بەرگری سیسیلی
بەرگری سیسیلی (بەئینگلیزی: Sicilian Defence) یەکێکە لە کردنەوەکانی شەتڕەنج کە دەست پێ دەکات بە جووڵەکانی:
1. e4 c5

بەرگری سیسیلی یەکێکە لە باوترین و ناودارترین وەڵامەکانی ڕەش بۆ جووڵەی e4 ـی سپی "کە لەڕاستیدا، پێشنیار کراوە کە  سەرکەوتووترین جووڵەی سەرەتایی سپی بێت، ئەویش تەنیا بەھۆی ئەوەی  بەھێزترینە دژە بە e4."
گراندماستەر جۆن نەن ناودارێتی بەرگری سیسیلی ئەداتە پاڵ "سرووشتی شەڕانگێزێتییەکەی. لەزۆربەی ھێڵەکاندا، ڕەش بەتەنیا کار بۆ یەکسانبوونی یارییەکە ناکات، بەڵکو بگرە بۆ کەڵک وەرگرتنیش کار دەکات. ڕێگرییەکە ئەوەیە کە سپی زۆرینەی کات دەستپێشخەرییەکی زووتری ھەیە، بۆیە پێویستە ڕەش ئاگادار بێت کە نەبێتە قوربانی ھێرشێکی خێرای سپی."

زووترین تۆمارە بەردەستەکان ئاماژە بەوە دەدەن کە ئەم بەرگرییە لە سەدەی شانزەھەمدا لەلایەن ھەردوو یاریزانی ئیتاڵی جیولیۆ پۆلێرۆ و خواکینۆ گرێکۆوە بەکارھاتووە.

چەمکی گشتی 
بە جووڵاندنی سەربازی c دوو خانە بۆ پێشەوە، ڕەش کۆنترۆڵی خانەی d4 دەکات و شەڕدەکات لەپێناو گرتنی ناوەڕاستی بۆردەکەدا. ئەگەرچی  ھاوشێوەی  کاردەکات، کە یەکێکە لە باشترین وەڵامەکانی ڕەش بۆ e4، بەڵام c5 تەواو ئەو ھاوتابوونە دەشکێنێت و باشتر کۆنترۆڵی ناوەڕاست دەکات. جووڵەی e4 ـی سپی ئەوە دەگەیەنێت کە سپی پێی خۆشە لە باڵی شاوە ھێرش بکات، لەکاتێکدا c5 ـی ڕەش بەپێچەوانەوە ھێرش لەلای شالیارەوە ئاسانتر دەکات. یەکێکی دی لە باشییەکانی ئەم بەرگرییە ئەوەیە کە دواتر سپی  دەست پێ دەکات، کە ئەویش بۆخۆی بەھێزکردنێکی گەورەی ناوەڕاستە بۆ سپی، بەڵام لەکاتێکدا کە ڕەش سەربازی c ناردبێتە ناوەڕاست، دەتوانێت لەگەڵ سەربازی d ـی سپیدا ئاڵوگۆڕی بکات. بەمەش ڕەش سەربازی لایەکانی خۆی گۆڕییەوە لەگەڵ سەربازێکی ناوەڕاستی سپی.

زۆربەی جارەکان یارییەکان بەم جۆرە بەردەوامی دەبێ:

1. e4 c5

2. Nf3 d6

3. d4 cxd4
وەک دەبینین، لەم شوێنەدا ڕەش دوو سەربازی ناوەڕاستی ماوە، لەکاتێکدا سپی بەتەنیا سەربازێک.

سیسیلی کراوە 2.Nf3 و 3.d4 
زۆرتر لە %٧٥ی ئەو یارییانەی کە بە  دەست پێ دەکەن، بەردەوام دەبن بۆ ، کە ئیدی لێرەدا سێ ھەڵبژاردەی سەرەکی ھەیە بۆ ڕەش کە وەڵامی پێ بداتەوە کە بریتیین لە  یان  یاخود . لەو ھێڵانەدا کە سپی دەست دەکات بە ، ناسراوە بە یاری سیسیلی کراوە، ئەمەش دەبێتە ئەنجامی درووست بوونی چەندین ھەڵوێستی ئاڵۆز. سپی لە گەشەپێدانی داشەکانیدا لەپێشەوەیە و بۆشایی زۆرتری ھەیە لەباڵی شادا و ئەتوانێت بەکاری بەرێت بۆ دەستپێکردن بە ھێرش. ئەم بارەی باشەی سپی ھاوتاکراوەتەوە بەوەی کە ڕەش جووتێک سەربازی ناوەڕاستی ماوە بەرامبەر بە سەربازێکی سپی، کە ئەمەش لەئەنجامی گۆڕینەوەی سەربازی d سپی بوو بە سەربازی c ڕەش. ھەروەھا، ڕەش بەھۆی ھەبوونی فایلی کراوەی c، کە ئەتوانێت بەکاری بەرێت بۆ ھێرشی بەھێز لەباڵی شالیارەوە، یارییەکەی ھاوتا کردۆتەوە.

باوترین جووڵەی ڕەش لەدوای 2.Nf3 جووڵەی 2...d6 ـە. ئەمە ڕەش ئامادە دەکات بۆ ...Nf6 کە ھێرش دەکتە سەر سەربازی e بەبێ ڕێ دان بە ھاتنە پێشەوەی سەربازەکە بۆ e5. یاری زۆرینەی جار بەردەوام دەبێت بۆ. ھەندێک جار  یاری پێ دەکرێت کە ھەمان ئەنجامی ھەیە. لەم ھەڵوێستەدا ڕەش دەتوانێ جووڵە بکات بۆ سێ لق و پۆپی سەرەکی کە بریتین لە نایدۆرف ()، دراگۆن ()، کلاسیکی () و ھەروەھا شێڤێنینین ().  ھێرشی ڤینیسیا () و لق و پۆپی کۆپرێیچیک () زۆر بەکەمی یارییان پێ دەکرێت. زۆرجار بە ھەڵە دادەنرێت ئەگەر ڕەش ئەنجامی بدات.

چەند ڕێگەیەکی دیکە ھەیە بۆ ھەردوو سپی و ڕەش کە لابدەن لەو جووڵانەی سەرەوە. لەدوای ، سپی ھەندێ جار یاری بە  دەکات، کە ناسراوە بە لق و پۆپی چێکھۆڤەر، کە ئامادەکارییە بۆ جووڵەی  لەگەڵ ، لەکاتێکدا سپی ئومێد دەخوازێت کە پێشکەوتنی خۆی لە گەشەپێدانی پارچەکانیدا ھەڵوێستەکە بەرامبەر کاتەوە بۆ ھەبوونی جووتە فیلی ڕەش. ڕەش دەتوانێت خۆی بەدوور بگرێت لەو ھێڵە بە یاریکردنی ، کاتێک کە  گەڕاندنەوەیە بۆ ھێڵی سەرەکی. بەھەرحاڵ، سپی ھەڵبژاردنی ھەیە لەبەردەم ، کاتێک کە ڕەش توانی یاریکردنی  یان  ـی ھەبێت. یەکێک تر لە ھێڵە ناباوەکان بریتییە لە  کە ناسراوە بە لق و پۆپی پرینس، کە ھەوڵی ھێشتنەوەی ھەڵبژاردنی c4 دەدات ھاوشانی ھەبوونی گرێی مارۆچی.

لق و پۆپی نایدۆرف: 

لق و پۆپی نایدۆرف یەکێکە لە باوترین سیستەمەکانی کە ڕەش دەتوانێت لە بەرگری سیسیلیدا بەکاری بەرێت. ویستی نایدۆرف لە یاریکردنی  بریتیی بوو لە ئامادەکاریی بۆ یاریکردنی  لە جووڵەی دواتردا، ئەمەش بۆ وەرگرتنی بۆشاییەکی زیاتر لە ناوەڕاستدا. یاریکردنی  بەبێ  وەڵام دەدرێتەوە بە  لەلایەن سپییەوە، کە لێرەدا پێویست دەکات ڕەش یان  یاری پێ بکات یاخود . بێ گوومان  ڕێگەدەدات بە سپی کە فیلی سپی لەگەڵ ڕەشدا بگۆڕێتەوە، کە لەدوای ئەمەشەوە خانەی d5 گەلێک بێ ھێز دەبێ. بەڵام  ڕێگەدەدات کە ڕەش بەتەنیا بەیەک ڕێگە پارێزگاری لە سەربازی d بکات، ئەویش بەیاریکردنی جووڵەی نامۆی . لەھەردوو بارەکەدا، یاریی سپی باشترە.

بەم شێوەیە، بەیاریکردنی ، ڕەش بەتەواوی سپی دەبەستێتەوە لە کشکردنی فیل لەخانەی b5 دا. بەم جۆرەش جووڵەی  ئەشێت جووڵەی دواتری ڕەش بێت. بەگشتی،  دیسان ڕێگری لە جووڵەی ئەسپی سپی بۆ خانەی b5 دەکات، ھەروەھا یارمەتی پێکھێنانی شێوەی باڵی شالیاری ڕەش دەکات بە ئامادەکردن بۆ پاڵنانی سەربازی b7 بۆ b5. پلانی  کە دوا بەدوایدا  دێت، نوێنەرایەتی شێوازی تەقلیدی لق و پۆپی نایدۆرف دەکات. دواتر، گاری کاسپارۆڤ گۆڕانی لەڕێزبەندی جووڵەکانی نایدۆرفدا کرد بە یاریکردنی ، بەڵام دواتر یاریکردنی  نەک . کاسپارۆڤ پێی وایە جووڵەی پڕاوپڕی  (کە دەکاتە لق و پۆپی شێڤێنینین، کە لەخوارتر باسی لێوەکراوە) ڕێگە بە جووڵەی  دەدات، کە یەکێکە لەمەترسیدارترین ھێڵەکانی سپی دژ بە لق و پۆپی شێڤێنینین. بەیاریکردنی  لەپێشدا، ڕەش بەشێوەیەکی کاتیی ڕێگری لە g4 ـی سپی دەکات و چاوەڕێ دەکات کە سپی یاریی بەچی دەکات لەبری g4. زۆربەی جار، یاریی تەقلە دەدات بۆ لق و پۆپی شێڤێنینین.

لەئێستادا، باوترین چەکی سپی دژ بە نایدۆرف بریتییە لە . ئەمە ناو دەبرێت بە ھێرشی ئینگلیزی لەبەرئەوەی کە باوێتی وەرگرت بەھۆی گراندماستەرە ئینگلیزییەکانی وەک موورای چاندڵەر، جۆن نەن، و ھەروەھا نایجڵ شۆڕت لە ١٩٨٠کاندا. بیرۆکەی سپی بریتییە لە یاریکردنی f3 و Qd2 و g4 و 0-0-0 (ماڵکردن لەباڵی شالیاردا). ڕەش دەتوانێت وەڵام بداتەوە بە  یان  یان . بۆ ڕێگەگرتن لە ، سپی ھەندێک جار دەست پێ دەکات بە  بەلەجیاتی، بەڵام ئەمە ڕێگە دەدات بە . شێوازێکی ھێرشی پەیوەندیدار بریتییە لە ، کە ناسراوە بە ھێرشی ھەنگاریی یان ھێرشی پێرێنای.

پێشتر،  ھێڵی سەرەکی نایدۆرف بوو، کاتێک کە سپی ھەڕەشەی ھێرشی بۆ سەر ئەسپی ھەڵواسراو بە  دەبێت. ڕەش بە ئاسانیی دەتوانێت ھەڵواسینەکە بشکێنێت بە ، کاتێک کە سپی زۆربەی کات یاریی  و  دەکات. ھەندێک جێگرەوەی ڕەش بریتیین لە ، کە ناسراوە بە لق و پۆپی سەربازی ژەھراوی کە باوێتی بەھۆی بۆبی فیشەرەوە دەستەبەر کرد، و ھەروەھا ، ناسراو بە لق و پۆپی پۆڵوگاڤێسکی، کە خاڵێکی تەکتیکی ھەیە لە  بۆ بردنەوەی فیلێک لەبری ئەسپ.

سپی ھەڵبژاردنی تری ھەیە لە جووڵەی شەشەمدا.  ئامادەکاریی دەکات بۆ ماڵکردن لەباڵی شادا کە جێگرەوەیەکی ئارامترە لە . ئێفیم گێڵەر لە لایەنگرە یەکەمینەکانی ئەم جووڵەیە بوو، پاش ئەوەی ڕەش توانای مانەوەی لە  جێگەیەکی بێ خەوشی نایدۆرفدا دەبێت لەگەڵ  یان بازدان بۆ شێڤێنینین لەگەڵ . ئەگەرەکانی تری بەردەوام بوون بۆ سپی بریتیین لە  و  (ھێرشی فیشەر-سۆزن) و  و ھەروەھا  (ھێرشی ئادەمس، ناونراوە پاش ویڤەر ئادەمس)، کە چەندین جار لەلایەن بۆبی فیشەرەوە بەکارھاتووە.

لق و پۆپی دراگۆن: 

لە لق و پۆپی دراگۆندا، ڕەش فیلی تاریک یاخود ڕەشی فیانچێتۆ دەکات لەسەر لارەھێڵی . ئەم لقە لەپاش فیدۆر دوز-خۆتیمیریسکییەوە ناونرا لە ١٩٠١دا، کە ئەو بۆخۆی تێبینی ئەوەی کرد کە شێوازی پێکھاتەی سەربازەکانی باڵی شای ڕەش (سەربازەکانی خانەکانی d6 و e7 و f7 و g6 و h7) لە شێوازی ڕیزبوونی ئەستێرەکانی دراکۆ دەچن. سامناکترین ھێرشی سپی بۆ سەر لق و پۆپی دراگۆن بریتییە لە ھێرشی یۆگۆسلاڤی، کە جیا دەکرێتەوە بە جووڵەکانی ، کاتێک کە ھەردوو لە  و  دەشێن لە نۆیەمین جووڵەدا یارییان پێ بکرێت لەلایەن سپییەوە. ئەم لق و پۆپە دواتر دەگوازرێتەوە بۆ یارییەکی زۆر بەتین و توند و تیژ و ھاوکات ئاڵۆز بەھۆی ئەوەی یاریزانانە بەپێچەوانەی ئاڕاستەی یەکترەوە ماڵ دەکەن و ئەمەش دەبێتە پێشبڕکێیەک لەنێوان ھەردوولادا بۆ ھێرشکردن. جێگرەوەی تری باش بۆ سپی لە بری ھێرشی یۆگۆسلافی بریتییە لە جووڵەی ، ناسراو بە لق و پۆپی کلاسیک، و ھەروەھا ، ناسراوە بە ھێرشی لێڤێنفیش.

لق و پۆپی کلاسیکی: 

ئەم لق و پۆپە دەکرێت بێتە دی لە دوو ڕیزبەندی جیاوازی جوولەوە. دەکرێت بھێنریتە دی لە  یاخود لە  ـەوە. ڕەش زۆر بەسادەیی ئەسپەکەی دێنێتە سەر خانە سرووشتییەکەی و ڕەنگە بشگۆڕێت بەگۆڕانی گەشەپێدانی فیلی شا.

باوترین وەڵامی سپی بریتیی دەبێت لە ، ناسراو بە ھێرشی ریشتەر-ڕاوزەر (کۆدی ئکش: B60et). جووڵەی  داھێنانی کۆرت ڕیشتەر بوو، کە ھەڕەشەی خستنەسەریەکی سەربازەکانی ڕەش دەکات لەدوای ، کە وادەکات ڕەش ئومێدی یارکردنی بە لق و پۆپی دراگۆن نەمێنێت. پاش ، ڤسێڤۆڵد ڕاوزەر پلانی مۆدێرنی  و 0-0-0 ـی لە ١٩٣٠یەکاندا پێشنیار کرد. پاڵەپەستۆی سپی لەسەر سەربازی d زۆر کات ڕەش ناچار دەکات کە بە  وەڵام بداتەوە لەگەڵ  لەبری لێدانەوە بە پارچەیەک (بۆ نموونە شالیار لەسەر d8) کە ئەویش بۆ پارێزگاریکردنە لە سەربازی d. ئەمە دەبێتە لاوازبوونی پێکھاتەی سەربازی باڵی شا، لەبەرامبەریشدا ڕەش جووتە فیلەکەی بەدەست دێنێ لەگەڵ ھەبوونی سەربازێکی زۆرتر لە ناوەڕاستدا، کە ئەمانە بۆخۆی شتانێکن شکاندنیان و ھەڵە دۆزینەوە تیایاندا گەلێک گران دەبێت.

لق و پۆپێکی دیکە بریتییە لە ، کە ناودەبرێت بە "سۆزین" (کۆدی ئکش: B57). ئەم جۆرە فیل دەردەپەڕێنێتە سەر خانەیەکی گەلێک ھێرشخواز. ڕەش زۆرینەی جار وەڵام دەداتەوە بە  ئەمەش بۆ سنووردارکردنی مەودای فیلە سپییەکەی سەر c4، بەڵام سپی دەتوانێت دواجار پاڵەپەستۆ بخاتە سەر سەربازی e6 بە پاڵنانی سەربازی f بەرەو پێشەوە بۆ f5. سپی دەتوانێت یان ماڵ بکات لەباڵی شاوە بە جووڵەی  (ھێرشی فیشەر-سۆزن، کە ناونراوە پاش بۆبی فیشەر و ماستەری ڕووسی ڤێنیامین سۆزن، کە ھێرشەکەی داھێنا لە ١٩٣٠یەکاندا)، یاخود ماڵ بکات لەباڵی شالیاردا بە جووڵەکانی  (یاخود )  و  (ھێرشی ڤێڵیمیرۆڤیچ). لەبری ، ڕەش دەتوانێت ھەوڵی جووڵەی بێنکۆ بدات، کە بریتییە لە ، کە سپی ناچار دەکات کە چارەنووسی ئەسپی d4 یەکلا بکاتەوە. ئەمە زۆر جار بەرەو ھێڵێکی ھەڵوێستدارانە دەچێت وەک لە ڕازۆر-بەتین.

 ھێڵی کلاسیکییە (کۆی ئکش: B58). ڕەش دەتوانێت ھەڵبژێرێت لەنێو  یان  کە یارییەکە دەگوازێتەوە بۆ لق و پۆپی شێڤێنینین. ھەروەھا  کە یاری ڕاگوێز دەکات بۆ لقی کلاسیکی لق و پۆپی دراگۆن. بەجووڵەی  پاشان  بەردەوامیی دەبێت . ھەروەھا  جووڵەیەکی بزۆکە.

لق و پۆپی شێڤێنینین: 

لە لق و پۆپی شێڤێنینیندا، سەنتەرێکی تەسک بۆخۆی درووست دەکات (سەربازەکانی سەر خانەکانی d6 و e6 نەک e5) و خۆی ئامادە دەکات بۆ ماڵکردن لەباڵی شادا. لەم ڕوانگەیەوە، پۆڵ کیرێس لە ١٩٤٣دا  ـی پێشنیار کرد، کە ناسراوە بە ھێرشی کیرێس. جووڵەی باون. لێرەدا سپی بەنیازە کە ئەسپی ڕەش دووربخاتەوە بە جوڵەی سەرباز بۆ g5. ئەگەر ڕەش ڕێگری لەمە بکات بە ، کە باوترین وەڵامی ڕەشە، ئەوا سپی بۆشاییەکی زۆرتر داگیر دەکات لەسەر بۆردەکە و ڕەش دەترسێنێت لە ماڵکردن لەو ناوچەیەدا، و ھەروەھا دەکرێت دواتر  یاری پێ بکات. ئەگەر ئاڵۆزییەکان دوای  بەدڵی سپی نەبوو، باشترین جێگرەوە  ـە کە دەبێتە ھۆی کە ڕەش وەڵام بداتەوە بە  (ئەم ھەڵوێستە دەکرێت بە ھۆی نایدۆرفیشەوە بێتە دی لەڕێی ) . ھەروەھا  و 
بیردۆزی سپی لێرەدا بریتییە لەوەی کە ڕەش دەتوانێت ھاوسەنگی ڕابرێت لە ھێرشی کیرێسدا، کە لەئێستادا یاریزانان پێیان باشە کە ڕێگری لێ بکەن بەوەی کە لەپێشدا  ئەنجام بدەن، ئەمەش بیرۆکەی گاری کاسپارۆڤ بوو. بەھەرحاڵ، ئەگەر سپی ھێشتا بیەوێت جووڵەی g4 ئەنجام بدات، دەشێت ئامادەکاریی بۆ بکات بەوەڵامدانەوە پێشینەی  بە جووڵەی  (بۆبی فیشەر ھەندێک جار ئەنجامی داوە) یاخود .

جوڵەیەکی گەشەپێدانی سرووشتییە، ھەروەھا ئامادەکارییە بۆ  (وەکوو ، ڕەش بەمە سپی دەوەستێنێت لە وەڵامدانەوە بە e5). لەدوای ، باوترین وەڵامی ڕەش بریتییە لە ، کاتێک کە سپی زۆربەی کات وەڵام دەداتەوە بە . لەم خاڵەدا، ڕەش دەتوانێت یاری بە  بکات، کە یارییەکە دەگوازێتەوە بۆ لق و پۆپی کلاسیکی، یان ، کە پێشی دەگووترێت لق و پۆپی سڤێشنکۆڤ، یاخود  کە ناسراوە بە لق و پۆپی چوارە ئەسپ. بەدەر لە جووڵەی ، گرنگترین جووڵەی ڕەش بریتییە لە  (کە یاری دەگوازێتەوە بۆ لق و پۆپی تایمانۆڤ)، یان جووڵەی ، کە ناسراوە بە دراگۆنی تاودراو، و ھەروەھا  کە پێشی دەگووترێت لق و پۆپی کەڵاشنیکۆڤ. ھەڵبژاردەی ناباوتر بریتیین لە ، کە دەشێت دواتر تەقلە بدات بۆ لق و پۆپی تایمانۆڤ، و ھەروەھا ، ناسراو بە لق و پۆپی گراڤیز.

لق و پۆپی سڤێشنیکۆڤ: 

لق و پۆپی سڤێشنیکۆڤ باوێتییەکی زۆری وەرگرت لە پلەی مامۆستایی شەتڕەنجدا. پاڵپێوەنانی  لەلایەن ڕەشەوە لەجووڵەیەکی دژەھەڵوێستدارانە دەچێت چونکە سەربازی d دەکاتە سەربازێکی بەجێماو و خانەی d5 بێ ھێز دەکات. بەھەرحاڵ، ڕەش سەنتەرێکی بەھێز درووست دەکات بەم جۆرە و کاتیش بەدەست دەھێنێت بەھۆی ئەسپی سپییەوە، کە پاڵی پێوەنراوە بۆ سەر قەراغی بۆردەکە بۆ سەر خانەی a3. یاریزانانی جیھانی ئەم لق و پۆپەیان بەکارھێناوە، وەک ڤلادیمێر کرامنیک، ڤێزێڵین تۆپاڵۆڤ، تەیموور ڕەجەبۆڤ، بۆریس گێڵفاند، مایکڵ ئادەمز و ھەروەھا ئەلێکساندەر خەلیفمان و چەندین یاریزانی دیکە.

لە ھێلکاریی بەرامبەردا، لەدوای  ـەوە، سپی ھەڕەشەی  کپ دەکات بە یاریکردنی جووڵەی  یان . پاش ، جووڵەی  شکست دێنێت بۆ یاریکردن بە  (جووڵەی  باشە بۆ سپی، چونکە ھەڕەشەی  دەکات)  و ھەروەھا ئەسپیش دەتوانێت ھەڵبێت لەڕێگەی b6 ـەوە. بەم جۆرە  سەپێنراوە، کاتێک کە سپی بەردەوام دەبێت بە . ئەسپی بەھێزی سپی لەسەر d5 و شێوازی ھەپڕوونکراوی سەربازەکانی باڵی شای ڕەش قەرەبوو کراوەتەوە بە جووتە فیلی ڕەش و ئەسپی سپی لەسەر خانەی a3 کە بەشدارییەکی ڕاستەوخۆ لە پێکدادانەکاندا ناکات. ھەروەھا، ڕەش پلانی یاریکردنی بە  ھەیە کە بەدوایدا  و  بە دووەمین سەربازی f، دێت، کە دەکرێت کۆنترۆڵ بداتە ڕەش لە ناوەڕاستدا. پلانێکی جێگرەوە بریتییە لە  کە بەدوایدا  دێت کە بۆ ئاڵوگۆڕکردنێکی پڕاوپڕی ئەسپە بەھێزەکەی سەر d5 ـی سپییە. ئەم ھێڵە بە لق و پۆپی نۆڤۆسیبریسک ناسراوە.

لەبری ، سپی ئەتوانێت یاری بە  بکات، کە یارییەکی ئارامتر دێنێتە دی. سپی بڕیار دەدات کە سەربازەکانی f نەخاتە سەریەک و زۆرینەی جار یاری بەردەوامی دەبێت . ئەمە ڕێگە بەسپی دەدات کە ئەسپەکەی سەر d5 ی بھێڵێتەوە ئەمەش بە گۆڕینەوە لەگەڵ ئەسپی ڕەش لەسەر f6، و ھەروەھا ئامادەکاریی دەکات بۆ ھێنانەوەی ئەسپی سەر a3 بۆ ناو یاریی بە یاریکردن لەنێوان . ھێڵێکی دی بریتییە لە  (شەڕکردن بۆ کۆنترۆڵکردنی d5 و نەترسان لە سەربازە سەریەکەکان) . پەرەپێدانێکی نوێ لە لق و پۆپی سڤێشنیکۆڤ دا بریتییە لە  (لەبری )، کە زۆر جار یاریی دەگەیەنێت بە ھەڵوێستێک کە پاڵەپەستۆی بردنەوەیەتی بەبێ سەرکێشیی کردن. یەکسانبوونێکی خێرا ئەگەری ڕوویدانی ھەیە پاش . بۆ ئەوەی ڕێگری لەمە بکرێت، سپی یاری بە  یان  دەکات.

دراگۆنی تاودراو: 

وەک لق و پۆپی سەرەکی دراگۆن، ڕەش لەم لقەشدا پەرە بە فیلەکەی دەدات بۆ g7. جیاوازییەکە ئەوەیە کە ڕەش خۆی لادەدات لە یاریکردنی  ھەتاوەکوو بتوانێت دواتر یاری بە  بکات بەتەنیا لەیەک جووڵەدا ئەگەر لەتوانادا ھەێت. ئەگەر سپی ھەوڵ بدات کە وەک شێوازی ھێرشی یۆگۆسلاڤی یاریی بکات بە ، ئەوا  بەخێرایی یارییەکە یەکسان دەکاتەوە. کاتێک کە سپی یاری بە  دەکات، زۆربەی کات بە بیرۆکەی بەردەوام بوونە بە  (کە ڕێگری لە ھەر فێڵێک دەکات لە  و )، کە دوا بەدوای ئەویش ماڵکردن لەباڵی شادا دێت.

تاقیکردنەوەی یەکلاکەرەوەی ڕیزبەندی جووڵەکانی ڕەش بریتییە لە ، ناسراو بە گرێی مارۆچی. سپی ھەوڵدەدات کە ھەڵوێستی سپی تێک بدات بە کەلێن خستنە تینویەتی بۆ پاڵپێوەنانی سەربازی  و . بەگشتی، ئەم ھێڵە کەمتر تەکتیکییە لەچاو ھێڵەکانی تری بەرگری سیسیلیدا. پاش ، ھێڵی سەرەکی دەبێتە  و لە ئێستادا  یان  گەلێک جاران ئەنجام دەدرێن.

لق و پۆپی کەڵاشنیکۆڤ:  
لق و پۆپی کەڵاشنیکۆف (کۆدی ئکش B32) جۆرایەتییەکی نزیکە لە لق و پۆپی سڤێشنیکۆڤەوە، و ھەندێک جار بە نیۆ-سڤێشنیکۆڤ ناو دەربرێت. جووڵەی  مێژوویەکی درێژی ھەیە. لویس-چارڵز ماھێ دێ لا بوۆردۆنایس بەکاری ھێناوە لەیارییەکانیدا دژی ئەلێکساندەر مکدۆنێڵ لە ١٨٣٤دا، و ھەروەھا لەماوەیەکی کورتدا لە ١٩٤٠کاندا باو بووە. ئەم یارییە کۆنانە پەیتیی کردۆتەوە سەر لق و پۆپی لۆوێنتەڵ (نزیکە لە کەڵاشنیکۆڤەوە بەڵام تێیدا وەڵام بۆ  بریتییە لە ) لەگەڵ ، لەم شوێنەدا ڕەش جووتێ فیل دەدات بەدەستەوە تا لە گەشەپێداندا پێش بکەوێت. بەھەرحاڵ، جووڵەکە وازی لێھێنرا کاتێک کە یەکلایی بووەوە کە سپی دەتوانێت بۆ سوودی خۆی ئەو ھێڵانە بەکاربھێنێت.

لە کۆتایی ١٩٨٠کاندا، یاریزانانی ڕەش جووڵەی  ـیان زیندوو کردەوە بەنییەتی بەرامبەربوونەوەی  بە جووڵەی : ئەمە لق و پۆپی کەڵاشنیکۆڤە. بیرۆکەکان لەم ھێڵەدا نزیکن لە سڤێشنیکۆڤەوە - ڕەش سەربازی بەجێماو لە d6 ـدا قبووڵ دەکات و خانەی d5 لاواز دەکات، بەڵام کات دەباتەوە بەوەی کە ڕاونانی ئەسپەکەی کاتی دەوێت. جیاوازی لەنێوان دوو لق و پۆپەکە ئەوەیە کە ڕەش ھێشتا ئەسپەکەی گەشەپێ نەداوە بۆ سەر f6 و سپی ئەسپەکەی نەھێناوەتە دەرەوە بۆ سەر c3، بۆیە ھەردوو یاریزانان ھەڵبژاردەی زیادەیان ھەیە. ڕەش واز دەھێنێت لە  لەبەر خاتری ، بۆ نموونە دوای ، کە خۆی لادەدات لە پلانی سپی Bg5 و  Bxf6 بۆ لێدانی سەربازە سەریەکەکانی سەر f ی ڕەش. یان ڕەش دەتوانێت ھێنانە دەرەوەی ئەسپەکەی دوا بخات بۆ یاریکردن بە  یان  ێکی خێرا. لەلایەکی تریشەوە، سپی ھەڵبژاردنی  ی لەبەردەمدایە، کە چنگەکەی لە d5 ـدا بەھێز دەکات و گورزێک دەوەشێنێت لە ، بەڵام خانەی d4 کەمێک لاواز دەکات.

جووڵەی  ی ڕەش پێشەنگی دەدات لە گەشەپێدانی فیلی ڕەش. پاش ، ڕەش سێ جووڵەی سەرەکی ھەیە:  (لق و پۆپی تایمانۆڤ)،  (لق و پۆپی کان) و . پاش ، ڕەش یاری دەگوازێتەوە بۆ لق و پۆپی شێڤێنینین بە جووڵەی ، یان بەیاریکردنی ، ناسراو بە لق و پۆپی چوارە ئەسپ. تێبینیی ئەوە بکە پاش  سپی ناتوانێت یاریی بە  بکات لەبەر  کە بەدوایدا  دێت.

سەرچاوەکان 

 
کردنەوەکانی شەتڕەنج
شەتڕەنج لە سەدەی ١٦یەم