ھاککەری ئاسایش
ھاککەری ئاسایش ()  ئەو کەسەیە کە ھەوڵدەدات لاوازییەکانی سیستەمی کۆمپیوتەر و تۆڕەکان بۆ بەرژەوەندی کەسی یان بە مەبەستی زیانبەخش بقۆزێتەوە. بەپێی پاڵنەرەکانیان دەتوانرێت ھاکەرەکان پۆلێن بکرێن بۆ جۆرە جیاوازەکانی وەک کڵاوی سپی و ھاککەری کڵاو ڕەش و ھاککەری کڵاوی خۆڵەمێشی و ھاکتیڤیستەکان. ھاککەرەکانی کڵاوی سپی بە ھاکەری ڕەوشتی ناسراون چونکە لێھاتوویییەکانیان بەکاردەھێنن بۆ دۆزینەوەی لاوازییەکانی سیستەمی کۆمپیوتەر بە ئامانجی باشترکردنی ئاسایش. زۆرجار لەلایەن کۆمپانیاکان یان حکوومەتەکانەوە دامەزراون بۆ تاقیکردنەوە و باشترکردنی ڕێوشوێنە ئاسایشییەکان.

لە بەرامبەردا ھاکەرەکانی کڵاوی ڕەش، لێھاتوویییەکانیان بەکاردەھێنن بۆ دەستڕاگەیشتن بە سیستەمی کۆمپیوتەر بەبێ مۆڵەت بۆ قازانجی کەسی یان بە مەبەستی زیانبەخش. لەوانەیە زانیاری ھەستیار بدزن یان بەرنامەی زیانبەخش دابمەزرێنن کە دەتوانێت زیان بە سیستەمەکە یان بەکارھێنەرانی بگەیەنێت. ھاکەرەکانی کڵاوی خۆڵەمێشی لە شوێنێک لە نێوان کڵاوی سپی و ڕەشدا دەکەون. لەوانەیە بەبێ مۆڵەت لە سیستەمێکدا لاوازییەکان بدۆزنەوە بەڵام بۆ قازانجی کەسی نەیانقۆزنەوە. لەبری ئەوە، لەوانەیە لاوازییەکان ڕاپۆرت بکەن بۆ خاوەن سیستەمەکە یان بەڕێوەبەر.

ھاکتیڤیست جۆرێکە لە ھاکەر کە تەکنیکەکانی ھاککردن بۆ مەبەستی چالاکی سیاسی یان کۆمەڵایەتی بەکاردەھێنێت. لەوانەیە ئەو دەزگا حکومییانە یان کۆمپانیاکان بکەنە ئامانج کە پێیان وایە خەریکی کارە ناڕەوشتییەکانن. بەبێ گوێدانە جۆری ھاکەرەکە، گرنگە لەوە تێبگەین کە ھاککردن نایاسایییە و دەتوانێت لێکەوتەی جددی ھەبێت. ھاککردن دەتوانێت ببێتە ھۆی غەرامەکردن و زیندانیکردن و لەدەستدانی ناوبانگ و زیانگەیاندن بە پەیوەندییە کەسییەکان. زۆر گرنگە کە تاک و ڕێکخراوەکان ھەنگاوی چالاکانە بنێن بۆ پاراستنی خۆیان لە ھێرشە ئەگەرییەکان بە جێبەجێکردنی ڕێوشوێنی بەھێزی ئاسایشی ئەلیکترۆنی وەک دیواری ئاگر، نەرمەکاڵای دژەڤایرۆس، وشەی نھێنی پارێزراو، نوێکردنەوەی بەردەوامی نەرمامێر و بەرنامەکانی ڕاھێنانی کارمەند.

سەرچاوەکان