ڕێککەوتننامەی ئەنگلۆ-ڕووسی
ڕێککەوتننامەی ئەنگلۆ-ڕووسی لە ١٩٠٧ (، ) یان ڕێککەوتننامەی نێوان شانشینی یەکگرتوو و ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی لەبارەی فارس، ئەفغانستان و تبت (، )، لە ٣١ی ئابی ١٩٠٧ لە سەنت پیتەرزبورگ واژوو کرا. ڕێککەوتننامەکە کۆتایی بە ڕکابەریی دێرینە لە ئاسیای ناوەندی ھێنا و توانای ئەوەی بەو دوو وڵاتە دا تاوەکوو وەپێش ئەڵمانییەکان بکەونەوە کە دەیانھەویست بەرلین ھەتا بەغدای بە ھێڵێکی نوێی شەمەندەفەر پێکببەستنەوە و ئەوە دەبوو ھۆی یەکگرتنی ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی و عوسمانی.

ئەو ڕێککەوتننامەیە بە ناکۆکییەکانی سەبارەت بە وڵاتی فارس (ئێران) کۆتایی ھێنا. بەریتانیای مەزن بەڵێنی دا تاوەکوو لە باکووری فارس دوور بکەوێتەوە و ڕووسیاش باشووری فارسی وەکوو بەشێک لە ھەرێمی ژێردەستی بەریتانیا بە فەرمی ناساند. ڕووسیا ھەروەھا بەڵێنی دا کە لە تبت و ئەفغانستان دوور بمێنێتەوە. بەھۆیەوە، لەندەن وامەکان و ھەندێک لە پاڵپشتییە سیاسییەکانی درێژە پێدایەوە. ڕێککەوتننامەکە پەیوەندیی نێوان بەریتانیا و ڕووسیای کە کۆنتڕۆڵکردنی سنوورەکانی فارس، میرنشینی ئەفغانستان، تبتی دیار دەکرد، ھەتا ئاستێکی زۆر بەھێز کرد. بەپێی ڕێککەوتننامەی ئەنگلۆ-ڕووسی، ھەرێمەکانی ژێر دەسەڵاتی شانشینی یەکگرتوو و ڕووسیای لە فارس دیار کرا، جەخت کرایەوە کە نابێت ھیچ وڵاتێک دەست لە کاروباری ناوخۆییی تبت وەردات و دەسەڵاتی بەریتانیا لە ئەفغانستان بە فەرمی ناسێندرا. ئەو ڕێککەوتنە بووە ھۆی دامەزراندنی ڕێککەوتنی سێلایەنە.

سەرچاوەکان