وێژەی پەڵپ
وێژەی پەڵپ فیلمێکی ١٩٩٤ی نیۆ-نۆیری کۆمێدیای ڕەشی تاوانە کە لەلایەن کوێنتن تارانتینۆوە نووسین و دەرھێنانی بۆ کراوە، کە لەگەڵ ڕۆجەر ئاڤاری دایڕێژاوە. جۆن تراڤۆڵتا، ساموێل ئێل. جاکسن، برووس ویلیس، تین ڕۆت، ڤینگ ڕامس، و ئوما تورمان ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن، فیلمەکە باس لە چەند چیرۆکێک دەکات لە لۆس ئانجلەسی پڕ-تاوان. ناوەکە ئاماژە بە گۆڤاری پەڵپ و ڕۆمانی تاوانیی ھاردبۆیڵد دەدات کە لە ناوەڕاستی سەدەی ٢٠ەم بەناوبانگ بوون، کە بەھۆی توندوتیژییە زۆرەکەیان و گفتوگۆ کاریگەرەکانیان ناسرابوون.

تارانتینۆ وێژەی پەڵپی لە ١٩٩٢ و ١٩٩٣ نووسی، و چەند دیمەنێکی تێکەڵکرد کە ئاڤاری لەبنەڕەتدا بۆ خۆشەویستی ڕاستەقینە (١٩٩٣) نووسیبووی. چیرۆکی فیلمەکە بەشێوەیەکی ناڕێک لەڕووی کاتەوە دەڕوات بەڕێوە. فیلمەکە ئاماژە بەخۆی دەکات لە دەستپێکییەوە، کە بە تایتڵ کاردێک دەست پێ دەکات کە دوو مانای فەرھەنگیی «پەڵپ» نیشان دەدات. بەشێکی زۆری فیلمەکە بە تاکبێژی و وتووێژی ئاسایی پڕکراوەتەوە کە خاوەنی گفتوگۆی ھەڵبژاردەخوازە و ڕوانگەی ھەریەک لە کەسایەتییەکان دەردەخات لەسەر بابەتی جیاجیا، فیلمەکە تێکەڵەیەکی توانجاوی گاڵتە و تووندوتیژیی بەھێزە. تڕایستار پیکچەرز وەک دەڵێن دەقی فیلمەکەی وەرنەگرت لەبەرئەوەی «زۆر شێتانەیە». دواتر ھاڕڤی واینستینی ھاوسەرۆکی میراماکس دەقەکەی زۆر بەدڵبوو، و فیلمەکە بووە یەکەم فیلم کە میراماکس بەتەواوی بودجەی بۆ دابینکردبێت.

وێژەی پەڵپ خەڵاتی پالما دۆری بردەوە لە فێستیڤاڵی فیلمی کانی ١٩٩٤، سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەستھێنا لەڕووی ڕەخنەگری و بازرگانییەوە. پاڵێورا بۆ حەوت خەڵات لە ٦٧ەم خەڵاتەکانی ئۆسکار، وەک باشترین فیلم، و خەڵاتی باشترین سیناریۆی ڕەسەنی بردەوە؛ جۆن تراڤۆڵتا، ساموێل ئێل جاکسن، و ئوما تورمان بوونە خاوەنی پاڵاوتنی ئۆسکار و فیلمەکە بووە ھۆی پەرەپێدانی پیشەکەیان. پەرەسەندن، بازاڕکردن، بڵاوکردنەوە، و داھاتی فیلمەکە کاریگەرییەکی گەورەی ھەبوو لەسەر سینەمای ئازاد.

وێژەی پەڵپ بەشێوەیەکی دیار وەک شاکارەکەی تارانتینۆ باسکراوە، بە ستایشێکی زۆر بۆ سیناریۆنووسییەکەی. خۆزانی، پێکھاتە نائاسایی، و ڕێزلێنان و پەستیشە بەربڵاوەکەی وای لە ڕەخنەگران کردووە کە وەک پێوانەیەکی فیلمی پاش نوێگەری باسی بکەن. زۆرینەی کات بە سووڕێنەرێکی کلتووری دانراوە، کە کاریگەرییەکی گەورەی ھەبووە لەسەر فیلم و ڕەنگاڵەکانی دیکە کە بنەمای شێوازەکەیان ھەڵگرتووەتەوە. کاستەکەش بەشێوەیەکی بەرچاو ستایشکراون، کە تراڤۆڵتا، تورمان، و جاکسن بوونەتە خاوەنی پەسندانی تایبەتی. لە ٢٠٠٨دا، ئینتەرتەیمێنت ویکڵی بە باشترین فیلمی دانا لە ١٩٨٣وە و لە زۆرینەی پێڕستەکانی ڕەخنەگراندا دەرکەوتووە بۆ باشترین فیلمەکان. لە ٢٠١٣دا، وێژەی پەڵپ ھەڵبژێردرا بۆ پاراستن لە تۆمارخانەی فیلمی نێودەوڵەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەلایەن کتێبخانەی کۆنگرەوە بە فیلمێکی «واتادار بەشێوەیەکی کلتووری، مێژووی، یان ھونەرناسییانە.»

چیرۆک

پێکھاتە 
چیرۆکی وێژەی پەڵپ بەشێوەیەکی ناڕێک لەڕووی کاتەوە دەگێڕدرێتەوە، و باسی سێ چیرۆکی پێکەوەبەستراو دەکات کە ھەریەکەیان پاڵەوانی جیاوازی ھەیە: ڤینسنت ڤێگا، پیاوکوژێک؛ بەچ کوڵیج، مستەوانێک؛ و جوڵس وینفیڵد، ھاوکاری ڤینسنت

فیلمەکە لە خواردنگەیەکدا دەست پێ دەکات کە لەژێر دزیدایە لەلایەن ژن و مێردێکەوە، دواتر لە چیرۆکێکەوە دەڕوات بۆ چیرۆکێکی تر و لە کۆتاییشدا دەگەڕێتەوە بۆ خواردنگەکە. حەوت بەشی چیرۆکیی سەرەکی ھەیە؛ و سێ چیرۆکە سەرەکییەکان بەم ناوانەوەن:
 «پێشەکی – خواردنگەکە» (١)
 پێشینەی «ڤینسنت ڤێگا و ژنەکەی مارسێڵەس واڵەس»
 «ڤینسنت ڤێگا و ژنەکەی مارسێڵەس واڵەس»
 پێشینەی «کاتژمێرە زێڕینەکە» (یەکەم – دیمەنی ڕابردوو، دووەم – دەمی ئێستا)
 «کاتژمێرە زێڕینەکە»
 «ڕووداوەکەی بۆنی»
 «پاشەکی – خواردنگەکە» (٢)

ئەگەر حەوت بەشەکە بەپێی کات ڕیز بکرێن، بەم شێوەیە دەبن: ٤ (دیمەنی ڕابردوو)، ٢، ٦، ٣، ٤ (دەمی ئێستا)، ٥. بەشی ١ و ٧ زۆر بەیەکدا دەچن و لە ڕوانگەی جیاوازەوە نیشان دەدرێن، بەشی ٢ و ٦یش بە ھەمان شێوەیە. بەپێی فیلیپ پاڕکەر، پێکھاتەی چیرۆکەکە «چیرۆکێکی زنجیرەیییە بە ڕووداوی پێکەوەبەستراو کە سەرەتا و کۆتایییەک دیاری دەکات و ڕێ بە ئاماژەدانی بەشە جیاوازەکانی ئەڵقەکان دەدات.» ڕەخنەگرانی دیکە پێکھاتەکە وەک «چیرۆکێکی پێکەوەبەستراو» باس دەکەن.

پوختە 
پیاوکوژان جوڵس وینفیڵد و ڤینسنت ڤێگا دەڕۆن بۆ باڵەخانەیەک بۆ گەڕاندنەوەی جانتایەک بۆ سەرۆکەکەیان، کە مارسێڵەس واڵەسی چەتەیە، لە ھاوپیشەیەک، برێت. دوای ئەوەی ڤینسنت سەیری ناو جانتاکە دەکات، جوڵس تەقە لە یەکێک لە ھاوکارەکانی برێت دەکات. جوڵس بەشێکی ئینجیل دەڵێت، و خۆی و ڤینسنت برێت دەکوژن چونکە ھەوڵی خەیانەتکردنی داوە لەگەڵ مارسێڵەس. جانتاکە دەبەنەوە بۆ مارسێڵەس و چاوەڕێ دەکەن کاتێک مارسێڵەس بەرتیل دەدات بە بەچ کوڵیج بۆ ئەوەی خۆی بدۆڕێنێت لە یاریی داھاتوویدا.

ڕۆژی دواتر، ڤینسنت ھێرۆیین لە قاچاخچییەکەی، لانس، دەکڕێت. دواتر دەڕوات بۆ بینینی ژنەکەی مارسێڵەس، میا، چونکە ڕێککەوتووە کە ئاگای لێبێت کاتێک مارسێڵەس لە دەرەوەی شارە. لە جاک ڕابیت سلیمز نان دەخۆن، و بەژدار دەبن لە پێشبڕکێیەکی سەمادا، دواتر دەگەڕێنەوە ماڵەوە. کاتێک ڤینسنت لە گەرماوەکەیە، میا ھێرۆیینەکەی دەدۆزێتەوە و ھەڵیدەمژێت، چونکە بە کۆکایین تێگەیشتووە. تووشی زیادەڕۆیی ھێرۆیین دەبێت؛ ڤینسنت بەپەلە دەیبات بۆ ماڵی لانس، کە لەوێ دەرزییەکی ئەدریناڵین دەدەن لە دڵی بۆ بەخەبەرھێنانەوەی. ڤینسنت میا دەباتەوە بۆ ماڵەوە، و دووانەکە ڕازی دەبن کە ھەرگیز ڕووداوەکە بە مارسێڵەس نەڵێن.

بەچ پارەی بەرتیلەکە گرێوی پێدەکات لەسەر خۆی و خەیانەت لە مارسێڵەس دەکات، بە بردنەوەی یارییەکە و بەڕێکەوت کوشتنی ڕکابەرەکەی. بەچ دەزانێت کە مارسێڵەس بکوژی بۆ دەنێرێت بۆ کوشتنی، بۆیە خۆی ئامادە دەکات بۆ ڕۆیشتنە دەرەوە لە شار لەگەڵ خۆشەویستەکەی، فابیان، بەڵام بۆی دەردەکەوێت کە کاتژمێرەکەی لەبیرکردووە کە لە باپیرە گەورەیەوە بۆی ماوەتەوە. بۆیە دەڕواتەوە بۆ باڵەخانەکەی بۆ ھێنانەوەی، تفەنگێک لەسەر پێشخوانەکە دەبینێت و گوێی لە دەنگی ئاودەستەکە دەبێت. کاتێک ڤینسێنت لە ئاودەستەکە دێتە دەرەوە، بەچ تەقەی لێدەکات تا دەمرێت و ئەوێ جێدەھێڵێت.
 
کاتێک مارسێڵەس بەچ دەبینێت کە لە ترافیکدا وەستاوە، بەچ خۆی لێدەدات، کە ھەردووکیان بریندار و گێژ دەکات. کاتێک مارسێڵەس بەھۆش خۆی دێتەوە، تفەنگەکەی دەردێنێت و تەقە لە بەچ دەکات، و دوای دەکەوێت بۆ ناو فرۆشگایەکی دەستی دوو. کاتێک بەچ بەسەر مارسێڵەسدا زاڵ دەبێت و دەیەوێت تەقەی لێبکات، خاوەن فرۆشگاکە، مەینارد، بە ھەڕەشەی چەک دەیانگرێت و دەیانبەستێتەوە و دەمبەستیان دەکات لە ژێرزەمینەکەدا. مەینارد و ھاودەستەکەی، زێد، مارسێڵەس دەبەن بۆ ژوورێکی تر و دەست دەکەن بە دەستدرێژی کردنە سەری، و «گیمپ»ێک جێدەھێڵن - کەسێک بە جلی ژێردەستییەوە - تا ئاگای لە بەچ بێت. بەچ خۆی ڕزگار دەکات و گیمپەکە دەبوورێنێتەوە. لەجیاتی ھەڵھاتن، بڕیار دەدات کە مارسێڵەس ڕزگار بکات و کاتانایەکی نێو فرۆشگاکە ھەڵدەگرێت. مەینارد دەکوژێت و مارسێڵەس ئازاد دەکات، کە تەقە لە نێوگەڵی زێد دەکات بە تاپڕەکەی مەینارد. مارسێڵەس بە بەچ دەڵێت کە تەبان، و کە بە کەس نەڵێت دەربارەی دەستدرێژییەکە و بۆ ھەمیشە لە لۆس ئانجلەس بمێنێتەوە. بەچ فابیان بە ماتۆڕەکەی زێد ھەڵدەگرێت، و دەڕۆن.

پێشووتر، دوای ئەوەی ڤینسنت و جوڵس برێتیان لە باڵەخانەکەیدا کوشت، پیاوێکی دیکە لە دەستشۆرەکەوە دێتە دەرەوە و تەقەیان لێدەکات، بەڵام ھیچکام لە گوﻟﻠ‎ﻪکان بەریان ناکەون؛ داوی ئەوەی سەیری خۆیان دەکەن بۆ جێ برین، جوڵس و ڤینسنت دەیکوژن. کاتێک ئەوێ جێدێڵن لەگەڵ ھاوکارەکەی برێت، ماڕڤن، جوڵس دەڵێت کە ڕزگاربوونەکەیان لە گوﻟﻠ‎ﻪکان موعزەیەک بووە، کە ڤینسنت پێی وایە زیادەڕۆیییە. ڤینسنت بەڕێکەوت تەقە لە دەموچاوی ماڕڤن دەکات، کە ڤینسنت، جوڵس، و ناوەوەی ئۆتۆمبێلەکە دادەپۆشێت بە خوێن بە ڕۆژی ڕووناک. ئۆتۆمبێلەکە لە ماڵی ھاوڕێیەکی جوڵسدا دەشارنەوە کە ناوی جیمییە، کە داوا دەکات کێشەکە چارەسەر بکەن پێش ئەوەی ژنەکەی، بۆنی، بگەڕێتەوە ماڵەوە. مارسێڵەس پاککەرەوەیەک دەنێرێت، وینستن وۆڵف، کە بە جوڵس و ڤینسنت دەڵێت کە ئۆتۆمبێلەکە پاک بکەنەوە، لاشەکە لە سنووقەکەدا بشارنەوە، جلە خوێناوییەکانیان فڕێ بدەن، و ئۆتۆمبێلەکە ببەن بۆ ئاسنەواڵەفرۆشێک.

لە خواردنگەکە، جوڵس پیلانی خانەنشینکردنی خۆی لە ژیانی تاوان بە ڤینسنت دەڵێت، چونکە باوەڕی وایە کە ڕزگاربوونە «سەرسووڕھێنەر»ەکەیان لە باڵەخانەکە نیشانەیەکی دەستتێوەردانی خودایییە. کاتێک ڤینسنت لە دەستشۆرەکەیە، دوو ھاوسەر بەناوی «پەمکین» و «ھەنی بەنی» دەست دەکەن بە تاڵانکردنی خواردنگەکە و داوای جانتاکەی مارسێڵەس دەکەن. جوڵس بە شتەکانی ناوی بەسەر پەمکیندا زاڵ دەبێت و چەکی لەسەر ڕادەگرێت؛ ھەنی بەنی دەورووژێت و چەکەکەی لەسەر جوڵس ڕادەگرێت. ڤینسنت دەگەڕێتەوە و چەکەی دەخاتە سەری، بەڵام جوڵس کێشەکە چارەسەر دەکات. بەشەکەی ناو ئینجیل دووبارە دەکاتەوە، دوودڵی خۆی لەگەڵ ژیانی تاواندا باس دەکات، و ڕێ بە دزەکان دەدات کە پارەکەی ببەن و بڕۆن. جوڵس و ڤینسنت خواردنگەکە بە جانتاکەوە جێدێڵن.

پەخشکردن

سەرچاوەکان

بەستەرە دەرەکییەکان 

 وتاری وێژەی پەڵپ  لەلایەن جەیمی بێرنارد لە تۆمارخانەی فیلمی نێودەوڵەتی
 
 
 
 
 
 
 
 بیبلیۆگرافیی وێژەی پەڵپ (لەلایەن یوو سی بێرکڵی)
 وتووێژێک دەربارەی بەکارھێنانی حزقیێل ٢٥:١٧ لە وێژەی پەڵپ لە Bibledex.com

فیلمە ئەمریکییەکان
فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی
فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین
ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون
فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی
فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون
فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠
فیلمە سەربەخۆیییە ئەمریکییەکان
فیلمە چیرۆکییە ناھێڵییە ئەمریکییەکان
براوەکانی بافتا (فیلمەکان)
وێناکردنی چاندی مافیاکان
فیلمەکان سەبارەت بە دەستدرێژیی سێکسی
خەڵاتی ڕۆحی سەربەخۆ بۆ براوەی باشترین فیلم
فیلمە ھەڵبژێردراوە ئەمریکییەکان
فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان