Fernando Vallejo
‘S e sgrìobhadair agus stiùiriche film à Coloimbia a th’ ann am Fernando Vallejo Rendón (Medellín, 24 an Dàmhair 1942), ged a tha cead-siubhail meagsaganach aige a-nis. Tha Vallejo air mòran dhuais fhaighinn – nam measg an duais Rómulo Gallegos agus an duais FIL – agus ‘s e neach-dùbhlain na h-eaglaise caitligich,  poileataigs ann an Coloimbia, moraltachd-brèige, fiosgaig, agus foirmeileachdan a th’ ann cuideachd. Tha e an gu math aghaidh an t-seann cheann-suidhe Álvaro  Uribe Vélez. Ann an 2007 nochd dà nobhail a sgrìobh e - El desbarrancadero agus La Virgen de los sicarios- ann an liosta nan leabhraichean na b’ fheàrr air an sgrìobhadh sa Spàinntis às na làithean siud. ‘S e neo-dhiadhaire a th’ann.

Beatha 
‘S ann le teaghlach dhe seachdnar duine-cloinne a bhuineas Vallejo. Rugadh agus thogadh ann an Medellín e agus bha athair, Aníbal Vallejo Álvarez,  na mhinistear sa Phàrtaidh Tòraidh Choloimbia. ‘S fìor thoil le Vallejo ceòl clasaigeach, gu seachd-àraidh Mozart, Chopin, Gluck agus Strauss agus tha e na  shàr chluicheadair piàna cuideachd. An dèidh bliadhna san Dàimh Feallsanachd Oilthigh Nàiseanta Coloimbia ann am Bogotá, thug e ceum ann am  Bith-eòlas san Oilthigh Javeriana. Chaidh e dhan Roinn Eòrpa far a dh'ionnsaich e mu fhilmichean aig Cinecittá san Eadailt. Air 25 an Gearran 1971 ghluais Vallejo gu  Meagsago, far a sgrìobh e a h-uile càil a bh’ aige ri sgrìobhadh. Bhon latha ud sin, chan eil e air tilleadh idir gu Coloimbia ri fuireach ann. Anns An t-Sultain 2009 thug Oilthigh Nàiseanta Colombia dotaireachd honoris causa dha Vallejo, ged a bha dàil ann mus d’fhuair e i, air sàilleabh cho connspaideach ‘s a tha a chuid obrach. Ann an 2007 dhiùlt e a nàiseantachd Choloimbia, leis gu robh e gu math an aghaidh na bha a’ tachairt ann am poileataigs na dùthcha aige. A dh’aindeoin sin, thuirt e gum bàsachadh e ann an Coloimbia, san taigh anns an do rugadh e. Ann an 2012 thagh luchd-leughaidh an iris Foreign Policy e  dhan liosta nan deichnear innleachdach nas cudromaiche ann an Aimearaga-Laideannach .

Na sgrìobhadair 

Tha Vallejo uabhasach ainmeil air feadh na cruinne air sàilleabh nan nobhailean a sgrìobh e, ach tha e air trì leabhraichean làn aistean, dà sgeul-beatha mu bhàrdachd agus gràmair litreachais fhoillseachadh cuideachd. Aig an toiseach tòisichidh rinn e tòrr ann an saoghal nam film ann am Meagsago.

Tha còig leabhraichean fèin-eachdraidheil aige, ann an sreath air a bheil  El río del tiempo (Abhainn Thìm) mar a leanas: Los días azules (1985), a sheallas beatha òg an sgrìobhadair, an dà chuid ann an oighreachd  Santa Anita. A bhuineadh dha sheanair agus ann an sgìre Boston (Medellín); El fuego secreto (1987),  far a chithear an deugair ann an saoghal nan drogaichean agus co-sheòrsachd ann am Medellín agus Bogotá; Los caminos a Roma (1988) agus Años de indulgencia (1989) mu na rinn e thall san Roinn Eòrpa, gu h-àraidh san Ròimh agus ann an Eabhraig Nuadh; Entre fantasmas (1993) mu na bliadhnachan a tha air a chur seachad ann am Meagsago, bho 1971.

Sgrìobh Vallejo sgeul-beatha a’ bhàird Miguel Ángel Osorio, à Antioquia, a bha na b’ ainmeil fon fhar-ainm Porfirio Barba Jacob.  B’ e El mensajero (1987) an t-ainm a thug e air leabhar seo, a dh’fhoillsich e an dèidh còrr is deich bliadhna  ag obair air a’ phròiseict air feadh Choloimbia, Aimearaga Mheadhanach  agus Meagsago. Ann an 1994 dh’fhoillsich e leabhar sònraichte nach bhuineadh dhan sreath mun bheatha fhèin,  air an robh La Virgen de los sicarios, mu ainneart agus reic drogaichean  ann am Medellín. Rinn Barbet Schroeder film dheth.

Bhuannaich El desbarrancadero an Duais chliùiteach Rómulo Gallegos ann an 2003. Rinn Vallejo dealbh-chunntas air euslaint agus air bàs a bhràthar Darío ann an dòigh gu math làidir, a’ toirt dhuinn beachdan air cuspairean mar euslaint (gu h-àraidh AIDS), trioblaid san teaghlach, ainneart agus an Eaglais Chaitligeach mar dhuilgheadas sòisealta. 

Ann an La rambla paralela (2002) tha corp a’ gluasad air feadh Bharcelona, fo bhuaidh breug-shealladh agus air a thachdadh leis an teas. Tha guth an neach-aithris air a bhreisleachadh eadar Medellín agus Meagsago, agus bha am film loma-làn  rosg  dàsanach, cianalach, is na làithean a dh’fhalbh, na làithean ri teachd agus an latha an-diugh a’ tighinn ri chèile.

Ann am Mi hermano el alcalde (2004) – sgrìobh e nobhail air a bhrosnachadh tro eisimpleir a bhràthar Carlos, a bha na phrobhaist ann an  Támesis, Antioquia.  ‘S e dealbh ìoranta ach fèiseil a th’ ann mu dhòighean-taghaidh ann an Aimearaga a Deas: geallaidhean nach gabh a dhèanamh, bhòtaichean air an ceannachd, luchd-bhòtaidh nan tannasg agus caraidean-fàbharachd.  An dèidh shabaid dhoirbh gu bhith onaireach, thèid e  a thaghadh mar phrobhaist agus tha e gu math soirbheachail, ged a tha  iomadh duilgheadas laghail agus eaconomach aige fad an t-siubhail.

A thaobh fhilmichean, sgrìobh agus chuir e air dòigh dhà fhilm ann am Meagsago mu dheidhinn ainneart thall ann an Coloimbia fhèin: Crónica roja (1977) agus En la tormenta (1980). B’ e La derrota (1984), a sgrìobh e ann an co-bhann le Kado Kostzer, am film mu dheireadh a rinn e mar riochdaire. 

Ann an 1985 dh’fhoillsich Procultura  Poesía completale Vallejo, mun Bhàrd Porfirio Barba Jacob. An ceann deich bliadhna de rannsachaidhean dh’fhoillsich iad leabhar mòr eile le Vallejo mu bhàrd cudromach eile à Coloimbia: José Asunción Silva; b’ e sgeul-beatha a bh’ ann air an robh,  Almas en pena, chapolas negras, mu na duilgheadasan a  bh’ aig Silva a thaobh airgead agus ciamar a bha am beatha nan ealadair ann am Bogotá aig deireadh an 19mh Linn. Thug an leabhar seo piseach air leabhraichean sgeòil-bheatha air fad.

‘S ann an an Coloimbia fhèin far a shuidheas e a’ mhòr-chuid dhe chuid obrach agus ‘s e ainneart,  co-sheòrsachd,  òigeachd, drogaichean,  bàs agus beathaichean a th’ ann na cuspairean a nochdas ann mar as trice.

Tha ùidh aig Vallejo air aistean cuideachd: ann an 1983, dh’fhoillsich FCE Logoi: una gramática del lenguaje literario ann am Meagsago. B’ e pròiseact rannsachaidh àrd-mhiannach  mu sgrìobhadh litreachail a bh’ ann, anns an do sheall e gu dlùth air cànan, cleachdadh-cànain agus cnapan-starra; ann an La tautología darwinista (1998) dh’fheuch e a dhol às àicheadh na sgrìobh Darwin a thaobh taghadh nàdarra agus freagarrachadh èabhlaideach. Ghabh e ri na sgrìobh Darwin ann am bitheantas, ged a bha Vallejo dhen bheachd gur e dìreach atharraidhean tuaireamach aig ìre ann an ADN a bha an lùib, às aonais eadar-ghabhail neo buaidh an àrainneachd neo càil sam bith eile.

‘S e lèirsinn dhubh bhrònach dhoirbh stràiceil dhen t-saoghal a bheir Vallejo dhuinn, rud a bhriseas ìomhaighean. ‘S ann ann an dòigh gu math searbh beòthail a sgrìobhas e agus thathar dhen bheachd gu bheil a chuid obrach aig sàr àrd ìre ann an litreachas na dùthcha. Ann an aiste eile, Manualito de imposturología física (2005), thug e dhuinn argamaid aoireil mu theòiridhean ann am fiosaigs; dh’fhàg Vallejo air luchd-fiosgaigs, a’ cantainn gu robh iad ri foill, agus chruthaich ainm ùr air a shon: 'imposturología'. Fhuair an leabhar mòran chàinidhean bho eòlaichean.

Ann an 2007 dh’fhoillsich e La puta de Babilonia, seòrsa dhe aiste eachdraidheil, fhada riamalagach, anns a bheir Vallejo dubh-chàineadh air Crìosdaidheachd agus air an Eaglais Chaitligeach. Thuirt e fhèin gur e giorradan eucoir na Bhatacain a th’ ann. Anns a’ chiad dol a-mach b’ e Santillana, a bhuineas do Grupo Prisa, a dh’fhoillsicheadh e, ach dh’iarr iad air Vallejo càinidhean an aghaigh Ioslaim a dhubhadh às, air sàilleabh gu robh an t-eagal orra a thaobh aicheamhail. Dhiùlt Vallejo sin a dhèanamh agus, aig a’ cheann thall, ‘s e  Planeta a dh’fhoillsich an leabhar slàn.<ref>[http://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-2665460  El Tiempo]</ref>

Ann an 2011 thug Fèis Eadar-nàiseanta nan Leabhar ann an Guadalajara dha duais eile: an duais FIL, o chionns gur e sgrìobhadair “a  sheallas a chuid fhaireachdainnean tro ghuth an ealadair, a’ toirt fìreachd agus saoghal neònach a’ mhic-mheanma ri chèile”.  'S e deagh eisimpleir an traidisein luinneach Antioquianach a th’ ann am Fernando Vallejo, dìreach mar Bharba-Jacob agus Fernando González Ochoa a bh’ ann roimhe.  Tha e cho bàidheil ri beathaichean agus tha e ag iomairt air an son.

 Obair 
Nobhailean
 Los días azules (Na Làithean Liath), Santillana, 1985
 El fuego secreto (An Teine Dìomhair), Santillana, 1987
 Los caminos a Roma (Slighean dhan Ròimh), Santillana, 1988
 Años de indulgencia (Bliadhnachan Loghnaidh),  Santillana, 1989
 Entre fantasmas (Eadar Tannasgan), Alfaguara, 1993
 La Virgen de los sicarios (Òigh nam Murtair), Alfaguara,  1994
 El desbarrancadero (An t-Ionad Tìreachaidh), Alfaguara, 2001
 La rambla paralela (An Casan Co-shìnte), Alfaguara, 2002
 Mi hermano el alcalde (Mo bhràthair am Pròbhaist), Alfaguara, 2004
 El don de la vida (Gibht a’ Bheatha), Alfaguara, 2010
 Casablanca la bella(Casablanca Àlainn),  Alfaguara, 2013
 ¡Llegaron! (Ràing iad!), Alfaguara, 2015

Sgeul-beatha
 Barba Jacob: el mensajero (Barba Jacob, an Teachdair), mun Bhàrd Porfirio Barba-Jacob,  Séptimo Círculo, 1984
 El mensajero (An Teachdair), Planeta, 1991 (An t-aon rud ann an dreach nobhail)
 Almas en pena, chapolas negras (Anman ann am Pian, Dealanan-dè Dubha), mun Bhàrd José Asunción Silva, Santillana, 1995
 El cuervo blanco (An Fheannag Gheal), mun Chànaiche agus sgrìobhadair Rufino José Cuervo, Alfaguara, 2012

Litreachas agus Cànanachas
 Logoi: una gramática del lenguaje literario (Logoi: Gràmar Càna Liteachais), Fondo de Cultura Económica, 1983

Aistean
 La tautología darwinista y otros ensayos (Ath-bhriathrachas Darwin agus Aistean Eile), Taurus, 2002
 Manualito de imposturología física (Leabhar-làimhe eòlas-sionnail Fiosaigeach), Taurus, 2005
 La puta de Babilonia (An Striopach à Babilon), Planeta, 2007

Cruinneachaidhean
 Peroratas (Srutan), cruinneachadh cholbhan litreachais, co-labhairtean agus còmhraidhean, Alfaguara, 2013

 Filmichean 
 Na Riochdaire 
Filmichean Giorrid
 Un hombre y un pueblo (Duine agus Sluagh), 1968
 Una vía hacia el desarrollo (Slighe dhan Leasachadh), 1969

Filmichean fada
 Crónica roja (Eachdraidh Dhearg) 1977
 En la tormenta (Anns an Stoirm), 1980
 Barrio de campeones (Sgìre nan Curaidh), 1981

 Na Sgrìobhadair Sgriopt 
 La Virgen de los sicarios 2000

 Na Actair 
 La desazón suprema: Retrato incesante de Fernando Vallejo (An t-àrd an-fhois: Dealbh gun tàmh Fernando Vallejo), film aithriseach fo stiùireadh Luis Ospina, 2003
 El septimazo de Fernando Vallejo. (An Seachd Mòr aig Fernando Vallejo), film aithriseach fo stiùireadh José Alejandro González Vargas, 2010

 Duaisean ‘s a leithid 
 Duais Ariel airson a’ chiad obrach do Crónica roja, 1979
 Duais Ariel airson filmichean fada do En la tormenta, 1981
 Duais Rómulo Gallegos dhan nobhail El desbarrancadero'', 1983
 Dotaireachd honoris causa às an Oilthigh Nàiseanta Colombia , 2009
 Duais FIL,  2011

Iomraidhean

Ceanglaichean A-muigh 
 Circo Iberia
 Luis Ospina

Antioquia
Sgrìobhadairean Coloimbiach
Daoine à Coloimbia