کاتەگۆری
لە ئۆنتۆلۆجیدا، کاتەگۆرییەکان یان وتەزاکان بەرزترین جنسەکان لە زنجیرەی جنسەکانن، کەوایە، بە بنچینەییترین و بنەڕەتیترین تێگەیشتەکان دەژمێردرێن. لێکۆڵین و چوون بە دوای کاتەگۆرییەکاندا بە مانای دەسنیشانکردنی بناخەییترین و بەربڵاوترین پۆلەکانی شتەکانە. بۆ ئەم مەبەستە، دەبێ بۆ ھەر کاتەگۆرییەک ئەوەی کە بە جیاوازیی ئۆنتۆلۆجیک ناسراوە دیاری بکرێ. لە ئەرەستوو بەم لاوە، گەلێ سیستمی جۆراوجۆری کاتەگۆری پێشنیار کراوە، لە زۆربەشیاندا کاتەگۆریگەلێک بۆ جەوھەر و عەرەز و پەیوەندی و بارودۆخ و پێشھات بەدی دەکرێن.

ئەرەستوو 
یەکێ لە ھۆگرەتییەکانی ئەرەستوو لە سەرەتاوە سەرنجدان بە چۆنیەتیی دابەشبوونی دنیای سروشت بە سەر پۆلە جیاجیاکاندا بوو، بۆ وێنە چۆن ئەوەڵ لە پۆلێ وەک «گیانلەبەران» پۆلی «گیانلەبەرە دووپاکان» و، بە دوای ئەوە، پۆلی «گیانلەبەرە دووپا بێباڵەکان» جیا دەبێتەوە.
ئەو پەی بەوە بردبوو کە پۆلەکان بەپێی چۆنایەتیگەلێک کە گیانلەبەرەکە ھەیەتی، وەک ژمارەی پاکانی و شێوەی ڕێگەچوونی، لە یەکتر جیا دەکرێنەوە. ئەرەستوو لە کتێبەکەیدا دەڵێ ھەر قسەیەک کە لە بارەی بابەتێکەوە بوترێ و ھەر سیفەت و تایبەتمەندییەک کە شیاوی ئەوە بێ بدرێتە پاڵی، دەچێتە ناو یەکێ لە دە پۆلی جیاوازەوە کە «دە کاتەگۆری»یان «دە وتەزا»یان «مەقوولاتی عەشر» -یان پێ دەوترێ:

ھەروا کە لەم بەندەوە دیارە، دە کاتەگۆرییەکەی ئەرەستوو بریتین لە:
 جەوھەر، وەک ئەم ئەسپە، ئەم پیاوە
 چەندایەتی، کە یان تەنراوە وەک سێ ڕۆژ، یان پساوە وەک سێ کوڵۆ قەند
 چۆنایەتی، وەک سپی، ڕەش، داخ، شیرین، ڕاست، چەماو
 پەیوەندی، وەک نیوە، دوو ھێندە، گەورەتر
 جێ، وەک لە بازاڕێکدا
 کات، وەک دوێنێ، پارەکە
 بار، وەک دانیشتوو، وەستاو، پاڵکەوتوو
 خاوەنایەتی، وەک پێڵاو لە پێ، چەکدار
 کردن، وەک تیر ھاویشتن، فێنکەوکردن، گڕدان
 کران، وەک ھاویژران، فێنک بوونەوە، گڕگرتن

بۆ نموونە، لە بابەت بەچکەپشیلەکەی پوورە ئامینەوە، کە خۆی جەوھەرێکە، دەوتوانرێ ئەمانە بوترێ: دوو کیلۆیە (چەندێتی) و مێیە (چۆنێتی) و ھیی پوورەیە (پەیوەندی) و سەعاتی ۹ی بەیانی (کات) لە پاڵ کوانووەکە (جێ) بە کزکۆڵەیی (بار) و بە سکێکی پڕەوە (خاوەنایەتی) خەوتووە (کردن) یا خەوێنراوە (کران).

کانت

سەرچاوەکان 

چەمکەکان
ھەبوونناسی
چەمکەکان لە مێتافیزیک