Mouvement Démocratique de la Rénovation Malgache
Ny Mouvement Démocratique de la Rénovation Malgache, izay hafohezina amin' ny hoe MDRM, dia antoko pôlitika malagasy niforona tamin' ny 22 Febroary 1946 ary nofoanana tamin' ny 10 Mey 1947, izay nanan-tanjona ny hampahaleotena an' i Madagasikara tsy amin' ny alalan' ny fitaovam-piadiana na ny herisetra. Izy no antoko pôlitika voalohany niforona teto Madagasikara, taorian' ny Fihaonambe tany Brazzaville tamin' ny taona 1944 nanambaràn' ny Jeneraly Charles de Gaulle fa ny zanatany rehetra dia tokony ho lasa tanim-pirenena frantsay ampitan-dranomasina izay manana zo hanana solontena ao amin' ny Antenimieram-Pirenena frantsay.

Fanorenana sy firehan-kevitra 
Taorian’ ny Ady Lehibe, tamin' ny fivoriambe voalohany nataon’ ny Antenimiera Mpanorina frantsay tany Paris tamin’ ny Nôvambra 1945, mba handrafetana ny lalàm-panorenan' ny Repoblika Fahefatra frantsay, dia dokotera roa antsoina hoe Joseph Raseta sy Joseph Ravoahangy no nisolo tena an' i Madagasikara. Izy ireo no nanangana ny antoko pôlitika Mouvement Démocratique de la Rénovation Malgache (MDRM) niaraka amin’ i Jacques Rabemananjara, tamin’ ny fiandohan’ ny taona 1946. Raha adika amin' ny teny malagasy izany anarana izany dia "Hetsika Demôkratikan' ny Fanavaozana Malagasy". Ireo mpitarika telo ireo dia Merina taranaky ny Hova (ilay sarangam-poko nalaza teo amin' ny fanaovana pôlitka tao amin' ny lapan' ny Fanjakana Merina teo aloha). Niorina ho amin' ny fahaleovan-tenam-pirenena izany antoko izany. Nilamina ny hetsika, ary na dia nikatsaka ny fahaleovan-tena ho an' i Madagasikara aza, dia nandray ny vina frantsay momba ny fanaovana an' i Madagasikara ho anisan' ny vondrom-piarahamonina ara-toekarena sy ara-kolontsaina maneran-tany ao amin' ny frankôfônia (amin' ny teny frantsay: Organisation internationale de la Francophonie -- OIF) Nahazo fanohanana tamin' ny olona avy amin' ny faritra na foko ary saranga rehetra io antoko io, ary tamin' ny Nôvambra 1946 dia voafidy hisolo tena an' i Madagasikara ho solom-bavam-bahoaka ao amin' ny Antenimieram-Pirenena frantsay izy telo mirahalahy.

Tsy ny hanafaka ny Malagasy amin' ny fitondrana frantsay ihany no nananganan' ireo sangany amin' ny Hova ny MDRM, fa mba hamerenana indray koa ny toe-javatra talohan' ny fanjanahan-tany frantsay, dia ny fitondrana ara-pôlitikan' ny Merina, rehefa azo ny fahaleovantena. Ho setrin' ny fananganana ny MDRM dia niforona tamin' ny taona 1946 ny Parti des Déshérités de Madagascar (PADESM), izay azo adika amin' ny teny malagasy hoe "Antokon' ny tsy manan-ko raisina eto Madagasikara", izay  nahasarika mpikambana avy amin' ny vondrom-poko amorontsiraka (atao hoe Tanindrana), izay nanjakazakan' ny Fanjakana Merina teo aloha, ary koa ny taranaky ny andevo merina, izany hoe ireo antsoina hoe Mainty. Tamin' ny voalohany ny PADESM dia antoko nasiônalista, nefa tamin' ny farany dia nankasitraka ny firosoana miandalana mankany amin' ny fahaleovan-tena izay hitandro ny fifandraisana akaiky amin' i Frantsa sy hisorohana ny fiverenan' ny fitondrana merina talohan' ny fanjanahan-tany. Nanohana an-kolaka ny PADESM ny manam-pahefana frantsay nofehezin' ny Sôsialista, izay nijoro ho mpiaro ny vahoaka ampahorina, hanohitra ny fanararaotan' ny sanga ambony sy avara-pianarana ao amin' ny Merina.

Ny toeran' ny MDRM nandritra ny hetsika tamin' ny taona 1947 
Efa tamin' ny faramparan' ny taona 1946 no nametrahan' ny solom-bavam-bahoaka MDRM ny volavolan-dalàna momba ny fahaleovan-tenan' i Madagasikara tamin' ny fitondrana frantsay, saingy nolavin' ny Antenimieram-Pirenena frantsay izany. Ny ezaka nasiônalista nataon' ireo solom-bavam-bahoaka malagasy ireo dia tsy nankasitrahin' ny praiminisitra sôsialista frantsay, Paul Ramadier, sy ny Minisitry ny Zanatany (frantsay: Ministre des Colonies), atao hoe Marius Moutet, izay nanao ny fikatsahan' ny MDRM ny fahaleovan-tena ho fanohintohinana ny laza sy ny fahefana frantsay. Izy io koa dia nampanangasanga ny fifandonana mahery vaika nataon' ny nasiônalista vietnamiana tany Indôsina Frantsay.

Vokatr' izany dia nanambara i Moutet fa vaky ny "ady amin' ny hetsika ho amin' ny fizakan-tena malagasy", ka nahatonga ny fihamafisan' ny fitakian' ny  nasiônalista teto Madagasikara. Noho ny fahatsapan' ny solom-bavam-bahoaka Raseta sy Ravoahangy ary Rabemananjara ny fiharatsian' ny toe-draharaha teto amin' ny firenena, dia niara-nanao fanambaràna izy ireo tamin' ny 27 Marsa 1947, nanentana ny vahoaka mba ho ny tony tanteraka manoloana ny fihetsehana sy ny fihantsiana isan-karazany natao hanakorontana ny vahoaka malagasy sy ny hanakorontana ny pôlitikan' ny MDRM izay nandala ny fitoniana.

Tsy nankatoavin' ny Malagasy izany fanentanana izany, ka tamin' ny 29 Marsa 1947, dia nikomy nandritra ny roa taona hanoherana ny fitondran' ny mpanjanaka ny mpitolona nasiônalista.

Ny MDRM no nampangain' ny Frantsay fa nahavanona ilay fikomiana, ka tamin' ny 6 Mey 1947, tao Moramanga, dia novonoin' ny miaramila amin' ny tifitra variraraka tao anaty kalesin-dalamby ny mpikambana MDRM maro, ka nahafatesana teo anelanelan' ny 124 sy 160 ny ankamaroan' ny mpikatroka MDRM izay tsy nitam-piadiana.

Nandritra ny ady dia tombanana ho 1 900 eo ho eo ny Malagasy mpanohana ny PADESM matin' ny mpiray tanindrazana aminy mpanohana ny MDRM.

Fandravana ny MDRM 
Na dia nilaza hatrany ny tsy fananany tsiny aza ny mpitarika MDRM, dia noravan' ny mpitondra frantsay ity antoko ity. Nanomboka tamin' ny volana Jolay ka hatramin' ny Ôktôbra 1948 tao Antananarivo, dia nisy ny fitsarana ampahibemaso nataon' ny Frantsay momba ilay fikomiana, izay niampanga  ny tompon' andraikitra miisa 77 tao amin' ny MDRM. Nilaza ny manam-pahefana frantsay fa ny fanambaràn' ny mpitarika ity antoko ity  ampahibemaso momba ny tokony hisian' ny fitoniana fotoana fohy alohan' ny fipoahan' ny fikomiana dia tetika fanakonana ny fandraisan' izy ireo anjara amin' ny fanomanany ny fikomiana, izay natombony mangingina tamin' ny alalan' ny telegrama novaina endrika tsy ho azo vakina. Nosamborina sy nampidirina am-ponja ny solom-bavam-bahoaka Ravoahangy sy Rabemananjara tamin' ny 12 Avrily 1947, narahin-dRaseta (izay tany Paris fony nanomboka ny fikomiana) roa volana taorian' izay, ka voahitsakitsaka ny zon' izy ireo hahazo fiarovana ara-diplômatika. Ny adihevitra momba ilay tolom-panafahana tao amin' ny Antenimieram-Pirenena frantsay tamin' ny 1 Aogositra 1947 dia nifarana tamin' ny fanapahan-kevitra hanafoana io tsimatimanota io ho an' ny solom-bavam-bahoaka telo, izay nampijalina tany am-ponja.

Ny fitsarana, izay natao tamin' ny 22 Jolay hatramin' ny 4 Ôktôbra 1948, dia nahitana tsy fanarahan-dalàna maro. Maty notifirina telo andro talohan' ny fitsarana ny vavolombelona lehibe amin' ny fampanoavana, ary azo tamin' ny fampijaliana ny ankamaroan' ny porofo niampanga ny voampanga. Voaheloka ho niray teti-dratsy manohitra ny fanjakana sy ho nanohintohina ny fiarovam-pirenena izy telo mirahalahy. Na dia nisy aza ny tsy fanarahan-dalànan' ny fitsarana dia voaheloka ho faty Ravoahangy, niaraka amin-dRaseta sy nasiônalista efatra hafa, fa voaheloka higadra mandra-pahafatiny kosa Rabemananjara. Tamin' ny Jolay 1949, dia novana ho sazy an-tranomaizina mandra-pahafaty ny fanamelohana ho faty ny voaheloka, ary nigadra nanomboka tamin' ny taona 1958 izy telo mirahahy. 

Vitsy ny olona, ​​ankoatra an' i Monja Jaona, mpanorina ny hetsika ara-pôlitika Jiny any atsimo, izay nitonon-tena ho tompon' andraikitra amin' ilay fikomiana.

Jereo koa 

 Vy Vato Sakelika
 Jiny
 Parti Nationalilste Malgache
Antoko pôlitika malagasy
Parti des Déshérités de Madagascar
Pôlitika eto Madagasikara

Boky azo anovozan-kevitra 

 Masson, Antoine; O'Connor, Kevin (2007). Representations of Justice. Brussels: Peter Lang. ISBN 978-90-5201-349-7.

 Quemeneur, Tramor (2004). 100 fiches d'histoire du XXe siècle. Paris: Editions Bréal. ISBN 978-2-7495-0341-7.

Loharano sy fanamarihana 
Politika ao Madagasikara
Antoko pôlitika malagasy