Түркиянын Президенти
Түркия республикасынын президенти () Түркия Республикасынын мамлекет башчысы болуп саналат.

Обзор 
1923-жылы 24-июлда Лозанна келишимине кол коюлуп, Түркиянын Улуу Улуттук Жыйыны эл аралык деңгээлде таанылгандан кийин 1923-жылдын 29-октябрында Осмон империясынын мураскери болгон Түркия Республикасынын түзүлгөнү жарыяланган; ошол эле күнү Түркия Улуу Улуттук Жыйынынын төрагасы Мустафа Кемал Паша анын президенти болуп шайланды. 1924-жылы 3-мартта Осмон Халифаты акыры жоюлган.

1950-жылдан 2018-жылдын 9-июлуна чейин Президенттин кызматы негизинен салтанаттуу мүнөздө болуп, Президент Түркия Республикасынын атынан чыгып, түрк улутунун биримдигинин символу болгон, Конституциянын аткарылышын жана башка мамлекеттик органдардын гармониялуу өз ара аракеттенүүсүн камсыз кылган. 2017-жылы өткөн референдумда Түркиянын Конституциясына 18 түзөтүү жактырылган, алар башкалардын катарында парламенттик башкаруу формасынан президенттик республикага өтүүнү жана премьер-министрлик кызматты жоюуну түздөн-түз өкмөт менен караштырган. республиканын президентине баш ийген. Конституциянын 101-106-беренелери талапкерлерге карата талаптарды, шайлоонун тартибин, Президенттин милдеттерин жана жоопкерчилигин белгилейт. Буга чейин президентти түрк парламентинин депутаттары шайлашчу; 2007-жылы Конституцияга өзгөртүүлөр киргизилгенден кийин, ал түз добуш берүү менен жарандар тарабынан шайланат (биринчи түз шайлоо 2014-жылы өткөн). Президент мыйзам чыгаруу ишине жигердүү катышууга мүмкүнчүлүгү бар: Парламент тарабынан кабыл алынган мыйзам долбоорлорун кайра кароого жөнөтүү, мыйзам долбоорлорун талкууга коюу, Конституцияга өзгөртүүлөрдү киргизүү боюнча референдумду демилгелөө, жарлыктарды чыгаруу (алар Конституцияда белгиленген учурларда, өлкөнүн Премьер-министри жана тиешелүү министр тарабынан ырасталууга тийиш). Президент мамлекетке чыккынчылык кылгандыгы үчүн Жогорку Кеңештин депутаттарынын жалпы санынын үчтөн кем эмесинин сунушу боюнча, ал эми алардын жалпы санынын үчтөн төрттөн кем эмесинин чечими боюнча кызматынан четтетилиши мүмкүн.

Таблицанын биринчи тилкесинде колдонулган номерлөө шарттуу болуп саналат. Ошондой эле биринчи графада түстүү толтурууну колдонуу шарттуу болуп саналат, ал адамдардын партияга таандыктыгын чагылдырган графага шилтеме кылуунун зарылдыгы жок эле ар кандай саясий күчтөргө тиешелүүлүгүн түшүнүүнү жөнөкөйлөтүү үчүн кызмат кылат. Президент алгачкы ыйгарым укуктардан кийин ырааттуу түрдө кайталанган ыйгарым укуктарды алган учурда, ар бир ыйгарым укуктар өзүнчө чагылдырылат (мисалы, Кемал Ататүрктүн (1923-1938-ж.) катары менен төрт ыйгарым укуктары). мамлекет да чагылдырылган (мисалы, Жемал Гүрселдин 1960-жылдан 1966-жылга чейин мамлекет башчысы болуу үчүн бир мөөнөт ал адегенде Улуттук биримдик комитетинин башчысы болуп, андан кийин президент болуп шайланган мезгилдерге бөлүнөт." Шайлоолор” президентти шайлаган парламенттин курамын түзгөн шайлоо жол-жоболорун, ал эми 2014-жылдан кийин – түз президенттик шайлоону чагылдырат, “Партия” деген графада партияга таандыктыгы менен катар эле партиянын партиялык эмес (көз карандысыз) статусу чагылдырылат. инсандар, же алар көз карандысыз саясий күч катары иш алып барганда куралдуу күчтөргө таандык.

Түркия Республикасынын президенттеринин тизмеси

Белгилер