Féth fíada
ẰI Miotaseolaíocht na nGael, ceo draíochta ba ea Féth fíada, a raibh ar a gcumas ag na Tuatha Dé Danann a mhuscailt, chun iad a dhéanamh dofheicthe.

Seanscéal
I Leabhar Gabhála na hÉireann, deirtear i sliocht amháin gur tháinig na Tuatha Dé Danann go hÉirinn "gan bháid gan soithí, i néalta ceo".  I sliocht ina dhiaidh ámh, moltar míniú réasúnach, gur tháinig na Tuatha Dé go hÉirinn ó thar lear, agus dhóigh siad a gcuid bád tar éis tagtha i dtír.  Ba é de bharr deatach na mbád ag dó go ndúradh gur tháinig siad i néalta ceo".  Ag iarraidh teacht Chlainne Mhíle a chosc le cabhair ó féth fíada, chloígh Amergin Glúingel iad lena amhrán.

Faightear sampla den cheo draíochta in Altram Tige Dá Medar.  Sannann Manannán mac Lir Sidhe le gach ball desna Tuatha Dé, agus músclaíonn sé an féth fíada chun iad a cheilt ó dhaoine daonna.

Sa Rúraíocht, faightear a leithéid de cheo draoíochta sa scéal Fleadh Bhricreann.

Naomh Pádraig
Cuireadh in am trátha an cheo draíochta i leith na naomh Críostaí.  Faightear tagairt don féth fíada i Lúireach Phádraig, léirithe le Naomh Pádraig féin.  I dteannta leis an lúireach fhileata, tá míniú próis faoina bunús. 

Agu an toil aige bac a chuir ar an naomh agus a bhuíon teacht go Teamhraigh chun an creideamh a scaipeadh, chuir an t-Ard Rí Laoghaire mac Néill feadhain amach chun iad a aimsiú agus a ghabháil.  Ach d'aithris Pádraig an lúireach seo, a chuir in iúl dá dtóraithe gurbh fhianna nó oisíní iad.

Tugadh an teideal Fáeth Fiada don lúireach, le brí "glao fia" a deirtear, cé gur soiléir é go bhfuil an nath fréamhaithe ó féth fíada.  De réir Stokes agus Strachan, is mílitriú é fáeth fiada de fóid fiada, truaillithe a thuilleadh fós mar   feth fia i Leabhar Bhaile an Mhóta, 345b 26.

Féach freisin
 Geis
 Glám dícenn
 Imbas forosnai
 Tarbfeis
 Baile in Scáil

Foinsí
 
  (eag. & aistr.) (CLC, Branda)
 ; Introduction, lch. xl
 

 Helmut Birkhan: Kelten. Versuch einer Gesamtdarstellung ihrer Kultur. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1997, ISBN 3-7001-2609-3.

Tagairtí

Miotaseolaíocht na nGael