Cabála
Is éard atá i gceist leis an gCabála ná disciplín nó scoil smaointeoireachta a chuireann béim ar leith ar thaobh misteach an Ghiúdachais Raibínigh, is é sin, ar an teagasc misteach a fhaightear i scríbhinní áirithe diamhra nach nglactar leo mar chuid de chanóin an Ghiúdachais cé go bhfuil baint acu leis an traidisiún Giúdach. Ní féidir a rá gur sainchreideamh nó sainaicme chreidimh é an Cabála, nó bíonn dreamanna éagsúla creidimh ag tarraingt ar an litríocht Chabálach, agus difríochtaí móra idir na cineálacha éagsúla Giúdachais ó thaobh an Chabála de. Is iad na Giúdaigh Hasadacha - saindream misteach creidimh a tháinig ar an bhfód san ochtú haois déag faoi cheannas an raibí Úcránaigh Baal Shem Tov - is mó a dhéanann staidéar ar na téacsaí Cabálacha, agus scríobh smaointeoirí Hasadacha a lán ábhair nua den chineál seo.

Iad siúd a bhíonn ag plé leis an gCabála, deir siad gurb í an eochair a mhíneoidh fíor-theachtaireacht an tSean-Tiomna. Cuireann siad béim ar chomh furasta agus atá sé an chiall mhícheart a bhaint as an gCabála, agus go traidisiúnta, ní raibh cead ach ag daoine meánaosta agus níos sine staidéar a dhéanamh ar an ábhar Cabálach. Chaithfidís bheith eolach ar na téacsaí Giúdacha eile, cosúil leis an Sean-Tiomna agus an Talmúd, sula gcromfaidís ar an gCabála.

Inniu, áfach, glactar leis gurb í an popamhránaí Madonna an duine is cáiliúla a bhíonn ag plé leis an gCabála. Fuair sise agus a lán daoine cáiliúla eile i gCalifornia an chéad aithne ar an gCabála tríd an Kabbalah Centre, ionad teagaisc i Los Angeles. Ba iad an raibí Philip Berg agus a bhean chéile Karen a bhunaigh an t-ionad seo, agus iad barúlach nár chóir an Cabála a choinneáil ceilte ar aon duine, smaoineamh nach dtaitníonn le húdaráis sheanbhunaithe an reiligiúin Ghiúdaigh.

Is iad seo a leanas roinnt de na príomhthéacsanna a bhaineann leis an gCabála:
 “Leabhar an Mhúnlaithe" nó "Leabhar na Cruthaitheachta”, Soifear Yéitsoireá, an téacs Cabálach is sine dá bhfuil ann, agus a luaitear leis an bPatrarc Abrahám.
 “Leabhar na Léire”, Soifear Há Báihir, téacs casta a chéadtáinig ar an bhfód sa 12ú haois i Languedoc na Fraince.
 “Leabhar na Galántachta”, Soifear Há Zohár, an príomhleabhar de chuid an Chabála, a scríobh Maois de Leon sa Spáinn sa 13ú haois agus a chuirtear i leith an raibí Síomón bar Yóhaí go traidisiúnta.
 “Litríocht na bPálás” nó “Scríbhinní an Charbad Neimhe”, bailiúchán de théacsanna misteacha, scríofa in Eabhrais agus in Aramais, a scríobhadh i dtír Iosrael idir an 4ú agus an 8ú haois, agus ina gcuirtear síos ar fhíseanna eacstaiseacha i dtaobh an Charbad Neimhe (Méarcáva), na bhFlaitheas, na nAingeal agus Ríchathaoir Dé.

Tá easaontas i measc na staraithe maidir le bunús ceart an Chabála. De réir fhoinsí an Chabála féin, thosaigh sé le hÁdhamh agus sanntar “Leabhar an Aingeal Raiziél” dó. Ansin, cuirtear i leith Abrahám go traidisiúnta an chéad leabhar eile de réir na croineolaíochta, sé sin “Leabhar an Mhúnlaithe”, Soifear Yéitsoireá, nó sin a thuairiscíonn Éilias bein Sleómó Zálman Creimear (Ginias Vilnias). I ndáiríre, scríobhadh é sa tréimhse Thalmúdach, is dóigh thart ar idir 600 agus 800 IC.

Naisc 

 Jewish mysticism and Kabbalah 
 Refutation of the Bible codes 
 Kabbala, kliffot och den goetiska magin, av Thomas Karlsson (se)
 Om så kallad autentisk kabbala, Bnei Baruch och Baal HaSulam (se)

Tagairtí 

Giúdachas