Жарылуу таасиринин теориясы
Жарылуу таасиринин теориясы - жарылуудан пайда болгон басымды жана жарылуу толкунунун таралуу багытын изилдөөчү теория. 

Тынч жаткан чөйрө жарылуудан пайда болгон газдын жогорку басымы аркылуу адегенде кескин басымды кабыл алый, жогорку ылдамдыкка ээ болот. Кыймылдын ылдамдыгы чөйрөнүн бир катмарынан экинчисинө өтүп, жарылуу толкунунун таасири өөрчүйт. 

Кеңейүү тармагында чөйрө тынч жаткан абалдан кескин түрдө жогорку басымдуу, тыгыз жана тепмературалуу кыймыл абалына өтөт. 

Сокку толкуну үндүн ылдамдыгынан жогорку ылдамдыкта турат. Жарылуу толкунунун Механикалык таасирин жаратуучу негизги параметрлеринин бири - толкун түзгөн максимум басым. Толкундун таралышы менен тангенциалдуу чыңалуулардын таасири аркылуу радиалдык жаракалар пайда болот. 

Улам кысып бара жаткан толкун тектердин ачык бетине жеткенде, андан кайра чагылып, чоюучу толкунга айланат. Too тектери чоюуга начар каршылык көроөткөндүктөн, анын ачык беттери омкорулуп урайт. 

Көңдөйчөнүн ичинде кысуу толкунунан пайда болгон басым андан ары жумуш аткара берет.

Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Физика