉ, Misfits de chuid E4, agus Marvel's Agents of S.H.I.E.L.D ar ABC. Ghlac sí an príomhról mar Tulip O' Hare i Preacher ar AMC sa bhliain 2016.

Mar gheall ar a cuid oibre mar Mildred Loving sa scannán Loving (2016), ainmníodh Negga do na duaiseanna seo a leanas: Academy Award for Best Actress, Golden Globe Award for Best Actress in a Motion Picture - Drama, Independent Spirit Award for Best Female Lead, Critics' Choice Movie Award for Best Actress agus bhuaigh sí gradam Irish Film and Television Award (IFTA) don Aisteoir is Fearr, chomh maith leis an ngradam BAFTA Rising Star Award.

Saol a hóige agus oideachas 
Rugadh Negga i 1982 in Adas Ababa, an Aetóip, b'Éireannach í a mháthair, Norra, agus b'Aetópach é a hathair, an Dr. Negga. Bhuail a tuismitheoirí le chéile nuair a bhí a mháthair ag obair mar altra san Aetóip. Bhí cónaí ar Negga sa tír sin go dtí go raibh sí ceithre bliana d'aois. Is páiste aonair í. Fuair a hathair bás mar gheall ar thimpiste ghluaisteáin nuair a bhí sí seacht. Tógadh i Luimneach, Éire í, anois tá cónaí uirthi i Londain ó 2006.

Rinne Negga staidéar ag Ionad Samuel Beckett ag Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, áit a bhain sí céim BA i Staidéar Aisteoireachta amach.

A gairm proifisiúnta 
Rinne Negga a céad ról ar scáileán sa scannán Éireannaigh Capital Letters (2004), ag glacadh an phríomhróil mar Taiwo. Ghlac sí an phríomhróil mar Mary i Isolation an bhliain dár gcionn. Roimhe seo, bhí sí ag obair den chuid is mó san amharclann. Tar éis do aisteoireacht Negga a fheiceáil, d’athraigh an stiúrthóir Neil Jordan an script Breakfast on Pluto ionas go bhféadfadh sí a bheith sa scannán. Ina theannta sin, ba phríomhaisteoir í sa scannán Color Me Kubrick (2005), le John Malkovich, agus sna gearrscannáin The Four Horsemen, 3-Minute 4-Play agus Stars .  

Ar an teilifís ghlac Negga páirt in Dochtúirí, Criminal Justice agus sa tsraith Éireannaigh Love is the Drug. Ghlac sí an phríomhróil mar Doris "Sid" Siddiqi sa tsraith BBC Three Personal Affairs, in éineacht le Laura Aikman, Annabel Scholey agus Maimie McCoy. Léirigh Nessa an charactair Rosie sa chéad dá sraith de Love/Hate.

Rinne Negga páirt Dame Shirley Bassey i léiriú an BBC darb ainm Shirley sa bhliain 2011 agus bhuaigh sí gradam an IFTA Aisteoir is Fearr (Teilifís) as a cuid oibre. Ina measc a saothar amharclainne tá a cuid róil in Lacha, inTitus Andronicus agus in Lay Me Down Softly. Ó 2007 amach, thosaigh sí ag obair leis an ngrúpa amharclainne Éireannaigh Pan Pan Theatre. Sa bhliain 2010, rinne sí páirt Ophelia sa léiriú Hamlet san Amharclann Náisiúnta. Chomh maith leis sin, chuir sí a guth ar fáil san fhíschluiche, Dark Souls II, le haghaigh an róil Shanalotte, nó an "Emerald Herald" mar is fearr aithne uirthi.

Sa bhliain 2013, fógraíodh go raibh Negga curtha in áirithe le haghaidh ról reatha mar Raina sa tsraith theilifíse Meiriceánach Agents of S. H. I. E. L. D.. Tá sí le feiceáil i 17 eipeasóid an chláir. Ghlac sí páirt sa scannánSteve McQueen 12 Years a Slave a bhuaigh gradaim Oscar, ach faoi dheireadh gearraíodh a ról as an scannán. I mí Márta 2015, fuair Negga an ról Tulip O'Hare sa tsraith drámaíochta Preacher de chuid AMC, a bhí ar an scáileán an bhliain ina dhiaidh sin.

Sa bhliain 2016, ghlac Negga an phríomhróil in Loving, a léiríodh den chéad uair i bhFéile Scannánaíochta Cannes 2016 agus ina dhiaidh sin ag Féile Scannánaíochta Idirnáisiúnta Toronto. Tá an scannán bunaithe ar fíorscéal na Lovings, lánúin pósta idirchiníoch i Virginia i rith na 1950idí agus na 1960idí, agus an cinneadh Supreme Court Loving v. Virginia mar thoradh a gcaidrimh. Fuair Negga ardmholadh le haghaidh a cuid oibre sa scannán seo, agus thuill sí go leor ainmniúcháin, lena n-áirítear the Academy Award for Best Actress, the Golden Globe Award for Best Actress in a Motion Picture – Drama, agus the BAFTA Rising Star Award.

Saol pearsanta 
Bhí Negga i gcaidreamh leis an aisteoir Dominic Cooper ó 2010. Bhí an bheirt acu ina gcónaí le chéile i Londain ar Chnoc Primrose. Bhí siad ag siúl amach ar feadh sé bliana; ach chuir Negga in iúl gur thóg lucht an preas cúpla blianta chun foghlaim go raibh deireadh leis an gcaidreamh, leis an gcéad tuairisc i mí Aibreáin 2018. Tá Negga ag obair os coinne Cooper sa tsraith Preacher ar AMC, ina bhfuil léiríonn siad leanúin, agus dúirt sí gur dlúthchairde iad.

Dráma 

 Duck (mar Cat): Traverse Theatre, Dún Éideann (2003)
 Phèdre (mar Aricia): Amharclann Náisiúnta Ríoga, Londain (2009)
 Hamlet (mar Ophelia): Amharclann Náisiúnta Ríoga, Londain (2010/11)
 Playboy of the Western World (mar Pegeen Mike): Amharclann Old Vic, Londain (2011)
 Hamlet (mar Hamlet): Gate Theatre, Baile Átha Cliath (2018)

Scannánliosta

Scannán

Teilifís

Físchluichí

Duaiseanna agus ainmniúcháin 
Bhí Nega ainmnithe mar an Most Promising Newcomer 2003 ag na gradaim Olivier. Bhí sí roghnaithe mar Shooting Star na hÉireann sa bhliain 2006 ag Féile Scannánaíochta Bheirlín. Fuair sí go leor gradaim le haghaidh a ról mar Mildred Loving sa scannán Loving, lena n-áirítear Academy Award, Critic's Choice, agus ainmnúcháin Golden Globe Award le haghaidh Best Actress.

Tagairtí 

Daoine beo
Daoine a rugadh i 1982
Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath