Тамак өнөр жайы
Тамак-аш өнөр жайы – татымал, эт, сүт жана балык өнөр жай тармактар комплекси. Бул өнөр жайга татымал-азык өнөр жай, кант, кондитердик, нан жана анын түрлөрү, ошондой эле тамеки, самын, кир жуугуч каражат, парфюмерия – косметика буюмдарын ж. б. өндүрүүчү ишканалар кирет.  

Тамак-аш өнөр жайлары толугу менен жергиликтүү айыл чарбага, жаныбарлар жана өсүмдүктөрдөн алынган продукцияга же балык уулоого көз каранды. 

Айыл чарбасы – бул кээ бир өсүмдүктөрдү өстүрүү жана үй жаныбарларын (мал чарбачылыгын) өстүрүү жолу менен тамак-аш, тоют азыктарын, була жана башка керектүү азыктарын өндүрүү процесси. Орточо алганда, адамдар керектеген тамак-аштын 83% жер үстүндөгү айыл чарбасы аркылуу өндүрүлөт. Башка азык-түлүк булактарына аквакультура жана балык уулоо кирет. Дүйнө жүзү боюнча ар бир үч адам айыл чарбасында иштейт, бирок ал дүйнөлүк ИДПнын 3% гана түзөт. 2017-жылы орто эсеп менен айыл чарбасы улуттук ИДПнын 4% түзөт. Глобалдык айыл чарба өндүрүшүнө глобалдык парник газдарынын эмиссиясынын 14 жана 28% ы туура келет, бул көбүнчө азот жер семирткичтерин жана жерди начар башкарууну сыяктуу айыл чарба тажрыйбаларынан улам, глобалдык жылуулукка эң чоң таасирин тийгизүүчү болуп саналат. 

Агрономия – бул тамак-аш, отун, була жана мелиорация үчүн өсүмдүктөрдү өндүрүү жана пайдалануу технология жөнүндөгү илим. Агрономия өсүмдүктөрдүн генетикасы, өсүмдүктөрдүн физиологиясы, метеорология жана топурак таануу тармактарындагы иштерди камтыйт. Бүгүнкү күндө агрономдор тамак-аш өндүрүү, дени сак тамак-ашты түзүү, айыл чарбасынын айлана-чөйрөгө тийгизген таасирин башкаруу жана өсүмдүктөрдөн энергия алуу сыяктуу көптөгөн маселелер менен алектенишет.  

Тамак-аш өнөр жайына төмөнкү тармактар кирет:  

Айыл чарбасы: айыл чарба өсүмдүктөрүн, мал чарбачылыгын жана деңиз азыктарын өстүрүү.  

Айыл чарба экономикасы. 

Тамак-аш азыктарын өндүрүшү:  агрохимия, айыл чарба курулушу, айыл чарба техникасы жана материалдары, үрөнчүлүк ж.б.  

Тамак-аш азыктарын кайра иштетүү: рынокко жаңы азыктарды даярдоо жана жарым даяр, даяр тамак-аш азыктарын өндүрүү. 

Маркетинг: жалпы өнүмдөрдү жылдыруу (мисалы, сүт тактасы), жаңы продуктулар, жарнама, маркетинг кампаниялары, таңгактоо, коомчулук менен байланыш ж.б.  

Дүң жана азык-түлүк бөлүштүрүү: логистика, транспорт, кампа  

Тамак-аш кызматы (катерингди камтыйт)  

Азык-түлүк, дыйкан базарлары, коомдук базарлар жана башка чекене соода  

Регламент: тамак-аш азыктарын өндүрүү жана сатуу боюнча жергиликтүү, аймактык, улуттук жана эл аралык эрежелер жана ченемдер, анын ичинде тамак-аштын сапаты, азык-түлүк коопсуздугу, азык-түлүк коопсуздугу, маркетинг/жарнак жана өнөр жай лоббисинин иш-аракеттери  

Билим берүү, адистерди даярдоо: академиялык, консультациялык, кесиптик.  

Изилдөө жана өнүктүрүү: тамак-аш илими, тамак-аш микробиологиясы, тамак-аш технологиясы, тамак-аш химиясы жана тамак-аш инженериясы. 

Финансылык кызматтар: кредит, камсыздандыруу 
 Экономика

Колдонулган адабияттар