Кэм-Кэмжигүт
Кэм-Кэмжигүттөр (монг. Хемчигүд, Кем-Кемчакууд ) — 13-кылымдын башында Чыңгыз хандын империясынын курамына кирген орто кылымдагы уруу. Моңгол империясынын түндүгүндө жашаган токой урууларынын (хойн-ирген) курамында айтылган. Алар татар уруусу Камаши жана байыркы кыргыздар менен бирдей.

Аталышы 
Кэмжигүт - Монг. п. ч. "кемжиден", мында -ут монгол тилиндеги көптүк мүчөсү. А. А. Семёнов Жылнаамалар жыйнагынын котормосу боюнча жазган комментарийинде бул ысымды Енисейдин жогорку агымында жашаган камачи татарлары.

«Кэм-Кэмжигүт» уруусунун аталышы дарыянын жогорку агымын белгилеген кимдин атын (кем, кам) камтыйт деп болжолдонууда. кошулмасынан Енисей пайда болгон б.б. Улу-Кем (Чоң Суу) жана Кемчик (Камчик) (Төмөн Суу). рдын аты менен. Кем 17-кылымда. Енисейдин сол жээгин бойлой, ага Кем дарыясы куят, Сибирь губернаторлугунда өзгөчө Кемская волосту болгон  .

Этнонимдин башка формалары: Кам-Камжыут, Кам-Камчиут, Кем-Кемжиут, Кем-Кемжиут, Кем-Кемжиут, Кемджиут, Хи-Камжыут, Кемкемчут. Монгол тилиндеги котормосунда Ц. Сүренхорлоо этноними кимдир бирөө-кемчакуулар формасында чагылдырылган.

Тарыхы 
Кам-Кемжиут - байыркы кыргыздардын жери менен байланышта болгон аймак. Кем-кемжиут менен кыргыздардын Монгол империясынын тушундагы жерлери бир ээлик (мамлакат) болгон. Чындыгында, Кем-Кемжиуттар « Жылнаамалар жыйнагынын » котормосу боюнча комментарийде татарлар -Камаши (Камачи) менен окшоштурулган  .

Кем-Кемжиуттардын жерлери монголдордун жерлери, тайжиут уруулары жашаган Селенга дарыясы менен, ошондой эле Ангара ойдуңу менен Ибир-Сибирь чөлкөмүнүн чек араларына чейин байланышта болгон  . Чыгышта жана кытайлар арасында Ибир-Сибирь термини азыркы Сибирге туура келген түндүк-чыгыш Азиянын алыскы аймагын билдирген  .

Кем-Кемжиут аянтынын бир тарабы менен байланышта болгон Найман өлкөлөрдө. Кэм-Кэмжигүт кошуналары Баргужин-Токум уруулар: Хори, баргуттар, туматтар жана баяуттар  .

«Жылнаамалар жыйнагынын » маалыматына караганда, Кем-Кемжигүт жана Кыргыз аймактарында көптөгөн шаарлар жана айылдар болгон, көчмөндөр көп болгон. Алардын эгедерлери инал титулу болгон, урмат-сый менен атак-даңкка ээ болгондордун жалпы аты го.

«Моңголдордун жашыруун легендасында » токой уруулары 1207-жылы ( коён жылы) Жочиге баш ийгендигин билдиришкен. Жочунун сиңирген эмгегин жогору баалап, Чыңгыз хан ага кайрылып: «Сен менин уулдарымдын улуусусуң. Токой элдерин элинен, жылкысынан ажырабай басып, ден соолукта аман-эсен кайтып келгенде үйдөн чыкканга үлгүрбөй калдым. Аларды сага жарандык кылып берем».

Заманбаптуулук 
Чахарлардын ичинен Хэмчигуд уруусу белгилүү  . Монголияда Хамчиг деген жалпы ат ташуучулар белгилүү  . Шира-югурлардын курамындагы Комджук (Комджук) уругу Кем-Кемжиут уруусу менен бирдейлештирилет  .
Кыргыздар
Монгол элдер
Монголдор