Сербия-Косово кризиси (2022)
Серб-Косово кризиси (, ) - 2022-жылдын 1-августунда автоунаалар үчүн документтердин 11 жылдык жарактуу мөөнөтү бүтүшүнө байланыштуу Сербия менен Косово ортосундагы кырдаалдын курчушу. Жана чек-арада курал менен колдонулган конфликт.

Тарыхы 
1991-жылдын 22-сентябрында эгемендүү Косово Республикасы эгемендүүлүгүн жарыяланган. 1991-жылдын 22-октябрында Албания Косово Республикасынын көз карандысыздыгын тааныган. 2008-жылы Косово парламенти Сербиядан көз карандысыздыгын жарыялаган, бирок Косово анын курамына Косово жана Метохия автономиялык провинциясы деген ат менен киргендигин эске алып, муну тааныган эмес.

2011-жылы Сербия менен Косовонун ортосунда 2022-жылдын 1-августунда бүтө турган нейтралдуу документтерди жана мамлекеттик номурларды Косовонун түндүгүндө колдонуу боюнча келишим түзүлгөн  . Андан кийин республиканын аймагына кирген серб жарандары чек арадан өтүү боюнча убактылуу Косово документтерин алышат, ал эми сербиялыктар жараксыз болуп калат .

Сербия Косовонун көз карандысыздыгын тааныбайт жана Косового автоунааларды каттоо эрежелерин орнотуу мүмкүн эмес деп эсептейт  . Европа Биримдигинде дээрлик бардык өлкөлөр Косовону  жана БУУга мүчө жүздөн ашык өлкөлөрдү  тааныса, Орусия менен Кытай Косовону  тааныбайт. Косовонун премьер-министри Альбин Курти республика 2022-жылдын аягына чейин Европа Биримдигине мүчө болуу үчүн арыз берерин билдирди  . Сербиянын президенти Вучич, конфликт 1 августка чейин бүтүүсүн каалады.

Хронологиясы

31-июль 
31-июлда Сербия Республикасынын аскердик армиясы күжүрмөн даярдыкка келтирилип, калк баррикадаларды кура баштаган  . НАТО жетектеген Косово күчтөрү көчөлөрдү кайтарууга аскерлерин жиберди  . Ошол эле учурда Косово атайын күчтөрү чек араны жапты  . Сербиянын тышкы иштер министри Никола Селакович Косоводо жашаган сербдер үчүн "жакынкы күндөрү тозокту түзмө-түз даярдап жатат" деп билдирди  . Серб Прогрессивдүү партиясынын мүчөсү Владимир Жуканович “Балканды деназиясыздандыруу” зарыл экенин билдирди  . Сербиялык Danas гезитинин маалыматына караганда, жарым-жартылай таанылган Косово Республикасынын түндүгүндө аба чабуулунун сиреналары  күйгүзүлгөн (конуштарда: Косовско Митровица, Зубин Поток, Метохия  ).

Сербиянын Коргоо министрлиги (СКМ)  мындай деп билдирди: «Приштина администрациясы атайылап тараткан жана жалган социалдык медиа аккаунттары жана айрым веб-сайттар аркылуу таркатылып жаткан чоң көлөмдөгү туура эмес маалыматтан улам Серб аскердик армиясы менен башкалардын ортосунда кээ бир кагылышуулар болгонун көрсөтүп турат. -Косово полициясы деп атаган Коргоо министрлиги Сербиянын армиясы административдик линиядан өтпөгөнүн жана Косово менен Метохиянын аймагына эч кандай жол менен кирбегенин билдирет»  . Сербиянын президенти Александр Вучич белгилегендей, анын өлкөсү «эч качан [Косово боюнча] бүгүнкүдөй оор абалда болгон эмес»  .

Алдын ала маалыматтар боюнча, Сербиянын Нови-Пазар шаарына жакын жерде куралдан ок атуулар болгон  . Сербия Яринья өткөрмө бекетиндеги биринчи жарадарларды өзүнө алды, бирок Косово бул маалыматты четке кагууда  .

Украинанын Тышкы иштер министрлиги Украинанын жарандарына Сербияга барууну сунуштабасын билдирди  .

1-август 2022 
1-августта АКШ жана ЕБ өкүлдөрү менен сүйлөшүүлөрдөн кийин Косово бийлиги серб документтерине тыюу салууну 1-сентябрга чейин убактылуу жылдырды  .

Жактардын аскердик күчтөрү 
Сербиянын аскердик армиясы 2018-жылга карата 98 700 жоокерден турган  .

Косово коопсуздук күчтөрү 
Косово коопсуздук күчтөрү резервди менен кошо санаганда 6500 аскер кызматкерин түзгөн

Дагы көрүңүз 
 Косово
 Сербия
 Югославия
 Албания
 Түндүк Косово

Колдонулган адабияттар