Духан сүрөсү


44-сүрө  “Духан[1]” 
 Меккеде түшүрүлгөн. Элүү тогуз айаттан турат.
 Кыргызча котормо мааниси
 Мээримдүү, Ырайымдуу Алланын аты менен! 
 1.   Ха, Мим. [2]
 2.   Айкын Китепке ант!
 3.   Биз Аны кут даарыган ыйык түндө түшүрдүк. Акыйкатта, Биз эскертүүчүбүз.
 4.   Бул түндө бардык даанышман иштер бөлүштүрүлөт.
 5.   Бизден болгон буйрук бойунча Биз жөнөтүүчүбүз,
 6.   сенин Эгеңдин  мээримдүүлүгү бойунча, анткени Ал – Угуучу, Билүүчү
 7.   Асмандагылар менен жердин, ал экөөнүн арасындагылардын  Эгеси, эгер силер ишенүүчү болсоңор.
 8.   Андан башка Кудай жок, Ал тирилтет жана өлтүрөт, силердин жана оболку аталарыңардын Эгеси.
 9.   Жок! Алар шектенип, ойун-күлкү кылышууда.
 10.     Асман айкын түтүн менен келген күндү[3] күтүп тур.
 11.     Ал адамдарды каптап калат. Бул оорутуучу жаза.
 12.     “Эгебиз! Бизден жазаны кайтар. Биз ишенүүчүлөрбүз”.
 13.     Ачык-айкын айаттар менен аларга келген пайгамбардын эскертүүсү кайда?
 14.     Алар андан бет бурушту да “Окутулган[4], жинди”, – дешти.
 15.     Чындыгында Биз азапты азыраак токтото турабыз. Анткени, Бизге кайтасыңар.
 16.     Биз чоң кыйроо менен кыйраткан күнү: Биз акыйкатта өч алуучубуз.
 17.     Биз аларга чейин Фараондун элин сынаганбыз. Аларга ардактуу пайгамбар келген.
 18.     “Мага Алланын пенделерин тапшыргыла, мен силерге ишенимдүү пайгамбармын”, – деди.
 19.     Алланын алдында көтөрүлбөгүлө, анткени мен силерге негиздүү далилдер менен келем.
 20.     Силер мени таш менен урбооңор үчүн менин жана силердин Эгеңер менен сактандым.
 21.     А эгер силер мага ишенбесеңер, мага зыйан кылбагыла.
 22.     Ал Эгесине: “Бул адамдар күнөөкөр коом” – деп жалбарды.
 23.     “Түн ичинде Менин пенделерим менен бирге чык! Анткени, алар сени куугунга алышат[5],
 24.     деңизди ачык койуп кой[6], анткени алар чөктүрүлүүчү аскерлер.”  
 25.     Алар канча бактарды жана булактарды калтырды.
 26.     Эгин талааларын жана ардактуу орундарды,
 27.     Жана алар ырахаттанган жакшылык жыргалдарды.
 28.     Мына ушундай! Биз мунун баарына башка элди мураскор кылдык.[7]
 29.     Алардын үстүнөн асман да, жер да ыйлаган жок жана алардын мөөнөтү узартылбады.
 30.     Биз Исраил урпактарын кордоочу азаптан куткардык,[8]
 31.     Фараондон. Анткени ал текебер, чектен чыккандардан эле.
 32.     Биз аларды илим менен дүйнөнүн үстүнө тандап алдык.[9]
 33.     Аларга Биз сыноо болгон ачык-айкын айаттарды келтирдик.
 34.     Мына алардын[10] айткандары:
 35.     “Бизде бир гана өлүм бар. Биз (өлгөн соң) тирилбейбиз.
 36.     Эгер силер чынын айтып жатсаңар биздин аталарыбызды (тирилтип) келтиргилечи”.
 37.     Алар жакшыбы[11], же Тубба[12] коомубу, же аларга чейинкилерби?[13] Аларды Биз ойрон кылдык, анткени алар күнөөкөрлөр эле.
 38.     Биз асмандар менен жерди, алардын арасындагыларды ойноп жаратканыбыз жок.
 39.     Биз аларды акыйкаттык менен жараттык, бирок көпчүлүгү аны билишпейт.
 40.     Акыйкатта, ажыратуучу күн[14] – алардын баарынын мөөнөтү.
 41.     Ал күнү дос досун куткара албайт жана аларга жардам берилбейт.
 42.     Алла мээримдүүлүк кылгандарынан башкаларына. Анткени Ал – Улуу, Мээримдүү.
 43.     Акыйкатта заккум[15] дарагы,
 44.     күнөөкөрлөр үчүн тамак,
 45.     ээриген жез өңдүү, курсактарында[16] кайнайт,
 46.     кайнаган суу өңдүү.
 47.     Аны алгыла да тозоктун дал ортосуна сүйрөп баргыла!
 48.     Андан соң анын төбөсүнө кайнак суудан куйгула!
 49.     Таткын! Анткени, сен ызааттуу, улуксуң.[17]
 50.     Акыйкатта бул силер шектенип келген нерсе” (делинет).
 51.     Аныгында такыбалар тынч жайда[18],
 52.     Бак дарактардын жана суулардын араларында.
 53.     Алар жука жана жибектен кийим кийип, маңдай тескей жайгашат.
 54.     Мына ушундай. Биз аларды кара көз үр кыздары[19] менен үйлөндүрөбүз.
 55.     Алар анда түрдүү ишеничтүү жемиштен талап кыла алышат.
 56.     Алар анда биринчи өлүмдөн башка өлүмдү татышпайт жана Ал аларды от азабынан куткарган.
 57.     Эгеңдин мээримдүүлүгү бойунча. Бул улуу сыйлык!
 58.     Биз аны[20] сенин тилиңде жеңил кылдык. Мүмкүн алар насаат алышаар.
 59.     Күткүн, анткени алар да күтөт[21].
 
 [1] Духан – түтүн.
 [2] Мааниси бир Аллага маалым.
 [3] Кыйын кезең, ачарчылык келген күнү. Анткени катуу ачка болгон адам алсыздыгынан көзү тунарып  аны менен асмандын ортосун түтүн сымал көрөт. Тафсир Ал-Байзавий.
 [4] Бул Куранды бирөөдөн үйрөнүп жүрөт.
 [5] Алла Тааланын буйругу
 [6] Деңизден өтүп алгандан кийин.
 [7] Фараон аскерлери менен кыргын болгондон кийин 1) Исраил урпактары Египетке мураскор болуп калган (Хасан ал-Басринин пикири бойунча); 2) Башка да элдер (Катаданын пикири бойунча).
 [8] Египеттиктер аларды кулдукта кармап, каалагандай эзип, кичинекей эркек балдарын өлтүрүп турушкан.
 [9] Исраил урпактары кулдуктан кутулган соң, бир канча убакыттардан кийин алардын урпактары гүлдөгөн аймактарга отурукташкан. Дауд, Сулаймандын учурунда күчтүү мамлекетке айланган. Алла Таала Исраил урпактары үчүн Тооратты жана Забурду берген.
 [10] Сөлөкөттөргө жалган кудайларга табынган араб мушриктери.
 [11] Меккелик сөлөкөткө табынуучулар, жана алар менен байланыштуу болгон байлык, дөөлөт, мансап сыйактуу түшүнүктөр.
 [12] Йемендик Химйар падышанын династийасынын аталышы.
 [13] Башка да байыркы күч-кубаттуу элдер.
 [14] Кыйамат күнү.
 [15] Заккум – Тозоктун түбүндө өсүүчү түрү суук дарак. Анын мөмөлөрү шайтандын башына окшош,    а бутактары учтуу тикенектүү  болот. Бул мөмө тозоктогуларга мажбурланып жегизилет.
 [16] Тозоктогу күнөөкөрлөрдүн.
 [17] Өз ойунда өзүн ызааттуумун деп сезген.
 [18] Эч нерседен бейкапар, чексиз бактылуу абалда Бейиш жайында болушат. Анда бардык нерселер жогорку көркөмдүктө, көз тайгылткан кооз абалда болот.
 [19] Тил жеткистей келишкен сулуу кыздар, алардын көздөрү адамды өзүнө тарткандай өзгөчө көркөмдүү,  алар Бейишке киргендердин жубайлары болушат. “Рахман” сүрөсүндө да Бейиш тууралуу кененирээк сүрөттөлгөн. О.э. башка сүрөлөрдө да бар (караңыз).
 [20] Куранды.
 [21] Мухаммед, алардын эмне болоорун күткүн, анткени алар сени кырсыкка калат деп күтүп жатышат. (Сафват Ал-Тафасир).