James Daly
Saighdiúir singil sna Connaught Rangers ab ea James Daly (24 Nollaig 1899 – 2 Samhain 1920), as Bealach an Tirialaigh i gContae na hIarmhí. Cuireadh Daly chun báis (lámhachadh é) mar gheall ar an pháirt a ghlac sé i gceannairc na Connaught Rangers san India sa bhliain 1920.

Imeachtaí 
Ar 27 Meitheamh 1920, i Jullundur i bPuinseáb, tháinig dream saighdiuirí óna Connaught Rangers le chéile agus chinneadar ar agóid a dhéanamh i gcoinne eachtraí rialtas Shasana in Éirinn. Míshástacht lena gcás féin (bhí a gcuid dálaí maireachtála go hainnis) agus nuacht chorraitheach as Éirinn (ionsaithe na nDúchrónach go háirithe) a d’fhág gur dhiúltaigh roinnt mhaith Rangers déanamh de réir orduithe, gur chaith siad suaitheantais Sinn Féin agus gur chuir siad bratach na hÉireann ar foluain.

Chuir na saighdiúirí i Jullundur teachtairí le scéala chun na Rangers i Jutogh agus Solon (i Himachal Pradesh) ag iarraidh orthu cabhrú leo. Níor thug an dream i Jutogh aon aird orthu. Ach i measc na bhfear sa bheairic i Solon, bhí James Daly. Bhí cúrsaí in Éirinn ag cur isteach air freisin. Shocraigh James agus a chomrádaithe ar agóid a dhéanamh láithreach agus chuadar ar stailc.

Níor mhair an cheannairc i bhfad ámh. D’ionsaíodar an áit a raibh siad agus scaoil na hoifigigh fúthu. Maraíodh beirt de na Rangers, Patrick Smythe agus Peter Sears. Faoi cheann trí lá tháinig dreamanna saighdiúirí dílse agus ghabhadar na hagóideoirí ar fad. D’adhmhaigh Daly gurbh é a bhí i gceannas i Solon -"If you want to know who the leader is, I am — James Daly, number 35025 of Tyrellspass, Co. Westmeath." Níor shéan sé riamh go ndúirt sé é.

Ciontaíodh 61 de na Rangers i bpáirt a ghlacadh in aighneas agus daoradh 14 acu chun báis; níor tharla ach aon duine amháin, Daly, a chur chun báis i nDagshai, Himachal Pradesh. Gearradh tréimhsí fada príosúnachta ar an gcuid eile.

Tá Daly curtha inniu i gContae na hIarmhí. I 1970 tugadh corp James Daly agus coirp na beirte a maraíodh san ionsaí abhaile. Cuireadh James i mBealach an Tirialaigh agus an bheirt eile i nGlas Naíon. Labhair Joseph Hawes ag uaigh an Dálaigh an lá san. Ag trácht ar Daly dúirt sé gurbh é an fear ba chróga é a sheas riamh ós comhair scuad lámhaigh.Tá leacht cuimhneacháin le fáil i nGlas Naíon.

Féach freisin 

 Éist ar reabhloid.ie

Tagairtí 

Saighdiúirí Éireannacha
Daoine a rugadh i 1899
Básanna i 1920
Réabhlóidithe Éireannacha