Гаффний
Гаффний (лат. Hafnium), Hf – элементтердин мезгилдик системасынын IV тобунда жайгашкан химиялык элемент. Катар н. 72, ат. м. 178,49. Табиятта массалык сандары 174, 176-180 болгон 6 туруктуу изотобу бар. 1923-ж. нидерланд окумуштуусу Д. Костер жана венгр окумуштуусу Г. Хевеши ачышкан. Жер кыртышында массасы боюнча 3,2 • 10-4 % ти түзөт. Күмүш түстүү ак металл; тыгыздыгы 13,09 г/см3, б. эрүү t 2232°C, кайноо t 4620°C. химиялык касиети боюнча цирконийге өтө окшош. Негизги окистенүү даражасы +4, чанда +3, +2, +1. Жогорку температурада азот, көмүртек, бор, кремний менен аракеттенип, металл сымал катуу, кыйындык менен эрүүчү, химиялык реагенттерге өтө туруктуу бирикмелерди HfN, HfS, HfSi, HfC, жана башка пайда кылат. Абада окистенүүдөн сырткы бети жука кабыкча менен капталат. Кычкылтек менен ысытуудан гаффний оксиди HfO2 пайда болот. Галогендер менен ысытканда HfCl4, HfF4 сыяктуу бирикмелерди берет. Ал цирконий минералдарынан жана гаффний хлоридин HfCl4 калыбына келтирүүдөн алынат. Гаффнийдин тантал жана вольфрам менен болгон куймасы абсолюттук нөлгө жакын температурада да, 2000°С температурада да чыдамдуу. Ошондуктан ядро энергетикасында, электрондук техникада, авиацияда, ракеталардын жана реактивдүү кыймылдаткычтардын тетиктерин жасоодо колдонулат. 
Химия

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4