Ժ
Ժ, ժ (անվանումը՝ ժե), հայկական այբուբենի 10-րդ տառը։ Թվային արժեքը՝ «10»։

Ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը 405 - 406 թվականներին։ Միջնադարում օգտագործվել են «երկաթագիր», «գրչագիր», «նոտրգիր», «շղագիր» տառատեսակները։

Յունիկոդում ներկայացված է՝
 մեծատառ՝ «Ժ». U+053A
 փոքրատառ՝ «Ժ». U+056A

Ստեղծումը և կազմությունը 
Ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը 405 թվականին իր հորինած այբուբենի բոլոր տառերի հետ միասին։ Ուղղահայաց երկարի ձախ կողմից նրան եմ միանում հավասար հեռավորության վրա գտնվող երկար և լայն տարրերը, ընդ որում կարճը երկարին է միանում երկու ծայրից՝ վերջինիս ստորին և միջին մասերից, իսկ լայնը վերին ծայրերից վերին մասին՝ «Ժ»։ Ունի բոլոր տառատեսակները։

Արտասանությունը 
Ժ նշանագրում է հայերենի առաջնալեզվային (միջնատամնային) պարզ շփական ձայնեղ բաղաձայն հնչյունը (հնչույթը)։ Գրաբարում, միջին հայերենում և ժամանակակից հայերենում «Ժ»-ն միշտ պահպանում է հնչյունական արժեքը։

Թվային արժեք 

«Ժ»-ն որպես հայոց այբուբենի տասներորդ տառ նշանակել է տասն և տասներորդ, բյուրի նշանով (Ժ¯)` հարյուր հազար։ «Ժ»-ն տասնավորների սկիզբն է, որից հետո եկող տառերը հաջորդաբար ավելանում են տասը միավորով և ձեռք բերում թվական նոր արժեք։ Արաբական թվանշանների ընդունումից հետո էլ գործածվել է որպես քանակական և դասական թվական։ Այժմ գործածվում է միայն որպես դասական թվական (Ժ դար = տասներորդ, Գլուխ Ժ = գլուխ տասներորդ)։

Բրայլով ներկայացումը

Տես նաև 

 Հայկական գիր
 Մեսրոպ Մաշտոց
 Հայերեն

Գրականություն 

Նոր բառգիրք Հայկազեան լեզուի - Վենետիկ 1836
Ի. Հարությունյան, Հայոց գիրը - Թիֆլիս 1892
Հ. Տաշյան, Ակնարկ մը հայ հնագրության վրա - Վենետիկ 1898
Կ. Ղաքադարյան, Հայկական գրի սկզբնական տեսակները - Երևան 1939
Ա. Աբրահամյան, Հայկական պալեոգրաֆիա Երևան - 1948
Հ. Աճառյան Հայոց գրերը - Երևան 1968
Գ. Ջահուկյան, Հայ բարբառագիտության ներածություն - Երևան 1972

Արտաքին հղումներ 
Հայերեն այբուբեն

Հայերենի այբուբեն