Смерддер
Смерддер — байыркы Рустагы жана бир катар славян өлкөлөрүндөгү феодалга көз каранды дыйкандар. 

11- 16-кылымдагы маалыматтарда эскерилген. 

Кээ бир советтик тарыхчылардын пикири боюнча (Б. Д. Греков, И. И. Смирнов) алгачкы Смерддер - мамлекетке көз каранды эркин жамаатчылар; феод, мамилелердин өнүгүшү менен Смерддердин бир бөлүгү феодалга көз каранды болуп калган. 

Смерддерди өлтүргөндөр холопту өлтүргөндөй эле штраф төлөө менен жазаланган. Новгород, Псков Смерддери 14- 15-кылымда жерге коллективдүү (жамаат- таш) же өз алдынча ээ болуп, өз энчисин эркин эле бөлүп кетүүгө укуктуу болушкан. 
Бирок керт баштарынын эркиндиги чектелип, башка жакка кете алышкан змее.

Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Орусия