Սվարանց
Սվարանց, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզում, Գորիսից 19 կմ հարավ-արևմուտք, Տաթև գետի վերին հոսանքի շրջանում` ձորահովտում, Արամազդ լեռան հյուսիսային փեշերին, բարձրությունը ծովի մակարդակից` 1750-1800 մ։ Հեռավորությունը Կապան մարզկենտրոնից կազմում է մոտ 51 կմ։

Գյուղը Սուվարանց անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Գորիսի շրջանի։ 1995 թվականից մտնում է ՀՀ Սյունիքի մարզի մեջ, 2015 թվականից մասն է խոշորացված Տաթև համայնքի։

Աշխարհագրություն 
Համայնքի վարչական տարածքը զբաղեցնում է 1621,20 հա, որից՝ գյուղ նշանակության հողերը կազմում են 1562,95 հա։ Ըստ գործառնական նշանակության գյուղատնտեսական նշանակության հողերը բաղկացած են՝ վարելահող 191,24հա, խոտհարքներ 42,16հա, արոտավայրեր 799,38 հա և այլ հողատեսքեր 527 հա։

Ըստ Անանիա Շիրակացու «Աշխարհացույցի» այն գտնվում էր Հաբանդ գավառում։

Բնակչություն 
Ըստ Հայաստանի Հանրապետության 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների` Սվարանցի մշտական բնակչությունը կազմել է 264, առկա բնակչությունը` 202 մարդ։ Գյուղը բնակեցված է եղել և շարունակում է բնակեցված լինել հայերով, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.

Տնտեսություն 
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, պտղաբուծությամբ, հացահատիկի մշակությամբ։

Պատմամշակութային կառույցներ 
Գյուղում է գտնվում Սուրբ Հազարափրկիչ եկեղեցին։ Այն կառուցվել է 1705 թ.-ին, սրբատաշ բազալտյա քարերով կառուցված բազիլիկ տաճար է։ Գյուղի շրջակայքում պահպանվել են բազմաթիվ միջնադարյան հուշարձաններ՝ Ցորաբերդի ավերակները, մատուռ, խաչքարեր և այլն։

Ավանդություն 

Պատմում են, էր երբ Լենկ Թեմուրն ուզում է նվաճել Հայաստանը, մի ծեր զինվոր նրան ասում է.
— Ուր ուզում ես գնա, միայն Սյունիք չգնաս։
— Ինչո՞ւ,- զարմանում է Լենկ Թեմուրը։
— Այնտեղ ճամփա ու կածան բոլորը դեպի ժայռ են տանում,- պատասխանում է ծեր զինվորը,- նրանց տներն էլ քերծերում են, բերդերը՝ ժայռերի գլխին, վանքերը՝ նրանցից էլ բարձր։ Ամպերը ցածր են նրանց օջախներից։ Նրանց ո՛չ նետ կհասնի, ո՛չ սուր ու թուր։
— Լա՜վ,- ասում է Լենկ Թեմուրը,- ես ամենից առաջ նրանց կնվաճեմ։

Եվ հարձակվում է Ցուրի վրա։ 
Կռվում է մեկ օր, հինգ օր, տասն օր… Ցուրեցիները չեն հանձնվում։ Ցերեկը ծուխ է բարձրանում նրանց օջախներից, գիշերը վառվում են նրանց կրակները։ Լենկ-Թեմուրը խոստումներ է շռայլում, երդումներ անում…
Լենկ-Թեմուրը խոստանում է նրանց սրի չքաշել։ Գյուղի վարդապետը իր համագյուղացիներին չի թողնում հանձնվել։ Ինչ անում է, չի անում, չեն լսում։ Հանձնվում են։ Լենկ Թեմուրը նրանց քշում է մի դաշտ ու ասում.
— Ես խոստացա ձեզ սրի չքաշել։ Ես խոսքիս տերն եմ։ Բայց ես երդվել եմ ձեզ կենդանի չթողնել։

Եվ հրամայում է մի խանդակ (փոս) փորել, բոլորին կենդանի թողել։ Այդպես էլ անում են։ Եվ այդ օրվանից այդ դաշտը կոչվում է Ղուրղուններ։ 
Սվարանց գյուղի անվանումը առաջացել է 10 դարում, Տաթևի վանքի դեմ ապստամբելուց հետո
https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8D%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%AB%D6%84%D5%AB_%D5%A3%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%A1%D6%81%D5%AB%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%A1%D5%BA%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B4%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6 ։

Տես նաև 
 Սվարանցի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)

Արտաքին հղումներ 
 Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում 
 Համայնքի ղեկավարի Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում

Ծանոթագրություններ

Տես նաև 
 Սվարանցի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)

Սյունիքի մարզի գյուղեր