ԲՄ-21 Գրադ (ՀԿՌՀ)
ԲՄ-21 Գրադ (), Խորհրդային արտադրության համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգ։

Ընդհանուր բնութագիր 
ԲՄ-21 Գրադ Համակարգերը նախատեսված են հակառակորդի կենդանի ուժի, չզրահավորված և թույլ զրահավորված թիրախների, հրետանային մարկտոցների ու այլ թիրախների ոչնչացման համար։ Համակարգերը համազարկով կամ մենահատ կրակում են 122 մմ բեկորաֆուգասային, կասետային կամ գերճշգրիտ հրթիռներ։ ԲՄ-21 Գրադի արտադրությունը սկսվել է 1963 թվականին ԽՍՀՄում։ ԲՄ-21 Գրադ հրթիռային համակարգը սկսվել է շահագործվել խորհրդային բանակում 1963 թվականից։ Այն մինչ օրս մեծ քանակով արտադրվում է և և մեծ ծավալներով արտահանվում։ Այս համակարգերը ներկայումս շահագործվում են ավելի քան 60 երկրների զինված ուժերում։

Մարտավարական տվյալներ 
ԲՄ-21 Գրադ համակարգը բաղկացած է 40 հատ 122 մմ-անոց ուղորդիչներով։ Այս համակարգերի հրթիռների երկարությունը կազմում է 2.87 մ, իսկ քաշը 66 կգ։ Կրակի առավելագույն հեռահարությունը կազմում է 42 կմ։ ԲՄ-21 Գրադ համակարգերը տեղադրված են Ural-375D 6x6 բեռնատարի շասսի վրա։ Մեքենան սնուցվում է 190 ձիաուժ հզորությամբ ZiL-3753 բենզինային կամ դիզելային շարժիչով, զարգացնելով 75կմ/ժ արագություն։ ԲՄ-21 Գրադ համակարգը բերվում է մարտական վիճակի ընդամենը 3 րոպեների ընթացքում։

Սպառազինություն 
ԲՄ-21 «Գրադ» համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգերով զինված են աշխարհի մոտ 60 երկրների բանակներ։ Համակարգերն առկա են նաև Հայաստանի Հանրապետության և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության զինված ուժերի սպառազինություններում (համապատասխանաբար 47 և 44 միավոր)։

Տես նաև 
 ՌՄ-70
 ՎՌ-40 Լանգուստա
 Սմերչ
 ՀԻՄԱՐՍ
 ԱՌ1Ա
 ՎՄ-80
 Աստրոս II
 Պինակա

Աղբյուրներ 
 BM-21 Grad Multiple launch rocket system
 Վրաստանում «Գրադները» տեղադրում են ուկրաինական շասսիների վրա

Հրթիռային զենք
Զենք այբբենական կարգով
Ռուսաստանի ինքնագնաց հրետանի
ԽՍՀՄ ինքնագնաց հրետանի
Համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգեր
Ինքնագնաց հրետանին այբբենական կարգով
Սպառազինության համակարգեր