Katsina (birni)
Katsina ( ko Katsinna da Kachinna,daga Masinna, [Machinna] da Teshinna [Tachinna], mai yiwuwa daga "Tamashek" (ma'ana ɗa ko jinsi] ko mazza [maza] masu "inna" [uwa] )  Karamar Hukuma ce. Area kuma Babban Birnin Jihar Katsina, a Arewacin Najeriya. Katsina tana da nisan  gabas da birnin, Sokoto da  arewa maso yammacin Kano, kusa da kan iyaka da Nijar, Jamhuriyar.

A shekarar 2016, adadin mutanen Katsina ya kai 429,000.

Tarihi: Yusuf SahaBi

Tarihi: 
Birnin kewaye yake da bango mai nisa kilomita 21(mil 13) a tsayi, an yi imanin cewa an kafa Katsina tun kusan shekaru sama da 1100. A zamanin da, idan aka samu Sarkin na Katsina da mulki na rashin sanin yakamata ana yanke masa hukuncin kisa. Daga karni na 17 zuwa na 18, Katsina ta kasance cibiyar kasuwanci a kasar Hausa, kuma ta zama mafi girma a cikin jihohin Hausa guda bakwai. Fulani sun mamaye Katsina a lokacin yakin Fulani a shekarar 1807. A shekarar 1903, Sarki Abubakar dan Ibrahim ya karbi mulkin Birtaniya, wanda ya ci gaba har zuwa lokacin da Nijeriya ta samu ‘yancin kai daga kasar Ingila a shekarar 1960.

A lokacin cinikayyar yankin kudu da hamadar sahara, an san birnin Katsina na daya daga cikin manyan wuraren kasuwanci da karin iko, kuma an yi imani da cewa ita ce mafi karfi daga cikin masarautun kasar Hausa ta fuskar ilmi na addini da kasuwanci da sana'o'i. Bajamushe mai binciken Friedrich Hornemann ya isa Katsina, Bature na farko da ya yi haka, a farkon karni na 19.[ana buƙatar hujja]

Tarihin birnin na ilimi irin na yamma ya samo asali ne tun farkon shekarun 1950, lokacin da aka kafa makarantar sakandare ta farko a Arewacin Najeriya ( Kwalejin Malamai ta Katsina ). Yanzu haka akwai manyan makarantu da dama da suka hada da jami’o’i uku: Jami’ar Umaru Musa Yar’adua da Jami’ar Gwamnatin Tarayya ta Dutsinma da kuma Jami'ar Alqalam (mai zaman kanta), da Makarantar Fasaha ta Hassan Usman Katsina Polytechnic da Kwalejin Ilimi ta Tarayya, da Kuma Makarantar koyon jinya(School of nursing) wadda ke cikin babbar asibitin Katsina . Haka nan birnin Katsina yana da wani masallaci da aka gina a karni na 18 wanda ke dauke da Hasumiyar Gobarau, mai mai tazarar kafa 50 (mita 15 ). Hasumiyar da aka yi daga kasa da rassan dabino. [2]

Cibiyar Noma
Birnin shi ne cibiyar yankin noma da ke samar da gyaɗa, auduga, fatu, gero da masara ta Guinea  sannan kuma yana da injina na sarrafa man gyada, da karfe, ya kasance cibiyar kiwon shanu, awaki., tumaki da kaji.

Mafi yawan al'ummar Birnin musulmi ne musamman daga al'ummar Hausawa da Fulani.

Marigayi Shugaban Najeriya Umaru 'Yar'aduwa ya kasance dan asalin birni rike da sarautar gargajiya a Katsina. 

Gwamnan jihar Katsina mai ci a yanzu shi ne Mal. Dikko Umar Radda PhD,  wanda aka rantsar da shi a matsayin gwamnan jihar a ranar 29 ga Mayu 2023, wanda ya gaji Aminu Bello Masari.

Masarautar Katsina 
Gidan sarautar Katsina wanda aka fi sani da 'Gidan Korau' wani katon katafaren gini ne da ke tsakiyar tsohon birnin. Alama ce ta al'adu, tarihi da al'adun 'Katsinawa'. Kamar yadda tarihi ya nuna, Muhammadu Korau ne ya gina shi a shekarar 1348, wanda ake kyautata zaton shi ne Sarkin Katsina Musulmi na farko. Wannan ya bayyana dalilin da ya sa a al'adance ake kiransa 'Gidan Korau' (Gidan Korau). Yana daya daga cikin tsofaffi kuma a cikin manyan gidajen sarauta, tare da Daura, Kano da Zazzau. An kuma kewaye fadar da katanga mai suna 'Ganuwar Gidan Sarki' (wanda yanzu ya tafi). Babbar kofar da ke kaiwa fadar ana kiranta da 'Kofar Soro', yayin da kofar bayan gida ake kiranta da 'Kofar Bai' (yanzu tafi). Wurin zama na sarki da ke tsakiyar fadar wani babban fili ne da aka gina shi cikin tsarin gine-gine na al'ada[1]. Sarkin Katsina na yanzu shine Alhaji Abdulmumini Kabir Usman.

Kananan Hukumomin jihar Katsina
Jihar Katsina tanada kananan hukumomi 34 gasu kamar haka:

Batagarawa
Bindawa
Rimi
Charanchi
Bakori
Danja
Funtua
Jibiya
Batsari
Kankara
Kankia
Faskari
Malumfashi
Kafur
Kurfi
Matazu
Musawa
Dan-Musa
Safana
Dutsin-Ma
Dandume
Baure
Katsina
Mani
Kusada
Sabuwa
Mashi
Zango
Sandamu
Daura
Madawa
Ingawa
Kaita
Dutsi

Hanyoyin haɗin waje

By Yusuf SahaBi

Manazarta
Biranen Najeriya
Birane a Najeriya