J'Accuse…! (1898)
Ar an 13 Eanáir 1898, d’fhoilsigh an nuachtán Francach L’Aurore litir chlúiteach Emile Zola – J’Accuse – inar chuir sé i leith údaráis mhíleata na Fraince go raibh fear soineanta á choinneáil acu ar Oileán an Diabhail (i nGuáin na Fraince), oifigeach airm darbh ainm Lionel Dreyfus. D’éirigh an scannal Dreyfus, de réir Doise, as plota a chum oifigigh shinsearacha in arm na Fraince le dallach dubh a chur ar na Gearmánaigh.

Úrscéalaí, drámadóir agus iriseoir Francach  ab ea Émile Zola, agus foilsíodh an litir oscailte faoi bhráid Uachtarán na Fraince, Felix Faure. Racht díocasach a bhí ann, ag cosaint Dreyfus. Lena J'Accuse, shiúil Zola d'aon ghnó i gcoiscéimeanna an Voltaire sin a dúirt go sonrachː "J'écris pour agir" nó mar (fhrith)ghníomh a bhímse ag scríobh.

Aithnítear go forleathan gurbh é an t-alt sin a scríobh Zola in 1898 an comhartha ab shoiléire den chumhacht nua a raibh ag na hintleachtóirí (scríbhneoirí, ealaíontóirí, acadamhaithe) i múnla tuairimí an phobail, na meán chumarsáide agus an stáit.

Oscar Wilde 
I mí na Bealtaine 1897, saoradh Oscar Wilde ó phríosún Reading tar éis dó téarma beagnach dhá bhliain a chaitheamh ar chúiseanna homaighnéasachta. Chuaigh Oscar Wilde a chónaí i bPáras i mí Feabhra 1898 go díreach faoin am a raibh Zola ar triail as míchlú a tharraingt ar Ardchomhairle Arm na Fraince. Má d’fhoilsigh an nuachtán pro-Dreyfus La Siècle cóip de i mí Aibreáin, dhiúltaigh Wilde an dearbhú faoi mhionn a thabhairt do Zola a bhí i mbun achomhairc in aghaidh an phionóis phríosúnachta a gearradh airsean.

Féach freisin 

 Émile Zola
 Scannal Dreyfus

Tagairtí 

Stair na Fraince
Scannail
Frith-Sheimíteachas