Ներքին Ազա
Ներքին Ազա (այժմ կոչվում է՝  - Ազա), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Որդուարի շրջանում, Գիրան գետի ստորին հոսանքում, հարթավայրում, Երևան-Բաքու երկաթուղու Ազա կայարանի մոտ։

Պատմություն 
Ներքին Ազան գտնվում է պատմական Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Գողթն գավառում, Գիրան գետի ստորին հոսանքում, Արաքս գետից ոչ հեռու, այգևետ հարթավայրում, Վերին Ազա գյուղից 2 կմ հարավ-արևմուտք։ Գյուղը հիմնված է պատմական Ազատ քաղաքի տարածքում։

Խորհրդային տարիներին մտնում էր Նախիջևանի ԻՍՍՀ-ի Օրդուբադի շրջանի մեջ։ Դեր գյուղի հետ միասին միավորված էր Վերին Ազա կոլտնտեսության հետ։

Բնակչությունը 
Գյուղում բնակվում էին հայեր և ադրբեջանցիներ։ Հայերի մի մասն այստեղ եկել էր 1829 թվականին Մարազա քաղաքի շրջակայքից։ Վերջին հայ ընտանիքները այստեղից տեղափոխվել են 1970-ական թվականներին։ Այստեղից էր կոմպոզիտոր Արամ Խաչատրյանի մայրը՝ Ղումաշը։ Այժմ գյուղի բնակիչները ադրբեջանցիներ են։

Տնտեսություն 
Ներքին Ազայի բնակիչները զբաղվում են երկրագործությամբ, բանջարաբուծությամբ, անասնապահությամբ։

Հուշարձաններ 
Գյուղում գտնվել էր Սուրբ Առաքյալ եկեղեցին, որը մինչև 20-րդ դարը արդեն ավերակ էր։ Գյուղում էր գտնվում Սուրբ Գևորգ մատուռը։

Գյուղի հյուսիսարևմտյան մասում կար 14-րդ դարի և ավելի ուշ ժամանակի գերեզմանոց, որտեղ մինչև 20-րդ դարի վերջերը պահպանվել էին շուրջ 170 հարթ, քառանկյուն և խոյաձև տապանաքար։ 61 տապանաքարի վրա կար արձանագրություն։ Դեռ 1980-ականներին խոյաձև տապանաքարերից մի քանիսը տեղահան էին արվել։

Հետաքրքիր փաստեր 
 Հայտնի երգահան Արամ Խաչատրյանի ծնողները հինավուրց գողթնեցիներ էին, որը Մովսես Խորենացին գովերգել էր որպես շնորհալի երգիչ-երաժիշտների հայրենիք։ Հայրը՝ Եղիան, ծնվել է Երևանի նահանգում՝ Օրդուբադի մոտակայքում, իսկ մայրը՝ Ղումաշը, ծնվել է Ներքին Ազա գյուղում։

Տես նաև 
 Վերին Ազա

Ծանոթագրություններ 

Որդուարի շրջանի բնակավայրեր