Vaccine
Vaccine nyɛla ti' shɛli bɛ ni mali ni di kpaŋsi ningbina ni tɔb' bihi ka che dɔribimbir' shɛli din looira. Vaccine tooi zooimi ka mali namsim shɛli din ŋmani binneembihi shɛba ban tahiri doro maa na. Di tooi zooi ka di nyɛla lala dɔribimbirili maa zaɣi gbariŋ bee di zaɣi kpiŋ puuni ka bɛ nam li. Lala namsim ŋɔ kpirisirila ningbina ka di yuli nya di barina tali, ka ku li, ka lahi baŋ ka ku dɔribimbirili kam din ŋmani lala namsim maa, din dee yi ti niŋ ka di kpena ningbina maa ni na. Vaccine ni tooi nyɛ "prophylactic" (ni di gu ka chɛ dɔribimbirili bee m-baligi di barinatali yaa din dee yi ti niŋ ka di yen kpɛma ningbina ni) bee din nyɛ "therapeutic" (ni di tuhi dɔribimbirili din pun kpɛna nir' ningbina ni, kamani "cancer" doro).

Vaksin tibu ka bi booni "vaccination". "Vaccination" ŋɔ n-nyɛ sokam ni dihi tabili ni di taɣiri salinim ka chɛri dor' shɛŋa din looira; kaman Gbaŋkɔɣu, Titanɔs, ni din pahipahi ka daa pɔ ni dini naai andunia zaa.

Vaksin nim kaman kɔhinpɛligu dini la, HPV vaksin ni gingaɣifiinsi vaksin pun faai dunia zaa bahi yuma kaʒe. Andunia laɣingu din yuli booni World Health Organization (WHO) yaliya ni vaksin nim beni n-tibiri doriti dabamdabam din kalinli paai bin pishi-anu.

Edward Jenner nim n-daa kuri Vaksin mini Vaksineshin bachim ŋɔ ka di yila bachi shɛli bini booni Variolae vaccinae (Nahu kandaba). Yuuni 1798 ka Edward daa sabi vaksin yuli n yihili pɔlo. Yuuni 1881 ka Louis Pasteur daa yali ni di tu ka tim kam din mali ni di tuhi dotti yuya yipa booni Vaksin din yan lԑbi jilima ni tibigibu n-zaŋ ti Jenner gba.

Kundivihira 

Alaafee
COVID-19 doro
Coronavirus