ھاری پۆتەر (زنجیرەفیلم)
ھاری پۆتەر زنجیرە فیلمێکە کە لە ڕۆمانەکانی بەھەمان ناوەوە لەلایەن نووسەر جەی کەی ڕۆولینگ وەرگیراوە. زنجیرەکە لەلایەن وارنەر برۆسەوە بڵاوکراوەتەوە و لە ھەشت فیلمی خەیاڵی پێکھاتووە، کە بە ھاری پۆتەر و بەردی جادووگەرەکە (٢٠٠١) دەستی پێکرد تاوەکو ھاری پۆتەر و پیرۆزکردنە بکوژەکان - بەشی ٢ (٢٠١١). دروستکراوەیەک کە لە پێنج فیلم پێکدێت بەرھەمھێنرا کە بە دڕندە سەرنجڕاکێشەکان و چۆنیەتی دۆزینەوەیان  (٢٠١٦) دەستی پێکرد، و باسی پێش ھاری پۆتەر و سەرەتای دروستبوونی جیھانی جادووگەری ئەکات.

زنجیرەکە لەلایەن دەیڤد ھێیمانەوە بەسەرەکی بەرھەمھێندراوە، و ئەکتەران دانیال ڕادکلیف، ڕوپێرت گرینت، و ئێما واتسن ڕۆڵی سێ کارەکتەری سەرەکی ئەگێڕن: ھاری پۆتەر، ڕۆن ویزڵی، و ھێرمۆینی گرەینجەر. چوار دەرھێنەر کاریان لەسەر زنجیرەکە کردووە: کریس کۆڵۆمبوس، ئەلفۆنسۆ کوارۆن، و دەیڤد یەیتس. مایکڵ گۆڵدنبێرگ سکرین پلەی هاری پۆتەر و کۆمەڵەی فینێکس(٢٠٠٧) ی نووسیوە، کە سکرین پلەی فیلمەکانی دیکە لەلایەن ستیڤ کڵۆڤزەوە نووسراون. بەرھەمھێنان زیاتر لە دە ساڵی پێچوو، کە چیرۆکەکە دوای سەرکێشییەکانی ھاری ئەکەوێت لە بەزاندنی لۆرد ڤۆڵدمۆرت.

هاری پۆتەر و پیرۆزییە کوشندەکان ، حەوتەم و کۆتا ڕۆمانی زنجیرەکەیە، کە کرا بە فیلمێکی دوو بەشی. بەشی یەکەم لە تشرینی دووەمی ٢٠١٠ بڵاوکرایەوە، و بەشی دووەم لە تەممووزی ٢٠١١ بڵاوکرایەوە.

فیلمی بەردی جادووگەرەکە و فیلمی پیرۆزییە کوشندەکان – بەشی ٢ لەنێو ٥٠ پێڕستی پڕداھاتترین فیلمەکان- بە ڕێککەوت لە پلەی ٥٠ و ١٦- زۆرترین داهاتیان هەیە و هەردووکیان زیاتر لە یەک ملیار دۆلار داهاتیان هەیە. چوارەمین زنجیرە فیلمە کە زۆرترین داهاتی هەیە و داهاتەکەی لە سەرانسەری جیهاندا ٧.٧ ملیار دۆلارە.

بنەڕەتییەکان 
لە کۆتایییەکانی ساڵی ١٩٩٧دا، لە نووسینگەکانی لەندەن،  بەرھەمھێنەری فیلم دەیڤید ھایمان کۆپییەکی یەکەم کتێبی لە کتێبێکدا وەرگرت کە دەبێتە زنجیرەکی ڕۆلینگ کە حەوت ڕۆمانی ھاری پووەتەر لەخۆدەگرێت. کتێبەکە بەناوی ھاری پۆتەر و بەردی جادووگەرەکە، کە دانرا لە ڕەفەی کتێبە کەم باشەکان، لەوێ لەلایەن سکرتێرێکەوە دۆزرایەوە و خوێندەوە و بە پێداچوونەوەیەکی ئەرێنی دایە ھیمان. لە ئەنجامدا، ھیمان کە لە سەرەتادا حەزی لە "ناونیشانی زبڵ" نەبوو، خۆی کتێبەکەی خوێندەوە. زۆر سەرسام بوو بە کارەکانی ڕۆلینگ، دەستی بەو پرۆسەیە کرد کە بووە ھۆی یەکێک لە سەرکەوتووترین زنجیرە فیلمەک سینەمایییەکانی ھەموو سەردەمەکان.

پەرۆشییەکەی ھێیمان بووە ھۆی ئەوەی ڕۆلینگ لە ساڵی ١٩٩٩ مافی چوار بەشی کتێبی یەکەمی ھاری پووەتەر بفرۆشێت بە کۆمپانیای وارنەر برۆس بە بڕی یەک پاوەندی ستەرلینگی (٢٠٠٠ ھەزار دۆلاری ئەمریکی) بۆ کردنی بە فیلم. داواکارییەک کە ڕۆلینگ کردبووی بریتی بوو لەوەی کە ڕۆڵە سەرەکییەکان بەتەواوی بەڕیتانی بن یان ئیرلەندی، ھەرچەندە ڕیچارد ھاریس وەک دامبلدۆر، ھەرچەندە ڕێگە بە کاستی ئەکتەرە فەرەنسی و ئەورووپایییەکانی ڕۆژھەڵات درابوو لە کتێبی ھاری پووەتەر و دەفرە ئاگرینەکە کە کارەکتەرەکانی کتێبەکە دیاریکرابوون. ڕۆلینگ دوودڵ بوو لە فرۆشتنی مافەکان، چونکە «نەیدەویست کە تەواوی سەرپەرشتی چیرۆکەکە بداتە دەستی ئەوان» بە فرۆشتنی مافەکان بە کارەکتەرەکان، ئەمەش وای کردبوو کە کۆمپانیای وارنەر برۆس بتوانێت پێداچوونەوس بکات کە لەلایەن نووسەرەکەوە نەنووسرابوو.

ھەرچەندە ستێڤن سپیلبێرگ سەرەتا وتووێژی بۆ دەرھێنانی یەکەم فیلم کرد، بەڵام ئەو پێشنیارەی ڕەتکردەوە. سپیلبێرگ پێداگری کرد، بە ڕای ئەو، پێشبینی قازانجێکی زۆری دەکرد لە دروستکردنی ئەو فیلمە. ئەو بانگەشەی بۆ ئەوە دەکرد کە پارە پەیداکردنە وەک «تەقەکردن لە کۆترەکان لەناو بەرمیلێکدا. وەک تەپ تەپەکردن بە تۆپ. تەنھا وەک ئەوە وایە ملیارێک دۆلار دەربھێنیت و بیخەیتە ناو ھەژمارە بانکییە تایبەتەکەتەوە. ھیچ بەرەنگارییەک نییە». لە بەشی "سەبەتەی زبڵ"ی ماڵپەڕەکەیدا، ڕۆلینگ پێداگری لەسەر ئەوە دەکات کە ھیچ ڕۆڵێکی نەبووە لە ھەڵبژاردنی دەرھێنەر بۆ فیلمەکان، دەنووسێت "ھەر کەسێک پێی وایە دەمتوانی (یان دەمویست) 'ڤیتۆ'م بیکات کە پێویستی بە کەلوپەل خزمەتگوزاری کردووە."

دوای ڕۆشتنی سپیلبێرگ، گفتوگۆ لەگەڵ دەرھێنەرانی دیکە دەستیان پێکرد، لەوانە کریس کۆلۆمبۆس، جۆناسان دێم، تێری گیلیام، مایک نیوێڵ، ئالان پارکەر، وۆڵفگانگ پیتەرسن، ڕۆب ڕینەر، تیم ڕۆبینز، براد سیلبێرلینگ و پیتەر وێر. پیتەرسن و ڕینەر ھەردووکیان لە مانگی ئازاری ٢٠٠٠ لە وازیان ھێنا، دواتر گروپەکەیان بچوکردەوە بۆ کۆڵۆمبۆس و جیلیان و پارکەر و سیلبێرلینگ. یەکەم ھەڵبژاردەی ڕۆلینگ، دەرهێنەر تێری گیلیام بوو، بەڵام لە ٢٨ی ئازاری ٢٠٠٠ کۆلۆمبۆس وەک دەرھێنەری فیلمەکە دەستنیشانکرا و کۆمپانیای وارنەر برۆس کارەکانی لە فیلمە خێزانییەکانی دیکەی وەک  بەتەنیا لە ماڵەوە و خاتوو دۆوتفایر وەک کاریگەری بۆ بڕیارەکەی ھێنایەوە.

ستیڤ کلۆڤس بۆ نووسینی سیناریۆی فیلمی یەکەم هەڵبژێردرا. ئەو ڕێکخستنی کتێبەکەی بە "سەخت" وەسف کردووە، بەو پێیەی "خۆی ئامادە نەکردووە بۆ ڕێکخستن و هەروەها بۆ دوو کتێبی داهاتوو". کلۆڤس "کۆمەڵە" کورتەیەک لە کتێبە پێشنیارکراوەکانی وەک ڕێکخستنی فیلمی بۆ نێردرا، هاری پۆتەر تاکە کەس بوو کە سەرنجی ڕاکێشا. چووە دەرەوە و کتێبەکەی کڕی، بوو بە هەوادارێکی خێرای کتێبەکە. لەکاتی قسەکردنی لەگەڵ کۆمپانیای وارنەر برۆس ڕایگەیاندووە کە فیلمەکە دەبێت بەریتانی بێت و ڕاستگۆ بێت لەگەڵ کارەکتەرەکان. دەیڤید هایمان بۆ بەرهەمهێنانی فیلمەکە هەڵبژێردرا، ڕۆلینگ بەشێکی زۆری جڵەوگیرکردنی بەرهەمهێنانی فیلمەکەی وەرگرت ، ڕێکخستنێک کە کۆڵۆمبۆس ئیزعاجی نەبوو.

بەرجەستەکردنی ڕۆڵەکانی ھاری، ڕۆن و ھێرمۆنی 

لە ساڵی ٢٠٠٠، دوای گەڕانێکی حەوت مانگە، ئەکتەری سەرەکی دانیال ڕادکلیف لەلایەن بەرهەمهێنەر دەیڤید هایمان و نووسەر ستیڤ کلۆڤسەوە دۆزرایەوە کە تەنها لە پشتیانەوە لە شانۆیەکەدا دانیشتبوون. بە وتەی هیمان خۆی، "لە پشتمەوە دانیشتبوو ئەم کوڕە بەم چاوە شینە گەورانەووە. ئەوە دان ڕادکلیف بوو. یەکەم سەرنجەکانم لەبیرە: ئەو فزوڵ و پێکەناوی بوو و ئەوەندە وزەبەخش بوو. بەخشندەیەکی ڕاستەقینەش بوو، و شیرین.  بەڵام لەهەمان کاتدا بەڕاستی خۆڕاگر و برسێتی زانین بوو لە هەر جۆرێکدا.

ڕادکلیف پێشتر خۆی وەک ئەکتەرێک لە بەرهەمی تەلەفزیۆنی بی بی سی ساڵی ١٩٩٩ی دەیڤید کۆپەرفیڵددا ڕۆڵی دەبینی کە تێیدا ساڵانی منداڵی ڕۆڵی سەرەکی بوو. هێیمان دایک و باوکی ڕادکلیفی ڕازی کرد کە ڕێگەی پێبدەن هەڵیبژێرێت بۆ ڕۆڵی هاری پۆتەر. ڕۆڵینگ دوای بینینی تاقیکردنەوەی ڕادکلیف بۆ فیلمەکە بە جۆش و خرۆشەوە و وتی پێموانییە بژاردەیەکی باشتر بۆ ڕۆڵی هاری پۆتەر هەبێت.

هەروەها لە ساڵی ٢٠٠٠دا، ئەکتەرە نەناسراوەکانی بەریتانی ئێما واتسن و ڕوپەرت گرینت لە هەزاران منداڵی هەڵبژێردراو هەڵبژێردران بۆ ئەوەی ڕۆڵی هێدمۆنی گرینجەر و ڕۆن وسلی بگێڕن. تاکە ئەزموونی پێشووی نواندنیان لە شانۆگەرییەکانی قوتابخانەدا بوو. گرینت تەمەنی یازدە ساڵ بوو و واتسۆن تەمەنی دە ساڵ بوو لەو کاتەی کە ڕۆڵیان بینی.

نووسەری لۆس ئەنجلۆس تایمز جۆف باوچەر، کە چاوپێکەوتنەکەی سەرەوەی لەگەڵ هایمان ئەنجامداوە، ئاماژەی بەوەشکردووە کاستی سێ ڕۆڵە سەرەکییەکە "پێشبینییەکی تایبەتی سەرنجڕاکێشە". هەڵبژاردنی سێ کەسەکە بەبێ گومان یەکێک بووە لە باشترین بڕیارەکانی نمایش لە ماوەی دە ساڵی ڕابردوودا."

بەرهەمهێنان 
وێنەگرتنی زنجیرەکە لە ستۆدیۆی لیڤسدن، لە شاری هێرتفۆردشایر، لە ئینگلتەرا لە ئەیلوولی ٢٠٠٠ دەستی پێکرد و لە کانوونی دووەمی ٢٠١٠ کۆتایی هات، لەگەڵ قۆناغی دوای بەرھەمھێنان فیلمی کۆتایی تا هاوینی ٢٠١١ بەردەوام بوو،  ستۆدیۆکانی لیڤسدن بنکەی سەرەکی وێنەگرتنی فیلمی هاری پۆتەر بوو، و لە ساڵی ٢٠١٢ وەک گەشتێکی ستۆدیۆ بەڕووی خەڵکدا کرایەوە (ناوی گۆڕدرا بۆ ستۆدیۆی وارنەر برۆس، لیڤسدن)

دەیڤد هایمان هەموو فیلمەکانی زنجیرەکە لەگەڵ کۆمپانیای بەرهەمهێنانی هایدی فیلمس بەرهەم هێناوە، هەروەها دەیڤد بارۆن وەک بەرهەمهێنەری جێبەجێکار لە زنجیرەی ژووری نهێنییەکان و دەفرە ئاگریینەکە پەیوەندی بە زنجیرەکەووە کردووە. دواتر بارۆن وەک بەرهەمهێنەری چوار فیلمی کۆتایی دەستنیشانکرا. کریس کۆلۆمبۆس بەرهەمهێنەری جێبەجێکاری دوو فیلمی سەرەتا بوو شانبەشانی مارک ڕادکلیف و مایکل بارناتان، بەڵام لەگەڵ هایمان و ڕادکلیف بووە بەرهەمهێنەری فیلمی سێیەم. بەرهەمهێنەرانی جێبەجێکاری دیکە بریتین لە تانیا سێگاتچیان و لیۆنێل ویگرام. جەی کەی ڕۆلینگ، نووسەری زنجیرەکە، داوای لێکرا ببێتە بەرهەمهێنەر لە فیلمی دەفرە ئارینییەکە بەڵام ڕەتیکردەوە. دواتر ئەو ڕۆڵەی لە پیرۆزییە کوشندەکان بەشی ٢ وەرگرت.

کۆمپانیای هایدەی فیلمس و کۆمپانیای کۆڵۆمبۆس ١٤٩٢ پیکچەرز هاوکارییان لەگەڵ دانکان هێندێرسۆن پرۆداکشنز کرد لە ساڵی ٢٠٠١، میراکل پرۆداکشنز لە ساڵی ٢٠٠٢ و پی ئۆف ئە پرۆدەکشنز لە ساڵی ٢٠٠٤. هەرچەندە فیلمی زیندانیەکەی ئازکابان کۆتا فیلم بوو کە لەلایەن ١٤٩٢ پیکچەرزەوە بەرهەم هێنرا، بەڵام هایدەی فیلمس بەردەوام بوو لەگەڵ ئەم زنجیرەیە و لە ساڵی ٢٠٠٥ لەگەڵ کۆمپانیای بەرهەمێنەرەکان پەتەلیکسی چوار هاوکاری کردووە. شەشەمین فیلمی زنجیرەکە، بە ناوی شازادەی خوێن تێکەڵ گرانترین فیلم بوو بەرهەمیان هێنا لەساڵی ٢٠٠٩.

وارنەر برۆس. حەوتەمین و کۆتا ڕۆمانی زنجیرەکە، بە ناوی پیرۆزییە کوشندەکان، دابەش کرد بۆ دوو بەشی سینەمایی. دوو بەشەکە لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٩ تا هاوینی ٢٠١٠ پشت بە پشت وێنەگیراون، لەگەڵ تەواوبوونی دووبارە وێنەگرتن لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ دەستیپێکردەوە؛ ئەمەش کۆتایی وێنەگرتنی فیلمی هاری پۆتەر بوو. هایمام ڕایگەیاندووە کە فیلمی پیرۆزییە کوشندەکام "وەک یەک فیلم وێنە گیراوە" بەڵام لە دوو بەشی درێژدا بڵاوکراوەتەوە.

تیم بێرک، سەرپەرشتیاری کاریگەرییە سۆماییەکانی زنجیرەکە، سەبارەت بە بەرهەمهێنانی فیلمی هاری پۆتەر وتی، "ئەمە خێزانێکی گەورە بوو؛ پێموایە زیاتر لە ٧٠٠ کەس لە لیڤسدن کاریان دەکرد، کە پیشەسازییەکە بۆ خۆی". دەیڤید هایمان دەڵێت "کاتێک فیلمی یەکەم دروستکرد، بە هیچ شێوەیەک پێم وا نەبوو هەشت فیلمی دیکە دروست بکەین. بڕوام نەدەکرد کە بەردەوام ببین هەتا فیلمی چوارەم ". نیشا پارتی، ڕاوێژکاری بەرهەمهێنانی فیلمی یەکەم، ڕایگەیاندووە، هایمان "فیلمی یەکەمی بەو شێوەیە دروستکردووە کە هەستی کردووە ستۆدیۆی وارنەر برۆس دەیەوێت بەژداریان لەگەڵ بکات". دوای سەرکەوتنی فیلمەکە، هێیمان "ئازادی زیاتر"ی پێدرا.

یەکێک لە ئامانجەکانی سینەماکاران لە سەرەتای بەرهەمهێنانەوە پەرەپێدانی فیلمەکان بوو. کریس کۆڵۆمبۆس ڕایگەیاندووە، "ئێمە درکمان بەوە کرد کە ئەم فیلمانە وردە وردە تاریکتر دەبوون. دیسانەوە، ئێمە نەماندەزانی چەندە تاریکتر دەبن بەڵام تێگەیشتین کە لەگەڵ تەمەنی منداڵەکان، فیلمەکان کەمێک لێوار و تاریکتر دەبن" ئەمەش لەگەڵ سێ دەرهێنەری یەک لە دوای یەکدا ڕوویدا کە لە ساڵانی دواتردا کاریان لەسەر زنجیرەکە دەکرد، ئەمەش بووە هۆی فیلمەکان مامەڵەبکات لەگەڵ پرسەکانی وەک مردن، خیانەت، گەندەڵی سیاسی لەگەڵ گەشەسەندنی زنجیرەکە لە ڕووی گێڕانەوە و بابەتییەوە.

دەرهێنەرەکان

دەقە نوسراوەکان

بەرجەستەکردن و تیمی کارگێڕی

دیزاینەکان

وێنەگریە سینەماییەکان

مونتاژکردن 
هاوکات لەگەڵ گۆڕانکارییە بەردەوامەکانی کامێرامانەکان، پێنج مۆنتێری فیلم هەبوون کە لە قۆناغی دوای بەرھەمھێنان دا کە کار لەسەر زنجیرەکە دەکەن: ڕیچارد فرانسیس بروس مۆنتاژکردنی قۆناغی یەکەم، پیتەر هۆنێس قۆناغی دووەم، ستیڤن وایسبێرگ قۆناغی سێیەم، میک ئۆدسلی چوارەم و مارک دەی فیلمەکانی پێنج تا هەشت.

میوزیک

کاریگەرییە سۆماییەکان

فیلمەکان

هاری پۆتەر و بەردی جادووگەرەکە (٢٠٠١)

هاری پۆتەر و ژووری نهێنییەکان (٢٠٠٢)

هاری پۆتەر و زیندانییەکەی ئازکابان (٢٠٠٤)

هاری پۆتەر و دەفرە ئاگرینییەکە (٢٠٠٥)

هاری پۆتەر و کۆمەڵەی فینێکس (٢٠٠٧)

هاری پۆتەر و شازادەی خوێن تێکەڵ (٢٠٠٩)

هاری پۆتەر و پیرۆزییە کوشندەکان: بەشی یەک (٢٠١٠)

هاری پۆتەر و پیرۆزییە کوشندەکان: بەشی دوو (٢٠١١)

تێبینییەکان

سەرچاوەکان 

زنجیرە فیلمەکان
فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
زنجیرە فیلمێک لە ساڵی ٢٠٠١ ناسێنرا
فیلمەکان دەربارەی جادوو
فیلمەکان دەربارەی جادووگەری
مافە دەستوورییەکانی وارنەر برۆس پیکچەرز
زنجیرەفیلمە ئەمریکییەکان
زنجیرەفیلمە بەریتانییەکان
زنجیرەفیلمەکان کە لە ساڵی ٢٠٠١ ناسێنران
فیلمەکان دەربارەی ھێزە دەروونییەکان
ھاری پۆتەر (زنجیرەفیلم)