Մայքրոսոֆթ
Մայքրոսոֆթ կորպորացիա (), ամերիկյան համաշխարհային կորպորացիա, որը զբաղվում է զանազան թվային սարքերի համար ծրագրային ապահովման մշակմամբ, արտադրությամբ, լիցենզավորմամբ և սպասարկմամբ։ Գլխամասը գտնվում է Ռեդմոնդում, ԱՄՆ։ Մայքրոսոֆթի ամենաեկամտաբեր ծրագրային միջոցներն են՝ Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ շարքի օպերացիոն համակարգերը և Microsoft Office ծրագրային փաթեթը։

Հիմնվել է 1975 թվականին Բիլ Գեյթսի և Փոլ Ալենի կողմից, ովքեր այդ ժամանակ ուսանողներ էին։ Ընկերության անվանումը եկել է անգլերեն MICROcomputer SOFTware (ծրագրային ապահովում միկրոհամակարգիչների համար)։

Ամեն ինչ սկսվեց 1975 թվականին, երբ Փոլ Ալենը և Բիլ Գեյթսը, կարդալով 1975 թվականի հունվարի 1-ին թողարկված Popular Electronics թերթի Altair 8000 անձնական համակարգչի մասին հոդվածը, որի համար մշակել էին Basic ծրագրային լեզվի թարգմանիչը։ Մեկ ամսից՝ 1 փետրվարի 1975 թ. այդ համակարգիչը արտադրող Micro Instrumentation and Telemetry Systems (MITS) ընկերության հետ ստորագրվեց թույլտվության (լիցենզիա) համաձայնությունը, Basic-ի օգտագործումը Altair համակարգիչների ծրագրային ապահովման համար։ Այդ տարվա մեջ Բիլ Գեյթսը նամակով առաջարկեց ընկերության անունը փոխել Micro-Soft-ի։ Ընկերության առաջին տարվա եկամուտը կազմեց 16005 ԱՄՆ դոլար, որում աշխատում էին ընդամենը 3 մարդ։ 2006 թվականին ընկերության տարեկան մաքուր եկամուտը կազմում է 12,06 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, 44,28 միլիարդ ԱՄՆ դոլար շրջանառության դեպքում, իսկ աշխատակիցների քանակը 71.172 մարդ։

Սեփականատերերը և կառուցվածքը 

Մայքրոսոֆթ ընկերության բաժնետոմսերը բաժանված են հետևյալ կերպ, Բիլ Գեյթս 7.55%, Ստիվ Բալլմեր 4.66%,

Կազմակերպության հիմնումը (1972-1983)  

[
Մանկության ընկերներ Փոլ Ալլենը և Բիլ Գեյթսը, ովքեր հետաքրքրվում էին համակարգչային ծրագրավորմամբ, փորձեցին ստեղծել հաջողակ բիզնես՝ օգտագործելով իրենց ընդհանուր հմտությունները։ 1972 թվականին նրանք հիմնեցին իրենց առաջին ընկերությունը՝ Թրեֆ-օ-Դեթա (Traf-O-Data) անունով, որն առաջարկում էր ավտոմոբիլային երթևեկության տվյալները վերլուծող տարրական համակարգիչ։ Այնուհետ Ալլենը սկսեց հաշվողական գիտություն սովորել Վաշինգտոնի համալսարանում, սակայն հետագայում կիսատ թողեց՝ Հոնիվոլում աշխատելու համար։ Գեյթսը ընդունվեց Հարվարդի համալսարան։

1975 թվականի հունվարին «Փոփյուլր էլեքթրոնիքսը» թողարկեց Միքրո Ինսթրումենթեյշն և Թեմելեթրի Սիսթեմ Օլթեյրի (Altair-MITS) 8800 միկրոհամակարգիչներ։ Ալլենը նկատեց, որ իրենք կարող են սարքի համար հիմնական թարգմանիչ ծրագրավորել. սրան հաջորդեց Գեյթսի զանգը, ով պնդում էր, որ պետք է ունենալ աշխատող թարգմանիչ, որն էլ պահանջել էր MITS-ը ցուցադրության ժամանակ։ Քանի որ նրանք իրականում ոչինչ չունեին, Ալլենը զբաղված էր Օլթեյր-ի կրկնօրինակմամբ, մինչ Գեյթսը մշակում էր թարգմանիչը։ Չնայած նրանք ստեղծեցին թարգմանիչը կրկնօրինակման սկզբունքով, այն աշխատեց անթերի 1975 թվականի մարտին Ալբուկերկում՝ Նոր Մեքսիկոյում ցուցադրության ժամանակ։ MITS-ը համաձայնեց ընդլայնել այն՝ վաճառելով որպես՝ Օլթեյր Բեյսիք։ Նրանք պաշտոնապես հիմնեցին Մսյքրոսոֆթը 1975 թվականի ապրիլի 4-ին՝ Բիլ Գեյթսին նշանակելով որպես գլխավոր տնօրեն։ Ալլենը հնարեց «Micro-Soft» անունը՝ microcomputer և software բառերի միասնությամբ, ինչպես նշված է 1975 թվականի Ֆորչն (Fortune) ամսագրի մի հոդվածում։ 1977 թ. օգոստոսին ընկերությունը Ճապոնիայում ASCII ամսագրի հետ ստորագրեց մի համաձայնագիր, որի արդյունքում ստեղծվեց իր միջազգային առաջին գրասենյակը՝ «ASCII Microsoft»-ը։ Ընկերությունը 1979 թ. հունվարին տեղափոխվեց Բիլևյու՝ Վաշինգտոն։ Մայքրոսոֆթը սկսեց Օպերացիոն համակարգի բիզնեսը (OSB) 1980 թվականին՝ Յունիքսի սեփական տարբերակով, որը կոչվում էր Քսինեքս (Xenix)։

Այնուամենայնիվ Մայքրոսոֆթի MS-DOS օպերացիոն համակարգն էր, որն ապահովեց ընկերության գերիշխանությունը հանակարգչային արտադրության ոլորտում։ Դիջիթլ Ռիսըրչի հետ (Digital Research]) ձախողված բանակցություններից հետո, «Միջազգային բիզնես մեխանիզմներ» ընկերությունը (IBM) 1980 թ. նոյեմբերին Մայքրոսոֆթին պայմանագիր շնորհեց՝ ապահովելով վերահսկողական ծրագրի օպերացիոն համակարգով (CP/M OS), որը ստեղծվել էր միջազգային բիզնես ապարատի անձնական համակարգիչներն (IBM PC) օգտագործելու համար։ Այս գործարքի համար Մայքրոսոֆթը ձեռք բերեց վերահսկողական ծրագրի (CP/M) կրկնօրինակը «Սեթլ» համակարգչային ընկերությունից, որը կոչվում էր 86-սկավառակի օպերացիոն համակարգ (86-DOS)։ 1981 թ. օգոստոսին IBM-ն առանձնացավ, իսկ Մայքրոսոֆթը պահպանեց «Մայքրոսոֆթ սկավառակի օպերացիոն համակարգի» (MS-DOS) սեփականությունը։ Քանի որ IBM-ը պաշտպանել էր անձնական համակարգիչների ելումուտի (PC BIOS) հեղինակային իրավունքները, մյուս կազմակերպությունները ստիպված էին հակադրվել, որպեսզի IBM-ի ոչ մի սարք չառաջադրվի որպես անձնական համակարգիչ (PC), սակայն ոչ մի նման սահմանափակում չկիրառվեց օպերացիոն համակարգերում։ Տարբեր գործոնների շնորհիվ, ինչպես օրինակ սկավառակի օպերացիոն համակարգի մատչելի ծրագրային ընտրությունը, Մայքրոսոֆթն ի վերջո դարձավ անձնական համակարգիչների օպերացիոն համակարգի առաջատարը։ Ընկերությունն ընդլայնեց դիրքերը համակարգչային շուկայում 1983 թ. Մայքրոսոֆթ մկնիկի թողարկմամբ, ինչպես նաև հրատարակչական բաժնով, որը կոչվում էր Մայքրոսոֆթ Փրես (Microsoft Press)։ Փոլ Ալլենը դուրս եկավ Մայքրոսոֆթից փետրվարին՝ հոջկինի հիվանդության զարգացումից հետո։

1984-1994։ Վինդոուզ և օֆիս  
1984 թվականին IBM ընկերության հետ համատեղ նոր OS/2 ծրագրային ապահովում մշակելու ընթացքում 1985 թվականի նոյեմբերի 20-ին Microsoft ընկերությունը թողարկեց Microsoft Windows օպերացիոն համակարգը՝ MS-DOS համակարգի գրաֆիկական հավելումը։ Microsoft ընկերությունը 1986 թվականի փետրվարի 26-ին իր գրասենյակը տեղափոխեց Ռեդմոնդ և մարտի 13-ին ընկերությունը ստացավ հանրային ճանաչում։ Բաժնետոմսերի երաշխավորված աճը թույլ էր տալու ընկերությունից ունենալ 4 միլիարդատեր և 12,000 միլիոնատեր։
 
1990 թվականին, IBM ընկերության հետ համագործակցության պատճառով, առևտրի համերկրային հանձնաժողովը ուշադրությունը սևեռել էր Microsoft ընկերության վրա՝ ենթադրելով դրա կործանումը։ Սա դարձավ ԱՄՆ կառավարության և ընկերության միջև տասնամյակ տևած բախումների սկիզբը։

Microsoft ընկերությունը 1987 թվականի ապրիլի 2-ին սարքավորումներ արտադրողների համար թողարկում է OS/2-ի իր տարբերակը, մինչդեռ ընկերությունը աշխատում էր նաև 32 բիթ օպերացիոն համակարգի՝ Microsoft Windows NT մշակման վրա՝ օգտագործելով OS/2 գաղափարները։ 1993 թվականի հուլիսի 21-ին այն մոդուլյար կերնելի և Win32 ծրագրավորման միջերեսի հետ ներկայացվեց, ինչը հնարավորություն տվեց տեղափոխելու 16 բիթ ծրագրերը ավելի հեշտությամբ։ Երբ Microsoft ընկերությունը հայտնեց IBM-ին NT օպերացիոն համակարգի մասին, OS/2 գործընկերությունը վատթարացավ։

1990 թվականին Microsoft ընկերությունը ներկայացրեց իր Microsoft Office գրասենյակային փաթեթը։ Փաթեթը ներառում էր առանձին ծրագրեր, ինչպիսիք են Microsoft Word և Microsoft Excel։ Մայիսի 22-ին մայքրոսոֆթը թողարկեց Windows 3.0 օպերացիոն համակարգը՝ օգտագործողի գրաֆիկակական հղկված միջերեսով, Intel 386 պրոցեսորի համար պաշտպանության բարելավված հնարավորություններ։ Ե՛վ Office ծրագրային փաթեթը, և՛ Windows օպերացիոն համակարգը իրենց բնագավառներում դարձան գերակշռող։ Word ծրագրի մրցակից Novell ծրագիրը 1984-1986 թվականներին հայց է ներկայացրել՝ պնդելով, որ Microsoft-ը կիրառական ծրագրերի ինտերֆեյսից մի մաս բաց է թողնվել, որպեսզի ստեղծվի մրցակցություն։

1994 թվականի հուլիսի 27-ին ԱՄՆ արդարադատության պետդեպարտամենտի մենաշնորհության դեմ պայքարի բաժնի տարածած հայտարարությունում ասվում է․ «սկսած 1988 թվականից մինչև 1994 թվականի հուլիսի 15-ը Microsoft ընկերությունը ներգրավվել է տարբեր սարքավորուներ արտադրողների՝ մշակելու հակահամագործակցային «մեկական պրոցեսորի» համար նախատեսված արտոնագրեր»։

«Մեկական պրոցեսորի» համար նախատեսված արտոնագրի շրջանակներում սարքավորումներ արտադրող ընկերությունները, որոնք վաճառում են կոնկրետ միկրոպրոցեսորներով համակարգիչներ, անկախ նրանից, թե տվյալ արտադրողը սարքը վաճառում է Microsoft օպերացիոն համակարգով, թե՝ ոչ, Microsoft ընկերությանը յուրաքանչյուր համակարգչի համար վճարում է հեղինակային իրավունքների վճար։ Սրա արդյունքում հեղինակային իրավունքների համար Մայքրոսոֆթ ընկերությանը վճարվում է հեղինակային իրավունքների համար գումար, եթե անգամ ընկերության ոչ մի ծրագիր չի օգտագործվում։ Սա հանդիսանում է տույժ կամ հարկ մրցակից օպերացիոն համակարգեր օգտագործելու համար։ Սկսած 1988 թվականից՝ Մայքրոսոֆթի «Մեկական պրոցեսորի» համար նախատեսված արտոնագրի օգտագործումը ավելացել է։

1995-2005. համացանցը և 32-բիթ դարաշրջանը 

1988 թվականին Բիլ Գեյթսը ցուցմունք է տալիս Միացյալ Նահանգներն ընդդեմ Մայքրոսոֆթի դատավարության ընթացքում։ 1993 թվականին ԱՄՆ-ի արդարադատության վարչությունը իր վրա ստանձնեց առևտրի դաշնային հանձնաժողովի գործը, որը վերաբերվում էր Մայքրոսոֆթի և վարչության միջև գոյացած տևական իրավական ընդհարումներին։ Այն հանգեցրեց բազամթիվ համաձայնագրերի կնքմանը և հնարավոր միաձուլումների արգելափակմանը։ Մայքրոսոֆթը հարկ էր համարում նշել այն բոլոր ընկերություններին, ինչպիսին է օրինակ AOL-Time Warner-ը, որը հանդես էր գալիս նրա պաշտպանի դերում։

Ուսումնասիրելով Բիլ Գեյթսի «Համացանցի մակընթացային ալիքների մասին  նշումներ»-ը՝ 1995 թվականի մայիսի 26-ին Մայքրոսոֆթը սկսեց վերանայել նրա առաջարկները, որի շնորհիվ համակարգչային ցանցերում և համաշխարհային Վեբ կայքերում ընդլայնեց իր արտադրանքի գիծը։ 1995 թվականի օգոստոսի 24-ին ընկերությունը թողարկեց Windows 95-ը, որը բաղկացած էր առաջնահերթ բազմախնդրությունից, նոր մեկնարկային կոճակով բոլորովին նոր միջներեսից և 32-բիթ համատեղելիությունից։ Ինչպես NT-ին, այն նույնպես ապահովում էր Win32 API –ն։ Windows 95-ը միավորվեց MSN առցանց ծառայության և Internet Explorer OEM-ձեռնարկատերերի վեբ զննարկչի (բրաուզերի) հետ։ Internet Explorer-ը միավորված չէր մանրածախ Windows 95 արկղների հետ, որովհետև նրանք արդեն թողարկվել էին նախքան թիմի վեբ զննարկչի ավարտը, և դրա փոխարեն ընգրկվեցին Windows 95 Plus! փաթեթի մեջ։

1996 թվականին նոր շուկաների հետ միավորվելով՝ Microsoft և NBC Universal-ը ստեղծեցին MSNBC 24/7 կաբելային նոր կայանը։ Մայքրոսոֆթը ստեղծեց Windows CE 1.0-ը, մի նոր օպերացիոն համակարգ, որը նախագծված էր դանդաղ հիշողությամբ և այլ խոչընդոտներով օժտված սարքավորումների համար, ինչպիսիք են օրինակ անհատական թվային օգնականները։ 1997 թվականի հոկտեմբերին արդարադատության բաժինը միջնորդեց Դաշնային շրջանային դատարանում՝ նշելով, որ Մայքրոսոֆթը խախտել է 1994 թվականին կնքած համաձայնագիրը, և դիմեց դատարանին դադարեցենել Internet Explorer-ի համագործակցությունը Windows-ի հետ։

2000 թվականի հունվարի 13-ին Բիլ Գեյթսը գլխավոր գործադիր տնօրենի պաշտոնը հանձնում է Սթիվ Բալմերին, ով[Բիլ Գեյթսի քոլեջի վաղեմի ընկերներից էր և ով համագործակցում է ընկերության հետ 1980 թվականից ի վեր, որտեղ զբաղեցնում է ծրագրային ապահովման՝ Software-ի գլխավոր ճարտարապետի տեղը։

1999 թվականին բազմաթիվ ընկերություններ, այդ թվում նաև Մայքրոսոֆթը, ստեղծեցին Վստահված Համակարգչային Հարթակ Միություն, որն ի թիվս այլ բաների բարձրացնում է անվտանգությունը, ինչպես նաև պաշտպանում է մտավոր սեփականությունը՝ փոփոխություններ հայտնաբերելով ապարատային և ծրագրային ապահովման միջոցով։ Քննադատները գտնում էին, որ այդ միությունը անխնա սահմանափակում է սպառողների կիրառման հնարավորությունները ծրագրային ապահովման մեջ, այն բանի մեջ, թե ինչպես են համակարգիչներն ընկալում թվային իրավունքների կիրառման ձևը, օրինակ այն սցենարը, որտեղ համակարգիչը ոչ միայն ապահովված է իր սեփականատիրոջ համար, այլ նաև ինքն իր հերթին ապահովված է իր սեփականատիրոջից։

2000 թվականի ապրիլի 3-ին կայացավ Միացյալ Նահանգներն ընդդեմ Մայքրոսոֆթի դատական գործի վճիռը, որի արդյունքում ընկերությունը ստացավ «չարաշահող մոնոպոլիա» անվանումը։ 2004 թվականին այդ որոշումը հաստատեց ԱՄՆ-ի արդարադատության դեպարտամենտը։ 2001 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Մայքրոսոֆթը արտադրում է Windows XP –ին՝ NT կոդային բազայի մեջ միավորելով հիմնական և NT գծերը։ Նույն տարում, ավելի ուշ ընկերությունը թողարկում է Xbox-ը՝ մտնելով կոնսոլ խաղային շուկա, որտեղ առաջատար դիրքեր էին գրավում Sony և Nintendo ընկերությունները։

2004 թվականի մարտին Եվրոպական Միությունը ներկայացնում է ընկերությանը հակամենաշնորհային դատական հայց՝ վկայակոչելով, որ այն Windows OS-ի հետ մեկտեղ չարաշահում է իր գերիշխանությունը, որն էլ հանգեցնում է €497 միլիոն ($613 միլիոն) դատական տուրքի և որ պարտավորեցնում էր վերաարտադրել Windows XP-ի նոր տարբերակ, որն իր մեջ չի ներառի Windows Media Player, Windows XP Home Edition N, ինչպես նաև Windows XP Professional N։

Օպերացիոն համակարգեր

Մասնակցային 
 Xenix
 MS-DOS
 Windows
 Windows 3.x;
 Windows 95, Windows 98, Windows ME;
 Windows NT, Windows 2000, Windows XP, Windows Vista, Windows 7, Windows 8, Windows 10.

Տան սերվերի համար 
 Windows Home Server
 Windows Home Server 2011

Սերվերային 
 Windows NT Server
 Windows 2000 Server
 Windows Server 2003
 Windows Server 2008
 Windows Server 2008 R2
 Windows Server 2012

Բջջային սարքավորումների համար 
 Windows CE, Windows RT;
 Windows Mobile, Windows Phone 7, Windows Phone 8, Windows Phone 10.

Էքսպերիմենտային 
 Windows Azure
 Singularity

Ինտերնետ-հավելված 
 Internet Explorer
 Gazelle — նոր բրաուզեր, արտադրված Microsoft-ի կողմից
 Windows փոստ
 Outlook Express
 Outlook Web Access
 Windows-ի հիմնական բաղադրիչները
 Microsoft Messenger for Mac
 NetMeeting
 MSN Internet Access
 MSN Explorer
 Microsoft Silverlight
 SkyDrive — սկսած 2003 թվականից Drive
 Skype

Windows-ի հիմնական բաղադրիչները 
 Hotmail
 Windows Live
 Windows կինոստուդիա
 Microsoft ընտանեկան ապահովություն

Գրասենյակային հավելվածներ 
 Microsoft Office
 հիմնական — Word, Excel, Outlook, PowerPoint, OneNote.
 ավելին — Access, InfoPath, Publisher, FrontPage, Groove, SharePoint Designer, Visio, Picture Manager, Photo Editor or PhotoDraw, Project, Communicator, Assistant
 Mac OS համար — Word, Excel, Outlook, PowerPoint, Entourage
 չի աջակցում — Binder, Schedule Plus, Mail, Outlook Express
 Microsoft Works

«Ստեղծագործական» հավելվածներ 
 Microsoft Expression
 Microsoft Expression Web
 Microsoft Expression Blend
 Microsoft Expression Encoder
 Microsoft Expression Design

Գիտական հավելվածներ 
 Microsoft Mathematics

Հակավիրուսներ 
 Windows Defender
 Windows Live OneCare
 Microsoft AntiGen
 Microsoft Forefront Client Security
 Microsoft Forefront Security for Exchange
 Microsoft Forefront Security for SharePoint
 Microsoft Morro
 Microsoft Security Essentials

Web-կողմնորոշում 
 SharePoint

Զարգացման գործիքներ 
 Microsoft Macro Assembler
 Microsoft Pascal
 QuickBASIC, GW-BASIC, Microsoft BASICA, Microsoft BASIC
 Visual FoxPro
 Visual SourceSafe
 CodeView
 MSDN
 Visual Studio, Visual Studio .NET, Visual Studio Express
 Visual Basic
 Visual Basic .NET
 Visual C++
 Visual J++ (չի աջակցվում)
 Visual C#
 Visual J#
 F#
 Microsoft Visual Studio Debugger

Գրադարան, SDK և API 

 .NET Framework
 Microsoft Foundation Classes (MFC)
 Active Template Library (ATL)
 Windows Template Library (WTL, չի աջակցվում)
 Microsoft SCC
 Windows Platform SDK
 WinAPI
 Windows Platform DDK

Սերվերային հավելվածներ 
 Microsoft SQL Server, SQL Server Compact Edition
 Microsoft SharePoint Portal Server
 Microsoft Project Server
 Microsoft Content Management Server
 Microsoft Commerce Server
 Microsoft Forefront Threat Management Gateway 
 Microsoft IIS
 Microsoft BizTalk Server
 Microsoft Operations Manager
 Microsoft Virtual Server
 Microsoft Exchange Server
 Microsoft Live Communications Server
 Windows Rights Management Services
 Microsoft Systems Management Server
 Microsoft Windows Server Update Services
 Microsoft Office SharePoint Server
 Microsoft Search Server
 System Center Configuration Manager
 System Center Data Protection Manager
 System Center Operations Manager
 System Center Virutal Machine Manager

Խաղեր և ժամանց 
Xbox Live՝
 Age of Empires
 Rise of Nations
 Microsoft Flight Simulator
 Dungeon Siege
 Encarta
 Windows Media Player
 Halo, Halo 2, Halo 3, Halo Reach, Halo 4
 Microsoft Train Simulator
 Fable: The Lost Chapters, Fable 2, Fable 3
 Freelancer
 Gears of War, Gears of War 2, Gears of War 3
 Mass Effect
 Jade Empire

PC՝
 Minecraft

Բիզնես կառավարման համակարգ 
 Microsoft Dynamics

Համագործակցություն 
 DSHM Group
 Softings Inc.
 Solaris LLC
 Bincs Of Gigft Co.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Մայքրոսոֆթ ինովացիոն կենտրոն

 
Բջջային հեռախոս արտադրողներ
Համակարգիչ արտադրողներ
ՆԱՍԴԱՔ-ում ցուցակված ընկերություններ