Lin-Manuel Miranda
Is cumadóir, liriceoir, drámadóir agus aisteoir Meiriceánach é Lin-Manuel Miranda.

Saol 
Rugadh Lin-Manuel Miranda i Nua-Eabhrac i 1980.  Ba síceolaí cliniciúil a mháthair agus ba pholaiteoir  a athair.  Tá deirfiúr aige.  Luz is ainm di.  Gach bliain chaith Miranda mí amháin lena sheantuismitheoirí i bPórtó Ríce.  

Nuair a bhí Lin-Manuel agus Luz níos óige, d’fhreastail siad ar ranganna pianó.  Chonaic Lin-Manuel a chéad cheoldráma nuair a bhí sé seacht mbliana d’aois, is é sin Les Misérables ar Broadway. Tar éis sin, thosaigh sé ag rapáil agus chas sé amhráin hip-hop agus R&B.  

D’fhreastail Miranda Hunter College Bunscoil agus Ardscoil Hunter College.  Bhí an t-iriseoir, Chris Hayes, sa rang.  

Tar éis ardscoil, d’fhreastail Miranda ar Ollscoil Wesleyan agus bhunaigh sé grúpa hip-hop; .  Freestyle Love Supreme an t-ainm a bhí ar an ghrúpa.  Chum Miranda a chéad ceoldráma sa bhliain sofamór,  Into the Heights. Bhain sé céim amach i 2002.

Sa bhliain 2020, bhí sé ina chónaí lena bhean chéile, Vanessa Nadel (is dlíodóir agus eolaí í).    D’fhreastail siad le chéile Ardscoil Hunter College  agus thosaigh siad ag dul amach le chéile i 2005.  Chuir Miranda an cheist uirthi agus phós siad i 2010.   Rugadh a gcéad pháiste, Sebastian i 2014 agus rugadh mac eile i 2018.  Francisco is ainm do.

Gairm

2002-10: In the Heights 
I 2002, d’oibrigh Miranda agus John Buffalo Mailer le Thomas Kail (is stiúrthóir é).  Rinne siad In the Heights ar Broadway i mí an Mhárta.  D’ainmnigh In the Heights  le haghaidh trí gradam déag san Tony Awards.  Bhuaigh siad ceithre ghradam, an scór is fearr agus an ceoldráma is fearr freisin.  Chomh maith leis sin,  fuair In the Heights Gradam Grammy i 2009.  Rinne Miranda phríomhpháirt san ceoldráma ar Broadway i 2008 agus be bharr d’ainmnigh sé le haghaidh an t-aisteoir is fearr san Tony Awards i 2008. D’fhág sé Into the Heights ar Broadway i 2009. 

Mar sin féin. D’oscail an ceoldráma ar an West End i 2015 le haghaidh dhá bhliain.  Bhí sé sa Amharclann King’s Cross.

Chomh maith le Into the Heights, d’oibrigh Miranda le Stephen Sondheim agus d’aistrigh sé cúpla amhrán in West Side Story ó Bhéarla go Spáinnis.

2011-14: Bring It On: The Musical 
Scríobh Miranda na liricí agus an ceol le Tom Kitt agus Amanda Green le haghaidh an cheoldráma.  Bring it On: The Musical an t-ainm atá ar an ceoldráma.  Bhí première an cheoldráma san Amharclann Alliance, Georgia i mí an Eanáir, 2011.  Thosaigh an ceoldráma turas náisiúnta i Meircieá i 2011. Bhí sé ar Broadway ar feadh tamaill.  D’oscail sé ar an gcéad lá de Lúnasa 2012 agus dhún sé ar tríocha lá de mí na Nollag.  D’ainmnigh Bring it On: The Musical le haghaidh dhá Tony Awards.  An ceoldráma is fearr agus an chóiréagrafaíocht is fearr.

2009-2016: Hamilton: An American Musical 
Bhí Lin- Manuel Miranda ar a laethanta saoire i 2008 agus léigh sé beathaisnéis faoi Alexander Hamilton le Ron Chernow.

Is scéal é faoin Alexander Hamilton, a rugadh sa bhliain 1757.  Scríobh Miranda an scéal, na liricí, an scór agus rinne sé aisteoireacht freisin.  Thosaigh Hamilton: An American Musical ar Broadway san Amharclann Richard Rogers in 2015, agus Thomas Kail mar an chéad stiúrthoir.
 

Mí Aibreáin 2016, d’fhoilsigh Miranda agus Jeremy McCarter leabhar. Hamilton: The Revolution  an t-ainm atá ar an leabhar agus déan cur síos é an turas ón saol go raibh Hamilton aige go dtí Hamilton: An American Musical ar Broadway.  

Rinne Miranda an léiriú dheireanach ar Broadway mar an príomhcharachtar (Hamilton) ar naoú lá Iúil 2016.  Mar sin féin, dúrit Miranda d’osclódh Hamilton: An American Musical i bPórtó Ríce i 2019 agus déanfaidh Miranda an príomhcharachtar arís.  Tháinig an ceoldráma go dtí Pórtó Ríce mar bhuail hairicín Maria ar Pórtó Ríce i 2017 agus fuair níos mó ná 300,000 duine bás. D’oscail an ceoldráma chun airgead a fáil chun cabhrú na daoine ar an oileán.  Rinne Miranda páirt Hamilton i bPórtó Ríce agus bhí na ticéid díolta amach laistigh de 3 huaire.  Bhailidh siad níos mó ná $14 milliún.

2014-2016: Moana 
Bhí Lin- Manuel Miranda an cumadóir le haghaidh an scannán Moana (R. Clements & J. Musker, 2014).  Is é scannán beochana é.  Is é Auli’I Cravalho, Dwayne Johnston agus Rachel House na príomhchactair.  Scríobh Miranda na amhráin “How Far I’ll Go” agus “You’re Welcome”.  Chán Auli’i Cravalho “How Far I’ll Go” agus chán Dwayne Johnston “You’re Welcome”.  D’fhoilsigh Disney “You’re Welcome” arís ach chán Jordan Fisher agus Lin- Manuel Miranda an t-amhrán.  Rapálann Miranda na focail agus tá sé cosúil leis an ceol sa Hamilton.

2018- Mary Poppins Returns 

Eisíodh Mary Poppins (R. Stevenson) I 1964.  Bhí Julie Andrews, Dick Van Dyke agus David Tomlinson sa scannán.  Ba ceoldráma é 

D’eisigh Mary Poppins Returns (R. Marshall) I 2018. Tá foireann scothaisteoirí agaibh. Tá príomhpháirt ag Emily Blunt (Mary Poppins) agus Lin- Manuel Miranda (Jack).  Tá páirt beag ag Meryl Streep (Topsy), Dick Van Dyke (Mr. Dawes Junior) agus Colin Firth (William Weatherall).  Tá Mary Poppins Returns ag leanúint Mary Poppins.

2019/ 20- The Little Mermaid 
Mí Lúnasa 2016, dúirt Lin- Manuel Miranda go mbheinn sé ag obair le  Alan Menken (Beauty and the Beast, Pocahontas) chun scór a cumadh le haghaidh an scanánn athbheochan: The Little Mermaid.

2021- Tick Tick Boom, Vivo angus Encanto 
Rinne Lin-Manuel Miranda aisteoireacht i Vivo, scannán Netflix, agus scríobh sé an ceol as Vivo freisin. Stiúir sé an scannán Tick Tick Boom... Bhí Andrew Garfield sa scannán seo agus bhí sé faoi drámadóir Jonathon Larrson a scríobh an ceoldráma Rent.

Scríobh Lin-Manuel Miranda an ceol den Disney scannán cartúin Encanto. Bhí an ceol aimníodh den a lán duiseanna, mar shampla, Gradaim an Acadaimh. Bhí "We Don't Talk  About Bruno" ar céad áit sna chairteacha in Eireann, Méiricea agus an Ríocht Aontaithe, agus bhí a lán amhráin eile as an scannán sa chairteacha freisin.

Duaiseanna 
Bhuaigh Lin- Manuel Miranda go leor duaiseann.  Thug an Hollywood Camber of Commerce "réalta" ar Hollywood Walk of Fame do Miranda i 2018.

Duaiseanna sa Scannáin 
Gradaim an Acadaimh

Na Gradaim Emmys

Na Gradaim Golden Globe

Gradam Grammy

An Amharchlann 
Gradaim Tonys

Na Gradaim Laurence Olivier

Tagairtí

Cumadóirí Meiriceánacha
Aisteoirí Meiriceánacha
Daoine a rugadh i 1980
Daoine as Cathair Nua-Eabhrac
Daoine beo