Ամատունիներ
Ամատունիներ, հայ նախարարական հնագույն տոհմ Վասպուրական նահանգի Արտազ գավառում։ Հայոց արքունիքում գրավում էին 15-րդ գահը, վարում էին հազարապետության պաշտոնը։ Զորանամակում Ամատունիների զորաբաժինը չի հիշատակվում։ Ըստ Մովսես խորենացու՝ «Հայոց Ամատունի նախարարությունը դրանք բնիկ հրեաներ են, որ եկել են արյաց երկրից, մի ոմն Մանուից, որը մի ուժեղ մեծահասակ որդի ուներ, Սամսոն անունով, ինչպես հրեաների մեջ սովորություն կա՝ նախնիների անունները դնել ըստ հույսի։ Եվ այս ճշմարիտ է, ինչպես այժմ էլ նկատվում է Ամատունիների սերնդի մեջ, որ նրանք հաղթանդամ, վայելչակազմ և ուժեղ մարդիկ են, պատշաճ ամեն բանում։ Հայաստան գալով՝ Արտաշես թագավորից ստացան գյուղեր ու դաստակերտներ և կոչվեցին Ամատունիներ։ IV դարի վերջերին հիշատակվում է Պարգև Ամատունի իշխանի անունը, որը համագործակցելով Շավարշ Կամսարականի հետ, փորձում էր պարսից գերությունից ազատել Հայաստանի Խոսրով Դ թագավորին։ Այդ փորձի ձախողումից հետո Սասանյան Արտաշիր թագավորը Ամատունիներին և Կամսարականներին հայրենական գահից իջեցրեց կրտսեր նախարարների կարգը։ 450-451 և 481-484–ին հայ ազգային–ազատագրական պատերազմներում Ամատունիներից մարտնչում էին Վահան, Առանձար, Առնակ և Քաջաջ իշխանները։ V դարում Ամատունիներից Վահան իշխանը իր ուսուցիչ Մեսրոպ Մաշտոցի դին Էջմիածնից տեղափոխում է Օշական՝ նրա գերեզմանի վրա կառուցում կենտրոնագմբեթ եկեղեցի–դամբարան։ 789-ին, արաբական հալածանքներից խույս տալով, շուրջ 12000 հայ գյուղացիներ Համամ Ամատունու և նրա հայր Շապուհի գլխավորությամբ անցնում են Բյուզանդիայի տիրապետության սահմաններում գտնվող Խաղտիք երկրամասը և բնակվում այնտեղ։ Վերջին դարերում Ամատունիների շառավիղները բնակվել են Վրաստանում և ներկայիս Արագածոտնի մարզի Օշական գյուղում։

Ամատունիների շառավիղի հետնորդները մեծ մասամբ աչքի են ընկել մտավոր բարձր հատկանիշերով ու կազմակերպչական ունակություններով։ Միայն Օշական գյուղում հիշվող անուններ են Սահակ վարդապետ Ամատունին, Վազգեն Քահանան, մանկավարժներ Աշխարհիկ և Իշխան Ամատունիները, հայտնի բժիշկ Մարտին, տնտեսագետ Վարդան Ամատունիները։ Լրագրող, ռադիոժուռնալիստ Լևոն Ամատունին։ Հանրապետությունում հայտնի է, ԽՍՀՄ, ապա Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամ լրագրող-լուսանկարիչ Վահան Ամատունու անունը։ Դժբախտաբար այս անձանց մեծամասնությունը հեռացել են կյանքից, մյուսները տեղափոխվել բնակության այլ վայրեր ու հայտնի այս գյուղում իրական Ամատունիների շառավիղից քիչ մարդ է մնացել։

Ամատունիների տոհմածառը 
Տոհմածառը հրատարակվել է 1996 թվականին, «Ռուսական կայսրության ազնվական տոհմերը» («дварянские роди русские импери») գրքում (հատոր 4)։ Ստորև ներկայացված է Թիֆլիսում հիմնադրված իշխանական (հաստատված Ռուսկական կայսրության կողմից) և Օշականում բնակվող Ամատունիների տոհմածառը (միայն Նիկոդիմոսինը)։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Նիկոդիմոս Եսայու Ամատունու մասին

Ամատունիներ