پشدەر
ناوچەی پشدەر یەکێک لە ناوچەکانی کوردستان کە ناوەندەکەی شاری قەڵادزێیە و دەکەوێتە پارێزگای سلێمانی. ئەم ناوچەیە لەلای ڕۆژھەڵاتەوە بە چیای مامەند، لە باکوورەو بە چیای قەندیل، لە ڕۆژئاواوە بە کێوەڕەش و دەربەندی پشدەر  ، دەورە دراوە.

 پێکهاتووە لە(٥) پێنج نەحیە 
١-سەنگەسەر
٢-ژاراوە
٣-هێرۆ
٤-ئیسێوە
٥-هەڵشۆ.

لە ساڵی ٢٠١٠دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم قەزایەزیاتر لە (١٤٠،٠٠٠) کەس بووە

جوگرافیا 
ناوچەی پشدەر ھەروەک ھەموو ناوچەکانی تری کوردستان بەپیت و بەرەکەتە، بە چەند زنجیرە چیایەک دەورە دراوە. لەلای رۆژ ھەڵاتیەوە بە چیای مامەندە و لە باکوریشەوە بە چیای قەندیل و لە ڕۆژ ئاوا‌شەوە کێوەڕەش گرتویەتە ئامێزی خۆی و لە باشورەوە لەگەڵ ھەڤاڵی خۆی، ئاسۆس دەروازەی ناوچەی پشدەری پێک ھێناوە کەناوی دەربەندە.

چیای قەندیل 
یەکێکە لە ھەرە شاخە بەرزەکانی کوردستان، بەرزی شاخی قەندیل  ٣٤٥٢ م، بە چلەی ھاوین بەفری لێ دەمێنێتەوە و زۆر فێنکە، مەڕداران و کوێستانچیان ھەر کە گەرمێن گەرم داھات بار لێ دەنێنوو دەچنە ھەواران.

ئاوبەندی سەنگەسەر 
لەسەر ڕووباری گاڕفێن ھەڵکەوتووە و لە شارۆچکەی سەنگەسەرەوە نزیکە، مەبەستی سەرەکی لە دروستکردنی ئەم پڕۆژەیە ئا‌ودانی بانوەکانی گوندی قادراوا و بانوەکانی خوارووی گرتک و دووگۆمانە، کە جوتیارەکانی ئەم ناوچەیە سودی لێ وەردەگرن بۆ بەرھەم ھێنانی کشتوکاڵ.

کشتوکاڵ 
خاکەکەی بەپیت و بەرەکەتە، توانای بەرھەم ھێنانی کشتوکاڵی زۆرە و جوتیاران سودی لێ‌دەبینن بە ھاوینان بە بەرھەم ھێنانی (توتن، گوڵەبەڕۆژە، تەماتە، پیواز،   شوتی، پەموو) وە گەلێک بەرھەمی تر. بێجگە لەوەش زەویەکان بەکار دەھێنن بۆ بەرھەم ھێنانی (گەنم، جۆ، نۆک، نیسک، وە بۆ بێستانی کاڵەک. لە ناوچە فێنکەکانیش وەک ناودە‌شت و گوندەکانی پشت قەڵادزێ میوەجاتێکی زۆری لێ بەرھەم دێت وەک ھەنار، سێو، گوێز، ھەرمێ وە ترێ. بەرھەمە سروشتییەکانیش زۆرن بو نموونە ڕێواس، کەنگر، تۆڵەکە، ھێرۆ، کیسوێ، کارگ، بنێشتیکوردی، قەزوان، مێوژ، کرۆسک گیانەوەری ناوچەی پشدەر.

گوندەکان 

 دێلۆ
 زارگەڵی
 بۆریسکان
 لێوژە
 ئیندزە
 خوێوبیان
 سلێ
 بایاوا
 بۆڵێ
 دوێڵە
 کۆمتان
 سەرگەنیل
 بیان
 کاسکان
 تووەسوران
 سەنگەسەر
 شارۆش
 سورەسێ
 سینەمۆک
 قرژاڵە
 زورکانی سەروو
 بانوە قەل
 زەڵێ
 ناوزەنگ
 جۆلانە
 قوڵە باسان
 ھەنارۆک
 دۆڵە دزە
 کۆلارە
 کانی نەوت
 کانیلان
 خواران
 مامەندە
 تەنگژە
 کەسانە
 عەلیاوا
 گوێزەڵە
 سندۆڵان
 ئیبراھیماوا
 دەقناوا

 کۆپینکە
 ئاشقۆڵکە
 بردە
 شێوە
 باقیاوا
 جمکان
 رەزان
 بەرکێشان
 ھەرمێ
 قولەشەمس
 زاویە
 بۆرە
 بێسەڵوە
 سیوەڵە
 سەلیم بەگ
 باوزێ
 بەرماڵان
 ئاشکەنە
 گەڵوشگە
 سنجاڵە
 عەلی پیر
 دەڵگە
 ھەڵاوێژگە
 بژیان
 کانی نەوت
 بێموش
 مڕە
 تەپەخان
 ھێرۆ
 قوڵکان
 کۆخان
 بێگەڵاس
 شێنێی سەروو
 شێنێی خواروو
 ئەبوبەکرە
 وەرتێ
 قەڕە
 بانە سەر
 شناوە
 ڕەزگە
 سپیگەڵە
 بەردێنان

 مەرادۆ
 سورەگڵە
 سپیکاڵە
 بەستە ی سەروو
 بەستە
 توتمە
 زودان
 مەم
 ژیلا
 دەرگەڵە
 کۆزینە
 بەستەستێن
 قادراوا
 ئاشوران
 کانی کورت
 قالاوا
 دووگومان
 خڕکە
 مەمکان
 جەلکان
 بێپاڵان
 بیە ڕەش
 بەراوەی سەروو
 بەراوەی خواروو
 شێخان
 سێوەیس
 سەی وەیس
 باریکان
 ئەبوبەکرە
 وەرتێ
 قەڕە
 بانە سەر
 شناوە
 ڕەزگە
 سپیگەڵە
 بەردێنان
 بێپاڵان
 بیە ڕەش
 بەراوەی سەروو
 بەراوەی خواروو
 شێخان
 سێوەیس
 سەی وەیس
 باریکان

 دەروەکۆتر
 شەروێت

سەرچاوەکان 

شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی