Արկադի Ղուկասյան
Արկադի Արշավիրի Ղուկասյան () ՀՀ և ԱՀ պետական և քաղաքական գործիչ։ Արցախի Հանրապետության երկրորդ նախագահ։ Պաշտոնը զբաղեցրել է 1997-2007 թվականներին։

Կենսագրություն 
Արկադի Ղուկասյանը ծնվել է 1957 թվականի հունիսի 22-ին Ստեփանակերտում։ Հայրը զբաղեցնում էր Ղարաբաղի գլխավոր բժիշկի պաշտոնը, իսկ մայրը ուսուցիչ էր։ 1974 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտի թիվ 8 միջնակարգ դպրոցը, 1979 թվականին` Երևանի պետական համալսարանը։ Անցել է պարտադիր ծառայություն ԽՍՀՄ բանակում որպես սպա։ Աշխատանքային գործունեությունն սկսել է 1980 թվականին «Սովետական Ղարաբաղ» թերթում` սկզբում որպես թղթակից, իսկ 1981 թվականից` գլխավոր խմբագրի տեղակալ։ 1988 թվականից ղարաբաղյան շարժման ակտիվ մասնակից է։ 1992 թվականին Արկադի Ղուկասյանն ընտրվել է Արցախի Հանրապետության առաջին գումարման խորհրդարանի պատգամավոր։ 1992 թվականի սեպտեմբերին Արկադի Ղուկասյանը նշանակվում է ԱՀ Պաշտպանության Պետական Կոմիտեի (ՊՊԿ) նախագահի քաղաքական հարցերով խորհրդական։ Միաժամանակ նա կատարում է Մինսկի խմբի հովանու ներքո Ադրբեջանի հետ հակամարտության կարգավորման բանակցություններում Արցախի Հանրապետության պատվիրակության ղեկավարի գործառույթները։

1993 թվականի հուլիսին ԼՂՀ-ում ստեղծվում է արտաքին գործերի նախարարություն, և այդ գերատեսչության առաջին ղեկավար է նշանակվում Արկադի Ղուկասյանը։ Նրա` ԱՀ ԱԳՆ ղեկավար աշխատելու ժամանակ, ղարաբաղյան դիվանագիտությունը բանակցային գործընթացում հասել է ԼՂՀ-ի համար լուրջ դրական արդյունքների։
Հատկապես նշանակալի է Ղուկասյանի ներդրումը Արցախի Հանրապետության` որպես հակամարտության կողմի, փաստացի միջազգային ճանաչման գործում։ Որպես ԼՂՀ արտաքին գործերի նախարար, Ղուկասյանը ելույթներ է ունեցել Ռուսաստանի Դաշնության Պետական դումայում (Պառլամենտ), Մինսկում տեղի ունեցած միջազգային կոնֆերանսում կապված ԱՊՀ (СНГ) ստեղծման հնգամյակին և այլն։

1997 թվականի սեպտեմբերին անցկացված ԱՀ արտահերթ նախագահական ընտրություններում Ղուկասյանը ձայների ճնշող մեծամասնությամբ ընտրվում է Արցախի Հանրապետության նախագահ։ 2000թ-ի մարտի 22ին Ղուկասյանի վրա կատարվում է մահափորձ, որը հետևանք էր նրա պայքարի կոռուպցիայի և ամենաթողության դեմ։ 2002 թվականի օգոստոսի 11-ին կայացած նախագահական ընտրություններում նա վերընտրվել է Արցախի Հանրապետության նախագահ։ Որպես ԼՂՀ նախագահ, Ղուկասյանը բազմիցս այցելել է Մոսկվա, Վաշինգտոն, Փարիզ, Պրահա, որտեղ նա հանդիպումներ է ունեցել բարձր պետական ​​մակարդակով։

2002թ-ի դեկտեմբերին Ադրբեջանի իշխանությունները Ղուկասյանի դեմ հետախուզություն են հայտարարում՝ ոիպես «գլխավոր սեպարատիստ»-ի։ 2009թ-ին Ղուկասյանը նշանակվում է ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան։

ԱՀ երկրորդ Նախագահ Արկադի Ղուկասյանն արժանացել է «Արցախի հերոս» Արցախի Հանրապետության բարձրագույն կոչման և պարգևատրվել «Ոսկե Արծիվ» շքանշանով։

Կրթություն 
 1974 ավարտել է Ստեփանակերտի թիվ 8 միջնակարգ դպրոցը։
 1979 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է ԵՊՀ լեզվի և գրականության ֆակուլտետը։
 2003 ԱրՊՀ պատվավոր դոկտոր։
 Ա.Ղուկասյանը մի շարք միջազգային ակադեմիաների, մասնավորապես` բնության և հասարակության մասին գիտությունների ակադեմիայի, Ազգային անվտանգության հիմնախնդիրների մասին գիտությունների ակադեմիայի և ժողովուրդների հոգևոր միասնության ակադեմիայի պատվավոր անդամ է։
 Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման հիմնխնդրի վերաբերյալ դասախոսություններով բազմիցս հանդես է եկել հեղինակավոր միջազգային կազմակերպություններում և ուսումնական հաստատություններում, այդ թվում  Ֆրանսիայի միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտում, Ջորջ Վաշինգտոնի համալսարանում,  Լոս Անջելեսի միջազգային հարցերի խորհրդում և այլն։

Աշխատանքային գործունեությունը 

 1980-1981 թվականներ - «Խորհրդային Ղարաբաղ» թերթի թղթակից։
 1981-1991 թվականներ - «Խորհրդային Ղարաբաղ» թերթի գլխավոր խմբագրի տեղակալ։
 1988ից Արցախի ազատագրական շարժման ակտիվ մասնակից։ Ադրբեջանի իշխանությունների եւ Խորհրդային Միության քաղաքականությանը ենթարկում եր քննադատության, անվանելով այն դաժան և խտրական Արցախի ժողովրդի նկատմամբ։
 1990 թվականի հունվարին Ղուկասյանը ձերբակալվեց և Դոնի Ռոստովում մեկ ամիս կալանքի տակ պահեց Բաքվում հայկական ջարդերի կազմակերպիչներին դատապարտող հոդված հրատարակելու համար։ Բազմիցս ենթարկվել է տնային կալանքի։
 1992 թվականից Հայ-ադրբեջանական պագերազմի առաջին ամիսներին Ղուկասյանը գործում էր ճակատում որպես ռազմական թղթակից։
 1992-1993 թվականներ - ԼՂՀ պաշտպանության պետական կոմիտեի քաղաքական հարցերով խորհրդական։
 1992-1997 թվականներ - ԼՂՀ առաջին արտաքին գործերի նախարար։ Ղուկասյանի ԼՂՀ արտաքին գործերի նախարարության ժամանակ Ղարաբաղի դիվանագիտությունը բանակցային գործընթացում զգալի և դրական արդյունքներ է արձանագրել։ Մասնավորապես, նրա ներդրումը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության փաստացի միջազգային ճանաչմանը։
 1993 թվականից Ղուկասյանը պաշտոնապես ղեկավարում է ԼՂՀ պատվիրակությունը միջազգային բանակցություններում։ 
 1997-2007 թվականներ - ԼՂՀ Նախագահ։
 2009 թվականի մարտի 16-ին - Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան։

Կոչումներ 
 Արցախի Հերոս
 Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (2009)։

Ծանոթագրություններ 

Արցախի Հանրապետության նախագահներ
Հայ դիվանագետներ
Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Ստեփանակերտ քաղաքում ծնվածներ
Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ
ԵՊՀ շրջանավարտներ
Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպանի դիվանագիտական աստիճան ունեցող անձինք
Արցախի հերոսներ