Հայաստանը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Հայաստանը Եվրատեսիլ երգի մրցույթին մասնակցում է սկսած 2006 թվականից։ Հայաստանում մրցույթը հեռարձակում է Հանրային հեռուստաընկերությունը։

Պատմություն

Մասնակցության տարիներ
Հայաստանում մրցույթը հեռարձակող Հանրային հեռուստաընկերությունը Եվրատեսիլ երգի մրցույթին մասնակցելու համար առաջին անգամ հայտ է ներկայացրել 2005 թվականին, սակայն հետագայում հետ վերցրեց այն և չմասնակցեց 2005 թվականի մրցույթին։ 2006 թվականին Հանրային հեռուսատաընկերությունը պաշտոնապես հաստատեց իր մասնակցությունը 2006 թվականի մրցույթում։ Հայաստանի առաջին ներկայացուցիչը մրցույթում եղել է Անդրեն «Without Your Love» երգով։ Հայաստանը նախկինում երբեք չէր մասնակցել մրցույթին, ուստի ստիպված էր հանդես գալ կիսաեզրափակչում։ Առաջին ելույթը բավականին հաջողակ ստացվեց Հայաստանի համար։ Անդրեն զբաղեցրեց 8-րդ հորիզոնականը, ինչը թույլ տվեց, որ Եվրատեսիլ 2007 երգի մրցույթում երկիրը հանդես գա միանգամից եզրափակիչ փուլում և այդ տարի Հայաստանը ներկայացրեց Հայկոն  «Anytime You Need» երգով և կրկնեց նախորդ տարվա արդյունքը, զբաղեցնելով 8-րդ հորիզոնականը։

2009 թվականին Հայաստանը ներկայացրել են Ինգա և Անուշ Արշակյանները «Ջան Ջան» («Նոր պար») երգով և զբաղեցրել են 10-րդ հորիզոնականը։

2010 թվականին Հայաստանը ներկայացրել է Եվա Ռիվասը «Apricot Stone» երգով և զբաղեցրել է 7-րդ հորիզոնականը։

Մինչ մրցույթում սկսվեցին կիրառվել եզրափակիչները, Հայաստանը այն երեք հաջողակ երկրներից էր, որը մշտապես գտնվում էր լավագույն 10-նյակում, սակայն Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթում Հայաստանը ներկայացնող Էմմին «Boom Boom» երգով չկարողացավ հաղթահարել կիսաեզրափակիչ փուլը. ընդամենը 1 միավորի բացակայության պատճառով դուրս մնաց եզրափակչից։

2012-ի մարտի 7-ին Հայաստանը հայտարարեց, որ չի մասնակցի Ադրբեջանում կայանալիք Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթին անվտանգության նկատառումներից ելնելով։

Մեկ տարվա բացակայությունից հետո Հայաստանը վերադարձավ 2013 թվականի մրցույթին, որը տեղի ունեցավ Մալմյոում։

2014-ին 4 տարվա բացակայությունից հետո երկիրը կրկին հայտնվեց լավագույն 10-նյակում Արամ Mp3-ի «Not Alone» երգով։ Երգը զբաղեցրեց 4-րդ հորիզոնականը՝ կրկնելով Հայաստանի լավագույն արդյունքը, որը սահմանել էր Սիրուշոն «Քելե Քելե» երգով 2008-ին, ով նաև քվեարկության նոր համակարգով հավաքել է՝ 272 միավոր, ինչը Հայաստանի մասնակցության ամբողջ պատմության ընթացքում ամենաշատ միավորն է։

2015-ին Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված Հայաստանը ներկայացրեց Genealogy երաժշտական սուպերխումբը, որի 5 անդամները հայկական արմատներով երաժիշտներ են տարբեր աշխարհամասերից, իսկ 6-րդ անդամը Հայաստանից է։ Խումբը կատարեց «Face the Shadow» երգը և զբաղեցրեց 16-րդ հորիզոնականը 34 միավորով, ինչը սակայն Հայաստանի ամենաքիչ միավորն է մրցույթի եզրափակչում։ Genealogy-ի անդամները խորհրդանշում են անմոռուկ ծաղիկը։ Խմբի ձևավորման նպատակն է մեկ բեմում միավորել հայ բնակչության մի նոր սերնդի, որոնց ընտանիքները սփռված են ամբողջ աշխարհով մեկ 1915 թվականից։

2016 թվականին Հայաստանը ներկացնող գերմանահայ երգչուհի Իվետա Մուկուչյանը հավաքել է 249 միավոր և զբաղեցրել լավագույն 10-նյակի 7-րդ հորիզոնականը «LoveWave» երգով։

2017 թվականին Հայաստանը ներկայացրեց Արծվիկը «Fly With Me» երգով և զբաղեցրեց 18-րդ հորիզոնականը, կրկնելով Հայաստանի վատագույն արդյունքը եզրափակչում, որը սահմանել էր Դորիանսը «Lonely Planet» երգով 2013-ին։

2018 թվականին Հայաստանը ներկայացրել է երգիչ Սևակ Խանաղյանը  «Քամի» երգով, որով 2011 թվականից սկսած երկիրը առաջին անգամ դուրս է մնացել եզրափակիչ փուլից և իր մասնակցության ամբողջ պատմության ընթացքում երկրորդ անգամ չի անցել եզրափակիչ փուլ։

2019 թվականին Հայաստանը ներկայացրել է Սրբուկը «Walking Out» երգով, սակայն չհավաքելով բավարար միավորներ չի անցել եզրափակիչ փուլ։ Սա Հայաստանի մասնակցության  երրորդ դեպքն է, երբ երկիրը չի անցել եզրափակիչ փուլ։

2020 թվականին Հայաստանը պետք է ներկայացներ հունահայ երգչուհի Աթենա Մանուկյանը «Chains On You» երգով, սակայն մրցույթը չեղարկվեց COVID-19-ի համավարակի պատճառով։
Եվրատեսիլ  2021 -ին  Հայաստանը  հրաժարվել է մասնակցել ։

2022 թվականին մրցույթին երկիրը ներկայացրեց հեղինակ կատարող, երաժշտական պրոդյուսեր Ռոզա Լինը, նա կատարեց անգլերեն "Snap" երգը և եզրափակչում  գրավեց 20-րդ տեղը։ 

Ընդհանուր 13 տարվա մասնակցության ընթացքում՝ Հայաստանը 7 անգամ հայտնվել է լավագույն տասնյակում։

Հայաստանն իր մասնակցության ամբողջ պատմության ընթացքում հավաքել է` 1276 միավոր։

AMPTV-ն ունի մի ծրագիր` «Եվրատեսիլի օրագիր» անվանմամբ, որը մշակված է հատուկ Եվրատեսիլի հայաստանյան մասնակիցների և նրանց փորձի համար։ Ծրագիրը սկսվում է ամեն տարի, երբ ընտրվում է ներկայացնող արտիստը և ավարտվում է Եվրատեսիլի եզրափակչով։

Ազգային ընտրություն 

Հայաստանում մրցույթը հեռարձակող Հանրային հեռուստաընկերությունը առաջին անգամ Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ կազմակերպել է 2007 թվականին։ Այս նույն ձևաչափը կիրառվել է նաև 2009, 2010 թվականներին, իսկ 2008, 2011 և 2013 թվականներին ժյուրիի և հեռուստադիտողի քվեարկությամբ ընտրվել է միայն երգը։ 2006, 2014, 2015, 2016 և 2019 թվականներին և՛ մասնակիցը, և՛ երգը ընտրվել են ներքին քվեարկությամբ։ 2017 թվականից Հանրային հեռուստաընկերությունը սկիզբ է դրել «Դեպի Եվրատեսիլ» ազգային եզրափակիչին, որը կիրառվել է նաև 2018 և 2020 թվականներին։

Երգերի լեզուն 
Հայաստանը Եվրատեսիլում մինչև այժմ ներկայացրել է 13 երգ, որոնցից 9-ը ամբողջությամբ անգլերենով են, մյուս 3-ը անգլերեն և հայերեն, իսկ 1-ը ամբողջությամբ հայերեն։

Մասնակիցներ 
  Հաղթող
  Երկրորդ հորիզոնական
  Երրորդ հորիզոնական
  Չորրորդ հորիզոնական
  Հինգերորդ հորիզոնական
  Վերջին հորիզոնական
  Ավտոմատ անցնելը եզրափակիչ
  Չանցնելը եզրափակիչ
  Չի մասնակցել կամ որակազրկվել է
  Չկայացած մասնակցություն
Աթենա Մանուկյան
{| class="wikitable sortable" style="width:100%"
|-
! Տարի
! Անցկացման վայր
! Մասնակից
! Լեզու
!Երգ
! Թարգմանություն
! Եզրափակիչ
! Միավորներ
! Կիսաեզրափակիչ
! Միավորներ
|-
| 2006
|  Աթենք
| Անդրե
| անգլերեն
| «Without Your Love»
| «Առանց քո սիրո»
| 
| 129
| 
| 150
|- 
| 2007 
|  Հելսինկի
| Հայկո
| անգլերեն, հայերեն
| «Anytime You Need»
| «Ցանկացած ժամանակ դու պետք ես»
| 
| 138
| colspan="2" bgcolor="#99FF99"|Նախորդ տարվա լավագույն 10-նյակ
|- 
|bgcolor="#87CEFA"| 2008 
|bgcolor="#87CEFA"|  Բելգրադ
|bgcolor="#87CEFA"|Սիրուշո
|bgcolor="#87CEFA"|անգլերեն, հայերեն
|bgcolor="#87CEFA"| «Քելե Քելե»
|bgcolor="#87CEFA"| «Քելե Քելե»
|bgcolor="#87CEFA"| 4
|bgcolor="#87CEFA"| 199
|bgcolor="silver"| 2
|bgcolor="silver"| 139
|-
| 2009
|  Մոսկվա
| Ինգա և Անուշ
| անգլերեն, հայերեն
| «Ջան Ջան»
| «Ջան Ջան»
| 10
| 92
|bgcolor="#C39AC3"| 5
|bgcolor="#C39AC3"| 99
|-
| 2010
|  Օսլո
| Եվա Ռիվաս
| անգլերեն
| «Apricot Stone»
| «Ծիրանի կորիզ»
| 
| 141
| 
| 83
|-
|bgcolor="#FFCDBD"|2011
|bgcolor="#FFCDBD"| Դյուսելդորֆ
|bgcolor="#FFCDBD"|Էմմի
|bgcolor="#FFCDBD"|անգլերեն
|bgcolor="#FFCDBD"|«Boom Boom»
|bgcolor="#FFCDBD"|«Բում Բում»
| colspan="2" bgcolor="#FFCDBD"|Չի անցել եզրափակիչ 
|bgcolor="#FFCDBD"|
|bgcolor="#FFCDBD"|54
|-
| 
| colspan="9"  
|-
| 2013
|  Մալմյո
| Դորիանս
| անգլերեն
| «Lonely Planet»
| «Միայնակ մոլորակ»
| 
| 41
| 
| 69
|- 
|bgcolor="#87CEFA"| 2014
|bgcolor="#87CEFA"|  Կոպենհագեն
|bgcolor="#87CEFA"|Արամ Mp3
|bgcolor="#87CEFA"|անգլերեն
|bgcolor="#87CEFA"|«Not Alone»
|bgcolor="#87CEFA"| «Միայնակ չէ»
|bgcolor="#87CEFA"| 4
|bgcolor="#87CEFA"| 174
|bgcolor="#87CEFA"| 4
|bgcolor="#87CEFA"| 121
|-
| 2015
|  Վիեննա
| Genealogy	
| անգլերեն
| «Face the Shadow»
| «Առերեսվի՛ր ստվերին»
|
| 34
| 7
| 77
|-
| 2016
|  Ստոկհոլմ
| Իվետա Մուկուչյան	
| անգլերեն
| «LoveWave»
| «Սիրո ալիք»
| 7
| 249
| bgcolor="silver" |2
| bgcolor="silver" |243
|-
|2017
| Կիև
|Արծվիկ
|անգլերեն
|«Fly With Me»
|«Ճախրիր ինձ հետ»
|18
|79
|7
|152
|-
|bgcolor="#FFCDBD"|2018
|bgcolor="#FFCDBD"| Լիսաբոն
|bgcolor="#FFCDBD"|Սևակ Խանաղյան
|bgcolor="#FFCDBD"|հայերեն
|bgcolor="#FFCDBD"|«Քամի»
|bgcolor="#FFCDBD"|«Քամի»
| colspan="2" bgcolor="#FFCDBD"|Չի անցել եզրափակիչ 
|bgcolor="#FFCDBD"|
|bgcolor="#FFCDBD"|79
|-
|bgcolor="#FFCDBD"|2019
|bgcolor="#FFCDBD"| Թել Ավիվ
|bgcolor="#FFCDBD"|Սրբուկ
|bgcolor="#FFCDBD"|անգլերեն
|bgcolor="#FFCDBD"|«Walking Out»
|bgcolor="#FFCDBD"|«Հեռանում եմ»
| colspan="2" bgcolor="#FFCDBD"|Չի անցել եզրափակիչ 
|bgcolor="#FFCDBD"|16
|bgcolor="#FFCDBD"|49
|-
|bgcolor="#87A96B"|2020
|bgcolor="#87A96B"| Ռոտերդամ
|bgcolor="#87A96B"|Աթենա Մանուկյան
|bgcolor="#87A96B"|անգլերեն
|bgcolor="#87A96B"|«Chains On You»
|bgcolor="#87A96B"|«Շղթաներ քեզ վրա»
|colspan="4" 
Միլան
|bgcolor="#87A96B" |Ռոզա Լինն
|bgcolor="#87A96B"|անգլերեն, հայերեն
|bgcolor="#87A96B"|«Snap»
|colspan="4" 
| colspan="9"  
|-

Միայն եզրափակչում Հայաստանը ամենաշատ միավորները տվել է․

Կիսաեզրափակչում և եզրափակչում Հայաստանը ամենաշատ միավորները տվել է

Միայն եզրափակչում Հայաստանը ամենաշատ միավորները ստացել է․

Կիսաեզրափակչում և եզրափակչում Հայաստանը ամենաշատ միավորները ստացել է․

Քվեարկության պատմություն

12 միավորներ 

*ժ - ժյուրի, **հ - հեռուստադիտողներ

Մեկնաբաններ և խոսնակներ

Պատկերադարան

Մարսել Բեզենսոնի մրցանակ 
Երկրպագուի մրցանակ

Մարսել Բեզենսոնի մրցանակները առաջին անգամ հանձնվեցին Էստոնիայի Տալլին քաղաքում անցկացվող «Եվրատեսիլ 2002» երգի մրցույթի  ժամանակ` եզրափակելով լավագույն մրցակից երգերը։ Հիմնադրվել է Քրիստեր Բյորկմանի («Եվրատեսիլ 1992» երգի մրցույթի ժամանակ Շվեդիայի ներկայացուցիչ և Շվեդիայի պատվիրակության ներկայիս ղեկավար) և Ռիչարդ Հերրիի (Herreys-ի անդամ և «Եվրատեսիլ 1984» երգի մրցույթի Շվեդիայի հաղթող) կողմից, մրցանակները տրվում են ամենամյա մրցույթի հեղինակ Մարսել Բեզենսոնի անունից։ Մրցանակները բաժանվում են երեք անվանակարգերի. Մամուլի մրցանակ, գեղարվեստական մրցանակ և կոմպոզիտորական մրցանակ։

Հետաքրքիր փաստեր
2016 թվականին Իվետա Մուկուչյանը զբաղեցրել է 7-րդ հորիզոնականը, հավաքելով 249 միավոր (141 միավոր՝ քվեարկության հին համակարգով), սակայն չի կարողացել գերազանցել Սիրուշոյի արդյունքը — 272 միավոր՝ քվեարկության նոր համակարգով (199 միավոր՝ հին համակարգով)։
2012 թվականի փետրվարի 23-ին մի շարք հայ երգիչներ հանդես եկան Բաքվում կայանալիք «Եվրատեսիլ-2012»-ին չմասնակցելու հիմնավորված հայտարարությամբ։
2011 թվականին հայաստանյան երկրպագուների խոսքով, ազգային ընտրության ժամանակ ընտրված «Boom Boom» ստեղծագործությունը հակասում է մարդկանց մեծամասնության ընտրությանը, այդ թվում` Սփյուռքի հայերի, որոնք իրենց ձայնը տալիս են Հայաստանի համար։ Մրցույթի հայ երկրպագուները պահանջել են մինչև մարտի 10-ը չեղյալ հայտարարել մարտի 5-ին կայացած քվեարկությունը և «AYO» երգն ընտրել Էմմիի կողմից «Եվրատեսիլ-2011»-ում կատարելու համար։
2016 թվականին Հայաստանը ներկայացնող երգչուհի Իվետա Մուկուչյանը Ստոկհոլմում բարձրացրել է Արցախի դրոշը մարդասիրական մտահոգություններից ելնելով։
2016 թվականին մինչ Եվրատեսիլի մեկնարկը երկնքում սավառնել է «Ղարաբաղ-Իվետա» պաստառը։

Ծանոթագրություններ

Տես նաև 
 Հայաստանը Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

Արտաքին հղումներ 
 Հայաստանի էջը Eurovision.tv կայքում
 OGAE Հայաստան պաշտոնական ֆան ակումբի կայքը 
 AMPTV կայք-էջ

Հայաստանը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում