Տոնաշեն
Տոնաշեն, գյուղ Արցախի Մարտակերտի շրջանի Մատաղիս գյուղի համայնքի կազմում՝ շրջկենտրոնից 41 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ 800 մետր բարձրության վրա։ Տարածքը՝ 1531 հեկտար։ Գտնվում է հանրապետության հյուսիս-արևելյան հատվածում, Մարտակերտ շրջկենտրոնից 33 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 87 կմ հեռավորության վրա։

Աշխարհագրություն 
Համայնքը լեռնային է, ունի 1208.96 հա տարածք, որից 328.51 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 810.21 հա անտառային հողեր։ Տոնաշեն համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Տրտու գետի վտակը։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 21 աղբյուրներ` «Վերդին», «Ոսկի», «Մուշհավի», «Բալախանի», «Սևգևուլի», «Հարամ», «Ճղպուրոտին», «Ծով», «Հով», «Միջիդին», «Պապին», «Անահիտի», «Պատին», «Օբեշիկի», «Զավոդին», «Անումավոր», «Ղուդի», «Նոթուտ», «Ստեփանին», «Ճղպուրոտին» (Չինարին) և «Ֆերմայի»։

Պատմություն 
1990-ականների Արցախյան ազատամարտի ժամանակ գյուղից զոհվել է մեկ ազատամարտիկ։

Բնակչություն 
2015 թվականին Տոնաշեն համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 84 մարդ, կա 13 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

Տնտեսություն 
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ`անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

Պատմամշակութային հուշարձաններ 
Համայնքի պատմամշակութային հուշարձաններն են՝ եկեղեցի (միջնադար), գյուղատեղի «Մեծ թթոտ» (միջնադար), խաչքար (13-րդ դար), աղբյուր (13-րդ դար), «Կոտրած եղցի» եկեղեցի (13-րդ դար), Երից Մանկանց (1691 թվական), գերեզմանոց (12-13-րդ դարեր), ամրոց «Ջրաբերդ» (7-18-րդ դարեր), հաշվառված է 62 հուշարձան։

Հասարարակական կառույցներ 
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում էին 4 աշակերտներ։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թվական

Արտաքին հղումներ 
Արցախի հեռուստատեսության 2011-ի հոկտեմբերի 11-ի ռեպորտաժը Տոնաշենի մասին

Մարտակերտի շրջանի գյուղեր
Մարտակերտի շրջանի բնակավայրեր