Remzî Nafî
Remzî Nafî an Remzî Nafî Reşîd Aẍa (   Ramzi Nafi' Aghâ ) (1917-1949), siyasetmedarê kurd û neteweperwerê kurd bû. Li gel Almanan planek bi navê Operasyona Mammut li dijî Îngilîzan amade kirin ku dewleteke serbixwe ya kurdî li Iraqê ava bikin, lê ew plan têk çû û Nafî ji aliyê Ingilîzan ve hat girtin. Di encama îşkenceyên li girtîgehê de balansa xwe ya derûnî winda kir û di 32 saliya xwe de jiyana xwe ji dest da. Li Kurdistanê bi kedên xwe yên ji bo neteweperweriya kurdî xwedî navûdengeke bilind e.

Jîyan

Ciwanan 
Remzî Nafî ji malbateke dewlemend û qedirbilind li qesra Ataullah Axa ya Hewlêrê ji dayik bû û ji eşîreke bi navê Mamundî bû ku li Iraqê navdar e. 

Dibistana seretayî nêzîkî şeş salan û ya amadeyî jî sê salan li Hewlêrê xwend . Paşê salekê çûye lîseya herêmî ya Kerkûkê . Remzî li Kerkûkê tevlî partiya rastgira tund a Hîwa (Hêvî) bû.  Nafî paşê xwend lîseya navendî ya zanistî li Bexdayê.

Paşê, berî ku lîseyê biqedîne, ji ber sedemên siyasî neçar ma paytextê biterikîne û çû Beyrûtê. Ji Cotmeha 1941an heta Adara 1942an li Beyrûtê ma. Ew wek xwendekarê nû ketibû zanîngeha Amerîkî ya Beyrûtê û ji hêla gelek xwendekar û mamosteyan ve wekî merivekî pir şerker û dijminê Ingilîzan hate dîtin. Li Beyrûtê Dr. Bi Kamuran Bedirxan, Nûredîn Zaza û hin kesayetên din ên ku wê demê li Hoybunê çalak bûn re hevdîtin pêk anî û tevlî Partiya Hoybun a neteweperest a Kurd a ku ji bo dewleteke serbixwe ya Kurdistanê têdikoşiya bû.  Remzî Nafî bi saya serkeftina xwe û dîplomaya xwe ya ji zanîngeha Amerîkî ya Beyrûtê, derbasî Koleja Çandî ya Tirk a navdar a Enqerê bû.

Şirketa Mammut

Berî Operasyonê 
Remzî Nafî di sala 1942an de bi demeke kin piştî hatina xwe ya Enqereyê, bi çend endamên yekîneya îstîxbarata leşkerî ya Almanyaya Nazî, Abwehr re, ku ji taktîk, sîxûr û rahênerên leşkerî yên binavûdeng û xwedî ezmûn pêk dihat, re têkilî danî. Wan li qehwexaneyekê bi Remzî Nafî re civiyan û li ser îhtimala çêkirina planeke mîna nexşerêyekê ji bo yekbûna kurdan di berdêla serhildanên kurdan de li dijî îngilîzên dagîrkirina bîrên petrolê yên Kerkûkê gotûbêj kirin.  Plana bi navê "Operasyona Şewitandina Rojhilat" ji du planên heyî û yên nû pêk dihat, yek li Iraqê û ya din jî li Îranê. Plana li Iraqê ji berê de ji aliyê Adolf Hitler ve hatibû amadekirin û bi kesane hatibû pejirandin; Navê wê “Operasyona Mammut” e, ku behsa Şêx Mehmûd Barzencî dike. Plan ew bû ku Gottfried Müller û endamên kontra-îstîxbaratên Naziyan li Kurdistanê derkevin û eşîrên ku bi Şêx Mehmûdê Berzencî ve girêdayî ne, li dijî Îngilîzan serî hildin. Armanceke din a vê planê ew e ku eger mimkun be, Şêx Berzencî yê ku ji ber serhildana xwe ya li dijî Îngilîzan ketibû zindanê, rizgar bike. Ev serhildan, eger serketî be, dê li gorî îşgaleke Almanî ya tevayî ya li ser Hindistan û Filistînê, bi armanca derxistina Îngîlîzan, bi alîkariya malzemeyên û çekan ku ji aliyê Kurdan ve hatiye fînansekirin û bi piştgiriya hewayî ya Luftwaffe KG 200, be.

Têkçûna operasyonê 

Bi destxistina Gottfried Müller ala Almanyaya Naziyan û Remzî Nafî ala Kurdistanê sond xwar ku îxanetê li hev nekin û dilsozê hev bin.  Plan ket meriyetê, lê mîsyon di roja ewil de têk çû. Di dema firandina paraşûtê de qazeyên çek û alavan winda bûn û kom 300 km dûrî hedefa ku dihat xwestin dakeve. 12 roj şûnda îngilîzan her kes girtin. Remzî Nafî û efserên wî yên Alman ji aliyê Îngilîz û Îraqiyan ve dîl hatin girtin û Nafî rastî îşkenceyên giran hat.  Beşdarên Alman di sala 1947an de sirgûnî kampeke leşkerî ya Brîtanyayê li Almanyayê hatin kirin û piştre hatin berdan. Nafî bi cezayê muebbetê hat cezakirin. Xeta boriya Kerkûk-Heyfa, ku nefta Iraqê digihîne parzûngehên li nêzî bajarê Heyfa yê li Deryaya Navîn,  ji hêla Kovara Timeyê ve di 21ê Avrêl, 1941 de, bi "padîşahê Împaratoriya Brîtanî " [3] hat binavkirin, bi boriyê re derbasî bakur bû. Xeta boriya Kerkûk-Tartûs bingeha şerê Hevpeymanên Rojava bû û windakirina wan dê bandoreke diyarker li ser pêvajoya şer bike.

Remzî Nafî di sala 1947an de, du sal piştî şerê cîhanê yê duyem, di encama îşkenceyên giran û lêpirsînan de, ji ber ku pirsgirêkên wî yên derûnî hebûn, serbest hat berdan. Dibe ku ji ber bêîstîqrariya wî ya derûnî, wî dawiya jiyana xwe di odeyek piçûk de ji malbata xwe dûr derbas kir. Remzî Nafî di sala 1949 an de di 32 saliya xwe de ji ber pirsgirêkên derûnî jiyana xwe ji dest da.

Girîngiya Dîrokî û Bandora 

Remzi Nafi'nin anısı, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra kamuoyunun söyleminin dışına itildi. 1980'lerde ancak aşırı kısıtlama ile tekrar siyasi bir figür olarak kabul edildi. Hayatı ve onun Kürt anavatanı Kürdistan için önemi hakkında soldan sağa şiddetli, tartışmalı ve çok acı tartışmalar vardi.

Remzi Nafi Ağa hîn jî ji aliyê neteweperestên Kurd ve tê qedirgirtin û ji aliyê ciwanên Kurd ên neteweperest ên ji çar aliyê cîhanê ve weke mînak tê girtin. Di heman demê de li Hewlêra paytexta Hikûmeta Herêma Kurdistanê  û mezin bûye, Remzî Nafî ku malbata wî xwedî navûdengeke civakî ye, ji bo îmaja gelê Kurd xwedî girîngiyeke mezin tê dîtin. li herêmê. Navê kolanekê li Hewlêrê bi navê wî hat kirin û li zanîngeha Selahedîn a Hewlêrê kursên derbarê wî de hatin lidarxistin.

Hêdane

biyografiyên 

 Remzî Nafî şehîdê mezin ê bajarê Hewlerê ye. Mesûd Mihemed 1985.

Şirketa Mammut 

 Werner Brockdorff: Komandoyên veşartî yên Şerê Cîhanê yê Duyemîn. Pisîk 1967. ISBN 3-88102-059-4 .
 Ulrich van der Heyden, Bernd Lemke, Pherset Rosbeiani: Operasyona Mammut: Operasyonek komando ya Wehrmacht li bakurê Iraqê di sala 1943 de. Çapa Falkenberg, ISBN 3954941457 .

Çavkanî 

Neteweperwerên kurd
Kesên ji Iraqê
Mirin 1949
Jidayikbûn 1917