دەشتی بەرازگر
دەشتی بەرازگر یەکێکە لە دەشتە پان و بەرینەکانی ناوچەی سنووری (عێراق - تورکیا)، یاخوود نێوان دووپارچەی کوردستان (باکوور، باشوور). دەشتی بەرازگر یەکێکە لەدەشتە گرنگ و بەپیتەکانی ناوچەی سیدەکان. زۆرینەی خەڵکی ئەم دەشتە سەر بەھۆزی برادۆستن. ئەم دەشتە لە کۆمەڵێک گوند پێکھاتوە بەڵام بەشێکیان ئاوەدانن واتا خەڵک تێیدا دەژین وەکو گوندەکانی: (ئێنەمسید، ھارونە، بەرمیزە، بنەوانۆک، چنار، ئێشم، ھەیات، سیرۆ، کانییە ڕەش …). بەڵام ھەندێکیان خەڵک تیاندا ناژێت ئەویش بەھۆی چەند ھۆکارێک کە یەکێکیان گواستنەوەی خەڵکی ئەم ناوچەیە بوو لەلایەن ڕژێمی بەعسی پێشوو و خاپورکردنی گوندەکان و گواستنەوەی خەڵکی ناوچەکە بۆ ئۆردۆگاکانی نزیک شاری ھەولێر، کە لەژێر چاودێری بوون.
وەلەڕووی سیاسیشەوە ئەم ناوچەیە بوەتە شوێنی بەربەرەکانێی چەندان لایەن و شوێنی چەنگ وەکو:
شەڕی نێوان (پارتی کرێکارانی کوردستان - سووپای تورکیا)، کە بەھۆی ئەم شەڕەوە چەندین زیان بەر ناوچەکە کەووتوە.

گووندەکان

گووندە ئاوەدانەکان 
کەمینەی گووندەکان ئێستا ئاوەندنن و خەڵکی تیاندا دەژیت، کە بریتی لە:
بەرمیزە، ئێنەمسید، ھاروونە، چنار، بنەوانۆک، ھەیات، ئێشم، بندەر، خومار، عەزۆ ئۆمەر غا (کەونە گووند).

پێشانگا

بەستەرە دەرەکییەکان 

ناوچەکانی کوردستان
دەشتەکان
ناوچە شاخاوییەکانی کوردستان
جوگرافیای باشووری کوردستان