Láithreán stad
Is éard atá láithreán stad (nó láithreán carbhán) ann ná thithíocht do Lucht Siúil agus grúpaí fánaíochta eile atá le fáil ón Comhairle Contae. Tá bá aonair ag an láithreán stad do gach aonad teaghlaigh le raon iomlán seirbhísí curtha ar fáil i struchtúr beag ar gach bá.

Sholáthar Thithíocht Lucht Siúil na Comhairle Contae
Tá beartas stáit tithíocht a sholáthar don Lucht siúil leagtha amach i reachtaíocht. An Acht le déanaí atá i gceist ná An tAcht um Thithíocht (Cóiríocht don Lucht Siúil) 1998. Tugann an Acht seo breac-chuntas ar na cláir chóiríochta atá ag theastaíl ó gach Comhairle Contae freastal ar riachtanais chóiríochta reatha agus réamh-mheasta an Lucht Siúil ina gceantair.

Maidir le méid Láithreán Stad, léirionn cás-staidéir gur chóir go mbeadh an raon idir cúig agus cúig bhá déag. Bíonn deacrachtaí le láithreán stad atá níos lú ná deich mbá a seirbhísí a fháil (mar shampla ionaid phobail agus saoráidí réamhscoile).

Spreagann Comhairlí Contae rannpháirtíocht tionóntaí i mbainistíocht agus i gcothabháil cóiríochta don Lucht Siúil ar láithreáin stad. Cuimsíonn sé seo cothabháil na gcaighdeán sábháilteachta. Tá freagracht reachtúil ar Chomhairlí Contae caighdeáin sábháilteachta dóiteáin iomchuí a chinntiú ag gach aonad tithíochta de chuid na nÚdarás Áitiúil, lena n-áirítear láithreáin stad. Chun é seo a chur i gcrích, tá an chomhairle contae agus a tionóntaí freagrach as sábháilteacht dóiteáin a chothabháil. Is cúis mhór imní leanúnach maidir le sábháilteacht dóiteáin é teaghaisí neamhúdaraithe a bheith ann.

Stair Láithreáin Stad

Réamhrá 
Thar na blianta bhí an Lucht Siúil ina gcónaí i suíomhanna campála sealadacha ar thaobh an bhóthair. Is minic a bunaíodh na campaí seo ar thalamh nach raibh úinéireacht soiléir ann. D’fhéadfadh sé seo a bheith píosa de bhóthar i ndiaidh obair leathnaithe nó obair díreachú. 
Léirigh torthaí tuarascála ón Oifig na hAlban i 1917 an treo a bhí oifigigh ins an Bhreatain Mhór agus Eireann ag dul maidir le cóiríocht a bhreithniú do ghrúpaí taistil traidisiúnta. Rinne an Coiste na Roinne ar Tinceirí in Albain i 1917 naisc idir Láithreáin Stad agus an  t-oideachas. Dá gcuirfeadh comhairle contae cóiríocht ar fáil in aon áit amháin d’fhéadfadh leanaí dul ar scoil. Níor cuireadh aon chinn de na moltaí i dtuarascáil na hAlban i bhfeidhm, áfach.

Scéim Thrialach i Kent i Sasana 
 

Ba é i Kent i Sasana an chéad saoráid don Lucht Siúil atá cosúil le láithreán stad inniu. Bhí athruithe mhór ar bheartas sóisialta sa Bhreatain tar éis Dara Cogadh Domhanda leis an Stát Leasa. 

Cuireadh i bhfeidhm scéim thrialach i gContae Kent i 1951. An t-ainm ar an áit ná “Chilmington Gypsy and Traveller Site”, ar imeall sráidbhaile Great Chart las muigh de baile Ashford. 

I measc na ngnéithe de láithreán stad Chilmington
 leictreachas  
 Bánna stad do 12 charbhán 
 Soláthar uisce glan ón bpríomhlíonra 
 Leithris agus áiseanna folcthaí do gach aonad teaghlaigh
 Limistéar féaraigh agus stáblaí do chapaill 
 Seideanna stórála 
 Limistéar páirceála d’fheithiclí mótair 
 Draenáil 
 Pluiméireachta sláintíochta 
 Dromchlaí tarmacadamed agus coincréite 
 Balla imlíne 
 Ceapadh duine de na cónaitheoirí mar airíoch an láithreáin 

Ag deireadh na scéime ghlac Roinn Tithíochta agus Rialtais Áitiúil na Breataine mar bheartas Láithreáin Giofóg agus Lucht Siúil a thógáil go sainiúil i ngach limistéar bardasach sa tír.

Coimisiún um Lucht Siúil
Cosúil le hathruithe ar bheartas sóisialta sa Bhreatain, in Éirinn tháinig athrú ar chur chuige an rialtais ó neamh-idirghabháil. Ag tosú ag deireadh na 1950idí, chuir an An Chomhairle Náisiúnta Eacnamaíoch agus Shóisialta (comhlacht comhairleach arna cheapadh ag an rialtas) sraith tuarascálacha ar chúrsaí eacnamaíochta agus sóisialta i láthair. Ba imeacht é seo i stair stát na hÉireann, go dtí an pointe d’fhág an rialtas réimsí na sochaí agus an gheilleagair leis an  Eaglais Chaitliceach. 
I mí an Mheithimh 1960 bhunaigh an Rialtas Coimisiún um Lucht Siúil. Ba é seo an chéad amharc a rinne an stát ar an Lucht Siúil i stair na hÉireann. Chuaigh an Coimisiún chuig na  hÍsiltíre i 1961 chun beartas an rialtais a mheas ansin. D’fhoilsigh an Coimisiún a dTuarascáil  i mí na Samhna 1963. Mhol Tuarascáil do gach comhairle contae láithreán stad a sholáthar. Ba cheart go mbeadh caighdeán na saoráidí cothrom le láithreán stad Chilmington i Kent agus na cinn(nl) i san Ísiltír.

Dearcadh an Phobail ar Láithreán Stad

Cúiseanna le Agóid
 
Bíonn roinnt Láithreán Stad ina bhfoinse agóid ó dhaoine eile ina chónaí sa cheantar mar gheall ar shamplaí d'iompar frithshóisialta. I measc na n-imní rialta bíonn dhaoine ag rá méadú ar bhruscar, loitiméireacht, robálacha tí, déirce, torann, capaill scaoilte agus / nó madraí, bailiú dramhaíola / dramh tí scoite. Tá faitíos ar dhaoine roimh a sábháilteacht phearsanta, slándáil tí chomh maith le titim i luach tí. 
Pléann go leor scéalta nuachta le hábhair cosúil le, faicseanaíocht, dumpáil neamhdhleathach , earraí goidte , gníomhaíochtaí gáinneála ar dhrugaí , paraimíleata , meisce, agus sclábhaíocht. Féadann imní an phobail shocraithe cosc a chur ar theaghlaigh Lucht Siúil nach bhfuil aon bhagairt sa phobal.

Éifeachtaí Iompair Frithshóisialta 
Tá costas trom airgeadais ann le iompair frithshóisialta. Mar gheall ar an gcostas atá i gceist atreoraítear airgead ó sheirbhísí eile na Comhairle Contae.I measc na bpionós tá díshealbhú agus toirmeasc ar chóiríocht chomhairle contae ar feadh 3 bliana

D'aontaigh roinnt Lucht Siúil a ndearnadh suirbhé orthu le pionóis, ag argóint in 
aghaidh idirghabháil go luath. Aontaigh siad leis an údarás áitiúil agus an  Gharda Síochána beart a dhéanamh chun déileáil le cásanna foréigin. Nuair a fiafraíodh díobh i suirbhé, dúirt leath de na comhairlí contae gurb é teannas inmheánach an phríomhchúis i gcór Lucht Siúil ag fágáil cóiríochta.

Dáileadh sa Tír 
Seo a leanas sampla de Láithreáin Stad ar fud poblacht na hÉireann:

Réigiún Bhaile Átha Cliath 
 Páirc Naomh Mháiréad i Baile Munna i  Bhaile Átha Cliath 
 Páirc Baile an Bhóthair ins An Charraig Dhubh i  Dún Laoghaire 
 Barnlodge ar Bhóthar Ceapach i  Fhine Gall
 Brookfield i Tamhlacht i  Bhaile Átha Cliath Theas

Réigiún an Tuaiscirt agus an Iarthair 
 Cúl Trá i  Cathrach na Gaillimhe

 Bealach na Humbert i  Mhaigh Eo

 Ardara i  Tír Chonaill

 Gort an Chaocháin i  Mhuineacháin

Réigiún an Oirthir agus Lár Tíre 
 Bestfield i  Ceatharlach 

 Ard Rú i  Cill Dara  

 Droichead Airgid i  Cill Mhantáin  

 Páirc Naomh Phroinsias ins An Mhí

Réigiún an Deisceart
 Bhaile an Cnoic i  Tiobraid Árann

 Lána an Earraigh i  Cathrach Chorcaí  

 Cill Bharra i  Port Láirge  

 Gort na Topinigh i  Luimnigh 

 Baile Mhuircheartaigh i  Baile na Sionainne ins  an Chláir

Tagairtí

Sliocht Athfhriotail

Foinsí

Nuachtáin

Foinsí ar líne

Tuilleadh léitheoireachta 		

 

   

  

   

   

  

   

   

   

   

   

  

  

 

Lucht siúil