پارێزگای کوتایسی
پارێزگای کوتایسی یان کوتایس گوبەرنیایەک بوو ("پارێزگاری") بوو لە جێگری پاشایەتی قەفقاز لە ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی. بە نزیکەیی بە درێژایی زۆربەی بوونی خۆی لەگەڵ زۆربەی ڕۆژاوای جۆرجیادا دەگونجێت، و زۆربەی پارێزگای ئارتڤین (جگە لە قەزاکانی ھۆپا و یوسفێلی)ی تورکیا لە نێوان ساڵانی ١٨٧٨ و ١٩٠٣. دروست کراوە لە بەشێک لە پارێزگای پێشووی جۆرجیا-ئیمێرێتیای لە ساڵی ١٨٤٦. ھەروەھا پارێزگاری ئاخاڵتسیخێی لەخۆگرتبوو پێش ئەوەی لە ساڵی ١٨٦٧دا ڕادەست بکرێت بە پارێزگای تیفلیس. پارێزگای کوتایسی لە باکووری ڕۆژاوا ھاوسنوور بوو لەگەڵ ئۆکرۆگ سوخومی، لە باکوورەوە لەگەڵ ئۆبلاستی کوبان، لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ئۆبلاستی تێرێک، لە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ پارێزگای تیفلیس، لە باشووری ڕۆژھەڵات لەگەڵ ئۆبلاستی باتوم لە باشووری ڕۆژاوا، و دەریای ڕەش لە ڕۆژاوا. پارێزگاکە بە ھەمان ناو بە ناوەندە کارگێڕییەکەی، کوتایس (کوتایسی) ناونرا.

دیمۆگرافی 
بەپێی سەرژمێری ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا لە ساڵی ١٨٩٧ ژمارەی دانیشتووانی پارێزگای کوتایسی ١٠٥٨٢٤١ کەس بووە کە ٥٤٩٥٠٤ پیاو و ٥٠٨٧٣٧ ژن بوون. فرەیی دانیشتووان ئاماژەیان بەوە کرد کە زمانی جۆرجیا زمانی دایکیان بێت، لەگەڵ کەمینە بەرچاوەکانی ئیمێرێتی و مینگریلی قسەکەر کە بە ناو گرووپی زمانی کارتڤێلی دادەنران.

سەرچاوەکان 

کوتایسی
ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩١٧
ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٤٦
جێگری پاشایەتی قەوقاز (١٨٠١–١٩١٧)