Մովսեսգյուղ (Տավուշի մարզ)
Մոսեսգյուղ կամ Մովսես,
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզում` նախկին Շամշադինի շրջանում, Բերդ քաղաքից մոտ 7 կմ հյուսիս-արևելք, Մոսեսգետի ցածրադիր ափին։ Սահմանամերձ գյուղ է, գտնվում է հայ-ադրբեջանական շփման գծից մոտ 1 կմ հեռավորության վրա։

Անվան ստուգաբանություն 
Ըստ ավանդության լեզգիների հրոսակախմբերի հարձակման ժամանակ բոլորը փախչում և թաքնվում են, չի փախչում միայն քաջ ու հաղթանդամ Մովսես Աթաբեկյանը, որից և գյուղ կոչվում է Մովսես։ Մեկ այլ աղբյուրի համաձայն գյուղը հիմնադրել է Մովսես Աթաբեկյանը, ով կառուցել է առաջին տունը՝ այդպիսով դնելով ապագա բնակավայրի հիմքը։

Աշխարհագրություն 

Տարածաշրջանի նախկին խորհրդային վարչական կենտրոն Բերդից գտնվում է 15 կիլոմետր հեռավորության վրա, հյուսիսարևելյան հատվածում, Խնձորուտի լեռնաշղթայի միմյանցից բավականին մոտ ձգվող երկու լեռնաբազուկների միջև, Մոսեսգետ գետի ցածրադիր ափին։

Կլիմա 
Կլիման մեղմ է, բարեխառն է, շրջակայքն անտառապատ։

Պատմություն 

Մոսեսգեղը մատենագրության մեջ հիշատակվում է որպես Մոսես, Մովսեսգյուղ, Մովսես, Մովսեսգեղ, Մովսեսքենդ անվանումներով։

Գյուղը սկզբում հիմնված է եղել այժմյան հարավարևելյան բարձրության վրա, Ղարաբաղից եկած վերաբնակիչների կողմից։

Բնակչություն 
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Մոսեսգյուղի մշտական բնակչությունը կազմել է 1748, առկա բնակչությունը` 1465 մարդ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիները եկել են Լեռնային Ղարաբաղից։

Մոսեսգյուղի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.

Տնտեսություն 
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, խաղողագործությամբ և պտուղ-բանջարեղենի մշակությամբ։

Պատմամշակութային կառույցներ 
Գյուղից 3 կմ հարավ-արևելքում գտնվում է Սբ. Գևորգ եկեղեցին (XIV-XVII դարեր), Հին Մոսես գյուղատեղին (XIV-XVII դարեր)։ Շրջակայքում կան եկեղեցու, մատուռի ավերակներ, խաչքարեր։

Հասարակական կառույցներ 
Ունի միջնակարգ դպրոց, (հիմնված 1852 թ), մշակույթի տուն, գրադարան, մսուր-մանկապարտեզ։

Կրոն 
2010 թվականին Մոսեսգեղում ավարտվել է նոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու կառուցումը։

Տես նաև 
 Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Մովսեսգյուղ)
 Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Մովսեսգյուղ)
 Մովսեսգյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)

Գրականություն 
 «Տավուշ», Լավրենտի Միրզոյան, Երևան 2010

Արտաքին հղումներ 
 Մովսեսի դժվարին ներկան եւ մշուշոտ ապագան
 Մովսեսի մասին Հայաստանի համայնքների միության կայքում 
 ՍԱՀՄԱՆԱՄԵՐՁ ՄՈՎՍԵՍՈՒՄ ՕԾՎԵՑ ՆՈՐԱԿԱՌՈՒՅՑ ԵԿԵՂԵՑԻՆ

Ծանոթագրություններ 

Տավուշի մարզի գյուղեր
Տավուշ գավառի բնակավայրեր
Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից