Продукциянын узактык цикли
Продукциянын узактык цикли –
 
1) жаңы продукцияны жаратуу процессинин убакыт узундугу жана ага суроо-талапты сактап калуу. Продуктунун өнүгүүсүнүн төрт стадиясы болот. Биринчи стадияда товар өндүрүү көлөмү аз, кирешелер минималдуу, себеби сатып алуучулардын сатып алуусу байкоо түрүндө болот. Эгерде продукт жакшы кабыл алынса, анда ал өсүү стадиясына өтөт, ал рыноктун чоңоюшуна, бөлүштүрүү каналдарын жакшыртууга жана таразаланган баалар политикасына алып келет. Андан кийин жетилүү стадиясына келет, мында сатуулар менен кирешелер туруктуу болот. Акыркы стадия - өчүү, мында сатуулар менен кирешелер төмөндөйт;
 
2) өндүрүп чыгарууга мүмкүн экендигинен тартып керектелишинин соңуна чейинки белгилүү бир продукцияны (товарды) изилдөө өндүрүп чыгаруу жана керектөө процесстеринин жыйындысы. Продукциянын узактык цикли-продукцияны алдын-ала изилдеп текшерүүнү жана долбоорлоону аны даярдоону айландырууну, керектөөнү жана таштандыны иштетүүнү камтыйт. Базар мамилелеринин шартында «товардын базардагы узактык цикли» терминин белгилүү бир убакыт аралыгында товар (продукт) сурамага ылайык пайдаланылган мезгилге сатып алуучулар жана сатуучулар үчүн ьщгайлуу баа боюнча сатылууга (базарда сурамдын пайда болушунан тартып төмөндөп кетишине чейин) жана өзүнүн атаандаштык жөндөмдүүлүгүн сактай алышына пайдаланылат.
 
Товардын базардагы узактык цикли, негизинен, төмөндөгүдөй түргө ажырайт: салттуу өсүш (кыйла кеңири таралганы); дүркүрөп өсүш (мында сурам тез өскөн учуру жана узакка чейин жогорку деңгээлде сакталып турушу көрсөтүлөт); сурамдын ылдам өсүшү жана төмөндөшү; узакка чейин сурамдын жогорку деңгээлде сакталып турушу; жыл мезгили боюнча (мезгилдүүлүккө модага байланыштуу) сурамдын сакталышынын ритмдүүлүгү; сурамдын тез төмөндөп кетиши жана токтоп калышы. Салттуу түрү төмөндөгүдөй баскычтарды камтыйт: товардын базарга киргизилиши (анын өздөштүрүлүшү), сатуунун өсүшү, калыптандыруу (өз кемелине келгендик), чыңалуу жана төмөндөө. Булардын ар бири маркетингдин максатына жана тактикасына ылайык келип, анын канча убакытка созулушу товардын абалына жана базардын жагдайына тыгыз байланыштуу болот.

Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Экономика