Leabharcham
Sa Rúraíocht, ba bhean saoi agus buime Dheirdre í Leabharcham d'Eamhain Mhacha.

Deirdre agus Naoise
Leag Conchúr mac Neasa uirthi cúram a dhéanamh ar Dheirdre, í a thógáil agus a oiliúint scoite amach ó dhaoine, go dtí go raibh an cailín ina haois é a phósadh.  
Thairngir an draoi Cathbhadh ag breith Dheirdre: " Éireoidh an leanbh ina cailín is áille i measc mná na hÉireann, agus phósfaidh sí rí, ach tiocfaidh bás agus scrios ar chuige Uladh ar a son."

Nuair a tháinig an t-ionú chun Deirdre an rí a phósadh, thug Leabharcham go humhal a iníon altrama ar ais go Conchúr ag Eamhain Mhacha.  Agus í ann, d'fhiafraigh Deirdre den fhile na cúirte, gaiscíoch óg dathúil a aithint, "a chuid gruaige ar nós sciathán an fhiaigh dhuibh, lí fhola ar a leiceann agus a chraiceann chomh bán le sneachta".  Ba é sin Naoise, sealgaire agus amhránaí ag cúirt Chonchúir, agus in éineacht leis agus a bheirt dheartháireacha, d'éalaigh Deirdre go hAlbain.  

Blianta ina dhiaidh sin, bualadh bob air na leannáin teacht abhaile go hÉirinn.  Chuir Conchúr Leabharcham faoi choinne, chun a fhiosrú arbh í Deirdre fós an bhean is áille na tíre.  Ag iarraidh Deirdre a chosaint, agus an seanrí searbh a chuir in éadan díoltas a bhaint ar Naoise, 
thuairisc Leabharcham go raibh meath tar éis teacht ar a háilleacht.  Sheol an rí spiaire eile, ámh, agus ansin thosaigh cath.  Fuair Naoise agus a bheirt dheartháireacha bás go tragóideach i rith an chogaidh, agus d'fhuadaigh an rí Deirdre, a mharaigh í féin, croíbhriste.

Sanasaíocht
Tá a hainm fréamhaithe ó leabhar agus cam.  Mínítear an t-ainm scaití mar "leabhar mímhacánta", b'fhéidir de bharr an bréag a dúirt sí leis an rí maidir le meath áilleachta Dheirdre.  Faightear an dara focal ámh mar leasainm ag cur síos ar iompar an choirp.

Inniu
Tá sí ann mar "Lavarcham" sa dráma  1910 le Synge, Deirdre of the Sorrows.  Deir sí líne dheireanach an dráma: "Deirdre is dead, and Naisi is dead; and if the oaks and stars could die for sorrow, it's a dark sky and a hard and naked earth we'd have this night in Emain."''

Saothair

Naisc sheachtracha
Deirdre of the Sorrows Dráma le J. M. Synge.

Tagairtí

An Rúraíocht