Ձեռնաշարժություն
Ձեռնաշարժություն, ինքնաբավարարում կամ մաստուրբացիա, սեփական սեռական օրգանների գրգռումն է սեռական վայելքի կամ այլ սեռական հաճույք ստանալու նպատակով, որը սովորաբար ավարտվում է օրգազմով։ Գրգռումը կարող է կատարվել ձեռքերի, մատների, տարբեր առարկաների, սեռական խաղալիքների, օրինակ՝ վիբրատորների միջոցով կամ մի քանիսի համադրությամբ։ Փոխադարձ ձեռնաշարժությունը սեռական զուգընկերոջ հետ իրականացվող ձեռնաշարժությունն է։ Այն կարող է ներառել զուգընկերոջ սեռական օրգանների գրգռումը ձեռքով (ֆինգերինգ կամ հենդջոբ) և կիրառվել որպես ոչ ներթափանցողական սեռական հարաբերության եղանակ։

Ձեռնաշարժությունը հանդիպում է մարդու բոլոր սեռերի և տարիքների մոտ։ Սեռական գործողություններին և մասնավորապես ձեռնաշարժությանը բժշկական և հոգեբանական բազմաթիվ օգուտներ են վերագրվել։ Ոչ մի ապացուցված կապ չկա ձեռնաշարժության և հոգեկան կամ ֆիզիկական որևէ խանգարման միջև։ Արևմտյան աշխարհում ձեռնաշարժությունը կամ փոխադարձ ձեռնաշարժությունը դիտվում է որպես նորմալ և առողջ սեռական վայելքի եղանակ։

Ձեռնաշարժությունը արվեստում պատկերվել է նախապատմական ժամանակներից, այն հիշատակվել և քննարկվել է շատ վաղ ձեռագրերում։ 18-րդ և 19-րդ դարերում եվրոպական որոշ աստվածաբաններ և բժիշկներ այն բնութագրել են որպես «գարշելի», «ողբալի» և «զզվելի», բայց 20-րդ դարի ընթացքում այս տաբուները, ընդհանուր առմամբ, սկսել են անհետանալ։ Դրանից հետո արվեստի, փոփ երաժշտության, հեռուստատեսության, կինոնկարների, գրականության մեջ մաստուրբացիան սկսել է ավելի հաճախ քննարկվել և պատկերվել։ Ներկայումս կրոնները տարբեր տեսակետ ունեն ձեռնաշարժության վերաբերյալ. որոշները այն համարում են հոգեպես վնասակար գործողություն, մյուսները՝ հոգեպես անվնաս, իսկ մնացածը՝ իրավիճակային տեսակետ ունեն։ Ձեռնաշարժության իրավական կարգավիճակը նույնպես տարբեր է եղել պատմության ընթացքում, ներկայումս հանրային ձեռնաշարժությունը շատ երկրներում անօրինական է։ Կենդանիների մոտ ձեռնաշարժություն նկարագրվել է շատ տեսակների մոտ, ինչպես ազատության, այնպես անազատության մեջ գտնվող կենդանիների մոտ։

Ծագումնաբանություն 
Գրական հայերենում «ձեռնաշարժություն» բառը առաջացել է «ձեռք» և «շարժել» արմատներից։ Օգտագործվում է նաև «ինքնաբավարարում», «օնանիզմ», ավելի հազվադեպ «օնանականություն», «գիջություն», «գիջագործություն» տարբերակները։

«Մաստուրբացիա» բառը հայերենում հավանաբար մուտք է գործել ռուսերենից և ծագել է լատիներեն masturbari բայից, որի ծագումը հստակ չէ։ «Օնանիզմ» բառը նույնպես ծագել է լատիներենից։

Տերմինաբանություն 
Չնայած, որ «ձեռնաշարժություն» բառը տարածված է գրական հայերենում, խոսակցական, գռեհկաբանական հայերենում կամ հայհոյախոսություններում հատկապես տղամարդկանց ձեռնաշարժությունը նկարագրելու համար օգտագործվում է «ժաժ տալ» արտահայտությունը։ Այս արտահայտության սկզբնական նշանակությունն է եղել՝ շարժել, ցնցել, թափահարել։ Հայերենում գոյություն ունեն ձեռնաշարժությունը նկարագրող այլ մեղմասություններ և կոպտասացություններ, որոնք հաճախ ունեն ռուսերեն կամ անգլերեն ծագում։

Տեխնիկա

Ընդհանուր տեխնիկա 

Մաստուրբացիան ներառում է մարդու սեռական օրգանների հպումը, սեղմումը, շփումը կամ մերսումը, մատներով կամ տարբեր առարկաներով (օրինակ՝ բարձ)։ Այն նաև ներառում է մատների կամ ինչ-որ առարկայի մտցնելը հեշտոցի կամ հետանցքի (անալ անցքի) մեջ (տե՛ս անալ ձեռնաշարժություն) և առնանդամի կամ կնոջ արտաքին սեռական օրգանների գրգռումը էլեկտրական վիբրատորով, որը կարող է հաճախ տեղադրվում է հեշտոցի կամ անալ անցքի մեջ։ Ձեռնաշարժությունը կարող է ուղեկցվել նաև պտուկների կամ այլ էրոգեն գոտիների հպմամբ, շփմամբ կամ ճմկթելով։ Երկու սեռերն էլ երբեմն օգտագործում են քսանյութեր, քսուքներ (լուբրիկանտներ)՝ շփումը մեղմելու համար։

Պոռնոգրաֆիա կարդալը կամ դիտելը, սեռական ֆանտազիաները կամ այլ էրոտիկ գրգռիչները կարող են հանգեցնել ձեռնաշարժության միջոցով սեռական բավարարում ստանալու ցանկությանը։

Որոշ մարդիկ սեռական հաճույք են ստանում՝ միզուկի (ծորան, որով հոսում է մեզը, տղամարդկանց մոտ նաև սերմնահեղուկը) մեջ միզուկային ձողեր մտցնելով։ Այս պրակտիկան հայտնի է «միզուկային խաղ» (urethral play) կամ «սաունդինգ» (sounding) անվանումով։ Օգտագործվում են նաև այլ առարկաներ, օրինակ՝ գնդիկավոր գրիչներ կամ ջերմաչափեր, որը սակայն կարող է հանգեցնել վնասվածքների կամ վարակների։ Որոշ մարդիկ ձեռնաշարժում են՝ օգտագործելով սեռական հարաբերությունը կրկնօրինակող սարքեր։

Տղամարդիկ և կանայք կարող են ձեռնաշարժել մինչև համարյա օրգազմին հասնելը, մի որոշ ժամանակ դադար տան՝ հուզմունքը նվազացնելու համար, այնուհետև վերսկսեն ձեռնաշարժությունը։ Նրանք կարող են այս գործընթացը կրկնել մի քանի անգամ։ Այս «կանգ և առաջ» պրակտիկան հայտնի է «էջինգ» (edging, եզրավորում) անվանումով։ Հազվադեպ մարդիկ դադարում են գրգռումը օրգազմից անմիջապես առաջ՝ պահպանելու այն ուժեղ սեռական էներգիան և լարվածությունը, որը սովորաբար նվազում է օրգազմից հետո։

Տղամարդկանց ձեռնաշարժություն 

Տարածված դիրքեր են՝ մեջքի կամ փորի վրա պառկելը, նստելը, պպզելը, ծնկի գալը կամ կանգնելը։

Տղամարդկանց շրջանում ամենատարածված ձեռնաշարժության տեխնիկան առնանդամը կիսաբռունցքով պահելն է՝ ձեռքով բռնելը, և ձեռքը վեր ու վար շարժելը։ Գրգռման այս տեսակը սովորաբար բավարար է օրգազմի և սերմնաժայթքման համար։ Ձեռքի շարժման արագությունը տատանվում է ձեռնաշարժության ամբողջ ընթացքում։

Արական ձեռնաշարժության տեխնիկան կարող է տարբեր լինել չթլպատված և թլփատված տղամարդկանց մոտ։ Այն տեխնիկան, որը աշխատում է մի անհատի դեպքում, կարող է դժվար կամ անհարմար լինել մյուսի համար։ Չթլպատված տղամարդկանց համար առնանդամի գրգռումը, որպես կանոն, գալիս է թլիպի շարժումից, որի ժամանակ թիլպը վեր և վար է շարժվում առնանդամի գլխիկի վրայով և կախված թլիպի երկարությունից, առնանդամի գլխիկը մասամբ կամ ամբողջությամբ ծածկվում է թլիպով, ապա նորից բացվում։ Արտաքին թլիպը սահում է ներքին թլիպի վրայով։ Գրգռման հետ առնանդամի գլխիկը նույնպես կարող է լայնանալ և երկարել, գույնը թեթևակի փոխել։ Այս տեխնիկան կարող են օգտագործել նաև այն թլփատված տղամարդիկ, որոնք թլփատումից հետո դեռ ունեն բավարար քանակով մնացած թլիպի մաշկ։

Թլփատված տղամարդկանց մոտ, որոնց առնանդամի գլխիկը հիմնականում ամբողջությամբ բաց է, այս տեխնիկան անմիջական շփում է ստեղծում ձեռքի և առնանդամի գլխիկի միջև։ Շփումից, մաշկի գրգռումից և ցավից խուսափելու համար՝ որոշները նախընտրում են օգտագործել լուբրիկանտներ, մաստուրբացիայի կրեմներ կամ թուք։

Փորին պառկած ժամանակ առնանդամը հնարավոր է հպել և շարժել որևէ հարմար մակերեսին, ինչպիսին բարձն է կամ նեքնակը։ Այս գործողության ժամանակ կարող է օգտագործվել նաև արհեստական հեշտոց կամ սիմուլակրում։

Շագանակագեղձի մերսումը սեռական գրգռման, հաճախ օրգազմին հասնելու համար օգտագործվող մեկ այլ մեթոդ է։ Շագանակագեղձը երբեմն կոչվում է «արական G-կետ» կամ P-կետ։ Որոշ տղամարդիկ կարող են հասնել օրգազմի շագանակագեղձի գրգռման արդյունքում, օգտագործելով քսուքներով պատված մատը կամ դիլդոն, որը անալ անցքով մտցվում է ուղիղ աղիքի մեջ։ Շագանակագեղձի սեռական գրգռումն զգացող տղամարդկանց զգացողությունը շատ նման է կանանց G-կետի գրգռումից առաջացող զգացումներին։ Շագանակագեղձի գրգռումը կարող է առաջացնել ավելի ինտենսիվ օրգազմ, քան առնանդամի գռգումը։ Շագանակագեղձի գրգռումը դրսի կողմից՝ շեքը հպելով և սեղմելով, նույնպես կարող է հաճելի լինել։

Որոշ տղամարդիկ հաճույք են ստանում հետանցքային (անալ) ձեռնաշարժությունից՝ առանց շագանակագեղձի գրգռման։ Քանի որ օրգազմի ժամանակ հետանցքի մկանները կծկվում են, որևէ առարկայի առկայությունը սֆինկտերի ներսում կարող է ուժեղացնել կծկումների զգացումը և հետևաբար՝ օրգազմը։ Այս գործողությունը կարող է հաճելի լինել, քանի որ հետանցքի հատվածում կան մեծ թվով նյարդային վերջավորություններ։ Հաճելի զգացողությունը ավելացնելու և ներթափանցումը աջակցելու համար խորհուրդ է տրվում օգտագործել լավ որակի քսանյութ (լուբրիկանտ)։ Որոշ մարդիկ նախընտրում են գրգռել անալ անցքի արտաքին օղակը, իսկ մյուսները նախընտրում են մեկ կամ մի քանի մատի ներթափանցումը։

Արական ձեռնաշարժության բազմաթիվ այլ եղանակներ կան։ Տղամարդիկ կարող են տրորել կամ մերսել առնանդամի գլխիկը, գլխիկի եզրերը կամ սանձիկային դելտան։ Որոշ տղամարդիկ ձեռնաշարժության ժամանակ երկու ձեռքն էլ դնում են առնանդամի վրա, մյուսները կարող են օգտագործել իրենց ազատ ձեռքը ամորձիները, պտուկները կամ մարմնի այլ մասերը շոյելու և շոշափելու համար։ Պտուկները էրոգեն հատվածներ են և ձեռնաշարժության ժամանակ այդ հատվածների գրգռումը սովորաբար արագացնում է էրեկցիան։ Ոմանք կարող են ձեռքը անշարժ պահել և փոխարենը շարժել կոնքը՝ կրկնօրինակելով սեռական հարաբերությունների շարժումները։ Ոմանք կարող են պառկել փորի վրա և սեռական օրգանները շփել անկողնուն կամ այլ մակերեսին։ Լոգանք ընդունելիս տղամարդը կարող է ջրի շիթը պահել սանձիկի, ամորձիների կամ շեքի վրա։ Ոմանք կարող են օգտագործել նաև վիբրատորներ կամ այլ սեռական սարքեր, որոնք սովորաբար ասոցացվում են կնոջ մաստուրբացիայի հետ։

Կանանց ձեռնաշարժություն 
Իգական մաստուրբացիան ներառում է կնոջ վուլվայի՝ արտաքին սեռական օրգանների, հատկապես ծլիկի գրգռումը՝ ցուցամատով, միջնամատով կամ երկու մատներով։ Երբեմն կանայք կարող են մտցնել մեկ կամ մի քանի մատը հեշտոցի մեջ՝ գրգռելով առաջնային պատը, որտեղ տեղակայված է G-կետը։ Հեշտոցը և ծլիկը գրգռելու համար կարող են օգտագործվել նաև օժանդակող առարկաներ՝ վիբրատորներ, դիլդոներ կամ հեշտոցային գնդակներ։ Շատ կանայք ազատ ձեռքով շոյում են կրծքագեղձերը կամ գրգռում են պտուկները, ոմանք վայելում են հետանցքային (անալ) գրգռումը։ Հաճախ ձեռնաշարժության ժամանակ օգտագործում են քսուկներ, հատկապես, երբ ձեռնաշարժությունը ներթափանցողական է։ Սա պարտադիր պայման չէ, քանի որ որոշ կանանց սեռական օրգանների բնական խոնավեցումն արդեն բավարար է։

Տղամարդկանց պես, կանայք ձեռնաշարժություն կարող են իրականացնել մեջքի կամ փորի վրա պառկած, նստած, պպզած, ծնկի եկած կամ կանգնած։ Լոգարանում կինը կարող է ջրի շիթը ուղղել ծլիկի, վուլվայի (ամոթույքի) կամ շեքի վրա։ Փորի վրա պառկած ժամանակ կանայք կարող են օգտագործել ձեռքերը, բարձը, անկողնու եզրերը, զուգընկերոջ ոտքը, հագուստ և այլն։ Կանգնած դիրքում, աթոռը, կահույքի կամ որևէ առարկայի եզրը և նույնիսկ լվացքի մեքենան կարող են օգտագործվել ծլիկը գրգռելու համար։ Որոշ կանայք ձեռնաշարժում են անուղղակի կերպով հպում գործադրելով ծլիկի վրա, օրինակ՝ ձեռքի ափը հպելով ներքնազգեստի կամ այլ հագուստի վրա։ 1920-ականներին Հավլոք Էլիսը ցույց տվեց, որ դարի շրջադարձային նորարարություններից մեկը՝ մեխանիկական կարի մեքենան, կարող է կանանց օրգազմի հասցնել, եթե վերջիններս նստեն աթոռի եզրին։

Կանայք կարող են իրենք իրենց գրգռել՝ ոտքերը ամուր խաչելով, ոտքերի մկանները կծկելով և սեռական օրգանների վրա ճնշում առաջացնելով։ Սա տեսականորեն հնարավոր է անել հանրային վայրերում՝ առանց ուշադրություն գրավելու։ Մտքերը, ֆանտազիաները և օրգազմի, սեռական հարաբերության մասին հիշողությունները կարող են առաջացնել սեռական գրգռվածություն։ Որոշ կանայք կարող են օրգազմի հասնել միայն կամքի ուժով, չնայած սա չի կարող խստորեն որակվել որպես ձեռնաշարժություն, քանի որ չի ներառում որևէ ֆիզիկական գրգռիչ։

Սեռական թերապևտները երբեմն խորհուրդ են տալիս, որ կին պացիենտները ձեռնաշարժեն և օրգազմի հասնեն՝ սեռական առողջությունը և փոխհարաբերությունները բարելավելու նպատակով։ Նրանք կարծում են, որ սա թույլ է տալիս կնոջը հասկանալ, թե ինչն է սեռական հաճույք պատճառում, և բացի այդ օգնում է ավելի հաճելի սեռական հարաբերություններ ունենալուն։

Փոխադարձ ձեռնաշարժություն 

Փոխադարձ ձեռնաշարժության ժամանակ երկու կամ ավելի անձինք միմյանց գրգռում են սեռական ճանապարհով և սովորաբար ձեռքերով։ Փոխադարձ ձեռնաշարժություն կարող են իրականացնել ցանկացած սեռական կողմնորոշման մարդիկ. այն կարող է լինել մեկ այլ սեռական գործողության մաս։ Այն կարող է օգտագործվել նաև որպես սեռական նախախաղ կամ որպես սեռական ներթափանցման այլընտրանք։ Երբ օգտագործվում է որպես առնանդամ-հեշտոցային ներթափանցման այլընտրանք, նպատակը կարող է լինել կուսությունը պահպանելը կամ հղիության ռիսկից խուսափելը։

Փոխադարձ ձեռնաշարժությունը կարող է իրականացվել զույգերով կամ խմբերով, միմյանց դիպչելով կամ առանց ուղղակի կոնտակտի։

 Ոչ կոնտակտային փոխադարձ ձեռնաշարժություն - երկու անձինք միմյանց ներկայությամբ ձեռնաշարժում են և իրար չեն դիպչում։
 Կոնտակտային փոխադարձ ձեռնաշարժություն - զուգընկերներից մեկը ձեռնաշարժում է մյուսին։ Մյուս անձը կարող է նույնը անել ընթացքում կամ ավելի ուշ։
 Ոչ կոնտակտային խմբային ձեռնաշարժություն - երկուսից ավելի մարդիկ ձեռնաշարժում են միմյանց ներկայությամբ, բայց միմյանց չեն դիպչում։
 Կոնտակտային խմբային ձեռնաշարժություն - երկուսից ավելի մարդիկ դիպչում են իրար մաստուրբացիայի ժամանակ։
 Փոխադարձ մաստուրբացիա նախախաղի ժամանակ - միմյանց սեռական օրգանների ձեռքով գրգռումը, որը ի վերջո, հանգեցնում է սեռական ներթափանցման։

Հաճախություն, տարիք և սեռ 

Ձեռնաշարժության հաճախությունը որոշվում է տարբեր գործոններով, օրինակ՝ սեռական լարվածության հանդեպ դիմադրությամբ, սեռական գրգռման վրա ազդող հորմոնների մակարդակով, սեռական սովորություններով, արտաքին ազդեցություններով, առողջությամբ և ձեռնաշարժության հանդեպ եղած մշակութային պատկերացումներով։ Հեյբին և Բեքերը ուսումնասիրել են վերջինս՝ մշակութային գործոնները։ Բժշկական պատճառները նույնպես կարող են ազդել ձեռնաշարժության հաճախության վրա։

Տարբեր հետազոտություններ պարզել են, որ մարդկանց մոտ ձեռնաշարժության տարածվածությունը և հաճախությունը մեծ է։ 1950-ականներին, Ալֆրեդ Կինզին հետազոտություն է իրականացրել ԱՄՆ- բնակչության շրջանում և պարզել, որ տղամարդկանց 92%-ը և կանանց 62%-ը իրենց կյանքի ընթացքում զբաղվել են ձեռնաշարժությամբ։ Նմանատիպ պատկեր է ցույց տալիս 2007 թվականի բրիտանական ազգային վիճակագրական հարցումը։ Այս հարցման համաձայն՝ 16-44 տարեկան անձանց շրջանում 95% տղամարդիկ և 71% կանայք իրենց կյանքի որոշակի փուլում զբաղվել են ձեռնաշարժությամբ։ Ընդ որում, տղամարդկանց 73%-ը և կանանց 37%-ը նշել են, որ մաստուրբացիայով զբաղվել են հարցազրույցից չորս շաբաթ առաջ, իսկ տղամարդկանց 53%-ը և կանանց 18%-ը՝ հարցազրույցից յոթ օր առաջ։

Մերք Մենյուալը նշում է, որ տղամարդկանց 97%-ը և կանանց 80%-ը զբաղվել է ձեռնաշարժությամբ և ընդհանուր առմամբ, տղամարդիկ ավելի հաճախ են ձեռնաշարժում, քան կանայք։

Երեխաների մաստուրբացիայով զբաղվելը համարվում է նորմալ, նույնիսկ՝ վաղ պատանեկության շրջանում։ 

«Օքսֆորդի հոգեբուժության նոր դասագրքի» համաձայն (1-ին հրատարակություն)` «ձեռնաշարժությունը և սեռական խաղերը լայնորեն տարածված են չափահասությունից առաջ։ Երեխաների մոտ սեռական վարքը տարածված է։ Եթե այսպիսի վարքը անտեղի է և ենթատեքստից դուրս է, այն կարող է համարվել սեռական բռնության նշան»։

«Մարդու սեռականությունը․ բազմազանությունը ժամանակակից Ամերիկայում» գրքում, հեղինակներ Սթրոնգը, Դիվոլթը և Սայադը նշում են, որ «փոքրիկ տղան կարող է ծիծաղել իր մանկական մահճակալում, երբ խաղալիս լինի իր էրեկցված առնանդամի հետ»։ «Փոքրիկ աղջիկները, որոնք իրենց մարմինը շարժում են ռիթմիկ, համարյա՝ բուռն կերպող, երևի օրգազմ են ապրում»։ Իտալացի գինեկոլոգներ Ջորջիո Ջիորջին և Մարկո Սիկարդին ուլտրաձայնային հետազոտության միջոցով հետազոտել են աղջիկ պտուղը, որը, ենթադրաբար, ձեռնաշարժելիս է եղել և օրգազմ ապրել։

Տարածված կարծիքի համաձայն՝ անձինք, որոնք չեն գտնվում սեռականորեն ակտիվ հարաբերությունների մեջ, միտված են ավելի հաճախ ձեռնաշարժելու։ Այս պնդումը, սակայն, հիմնականում ճիշտ չէ, քանի որ միայնակ կամ զուգընկերոջ հետ ձեռնաշարժելը, հաճախ, այսպիսի հարաբերության բաղադրիչներից է։

Քունը և Միթերերը նշում են՝ «ամուսնացած տղամարդկանց և կանանց 70%-ը առնվազն հազվադեպ զբաղվում են ձեռնաշարժությամբ»։

Առողջապահություն

Օգուտներ 
1972 թվականին Ամերիկայի բժշկական ասոցացիան մաստուրբացիան սահմանել է որպես նորմալ և բնական երևույթ։ Այն չի սպառում մարմնի էներգիան և չի հանգեցնում վաղաժամ սերմնաժայթքման։ Բժշկության մեջ ընդունված է մաստուրբացիան համարել բժշկական առումով առողջ և հոգեբանորեն նորմալ սովորույթ։ «Մերքի ախտորոշման և թերապիայի ուղեցույցի» համաձայն՝ «մաստուրբացիան կարող է համարվել ոչ նորմալ միայն այն դեպքում, երբ այն ներառում է զուգընկերոջն ուղղված վարք, իրականացվում է հանրայնորեն կամ այնքան կոմպուլսիվ է, որ առաջացնում է վիշտ, անհանգստություն և տառապանք»։ «Ձեռնաշարժությունից կախվածություն» երևույթի գոյությունը ապացուցված չէ, բայց «ձեռնաշարժության հանդեպ անդիմադրելի ցանկությունը» ենթադրաբար գոյություն ունի։

Միայնակ մաստուրբացիան սեռական գործողություն է, որը սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակների ռիսկ համարյա չի պարունակում։ Երկու և ավելի մասնակիցների դեպքում, նույնիսկ, սեռակավարակի փոխանցման ռիսկը շատ ավելի ցածր է, քան ներթափանցողական սեքսի դեպքում։ 

Պատանիների ձեռնաշարժությունը թույլ է տալիս նրանց հմտանալ սեռական գրգիռները հասկանալու գործում և կարևոր է՝ սեռահասունացման և նախասեռահասունացման տարիքում ֆիզիկական և զգացմունքային զարգացման համար։

Սեռական հարաբերությունների թերապևտները հաճախ կին պացիենտներին խորհուրդ են տալիս մաստուրբացիայով օրգազմի հասնել՝ սեռական առողջությունը և հարաբերությունները բարելավելու, էրոտիկ հաճույք առաջացնող գործոնները բացահայտելու նպատակով։ Բացի այդ, փոխադարձ ձեռնաշարժությունը կարող է հանգեցնել ավելի հաճելի սեռական հարաբերության և մեծացնել զուգընկերների մտերմությունը։

Բրիտանիկա հանրագիտարանը կողմ է սեռական թերապիայի ժամանակ ձեռնաշարժության կիրառմանը։ Բրիտանիկան՝ ձեռնաշարժության անառողջ կամ ոչ հասուն լինելու վերաբերյալ տարածված կարծիքները անվանում է «միֆեր»։

Փոխադարձ մաստուրբացիան զուգընկերներին թույլ է տալիս բացահայտել «միմյանց հաճույքի կենտրոնները», սովորել՝ ինչպես են վայելում հպումները։ Երբ սեռական ակտը անհարմար կամ անիրագործելի է, փոխադարձ ձեռնաշարժությունը զույգին թույլ է տալիս հասնել սեռական էներգիայի արձակմանը։

Հոգեկան առողջության շատ կենտրոններում կարծում են, որ մաստուրբացիան կարող է մեղմել դեպրեսիան և բերել ավելի բարձր ինքնագնահատականի։ Երբ հարաբերություններում, երբ զուգընկերներից մեկը սեքսի ավելի մեծ պահանջմունք ունի՝ ձեռնաշարժությունը կարող է բալանսավորող ազդեցություն թողնել և աջակցել ավելի ներդաշնակ հարաբերությունների կառուցմանը։

2003 թվականին, ավտրալիացի հետազոտողների թիմը՝ Գրահամ Ջայլզի (Ավտրալիայի քաղցկեղի խորհուրդ) գլխավորությամբ, ցույց տվեց, որ ավելի հաճախ ձեռնաշարժող տղամարդիկ ունեն շագանակագեղձի քաղցկեղի ձևավորման ավելի ցածր հավանականություն։ 2008 թվականի մի հետազոտություն եզրակացրեց, որ 20-40 տարեկան հասակում հաճախակի սերմնաժայթքումը կապված է շագանակագեղձի քաղցկեղի առաջացման ավելի բարձր ռիսկի հետ, այն դեպքում, երբ 60-70 տարեկաններում՝ հաճախակի սերմնաժայթքումը կապված է ավելի ցածր ռիսկի հետ։

1997 թվականին հրատարակված մի հետազոտություն հակադարձ կապ է ցույց տվել օրգազմի հաճախության և պսակային զարկերակային հիվանդությունից մահվան միջև, չնայած որ հայտնի է, որ սեռական հարաբերությունը կարող է հրահրել միոկարդի իշեմիան և միոկարդի ինֆարկտը։

2008 թվականին Թավրիզի բժշկական համալսարանում կատարված հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ սերմնաժայթքումը մեղմում է այտուցված քթային արյունատար անոթների վիճակը՝ ազատելով օդային անցուղիները և հեշտացնելով շնչառությունը։ Մեխանիզմն իրականանում է սիմպատիկ նյարդային համակարգի գրգռման հետևանքով, իսկ ազդեցությունը երկարատև է։ 

Սեռական կլիմաքսը իր հետ բերում է ռելաքսացիա և բավարարված վիճակ, որը հաճախ հաջորդում է թմրածությամբ և քնով։

Որոշ մասնագետներ կարծում են, որ մաստուրբացիան նման է սրտանոթային մարմնամարզությանը։ Ընդհանուր առմամբ, սեքսը որոշակիորեն մեծացնում է էներգիայի սպառումը։

Ռիսկեր 
Ձեռնաշարժության ժամանակ հաճույքը ուժեղացնելու համար մարդիկ կարող են անալ անցքի կամ հեշտոցի մեջ մտցնել տարբեր առարկաներ, որոնք կարող են խցանել ուղիները։ Այս խնդիրը հանդիպում է և՛ կանանց, և՛ տղամարդկանց մոտ։ Օրինակ՝ գերմանիայի հիվանդանոցներից մեկը այցելել է մի կին, որի միզապարկում երկու մատիտ էր խրված․ այդ մատիտները նա մտցրել էր ձեռնաշարժության ժամանակ։

Սեռական ակտի կամ մաստուրբացիայի ժամանակ ուժեղ վնասված առնանդամը հազվադեպ կարող է կոտրվել կամ կարող է զարգանալ Պեյրոնիի հիվանդություն։ Ֆիմոզը հիվանդություն է, որի ժամանակ առնանդամի գլխիկի մաշկը (թլիպը) անհնար է հետ քաշել գլխիկից։ Այս դեպքերում ձեռնաշարությունը կարող է խնդրահարույց լինել։

Տղամարդկանց շատ փոքր տոկոսի մոտ առկա է հետօրգազմային հիվանդության ախտանիշ, որը սերմնաժայթքումից հետո կարող է ամբողջ մարմնում ուժեղ մկանային ցավեր և այլ ախտանիշներ առաջացնել։ Այս ախտանիշները կարող են պահպանվել մինչև մեկ շաբաթ։ Որոշ բժիշկներ ենթադրում են, որ հետօրգազմային հիվանդության ախտանիշի հանդիպման հաճախականությունը բնակչության շրջանում կարող է ավելի մեծ լինել, քան գրականության մեջ առկա տվյալներն են և որ հիվանդության շատ դեպքեր մնում են առանց ախտորոշման։

Կոմպուլսիվ ձեռնաշարժումը կամ կոմպուլսի վարքի այլ դրսևորումները կարող են խոսել զգացմունքային խնդրի առկայության մասին, որով պետք է զբաղվի հոգեկան առողջության մասնագետը։ Ինչպես ցանկացած «նյարդային սովորության» դեպքում է, ավելի օգտակար է հասկանալ կոմպուլսիվ վարքի պատճառը, ոչ թե փորձել ճնշել մաստուրբացիան։

Մարդու հիվանդությունների պատմության, տարիքին անհամապատասխան սեռական գիտելիքի, սեռականացված խաղերի կամ գայթակղիչ վարքի գործոնների հետ միաժամանակ, չափից դուրս հաճախ իրականացվող ձեռնաշարժությունը կարող է խոսել սեռական ոտնձգության առկայության մասին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

Օնանիզմի ծիսակարգը․ ինչպես էին մարդիկ վերաբերվում ձեռնաշարժությանը տարբեր կրոններում

Սովորություններ
Մարդու սեռականություն