Кайыпчынын Кара-Тоосу
Кайыпчынын Кара-Тоосу. Кайыпчынын Кара-Үңкүр — топоним. "Манас" эпосунда Кайып колдогон сыйкырдуу жай, ашына кыйындык түшкө каармандар жашынып жан багат. Көзкамандардан ууланган Манасты Каныкей ала качып барып багат. Каныке Абыке, Көбөштөн Букарга качып баратканда корголойт, жоодон жараланган башка каармандар да ага барып жашынганы айтылат. Мисалы, эпосто Кыястан жараланган Семетейди:

Перизада Көкмончок, 

Берен катын Чүрөктүн

Бейбактын жакын снңдисн,

Кайыпчынын тоосуна

Ала качып кетиптир (Саякбай Каралаев, “Семетей”, 2. 320) делет.

Хакас, Алтай элдеринин эпосторунда да каармандар аскадагы үңкүргө кирип жоодон кутулганы, калканч тапканы салттык мотив. Кыргыздын кенже баатырдык эпосу “Жаныш, Байышта” Байышты да асканын үңкүрүнө жашырып койгондугу айтылат.

Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440 б. ISBN -5-89750-013-4
Манас эпосу