حەسەن خەیری بەگ
حەسەن خەیری بەگ ناسراو بە (خۆفرۆشەکەی کورد) سیاسەتمەتدارێکی کورد بوو لە دێرسم، جێگری سەرۆکی شارەوانیی دێرسم بوو.

ژیانی سەرەتایی 
حەسەن کوڕی بێیزادە مورتەزا ئاغا بوو. دوای تەواوکردنی خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە دێرسم، لە ٣ی تشرینی یەکەمی ١٨٩٦دا بردیانە چینی خێڵەکی ئەکادیمیای سەربازیی عوسمانی. لە فەوجەکەی سوارەی لە سوپای چوارەم دامەزرا، لە ٢٤ی شوباتدا بە پلەی لیوای سوارچاک دەرچوو.

پیشە 
لەکاتێکدا کە بەرپرسی لقی خزمەتگوزاریی سەربازیی وان بووە، لە ھەڵبژاردنێکدا کە بۆ دوا قۆناغی لە مەجلیسی مەبعوسان بەڕێوەچوو، بووە جێگری سەرۆک شارەوانیی دێرسم. لە ساڵی ١٩٢٠ لە قۆناغی یەکەمی ئەنجومەنی نیشتمانیی گەورەی تورکیادا وەک جێگری دێرسم کاری کردووە:

لە پەرلەمان بۆ تەندروستی و یارمەتیی کۆمەڵایەتی، داواکاری، ئابووری، و کۆمیسیۆنەکانی بەرگریی نیشتمانی کاری کردووە

لە کاتی شۆرشی شێخ سەعیدی پیران، حەسەن خەیری لە دادگای سەربەخۆیی ڕۆژھەڵات دەستبەسەر بوو و سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندرا، بەو پێیەی بەشداری لە چالاکییەکانی یارمەتیدانی شۆرشەکەی کردووە.

ژیانی تایبەت 
خێزاندار بووە و خاوەنی چوار منداڵ بووە. بنەماڵەکەی ناوی "کانکۆ"یان وەرگرتووە.

مردن 
لە ساڵی ١٩٢٣ شەریف پاشا لە کۆنگرەی پەیمانی لۆزان داوای سەربەخۆیی بۆ گەلی کورد کرد، دواتر ناسیۆنالیستە تورکەکان خەریکی دانوستان بوون لەسەر ئەم باسە، ئاتاتورک فەرمانی بە حەسەن خەیری کرد کە بە جلی کوردییەوە بچێتە پەرلەمان کە لە تورکیا قەدەغە کرابوو و شایەتحاڵی ئەوە بدات کە گەلی کورد سەربەخۆییی ناوێت بەڵکو تەنیا ئاواتەخوازە لەژێر دەسەڵاتی حکوومەتی تورکیادا بمێنێتەوە. دوابەدوای کۆنگرەی لۆزان، حەسەن خەیری بەھۆی لەبەرکردنی جلوبەرگی کوردی و پیلانگێڕی دژی ئاسایشی نەتەوەیی دەستگیرکرا و سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندرا دوای بڕیارەکەی دادگا لەلایەن ھێزەکانی تورکیاوە ھەڵواسرا. پێش مردنی داوای وەسیەتی لێکرا ئەویش وتی: «لەشوێنێکدا بەخاکم بسپێرن (قەبرەکەم) لەسەر ڕێگای کوردەکان بێت بۆ ئەوەی ھەر کوردێک قەبرەکەم ببینێت و تف بارانم بکات.» خۆی بە کەر حەسەن ناودەبرد و لە ساتەوەختی ھەڵواسینیدا ھاواری دەکرد؛ «ئۆ شێخ سەعید، کەر حەسەنیش لە ڕێگای کوردستاندا شەھید بوو!» حەسەن خەیری بوو بە ھێمای خیانەت لای گەلی کورد.

سەرچاوەکان 

لەدایکبووانی ١٨٨١
مردووانی ١٩٢٥