Personal protective equipment
Maŋ gubu Nɛma nyɛla neen’ shɛŋa kamani maŋ gubu chinchini, zupiligu, niŋkpara bee neen’shɛŋa din kuli pahi pahi ka di mali li m bɔri tiliginsim n-tiri ŋun zaŋdili n-kuri o bukaata ka chenche sarati bee dɔr'loorili. Barina shɛŋa maŋ gubu nɛma ni taɣiri ka chɛri ŋun mali ŋa n kuri o bukaata shɛŋa n nyɛ niŋgbuna chuuta din yi polo, din dalim niɣilimbuɣum, din dalim tulim, din dalim tima, din dalim ʒim (nama) n-ti tabili din dalim pɔhim zuɣu. Maŋ gubu nɛma ni tooi ye m-bo gubu tuma shee n-ti tabili alaafee bomma zuɣu, lala n lahi nyɛli diɛma ni yiɣijam shee n ti pahi deenshɛŋa din kuli nyamdi ka kpaŋsiri biɛhigu diɛmbu shee. Maŋ gubu binyarigu zami n-ti daliyanima din be ʒileli ni kadi yarili m bɔri gubu ka che barinanima ka maŋ gubu nɛma mi za n-ti nɛma kotomsi kamani taanchiya, nu taɣira, nin’ pɔbira n-ti tabili din pahi pahi. Maŋ gubu daliya biɛhigu tooi chɛni n ti ŋmanila so ka nyaɣi daliya shɛŋa bɛ ni yari n-kpiɛri luɣ’ shɛŋa din gahim ka je daɣiri. 

Daliri din be maŋ gubu nɛma zaŋ ku bukaata nyɛmi ni di baligi barina tumtumda zuɣu diyi niŋ ka tabiibi baŋsim mini tumtumdi kpamba ni maali yiko shiɛli ni bɛ zaŋ gu tumtumda ŋɔ bi tooi niŋ tabata ni di gu o m paai paari shiɛli din simdi ni haŋkali dee. Maŋ gubu nɛma nyɛla bin'bɔrigu luɣu shiɛli barina ni be. Maŋ gubu nɛma maali gbariginsim shɛli din nya nin-mohi dini ka di nyɛla kadama di ka yiko shɛli dinni taɣi barina ni didi niŋ ka lala ŋɔ nyɛla dinni tooi n lee chuuta n zaŋ ti tumtumda ka che barina gubu di yi niŋ ka maŋ gubu nɛma ŋɔ zaɣisi tumbu.

Maŋ gubu neeni kam tooi zaani baarichi ŋun mali ŋa n tumdi tuma mini o tuma ni sunsuuni. Lala ŋɔ ni tooi kpuri futiina n-ti ŋun ye maŋ gubu nɛma n ni tooi che ka o ku tooi tum tuma ka lahi bo nye nyɔnigu n ti o. Lala dalirinima ŋɔ zaa nyɛla din ni tooi che ka ŋun maali maŋ gubu nɛma n kuri bukaata bɛ tooi zaŋ li n niŋ o maŋni dede kamani dini di tu shɛm ka lala ŋɔ nyɛla din zaŋ ni ba n tamidi chuuta so-lɔɣu zuɣu dinni tooi che ka bɛ nya dansi, m kɔŋ alaafee bee diyi ti dii kɔŋ tim zaa, bɛ ni tooi kɔŋ bɛ nyɛviya. Sala bɛri-suŋ sodoligu zaŋ tum tuma viɛn-yɛla nyɛla dinni tooi baligi baarichi nima la zanibu din yɛn tabi sɔŋ n baligi tuma tumbu shee barina nima ka kpaŋsi alaafee ka di nyɛla maŋ gubu nɛma yɛbu viɛn-yɛla zuɣu.

Taarihi 
Kurinbunni ha, maŋ gubu nɛma kamani gbaɣino, namda nima, nu-suriti daa nyɛla din kuli jandi la dinni gu ka taɣi ŋun-yɛli ka chɛ niŋgbuna daŋ nyɛbu. Dɔɣite shɛba ban daa tibiri dɔri shɛli din daa doli bɛn-nɛma n gbahiri niraba la yuun kobishinu ni chenji din garila gba daa yɛrila maŋ gubu nɛma din daa nyɛ din limsiri ba hali n siɣiri bɛ naba ni, ka daa lahi pilini zupiliti, niŋkpariti, nusuriti ni namdanima dinni guba ka chɛ dɔri bɛnbira kɔbbu bari nima tibibu shee. Lala nɛma ŋɔ daa nyɛla bɛni daa zaŋ neen timsa n-she shali ka naanyi chilinli ka di daa bi deeri kɔm.

Nini pɔbirigu din nahin gbana daa ŋmani nooŋa noli ka bɛ daa kuli dihi li naɣichinsi ni ti puma din daa kuli maali nyɔm nyaɣisa, mɔri din daa nyɛ tima ni bin yara din daa kuli maali kamshi domini di gu ka taɣi nyɔm-biɛɣu wuligibu di ni daa niŋ ka bɛ dihi tabili kurinbunni ha ka dama lala nyɔm'biɛɣu ŋɔ daa wuligiri doro pɔhim zuɣu la. Tɔ ʒaamani ŋɔ, tabiibi maŋ gubu nɛma nyɛla di ni saɣi n ti shɛli naŋ gbani yini ka dama di pili-mi ni chinchini nini pɔbira ka di nyɛla Wu Lien-te n nya ŋun wuligi di zaŋ ku bukaata yuuni 1910-11 di ni daa niŋ ka dɔr' libigirili din yuli daa booni Manchurian Pneumonic Plague daa luna, tɔ amaa silimiin dɔɣitenima daa dii ka dihi tabili ni achiika ka dama nin' pɔbira maa daa nyɛla dinni tooi gu ka taɣi lala doro maa wuligibu.

Di balibu

Kundivihira 
E-Class