Кумар оюну
Кумар оюндары – жыйынтыгы оюнга катышуучулардын аракеттерине байланыштуу эмес, кокус болуучу жана алдынала болжоого болбогон мүлк, акча утуучу оюндар. К. о-нын жыйынтыгы акчалай, же башка баалуу мүлк түрүндө аныкталат.

Россияда

Россияда, көп карталар жана эгин оюн куугунтукталган жана диний жетекчилер жана өкмөт турган белгилүү болгон, бул жетекчилерин көзөмөлдөө үчүн тапшырылган. ВОЕВОДСКИЕ заказдарынан ВОЕВОДСКОЙ кылым көрүнүп тургандай, карта жана Дан ойногондор камчы менен жазаланышкан, ал эми карталар менен данды өздөрү алып, өрттөш керек болчу.

Петр эли башында аскер адамына карта же чүкө ойноого катуу тыюу салынган (арт аскердик уставы. Мына 59; деңиз уставы, кн. ЖРТ, хл.он, 15, 19), Анан - мындай тыюу салуу баарына эле жайылтылат: акча ойноого, оюнда табылган акчанын үч эселенген айып пулунун коркунучу алдында баарына тыюу салынат (Жарлык 3127, 17 (28) - декабрь, 1717-жыл). Бул буйрук 23-жылы 1733-январда императрица Анна Иоанновнанын тушунда тастыкталган: "эч ким эч качан эч кандай оюн ойнобошу үчүн, акча үчүн да, байлык үчүн да, короолор менен айылдар жана адамдар үчүн да". Муну көзөмөлдөө милдетинен тышкары, өндүрүлгөн айыптын үчтөн бири жеткирүүчүгө ($6313) дайындалган. Булар барган сайын көбүрөөк жайылган оюнга каршы турууга үмүттөнүшкөн, бирок, албетте, курулай: бул буйрук тынымсыз кайталанган (диаграм 9380, 10714). Элизабет Петровнанын падышалыгынын аягында гана (16-июнь, 1761-жыл) мыйзамда тыюу салынган кумар оюндары менен уруксат берилген коммерциялык оюндардын ортосунда айырмачылык бар: "оюндарды асыл тектүү үйлөрдө колдонууга уруксат берилет; бир гана чоң эмес, бирок акча кичинекей суммасы үчүн эмес, утуп алуу үчүн эмес, убакыт өткөрүү үчүн гана" (, 11275).

Императрица Екатерина белектин тушунда адегенде кумар оюндарына тыюу салынгандыгы жөнүндө (еротия 11877, 12263, 12560), карта карыздарынын жараксыздыгы жана ушул негизде карыз алуучуларга акча төлөөдөн баш тартуу жөнүндө жалпы ырастоолор чыгарылган, эгерде оюнга билип туруп акча беришсе (ю 12593, 13677), ал эми "Такыбалыктын уставында" (1781-ж.): "Үй жана оюн оюндары, тамак-аш онойго кирбейт мыйзамсыздык же мыйзамдаштырууга каршы, полиция тыюу салбайт; ошол эле тыюу салынган оюнда ниетти, кандай ойнолгонун жана жагдайларды карап чыгуу. Оюнчу оюн үй-бүлөсүнүн ортосунда жана достору менен кызыктуу же эс кызмат кылат, жана оюн тыюу салынган эмес, эч кандай күнөө жок; оюнчу оюн жалгыз көнүгүү жана балык чарбасы катары кызмат кылат, же оюн кандай болгон үй, ылгабай бардык адамдар үчүн күнү-түнү ачык, ошол замат жана ушундан улам тыюу салынган келип чыгат, андан кийин изилдөө, мыйзам боюнча окутуу. Өтүнүч жана оюн боюнча карыз доо жок кылынат "(Устат. болуптур. § 67).

Айрыкча, император Александрдын башкаруусунун башында Өкмөт кумар оюндарын катуу кубалап жатат. 1801-жылы Санкт-Петербургдун аскер генерал-губернаторуна жана 1806-жылы Москванын жарлыктарына ылайык, кумар оюндары болбошу үчүн, күнөөлүүлөр сотко кайрылып, алардын ысымдары жөнүндө императордун өзүнө жеткирилиши керек болчу (ерш 19938, 22107). Екатерининдин "такыбалык Уставынын" императору Александр Середдин тушунда жүргүзүлгөн жоболор жана токтомдор "кылмыштардын алдын алуу жана бөгөт коюу жөнүндө уставга" дээрлик өзгөртүүсүз көчүрүлгөн (444-449-ст., т. 1917-жылга чейин Россия империясында болгон. Мыйзам коммерциялык оюндарды, уруксат берилген, кумар оюндарынан, тыюу салынган оюндардан айырмалаган. Мындай кумар оюндарынын эч жерде болбошун көзөмөлдөө, ошондой эле оюн-зоок үйлөрүн издөө жана алардын уюштуруучуларын жана катышуучуларын куугунтуктоо милдети аткаруу полициясынын органдарына жүктөлгөн. Полицияга тергөө учурунда эмнени ачуу керектигин айтып (оюндун түрү жана куралы, убактысы, орду, катышуучулар, оюндун максаты жана кандай ниет менен ойнолгонун түшүндүргөн жагдайлар), мыйзам полицияга этияттык менен мамиле кылууну буйруду.бекер жүгүнбөө, таарыныч жана тынчсыздануу". Москвада тотализаторлорго 1889-жылы Москва генерал-губернаторунун буйругу менен тыюу салынган.

Совет Мыйзамында жаңы экономикалык саясатка чейинки мезгилде ар кандай кумар оюндары алып-сатарлык байытуунун бир түрү катары катуу куугунтукка алынган. 24-жылдын 1917-ноябрында Петроград Аскердик-революциялык комитетинин бардык оюн-зоок клубдарын жана жайларды жабуу жөнүндө токтому чыккан. Бирок, кумар оюндарына большевиктер менен олуттуу күрөш жүргүзүлгөн эмес жана ал мыйзамсыз абалда кала берген. 1918-жылдын жазында Петроград эмгек коммунасынын комиссарлар Кеңеши М.и. Калининдин Петроград оюн-зоок жайларын легалдаштыруу жана салык салуу (кирешенин 10-30%) жөнүндө сунушун карап чыгып, четке каккан.

9-жылдын 1921-ноябрынан тартып Кыргыз ССРинин Эмгек жана Коргоо кеңеши тарабынан атайын уруксаты менен оюн-зоок клубдарынын концессиялык башталыштарында түзүлүүгө уруксат берилген, аларда "азарт эмес оюндарда" акы төлөнүүчү ойноого уруксат берилген, ошондой эле оюн карталарын сатууга уруксат берилген. 1923-жылдын аягынан баштап Петроград жумушчуларынын эс алуусун социологиялык изилдөөгө жана алар менен байланышкан терс көрүнүштөрдү аныктоого байланыштуу, шаарлардын "уктоочу райондорундагы" казинолорду, лото залдарын жана башка оюн-зоок жайларын жабуу боюнча кеңири кампания башталган, ал үчүн самогон, кокаин жана кумар оюндарына каршы атайын комиссия түзүлгөн. 1928-жылдын май айында Совнарком бардык жерде кумар оюндарына тыюу салган, ал эми Кылмыш кодексине кумар оюндарын уюштуруучуларды ири мөөнөткө түрмөгө кескен 201 берене Кошулган. Ипподромдордо кумар оюндарына жакын лотереяларга жана тотализаторлорго гана уруксат берилген, бул абал СССРдин кийинки жылдарында сакталып калган. Эң популярдуу жана массалык түрдө 1976-жылы өз ишин баштаган "Спортлото" мамлекеттик лотереясы болуп, бардык киреше спортту, анын ичинде 1980-жылы Москва олимпиадасын өткөрүүнү каржылоого жумшалган. 1940-жылдан 1973-жылга чейин спорт Ригада популярдуу болгон көпүрө катары таанылган, ал жерде эл аралык турнирлер өткөрүлгөн, бирок андан кийин көпүрөгө "коммунизм куруучусунун моралдык кодексине"туура келбейт деп тыюу салынган.

1988-жылы чет өлкөлүктөрдүн көңүлүн ачуу үчүн "Интурист" мейманканаларына 200гө жакын оюн автоматтарын орнотууга уруксат берилген. 1989-жылдын жазында Таллинде биринчи казино ачылып, августта казино Москвадагы "Савой" мейманканасында пайда болгон.

1990-жылдан баштап, СССРдин кулашы менен, казино жана оюн залдары Россияда дээрлик эч кандай чектөөсүз пайда боло баштады.

2006-жылы өлкөнүн ири шаарларынан алыс жайгашкан төрт "оюн-зоок зонасынан" башка Россиянын аймагында казино жана оюн-зоок мекемелерин уюштурууга тыюу салган мыйзам кабыл алынган. Алар төмөнкү региондор болуп калды: Алтай крайы, Краснодар крайы менен Ростов облусунун чек арасы, Калининград облусу, Приморье; 2014-жылы Крым жарым аралынын аймагында оюн-зоок зонасын уюштуруу сунушталган.

1-жылдын 2009-июлунан тартып, Орусияда Кумар расмий тыюу салынган. Ошого карабастан, оюн-зоок жайларынын бир бөлүгү "электрондук лотереялардын", интернет-кафелердин жана компьютердик клубдардын белгилери астында мыйзамсыз иштөөсүн улантууда.

Россия Федерациясынын Заманбап мыйзамдарына ылайык, кумар оюндары - "мындай макулдашуунун эки же бир нече катышуучулары өз ара же кумар оюндарынын уюштуруучусу тарабынан белгиленген эрежелер боюнча кумар оюндарынын уюштуруучусу менен түзүлгөн, утуп алуу жөнүндө тобокелдикке негизделген макулдашуу".

Көп учурда Россияда Кумар мамлекеттик лотереяларды камтыйт. Бул жалган. Лотереяда утуш байге фондунун жардамы менен өткөрүлгөнгө чейин түзүлөт. Кумар оюндарында-оюндун жүрүшүндө анын катышуучуларынын акча каражаттарынын эсебинен. Мындан тышкары, лотереялык утуш лотереялык билетте (же башка документте) көрсөтүлгөн жерде берилет. Кумар оюндары болгон учурда утуш оюн өткөрүлгөн жер боюнча берилет.

"Лотереялар жөнүндө" федералдык мыйзамга өзгөртүүлөр киргизилди, алар 1-жылдын 2014-июлунан тартып, Мамлекеттик лотереялардын иш-аракеттерин токтотуш керек.

Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты.  – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр