Ռուբեն Զարդարյան
Ռուբեն Զարդարյան (), արևմտահայ նշանավոր գրող, թարգմանիչ, խմբագիր, հասարակական, քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն 
Ռուբեն Զարդարյանը ծնվել է Սևերեկի գավառի Սևերեկ գյուղաքաղաքում։ Երկու տարեկան հասակում ծնողների հետ տեղափոխվել է Խարբերդ, որտեղ ստացել է կրթությունը, սովորել նախ ազգային վարժարանում, Ամերիկյան դպրոցում, ապա աշակերտել է Թլկատինցուն։ 1892-1903 թթ. ուսուցիչ է եղել Մեզիրեի ազգային Կեդրոնական վարժարանում։ 1903-1904 թթ. ձերբակալվել է քաղաքական գործունեության համար։ 1905-1908 թթ. բնակվել է Բուլղարիայի Պլովդիվ քաղաքում, որտեղ խմբագրել է «Ռազմիկ» թերթը։ 1908 թ. երիտթուրքերի հեղաշրջումից հետո վերադարձել է Կ.Պոլիս։

Եղել է Հայոց Մեծ Եղեռնի զոհ։ Ձերբակալվել է, ուղարկվել Այաշ, Կոնիա, Հալեպ, որտեղ և զոհվել է։

Ստեղծագործություններ 

1909 թ. հիմնել է «Ազատամարտ» օրաթերթը։ Գրական ասպարեզ է մտել 1890-ականների սկզբներից, Խարբերդից աշխատակցելով պոլսահայ թերթերին՝ «Ծաղիկ», «Մասիս», «Արևելյան մամուլ» և այլն։

1910 թ. լույս է տեսել Ռուբեն Զարդարյանի «Ցայգալոյս» գիրքը, որը 1912 թ. ֆրանսերեն հրատարակվել է Փարիզում։ Ռուբեն Զարդարյանը գրել է չափածո ու արձակ բանաստեղծություններ, նորավեպեր («Սեւ հաւը կանչեց», «Նահանջ», «Ապրելու համար», «Տան սէրը», «Սարերու տղան», «Զղջումը»), հեքիաթներ, լեգենդներ, գրականագիտական հոդվածներ։ Կազմել և հրատարակել է «Մեղրագետ» ընթերցարանը (6 գիրք)։ Թարգմանել է Մաքսիմ Գորկու, Վ. Կորոլենկոյի, Է. Վերհառնի, Պերսի Շելլիի, Վիկտոր Հյուգոյի, Օսկար Ուայլդի, Անատոլ Ֆրանսի երկերից։

Երկեր 
 Ցայգալոյս, Կ. Պոլիս, 1910, 236 էջ։
 Ամբողջական էջեր, Փարիզ, 1930, 215 էջ։ 
 Ցայգալոյս, Վենետիկ, 1945, 100 էջ։ 
 Ցայգալոյս, Վենետիկ, 1959, 104 էջ։ 
 Ցայգալույս, Երևան, 1959, 598 էջ։
 Ցայգալոյս, Պէյրութ, 1977, 447 էջ։
 Ցայգալոյս, Վենետիկ, 1983, 108 էջ։
 Ցայգալոյս, Անթիլիաս, 1994, 448 էջ։
 Ընտրանի, Երևան, 2014, 200 էջ։
 Յօդուածներ, Իսթանպուլ, 2015, 199 էջ։

Ծանոթագրություններ 

Թուրքահայ արձակագիրներ
Թուրքահայ թարգմանիչներ
Թուրքահայ լրագրողներ
Թուրքահայ հասարակական գործիչներ
Թուրքահայ քաղաքական գործիչներ
Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ
20-րդ դարի հայ գրողներ
20-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ
Հայ գրողներ
Օսմանյան կայսրության անձինք
19-րդ դարի հայ բանաստեղծներ
Հայ տղամարդ բանաստեղծներ
Հայ տղամարդ գրողներ
Օսմանյան կայսրության կրթական գործիչներ
20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ
Թուրքիայում սպանված լրագրողներ
20-րդ դարի տղամարդ գրողներ