Кремний галогениддери
Кремний галогениддери — кремний менен галогендер бирикмелери. Жалпы формуласы SinX2n+2, мында X — галоген. К. г-н силандын туундулары катарында кароого болот. Мис., SiCl4 жана SiHCl3. Б. а. силандан суутекти хлор менен толук жана толук эмес сүрүп чыгарылышы натыйжасы деп кароого бо-лот жана жалпысынан галогенсилан деп аталат. К. г. эң жөнөкөй өкүлдөрү SiХ4 кеңири изилденген. Аларды жөнөкөй элементтер аракеттенишинен төмөнкү реакция б-ча алууга болот:

Si + 2Х2 = SiХ4.

Кремний фтор менен бөлмө темп-расында, калган галогендер менен жылытканда эле реакцияланышат. К. г. тиешелүү эң өзгөчө хим. касиети — суу менен өтө жакшы аракеттениши (гидролиз ре-акциясы):

SiХ4 + 2Н2О SiO2 + 4НХ

SiF4 гидролизи мындан татаалырак схема б-ча жүрөт. Кремний фториди гидролиз реакциясы кайталанма болот. Кремний дагы башка татаал галогениддери изилденген. Мис., Si2Х6—түссүз суюк же катуу заттар болот. Алар жогорку темп-рада SiХ4 буусу

м-н «аморфтуу» кремний кошулганда пайда» болот.

3SiХ4 + Si 2Si2Х6

SiF4—түссүз уулуу газ, эрүү 185,3°С; SiCl4 - суюктук, эрүү t 68,6°С, кайноо 157°С; SiBr4—түссүз суюктук, эрүү 15°С, кайноо t 153°С; SiI4— ак кристаллдар, эрүү t 21°С, кайноо t 290°С.

Колдонулган адабияттар
 Химия: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6
 Химия