تەقیەدین محەممەد کوڕی مەعروف
تەقیەدین محەممەد کوڕی مەعروفی شامی ئەسەدی (؛ لەدایکبووی ١٥٢٦ – مردووی ١٥٨٥) زانایەکی عوسمانی بوو لە قاھیرە و ئەستانە ڕەچەڵەکی خۆی دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەییووبییەکان، کە لە بوارە جیاوازەکانی ئەستێرەناسی، کاتژمێر، ئەندازیاری، بیرکاری، میکانیک و فەلسەفەی سروشتیدا دانەری چەندین پەرتووک بووە.

لە ساڵی ١٥٧٤ سوڵتانی عوسمانی، مورادی سێیەم بانگھێشتی کرد بۆ ئەوەی «مرصد» یان جێگای وردبوونەوەی ئەستێرەناسی لە پایتەختی عوسمانییەکان (ئەستەنبوڵ) دروست بکات و بە شارەزایییەکانی توانیی چاودێری ڕووداوی گرنگی «نەیزەک»ی ساڵی ١٥٧٧ بکات. ھەروەھا لەسەر مەکینەی ھەڵمی کاری کردووە. لە ھەمان ساڵدا و ڕۆژی ١١ی تەممووزی ١٥٧٧ نەیزەکێک تێ دەپەڕێ و داوا لە تەقیەدین دەکەن ڕوونکردنەوە بدات لەسەر ئەوەی نیشانەی چییە. تەقیەدین بە ھەڵە دەڵێت نیشانەی سەرکەوتنی سوپای عوسمانییە بەسەر سەفەوییەکاندا. پێشبینییەکەی ھەڵە دەر دەچێت بۆیە زانایانی ئایینی لە ساڵی ١٥٨٠دا، تەنھا سێ ساڵ دوای تەواوبوونی «مرصد»ەکە، ئەیڕوخێنن.

سەرچاوەکان 

خەڵکی دیمەشق
داھێنەرە موسڵمانەکان
لەدایکبووانی ١٥٢١
مردووانی ١٥٨٥