Համազգյաց Ընկերություն
Համազգյաց Ընկերություն, մշակութային կազմակերպություն։ Հիմնվել է 1846 թ.-ին, Կ. Պոլսում, Մ. Պեշիկթաշլյանի նախաձեռնությամբ։ Նպատակն էր հասնել համազգային միասնության ու միաբանության, հիմնել երկսեռ դպրոցներ, տպարաններ, գրել, թարգմանել ու հրատարակել օգտակար գրքեր, հավաքել և ուսումնասիրել հայրենի ձեռագիր մատյաններ ու հին դրամներ։ Ընկերության միջոցները գոյանում էին անդամավճարներից, նվիրատվություններից և բարեգործական այլ միջոցառումներից։ Ակտիվ գործիչներից էին Ծերենցը, Հ. Հիսարյանը, Հ. Վարդանյանը, Հ. Տավությանը, Ա. Լյութֆյանը, Խ. Գազեզյանը, Կ. Թյուլպենտճյանը, Ս. Ասկերյանը, Ս. Ազնավուրյանը։ Համազգաց Ընկերության ծրագրի համաձայն ստեղծվել են «Առևտրական ընկերությունը» (1847 թ.-ին), «Երկրագործական ընկերությունը», «Թանգարան վերածնությանը» (1848 թ.-ին)։ 1852 թ.-ին Համազգյաց Ընկերությունը դադարել է գործել։ 1860 թ.-ին ստեղծված Բարեգործական ընկերություն հայոցը ըստ էության շարունակել է Համազգաց Ընկերության գործը։

Թուրքահայ մշակութային կազմակերպություններ