Բյուրականի աստղադիտարան
Վիկտոր Համբարձումյանի անվան Բյուրականի աստղադիտարան, աստղադիտարան Հայաստանի Բյուրական գյուղում, Արագած սարի լանջին։ Պատկանում է Հայաստանի Գիտությունների Ակադեմիային և տնօրինվում նրա միջոցով։ Համարվում է Արևելյան Եվրոպայի և Միջին Արևելքի կարևորագույն աստղադիտարաններից մեկը։

Պատմություն 
Հիմնվել է 1946 թվականին ակադեմիկոս Վիկտոր Համբարձումյանի ջանքերով, եղել է աստղադիտարանի առաջին տնօրենը։ Ճարտարապետն է Սամվել Սաֆարյանը։

Բյուրականի աստղադիտարանի առաջին աստղագետներից են եղել Հայկ Բադալյանը, Բենիամին Մարգարյանը, Ռուբեն Սահակյանը, Գրիգոր Գուրզադյանը, Լյուդվիգ Միրզոյանը, Նինա Իվանովան, Վաղարշակ Սանամյանը, Մարատ Առաքելյանը, Էդվարդ Խաչիկյանը և Կարլոս Գրիգորյանը։

Տեղանքը և կառուցվածքը 
Բյուրականի աստղադիտարանը գտնվում է Արագած լեռան հարավային լանջին՝ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Բյուրական գյուղում։ Նրա կոորդինատներն են 40°20′07″Հյ 44°16′25″Աե։ Գտնվում է Երևանից 50 կմ հյուսիս, 1500 մետր բարձրության վրա։

Աստղադիտարանը կազմված է երկու մասից՝ բնակելի ավանից և գործառնական մասից, որը ներառնում է դիտաշտարակները, վարչական և լաբորատորիայի շենքերը, ժողովասրահը և հյուրերի տունը։ Արտաքին մուտքի աստիճանավանդակը ունի յուրահատուկ ճարտարապետական ոճ։

Աստղադիտակները

Խոշոր աստղադիտակներ 

 ZTA-2.7 - 2.7 մետր Կասեգրեյնի ռեֆլեկտորը Բյուրականի հիմնական աստղադիտակն է։ Աշխատում է 1975 թվականից։ Նախագծել է Բագրատ Հովհաննիսյանը, Ռուսաստանի LOMO ասոցիացիայում։
 103/136/213 սմ Շմիդի համակարգի աստղադիտակը։ Գործածվում է 1960 թվականից։
 53/53/180 սմ Շմիդի հեռադիտակ

Փոքր աստղադիտակներ 
 50 սմ ռեֆլեկտոր
 40 սմ ռեֆլեկտոր
 20 սմ ռեֆլեկտոր

Ռադիոօպտիկական աստղադիտակ 
 PDS-1010A - միկրոդենսիտոմետր (խտությունը չափելու գործիք)

Գրականություն 
 Էդուարդ Խաչիկյան. Բյուրականի աստղադիտարանը, «Գարուն» 1967, № 6։

Աղբյուրներ

Արտաքին հղումներ 
 Հայկական աստղագիտական ընկերություն
 Բյուրականի աստղադիտարանը (անգլերեն)

Հայաստանի աստղադիտարաններ
Հայաստանի գիտահետազոտական ինստիտուտներ
Արագածոտնի մարզի ուսումնական հաստատություններ
ՀՀ ԳԱԱ ինստիտուտներ ու կազմակերպություններ
Արագածոտնի մարզի տեսարժան վայրեր
Աստղագիտությունը Հայաստանում