Топурак пайда болуу процесси
Топурак пайда болуу процесси - топурак пайда кылуучу факторлордун (түпкү тоо тек, климат, өсүмдүк жана жаныбарлар дүйнөсү, рельеф, аймактын геологиялык жашы, адамдын чарб. иштери) таасиринен топурактын жаралышы жана эволюциясы.

Топурактын негизги массасы түпкү тоо тектен пайда болот. Жер бетиндеги тоо тек жаан-чачын, көмүр кычкыл газ, кычкылтек, абанын температурасы, микроорганизмдер   менен жөнөкөй түзүлүштүү өсүмдүктөрдүн (эңилчек, мамык чөп) таасиринен бузулуп, үбөлөнөт. Майдаланган тоо тек ным сиңиримдүүлүк касиетине ээ болуп, курамында бир аз өлчөмдө өсүмдүккө синимдүү заттар болот. Бул субстратта өсүмдүк өсөт да, азык заттарды сиңирип, өз денесине чогултат. Өсүмдүк куураганда анын бир бөлүгү минерал заттарга, башка бөлүгү татаал биохимиялык өзгөрүүлөрдүн натыйжасында чириндиге айланат. Вул процесстер менен катар түпкү тоо тектердин бузулушу улана берет жана ал өсүмдүктүн органикалык калдыктарынын, тамыр бөлүп чыгарган кычкыл заттардын таасиринен күчөйт. Топурак пайда болуу процессине климат, өсүмдүк, жаныбарлар жана аймактын рельефи түрдүүчө таасир этип, ар башка табигый зоналарда ар кыл топурак тибинин пайда болушуна алып келет, к. Топурак.

Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Инсандар