Պասիոնարության տեսություն
Պասիոնարություն (կամ էթնոգենեզի պասիոնարության տեսություն), Լև Գումիլյովի կողմից առաջարկված տեսություն, որը նկարագրում է զարգացող էթնոսների և տեղական լանդշաֆտի ու այլ էթնոսների հետ փոխներգործության պատմական գործընթաց։ Առաջին անգամ տեսությունը հրապարակվել է պարբերականներում մի քանի հոդվածների տեսքով, հետագայում ներկայացվել է որպես ատենախոսություն։ Գումիլյովի տեսությունը սահմանում է և նկարագրում է էթնոսի (ավելի ճիշտ մի քանի էթնիկական համակարգերի) եզրերը, մտցնում է պասիոնարության եզրը, նկարագրում է էթնոգենեզին բնորոշ և էթնոսների փոխներգործության գործընթացները։

Էթնոգենեզ

Սկզբնական պայմանները 
Էթնոգենեզի սկիզբ է հանդիսանում տվյալ տարածքում կայուն և տարածվելու հնարավորություն ունեցող ազգաբնակչության ձևավորումը, որը ունի հարևաններից իրեն տարբերվող առանձնահատուկ վարվելաձևի կարծրատիպ։

Նման իրադարձության համար հարկավոր է հետևյալ պայմանների համընկնումը.
 տվյալ տարածքի պասիոնար զարկի գծում լինելը կամ էթնոգենեզի սկսման վայրում պասիոնարության հզոր գենետիական դրեյֆ,
 մեկ տարածքի վրա երկու կամ ավելի լանդշաֆտների զուգակցություն,
 մեկ տարածքի վրա երկու կամ ավելի ազգերի առկայություն։

Ընթացում 
Տիպիկ էնթոգենեզը կազմված է հետևյալ փուլերից.

Ծանոթագրություններ 

Պասիոնարության տեսություն
Պատմության փիլիսոփայություն