Уйдун өлөт ылаңы
Уйдун өлөт ылаңы, ала өпкө (Pleuropmeumonia contagiosa borum) - уйдун тез таралуучу жугуштуу ылаңы.
 
Ылаң Африка, Азиянын көп өлкөлөрүндө, ошондой эле Австралияда көп таралган. Ылаңдаган малдын көбү (70%и) өлүп, мал чарбасына чөң зыян келтирет. Ылаң козгогучу - майда кокк, жылдызча ж. б. формадагы микроорганизмдер. Алар кургатканда, түз тийген күн нурунан, ысытканда (58-60°С) тез (1-5 с) жугушсузданат. Ылаң козгогучу шүүшүн, сийдик, сүт менен бөлүнүп чыгып, чөйрөнү булгайт. Андан таза малга жугат. Букма (жашырын) мезгили 2-4 жума. Катуу кармоочу жана өнөкөт түрлөрү бар. Ылаң катуу кармаганда өпкө жана анын былжыр челдери сезгенип, буттары шишийт, мал тоют жебейт, арыктап, сүтү азаят, чычкактайт, дене температурасы 41-42°Сге жетет, калтырайт, 2-8 күндө мал өлөт. Ылаңдын өнөкөт түрүндө мал арыктайт, жөткүрөт, оозунан ириң аралаш суюктук агат. Ылаң көпкө созулса, мал өлүмгө учурайт.

Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Ылаңдар