Кыргыз уруусу (Казактык)
Кыргыз уруусу – (каз. Қырғыз руы) казак элинин уруусу. Орто жүзүнүн жерин мекендейт, бирок жүзгө кирбейт. Кыргыз элинин жаралышы 18-кылымга туура келет. Каркаралы облысы, Кокшетау каласында турат.

Бай кыргыз, Жаңы кыргыз, Кушчу кыргыз (Канаттуу Кыргыз), Сары кыргыз, Жүндүү кыргыз ж.б.

Чокан Валиханов Абылай хан туткун кыргыздарды Атыгайдын арасына жайгаштыргандан кийин, алар кыргыздын байыргыз, жаңыкыргыз, саруу, кушчу ата-бабалары катары Атыгайдын курамына киргендигин жазат.

Караганда облусунун Каркаралы ооданынын Темирши тоосунун этектеринде жана Актогай районунун Кызыларай, Аксоран аймактарындагы калың Каракесекте өзүн кыргыз деп атаган эл жашайт. Бул кыргыздар Абылайдын доорундагы кыргыздар эмес, казакка сиңип кеткен эски кыргыздар экенин Алкей Маргулан «Байыркы ырлар жана уламыштар» деген китебинде далилдейт. Алкей Маргулан «Манас баатыр» ырын талдап, Манас Аркага келгенде Бегазы тоонун боорунда болгонун далилдейт. Уламыш боюнча Бегазы тоонун чокусунда Манас баатырдын Аккула тулпарынын таш учу болгон. Мындан тышкары, окумуштуу Актогай аймагында жашаган Манас, Танас урууларынын ушул Манас баатырга тектештигин айтат. Актогай районунун Жидебай айыл округундагы эң байыркы тарыхый жайлардын бири – Көрпетай тоосунун этегиндеги “Отуз жети баатыр” көрүстөнү. Кийинки илимий адабияттарда «Отуз жети баатыр» деп айтылганы менен, «Отуз жети шора» деп айтуу жакшы. Алкей Маргулан жазган казактын эски уламышында Манас Аркага кырк шора менен келгени айтылат. Уламыштарда Манастан аман калган кырктын үчөө аман калган. 37 баатырдын көрүстөндөрү Корпетайдын түбүндө Манастын шериктери эмеспи? Кыргыз уруусу дегендер ошол үчөө аман калган тукуму эмеспи?

Кыргыз урууларынын дагы бир чоң тобу Акмола жана Көкшетау аймактарында отурукташкан. Бул кыргыздар менен Каркаралы, Актогай кыргыздарынын ортосунда тууганчылык жок. XVIII—XIX кылымдарда боордош эки өлкөнүн ортосунда чыр-чатактар болгон. Абылай баштаган казак аскерлери кыргыздарды артка сүрүп, туткундарды казак талааларына кул катары алып келип, Акмоло аймагына жайгаштырган. Өзүн кыргызмын деп эсептеген уруулар алардан тараган болуш керек.

Кенесары ханды өлтүргөн кыргыз манаптары казактардан өч алуудан коркуп, казак султандарына акча төлөп беришкен. Ал ортодо жүз аристократиялык жигит кул болуп калган. Алар да Көкшетау, Акмола облустарына отурукташып, казактарга сиңип кетишкен.

Белгилүү инсандар 
 Каракесек кыргыздары (Караганда облусу)
 Серик Акшумкар уулу
 Арман Каниев
 Шара Баймолдо кызы Жиенкулова (Кушчу)
 Шергазы Ахмед уулу Жиенкулов (Кушчу)
 Атыгай-Кароол Кыргыздары (Көкшетау облусу)
 Чөжө Каржообай уулу
 Алим уулу кыргыздары (Актөбө облусу)
 Динмухаммед Канат уулу Кудайбергенов

Булактар