Breaker Morant
Oifigeach san arm Briotanach ba ea Leifteanaint Harry "Breaker" Morant  (9 Nollaig 1864 – 27 Feabhra 1902).

Cuireadh é chun báis le scuad lámhaigh tar éis d'armchúirt é a chiontú i bpríosúnaigh a dhúnmharú le linn Dara Cogadh na mBórach (cuireadh a comrádaí, Peter Handcock, chun báis chomh maith).  D'admhaigh Morant gur dhúnmharfóir é agus ní raibh éinne in amhras gur mharaigh Morant daoine gan chosaint, idir phríosúnaigh agus sibhialtaigh, le tréan díoltais. 

É sin ráite, tá an cás conspóideach fós.  sa chéad dul síos, bhí sáruithe nósanna imeachta ann sna trialacha. Níos tábhachtaí, meastar go ndearnadh ceap milleáin de, mar gheall ar pholasaí a tháinig ó leibhéal ní b'airde a chur i bhfeidhm.

Mhaígh Morant agus Handcock gur 

 chóir pardún a thabhairt (condonation) ar an mbonn gur comhlíonadh dualgas onóra nó iontaobhais tar éis eolais maidir le cion a rinne an saighdiúir (leithscéal leagtha síos ag Diúc Wellington)
 fuarthas ordú ó oifigeach a bhí os cionn an chiontóra. Ach shocraigh an armchúirt sa chás seo (trí fhorcheilt, mar a bhítear á mhaíomh) nár tugadh aon ordú dá leithéid sin.

Cúisíodh beirt eile, An Mhaoir Robert Lenehan (Roibeard Uí Léanacháin) agus  An Chaptaein Alfred Taylor (a rugadh i mBaile Átha Cliath).  Bhí na hionchúisitheoirí míleata ag díriú go príomha orthu, mar na tionscnóirí a bhí taobh thiar de na cionta. Ach níor thoiligh Morant nó Handcock tiontú i d'fhinné ar son an Rí in aghaidh Lenehan agus Taylor agus fuarthas iad araon neamhchiontach.

Féach freisin 

 Coireanna cogaidh na Breataine
 Peter Handcock

Tagairtí 

Básanna i 1902
Daoine a rugadh i 1864
Daoine curtha chun báis
Coireanna cogaidh
Saighdiúirí Sasanacha