Ազատ Համբարյան
Ազատ Սարգսի Համբարյան (), հայ պատմաբան, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

Կենսագրություն 
1942 թվականին Ազատ Համբարյանը գերազանցությամբ ավարտել է Գյումրիի մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը և աշխատանքի է ընդունվել նույն ինստիտուտում։ 1953 թվականին նա վարտել է ԽՍՀՄ ԳԱ Պատմության ինստիտուտի Լենինգրադի բաժանմունքի ասպիրանտուրան և նույն թվականին պաշտպանել իր թեկնածուական ատենախոսությունը։ 1966 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսությունը։ 1980 թվականին Ազատ Համբարյանը ղեկավարել է ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտի նոր դարի պատմության բաժինը։

Աշխատությունները 
Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են Արևմտյան Հայաստանի ագրարային հարաբերություններին, XIX դ և XX դ սկզբի ազգային-ազատագրական շարժումներին, արևմտահայության սոցիալ-տնտեսական և հասարակական-քաղաքական պատմությանը։

 Քրդերը Սովետական Հայաստանում, Երևան, 1957, 42 էջ։
 Ագրարային հարաբերությունները Արևմտյան Հայաստանում (1856–1914 թթ.), Երևան, 1965, 342 էջ։
 Երիտթուրքերի ազգային և հողային քաղաքականությունը և ազատագրական շարժումներն Արևմտյան Հայաստանում (1908–1914 թթ.), Երևան, 1979, 310 էջ։
 Հայաստանի սոցիալ–տնտեսական հարաբերությունների համառոտ պատմությունը (XIX դարի երկրորդ կես – XX դարի սկիզբ), Երևան, 1983, 172 էջ։
 Համբարյան Ազատ, Մուրադյան Դերենիկ, Սիմոնյան Արամ, Արևելյան Հայաստանի պրոլետարիատի պատմություն, Երևան, 1988, 300 էջ։
 Արևմտահայերի 1915 թ. կոտորածները և ինքնապաշտպանական մարտերը (պատմավավերագրություն), Երևան, 1990, 86 էջ։ - http://www.armeniansgenocide.am/images/menus/693/INQNAPASHPAN.pdf 
 Հայ հասարակական–քաղաքական միտքը արևմտահայության ազատագրության ուղիների մասին (XIX դարի վերջ – XX դարի սկիզբ), Երևան, 1990, 480 էջ։
 Արևելյան Հայաստանը 1916–1917 թվականների մարդահամարներում, կազմող՝ Ազատ Համբարյան, Երևան, 1992, 194 էջ։
 Համբարյան Ազատ, Ստեփանյան Ստեփան, Հայոց ցեղասպանությունը, Երևան, 1995, 69 էջ։
 Ջավախքի ժողովրդագրության պատմությունից, Երևան, 1998, 21 էջ։
 Ազատագրական շարժումները Արևմտյան Հայաստանում (1898–1908 թթ.), Երևան, 1999, 477 էջ։
 Արևմտյան Հայաստանի տնտեսությունը (1856–1914 թթ.), Արմավիր, 2003, 336 է - https://web.archive.org/web/20160909122118/http://www.armeniansgenocide.am/images/menus/829/TNTESUTYUN.pdf:

Գրականություն 
 «Ազատ Համբարյան», «Պատմաբանասիրական հանդես» Երևան, 2003, № 1, էջ 317-318։

Ծանոթագրություններ 

Հայ պատմաբաններ
ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ
Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Հայ պրոֆեսորներ