Эсептөөчү
"'Калькулятор"' ( "счетчик") — электрондук эсептөө жагынан түзүлүшү аткаруу үчүн операциялардын үстүнөн сандар же алгебраическими формула.
Эсептөөчү (лат. "эсептегич") — сандар же алгебралык формулалар боюнча операцияларды жүргүзүү үчүн электрондук эсептөөчү түзүлүш.

Эсептөөчү абакус, логарифмдик башкаруучулар, механикалык же электромеханикалык арифмометрлер, ошондой эле математикалык таблицалар (баарынан мурда логарифмдик таблицалар) сыяктуу механикалык эсептөө шаймандарын алмаштырды.

Мүмкүнчүлүктөрүнө жана максаттуу колдонулушуна жараша эсептөөчү жөнөкөй, бухгалтердик, инженердик (илимий), финансылык болуп бөлүнөт. Айрым класстар, адатта, алдын-ала коюлган программа боюнча татаал эсептөөлөрдү жүргүзүү мүмкүнчүлүгүн берген программалануучу калькуляторлорду, ошондой эле графикалык — графиктерди түзүүнү жана көрсөтүүнү колдойт. Адистештирилген эсептегичтер жетишерлик тар чөйрөдө (каржы, курулуш ж. б.) эсептөөлөрдү жүргүзүү үчүн иштелип чыккан

Аткаруу боюнча калькуляторлор рабочий же компакт (чөнтөк) болушу мүмкүн. Жеке моделдерде жеке компьютерди, басып чыгаруучу шайманды, тышкы эс тутум модулун же башка тышкы шаймандарды туташтыруу үчүн интерфейстер бар. Заманбап персоналдык компьютерлерде, уюлдук телефондордо, КОЛДОРДО жана жада калса кол сааттарында калькулятор катары иштеген программалар болушу мүмкүн.

"Эсептөөчү" термини веб-сайттарга (мисалы, "калория калькулятору", "кийимдин өлчөмү калькулятору" ж.б.) же тиричилик техникасына (мисалы, жөнөкөй медициналык калькулятор спорттук машыктыруучуга салынышы мүмкүн) киргизилген адистештирилген программалар деп да аталат.

Этимология 
Латын сөзү ООО "эсептегич, эсептегич" этишинен келип чыккан, ал өз кезегинде "саноо, эсептөө" этишинен келип чыкканменин "шагыл" (таштар эсептөө үчүн колдонулган); ООО "акиташтын"кичирейтүүчүсү болуп саналат.

Советтер Союзунда кичинекей электрондук эсептөөчү түзүлүштү белгилөө үчүн 1974-жылы "Электроника б3-04" микрокалькулятору үчүн колдонулган "микрокалькулятор"термини колдонулган. Үстөл үстүндөгү жана микрокалькуляторлор расмий түрдө "ЭКВМ" (аббр. электрондук клавиатура эсептөө машиналары) [1]. Учурда " калькулятор "термини рабочий жана чөнтөк калькуляторлору үчүн да колдонулат, бирок ошол эле түзүлүштөргө карата" микрокалькулятор " термини да колдонулушу мүмкүн, ошондуктан бул терминдер синоним катары каралышы мүмкүн.

Калькулятор түрлөрү 
Эң жөнөкөй калькуляторлор арифметикалык эсептөөлөрдү гана жүргүзүү үчүн иштелип чыккан. Өлчөмү жана салмагы кичинекей, адатта бирден ашык эс тутуму жок жана функциялардын минималдуу саны (адатта, арифметикалык амалдар гана жана Квадраттык тамыр алуу, тескери функция, белгини өзгөртүү же пайыздарды эсептөө сыяктуу бир же эки функция). Калкыма чекит сандарынын өкүлчүлүгүн колдобойт. Эреже катары, 8-биттик жети сегменттик индикаторго ээ, берилген сандардын диапазону: 10-7 дан баштап ООО (108-1);
Инженердик (англ. "илимий калькулятор" орус калькасы кээде колдонулат): ар кандай татаалдыктагы илимий жана инженердик эсептөөлөр үчүн арналган. Илимий кызматкерлерге, инженерлерге, техникалык студенттерге жана жогорку класстын окуучуларына багытталган.
Сандарды табигый жана калкып жүрүүчү чекит форматтарында көрсөтүү менен иштөө (экинчи учурда, тартип, адатта, эки, азыраак — үч, мантисса, жок дегенде сегиз орунга ээ, ошондуктан колдоого алынган нөл эмес маанилердин максималдуу диапазону 1ден 10-999 9999 га чейин модуль боюнча 10999), көптөгөн заманбап конструкциялар жөнөкөй фракциялар менен түздөн — түз иштөөгө мүмкүндүк берет, анын ичинде алар менен иштөө, кадимки фракцияларды туура эмес жана артка, кадимки фракцияларды ондукка жана артка айландыруу.
Алгебралык логиканы ишке ашырыңыз, операциялардын артыкчылыктары жана кашаалар менен; азыраак тескери поляк жазуусу колдонулат. Элементардык функцияларды эсептөөнү колдойт. Кадимки минимум: квадрат жана Квадрат тамыр, тескери функция, ондук жана натуралдык логарифмдер жана антилогарифмдер, алдыга жана артка тригонометриялык функциялар; өнүккөн моделдер элементардык функциялардын кеңири топтомун ишке ашырат, ошондой эле статистикалык эсептөөлөрдү, чараларды бир системадан экинчисине которууну, "даража, мүнөт, секунд" системасынан бурчтардын даражанын ондук бөлүктөрүнө жана кайра айланышын, логикалык функцияларды, ар кандай сан системаларындагы иштерди, градус, радиан жана град бурчтары менен тригонометриялык эсептөөлөрдү колдоого алат. Колдоого алынган функциялардын жалпы саны бир нече жүзгө чейин болушу мүмкүн.
Эстутумдун кошумча регистрлеринин саны жок дегенде бир, бирок онго же андан көпкө жетиши мүмкүн. Көптөгөн колдоого алынган функциялардан улам, инженердик калькулятор клавиатурасында кош/үч максаттуу баскычтар бар; кээ бир моделдерде бир баскычка төрт функция жүктөлүшү мүмкүн. Эң өнүккөн моделдер сандык гана эмес, символикалык эсептөөлөрдү да колдойт.
Негизги макала: Илимий калькулятор

Бухгалтердик калькулятор-20
Бухгалтердик калькуляторлор акча каражаттары менен кесиптик арифметикалык эсептөөлөргө, башкача айтканда, бухгалтерлер жана кассирлер тарабынан колдонууга багытталган. Көбүнчө рабочий версияда чыгарылат, чоң баскычтары бар корпусу жана чоң дисплейи бар. Клавиатура кошумча түрдө акча суммаларын кыйла ыңгайлуу киргизүү үчүн баскычтарды камтышы мүмкүн ("00" жана "000" баскычтары), инженердик эсептегичтерге караганда көбүрөөк колдоого алынат, белгилердин саны (индикатор 12-15 цифрага чейин батат), бөлчөк бөлүгүнүн разряддарынын белгиленген саны менен иштөө режими жана автоматтык тегеректөө). Адатта, эс тутумдун бирден эки регистрине ээ эмес, бирок регистрге жазуу жана пайыздарды эсептөө менен арифметикалык операцияларды колдойт. Адатта, клавиатурада кош/үч максаттуу баскычтар жок. Кээ бир моделдер арифметикалык логиканы ишке ашырат: кошуу жана кемитүү амалдары Сан киргизилгенден кийин басылат, бирок көбөйтүү жана бөлүү функциялары кадимки формада жасалат.
Кошумча, атайын "бухгалтердик эсеп" функциялары көп учурда колдоого алынат.

Ошондой эле караңыз  

 Арифмометр
 Кассалык аппарат
 Еггогология
 Программалануучу калькулятор
 Чөнтөк персоналдык компьютер
 Советтик эсептегичтердин тизмеси
 Жети сегменттик көрсөткүч