Ráth Chrois Uaithne
Séadchomhartha Náisiúnta (418) is ea Ráth Chrois Uaithne, le cloch Oghaim in aice láimhe, suite i gContae Chill Mhantáin, Éire.

Suíomh
Tá Ráth Chrois Uaithne suite i Buaile an Charraigín ar fána thoir theas de Chill Rannaileach sna Sléibhte Chill Mhantáin, gar de dhá fo-abha Na Sláine, agus 6.5 km ó shoir de Bhealach Conglais, ag .

Stair
Is clós fairsing é Ráth Chros Uaithne, le tomhas 65m trasna, agus achar 0.41 ha.  Tá sé suite ar fána oirdheisceart de Chnoc Chill Rannaileach, dídean ón aimsir tugtha dó ó thuaidh agus ó thiar ag an gcnoc féin, ó thuaidh ag Spinans Hill níos airde, agus ó thoir ag  sliabh Chéidín níos airde.

Creidtear gurbh áitreabh é Ráth Chros Uaithne de roinnt phearsana (leath)stairiúil den chéad mhíle bliain AD:
 Bhí Eochaid Doimlén as :en:Ráth Imáil, rí na Laighean ina chónaí i nGleann Uí Mháil
 Creidtear go raibh Buchet, laoch an scéil den 10ú haois, Esnada Tige Buchet, ina chónaí "i nó gar de Thigh Chill Rannaileach”, ar Chnoc Chill Rannaileach.
 Sa scéal liteartha-stairiúil :en:Fingal Rónáin, bhí Rónán mac Aodh ina chónaí ar nó gar de Chill Rannaileach.

Cur síos
Tá cruth ciorclach Ráth Chros Uaithne, a bheag nó a mhór, le banc cré agus cloch, agus móta seachtrach, mar teorainn, le banc  ón taobh amuigh theas.  Feictear dúshraith dhá fhoirgneamh laistigh de.

Cloch Oghaim
Tá an chloch Oghaim (CIIC 50) suite laistigh den ráth agus deirtear go dtéann sí siar go dtí AD 400–500.  Léitear an inscríbhinn
 ᚛ᚃᚑᚈᚔ᚜ 
 VOTI nó FOTI
 b'fhéidir an tuiseal ginideach d'ainm pearsanta Votas, nó b'fhéidir gaolmhar le foth (“dlí, ceart”) nó fotha (“bonn, bunsraith").

Tagairtí

Inscríbhinní Oghaim