Cutar hanta A
Cutar hanta (wadda a da aka fi sani da cutar hanta mai yaɗuwa) wata matsananciyar cuta mai yaɗuwa da ke shafar hanta wadda ƙwayar cutar hepatitis A ke haifarwa (HAV). Yawancin matsalolinta na da ƙarancin bayyana musamman ga ƙananan yara. Lokacin tsakanin kamuwa da kuma bayyana, ga waɗanda suka kamu, na tsakanin mako biyu da mako shida. Idan akwai alamu, yawan cin su kan ɗauki tsawon mako takwas kuma za su iya haɗawa da tashin zuciya, amai, gudawa, fata ta koma launin ɗorawa, zazzaɓi, da ciwon ciki. Kimanin kaso 10–15% na jama'a na haɗuwa da maimaituwar bayyanar alamu a cikin tsawon watanni shida bayan kamuwar farko. Matsanancin hali na gazawar hanta kan afku musamman ga tsofaffi.

Yawan cin wannan cuta na yaɗuwa ta hanayar cin abinci ko abin sha wanda ya gurɓata da bayan garin da ya harbu. Tafasashshen Kifi wanda bai dahu sosai ba shi ne tushen da aka fi sani. Kuma za'a iya yaɗata ta hanyar cuɗanya ta kusa-da-kusa da mutumin da ya kamu. A yayin da alamomin cutar wasu lokuta ba sa bayyana ga yara ƙanana, za su iya harbar wasu. Bayan kamuwa sau guda, mutum ya sami kariya iya tsawon rayuwarsa. Yin magani na bukatar gwajin jini saboda alamomin cutar sun yi kama da sauran wasu cutuka. Tana daga cikin ƙwayoyin hepatitis: A, B, C, D, and E.

Allurar hepatitis A ta fi inganci wajen kariya. Wasu ƙasashe na bayar da shawarar yinta ga ƙananan yara da kuma waɗanda suka fi shiga cikin haɗarin kamuwa da ita waɗanda ba'a yi masu riga-kafi ba a baya. Ta na da matuƙar amfani ga rayuwa. Wasu hanyoyin kariya sun haɗa da wanke hannu da kuma dafa abinci sosai. Babu takamaiman jiyya, tare da sauran domin maganin tashin zuciya ko gudawa da aka bayar da shawara domin sha dangane da bukata. Ana iya maganin kamuwa gaba ɗaya kuma ba tare da ci gaban cutar hanta ba. Jiyyar matsananciyar cutar zuciya, idan ta afku, sai dai ta hanayar dashen zuciya.

A duniya gaba ɗaya kimanin mutane miliyan 1.5 cutar ke kamawa a kowace shekara Ta fi samuwa a ɓangarorin duniya marasa tsafta da kuma rashin ruwan sha mai tsafta. A ƙasashe masu tasowa kimanin kaso 90% na yara ne su ka kamu daga shekara 10 kuma saboda haka su kan sami kariya lokacin da suka girma. A kan sami ɓarkewarta wasu lokuta a ƙasashe masu tasowa inda yara ba su da kariya lokacin da su ke tasowa kuma babu isasshen riga-kafi. A shekara ta 2010, mummunar cutar hanta ta yi sanadin mutuwar mutane 102,000. Ranar Cutar Hanta ta Duniya a kowace shekara a ranar 28 ga watan Yuli na zama ranar cutar hanta domin wayar da kan jama'a dangane da mummunar cutar ta hanta.

Manazarta