Fanjakan' i Boina
Ny Fanjakan' i Boina na Fanjakan' Iboina (antsoina hoe Iboina) dia fanjakana malagasy niorina teto Madagasikara tamin' ny taona 1690 tany ho any ary nampidirina tamin' ny Fanjakana Merina tamin' ny taona 1840. Tany amin' ny faritry ny Helodranon' i Boina any avaratra-andrefan' i Madagasikara no nisy azy io. I Mahajanga no tanàn-dehibe tao aminy. Iray amin' ireo fanjakana roa lehibe teo amin' ny Sakalava izy io, ka ny faharoa dia ny Fanjakan' i Menabe.

Tantara 
Niorin' ny mpanjaka Andriamandisoarivo ny Fanjakan' i Boina tamin' ny taona 1690 any ho any. Andrimandisoarivo dia zanak' i Lahifotsy, mpanorina ny Fanjakana Sakalava, ary nahazo izany fanjakana izany taorian' ny ady nifandimby hahazoana ny faritra avaratra, izay nanorenany ny fanjakany. Teo amin' ny Helodranon' i Boina any amin' ny faritra avaratra-andrefan' i Madagasikara no niorenany.

Tamin' ireo taona 1690 dia jiolahin-tsambo eorôpeana 500 teo ho eo no nanangana toby fiasana teny amin' ny morontsiraka avaratr' i Madagasikara. Andrianamboniarivo dia nanendry ho praiminisitra an' i Tom Similaho izay jiolahin-tsambo anglisy ny rainy ary vehivavy malagasy ny reniny.

Fotoana fohy taorian' ny taona 1832 dia nofehezin' ny Merina izy ary tafiditra tao amin' ny Fanjakan' i Madagasikara tamin' ny taona 1840. Ny mpanjakavavy Tsiomeko no nitondra farany ny Fanjakan' i Boina.

Ny mpanjakan' i Boina dia noheverina ho toy ny andriamanitra, mifona amin' ny andriamanitra sy ny razana. Azy ny tany. Any amin' ny farany avaratry ny Nosy dia nanome voninahitra an' i Boina ny Fanjakana Antankarana.

Ny mpitondra ny Fanjakan' i Boina 

 Andriamandisoarivo (Tsimanata) (1690-1720)
 Andrianamboniarivo (Toakafa) (1720-1730)
 Andriamahatindriarivo (1730-1760)
 Andrianahilitsy (1760-1767)
 Andrianiveniarivo (1767-1770)
 Andrianihoatra (1770-1771)
 Andrianikeniarivo (1771-1777)
 Andrianaginarivo (1777-1778), mpanjakavavy
 Tombola (1778), mpanjakavavy
 Ravahiny (1778-1808), mpanjakavavy
 Tsimalomo (1808-1822?)
 Maka (Andrianaresy) (1808)
 Andriantsoly (1822-1832)
 Oantitsy (1832-1836), mpanjakavavy
 Tsiomeko (1836-1840), mpanjakavavy

Jereo koa 

 Sakalava
 Faritra Boeny
 Fanjakan' i Menabe