Крым платформасы
Крым платформасы ( , ) - Украина тарабынан Крым маселесин кайрадан күн тартибине алып чыгуу, Крымдагы адам укуктарын коргоо жана жарым аралдын деоккупацияланышына көмөктөшүү үчүн эл аралык координациялоо механизми, европалык жана глобалдык коопсуздукту чыңдоо. 

2021 -жылдын 23-августунда [⇨] Киевде өткөн инаугуралдык саммитте расмий түрдө ачылган Крым платформасы туруктуу негизде иштейт, атап айтканда Киевдеги кеңсеси [⇨]   . Вице-премьер-министр Алексей Резниковдун айтымында, Крым платформасы Крым боюнча Орусия менен кызматташуунун коллегиалдуу субъекти болуп калышы керек  .

Жаралуу жана илгерилетүү тарыхы 
Эл аралык уюмдар Крымдын басып алынышын жана аннексияланышын мыйзамсыз деп таап, Орусиянын аракеттерин айыптап, Батыш өлкөлөрү оккупантка каршы экономикалык санкцияларды киргизген. ЕБ менен АКШ Орусиянын Крымдагы жана Севастополдогу аракеттерин тааныбоо саясатын ырааттуу жүргүзүүдө.

Бирок орус агрессиясынын Донбасста жайгаштырылышы менен Крым Автономдук Республикасын жана Севастополь деоккупациялоо маселеси  эл аралык саясаттын күн тартибинен дээрлик жок болду. Украинанын Тышкы иштер министрлиги бул теманы эл аралык өнөктөштөр менен саясий жана эксперттик диалогдун борборунда кармоого аракет кылууда, анткени деоккупация жолдорун талкуулоо үчүн эл аралык сүйлөшүүлөр платформасын түзүүсү зарыл.

Мындай сайттын пландарын Убактылуу оккупацияланган аймактарды реинтеграциялоо министрлиги  жарыялап, 2020-жылдын сентябрында БУУнун Башкы ассамблеясынын 75-сессиясында президент Зеленский мүчө мамлекеттерди мындай платформага кошулууга чакырган  .

Андан соң украин бийликтери жарым аралды деоккупациялоо үчүн Крым платформасына Батыш өлкөлөрүн тартуу кампаниясын өткөрдү     .
 
26-март күнү, 2021, Volodymyr Шаранин Жарлыгы "Крым Мухтар Джумхуриети убактылуу аймагында Deoccupation жана коомго багытталган кээ бир чаралар жөнүндө жана Мейн шаарына", Крым аянтчасына боюнча уюштуруу комитетин түзүү жөнүндө чечим кабыл кол коюлган [⇨] . Документке ылайык, Тышкы иштер министрлиги Украинанын Крым платформасына катышуусун координациялайт. Уюштуруучу саммитти даярдоо боюнча уюштуруу комитетинин төрагасы болуп Украинанын тышкы иштер министри Дмитрий Кулеба    .

Украинанын Президенти Владимир Зеленскийдин 2021-жылдын 24-мартындагы Жарлыгы менен бекитилген Крым Автономдук Республикасынын жана Севастополь шаарынын убактылуу оккупацияланган аймагын оккупациялоо жана реинтеграциялоо Стратегиясында негизги курал катары Крым платформасына көңүл бурулган:

Иштин багыттары, форматтары 
Тышкы иштер министри Дмитрий Кулеба Крым платформасынын сүйлөшүү платформасы үчүн күтүлгөн беш артыкчылыкты аныктады:

Крым платформасынын узак мөөнөттүү ишмердүүлүгү төмөнкү артыкчылыктуу багыттарга багытталган:

 Крымдын эл аралык-укуктук статусунун өзгөрүшүн тааныбоо боюнча эл аралык саясатты бекемдөө;
 санкциялардын эффективдүүлүгү, аларды күчөтүү жана айланып өтүүнү болтурбоо;
 адам укуктарын жана эл аралык гуманитардык укукту коргоо;
 Азов-Кара деңиз аймагында жана анын чегинен тышкары коопсуздукту камсыз кылуу, кеме жүрүү эркиндиги принцибин коргоо;
 басып алуунун терс экологиялык жана экономикалык кесепеттерин жоюу  .

Басып алынган жарым аралдагы крымдык саясий туткундардын маселесине өзгөчө көңүл бурулат  .

Платформанын төрт форматы пландалууда: президенттик, чет элдик, парламенттик жана эксперттик. Өкмөттөр аралык деңгээлде тышкы иштер министрлеринин консультациялары, артыкчылыктуу багыттар боюнча адистештирилген жумушчу топтордун координациялык жолугушуулары, конференциялар түрүндө иш алып бармакчы. Тактап айтканда, кеңири Кара деңиз аймагынын жана андан тышкаркы аймактардын коопсуздугуна арналган жыл сайын форум уюштурууга болот  .

Украина парламентинде убактылуу аннексияланган жарым аралга байланыштуу мыйзам долбоорлорунун пакетин иштеп чыгуу үчүн «Крым платформасы» фракциялар аралык парламенттик бирикмеси ( Рустем Умеров, Мустафа Джемилев, Ахтем Чийгөз, Елизавета Яско, Вадим Галайчук   .

Июнь айында Украинанын кризистик медиа борборунун басма сөз борборунда Крым платформасынын эксперттик тармагы көрсөтүлдү. Бул иш-чара өкүлдөрү катышты Крым укук коргоо тобу, украин призма, тергөө журналистика борборунун  . 6-августта Киевде Тышкы иштер министрлигинин, элчиликтердин өкүлдөрү, улуттук жана эл аралык эксперттердин катышуусунда Крым платформасы эксперттик тармагынын уюштуруу форуму өттү  .

Литва Сейминде, Латвия Сейминде жана НАТОнун Парламенттик Ассамблеясында демилгени колдоо топтору түзүлдү  . Мындан тышкары, «Крым платформасы» парламенттер аралык координациялык кеңешин  .

Долбоор ошондой эле украин кайрымдуулук бейөкмөт уюму Чыгыш Europe Foundation  .

Формат жарым арал Украинанын көзөмөлүнө кайтып келгенге чейин иштейт  .

Уюштуруу саммити 

Анын пландарынын биринчиси Киевде өтүүчү саммитте Түркия, АКШ, Канада, Улуу Британия жана Молдова тарабынан билдирилди  . Ал эми Орусияга келсек, Тышкы иштер министрлигине чейинки агрессор Крым платформасына катышууга шарт коюп : «Эгер бул аймакта Крымды суу жана электр энергиясы менен камсыздоону калыбына келтирүү, Киев жарым аралын соода жана транспорттук блокададан чыгарууну талкуулоо пландаштырылууда  . Украин тарап бул мүмкүнчүлүктү четке какты  . Кийинчерээк Орусия Киевдин Крымды кайтаруу аракетин мыйзамсыз деп атады жана Украинанын демилгесине ар кандай өлкөлөрдүн жана уюмдардын катышуусун билдирди. - Россия Федерациясынын аймактык бүтүндүгүнө тикелей кол салуу  . Ал ошондой эле платформанын ишенимдүүлүгүн төмөндөтүүгө жана кысым, шантаж жана коркутуу жолу менен ага башка мамлекеттердин катышуусуна жол бербөөгө аракет кылган. - ушул себептен саммитке чакырылгандардын тизмеси жашыруун сакталышы керек болчу    .

Бардык жагдайларга карабастан, 2021 -жылдын 23-августунда Украинанын Эгемендүүлүгүнүн 30 жылдыгынын алдындагы инаугуралдык (же инаугуралдык) саммитке 47 өлкөнүн жана уюмдардын өкүлдөрү чогулду:    
{| class="standard nocollapsible" style="text-align:center" width="100%"
!style="text-align: center; background: lightsteelblue;" width= "3%"|№
!style="text-align: center; background: lightsteelblue;" width= "20%"|Аталышы
!style="text-align: center; background: lightsteelblue;" width= "74%"|Уюмдаштыруу саммитинде өкүлчүлүктүн деңгээли
!style="text-align: center; background: lightsteelblue;" width= "3%"|Булагы
|-
!style="align: center; background: lavender;" colspan="8"|
Мамлекеттер''
|-
|1.
|
|Элчи
|
|-
|2.
|
|Европа боюнча, интеграция жана тышкы иштер федералдык министри
|
|-
|3.
|
|Парламент менен байланыштар боюнча министри
|
|-
|4.
|
|Тышкы иштер министри
|
|-
|5.
|
|Тышкы иштер министри
|
|-
|6.
|
|Европалык коцшулаш жана Америка боюнча мамлекеттик секретардын парламенттик орун басары
|
|-
|7.
|
|Президент
|
|-
|8.
|
|Элчи
|
|-
|9.
|
|Экономика жана энергетика министри
|
|-
|10.
|
|Премьер-министр
|
|-
|11.
|
|Тышкы иштер министри
|
|-
|12.
|
|Тышкы иштер, ЕБ жана кызматташтык министри
|
|-
|13.
|
|Тышкы саясат жана коопсуздук боюнча министри
|
|-
|14.
|
|Элчи
|
|-
|15.
|
|Тышкы иштер жана эл аралык кызматташтык министринин орун басары
|
|-
|16.
|
|Президент
|
|-
|17.
|
|Элчи
|
|-
|18.
|
|Элчи
|
|-
|19.
|
|Президент
|
|-
|20.
|
|Президент
|
|-
|21.
|
|Тышкы жана европалык иштер министри
|
|-
|22.
|
|Элчи
|
|-
|23.
| Молдова
|Президент
|
|-
|24.
| Нидерланд
|Тышкы иштер министри
|
|-
|25.
|
|Элчи
|
|-
|26.
|
|Тышкы иштер министрлигинин мамлекеттик секретары, тышкы иштер министринин орун басары
|
|-
|27.
|
|Президент
|
|-
|28.
|
|Коргоо министри
|
|-
|29.
|
|Премьер-министр
|
|-
|30.
| Түндүк Македония
|Тышкы иштер министри
|
|-
|31.
|
|Премьер-министр
|
|-
|32.
|
|Президент
|
|-
|33.
|
|Энергетика министри, Президенттин жеке өкүлү
|
|-
|34.
|
|Тышкы иштер министри
|
|-
|35.
|
|Президент, премьер-министр, Жогорку Раданын төрагасы, тышкы иштер министри
|
|-
|36.
|
|Тышкы соода жана экономикалык жагымдуулук боюнча министр-делегат
|
|-
|37.
|
|Президент
|
|-
|38.
|
|Премьер-министр
|
|-
|39.
|
|Тышкы иштер министри
|
|-
|40.
|
|Парламенттин сенатынын башчысы
|
|-
|41.
|
|Федералдык чогулуштун улуттук кеңешинин башчысы
|
|-
|42.
|
|Премьер-министр
|
|-
|43.
|
|Элчи
|
|-
!style="align: center; background: lavender;" colspan="8"|Эл аралык уюмдар|-
|1.
| ГУАМ
|Башкы секретарь
|
|-
|2.
| Европа Биримдиги
|Жогорку өкүл, Европа кеңешинин Президенти, Еврокомиссиянын вице-президенти
|
|-
|3.
| НАТО
|Башкы секретардын орун басары
|
|-
|4.
| Совет Европы
|Башкы секретарь
|
|}

Ошентип борбор калаадагы «Парковый» конгресс-көргөзмө борборундагы жыйынга бардык өлкөлөр катышты.<span typeof="mw:Entity" id="mwzA">&nbsp;</span>- НАТО, ЕБ жана Чоң жетиликтин мүчөлөрү , бирок Африка же Түштүк Американын бири да жок. Бириккен Улуттар Уюму да өз өкүлүн жиберген жок. Натыйжада, бул иш-чара Украина тарабынан уюштурулган ири иш-чара болуп калды  .

Иш-чарада Украинанын президенти Владимир Зеленский, Жогорку Раданын төрагасы Дмитрий Разумков, премьер-министр Денис Шмыгал, чет элдик делегациялардын башчылары, крым татар элинин лидери Мустафа Жемилев, Крым платформасынын эксперттик тармагынын өкүлү Ольга Скрипник сөз сүйлөштү.

Жогорку даражалуу чиновниктердин, саясатчылардын, чет элдик эксперттердин жана коомдук пикирдин лидерлеринин тематикалык панелдеринде Крымдын аннексиясын тааныбоо, санкциялык саясат, Азов-Кара деңиз аймагынын коопсуздугу, адам укуктары жана эл аралык гуманитардык укук, экономикалык жана экологиялык кесепеттер талкууланды. кесиптин  .

Украинанын Жогорку Радасы эл аралык уюмдарды жана чет мамлекеттерди саммиттин күнү тиешелүү резолюция кабыл алуу менен Крым платформасынын алкагында кызматташууну бекемдөөгө чакырды  .

 Декларация 

Алгачкы саммиттин жыйынтыгында катышуучу өлкөлөр жыйынтыктоочу биргелешкен декларацияны жактырышты. Документте мындай деп айтылат:

 Крымдын Россия тарабынан убактылуу оккупацияланышын тынчтык жолу менен токтотуу үчүн консультативдик жана координациялоочу формат катары Эл аралык Крым платформасын түзүү;
 Орусиянын Крымды мыйзамсыз аннексиялоосун тааныбоо саясатын улантуу,
 "эгерде Платформанын ар бир Катышуучусунун укуктук тутумунда каралса жана зарыл болгон учурда жана Россиянын аракеттери талап кылса, тиешелүү жол-жоболорго ылайык " Россияга каршы мындан аркы "саясий, дипломатиялык жана чектөөчү чараларды" киргизүүнү карап чыгуу;
 Крымдын уланып жаткан милитаризациясынан келип чыккан жаңы чакырыктарга жана гибриддик коркунучтарга каршы туруу,
 Орусияны эл аралык гуманитардык укукка ылайык оккупацияланган мамлекет катары өз милдеттенмелерин аткарууга, Орусиядан крымдыктарга карата бардык адам укуктарын бузууларды жана кыянатчылыктарды токтоосуз токтотууну жана адам укуктары жана адам укуктарын көзөмөлдөө механизмдери үчүн Крымга толук жана тоскоолдуксуз кирүүнү камсыз кылууну талап кылууга чакырат,
 убактылуу басып алуу менен байланышкан маселелерди чечүү үчүн БУУнун, Европа Кеңешинин, ЕККУнун, башка эл аралык жана аймактык уюмдардын тиешелүү механизмдерин колдонуу,
 Украинанын убактылуу оккупацияланган Крым жарым аралы менен чектеш аймактарын өнүктүрүү үчүн экономикалык, инфраструктуралык жана экологиялык долбоорлорду колдоо мүмкүнчүлүгүн карап,
 Крымдын убактылуу оккупацияланышына каршы күрөшүүдө улуттук парламенттердин ролун таануу жана Крым боюнча улуттук парламенттер арасында, ошондой эле парламенттер аралык ассамблеяларда иш-аракеттерди координациялоону колдоо.

Крым платформасынын катышуучулары убактылуу оккупацияланган Крым жана Севастополь аймактарынын Украинага кайтарылышын жана алардын автономдук статусунун калыбына келишин күтүшөт жана Россия Федерациясын Крымдын убактылуу оккупациясын токтотууга багытталган Эл аралык Крым платформасына конструктивдүү катышууга чакырышат. жарым арал.

Декларация кошулуу үчүн ачык  . Украина БУУнун өлкөлөрүн ага кошулууга чакырды  .

 Андан аркы иш 

Саммит болгон күнү анын катышуучулары Киевде жайгашкан Крым платформасынын башкы кеңсесин Вул. Липска, 2. Аппараттын милдеттеринин арасында, атап айтканда, оккупацияланган жарым аралдагы адам укуктары, экономикалык жана экологиялык абал, маданий мурастар жана башкалар боюнча күнү-түнү мониторинг жүргүзүү, Крымды оккупациялоо жана реинтеграциялоо стратегиясын илгерилетүү, маалымат берүү жана Крымдан келген украиналык жарандар менен байланыш. Аппараттын башчысы – Президенттин Крым Автономия Республикасындагы Туруктуу өкүлү Антон Корыневич  .

Украина Президентинин Крым Автономдук Республикасындагы Өкүлчүлүгүнүн структурасына 7 штаттык кызмат орундары бар Крым платформасын колдоо кызматы кирет  .

Декларацияга кол койгон өлкөлөрдө Крым платформасынын кеңселерин ачуу пландалууда  . Бул тышкы иштер министрликтеринин деңгээлинде Крым платформасынын катышуучуларынын координациялык тармагын түзүү дегенди билдирет, ал тез маалымат алмашууга, жолугушууларды уюштурууга, концепцияларды шайкеш келтирүүгө жана узак мөөнөттүү иш-чараларды баштоого көмөктөшөт. 2021-жылдын декабрына карата тармакка 36 өлкө кошулду  .

Тышкы иштер министрлиги Крым платформасынын оперативдүү механизмдерин, атап айтканда, башка өлкөлөрдө Крым платформасы үчүн жооптуу болгон контакторлордун же адамдардын (фокус пунктунун) тармагын иштеп чыгууда. Контаторлор Тышкы иштер министрликтеринин орто жана жогорку кызмат адамдары болуп саналат, алардын милдети эксперттик коомчулук тарабынан түзүлгөн маалыматты өткөрүп берүү болуп саналат. Германия аймактардын биринин теңтөрагасы болууга макул болду - жарым аралды оккупациялоону тааныбоо жөнүндө  .

 Караңыз ошондой эле 

 "Украинанын убактылуу оккупацияланган аймагындагы жарандардын укуктарын жана эркиндиктерин жана укуктук режимин камсыз кылуу жөнүндө" Украинанын мыйзамы
 Убактылуу оккупацияланган Крымды деокупациялоо жана реинтеграциялоо стратегиясы

 Эскертүүлөр 

 Крым платформасынын расмий сайты'''
 Рустем Умеров. Крым платформасы: ал кантип иштейт жана кандай жыйынтыктарды күтөт / EP, 17-август, 2021-жыл
 "Крымды басып алуу жолунда жаңы барак": Крым платформасы кантип өттү: тексттик берүү 
 Крым платформасынын саммитинин толук видеосу
 союздаштары менен жана Россиясыз. Украина Крымды дүйнөлүк күн тартибине кантип кайтармакчы / UE, 15-июль, 2021-жыл
 4 континенттен Орусияга сокку: Крым платформасынын / EP саммитинин ийгиликтери жана кемчиликтери жөнүндө негизги нерсе, 19-август, 2021-жыл
 Дмитрий Кулеба Крым платформасынын ишке кириши боюнча: Биз Крымды унутулгандан кайтардык
Pages with unreviewed translations