2005


Tšojenja

We Łužycy 
 Załoženje Serbskeje ludoweje strony w Dolnej Łužycy.
 14.–17. julija: VI. mjazynarodny folklorny festiwal „Łužica“ wótměwa se w Budyšynje, Hochozy a Chrósćicach.
 Załoženje serbskeje metaloweje kupki Widła
 Zagmejnowanje Stróže a Wulkich Ždźarow do Rakec

Hynźi 
 14. januara: Pśizemjenje europskeje swětnišćoweje sondy Huygens na Saturnowem mjasecu Titan.
 19. apryla: Pó smjerśi bamža Jana Pawoła II. bu kardinal Joseph Ratzinger wót konklawje za nowego bamža wuzwólony.
 25. apryla: Socialdemokrat Jiří Paroubek sta se z nowym ministaŕskim prezidentom Českeje.
 10. maja: W Barlinju wuswěśijo se pomnik za zamordowanych Žydow Europy.
 25. junija: W Iranje dobydnjo Teheranski šołta Mahmud Ahmadinedźad prezidentske wólby.
 29./30. awgusta: Wichor Katrina nacyni wjelike škódy na pódpołdnju Zjadnośonych statow. Wjeliki źěl města New Orleans bu pówóźony.
 18. septembra: Pśedcasne wólby k 16. nimskemu zwězkowemu sejmoju: SPD a Zwězk 90/Zeleni pód kanclarjom Gerhardom Schröderom zgubiju wětšynu w sejmje; z nejmócnjejšej frakciju sta se CDU/CSU. Mimo togo zaśěgnjotej Lěwica a FDP do parlamenta.
 30. oktobra: Wěcej ako 60 lět pó znicenju w drugej swětowej wójnje bu nowonatwarjona cerkwja našeje Kněnje w Drježdźanach swětocnje wuswěśona.
 22. nowembra: Nimski zwězkowy sejm wóli Angelu Merkel za prědnu zwězkowu kanclarku w nimskich stawiznach. 
 Załoženje internetoweje strony YouTube

Narodniny 
 15. oktobra: Christian z Dańskeje – dański tronowy naslědnik

Wumrěće 
 9. januara: Antonín Klimek – česki stawiznaŕ (* 1937)
 14. januara: Rudolph Moshammer – nimski twóriśel mody (* 1940)
 17. januara: Zhao Ziyang – chinski reformowy politikaŕ (* 1919)
 20. januara: Per Borten – něgajšny norwegski ministaŕski prezident (* 1913)
 29. januara: Ephraim Kishon – israelski satirikaŕ a awtor (* 1924)
 2. februara: Max Schmeling – nimski boksaŕ (* 1905)
 3. februara: Surab Šwania – georgiski premier (* 1963)
 5. februara: Gnassingbé Eyadéma – togoski statny prezident (* 1935)
 10. februara: Arthur Miller – US-ameriski spisowaśel (* 1915)
 13. februara: Fritz Deumlich – nimski geodet (* 1923)
 8. měrca: Brigitte Mira – nimska grajaŕka, kabaretistka a šansonowa spiwaŕka (* 1910)
 26. měrca: James Callaghan – britiski politikaŕ a něgajšny premier (* 1912)
 1. apryla: Harald Juhnke – nimski filmowy grajaŕ, spiwaŕ a synchronowy rěcnik (* 1929)
 2. apryla: Jan Pawoł II. – romsko-katolski bamž (* 1920)
 5. apryla: Saul Bellow – US-ameriski spisowaśel (* 1915)
 6. apryla: Rainier III. – wjerch wót Monaco (* 1923)
 7. apryla: Max von der Grün – nimski spisowaśel (* 1926)
 24. apryla: Ezer Weizmann – israelski politikaŕ a prezident (* 1924)
 26. apryla: Maria Schell – awstrisko-šwicaŕska filmowa grajaŕka (* 1926)
 2. maja: Wee Kim Wee – singapurski statny prezident (* 1915)
 6. maja: Gerat Hendrich – serbski wucabnik, kulturnik a publicist, Maćicar (* 1932)
 6. maja: Joe Grant – US-ameriski comicowy kreslaŕ (* 1908)
 11. maja: Jurij Bětnar – serbski wucabnik a kulturnik (* 1922)
 17. julija: Edward Heath – britiski premier (* 1916)
 31. julija: Wim Duisenberg – nižozemski ekonom a politikaŕ, prědny prezident Europskeje centralneje banki (* 1935)
 1. awgusta: Fahd bin Abdul Aziz al Saud – kral Saudi-Arabskeje (* 1923)
 6. awgusta: Robin Cook – britiski politikaŕ a wenkowny ministaŕ (* 1946)
 6. awgusta: Ibrahim Ferrer – kubański spiwaŕ kupki Buena Vista Social Club (* 1927)
 28. awgusta: Hans Clarin – nimski filmowy grajaŕ a synchronowy rěcnik (* 1929)
 3. septembra: Ekkehard Schall – nimski źiwadłownik a filmowy grajaŕ (* 1930)
 10. septembra: Erich Kuby – nimski žurnalist a spisowaśel (* 1910)
 20. septembra: Simon Wiesenthal – awstriski architekt, publicist, spisowaśel a přežiwjenc Holocausta (* 1908)
 24. oktobra: Rosa Parks – US-ameriska wójowaŕka wó bergaŕske pšawa (* 1913)
 3. nowembra: Aenne Burda – nimska nakładnica (* 1909)
 16. nowembra: Henry Taube – US-ameriski chemikaŕ, nosaŕ Nobelowego myta (* 1915)
 25. nowembra: George Best – pódpołnocnoirski kopaŕ (* 1946)
 27. nowembra: Franz Schönhuber – nimski pšawicaŕski politikaŕ, žurnalist a awtor (* 1923)
 10. decembra: Gyula Trebitsch – nimsko-hungorski filmowy producent (* 1914)

Myta 
 Nobelowe myto
 za fyziku: Theodor Hänsch, John Hall, Roy Glauber
 za chemiju: Yves Chauvin, Richard Schrock, Robert Grubbs
 za medicinu: Barry Marshall, Robin Warren
 za literaturu: Harold Pinter
 Měrowe Nobelowe Myto: Mohammed el-Baradei (Mjazynarodne atomoenergijowe zastojnstwo)
 za góspodaŕske wědomnosći: Robert Aumann, Thomas Schelling
 Myto Ćišinskego: Pětš Janaš (głowne myto) a Tanja Donatec (spěchowańske myto)

Wótkaz 

 
Lěto (21. lětstotk)