ئێرانی قاجاڕی
ئێرانی قاجاڕی نازناوێکە کە ئاماژەیە بۆ قۆناغێکی ١٣٠ ساڵەی مێژووی ئێران لە نێوان ساڵانی ١١٧٥ بۆ ١٩٢٥ ی زایینی (١٢١٠ بۆ ١٩٦٥ی زایینی) لەژێر دەسەڵاتی شانشینی قاجاڕدا. ناوە فەرمییەکانی ئێران لەم قۆناغەدا دەوڵەتی ئێران و دەوڵەتە داخراوەکانی ئێران بوون و لە جیھانی ڕۆژاواشدا ئێران وەک قۆناغەکانی پێشوو بە پارس ناودەبرا. دامەزرێنەری قاجار ئێران ئاغا محەممەدخانی قاجاڕ. پاش داگیرکردنی قەوقاز و سەرکوتکردنی ھەموو فەرمانڕەوا و فەرمانڕەواکانی ناوخۆ، لە تاران نیشتەجێ دەبێت و ناوی لێنا پایتەخت. ئاشنابوون بە شارستانییەتی ڕۆژاوا و پەیماننامە گرنگەکان بووە ھۆی دەستپێکردنی شۆڕشی دەستووری. دوای ئەو شۆڕشە دەستوورییەی کە لە سەردەمی موزەفەرەدین شا محەممەد عەلی شا ڕوویدا، پاشای دواتر، محەممەد عەلی شا، دژی وەستایەوە و پەرلەمانی داخست. ململانێ ناوخۆیی و دەرەکییەکان بووە ھۆی نائارامی لە وڵاتدا و دوا پاشای قاجاریش ئەحمەد شا قاجار بوو کە لە ساڵی ١٩٢٥ لە دەسەڵات لادرا و ڕەزا پەھلەوی بوو بە شای ئێران.

ھەوڵدان بۆ شانشین 
دوای ڕاپەڕینی ئەفغانستان و ڕووخانی حکوومەتی سەفەوی، شا تەحمەسابی دووەم - پاشای دەربەدەری سەفەوی، پاش ماوەیەک ھەڵھات بۆ پارێزگای مازەندەران و فەتح عەلی خان قاجار خزمەتەکەی پەسەند کرد. فەتح عەلی خان قاجار بوو بە فەرماندەی دووەمی سوپای تەحمەساب و لە ڕاستیدا تەحماسب یارییەکی دەستی فەتح عەلی خان بوو؛ بەڵام کاتێک نادر شا پەیوەندی بە فەیلەقی تەحمەسابەوە کرد، فەتح عەلی خان پێگەی پێشووی لەدەستدا و بە ھاندانی نادر لە مەشھەد کوژرا. حوسێن گوڵی خان

سەرچاوەکان 

قاجاڕەکان
مێژووی قەوقاز
مێژووی داغستان
مێژووی ئەرمەنستان
سەدەی ٢٠ەم لە ئێران
ئێران لە سەدەی ١٨یەم
ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٢٥
ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٧٩٦
ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٧٨٥
وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان
ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە
وڵاتە پێشووەکان