Koramita
Ny koramita antsoina koa hoe koramià dia hetsika ara-pivavahana sy ara-pôlitika iraniana niseho tany Azerbaijàna tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-9, izay manam-pototra ao amin' ny sekta zôrôastriana naorin' i Mazdak (ny mazdakisma). Ity hetsika ity, izay antsoina koa hoe Surkh jāmgān ("miakanjo mena") noho ny saron-dohany mena, dia fanehoan-kevitra iraniana manohitra ny fahefana arabo sy ny fivavahana silamo, izay nanampy tamin' ny fampihenana ny herinr' ny kalifata.

Tamin' ny nitarihan' i Babak azy ireo dia nanomboka nanafika tany Iràna sy Iràka ny Koramita tamin' ny taona 816, nandritra ny fitondran' i Al-Mamun. Novonoina tamin' ny Janoary 838 tao Samarra i Babak.

Ny Qizilbash tamin'ny taonjato faha-16, izay fihetsiketsehana ara-pivavahana sy ara-pôlitika tao Azerbaidjàna nanampy tamin' ny fananganana ny dinastia safavida, dia voalaza fa "taranaka ara-panahin' ny Koramita".

Ny finoany 
I Al-Maqdisi (mpahay jeôgrafia arabo) dia miresaka zava-misy maromaro. Nomarihiny fa "ny fototra ao amin' ny fampianaran' izy ireo dia ny finoana ny mazava sy ny haizina"; indrindra indrindra, "ny foto-pisian' izao rehetra izao dia ny Fahazavana, izay misy ampahany nofoanana ka nivadika ho Haizina". "Ialan' izy ireo ny fandatsahan-dra, afa-tsy rehefa atsangany ny fanevan' ny fikomiana". Izy ireo dia "tena miahy ny amin' ny fahadiovana sy ny fanadiovana, ary ny amn' ny fanatonana olona amin-katsaram-panahy sy fiantrana". Ny sasany tamin' izy ireo dia "nino ny firaisana ara-nofo malalaka, raha toa ka nanaiky izany ny vehivavy, ary koa ny fahalalahana hifaly amin' ny fahafinaretana rehetra sy hanome fahafaham-po ny fironan' ny tena raha tsy manisy ratsy ny hafa izany".

Mikasika ny fahasamihafan' ny finoana, dia mino izy ireo fa "ny mpaminany, na dia samy hafa aza ny lalàny sy ny fivavahany, dia tsy mahaforona afa-tsy fanahy iray ihany". Nilaza i Naubakhti fa mino ny fahaterahana indray ao amin' ny vatana ho ny hany karazana fiainana any an-koatra sy ny famaliana ary ny fanafoanana ny fepetra sy adidy ara-pivavahana rehetra. Tena manaja an' i Abou Muslim sy ny imamany izy ireo. Ao amin' ny fombafombany, izay somary tsotra, dia "mitady ny vokatra ara-tsakramenta lehibe indrindra amin' ny divay sy ny zava-pisotro" izy ireo. Amin' ny ankapobeny, notombanan' i Al-Maqdisi ho "Mazdeana... izay misaron-tena ho Silamo" izy ireo.

Jereo koa 

 Fivavahana iraniana
 Zôrôastrisma

Loharano sy fanamarihana