دۆنگ یی (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)
دۆنگ یی (بە ھانگۆل: 동이؛ بە ھانجا: 同伊)، درامایەکی کۆری مێژوویە  کە لەساڵی ٢٠١٠ بەرھەمھێنراوە، لە ھەمان ساڵی پلەی یەکەمی وەرگرت بەھۆی ئەوەی کە زۆرترین بینەری ھەبوو لە کاتی پەخشکردنیدا لە کۆریا دۆنگ یی درامایەکی مێژووییە، گێڕانەوەی چیرۆکی پاشا سوک جۆنگی نەوەی جۆسۆنی کۆریایە، کە ئاشقی دۆنگ یی دەبێت و دۆنگ ییش یەکێکە لە کارەکەرە سادەکانی کۆشک و دەبێتە جێگەی سەرنجی پاشا سوکجۆنگ و بەتەواوی ھۆگری دەبێت. دۆنگ یی ھەر لە سەرەتای چوونە ناو کۆشکی شاھانەوە، لەلایەن شاژنە لنھیۆنەوە رووبەرووی چەندین گرفت دەبێتەوە لەبەرئەوەی دۆنگ یی سەر بە خێزانێکی ھەژارە رقی لێیەتی. ھەروەھا لەلایەن کارەکەرێکی تری کۆشکەوە کێشەی زۆری بۆ دروستدەکرێت چونکە ئەوان ئاواتیان ئەوەیە لەو شوێنە کاربکەن کە دۆنگ یی ھەر لە سەرەتای کارکردنیەوە وەریگرتووە. ئەم زنجیرە درامایە چیرۆکی خۆشەویستییەکی رۆمانسی و وێناکردنی ژیانی کۆریەکان لە سەردەمی پاشا جۆسۆن و ناساندنی کلتوری کۆرییەکانە لەو سەردەمەدا، ھاوکات پیشاندانی چۆنێتی بەڕێوەبردنی دەوڵەت لەلایەن پاشایەک لە سەردەمەی کۆریادا.

دۆنگ یی لە سەرتاسەری ئاسیا دا لێدانێک بوو و بەرزترین ڕێژەی بۆ دراما کۆرییەکان لە تۆڕی ژاپۆنی ئێن ئێچ کەی تۆمار کرد. هەروەها لە کۆری باشووردا رێژەی بینەرانی باشی تۆمار کردووە لە نێوان ٢٠% بۆ ٣٠%، هەروەها هان خەڵاتی نواندنی نمایشەکانی خۆی بە دەست هێنا لەوانە "دایسانگ خەڵاتی گراند" لە خەڵاتەکانی ئێم بی ئێس دراما.

چیرۆک

منداڵی 

لە سەردەمی پاشایەتی شا (سووکجونگ) لە بنەماڵەی جۆسۆن دانراوە، زنجیرەکە لەسەر بنەمای کەسایەتی مێژوویی ڕاستەقینە (چوی سووک-بن) دانراوە

باوک و براکەی دۆنگی ئەندامی برایەتی شمشێرن، کە بە هەڵە بە کوشتنی پیاومانییەکان تاوانبار دەکرێن. ناسنامەکەی دەشارێتەوە و وەک خزمەتکاری دەزگای مۆسیقا دەچێتە کۆشکەوە، سوور بوو لەسەر ئاشکراکردنی بێبەریی خێزانەکەی و دۆزینەوەی ئۆرکێسترای ڕاستەقینەی مردنی پیاومانییەکان.

وەک پشکنەری خانمی دادگەیی 

دۆنگی-ی لە پێگەی بێفیزی خزمەتکارەوە بەرز دەبێتەوە بۆ پشکنەری خانمی دادگا لە ڕێگەی کارامەیی لێکۆڵینەوەی فڕێدراو و لێخوڕینێکی بێوچان بۆ دادپەروەری. دادگا کە لە نێوان عیلماتە ڕۆژئاواییەکان ( بە پاڵپشتی شاژنی دۆکرێڤەر و شاژن ئینهیۆن ) و عیلمالە باشوورییەکان ( بە پاڵپشتی کەنیزەی پەسەندکراوی پاشا جانگ هویبن ) دابەش دەبێت . بێئاگا لە ناسنامەی ڕاستەقینەی خۆی، ئەو هاوڕێی پاشا دەبێت و دەبێتە باوەڕپێکراوێکی باوەڕپێکراو

لە بنەڕەتدا دۆنگ-ی ی بە هوی بن سەرسامە لەسەر ئەو بنەمایەی کە هەردووکیان ژنی زیرەک و خوازو خوازن لە چینە باوەکان بەڵام ئەو ترسی ئەوەی هەیە کە هوی بن و هی جای برای، شاژنی دۆرەفەر ژەهراوی دەکەن، چونکە ڕەتی کردەوە دانی بە هویبن دا بنێت وەک کەنیزەکی شاهانە. هوی بن بە بەڵگەی درۆ یی ناوی نوکەی بێ تاوان ی شاژن بۆ مردنی شاژنی دۆرەڤەر دەچووسێ

شاژن ئینهیۆن ناونیشانی شاژنەکەی لێداماڵراو دوورخراوەتەوە بۆ لادێ هوی بن وەک شاژن جێی خۆی وەردەگرێت، یۆن ی کوڕی شازدە میر ێکی تاجی بۆ ئاشکرا کراوە لە هەموو کات زیاتر لە هەموو کات زیاتر بە هێزن دۆنگی-ی نەزر دەکات بۆ دۆزینەوەی ئەو بەڵگەیەی کە بێبەریی شاژنی لەسەرکارلابراوە دەسەلمێنێت و دەیگەڕێتەوە ناو کۆشکەکە.

دۆنگی-ی لە کاتی لێکۆڵینەوە لە خەزێنەی شاهانە، بەڵگەی ئەوە دەدۆزرێتەوە کە بەرپرسانی های-جای بەرتیلیان بە بەرپرسان و دەرمانەکان دا بۆ چوارچێوەکردنی شاژن ئینهایۆن پێش ئەوەی ئەو بەڵگەیە بۆ پاشا بهاوێ، دۆنگی-ی بە سەختی لەلایەن پیاوکوژەکانی هێی-جای-یەوە بریندار دەبێت

دۆنگی-ی لە شوێنێکی دوور دەشارێتەوە، چونکە تەندروستی چاک دەکاتەوە لەوێ بۆی دەرکەوت کە هێی -جای لە پیلانگێریلەگەڵ نێردە چینییەکان تێوەگلاوە : لە بەر ڕەزامەندی ئیمپراتۆری چین بۆ شازادە یوونی شازادەی تاج ، هێی - جای تۆماری سەربازی سنووری کۆریایان پێ دەدات .

دۆنگ-ی لە هێی-جای هەڵدێ و بە بەڵگەوە دەگەڕێتەوە بۆ پایتەخت کە هی-جای پلانی داناوە بۆ ئاشکراکردنی بابەتەکانی بەرژەوەندی دەوڵەت بۆ حکومەتی دەرەوە پاشا زۆر دڵخۆشە بە بینینی، بۆی دەردەکەوێت کە ئەو عاشقی ئەوبووە.

وەک هاوپۆلێکی شاهانە 
سەرەڕای باری باوی، دۆنگی-ی وەک کەنیزەی پاشا دەبردریتە دادگا. لە ڕێگەی پێگەی نوێیەوە هوی بن و هێی-جای ئاشکرا دەکات و داناکانی باشوور هەوڵیاندا نهێنی دەوڵەت بە نێردە چینییەکان بفرۆشن بۆ بەهێزکردنی پێگەی شازادە یوونی تاج هێی-جای و زۆرینەی داناکانی باشوور لە ناونیشانە دادگاییەکانیان ڕووت دەکرێنەوە و دوورخراونەتەوە هوی بن دوور خراوەتەوە، بەڵام وەک دایکی میری تاج، تەنها بۆ پلەی کەنیزەی پۆلی یەکەم دائەبەسێت. شاژن ئینهایۆن بێتاوان ەو وەک شاژن دەگەڕێتەوە بۆ دادگای ناوەوە.

دۆنگی-ی لەلایەن شاژن ئینهیۆن ەوە زۆر پەسەندە بۆ سەلماندنی بێبەریی و قایلکردنی پاشا بۆ ئەوەی دووبارە بیداتە شوێنی پێشووی. شاژن ئینهیۆن دۆنگی یی کەنیزەکی چینی چوارەم و ئەندامی فەرمی بنەماڵەی شاهانە ڕاگەیاند دۆنگی کوڕی پاشا شازادە یونگسو لە دایک دەبێت.

شمشێری نوێ و ڕابردوو ئاشکرا بوو 

برایەتی شمشێر زیندوو ە. ئەوان بەپێچەوانەی کاتی خۆی، پیاومادە توند و تیژو بکوژەکان نکە دەستیان لە گەندەڵیدا هەیە و تووشی ئازار و ماڵو ئازار و نەخۆشی دەکەن. دۆنگی-ی ترسی لەوە هەیە کە ناسنامەکەی وەک کچی خائین ئاشکرا بێت، بڕیاری لێکۆڵینەوە دەدات فێردەبێت کە سەرۆکی برایەتی شمشێر هاوڕێی کۆنی منداڵیی خۆی ، گەی دووۆ - ڕا . بۆی دەرکەوت کە یەزدان ئۆه تائی-سووک هاوەڵی خۆی کوشت، بۆ ئەوەی دەسەڵات پتەو بکات و برایەتی شمشێری سەرزەنشتی کرد، لە ئەنجامدا باوک و براکەی مردن.

جانگ موئئۆل ، بەڕێوەبەری پۆلیسی باشوور ، بۆی دەردەکەوێت کە پەیوەندی نائاسایی نێوان دۆنگی - ی و برایەتی شمشێر . هەلێکی بۆ دەردەکەوێت کە ئۆه تائی- سووک وەک سەرۆکی عیلمانەکانی باشوور بسڕدریوو دوژمنی هوی بن دۆنگی-ی لاببە ئۆه تائی-سوک ئەکوژێ و تاوانی کوشتنی شمشێر ی یەکەی ئەکوژێ و دۆنگی-ی لە تەڵەی دایە بۆ یارمەتیدانی گەی دوورای بریندار

پاشا و دادگا دەرکی بە ڕابردوو و ناسنامەی ڕاستەقینەی دۆنگی دەکەن تاوانباردەکرێت بەوەی کچی خیانەتکار بووە و ناسنامەی خۆی شاردووتەوە و یارمەتی گروپێکی یاخی یداوە بەڵام خودا داوای لە سێدارەدانی کرد، بەڵام پاشا تەنها لە کۆشک دووری دەکاتەوە. کوڕی دۆنگی- ی، شازادە یونگسو بەهۆی نەخۆشی ئاوڵەکۆچی دوایی کرد و بۆ هەتاهەتایە لە دادگا دووردەکەوێتەوە

لە تاراوگە 
پاشا بە جیابوونەوەی لە دۆنگی-ی دڵی تێکچووە سەرەڕای ئەوەی قەدەغەکراوە، بەڵام دەچێتە شوێنی نیشتەجێبوونی و شەو لەگەڵی بەسەر ئەبات دووەم منداڵی شیم بوو، شازادە گەئوم، دواتر پاشا یۆنگجۆ.

شازادەی تەمەن شەش ساڵ گەوم گەش و زیرەکە، بەڵام زۆر بە کەیف و خۆشەویستی بۆ باوکی پاشا دێت. پاشا لە دەرەوە شازادە گەوم بە کوڕی خۆی دەناسێت و هاوڕێی دەکات، وەک ئەفسەری ئیداری خۆی خۆی نیشان دەدات.

هوی بن لە دیدارە نهێنییەکانی پاشا لەگەڵ شازادە گیوم و سۆزە دواکەوتوەکەی بۆ دۆنگی - ی فێردەبێت . دایکی بۆ ئەوەی خۆی و کوڕی بکوژێت، پیاوکوژ ەکان بە کرێ دەبەن بۆ سووتاندنی شوێنی نیشتەجێبوونی دۆنگی پاسەوانە پاشاکان کە ئاگاداربوون چاودێری شوێنی نیشتەجێبوونەکە بکەن، دایک و کوڕیش لە ئاگر ڕزگار بکەن.

پاشا چاوەڕێی ئەوە بووە دۆنگی و کوڕی خۆی بهانە دادگا کاتێک شازادە گیوم حەوت ساڵ دەبێت، پێویستە خوێندنی پاشایەتی ی بەڵام پاشا هەوڵی کوشتنی شکستخواردو ی ژیانی جووتەکە بە هوتاب بەکار دەهێنێت بۆ ئەوەی هەردووکیان زوو بهێنە ناو کۆشکەوە .

گەڕانەوە بۆ کۆشک 

زۆر لە ئەندامانی دادگا کە داوای بەرزکردنەوەی شازادە گیوم دەکەن بۆ ئەوەی شازادەی تاج بن، کە کوڕی هویبن لە جیاتی دادەنێت. شاژن ئینهیۆن کە هیچ منداڵی خۆی نییە، شازادە گیوم خۆشدەوسێ و پشتگیری لە داواکەی دەکات. لەگەڵ ئەوەشدا شاژن ئینهایۆن لەناکاو بە نەخۆشی دەمرێت

دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە کە شازادەی کراون یون نەزۆکە بەهۆی مەرجێکی ئاشکرانەکراو ئەگەر وا بێت، شازادە گیوم دەبێتە جێگرەوەیەکی سروشتی بۆ ئەوەی میراتگری پاشا بێت لایەنگرانی هوی بن دەستیان کرد بە واز لێکردنی ئەو و شازادە یون شازادە یون لە بەرژەوەندی دۆنگی و شازادە گیوم

بێهیوا بوون لە پاراستنی پێگەی کوڕی، هوی بن هەوڵی تیرۆرکردنی دۆنگی-ی و شازادە گیوم دەدات دۆنگی-ی بریندارە، بەڵام شازادە گیوم هیچ زیانێکی پێنەگەیاندووە

پاشا هوی بن لە سێدارە دەدات بە هۆی بەکارهێنانی جادووی ڕەش بۆ کوشتنی شاژن ئینهیون و شاردنەوەی نەزۆکی شازادە یوون و هەوڵدان بۆ کوشتنی دۆنگی و شازادە گیوم هوی بن پێش لە سێدارەدانی دان بە هەڵە و ناتەواویەکانی دا دەنێت و لە دۆنگی -ی دەپاڕێتەوە بۆ پاراستنی شازادەی تاج

پاشا شالیاتی دۆنگی پێشکەش دەکات بۆ ئەوەی ببێتە شاژن و شازادە گیوم ببێتە شازادەی تاج . لەگەڵ ئەوەشدا دۆنگی یی ڕەتی دەکاتەوە . ئەو هەموو ئەو ئاژاوەیە لە دادگادا باس دەکات کە هوی بن دروستی کردووە و داوا لە پاشا دەکات یاسایەک دروست بکات کە ڕێگر بێت لە بوونی کەنیزەکان بۆ شاژن بەو هیوایەی کە هەمان هێزی شەکەتی یوولەکان ڕوونادات پاشا ڕازی دەبێت و شاژن ئینوۆن بە شاژن دیاری دەکات

پاشا دەزانێت کە شازادەی شازادە یون هەمیشە شازادەی نیوبرای خۆی بە هەڕەشە دەزانێت. بۆ ئەوەی هەردووکیان زیندوو بن، دەبێت هەردووکیان ببنە پاشا. چونکە شازادەی کراون یون نەزۆکە، یەکەم جار لەدوای پاشا فەرمانڕەوای دەکات، شازادە گیوم دوای دەکەوێت چونکە شازادە گەوم دایکێکی هاوبەشی هەیە، پاشا دەزانێت کە دادگەران ڕێز لە پۆستەکەی ناگێرن. ئەو بڕیاری دا کە دەست لە کار بدا، بۆ ئەوەی شازادە یون ببێتە پاشا و شازادە گەوم وەک شازادەی تاج چیمەنتۆ بکرێت. بەڵام شاژن ئینوون شازادە گیۆم دەگرێتە خۆی و پارێزگاری پاشایەتی لێ دەکات و دوای مردنی شیازی یۆن بۆ سەر تەختی پاشایەتی یەکەی خۆی دەچەسپێت.

دۆنگی -ی بڕیار دەدات کۆشک بەجێبهێڵێت بۆ ئەوەی یارمەتی ی کۆمۆنە هەژارەکان بدات .

پاشایەکی نوێ 

کوڕی دۆنگ یی لەژێر تاتەلەگی دا، دواتر دەبێتە بیست و یەکمین پاشای یۆسۆن، یۆنگجۆ، باوکی شازادەی جێنشین و سادۆ و باپیری یی سان.

پەخشکردن

سەرەکی 
Han Hyo-joo as Choi Dong-yi (Choi Suk-bin)
Kim Yoo-jung as young Choi Dong-yi
Ji Jin-hee as King Sukjong
Lee So-yeon as Jang Hui-bin
Bae Soo-bin as Cha Chun-soo
Park Ha-sun as Queen Inhyeon

پشتیوانی

Jung Jin-young as Seo Young-gi
Jung Dong-hwan as Oh Tae-suk
Lee Kye-in as Oh Tae-poong
Choi Cheol-ho as Oh Yoon
Kim Yu-seok as Jang Hee-jae
Son Il-kwon as Hong Tae-yoon
Shin Guk as Do Seung-ji
Na Sung-kyoon as Jung In-gook
Kim Dong-yoon as Shim Woon-taek
Park Jung-soo as Queen Myeongseong, Sukjong's mother
Kim Hye-sun as Court Lady Jung
Kim So-yi as Court Lady Bong
Ahn Yeo-jin as Court Lady Jo
Lim Sung-min as Court Lady Yoo
Jeong Yu-mi as Jung-eum
Kang Yoo-mi as Ae-jong
Oh Eun-ho as Shi-bi
Han Da-min as Eun-geum
Choi Ha-na as Mi-ji
Lee Jung-hoon as Lee Jong-ok
Choi Jae-ho as Park Do-soo
Yeo Ho-min as Oh Ho-yang
Lee Hee-do as Hwang Joo-shik
Lee Kwang-soo as Yeong-dal
Jung Sung-woon as Choi Dong-joo, Dong-yi's brother
Jung In-gi as Kim Hwan
Jung Ki-sung as Kim Hwan's disciple
Lee Sook as Lady Park
Kim Hye-jin as Seol-hee
Choi Ran as Lady Yoon, Jang Hui-bin's mother
Yeo Hyun-soo as Ge Dwo-ra, Dong-yi's childhood friend
Choi Soo-han as young Dwo-ra
Jung Eun-pyo as Ge Dwo-ra's father
Jung Sun-il as Park Doo-kyung
Kwon Min as Cha Soo-taek
Choi Jong-hwan as Jang Mu-yeol
Lee Hyung-suk as Geum / Prince Yeoning
Yoon Chan as Crown Prince, later King Gyeongjong
Heo Yi-seul as Young-sun
Maeng Sang-hoon as Kim Goo-sun
Oh Yeon-seo as Queen Inwon
Chun Ho-jin as Choi Hyo-won, Dong-yi's father (cameo)
Lee Jae-yong as Jang Ik-heon (cameo)
Choi Il-hwa as Seo Jung-ho (cameo)
Min Joon-hyu

بەرهەمهێنان 
دۆنگ یی له نووسینی کیم یی یۆنگ و له ده رهێنانی لی بیونگ هۆنه لی پێشتر له کۆشکی کۆشکی به ده رهێنانی درامای خولی 2003 ی ده رکرد

لە ئێم بی سی درمیە کە دەکەوێتە ناوچەی چیوین-گو، یۆنگن-سی لە پارێزگای گیونگگی، فیلمسازی کراوە، کە دراما مێژووییەکانی دیکەی وەک مون لە ئامێزگرتنی خۆر، جومۆنگ و شاژن سۆندەئۆک-یش فیلمیان لێدەگیرێت

هەڵسەنگاندنەکان 
لە خشتەی خوارەوە، ژمارە شینەکان کەمترین ڕێژەی هەڵسەنگاندنەکان نیشان دەردەکەن و ژمارە سوورەکان بەرزترین ڕێژەی هەڵسەنگاندنەکان نیشان دەکەن.

خەڵاتەکان 
 سێیەمین خه ڵاتی درامای کۆریا 2010 
 Best Actress: Han Hyo-joo
 Best Supporting Actor: Jung Dong-hwan
 Achievement Award: Lee Byung-hoon

 2010 MBC Drama Awards
 Grand Prize/Daesang: Han Hyo-joo
 Top Excellence Award, Actor: Ji Jin-hee
 Excellence Award, Actress: Lee So-yeon
 Best New Actress: Park Ha-sun
 Golden Acting Award, Supporting Actor: Kim Yu-seok
 Best Young Actor: Kim Yoo-jung, Lee Hyung-suk
 Popularity Award, Actress: Han Hyo-joo
 Viewer's Favorite Drama of the Year: Dong Yi

 2011 1st Hong Kong Cable TV Awards
 Best Drama
 Best Actor: Ji Jin-hee
 Best Actress: Han Hyo-joo

 2011 47th Baeksang Arts Awards
 Best Actress (TV): Han Hyo-joo

پەخشکردن

کوردستان 
ئەم درامایە لەلایەن خاوێ فیلمەوە دۆبلاژ کراوە، و لە ساڵی ٢٠١١ لەلایەن کەناڵی کوردساتەوە پەخش کراوە.

سەرچاوەکان 
 ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Dong Yi, TVseries

بەستەرە دەرەکییەکان 

 درامای دۆنگ یی  لە کۆریا ستان
 درامای دۆنگ یی لە کوردبین

تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور لە ٢٠١٠
بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان بە زمانی کۆری
ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی لە بارەی شانشینی جۆسۆنەوە کراون
زنجیرە تەلەڤزیۆنییە مێژووییەکانی کۆریای باشور
زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠١٤ دەستیان پێکردووە
زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کۆریای باشوور کە لە ٢٠١٠ کۆتایان پێھاتووە
دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی کەناڵی ئێم بی سی تیڤی
بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری
زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە مێژووییەکانی کۆریای باشوور
ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی لە شانشینی جۆسۆن ڕوودەدەن