ئامەد
ئامەد یان دیاربەکر (، ) یەکێک لە گەورەترین و مێژووییترین شارەکانی باکووری کوردستان و تورکیایە. ئەم شارە ناوەندی پارێزگای ئامەدە. زۆرینەی دانیشتووانی شارەکە کوردن و یەکێک لە گەورەترین شارە کوردنشینەکانە. ناوی ئامەد لە ئیمپراتۆریەتیی مادەوە ھاتووە و ناوێکی کوردییە. زۆر جاران ئامەد وەکوو پایتەختی کوردستانی گەورە دەستنیشان دەکرێت.

ڕووباری دیجلە بە شارەکەدا تێدەپەڕێت، قەڵای ئامەد دەوری شارەکە دەداتەوە کە بە دووەم گەورەترین دیواری جیھانیش دادەنرێت بەدوای دیواری چین.

زۆر جار شارەکە بووەتە مەیدانی ململانێ و پێکدادانی سەربازی لە نێوان کۆمەڵەی سەربەخۆییخوازان و حکوومەتی تورکیا. . ھەروەھا ئەم شارە ناوەندی دامەزراندنی پارتی کرێکارانی کوردستان لە دوای ساڵی ١٩٨٤ بەو لاوەیە.

مێژوو

مێژووی دێرین 
ئەو ناوچەیەی کە شاری ئامەدی لە ئێستادا دەگرێتەوە ئەوا مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ چاخی بەردین.

ناو 
ناوی دیاربەکریش دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ھاتنی ئیسلام بۆ ئەو ناوچەیە، کە خێڵی (بەنی بەکر وائل) تێیدا نیشتەجێ بوون لە سەردەمی معاوییە دا.

دانیشتووان 
دانیشتووانی ئەم شارە لە ساڵی ٢٠١٨، زیاتر لە ١٬٧٠٠٬٠٠٠ کەس بووە کە زۆربەیان بە بە زمانی کوردی قسە دەکەن. ھەروەھا زۆربەی خەڵکی ئەم شارە موسڵمانی سوننین.

قەڵای ئامەد 

قەڵای ئامەد یان قەڵای دیاربەکر (، ) قەڵایەکی مێژوویییە، کە دەکەوێتە ناوچەی سوور لە ئامەد، کوردستان. ساڵی ٢٠٠٠، یوونێسکۆ قەڵاکەی لەلیستێکی نافەرمی دانا. لە ساڵی ٢٠٠٥، بەفەرمی بووە یەکێک لەشوێنەوارەکانی میراتی جیھانیی یوونێسکۆ لەپاڵ باخچەکانی ھەوسەل، بەپێی سەرچاوەکانی یوونێسکۆ مێژووی قەڵاکە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٤٨٨، لەسەردەمی دەوڵەتی ڕۆمی کۆن و فەرمانڕەوای کۆسەنتینی دووەم دروست کراوە.

دیوارەکانی قەڵاکە، لەدوای دیواری چین بەرزترین و درێژترین دیواری بەدوای یەکەوەن لەئاستی جیھان. قەڵاکە چەند دەروازەیەکی ھەیە، سەرەکییەکەیان ناوی چیا (Dağ)، دەروازەی ئورفە، دەروازەی ماردین و دەروازەی نوێ (Yeni).

وەرزش 
ئامەدسپۆر یەکێک لە گرنگترین یانەیەکی تۆپی پێی ئەم شارەیە کە لە ساڵی ١٩٩٠ دامەزرا و ئێستا لە خولی تۆپی پێی تورکیا یاری دەکات، بنکەی یانەکە دەکەوێتە شاری ئامەد و بەیانەی شارەکە دادەنرێت.

پێشانگا

ئەمانەش ببینە 
 تورکیا
 ئەیالەتی دیاربەکر
 ویلایەتی دیاربەکر
 ناوچەی ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات
 پارێزگای ئامەد
 بەندیخانەی ئامەد

سەرچاوەکان 

شارەکانی کوردستان
شارەکانی تورکیا
شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دیاربەکر
پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە تورکیا
ئامەد
شوێنەکانی ئامەد
باکووری کوردستان
میزۆپۆتامیای سەروو
پارێزگای دیاربەکر