Staropólšćina
Staropólšćina jo pomjenjenje pólskeje rěcy w staropólskej dobje, kótaraž jo trała wót IX. do XVI. stolěśa. W zachopjeńkach staropólskeje doby su se pokazali prědne rozdźěle mjazy jadnotliwymi pódwjacornosłowjańskimi rěcami, wósebnje mjazy česko-słowakskeju a lechiskeju kupku (pólšćina, kašubšćina, pomorjanšćina, połobšćina).

Pó dupjenju Pólskeje w lěśe 966 jo wjele póžyconkow z łatyńšćiny do staropólšćiny pśišło (pak pśez pósrědnjenje češćiny, ako wětšyna nabóžninskeje terminologije, pak njepósrědnje w pózdźejšem casu) na pś. ańjoł → janžel wót łat. angelus)

Gramatika 
W XIV. - XV. stolěśu zgubujotej se wót starosłowjańšćiny zderbnjonej casa zachadnosći aorist a imperfekt, kótarejž hyšći w swětokśicnych prjatkowanjach. Wót XV. stolěśa zgubujo se w stronach pólskego kralojstwa dual (w Górnej Šlazyńskej jo wón až do źinsajšnego pśetrał). Charakteristiskej pśiznamjeni stej byłej teke relatiwnej pronomena jąż (kótaruž), jegoż (wó což, wó kogož), kótarejž wustupujotej w Bogurodzicy a źinsa se wěcej njewužywatej.

Wugrono 
W běgu stolěśow jo staropólske wugrono pódlažało wjele modifikacijam. Eksistěruju někotare rozdźěle w pśirownowanju ze źinsajšnym nowopólskim wugronom:
 pismik ł jo se wugronił ako t. p. "jawišćowe l" (ɫ).
 pismik ą jo se cytał ako "nazalne a" (ã), togodla teke źinsajšny pšawopis  (pisanje "a" z ogonkom).
 Jo eksistěrował teke zjaw wokaloweje dłujkosći, wokale su měli dwě warianśe wugrona – dłujku abo krotku (dłujke o – ó – jo pśejšło do źinsajšnego u).

Pisanje 

Śěžkosć, na kótaruž srjejźowěkowe pisarje, kótarež su wopytali rěc skodificěrowaś, su starcyli, jo było njepśiměrjenje łatyńskego alfabeta do někotarych zukow pólskeje rěcy, na pśikład cz, sz. Z teje pśicyny jo se staropólska rěc rědko zapisała a njejo měła standardny pšawopis. Jaden pismik jo mógł někotare zuki pódawaś – na pś. s jo se cytało ako s, sz abo ś. Pisanje słowow jo se makało pśisamem dopołnje z pšawopisom  łatyńšćiny, na pś. Bichek – Byczek, Gneuos – Gniewosz a p. Prědna zapisana staropólska sada, wó kótarejž wěmy, jo se zapisała wokoło  lěta 1270 w Šlazyńskej w t. p. Henrykowskich knigłach: Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai (originalne zněnje: "Daj, uć ja pobrusza, a ti pocziwaj" – źinsajšna pólšćina: "Daj, niech ja pomielę, a ty odpoczywaj" abo "Pozwól, że ja będę mełł, a ty odpocznij").

Prědne naraźenje zjadnośenja pšawopisa jo pśednjasł Jakub Parkoszowic, profesor Krakowskeje akademije. Reforma jo wobstojała w zawjeźenju rožkatych a kulowatych pismikow za rozeznawanje twardych a měkich konsonantow a zasejpódawanje wokaloweje dłujkosći pśez dwójne pisanje wokalow, na pś aa – /a:/. Ale naraźenje Parkoszowica njejo se pśiwzeło, a jogo teoretiske koncepcije njejsu se wót nikogo pókšacowali.

Pśikład 
 Zawjeźenje do „Legendy wó swětem Aleksandrje”, pśestajoneje do pólskeje rěcy w XV. stolěśu:
 Ach, Królu wieliki nasz
 Coż Ci dzieją Maszyjasz,
 Przydaj rozumu k mej rzeczy,
 Me sierce bostwem obleczy,
 Raczy mię mych grzechów pozbawić
 Bych mógł o Twych świętych prawić.

Bibliografija 
 Zenon Klemensiewicz – Historia Języka Polskiego, Warszawa 1974, wyd. PWN (pólski)

Pśispomnjeśa 

Pólšćina