Լյուսիեն Ֆևր
Լյուսիեն Ֆևր (, ), ֆրանսիացի պատմաբան։ Հայրը բանասեր էր, և նա Լ. Ֆևրին ուղղորդեց հին լեզուների և տեքստերի ուսումնառության ու հետազոտությանը, որոնք էական նշանակություն ունեցան նրա հոգեմտավոր կայացման վրա։

Կենսագրություն 
Զինվորական ծառայությունից հետո, քսան տարեկանում մեկնում է Փարիզ, որպեսզի ուսանի ՚Բարձրագույն մանկավարժական դպրոցումՙ (École normale supérieure), Գրականության բաժնում (Section des Lettres de l'ENS)։
1899-1902 թվականներին մասնագիտանում է պատմության և աշխարհագրության բնագավառում։ Ուսումնառությունն ավարտելուց հետո Լ. Ֆևրը մեկնում է ծայրամասային դպրոցներից մեկում դասավանդելու, ուր և նախաձեռնում է իր ՚Ֆիլիպ II և Ֆրանշ-Կոնտենՙ մենագրությունը։ Այս ժամանակ էլ (1906 թ.) նա համագործակցում է Անրի Բեռի հետ՝ ՚Պատմական համադրությունների հանդեսիՙ շրջանակներում։ 1911 թվականին պաշտպանում է իր գիտական թեզը՝ Գաբրիել Մոնոյի ղեկավարությամբ։ 1912 թվականին նշանակվում է Դիժոնի համալսարանի պրոֆեսոր, դասավանդում է Բուրգունդիայի պատմությունն ու արվեստը։ 1914 թվականին զորակոչվում է բանակ, մասնակցում Առաջին աշխարհամարտին։ Զորացրումից անմիջապես հետո (1919 թ.) նա Ստրասբուրգի համալսարանում աշխատանքի է անցնում ՚Արդի պատմությանՙ ամբիոնում։ Այստեղ էլ նույն թվականին ծանոթանում է Մ. Բլոկի հետ։ 1922 թվականին հրատարակում է իր ՚Երկիրը և մարդկային հանրույթների բարեշրջությունըՙ հետազոտությունը, որտեղ մեկնարկելով Վ. Դը լա Բլաշի ՚մարդկային հանրույթների աշխարհագրությունՙ հարացույցից, հակադրվում է այդ ժամանակներում լայնորեն տարածված դետերմինիզմի տեսությանը՝ պատմագիտություն ներմուծելով ՚հնարավորությանՙ (possibilisme) հղացքը։ Այս ժամանակ նա մասնագիտանում է XIV դարի պատմության մեջ։ Խորամուխ է լինում ՚կոլեկտիվ մտածողությանՙ վերլուծության ուղղությամբ։ Արդյունքում՝ 1928 թվականին հրատարակում է իր հանրահայտ ՚Մի ճակատագիր. Մարտին Լյութերՙ հետազոտությունը, որը համալսարանական շրջանակներում մեծ աղմուկ է հանում։ Այդ ուղղությամբ իր հաջորդ խոշոր հոտազոտությունը ՚Անհավատության հիմնախնդիրը XVI դարում։ Ռաբլեի կրոնըՙ գիրքն էր (1942 թ.)։
1929 թվականին Ստրասբուրգում Մ. Բլոկի համախմբագրությամբ հրատարակում են ՚Տարեգրություններ տնտեսական և ընկերային պատմությանՙ (՚Annales d'histoire ռconomique et socialeՙ) հանդեսի առաջին համարը։ Դրանով նպաստում են նոր պատմագիտական ըմբռնումների միջավայրի ձևավորմանը։ Շուտով ձևավորվում է ՚Անալներիՙ պատմագիտական դպրոցը։
1933 թվականին նա աշխատանքի է անցնում Քոլեժ դը Ֆրանսում (College de France)։ Ակտիվ ստեղծագործական աշխատանքները շարունակվում են մինչև Երկրորդ աշխարհամարտի սկիզբը։ 1944 թվականին զոհվում է Մ. Բլոկը։ Սակայն դա պատճառ չի դառնում հանդեսի ընդհատմանը։ Լ. Ֆևրը շարունակում է հանդեսը հրատարակել ՚Տարեգրություններ. Տնտեսություններ, Հասարակություններ, Քաղաքակրթություններՙ (՚Annales։ Économiques. Societés. Civilisations) խորագրով։ Պատերազմից հետո՝ 1949 թվականին նա հիմնում է ՚Բարձրագույն գիտելիքների Գործնական դպրոցի Վեցերորդ բաժանմունքըՙ (VIe section de l'Ecole pratique des hautes études), որը հանդեսի համար մեծ խթան է հանդիսանում հետազոտական շատ մոտեցումների իրականացման և դասավանդման առումով։ 1953 թվականին հրատարակում է իր հանրահայտ ՚Մարտեր պատմության համարՙ հոդվածների ժողովածուն։ Անդամակցել է Ֆրանսիական ինստիտուտին (Բարոյական և քաղաքական գիտությունների Ակադեմիա), եղել է Ֆրանսիայի պատմաբանների ազգային կոմիտեի ներկայացուցիչ, Երկրորդ աշխարհամարտի պատմության կոմիտեի պրեզիդենտ, Ֆրանսիայում կրթության վերամշակման ծրագրերի հանձնախմբի անդամ, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում ֆրանսիական պատգամավորության անդամ, ՚Հատորներ Համաշխարհային պատմությանՙ հանդեսի խմբագիր, ՚Երկրորդ աշխարհամարտի պատմության հանդեսիՙ հիմնադիր, ՚Դիմադրության ոգինՙ գիտական խորհրդի անդամ, ՚Ֆրանսիական հանրագիտարանիՙ ղեկավար։ Մահացել է 1956 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, Սենտ-Ամուրում։

Ստեղծագործություններ 
 Philippe II et la Franche-Comté. Étude d'histoire politique, religieuse et sociale, Paris, Honoré Champion, 1911, 808 p. Réédité aux Editions Perrin, Paris, 2009, 816 p. (avec une préface d'Emmanuel Le Roy Ladurie).
 Notes et documents sur la Réforme et l'Inquisition en Franche-Comté, Paris, 1911, 336 p.
 Histoire de la Franche-Comté, Paris, Boivin, 1912, 260 p.
 La Terre et l'évolution humaine, Paris, Albin Michel, « L'évolution de l'Humanité », 1922.
 Un Destin. Martin Luther, Paris, Presses Universitaires de France, 1928.
 Civilisation. Évolution d'un mot et d'un groupe d'idées, Paris, Renaissance du livre, 1930, 56 p.
 Le Rhin. Problèmes d'histoire et d'économie, Paris, Armand Colin, 1935.
 (dir.) ։ Encyclopédie française, 11 volumes parus de 1935 à 1940.
 Le problème de l’incroyance au  siècle. La religion de Rabelais, L’évolution de l’humanité, Paris, Albin Michel, 1947, 549 pages.
 Origène et Des Périers ou l'énigme du Cymbalum Mundi, Paris-Genève, Droz, 1942, 144 p.
 Autour de l'Heptaméron. Amour sacré, amour profane, Paris, Gallimard, 1944, 300 p.
 Les Classiques de la liberté : Michelet, Lausanne, Traits, 1946, 162 p.
 Combats pour l'histoire, Paris, Armand Colin, 1952, 456 p.
 Au cœur religieux du , Paris, SEVPEN, 1957, 359 p.
 (en coll. avec Henri-Jean Martin) .
 Pour une histoire à part entière, Paris, SEVPEN, 1962, 860 p.

Հրապարակումներ 
 Սմբատ Հովհաննիսյան, Լյուսիեն Ֆևր. «Կենդանի պատմության» տեսությունը, Պատմության հարցեր 2, Խմբ.` Ա. Ստեփանյան, Երևան, “Զանգակ-97” հրատարակչություն, 2013, էջ 225-238։
 Սմբատ Հովհաննիսյան, Աննալների պատմագիտական դպրոցը. Լյուսիեն Ֆևրի և Մարկ Բլոկի պատմության տեսությունը, Վէմ համահայկական հանդես, Գ (Թ) տարի, 2011, թիվ 2 (34) ապրիլ-հունիս, “Վէմ հանդես” ՍՊԸ հրատարակչություն, էջ 95-118։
 Սմբատ Հովհաննիսյան, Համընդգրկուն պատմության և քանակային պատմության հիմնախնդիրը ֆ‎րանսիական “Անալների” դպրոցի կերպափոխության համատեքստում, “Կանթեղ”, Երևան, 1, (2008), էջ 103-109։
 Սմբատ Հովհաննիսյան, Հայ առևտրական կապիտալը Ֆերնան Բրոդելի քաղաքակրթությունների տեսության ծիրում, Պատմության հարցեր, Երևան, 1, (2009), էջ 62-68։
 Սմբատ Հովհաննիսյան, “Անալների” պատմագիտական դպրոցը և դրա կերպափոխության շրջափուլերը, Պատմության հարցեր, Երևան, 1, (2009), էջ 123-134։
 Սմբատ Հովհաննիսյան, Ֆերնան Բրոդել (1902-1985), Պատմության հարցեր, Երևան, 1, (2009), էջ 191-193։
 Սմբատ Հովհաննիսյան, P.Burke, French Historical Revolution։ The Annales School, 1929-1989, Stanford University Press, 1990, (Գրախոսություն), Երևան, 1, (2009), էջ 267-270։
 Սմբատ Հովհաննիսյան, Ֆերնան Բրոդելի պատմության տեսությունը, Վէմ համահայկական հանդես, Գ (Թ) տարի, 2011, թիվ 1 (33) ապրիլ-հունիս, "Վէմ հանդես" ՍՊԸ հրատարակչություն, էջ 98-119։
 Սմբատ Հովհաննիսյան, Աննալների պատմագիտական դպրոցը. Լյուսիեն Ֆևրի և Մարկ Բլոկի պատմության տեսությունը, Վէմ համահայկական հանդես, Գ (Թ) տարի, 2011, թիվ 2 (34) ապրիլ-հունիս, “Վէմ հանդես” ՍՊԸ հրատարակչություն, էջ 95-118։
 Ալբերտ Ստեփանյան, Երվանդ Մարգարյան, Ժամանակի կառույցը Ֆ.Բրոդելի պատմահայեցողության ծիրում, Պատմություն և կրթություն, Երևան, 1-2, (2005), էջ 33-42։
 Jean-Michel Chapoulie, « Un cadre d'analyse pour l'histoire des sciences sociales », Sciences Humaines, Revue d’histoire des sciences humaines, 2005/2 - N° 13, ISSN 1622-468X, pages 99 à 126
 Serge Gagnon, « La nature et le rôle de l’historiographie », Revue d'histoire de l'Amérique française, vol. 26, n°4, 1973, p. 479-531.
 Patrick Garcia, « Essor et enjeux de l’histoire du temps présent », La Revue pour l’histoire du CNRS, N°9 - Novembre 2003
 Patrick Garcia et Jean Leduc, L’enseignement de l’histoire en France de l’Ancien Régime à nos jours, Paris, Armand Colin/VUEF, 2003. – 320 pages
 Giuliana Gemelli, « Lucien Febvre et la représentation de l’État contemporain. Le tome X de l’Encyclopédie française », Société d’études jaurésiennes, Cahiers Jaurès, 2002/1-2 - N° 163-164, ISSN 1268-5399, pages 97 à 116
 Mann Hans Dieter, Lucien Febvre la pensée vivante d'un historien, Cahiers des Annales 31, édition EHESS - Armand Colin, Paris, 1971, 189 pages
 Jacques Le Goff, « Les "retours" dans l'historiographie française actuelle », Les Cahiers du Centre de Recherches Historiques, 22 | 1999.
 Paul Leuilliot, Article « Febvre » dans l'Encyclopaedia Universalis
 Olivier Levie-Dumoulin, article « École méthodique », Encyclopaedia Universalis
 Thomas Loué, « Du présent au passé ։ le temps des historiens », Temporalités, Numéro 8 (2008), Les temporalités dans les sciences sociales.
 Guy Massicotte, L'Histoire problème, la méthode de Lucien Febvre, Méthodes des sciences humaines 4, St-Hyacinthe, Edisem, Paris, 1981, 113 pages
 Bertrand Muller, Lucien Febvre, lecteur et critique, Paris, Albin Michel, 2003
 Pierre Nora, « Le Retour de l'événement », Faire l'Histoire, Nouveaux Problèmes, Jacques Le Goff et Pierre Nora, Paris, Gallimard, 1986, 212 pages
 Philippe Poirrier, Introduction à l'historiographie, Belin, Paris, 2009, 191 pages
 Yves Verneuil, Les Agrégés. Histoire d’une exception française, Paris, Belin, 2005. – 367 pages (cf. le site : )
 Jean-Pierre Wallot, « L'Histoire et la recherche du sens », Revue d'histoire de l'Amérique française, vol. 37, n° 4, 1984, p. 533-542
 Hubert Watelet, « Connaissance et sociologie de la connaissance chez les historiens », Revue d'histoire de l'Amérique française, vol. 27, n° 4, 1974, p. 571-578.

Ֆևրը հայերենով 
Լյուսիեն Ֆևր, Հանուն ուղղորդված պատմության, թարգմանությունը ֆրանսերենից՝ Սմբատ Հովհաննիսյանի, Վէմ համահայկական հանդես, Դ (Ժ) տարի, 2012, թիվ 4 (40), “Վէմ հանդես” ՍՊԸ հրատարակչություն, Էջ I-XII։

Ծանոթագրություններ 

Ֆրանսիացի պատմաբաններ