Фасциолез
Фасциолез  -  малдын фаециола мите курттары козгоочу «боор курт ылаңы».
 
Фасциолез  менен көбүнчө кой, эчки, уй, ал эми жылкы, эшек, чочко, төө, коён, элик, бугу ж.б. сейрек ылаңдайт. Фасциолез  адамга да жугуп, катуу ооруга дуушар кылышы мүмкүн. Малдын, көбүнчө боорунда, өт жолдорунда, сейрек өпкөдө, жүрөктө, лимфа түйүндөрүндө, уйку безинде мителик кылат. Анын өөрчүшү үчүн акыркы (а.ч. малы жана киши) жана аралык (үлүлдөр) ээси болушу керек. Жетилген фасциола көптөгөн жумуртка тууп, алар заң менен сырткы чөйрөгө чыгат. Ылаңдын букма (инкубациялык) мезгили 5-6 жума. Фасциолез  кой-эчкиде курч жана улаарып, ал эми мүйүздүү ири малда улаарып, башка жаныбарда улаарган жана тымызын (жашыруун) өтөт. Ылаң малдын дене температурасы көтөрүлөт, жүдөйт, тоют жебейт. Кээде ичи өтсө, кээде ичи катат, бир нече күндө мал тез арыктайт. Фасциолез  улаарып өткөндө ылаңдаган койлор начар оттоп, үлдүрөп калат, малдын алкымы жана төшү шишийт, жүнү үрпөйүп, жыдый баштайт. Малды лабораториялык изилдөө жана союлган малдын боорунан жетилген курт табуу менен диагноз коюлат. Кепшөөчү малды дегельминттөө үчүн гексихол (гексахлорпараксилол), ацемидофен, дертил, урсовермит (рафоксанид), фасковерм ж. б. сунуш кылынат. Алдын алуу жана күрөшүү чараларына үлүлдөрдү жоготуу, агын сууларга, булактарга, көлчүктөргө көк таштын 1:5000 өлчөмүндөгү эритмеси, аммиак селитрасы 1 га жерге 2-4 ц өлчөмүндө чачылат. Ылаңды азайтуу үчүн жайыттарды которуштуруп пайдалануу чоң мааниге ээ. Фасциолез  мал чарбасына чоң зыян келтирет.

Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Ылаңдар