Valan-javaboarin' i Masoala
Ny Valan-javaboarin' i Masoala dia valan-javaboary noforonina tamin' ny taona 1997, any avaratra-atsinanana amin' i Madagasikara, ao amin' ny faritanin' Antsiranana (Diego-Suarez), eo amin' ny Saikinosy Masoala. Io no faritra arovana lehibe indrindra eto amin' ny Nosy, izay ahitana ala trôpikaly amin' ny vekaran-tany 235 000 ha. Io valan-javaboary io dia noforonina mba hitantanana sy hiarovana ary hamerenana ny vakoka voajanahary malagasy izay iharan' ny tsindry mafy (karazana gidro miisa 15 sy karazam-biby hafa am-polony no nanjavona hatramin' ny nahatongavan' ny olombelona ao). I Masoala dia nitahiry tontolo miavaka, fahatsiarovana farany momba ny Nosy maitso (iray amin' ireo anarana tranainy iantsoana an' i Madagasikara); vakoka amin' ny ala mikitroka anirian' ny zavamaniry tia aloka izay. Izany no mahatonga azy ho isan' ireo toerana tsara indrindra ho an' ny fizahàn-tany ara-tontolo iainana sy ny fizahàn-tany lovain-jafy, ary koa ho an' ny fandalinana ny ala trôpikaly fahiny sy ny tontolo an-dranomasina.

Io valam-pirenena io dia natsangana mba hiaro sy hamerina ny fananam-pirenena (karazan-gidro dimy ambin'ny folo no efa very eto Madagasikara hatry ny fahatongavan'ny olombelona.

Jeôgrafia 
Ny toerana misy ny Valan-javaboarin' i Masoala dia eo amin' ny Saikanosy Masoala any avaratra-atsinanan' i Madagasikara, ao amin' ny Faritra Sava (Faritanin' Antsiranana).

Fandringanana ny ala 

Ny tsindry amin'ny ala eto Madagasikara dia lehibe, tahaka ny tsindry atao amin' ny ankamaroan' ny ala trôpikaly manerana ny tany. Ny tsindry eo amin' ny alan' i Masoala sy eo amin' ireo miaro azy dia tsy nitsahatra hatr'izay ka hatramin'izao. Nihakatra ny tsindry atao amin'ny ala tamin'ny taona 2009, indrindra avy amin'ireo mivarotra hazo Dalbergia maritima sy hazo hariboke ; tapatapahana eny amin'ny ala voaaro sy avoaka ety ivelany na dia miezaka aza ny lalàla malagasy mikasika ny fiarovana ny ala. Ny fangalarana biby ao amin'ilay vala koa dia olana iray ihany koa ary tsy ampy fitaovana ny mpiambon'ny ala mba hiady amin'ireo "mpangalatra hazo" miasa ho an'ireo mpivaro-kazo miasa maizina. Araka ny loharano azon'i fatahirizana bibin'i Zürich, olona miisa efatra arivo no nivaro-kazo avy ao Masoala, mihaza ary mivarotra hena gidro. Hazo aman-jatony no tapaka isan-andro. Manana basy ny mpangalatra hazo ary tsindraindray mampitahotra mpiambona sy ny mponina miaina manodidin'ny vala.

Jereo koa

Valan-javaboary eto Madagasikara 
Valan-javaboary eto Madagasikara

Valan-javaboarin' Andasibe-Mantadia • Valan-javaboarin' Andohahela • Valan-javaboarin' Andringitra • Valan-javaboarin' Ankarafantsika • Valan-javaboarin' ny Helodranon' i Baly • Valan-javaboarin' Isalo • Valan-javaboarin'i Kirindy Mitea • Valan-javaboarin'i Mananara-Avaratra • Valan-javaboarin'i Marojejy • Valan-javaboarin' i Masoala • Valan-javaboarin'i Midongy Atsimo • Valan-javaboarin'ny Tendrombohitra Ambre • Valan-javaboarin'i Namoroka • Valan-javaboarin'i Nosy Ve-Androka • Valan-javaboarin'i Ranomafana • Valan-javaboarin'i Tsimanampetsotse • Valan-javaboarin'i Tsingin'i Bemaraha • Valan-javaboarin'i Zahamena • Valan-javaboarin'i Zombitse-Vohibasia

Rohy ivelany 
  Sehatra ofisialin'ny valam-pirenen'i Masoala
  Valam-pirenen'i Madagasikara

Valan-javaboahary ao Madagasikara
Faritra Ambatosoa