Gaisgeach
Tha 'n t-aiste seo timcheall an seòrsa de caractar. Air brìghean eile, seallaibh Gaisgeach (soilleireachadh).

Ann an ur-sgeulan, 's e gaisgeach a th'ann fear no bean (an tè mu dheireadh air chantainn ri ban-ghaisgeach gu tric), gu dualchasach an laoch de sgeul, seann-sgeul no sàga, a bheil comasan no càileachd nas motha na neach cumanta aig, a nì e/i comasach a ghnìomhadh euchdeigin fìor-iongantach, luachmhor ("euchd gaisgeil") a fàsaidh e/i iomraiteach air. Chan eil na comasan seo air uairibh a' chuirp a-mhàin ach cuideachd na h-inntinn. Tha gaisgich air chur an aghaidh gu coltach le slaoightearan.

Ro-shealladh 
Fàsaidh neach gaisgeach gu gnàthach le gnìomhadh euchd fìor-iongantach agus ionmholta. Tha euchdan dualchasach marbhadh uile-bhèistean is sàbhail luchd à bàs cinnteach. Crìochnaichidh gaisgeach mar as trice na sònrachaidhean de mar a th' air smaoineachadh math 'gus miadhail 'san dualchas àrsaideach. Ge-tà, 'san litreachas, gu h-àraidh 'san bròn-sgeul, faodainn gaoidean gàbhaidhe aig a' ghaisgeach a bhith a leanaidh do a mh(h)illeadh, mar Hamlet.

Air uairibh b'fhaodainn neach fìor inbhe gu leòr bhuinig a fhàs gaisgeach anns na h-inntinnean nan daoine. Tha seo mar as trice air mholadh le cinneas luath de ur-sgeulachdan timcheall an duin' ainmichte, a' cur às leth gu tric dha/dhi comasan thall na comasan de daoine bàsmhora gnàthach.

Cuiridh roinn nan luchd-aithris chomannach a-mach an dìth air gaisgich ann an àmannan de mì-thoileachas comannach no fèin-mì-chinnt nàiseanta, faicinn dìth air samhailean-dreuchd beusach, gu h-àraidh air na h-òganaich. B'fhaodainn dèanamh ur-sgeulachd den t-seòrsa nas fheàrr 'san àm a dh'aom: faodainn gluasadan làithreach gaisgich agus an adhradh-ghaisgich bhreisleachadh leis an dualchas na h-iomraiteachd a-mhàin.

Daoine 's caractaran aidichte gu dualchasach ri gaisgich 
 Achilles, A' Ghrèig sean
 Aeneas, Seann Ròimh
 Aragorn, prìomh-charactar anns An Tighearna nam Fàinnean le J. R. R. Tolkien 
 Rìgh Arthair, Sasann sean 
 Attila 
 Daoin'-ialtaig
 Beowulf, Lochlann na Linn an Iarainn
 Mario, prìomh-neach agus tiotal charactar còir-bhòtaidh a ’gheama bhidio Super Mario le Shigeru Miyamoto bho Nintendo
 Brer Coinean, gille-nan-car dealbh na h-Afraga Iar
 Qin Shi Huang, stèidhich an rìgh-shlioch nan Qin agus a ’chiad ìmpire air Sìona aonaichte
 Dàibhead Broadfoot, oifigear-rèidio air a' Bhan-Phrionnsa Victoria
 Dàibhidh Crockett, neach-sluagh-iùlach às an Tennessee a shabaid agus bhàsaich airson saorsa na Texas aig an Alamo 
 Don Quijote, ridire a' mhic-meanmna agus neach-tòire a' mhathais, buaidh, urraim, agus fìrinne
 El Cid, ridire Spàinneach 
 Na Einherjar, gaisgich gun robh roghnaichte a shabaid na Jotunan aig an Ragnarok 
 Terry Fox, neach-dèanadais na h-aillse
 Titus Andronicus, gaisgeach tragaideach bho bhròn-chluich a sgrìobh Uilleam Shakespeare
 Frodo Baggins, neach-giùlain na Aon Fàinne anns An Tighearna nam Fàinnean le J. R. R. Tolkien.
 Mohandas Gandhi, an neach-dèanadais is neach-bun-os-ceann neo-ainneartach.
 Gilgamesh, An Dàn Mòr Ghilgamesh 
 Giordano Bruno, draoidh na Linn an Ath-bheòthachaidh air losgadh mar eiriceach 
 Ceann-feachd Harlock, spùinneadair sgeulach an fhàlais cruthaichte le Leiji Matsumoto
 Heracles (Hercules), eòlas-ur-sgeulachd na Grèige 's Ròimhe 
 Hua Mulan, Sìneis beul-gaisgeach 
 Iain Eanraig, neach-stiùiridh Amereiganach na stàilinne
 Ilya Muromets, gaisgeach dùthchail Slàbhach
 Iain Susanin, tuathanach Ruiseach a shàbhail an sàr-rìgh 
 Kintaro, gaisgeach à Eòlas-ur-sgeulachd na t-Seapain 
 Ash Ketchum (Iapanais: サトシ), an gaisgeach agus prìomh-neach còir-bhòtaidh meadhanan Pokémon le Satoshi Tajiri. 
 Laura Secord, Canada 
 Link, gaisgeach anns an sreath geama bhidio An Seann-sgeul Zelda bho Nintendo
 Morair Guan, ceann-airm na t-Sìne agus flath-threun 
 Lùc Coisichespeura, an gaisgeach na Cogadh nan Reulan le Seòrsa Lucas.
 Nelson Mandela, fad an sgaradh, bha e air chumail ann am prìosan na h-Afraga-a-deas ri trì bliadhn' air fhichead. Stiùir e 'n blàr a chrìochnachadh 'n sgaradh. 
 Momotaro, gaisgeach à Eòlas-ur-sgeulachd na t-Seapain 
 Muad'Dib, (aka Paul Atreides) gaisgeach às an lìon "Dune".
 Iar-ceann-airm Horatio Nelson, gaisgeach a' Bhlàir na Trafalgar. 
 Na dà ridirean aig Charlemagne 
 Pòl Bunyan, fiodhair ur-sgeulach Ameireaganach de meud mòr
 Billy the Kid, toirmeasg Ameireaganach agus gaisgeach dùthchail a bha gnìomhach ann am Meagsago Nuadh
 Sigurd, Eòlas-ur-sgeulachd na Lochlainn 
 Tiradentes, gaisgeach nàiseanta à Braisil 
 Stanislav Petrov, oifigear armalteach Sòibhiadach a stad cogadh fad is farsaing niuclasach ann an 1983 
 Piet Hein, long-spùinneadair Olaindeach na linn 16mh 
 Harry Potter, caractar ur-sgeulach le J. K. Rowling 
 Robin Hood, neach-cothromachd meadhan aoiseach Breatannach (leth-ur-sgeulachd) agus gaisgeach dùthchail a ghoid bho na daoine beairteach gus tabhartas a thoirt dha na bochdan agus an luchd-tuatha
 Raib Ruadh, gaisgeach na h-Alba 'san linn 17mh. 
 Roland, ridire Crìosdail Frangach knight air mharbhadh leis na Basgaich sa' Bhlàir a' Bhealaich na Roncevaux.
 Samglic Gaimdsidh, companach Fhrodo Baggins anns An Tighearna nam Fàinnean le J. R. R. Tolkien.
 Seònag na h-Arc, A' Fhraing
 Seumas Bond, neach-ionaid rùnach na Bhreatainn Mhòir 
 Sherlock Holmes, lorg-phoileas prìobhaideach na Bhreatainn Mhòir 
 Seumas T. Kirk, mith-gaisgeach Star Trek 
 Son Goku gaisgeach sgeulach de Turas dhan dh'Iar (agus an prìomh-charactar de manga agus lìn-telebhisean anime Dragon Ball Z le Akira Toriyama)
 Spartacus, ceann-feadhna de ar-a-mach de tràillean 'san Rìoghachd-mhòr na Ròimhe 
 Stenka Razin, mith-gaisgeach na Rùiseach 
 Superman, tùs-samhail a' phàipeir-cloinne laoch-mòr
Spider-Man, gaisgeach comaigean air a chruthachadh le Stan Lee agus air a dhealbhadh le Steve Ditko airson Marvel Comics
Black Panther, gaisgeach Afraganach comaigean air a chruthachadh le Stan Lee agus air a dhealbhadh le Jack Kirby airson Marvel Comics
 Tòmas Andrews, an dealbhaiche na Titanic; chaith e na h-uairean deireannach a bheatha 'cuideachadh daoine dhan bàtaichean-teasairginn agus chaidh fodha le a long.
 Vasil Levski, an gaisgeach nàiseanta na Bulgàiria, stèidheadair de lìon nan luchd-bun-os-ceann
 Uilliam Tell, an gaisgeach nàiseanta na h-Eilbheise 
 Uilleam Wallace
 Wong Fei Hong, gaisgeach na t-Sìne gun robh 'na mhaighstir nan ealainean-gaisgeanta cho math ri dòtair midhail.

Seallaibh cuideachd 
 Gaisgeach-mòr
 Gaisgeach dualchais
 Gaisgeach dùthchail
 ana-gaisgeach
 Baile nam Gaisgeach
 Dùn nam Gaisgeach
 Xia (feallsanachd)

Ceanglaichean a-mach 
 Rannsachadh an Dreuchd nam Gaisgeach is Ban-Ghaisgeach anns an Litreachas na Cloinne à mun Saoghal

Leughadh nas Fhaide 
 Caimbeul, Eosaph, An Gaisgeach le Mìle Aghaidh

Gaisgich Ghrèigeach 
 Kerenyi, Karl, Na gaisgich na Grèige 1959.
 Burkert, Walter, Creideamh na Grèige, 1985: IV. Na luchd marbha 's gaisgich

Clàran nam gnàth-charachtair
Gnàthan-charachtair