دۆپامین
دۆپامین ()  ئاوێتەی ئەندامییە کە لە ڕووی کیمیایییەوە وەک کاتێکۆلامین و فینێتیلامین پۆلێن کراوە. ئەم مادەیە لە جەستەی مرۆڤدا دەردرێت، و ڕۆڵی ھۆرمۆن و گواستنەوەی دەمار دەگێڕێت، و کاریگەری زۆری لەسەر مێشکە بە تایبەتی، و لەسەر جەستەی مرۆڤ بەشێوەیەکی گشتی. لە ڕووی پێکھاتەیییەوە گروپێکی ئەمینی تێدایە، دۆپامین لە دیکاربۆکسیلکردنی پێکھاتەی پێشەکییەکەیەوە L-dopa، لە مێشک و گورچیلەدا بایۆسێنتێز دەکرێت. ئەم ئاوێتە لە زیندەوەرانی تری وەک ڕوەک و زۆربەی ئاژەڵەکانیشدا دروست دەبێت. دەمارەکان لە مێشکدا دۆپامین دەردەدەن، لەناو چەندین ڕێڕەوی جیاوازی دۆپامیندا، یەکێکیان ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە فاکتەری پاڵنەر لە سیستەمی پاداشت لە مێشکدا، و پاداشت ئاستی دۆپامین لە مێشکدا زیاد دەکات؛ لە لایەکی ترەوە دەرمانە دەروونییە چالاکەکان و ئالوودەبووەکان یان دەردانی دۆپامین زیاد دەکەن یان کار دەکەن بە ڕێگریکردن لە گەڕانەوەی دەمارەکان بۆ ئەم مادەیە دوای دەردانی؛ و ڕێڕەوی دۆپامین کاریگەری لەسەر سیستەمی جووڵە ھەیە و دەردانی ھۆرمۆنەکانی تر کۆنتڕۆڵ دەکات. ئەم ڕێگایانە لەگەڵ کۆمەڵەیەکی تایبەتی دەمارەکان، سیستەمێکی تایبەت (سیستەمی دۆپامینەرژیک) پێکدەھێنن کە توانای گۆڕینی دەمارەکانی ھەیە. دۆپامین لە نێو خەڵک و لە میدیا جۆراوجۆرەکاندا بەناوی «ھۆرمۆنی دڵخۆشی» ناسراوە، ھەرچەندە ڕۆڵی بەپێی دەرمان ناسی لەسەر بنەمای بەخشینی باشی پاڵنەرە بە واتایەکی تر، دۆپامین کاتێک دەردەچێت کە گرنگییەک یان پاڵنەرێک (وەک ئارەزوو) دەرئەنجامێکی تایبەت ھەست پێدەکرێت، ئەمەش ڕەفتاری زیندەوەری بەرەو بەدەستھێنانی ئەو دەرئەنجامە دەبات.

تێبینییەکان

سەرچاوەکان 

دەرمانە گرنگەکانی ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی