Harriet Quimby
Harriet Quimby (* 11. Mei 1875 bi Coldwater, Michigan; † 1. Jüüle 1912 bi Boston, Massachusetts) as det iarst bedüüden US-ameerikoons wüfpiloot. Hat wiar det iarst wüf, diar 16. April 1912 alian auer de Ingels Kanool floog.

Leewent
Harriet Quimby kaam faan en familje faan büüren uun Michigan; auer hör jongensjuaren as bluat letjet käänd. Sant 1897 lewet hat uun San Francisco, am teaaterspeler tu wurden, man werket hat do üüs jurnalist. Üüs hat 27 juar ual wiar ging hat tu New York City, am en hör karieer üüs jurnalist widjer tu saaten an skreew do reegelmiatig för't tidjskraft Leslie's. Hat loket uk as footo- an raisreporter an maaget raisen tu Kuuba, Euroopa, Egypten an Meksiko.
Uun't juar 1906 foon hat bi'n reportaasch auer det Vanderbilt-reenboon hör hatj för gau faartjüchen an keeft salew en waanj. Hör intrese för't fliigerei wurd uun a Oktuuber 1910 wreeknet: hat beschükt en fluugweedbewerew uun Belmont Park an liard en populeer fliiger an fluugliarer, John Moisant, keenen. Hat naam mä Moisant an san bruler Alfred Moisant fluugstünjen. Tu das tidj naam a breler Wright nian wüfen üüs fluugskuullidj uun. Uk wan John Moisant kurt diarüüb ufstört an am't leewent kaam, saat Quimby at onerracht widjer. Hat werket uk uun detheer tidj widjer üüs jurnalist an skreew 1911 sööwen dreibuken för stomfilmen, wat faan D. W. Griffith produsiaret wurd.

De 1. August 1911 fing Quimby üüs iarst wüf uun dön Ferianigt Stooten hör fluugskiin. Hat wiar det iarst wüf, diar uun a naacht floog an tup mä Matilde Moisant (John Moisant sin saster) wiar hat ian faan dön iarst tau wüfen, diar auer Meksiko floog. Quimby fertääld uun Leslie's auer hör fluugen an auer a mögelkhaiden faan a fluug uun't tukemst.

Hör naist grat mual wiar en fluug auer de Ingels Kanool faan Ingelun tu Frankrik, wat Louis Blériot 1909 at iarst feer uun de öler wai maaget hed. Blériot, diar ham een faan sin 50-PS-Blériot XI-Iandekern liand, wiar een faan dön letjet lidj, diar faan hör plooner tu weden fing, diarmä neemen faan Euroopa ham tuföörkem küd. Uun Marts 1912 maaget hat en rais tu Ingelun, huar Blériot ham a fliiger hen stjüürd. Hat wiar hiamelk an teft üüb gud weder. De 2. April trochkrüset de britisk fliiger Gustav Hamel hör plooner, det „iarst wüf auer de Ingels Kanool“ tu weesen, üüs hi sin lunswüf Eleanor Trehawke Davies bi'n fluug auer a Kanool mänaam, man bluat üüs pasaschiar. Tau wegen leeder, de 16. April, startet Quimby faan Dover bi betaanjen locht am a klook 5:30 en maarnem an lunigt 29 minuuten leeder üüb en strun amanbi 40 kilomeeter faan Calais fiar hen, huar hat faan a iinwenern begeistert begröötet wurd. Uun't pres foon hör fluug man knaap beaachting, auer at Titanic a dai tuföören onergingen wiar. 

Quimby ging tu New York turag an ploonet widjer schau an weedberewefluugen. De naist, det traad Boston Aviation Meet – wurd för de 1. Jüüle 1912 uun Quincy uun Massachusetts uunsaat. A feruunstalter William Willard ging mä ham; dön tau startet uun en nei 70-PS-Iandekermaskiin faan Blériot. Efter en normool rundfluug neeget ham a fliiger uun en hööchte faan amanbi 450 meetern ütj ünklaaret grünjer skoor efter föören an sleudert jo, diar ei uunschnalet wiar, ütj. Jo stört föör amanbi 5000 tulukers iin uun de Dorchester Bocht tu duas.

En kenotaaf för Quimby, de Harriet Quimby Compass Rose Fountain, stäänt üüb't hoof Valhalla Memorial Park uun Burbank, Los Angeles, California.

Filmografii

Üüs teaaterspeler

Üüs skriiwer

Kwelen

Fliiger