Gaeilge Oiriall
Is í Gaeilge Oiriall an chanúint a labhraíodh in Ard Mhacha, Lú agus Muineachán fadó.

Litríocht 
Tá cáil ar fhilí Oirghialla ón ochtú haois déag – Séamas Dall Mac Cuarta, Peadar Ó Doirnín, Art Mac Cumhaigh agus Cathal Buí Mac Giolla Ghunna.

Bhí ceangal láidir idir Seosamh Mac Grianna agus ceantar Oirghialla. I samhradh 1935, thug Mac Grianna cuairt ar Ghaeltacht dheireanach Chúige Laighean in Ó Méith Mara. Bbhí sé ag teagasc i gColáiste Bhríde. Is ann, trí thionchar an Athar Uí Mhuirí, a chuir sé eolas ar fhilí Oirghialla ón ochtú haois déag.

Nuair a d'imigh an Ghaeilge as ceantar Oirghialla sa 20ú haois, tháinig glúin nua ar an tsaol lena hoidhreacht a thíolacadh do ghlúnta eile, Peadar O Dubhda agus a leithéid. Chuir scoláirí Eigse Oirghialla sraith leabhar ar fáil. Scríobh Pádraigín Ní Uallacháin leabhar, A Hidden Ulster: People, Songs and Traditions of Oriel (2003).

Féach freisin 

 Oirialla (stair)

Naisc sheachtracha 

 Canúintí: Gaelg Oiriall I agus Canúintí : Gaelg Oiriall II  le Ciarán Dunbar

Tagairtí 

Contae Ard Mhacha
Contae Lú
Contae Mhuineacháin
Oirialla (dúiche in Éirinn)
Canúintí na Gaeilge