Хельсинки процесси
Хельсинки процесси - тынчтыкты, коопсуздукту жана кызматташтыкты камсыз кылуу принцибинде эл аралык мамилелердин европалык тутумун кайра куруу процесси.

Анын башталышы СССРдин демилгеси менен түзүлгөн Европадагы коопсуздук жана
кызматташтык боюнча кеңешмесинин жыйынтыктоочу актысында белгиленген, жыйынтыктоочу стадиясы 1975-ж. Хельсинкиде болуп өткөн. Кеңешмеге 33 европалык өлкөлөрдүн, ошондой эле АКШ жана Канаданын жетекчилери катышышкан. Эл аралык мамилелердин кыйындагандыгынын басандаган шартында жыйынтыктоочу актыга кол коюу мүмкүн болгон. Ал «кансыз согуштун» токтотулуусуна жана анын кесепеттерин жок кылууга түрткү болгон. 

Хельсинки процессинин чегиндеги көп жактуу сүйлөшүүлөр кеңири көйгөйлөрдү камтыйт: 
 Европадагы коопсуздук маселелери (мамлекеттер ортосундагы мамилелердин принциби, коопсуздуктун аскердик аспектилери); 
 экономика, илим, техника жана айлана-чөйрө жаатындагы кызматташтыктар; 
 Жер Ортолук деңиз аймагындагы коопсуздук жана кызматташтык маселелери; * гуманитардык ж.б. тармактардагы кызматташтыктар. 

Процесстин өнүгүүсүндөгү маанилүү кадам болуп 1990-ж. Европадагы коопсуздук жана кызматташтык боюнча Париж кеңешмеси эсептелет.

Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Адам укуктары
Экономика