Maryna Viazovska
Is matamaiticeoir Úcránach í Maryna Sergiivna Viazovska (, a rugadh 2 Nollaig 1984) aitheanta as a cuid oibre i sféarphacáistiú. Tá sí ina hOllamh iomlán agus ina Cathaoirleach ar Uimhirtheoiric ag Institiúid Matamaitice an École Polytechnique Fédérale de Lausanne san Eilvéis. Bronnadh an Bonn Fields uirthi sa bhliain 2022.

Oideachas agus gairm bheatha 
Rugadh Viazovska i gCív an duine is sine de thriúr deirfiúracha. Ba cheimiceoir a hathair a bhí ag obair i monarcha aerárthach Antonov agus innealtóir a máthair. D'fhreastail sí ar shainmheánscoil do mhic léinn ardghnóthachtála san eolaíocht agus sa teicneolaíocht,  Licéam Chív do na hEolaíochtaí Nádúrtha  (Úcráinis : Київський природничо-науковий ліцей № 145). Bhí múinteoir a raibh tionchar aige ann, Andrii Knyazyuk, ag obair roimhe seo mar mhatamaiticeoir taighde gairmiúil sular ceapadh é ina mhúinteoir meánscoile.   Chuaigh Viazovska san iomaíocht sna hOilimpicí matamaitice intíre nuair a bhí sí ar an ardscoil, agus bhuaigh sí an 13ú háit i gcomórtas náisiúnta inar roghnaíodh 12 scoláire chuig campa traenála, as a raibh sé cinn acu le roghnú don Oilimpiad Matamaitice Idirnáisiúnta. Mar dhalta ag  Ollscoil Náisiúnta Taras - Shevchenko  Chív, (Úcráinis: Київський національний університет імені Тараса Шевченка) bhí sí san iomaíocht ag an gComórtas Idirnáisiúnta Matamaitice do Mhic Léinn Ollscoile i 2002, 2003, 2004, agus 2005, agus bhí sí ar cheann de na buaiteoirí chéad áit i 2002 agus 2005.  Bhí sí ina comhúdar ar a céad pháipéar taighde sa bhliain 2005.

Ghnóthaigh Viazovska máistreacht ó Ollscoil Kaiserslautern (Gearmáinis: Technische Universität Kaiserslautern) sa bhliain 2007, PhD ó Institiúid na Matamaitice de chuid Acadamh Náisiúnta Eolaíochtaí na hÚcráine  (Úcráinis: Інститут математики Національної академії наук України) sa bhliain 2010, agus dochtúireacht (Dr. rer. nat.) ó Ollscoil Bonn in 2013. Baineann a tráchtas dochtúireachta, 'Modular Functions and Special Cycles''', le uimhirtheoiric anailíseach agus ba iad Don Zagier agus Werner Müller a mhaoirsigh. 

Ba thaighdeoir iardhochtúireachta í ag Scoil Matamaitice Bheirlín agus Ollscoil Humboldt i mBeirlín  agus ina Cuairteoir Oirirce Minerva  ag Ollscoil Princeton. Ó Eanáir 2018 choinnigh sí Cathaoir na hUimhirtheoirice mar ollamh iomlán ag École Polytechnique Fédérale de Lausanne (EPFL) san Eilvéis, tar éis tréimhse ghairid a chaitheamh ina hollamh cúnta tionachta.Ó Eanáir 2018 tá sí ina Cathaoirleach ar Theoiric na hUimhreach mar ollamh iomlán ag an École Polytechnique Fédérale de Lausanne (EPFL) san Eilvéis tar éis tréimhse ghairid mar ollamh cúnta tenure-track.

 Ionchuir 
Sa bhliain 2016, réitigh Viazovska  fadhb an sféarphacáistithe i dtoise 8.    Ba é an toradh a bhí ar a réiteach  i dtoise 8 ná comhoibriú le daoine eile, agus réiteach i dtoise 24 a fháil.   Roimhe seo, ní raibh an fhadhb réitithe ach ar feadh trí thoise nó níos lú, agus bhí ríomhaireachtaí fada i gceist le cruthú an leagan tríthoiseach (tuairim Kepler). I gcodarsnacht leis sin, tá cruthúnas Viazovska do thoisí 8 agus 24  "stunningly simple".

Chomh maith lena cuid oibre ar sféarphacáistiú, tá cáil ar Viazovska freisin as a cuid taighde ar dhearaí sféarúla le Bondarenko agus Radchenko. In éineacht leo chruthaigh sí tuairim Korevaar agus Meyers ar dearaí beaga a bheith ann i  dtoisithe treallacha. Bhí an toradh seo ar cheann de na nithe a bhuaigh a comhúdar Andriy Bondarenko Duais Vasil A. Popov maidir le teoiric neasúcháin in 2013. 

 Aitheantas 
In 2016, fuair Viazovska an duais 'Salem Prize'  agus, in 2017, an  Clay Research Award agus duais SASTRA Ramanujan Prize as a cuid oibre ar sféarphacáistiú agus foirmeacha modúlacha.   I mí na Nollag 2017, bronnadh an duais 'New Horizons in Mathematics Prize  2018' uirthi.  Ba aoichainteoir  í ag Comhdháil Idirnáisiúnta na Matamaitice 2018.  Don bhliain 2019 bronnadh an duais "Ruth Lyttle Satter Prize in Mathematics"  uirthi  agus Fermat Prize.  Tá sí ar cheann de bhuaiteoirí 2020 na Duaise EMS.  Sa bhliain 2020, bhronn an Fondation Latsis an duais Prix national Latsis uirthi  freisin.  Toghadh chuig an Academia Europaea í 2021.  Ceapadh í ina Scoláire Sinsearach ag an Clay Mathematics Institute  i mí Iúil 2022.

Bronnadh an Fields Medal uirthi i mí Iúil 2022, rud a fhágann gurb í an dara bean (i ndiaidh Maryam Mirzakhani), an dara duine a rugadh san Úcráin agus an chéad duine le céim ó ollscoil san Úcráin a fuair riamh é. Tugadh onóir di mar dhuine den 'BBC 100 Women' i mí na Nollag 2022.

 Teaghlaigh 
Bhuail Viazovska lena fear céile, Daniil Evtushinsky, ag grúpa fisice iarscoile do pháistí scoile.  Is taighdeoir é freisin ag École Polytechnique Fédérale de Lausanne,'' san fhisic. Tá beirt pháistí acu, mac agus iníon.

Foilseacháin roghnaithe

Selected publications

Tagairtí

Naisc sheachtracha 
Faces behind EuroTech: Maryna Viazovska, EPFL
 Leathanach baile Maryna Viazovska saor in aisce,
 Maryna Viazovska  

Daoine beo
Matamaiticeoirí Úcránacha
Daoine a rugadh i 1984