Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2016
Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2016 («ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016»), Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 15-րդ խաղարկությունն էր, որն անցկացվեց Ֆրանսիայում 2016 թվականի հունիսի 10-ից մինչև հուլիսի 10-ը։ Գործող չեմպիոն Իսպանիան պարտվեց Իտալիային 1/8 եզրափակչում 0-2 հաշվով։ Առաջնության հաղթող դարձավ Պորտուգալիան, որը եզրափակչում հաղթեց առաջնության ընդունող երկրին ` Ֆրանսիային 1-0 հաշվով, եզրափակիչը տեղի ունեցավ Փարիզի Ստադ դը Ֆրանս մարզադաշտում։

Առաջնությունում առաջին անգամ մրցեցին 24 հավաքական նախկին 16-ի փոխարեն։ Նախկին ձևաչափը գործում էր սկսած 1996 թվականի Եվրոպայի առաջնությունից։ Այս ձևաչափով եզրափակիչ փուլ հասած հավաքականներից կազմվռց վեց խումբ, որից հետո եղավ փլեյ-օֆֆի երեք փուլ և եզրափակիչ։ 19 հավաքական միացան Ֆրանսիային որակավորման փուլի արդյունքներով և մասնակցեցին առաջնության եզրափակիչ փուլին, ևս 4 հավաքական հայտնի դարձան 2015 թվականի նոյեմբերին լրացուցիչ խաղերի արդյունքում։

Ֆրանսիան ընտրվել է որպես ընդունող երկիր 2010 թվականի մայիսի 28-ին՝ հայտերի գործընթացից հետո, երբ Ֆրանսիան առաջ անցավ Իտալիայից և Թուրքիայից։ Բոլոր խաղերը կկայանան տասը քաղաքների տասը մարզադաշտերում՝ Բորդո, Լանս, Լիլ, Լիոն, Մարսել, Նիս, Փարիզ, Սեն-Դենի, Սենտ Էտիեն և Թուլուզ։ Ֆրանսիան ընդունեց առաջնությունը երրորդ անգամ, նախկին երկու անգամները եղել են 1960 և 1984 թվականներին։ Ֆրանսիայի հավաքականը հաղթել է առաջնությունում երկու անգամ՝ 1984 և 2000 թվականներին։

Պորտուգալիանմասնակցեց ՖԻՖԱ Կոնֆեդերացիայի գավաթ 2017 մրցաշարին, որը կայացավ Ռուսաստանում։

Հայտերի ընդունման գործընթաց

Մինչև 2009 թվականի մարտի 9-ը, որը հայտերի ընդունման վերջնաժամկետն էր, ներկայացվել էր չորս հայտ։ Ֆրանիսան, Իտալիան և Թուրքիան ներկայացրել էին մեկական հայտ, մինչդեռ Շվեդիան և Նորվեգիան միասին ներկայացրել են մեկ հայտ։ Նորվեգիան և Շվեդիան հետ կանչեցին իրենց հայտը 2009 թվականի դեկտեմբերին։

Անցկացման վայրը ընտրվեց 2010 թվականի մայիսի 28-ին։

Ընտրության արդյունքներ

 Փուլ 1. ՈՒԵՖԱ-ի անդամ 30 երկրների ներկայացուցիչները գնահատեցին առաջին, երկրորդ և երրորդ տեղերին։ Առաջին տեղը ստացավ 5 միավոր, երկրորդ տեղը՝ 2 միավոր, երրորդ տեղը՝ 1 միավոր։
 Փուլ 2. նույն 30 անդամները քվեարկեցին եզրափակիչ դուրս եկած երկու երկրների միջև։

Որակավորում

Որակավորման փուլի վիճակահանությունը կայացավ Նիսյի Ակրոպոլիս պալատում 2014 թվականի փետրվարի 23-ին, և առաջին խաղերը տեղի ունեցան 2014 թվականի սեպտեմբերին։

53 հավաքական պայքարեցին եզրափակիչ փուլի 23 ուղեգրի համար և միացան Ֆրանսիային, որը՝ որպես ընդունող երկիր չմասնակցեց որակավորման փուլին։ Ջիբրալթարը առաջին անգամ մասնակցեց Եվրոպայի ֆուտբոլի առաջնության որակավորման փուլին։ Զամբյուղներն ընտրվեցին համաձայն ՈՒԵՖԱ ազգային հավաքականների վարկանիշների, բացառությամբ Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2012-ի հաղթող Իսպանիայի և Ֆրանսիայի, որոնք զբաղեցրին առաջին զամբյուղները։

53 ազգային հավաքական բաժանվեցին վեցական անդամ ունեցող ութ խմբի և հինգ անդամ ունեցող մեկ խմբի։ Խմբերի հաղթողները և երկրորդ տեղ գրավածները, ինչպես նաև լավագույն երրորդ տեղ գրաված հավաքականը, ուղղակի որակավորվեցին եզրափակիչ փուլ։ Երրորդ տեղ գրաված մյուս հավաքականները բաժանվեցին չորս զույգի և երկու խաղերի արդյունքում զույգերի հաղթողները որակավորվեցին եզրափակիչ փուլ։

Որակավորված հավաքականներ
Տասնվեց հավաքականից որոնք որակավորվել էին Եվրո 2012-ին տասներեքը նորից որակավորվեցին։ Նրան մեջ ամենահաջողակը Անգլիան էր, որը որակավորման խմբային փուլում ունեցավ 10 հաղթանակ 10 խաղում, որակավորվեցին Եվրոպայի գործող չեմպիոն Իսպանիան և աշխարհի գործող չեմպիոն Գերմանիան, որոնք որակավորվեցին 12-րդ անգամ անընդմեջ։

Ռումինիան, Թուրքիան, Ավստրիան և Շվեյցարիան վերադարձան բաց թողնելով Եվրո 2012, Ավստրացիները կմասնակցեն եզրափակիչ փուլին երկրորդ անգամ Եվրո 2008-ից հետո։ Երկար բացակայությունից հետո եզրափակիչ փուլ դուրս եկավ Բելգիան, որը վերջին անգամ մասնակցել էր Եվրո 2000-ին, իսկ Հունգարիան վերադարձավ 44 տարի ընդմիջումից հետո։

Հինգ հավաքական առաջին անգամ կմասնակցեն եզրափակիչ փուլին, դրանք են Ալբանիան, Իսլանդիան, Հյուսիսային Իռլանդիան, Սլովակիան և Ուելսը։ Հյուսիսային Իռլանդիան և Սլովակիան նախկինում մասնակցել էին Աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլին։ Ավստրան և Ուկրաինան առաջին անգամ հաղթահարեցին որակավորման փուլը, քանի որ նախկինում մասնակցել էին որպես ընդունող երկիր։

Շոտլանդիան միակ երկիրն է, որը չի որակավորվել եզրափակիչ փուլ Բրիտանական կղզիներից, իսկ 2004 թվականի չեմպիոն Հունաստանը ավարտեց որակավորման փուլը իր խմբի վերջին տեղում։ Առաջնությանը չեն մասնակցի նախկին չեմպիոններ Նիդերլանդները և Դանիան։ Հայաստանը նույնպես դուրս մնաց որակավորման խաղերի արդյունքում։

Եզրափակիչ վիճակահանություն
Եզրափակիչ փուլի վիճակահանությունը տեղի ունեցավ 2015 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ժամը 18:00 ԿԵԺ Փարիզում։ 24 որակավորված հավաքական բաշխվեցին վեց խմբի չորսական անդամով, քանի որ Ֆրանսիան ընդունող երկիր էր, այն ինքնաբերաբար ընդգրկվեց առաջին խմբում։ Մնացած հավաքականներից հինգը ընդգրկվեցին առաջին զամբյուղում, իսկ վեցական հավաքական մնացած երեք զամբյուղներում։ Քանի որ Իսպանիան գործող չեմպիոնն էր, այն ընդգրկվեց առաջին զամբյուղում, մնացած հավաքականները բաշխվեցին համաձայն իրենց վարկանիշերի 14 հոկտեմբեր 2015 թվականի դրությամբ։

Մարզադաշտեր
Սկզբնական շրջանում Ֆրանսիայի հայտում ներկայացված էին տասներկու մարզադաշտ 2010 թվականի մայիսի 28-ին։ 2011 թվականի մայիսին մարզադաշտերի թիվը կրճատվեց 9-ի, սակայն 2011 թվականի հունսին որոշվեց ներկայացնել տասնմեկ մարզադաշտ։ Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան որոշեց որ մարզադաշտերը պետք է օգտագործվեն։

Առաջին յոթ մարզադաշտերը ընտրվեցին առանց քննարկման։ Դրանք էին Ֆրանսիայի ազգային մազադաշտ Ստադ դը Ֆրանսը, Լիլում, Լիոնում, Նիսյում և Բորդոյում կառուցված չորս նոր մարզադաշտերը և մեծագույն քաղաքներ Փարիզի և Մարսելի մարզադաշտերը։ Մնացած երկու վարյերը Ստրասբուրգի ֆինանսական խնդիրների պատճառով հրաժարումից հետո, ընտրվեցին Լանսը և Նանսիին, իսկ Սենտ Էտիենը և Թուլուզը ընտրվեցին որպես պահեստային վայրեր։

2011 թվականի հունիսին մարզադաշտերի թիվը ավելացվեց տասնմեկի, քանի որ մրցաշարի ձևաչափը փոխվեց և այժմ պետք է մասնակցեին 24 հավաքական նախկին 16-ի փոխարեն։ Քննարկման արդյունքում որոշվեց պահեստային մարզադաշտերը դարձնել հիմնական։ Այնուամենայնիվ 2011 թվականի դեկտեմբերին Նանսին հայտարարեց, որ իր մարզադաշտը պատրաստ չի լինի մրցույթին, այսպիսով առաջնությունը կանցկացվի տաս քաղաքներում։

Նաև Նանտի Ստադ դը Բոժուար և Մոնպելիեի Ստադ դը կա Մոսոն մարզադաշտերը (որոնք եղել են 1998 թվականի աշխարհի առաջնության մարզադաշտեր) չընտրվեցին։ Վերջնական ցանկը հաստատեց ՈՒԵՖԱ-ի հատուկ կոմիտեն 2013 թվականի հունվարի 25-ին։

Հավաքականների տեղակայման ճամբարներ
Յուրաքանչյուր հավաքական ունի իր տեղակայման ճամբարը, որտեղ հանգրվանեց միջխաղյա ժամանակահատվածներում։ Այստեղ նրանք մարզվեցին և հանգստացան։ Նախնական 66 ճամբարներից 24-ը ընտրվեցին ՈՒԵՖԱ-ի հատուկ հանձնաժողովի կողմից 2016 թվականի հունվարի 31-ին։ Հավաքականների տեղակայման ճամբարները հայտարարվեցին 2016 թվականի մարտի 2-ին։

Եզրափակիչ փուլի ձևաչափ
Այս առաջնությունում առաջին անգամ 16 հավաքականի փոխարեն խաղացին 24 հավաքական, ինչի արդյունքում ստեղծվեցին երկու լրացուցիչ խումբ։ Վեց խմբերում (A-ից F) ըդգրկվեցին չորսական հավաքական յուրաքանչյուրում, ամեն խմբի լավագույն երկու հավաքականները անցան փլեյ-օֆֆ փուլ։ Բացի այդ նոր ձևաչափի համաձայն չորս լավագույն երրորդ տեղ զբաղեցրած հավաքականները նույնպես անցան հաջորդ փուլ։ Այս ձևաչափը կիրառվել է 1986, 1990 և 1994 թվականների Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություններում, բացառությամբ, որ այդ ժամանակ երրորդ տեղերը խաղացել են միմյանց միջև փլեյ-օֆֆ փուլում։

Նոր ձևաչափի արդյունքում անցկացվեց 51 խաղ նախկին 31-ի փոխարեն, խաղերը անցկացվեցին 31 օրվա ընթացքում։ ՈՒԵՖԱ-ի գլխավոր քարտուղար Գիաննի Ինֆանտինոն նախապես քննադատեց այս ձևաչափը, քանի որ երրորդ տեղ գրաված հավաքականը չի իմանում ինչքան միավոր է հարկավոր հաջորդ փուլ անցնելու համար։

Կազմեր
Յուրաքանչյուր հավաքական ներկայացնում է 23 ֆուտբոլիստ, որոնցից երեքը պետք է լինեն դարպասապահներ։ Կազմերը պետք է ներկայացնեն ոչ ուշ քան առաջնության սկզբից 3 օր առաջ։ Եթե հավաքականի ֆուտբոլիստներից որևէ մեկը հիվանդանում կամ վնասվածք է ստանում, ապա նրան կարող է փոխարինել այլ խաղացողով։

Խաղերի մրցավարներ
2015 թվականի դեկտեմբերի 15-ին ՈՒԵՖԱ-ն հայտարարեց տասնութ մրցավարի անուն Եվրո 2016-ի համար։ Ամբողջական մրցավարական կազմը հայտարավեց 2016 թվականի մարտի 1-ին։

Խմբային փուլ
ՈՒԵՖԱ-ն հայտարարեց նոր ձևաչափը 2014 թվականի ապրիլի 25-ին, իսկ վիճակահանությունը կայացավ 2015 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Բոլոր ժամերը տեղական են, ԿԵԱԺ (UTC+2).

Խմբերի հաղթողները, երկրորդ տեղ զբաղեցրածները և լավագույն չորս երրորդ տեղ զբաղեցրածները անցան 1/16 եզրափակիչ։

Հավասարության դեպքում
Եթե մեկ կամ մի քանի հավաքականներ խաղերից հետո ունենան հավասար միավորներ, ապա կգործեն հետևյալ պայմանները.
 Հավասար միավորներ ունեցող ակումբների միջև խաղերում առավելագույն միավոր,
 Հավասար միավորներ ունեցող ակումբների միջև խաղերում լավագույն գոլային տարբերություն,
 Հավասար միավորներ ունեցող ակումբների միջև խաղերում առավելագույն գոլեր,
 Եթե հաշվի առնելով 1-3 պայմանները հավաքականները դեռևս հավասար են, ապա 1-3 պայմանները տարածվում են հավաքականների բոլոր խաղերի արդյունքների վրա, եթե այս դեպքում էլ են հավասար ապա գործում են 5-ից 9 պայմանները,
 Բոլոր խմբային խաղերի գոլերի տարբերություն,
 Առավելագույն գոլեր բոլոր խմբային խաղերում,
 Եթե հավասար են միայն երկու հավաքականներ, և 1-6 կետերից հետո նորից հավասար են, ապա հաղթողին որոշվում է հետծխաղյա 11 մետրանոցներով, այս պայմանը չի գործում եթե հավասար են երկուսից ավել հավաքականներ։
 Արդար խաղի արդյունք (1 միավոր դեղին քարտի համար, 3 միավոր կարմիր քարտի համար եթե այն տրվել է երկու դեղին քարտի արդյունքում և 4 միավոր ուղղակի կարմիր քարտի համար,
 Զբաղեցրած դիրքը ՈՒԵՖԱ վարկանիշային աղյուսակում։
Չորս լավագույն երրորդ տեղ զբաղեցրած հավաքականների հավասարության դեպքում գործում են հետևյալ պայմանները։
 Առավելագույն միավորներ,
 Առավելագույն գոլային տարբերություն,
 Առավելագույն խփած գոլեր,
 Արդար խաղի միավորներ,
 ՈՒԵՖԱ վարկանիշային աղյուսակում զբաղեցրած դիրքը։

Խումբ A

Խումբ B

Խումբ C

Խումբ D

Խումբ E

Խումբ F

Երրորդ տեղ զբաղեցրած հավաքականներ

Փլեյ-օֆֆ փուլ
Այս փուլում հաղթողին որոշելու համար կարող են օգտագործվել լրացուցիչ ժամանակ և հետխաղյա 11 մետրանոցներ։

Զամբյուղ

1/8 եզրափակիչ

Քառորդ եզրափակիչ

Կիսաեզրափակիչ

Եզրափակիչ

Ռմբարկուներ

Կարգապահություն
Խաղացողը ինքնաբերաբար զրկվում է հաջորդ խաղում խաղալու իրավունքից հետևյալ դեպքերում.
 Կարմիր քարտ ստանալու դեպքում (կարմիր քարտի դեպքում նրա պատիժը կարող է երկարաձգվել լուրջ խախտումների դեպքում)
 Երկու դեղին քարտ տարբեր խաղերում, դեղին քարտերը կզրոյացվեն Քառորդ եզրափակչից սկսած (դեղին քարտերը չեն տարածվի հաջորդող ցանկացած մրցույթի վրա)

Նշումներ

Ծանոթագրություններ 

Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություններ
2016 ֆուտբոլում
Եվրո 2016