Եվգենի Օնեգին (օպերա)
Եվգենի Օնեգին (, 1877 - 1878), ռուս երգահան Պյոտր Չայկովսկու օպերա յոթը տեսարանով ըստ Ալեքսանդր Պուշկինի նույնանուն ստեղծագործության։ Առաջին բեմադրությունը կայացել է Մոսկվայի Փոքր թատրոնում 1879 թ. մարտի 17 (29) Մոսկվայի կոնսերվատորիայի ուսանողների ուժերով և Նիկոլայ Ռուբինշտեյնի ղեկավարությամբ։ Պետերբուրգի Մարիինյան թատրոնում բեմադրվել է 1884 թ. հոկտեմբերի 19 (31)։ 
Հայաստանում օպերան բեմադրվել է 1943 թ. (դիրիժոր - Գ.Բուդաղյան, բեմադրիչ – Ի.Վոլչեկ), 1955 թ. (դիրիժոր- Յ.Դավթյան, բեմ.- Գ.Մելքումյան) և 1964 թ. (դիրիժոր – Ս.Չարեքյան, բեմ. – Հ.Ղափլանյան)։

Օպերայի բովանդակությունը 
Չայկովսկին օպերան անվանել է «Քնարական տեսարաններ», ներկայացվում է գյուղական համեստ ազնվական ընտանիքի զավակի՝ Տատյանայի ճակատագիրը։ 
Լարինների ընտանիքն ունի երկու դուստր՝ Տատյանան և Օլգան։ Տատյանան համեստ, ազնվաբարո, զգացմունքային աղջիկ է, իսկ նրա քույր Օլգան՝ զվարճասեր և թեթևամիտ։ Ընտանիքին այցելում են երկու քաղաքից ժամանած բարձրաշխարհիկ երիտասարդ՝ Լենսկին և Օնեգինը։ Տատյանան սիրահարվում է վերջինիս, և նամակով հայտնում է իր զգացմունքների մասին։ Օնեգինի կերպարը մեծամիտ է և սառնասիրտ, ուստի նա մերժում է աղջկա սերը և ավելին, սկսում է սիրահետել նրա քրոջը՝ Օլգային, ում սիրահարված էր Լենսկին։ Վերջինս մենամարտի է հրավիրում Օնեգինին և զոհվում է հենց այդ մենամարտում։

Այս դեպքից անցնում է 20 տարի։ Պետերբուրգի բարձրատոհմ հասարակության պալատներից մեկում պարահանդես է, այստեղ է նաև Օնեգինը։ Շրջելով պալատում նա հանդիպում է մի կոմսուհու և ապշած ճանաչում Տատյանային, ով ամուսնացել էր Պետերբուրգի կոմս Գրեմինի հետ։ Միայնակ մնացած Օնեգինը զղջում է և այս անգամ ինքն է սիրահարվում կոմսուհուն, սակայն Տատյանան, հավատարիմ մնալով ամուսնուն, մերժում է Օնեգինի սերը։

Ստեղծագործությունը 
Օպերան սկսվում է սիմֆոնիկ նախերգանքով, որտեղ հնչում է Տատյանայի ճակատագրի դրամատիկական թեման։ Հերոսների բնութագրերը օպերայում բացահայտվում են քնարական և դրամատիկական արիաների, ասերգերի և վոկալ զուգերգերի միջոցով։ Խմբերգային համարներից է գյուղական կենցաղը նկարագրող հատապտուղ հավաքող աղջիկների խմբերգը երրորդ տեսարանում։ Լիբրետոն կազմել է գրականագետ Շիլովսկին։ 
Օպերան ավարտվում է Օնեգինի զղջման ճիչերով.

 «Ամո՜թ, օ՜ ողորմելի իմ ճակատագիր»։

Ծանոթագրություններ 

Չայկովսկու օպերաներ
1879 բեմադրվածներ
Ռուսերեն օպերաներ
Պուշկինի ստեղծագործությունների հիման վրա գրված օպերաներ