Մածնաբերդ
Մածնաբերդ (կամ էլ Մլզնաբերդ, Սուրբ Մալազնաբերդ), միջնադարյան հայկական բերդ Գարդման գավառում, ներկայումս՝ Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշքեսանի շրջանի Հարցհանգիստ (Չովդար) գյուղից հարավ-արևելք՝ անդնդախոր ձորերով շրջապատված լեռան վրա։

Պատմություն 
Պատմական աղբյուրներում Մածնաբերդը հիշատակվում է որպես Կյուրիկյան Աղսարթանի նստավայր։

Կյուրիկյան թագավորության անկումից հետո Կյուրիկե Ա-ի որդի Դավիթը (1113-1145) մոտ 1113-ին հաստատվել է Մածնաբերդում և հիմք դրել Մածնաբերդի Կյուրիկյան իշխանությանը (գոյատևել է մինչև XIII դարի վերջը)։ Իշխանության սահմանները տարածվել են նաև մերձակա գավառների և բերդերի վրա։ Մխիթար Այրիվանեցին վկայում է՝

Համաձայն Կիրակոս Գանձակեցու, Նոր բերդի Կյուրիկյանները տիրել են Մածնաբերդը՝

XII դարի առաջին կեսին Մածնաբերդը ենթարկվել է Գանձակի սելջուկյանների հարձակումներին, իսկ XIII դարի կեսին այն կարճ ժամանակով եղել է մոնղոլների տիրապետության տակ։ Հայտնի է նաև, որ 1170 թվականին վախճանված Մածնաբերդի թագավորին ամփոփել են Հաղպատի վանքում, որտեղ գտնվում է Կյուրիկյանների տոհմական դամբարանը։

Ճարտարապետություն 

Բերդասարի խոցելի հատվածներն ամրացված են եղել անմշակ քարով, կրաշաղախով շարված բրգաշար պարսպապատով, որոնք XIX դարի վերջերին արդեն քայքայված էին ու մասամբ ավերված։

1886 թվականին Մածնաբերդին անդրադարձած «Արձագանք» պարբերականում նշվում էր՝

1880-ականներին բերդի ավերակների մեջ կար նաև երեք սպիտակ խաչքար

Ծանոթագրություններ 

Հայկական բերդեր և ամրոցներ (Ադրբեջան)
12-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ