Enver Paşa
İsmail Enver, bi navê Enver Paşa (22ê sermawezê 1881 - 4ê tebaxa 1922an) efserê leşkerî, şoreşger û sûcdarê şer ê osmanî bû ku yek ji sêyan sêyemiya dîktatoriyê ya bi navê "Sê Paşa“ (Bi Talat Paşa û Cemal Paşa) li Împeratoriya Osmanî. 

Enver endamê Komîteya Îttîhat û Terakkî (CUP) bû, rêxistineke Tirkên Ciwan ku li dijî desthilatdariya mutleq a Abdulhamîdê II. Di sala 1908an de pêşengê Şoreşa Tirkên Ciwan bû ku Destûra Bingehîn û demokrasiya parlementerî li Împaratoriya Osmanî ji nû ve ava kir û bi Ehmed Niyazî re weke “şoreşê qehremanan” hate binavkirin. Lêbelê gelek qeyranên li Împaratoriyê di nav wan de Bûyera 31ê Adarê, Şerên Balkanan û şerê desthilatdariyê bi Partiya Azadî û Lihevkirinê re Enver û Îttîhatparêzan ji pirrengiya siyasî bêhêvî kirin. Piştî derbeya Osmanî ya sala 1913an ku CUP rasterast anî ser desthilatdariyê, Enver Paşa artêşa Osmanî xist bin kontrola xwe û bû (4 Çile 1914) Wezîrê Şer, Talat jî desthilatdariya hikûmeta sivîl girt.

Jiyan û Siyaset 
Eslê bavê Enver tirk bû û dê xwe (bi nav; Dilara Xatûn) wekî bi alban bû. Lê gorî Şuhnaz Yilmaz û hinêk din, ew bi esle xwe Gagawiz Tirk ê û him peşbinîyan ya din tê gotîn ku diya xwe ji Gelê Teterên Krîmê ye.

Weke wezîrê şer û serfermandarê giştî yê defakto (tevî ku rola wî wekî cîgirê serfermandarê giştî yê, ji ber ku Sultan bi fermî sernavê xwe girtibû), Enver Paşa yek ji kesayetên herî bi hêz ê hikûmeta Osmanî bû. Qiralîyet. Enwer Paşa di Şerê Sarikamişê de êrîşeke felaket li ser hêzên rûsan kir û pişt re ermenî bi têkçûna xwe sûcdar kir. Digel Talat, ew yek ji sûcdarên sereke yên Qirkirinên Dereng ên Osmanî bû û ji ber vê yekê ji mirina 800,000 û 1,800,000  berpirsyar tê dîtin. Ermenî, 300.000 Asurî û 750.000 Yewnanî. Piştî têkçûna Şerê Cîhanî yê Yekem, Enver tevî Îttîhatparêzên din ên pêşeng ji Împeratoriya Osmanî reviya. Dadgeha Leşkerî ya Osmanî Enver Paşa û Îttîhatparêzên din mehkûm kir û ji ber ku Împaratorî xistine nav Şerê Cîhanê yê Yekem û organîzekirina qetlîamên li dijî Yewnan û Ermeniyan, cezayê darvekirinê da wan. Enver dawî li Asyaya Navîn anî û li wir bi pêşengiya Serhildana Basmaçî ya li dijî Bolşewîkan hate kuştin. Di sala 1996an de, termê wî li Tirkiyê ji nû ve hat definkirin û ji aliyê serokomarê wê demê yê Tirkiyê Suleyman Demirel ve hat rehabîlîtasyon, ku wî jî pesnê wî û alîkariyên wî yên di neteweperestiya Tirkiyê de da. Di sala 2020an de, piştî Şerê Qerebaxê yê duyemîn, serokkomarê niha Recep Tayyîp Erdogan pesna rola Enver Paşa di Şerê Cîhanê yê Yekem de da.

Di dirêjahiya kariyera xwe de ew bi sernavên her ku diçûn bilindtir dihat nas kirin her ku di refên leşkerî de bilind dibû, di nav de Enver Efendi (  ), Enver Bey (  ), û di dawiyê de Enver Paşa, "paşa" ku navê rûmetê yê efserên leşkerî yên osmanî ye, li ser bilindkirina pileya Mîrlîva (serleşker) wergirt.

Mijarên têkildar 

 Sê Paşa

Çavkanî 

Jidayikbûn 1881
Mirin 1922
Şoreşgerên tirk