2011
2011 (эки миң он биринчи) жыл — толук эмес жыл, Григорий календары боюнча ишемби күнү башталат. Бул биздин замандын 2011, 3-миңжылдыктын 11,  XXI кылымдын 11-жылы.

 «Эл аралык химия жылы».
 «Эл аралык токойлорду коргоо жылы».

Негизги окуялар

Январь 
 1-январь:
 Эстония еврого өтүп, еврозонанын 17-өкүлү болуп калды. .
 Венгрия Евробиримдиктин төралагалык мамлекети болду. 
 Литва ЕККУ уюмуна төрагалык кылат. .
 Дилма Русеф Бразилиянын президенти болуп шайланган (өлкөдөгү биринчи айым-президент).
 Сургут шаарында (Россия) учуп бара жатканда Ту-154 учагы күйүп анан жарылып кеткен. 3 адам каза болсо, 44тү жарадар болушкан.
 2-январь — Чилиде күчү 6,5 баллга жеткен жер титирөө болгон. .
 8-январь — Тусон шаарында (АКШ) шайлоочулар алдына чыгып үйлөп жаткан Габриэль Гиффордс кол салуу болгон. жабырлануучу ооруканага жеткирилген. 6 киши каза болуп, 14 адам жаракат алышкан. .

 9-январь — Boeing 727 учагы Ирандын Урмия шаарныда кулап, 77 адам каза болуп, 26 киши жарадар болушкан. .
 9—15-январь күндөрү — Түштүк Суданда Судан мкамлекетинен эгемендүүлүктү алуу үчүн референдум болуп өткөн.
 14-январь:
 Казакстандын парламенти өлкөнүн президенти Нурсултан Назарбаевди өзүнүн макул эместигине карабай, 2020-жылга чейин шайлоо тууралуу референдум өткөрүү чечимин кабыл алышкан. .
 Тунистеги мамлекеттик төңкөрүштө өлкө башчысы Зин эль-Абидин Бен Али өлкөдөн качып кеткен. .
 17-январь — Казак президенти Нурсултан Назарбаев өзүнун президенттик мөөнөтүн 2020-жылга чейин узартуу демилгесинен баш тартып, чечимди кароого өлкөнүн Конституциялык кеңешине жиберди. .

 19-январь — Пакистандын түштүк-батышында күчү 7,4 баллга жеткен жер титирөө болгон. .
 21-январь — Александр Лукашенко официалдуу түрдө Беларусиянын президенттик кызматына төртүнчү ирет киришкен. .
 23 январь:
 Португалия шайлоодо өлкө башчысын шайлап, ал мурдагы мамлекет башчы Анибал Каваку Силва болгон. .
 Пакистандын түштүгүндө автобус бензовоз менен кагылыша кетип, 32 адам каза болуп, 9 киши жаракат алышкан. .
 24-январь — Москва шаарындагы Домодедово (аэропорт) аэропортунда теракт болуп, 37 адам каза тапкан. , ранены 180 человек.
 25-январь — Египтте Хосни Мубаракка каршы массалык акциялар башталган. 
 26—30-январь — 41-чи Эл аралык экономикалык форум (Давос, Швейцария).
 27-январь — 6-февраль — 25-чи кышкы Универсиада (Эрзурум, Турция).
 29-январь — Египеттеги  массалык толкундоолор учурунда мародёрлор Каир шаарындагы улуттук музейдеги фараондордун эки мумиясын жок кылышып, байыркы баалуу коллекцияларды талкалоого аракет кылышкан. .
 30-январь — 6-февраль күндөрү — VII Кышкы Азия оюндары (Астана, Казакстан)
 31-января — Казакстандын Конституциялык кеңеши президенттин кайрылуусун карап чыгып, президенттик мөөнөттү узартуу үчүн өткөрүлө турчу референдумду мыйзамсыз деп тааныган. Нурсултан Назарбаев бул чечим менен макул болуп, кезексиз президенттик шайлоолорду өткөрүүгө чакыргын. .

Февраль 
 1-февраль — Иорданиянын падышасы Абдалла II мурдагы аскер кеешчи Маруф аль-Бахитти жаңы өкмөт башчы кылып дайындады. .
 3-февраль — Йемендин борбор шаары Сана шаарында өлкө президенти Али Абдалла Салехтин кызматтан кетүүсүн талап кылып, 20 миң адам чогулган.  ..
 6-февраль — Арлингтон шаарында (Техас штаты, АКШ) XLV Супер Боул оюунуөткөн .
 7-февраль:
 Судандын президенти Омар аль-Башир Түштүк Судандын эгемендүүлүгүн тааныган .
 Фиджи мамлекетинин мурдагы президенти Рату Джозефа Илойло 91 жашында дүйнө салган. .
 8-февраль: 
 Түштүк Корея жана КЭДР эки жааттуу сүйлөшүүлөрдү башташты. Жолугушуу Пханмунчжом кыштагына жакын жерде өттү. .
 Израиль археологдору библиядагы (христиан дининдеги) Захария пайгамбардын көмүлгөн жерин табышкандыгын жарыялашкан. Пайгамбар коюлган жер Иудея жериндеги V—VII кылымдарга таандык византиялык чиркөөдө болгон.  .
 9-февраль — 
 Египеттеги толкундоолор:
 Египеттин президенти Хосни Мубарактын кызматтан кетүүсүн талап кылышкан жүздөгөн адамдар жергиликтүү Египет парламентинин имаратын тосуп алышкан..
 Египеттин башка шаарларында саясий жана экономикалык талаптары менен жумушчулардын массалык баш аламандыктары башталган. .
 11-февраль — Египеттин президенти Хосни Мубарак кызматынан кетти.
 13-февраль:
Чад өлкөсүндө парламенттик шайлоолор өттү.
 Египеттин Куралдуу күчтөрүнүн Жогорку совети өлкөдө конституциянын күчүн жоготуп, парламенттин эки палатасын тең таркаткан. .
 15-февраль:
 Америкалык Stardust-NeXT планета аралык зонду Tempel 1 аталышындагы кометага жакын жерден өткөн. Ал кометага эң жакын өткөндүгү - 181 км алыс жерден өткөндүгү. .
 Ливияда Муамар Каддафинин каршылаштары жана жактоочулары ортосунда жарандык согуш башталган. 

 17-февраль — Кыргызстандагы чокулардын бирине Орусиянын президенти Путиндинаты ыйгарылган.
 18-февраль — ТАР (Түштүк-Африка Республикасы официалдуу түрдө өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдүн БРИК тизмесине кошулду..
 20-февраль — Хаапсалу шаарында (Эстония) майыл балдар үйүндө өрт чыгып, 10 бала өлгөн..
 22-февраль:
 Перу менен Ливия Ливиядагы көтөрүлүштөрдөн улам дипломатиялык байланыштарын үзүштү. .
 Жаңы Зеландиядагы Крайстчерч шаарында күчү 6,3 баллга жеткен жер титирөөнүн курмандыгы 166 адам болсо, 122 киши дайынсыз жоголгон.
 23-февраль — Сенегал Иран өлкөсү менен болгон дипломаттык мамилелерин үзгөн. Себеби, Сенегал Иранды көтөрүлүшчүлөрдү курал-жарак менен камсыз кылган деп айыптап чыккан 
 24-февраль — Дүйнөдөгү эң ири аэропортторунун бири болгон Дубайдагы Аль-Мактум аэропорту ачылган..
 27-февраль — АКШнын Лос-Анжелес шаарында 83-чү Оскар сыйлыктарын тапшыруу аземи болуп өткөн. Жылдын мыкты кинотасмасы болуп — «Падыша сүйлөйт!» фильми таанылган. .
 28-февраль — Японияда дүйнөдө биринчи жолу роботтор катышкан марафон болуп өткөн.

Март 
 1-март — Россияда милиция «полиция» болуп өзгөрүлгөн.
 3-март — Египеттин премьер-минситри Ахмед Шафик бийликтен кетип, өлкөнүн Жогорку аскердик совети анын ордуна мурдагы транспорт министри Эссам Шарафанды койгон.
 6-март:
 Эстонияда парламенттик шайлоолор түнү. Шайлоонун жыйынтыгы боюнча, эң көп добушту өлкөнүн премьер-министри Андрус Ансип жетектеген «Реформалар партиясы» алган..
 Техас штатында (АКШ) «Техас Республикасы» кыймылы штаттын эгемендүүлүгү үчүн митинг өткөргөн. .
 9 март — «Дискавери» шаттл-кемеси өзүнүн 27-жылдык карьерасын Кеннеди атындагы космостук борбордо ийгиликтүү конуу менен жыйынтыктаган..
 11-март — Японияда күчү 9,0 баллга жеткен жер титирөө болгон  .
 12-март — Жер титирөөдөн жабыр тарткан япондук «Фукусима-1»АЭСинде ири авария болгон. Станциянын аймагында радиациянын деңгээли нормалдуу көрсөткүчтөн 20 эсе көп болгон..
 14-март — Бахрейн өлкөсүндө көтөрүлүштөн улам Сауд Арабиясынан аскерлер жана БАЭнан 500 полициялык күчтөр жиберилген. .
 15-март:
 Фукусима I станциясында экинчи жана төртүнчү энергоблокторунда жарылуулар болуп, төртүнчү энергоблокто өрт чыккан. 
 Сирияда жарандык согуштун башталышы.
 19-март:
 Египетте Конституцияга өзгөрүү киргизүү тууралуу референдум өтүп, анда көпчүлүк эл өзгөрүүгө макул деген добушун беришкен..
 Франциянын, Улуу Британиянын жана АКШнын аскердик-аба күчтөрү Муаммар Каддафинин колунда турган Ливиянын аймактарын бомбьалоого киришкен..
 23-март — Иерусалимде болгон террордук акттан 1 киши каза болуп, 35 адам жаракат алган..
 24-март — Мьянмада күчү 7 баллга жеткен жер титирөө болуп, 60тай адам каза болгон жана 90дон кем эмес адам жаракат алышкан..
 28-март — Египеттин мурдагы президенти Хосни Мубарак үй камагына чыгарылды .

Апрель 
 1 апрель — Россия жана Беларусиянын ортосундагы чек арада транспорттук көзөмөл алынган. .
 3 Апрель (Чын куран) — Казакстандагы кезексиз президенттик шайлоолордо Нурсултан Назарбаев төртүнчү мөөнөткө кайра шайланган.
 4 Апрель (Чын куран)
 Демократиялуу Конго Республикасынын борбору Киншаса шаарында «CRJ-100» учагы кулап, 32 адам каза болгон.а.
 Индонезиядагы жер титирөөлөрдүн күчү 7 баллга жеткен.
 7 Апрель (Чын куран) — Атифете Яхьяга Косово Республикасынын президенти болуп шайланды (Косовонун тарыхында биринчи жолу айым-президент).
 11 Апрель (Чын куран)
 Шайлоонун жыйынтыгна макул болбогон Кот-д’Ивуардын мурдагы президенти Лоран Гбагбону француз спецназы кармап, мыйзамдуу кандидат Алассан Уаттарга өткөрүп беришкен .
 Минск шаарында метронун «Октябрьская» станциясында террордук акт болуп, анын жыйынтыгында 15 адам каза болду, 204 адам жаракат алды.
 17 Апрель (Чын куран)
 Финляндиядагы парламенттик шайлоолор. Жеңишке «Улуттук коалиция» партиясы жеткен.
 Кубанын Коммунисттик партиясынын VI съездинде өлкөдө саясий жана экономикалык реформасын караган.
 19 Апрель (Чын куран)
 Сирияда жарым жылдан бери өлкөдө өкүм сүргөн өзгөчө кырдаал мыйзамы алынып, коопсуздук боюнча мамлекеттик сотту жеңилдетилген.
 Кубанын Коммунисттик партиясынын VI съездинде Фидель Кастро БКнын биринчи катчы кызматынын кетип, ордуна Рауль Кастро келген.

Май

Июнь

Июль

Август

Сентябрь

Октябрь

Ноябрь

Декабрь

Илим

Спорт

Жыл адамы 
Time журналынын версиясы боюнча жыл адамы болуп — «Каршылык көрсөткөн» (2011-жылы дүйнөдө болуп өткөн каршылык акцияларынын анонимдүү катышуучусу, абстракттык түшүнүк).

Каза болгондор

Нобель сыйлыгы 

 Физика боюнча — Сол Перлмуттер, Брайан Шмидт, Адам Рисс.
 Химия боюнча — Дан Шехтман — «Квазикристаллдардын ачылышы үчүн».
 Медицина жана физиология боюнча — Жюль Хоффман, Брюс Бётлер — «тубаса иммунитеттин активдештирүүнү изилдөө иштери үчүн».
 Адабият боюнча — Томас Транстрёмер — «анын бизге чындыкка жаңыланган көз караш тартылоочу кыска образдары үчүн».
 Тынчтык үчүн — Элен Джонсон-Серлиф, Лейма Гбови, Тавакуль Карман — «Тынчтыкты сактоо процесстерге аялдардын катышуусун коопсуз кылуу үчүн жүргүзгөн зордуксузх күрөштөрү үчүн».

Дагы караңыз

Шилтемелер

Эскертүүлөр