Bay'ah
Bay'ah (    , "Mubaya'a"), a cikin istilahin Musulunci, rantsuwa ce ga shugaba. An san cewa annabin musulunci Muhammadu ya aikata shi . Bayʿah wani lokacin ana daukar shi ne a karkashin rubutacciyar yarjejeniya wacce aka bayar a madadin wadanda suka jagoranci ta hanyar manyan membobin kabilar tare da fahimtar cewa muddin jagora ya kiyaye da wasu bukatu ga mutanen sa, to su rike amincin su gare shi. Bayʿah har yanzu ana yin ta a kasashe irin su Saudi Arabiya da Sudan. A Maroko, bayʿah na ɗaya daga cikin tushen masarauta .

Asali 
Bay'ah ta samo asali ne daga asalin Semic triconsonontal tushen BY- ''', mai alaƙa da siyarwa, kuma yana nuna yanayin yarjejeniyar da ke tsakanin khalifa da mutane.  Bay'ah ta asali tana nuni ne ga daddawa hannu tsakanin mai saye da mai siyarwa don sanya alama a yarjejeniya.

 A tarihin musulunci 
Al'adar bayʿah za a iya komawa ga zamanin Muhammadu. Daga farko, Muhammad ya dauki bayʿah a matsayin rantsuwar mubaya'a. Duk wanda yake son shiga kungiyar musulinci ya yi hakan ne ta hanyar karanta asalin imanin da ke bayyana imaninsa ga kadaita Allah da annabcin Muhammadu. Koyaya, wannan ya banbanta da shelar imani wanda ya zama dole don kawai zama Musulmi. Baya ga wannan, annabi a hukumance ya karbi bayʿah daga mutane da kabilu. Ta hanyar wannan aiki na yau da kullun suka shiga cikin al'ummar musulinci kuma suka nuna aniyarsu ta bin da biyayya ga Muhammadu. Maganganun rantsuwa sun banbanta a hadisai mabanbanta amma ya ƙunshi shahada da addu'o'in tuba.

An ruwaito cewa a yayin taron shekara-shekara a wajen Makka, Muhammad ya sadu da mutane daga Yasriba, daga baya za a sauya mata suna Madina, wadanda suka karba kiransa zuwa Musulunci. Muhammad sannan ya karbe bayʿah daga hannunsu. 

 A cikin Alkur'ani 

Bayan Alkawarin Bishiya, wanda ya haifar da yarjejeniyar Hudaibiyyah, an saukar da wadannan a cikin Alkur'ani don tunawa da yabawa da alkawarin da wadanda suka yi shi:

 Tarihi Bay'ah'' na Rizwan, ƙaddamarwar dubun dubatan musulmai a hannun Muhammad, an ambata a cikin Kur'ani. Hadisai suka ci gaba da halifofi .

A cikin shekarun da suka biyo baya, yana da alaƙa da umarnin Sufi, kuma masanan ruhaniya zasu fara mabiyansu. Aikin har yanzu yana cikin umarnin Sufi a duk duniya.

Abun cikin bay'ah 
Bayah yawanci yana da daidaitaccen tsari kamar waɗannan masu zuwa:

Na ba da amana ga .... don saurare da biyayya a lokacin wahala da jin dadi, cikin wahala da sauki, da jure nuna wariya, kuma ba jayayya game da mulki tare da masu iko, sai dai idan akwai rashin imani game da gaskiya abin da akwai wata hujja daga Allah, "

Duba kuma 

 Bay'ah (Ahmadiyya)
 Masallacin Bay'ah

Manazarta