Helena Molony
Poblachtánach, feimineach, ban-aisteoir, agus gníomhaí ar son an lucht oibre ab ea Helena Mary Molony (15 Eanáir 1883 – 29 Eanáir 1967). Throid sí in Éirí Amach na Cásca i 1916 agus ina dhiaidh sin ba í an dara bean a bhí ina huachtarán ar Chomhdháil Ceardchumann na hÉireann.

Tús A Saoil 
Rugadh í ar 8 Lána Cole, in aice le Sráid Anraí, í lár Bhaile Átha Cliath, do theaghlach meánaicmeach agus Caitliceach. Ba iad a tuismitheoirí Michael Molony, a bhí ina ghrósaeir, agus Catherine McGrath, ach fuair siad bás nuair a bhí Molony ina páiste, agus ina dhiaidh sin, thóg a leasmháthair í. Bhí deartháir aici, Frank, a raibh sí mór leis. Chónaigh sí leis gur bhog sé go Meiriceá.

Inghinidhe na hÉireann 
Thosaigh Molony a gairmréim pholaitiúil le Inghinidhe na hÉireann, grúpa feimineach agus náisiúnach bunaithe ag Maud Gonne. Chuaigh sí in Inghinidhe na hÉireann tar éis di óráid de chuid Gonne a chloisteáil ag Teach an Chustaim i mBaile Átha Cliath i 1903. 

Rinneadh eagarthóir nuachtáin mhíosúil na heagraíochta, Bean na hÉireann di. Phléigh an nuachtáin le rogha mhaith topaic, ar nós faisean (ag cur béim ar éadaí Éireannacha), cócaireacht, filíocht, agus polaitíocht. Bhí colún dírithe ar ghluaiseacht an lucht oibre, a bhí scríofa ag Molony. Bhí mórán scríbhneoirí mór le rá ag Bean na hÉireann, mar shampla: Eva Gore-Booth, Constance Markievicz, Susan L. Mitchell, Art Ó Gríofa, Pádraig Mac Piarais, agus Ruairí Mac Easmainn. 

Bhí Molony lárnach sa ghluaiseacht chun béilí a chur ar fháil do pháistí scoileanna, ag iarraidh go raibh siad cothaitheach agus saor in aisce. Shocraigh Inghinidhe na hÉireann go n-íocfadh na daltaí a bhí ábalta, cé nach raibh sé riachtanach leas a bhaint as an scéim. Anuas ar sin, thairg siad bia a riar do na páistí.

Bhí tionchar ag Inghinidhe na hÉireann ar ghairm Molony mar aisteoir freisin. D'fhreastail sí ar ranganna aisteoireachta a bhí eagraithe ag an ngrúpa chun bolscaireacht a chur ar fháil.

Naisc sheachtracha
Putting Helena Molony back centre-stage in Irish history

Tagairtí 

Básanna i 1967
Daoine a rugadh i 1883
Eagarthóirí Éireannacha
Mná Éireannacha
Réabhlóidithe Éireannacha