Скандха
Скандха (санскрипт पञ्चस्कन्धी, - агрегат, биригүү) – Индия философиясындагы – түшүнүк, буддизм менен катар белгилүүлүккө ээ болгон (бөтөнчөлүгү жок психофизикалык ишмердүүлүктүн физикалык составы боюнча дүрт эте турган жандуу процесс), бир принциби боюнча дхармдын биригүүсүн билдирет. 

Беш Скандха жашайт: 
 Руна-бардыгы материалдуу, тактык бардыгы бөтөнчөлүк сезимге ээ. (Мисалы: беш сезүү органы, эмнени кабылдашса, алардын ишмердүүлүгүнүн учурунда пайда болгондо ж. б.), 
 Ведана – эмоцияны сезүү; 
 Санджня – көрсөтүү – өздөштүрүү; 
 Сандкхара – өтө олуттуу жана татаал түшүнүк: жөндөмдүүлүк – шык, кармалык, кайраттуулук – себеп, кыймылдаткыч элементтери; 
 Виджыяна – аң-сезим, акыл-эс маанисинде. 

Дхармдын бул беш биригүү-жандашуу функциясы, негизинен адамдын «менине» окшоштурулат.
«Мен» буддизмде жан дегенди түшүндүрөт. Скандха жөнүндөгү көрсөтүү Буддизмдеги эң эле алгачкы чыгуу. Скандха тантризмде космостук күчкө айланат.

Колдонулган адабияттар 
Философия: энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.-Б.: 2004,ISBN 9967-14-020-8
 Философия
 Индус философиясы