سيدى بوسحاقی
سيدى بوسحاقی () ئیلاهیناس و وەرگێڕ و فەقێ و زمانزان و سۆفییەکی ئیسلامیی مالیکی لە مەکتەبی سوننەی مەزهەبی مالیکی.

لەدایکبوون و بنەچە 
سیدی بوسحاقی ئەلزەواوی لە ساڵی ١٣٩٤ی زایینی لەدایک بووە. هـ. لە "کۆل دی بێنی ئایچا"، لە گوندی "سوما" لە ناوچەی "تیزی-شەوی ئایچا"، لە "مەسیفی خەچنا"، درێژەپێدەری "جورجورا" لە ناو "کابیلیە"دا.

ڕەچەڵەکی درێژخایەنی ئەو ئەبو ئیسحاق ئیبراهیم بن فەید بن موسا بن عومەر بن سەعید بن عەلل بن سەعید زەواوییە.

ژیاننامە 
لە گوندی تەلە ئوفێلا (سوماع) لە تێنیا لە ساڵی ١٣٩٨ی زایینی دەستی بە خوێندن کردووە. پێش زایین، پێش ئەوەی لە ساڵی ١٤٠٤ی زایینی پەیوەندی بە بێجایاوە بکات. هـ.، زۆر گەنج بۆ بەردەوامبوون لە خوێندن.

لەوێدا قورئان و فیقهی مالیکی خوێندووە وەک خوێندکاری عەلی مەنگوێلێتی، زانای ئایینی بەناوبانگی کابیلیا.

ئەو کاتە بێجایا لە سەرەتای سەدەی پانزەهەمدا ناوەندێکی ئایینی و شوێنی کاریگەری بووە بۆ سۆفیگەری.

لە ساڵی ١٤١٥دا سەفەری بۆ تونس کرد و لەوێ زانیاریی خۆی لەسەر مەزهەبی مالیکی قووڵتر کردەوە.

لەوێ تەفسیری قورئانی لە دادوەر ئەبو عەبدوڵڵا الکلچانی خوێندووە، و فیقهی مالیکی لە یەعقوب عیز زاغبی وەرگرتووە.

خوێندکاری عەبدولواحید ئەلفاریانی بووە لە بنەماکانی (ئوسڵ)ی ئیسلامدا.

لە ساڵی ١٤٢٠ گەڕایەوە بۆ چیای بێجایە و لەوێ زمانی عەرەبی لە سەردەمی عەبد ئەلعەلی کوڕی فێراج خوێندووە.

لە ساڵی ١٤٢٣ چووەتە قسطنطین و ساڵانێکی زۆر لەوێ ژیاوە و لە "ئەبو زەید عەبدەرڕەحمان"ەوە فێرکاری لەسەر باوەڕی موسڵمانان (عەقیدە) و لۆژیکی وەرگرتووە، کە نازناوی "ئەلبێز"ی پێدراوە.

نۆسراو و شیعر و فیقه و زۆربەی زانستە ئیلاهیاتیەکانی ئەو سەردەمە لە ئیبن مەرزوک ئەلحەفید (١٣٦٥-١٤٣٩) خوێندوویەتی، کە زانای مەغریب و تلێمجەن بووە و بۆ بانگەشەی زانستەکەی سەردانی قوستەنتین کردووە، نەک لەگەڵ ئیبن مەرزوک ئەلی باوکی تێکەڵاو بێت خەتیب (١٣١٠ -١٣٧٩).

بۆ زیارەت (حەج) و خوێندن پەیوەندی بە مەککە کردووە، پاشان ڕووی لە دیمەشق کردووە، لەوێ بەشداری فێرکارییەکانی ئیمامی ئیبن الجزاری کردووە لەسەر زانستەکانی قورئان.

لە ساڵی ١٤٥٣ کۆچی دوایی کردووە و لە چیای فێنیان لە نزیک زاویت سیدی بوسحاقی لە هۆزی کابیلی زێدی خۆی لە ئیگاواوێن بە خاک سپێردرا.

زاویە 
سیدی بوسحاقی لە چەند ساڵی کۆتایی ژیانیدا گەڕایەوە بۆ کابیلیا، پاشان زەویەیەکی دامەزراند کە تیایدا بە پێی برایەتی قادرییە سۆفیگەری سۆفیگەری سوننە، فێرخوازەکانی (موریدەکان)ی پێگەیاند.

ئەم زەویە شوێنی کاریگەریی فیکری و ڕۆحی بوو لەسەر هەموو کابیلیای خوارەوە لە ڕێگەی فێرکاری و خولی دەستپێشخەرییەکەیەوە کە لەم ناوچەیەدا کە لەلایەن ئوود ئیسەر و عود مێرالدینەوە لە کەنارەکانی دەریای ناوەڕاستدا دەورە دراوە.

ڕێبازی سۆفی قادرییە بەزەحمەت بۆ ماوەی سێ سەدە پەیڕەوی لەم زەوییە کرد تا تەریقەی ڕەحمانییە لە ناوچەی جەزائیر و کابیلیا وەک مۆدێلێک بۆ کۆرسی زاهید دەستی بەسەردا گرت.

کار دەکات 
بەرهەمەکانی چەندین لایەنی زانستە ئیسلامییەکان دەگرێتەوە لەوانە:

زانستە تەفسیر و قورئانییەکان (التفسیر و القیرات) 
 «تەفسیر الزاوی» لێکدانەوەی (تەفسیر)ە بۆ قورئان (بە عەرەبی: تفسير الزواوي ).

یاسای ئیسلامی (فیقه) 
 "تحفات المشتاق" ڕوونکردنەوەیەکی کورتە بۆ موختەسەر خەلیل لە فیقهی مالیکیدا (بە عەرەبی: تحفة المشتاق في شرح مختصر خليل ).
 "رێگای ئاسان بۆ دەرهاویشتەی گوڵی ڕەئوود خەلیل" ڕوونکردنەوەیەکی پوختەی فیقهی مالیکییە لە نووسینی موختەسەر خەلیل (بە عەرەبی: تسهيل السبيل لمقتطف أزهار ڕوض خليل ).
 "لافاوی نیل" ڕوونکردنەوەیەک بۆ پوختەی موختەسەر خەلیلە بۆ فیقهی مالیکی (بە عەرەبی: فيض النيل ).

عەرەبی 
 شیعری سیدی بوسحاقی: شیعرێکە کە یاساکانی شیکاری ڕێزمانی شی دەکاتەوە لە نووسینی ئیبن هیشام الانساری (بە عەرەبی: نظما قواعد الإعراب لابن هشام ).
تلحیس التلحیس ڕوونکردنەوەیەک بۆ کتێبی ڕیتۆریک و مانا و وتەی (بە عەرەبی: تلخيص التلخيص ).
کتێبێک کە شیکردنەوەی ئەلفیە ئیبن مالیک (بە عەرەبی: شرح ألفية ابن مالک ) دەکات.

سەرچاوەکان

وەرگێڕان 

 ترجمة سيدي بوسحاقي (1394-1453) - يوتوب
 ترجمة سيدي بوسحاقي (1394-1453) - يوتوب
 ترجمة سيدي بوسحاقي (1394-1453) - يوتوب
 ترجمة سيدي بوسحاقي (1394-1453) - يوتوب
 ترجمة سيدي بوسحاقي (1394-1453) - يوتوب

قصيدة سيدي بوسحاقي

شعر سيدي بوسحاقي - وڪي سورس تي
1- قصيدة سيدي بوسحاقي - يوتوب
2- قصيدة سيدي بوسحاقي - يوتوب
3- قصيدة سيدي بوسحاقي - يوتوب
4- قصيدة سيدي بوسحاقي - يوتوب
5- قصيدة سيدي بوسحاقي - يوتوب
6- قصيدة سيدي بوسحاقي - يوتوب
7- قصيدة سيدي بوسحاقي - يوتوب
8- قصيدة سيدي بوسحاقي - يوتوب

جەزائیرییەکان
لەدایکبووانی ١٣٩٤
مردووانی ١٤٥٣
زانایان
موسڵمانان