ڕیتا لێڤی مۆنتالچینی
ڕیتا لێڤی مۆنتالچینی (Rita Levi-Montalcini؛ لە دایکبووی ٢٢ی نیسانی ١٩٠٩ - مردووی ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢) زانا و پزیشکی ئیتالی-ئەمریکییە. یەکێکە لە براوەکانی خەڵاتی نۆبێل.

ڕیتا لە ساڵی ١٩٨٦، لەگەڵ ستانلی کۆھن بەھاوبەشی خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی پێدرا، لە پای دۆزینەوەکەیان دەربارەی ھۆکاری گەشەکردنی دەمار (NGF). لە ساڵی ٢٠١١ تاکوو مردنی، وەک ئەندام پەرلەمانی ئیتالیا کاری دەکرد. لە ٢٢ی نیسانی ٢٠٠٩، بووە یەکەم ھەڵگری خەڵاتی نۆبێل کە تەمەنی ١٠٠ ساڵ تێپەڕبکات، لەم بۆنەیەش لە ستی ھۆڵی ڕۆما، ئاھەنگی گێڕا.

سەرەتای ژیان 
ڕیتا لێڤی مۆنتالچینی دایکبووی ٢٢ی نیسانی ١٩٠٩ لە شاری تورین، ئیتالیا. ئەو لە خێزانێکی جوولەکەی ئیتالی بوو، کە ڕەچەڵەکیان دەگەڕایەوە بۆ ئیمپراتۆری ڕۆمانی. باوکی ئادەمۆ لیڤی ئەندازیاری کارەبا، ئەدێلی دایکیشی وێنەکێش بوو. ڕیتا لە تەمەنی ھەرزەکاری حەزی بە نووسین ھەبوو، نووسەری سوێدی سەلما لاگەرلۆف بەپێشەوایەکی خۆی دەبینی لەو حەزەی خۆیدا، بەڵام دوای ئەوەی ھاوڕێیەکی خێزانەکەی بینی بە شێرپەنجەی گەدە کۆچی دوایی کرد، بڕیاریدا کە بچێتە بەشی پزیشکی لە زانکۆی تورین. سەرەتا باوکی بەو بڕیارە دڵخۆش نەبوو، بەڵام دوایی ڕازی بوو و پشتگیری خۆی بۆ ڕیتا دەربڕی بۆ ئەوەی لەبەشی پزیشکی بخوێنێت. ڕیتا کاتێک خوێندکاری زانکۆ بوو، ئەوا زۆر حەزی بەبابەتەکانی کۆئەندامی دەمار دەکرد.

سەرچاوەکان

بەستەرە دەرەکییەکان 

وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی
ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست
مردووانی ٢٠١٢
لەدایکبووانی ١٩٠٩
ھەموو ئەو وتارانەی کەم و کوڕیان ھەیە لە سەرچاوەی باوەڕپێکراودا
ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل
زانا جووەکان
ئەندامی ڕێکخراوی ئەوروپی زیندەزانی گەردیلەیی
ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست
ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست
ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل