محەممەد کوڕی حەسەن ئەلمەھدی
محەممەد کوڕی حەسەن ئەلمەھدی () ناسراو بە حۆجەت کوڕی حەسەن () بەپێ باوەریی شیعەی دوازدە ئیمامٍ، دوازدەھەمین و دوایین ئیمام و ھەمان مەھدی مزگێنی دراوە. ئەو کوڕی حەسەنی عەسکەری، ئیمامی یازدەھەمی شیعەکان و وەکوو پەێغەمەری ئیسلام ناوی محەممەد و نازناوی ئەبۆلقاسمە.

شیعەکانی باوەڕیان وایە کە ئیمام مەھدی لە ١٥ی شەعبانی ٢٥٦ کۆچی لە سامەڕا لە دایکبووە و لە دووای کوژرانی باوکی، حەسەنی عەسکەری، لە تەمەنی ٥ ساڵی دا گەیشتە ئیمامەت. باوەر وایە ئەو پاش گەیشتنی بە ئیمامەت لە سامەڕا، لە ڕێگای ٤ بریکار لەگەڵ شوێنگرانی پەیوەندی ھەبووە. ئەم سەردەمە بەناوی سەردەمی شارانەوەی بچووک باس دەکرێت.

زۆربەی سوننەکان ئەمە قبووڵ ناکەن و بڕوایان وایە مەھدی هێشتا لە دایک نەبووە.

ناونیشانەکان 
ئەبو القاسم محمد کوڕی حەسەن العسکەری، فریادڕەسی ئیسکاتۆلۆژی لە دوانزە ئیسلامدا، بە چەندین نازناو ناسراوە، لەوانە المهدی ، ئەلقاعیم ، المۆنتازار، ساحێب الزەمان ، الغائیب ، الحججە/حوجەت الله ، صحیب العمر ، صحیب الحق ، بەقیەت الله .

نازناوی قاعیم ئاماژەیە بۆ سەرهەڵدان لە دژی ستەمکاری، هەرچەندە فەرموودەیەکی   لە شەشەمەوە  ئیمامی شیعە، جەعفەر السدیق، ئەم نازناوە دەبەستێتەوە بە سەرهەڵدانی ئەلقاعیم لە دوای مردنی.  وەک فەرموودەیەکی  ئەم ڕاپۆرتە لەلایەن شارەزایانەوە وەک جێی متمانە سەیر ناکرێت، مەجلەسی دەنووسێت، بەتایبەتی چونکە پێچەوانەی باوەڕی دوانزەیە کە زەوی ناتوانێت پووچەڵ بێت لە ئیمام  لە هەر کاتێکدا، وەک  .  هەروەها مەجلێسی پێشنیاری ئەوە دەکات کە ڕەنگە لەم فەرموودەدا مەبەستی مردن بە شێوەیەکی مەجازی بێت، ئاماژەیە بۆ یادەوەری لەبیرکراوی قاعیم دوای جادووگەرییە درێژخایەنەکەی.

سەچەدین ئاماژە بەوە دەکات کە نازناوی ئەلقاعیم و ساحیب العمر زیاتر جەختی سیاسییان لەسەرە لە نازناوی ئیسکاتۆلۆژی ئەلمەهدی. لە بەرامبەردا نازناوی الحجە تیشک دەخاتە سەر ئەرکی ئایینی فریادڕەس. بەڕاستی هەموو ئیمامێکی شیعە وەک ، (بەرزترین) بەڵگەی خودا، کە لە ڕێگەیەوە مانای ناوەوەی قورئان لە دوای مردنی پێغەمبەرەوە دەستڕاگەیشتن دەبێت. ئەم نازناوە زیاتر بۆ ئیمامی دوانزەهەم،  بەڵام لەوانەیە بەهۆی فەرموودەیەکی پەیوەندیدارەوە بێت لە ئیمامی دەیەم، عەلی الهادی.

پاشخانی مێژوویی 
تا مردنیان، ئیمامە شیعەکانی دەیەم و یازدەهەم (عەلی الهادی و حەسەنی عەسکەری، بە ڕێککەوت) لە ژێر چاودێری ورددا لە شارۆچکەی گاریسۆنی سامەڕا لەلایەن عەباسییەکانەوە ڕاگیرابوون،   کە زۆرجار لە سەرچاوە شیعەکاندا بەرپرسیارن لە ژەهراویکردنی دوو ئیمامەکە. ئەو دوو ئیمامە شاهیدی تێکچوونی خەلافەتی عەباسی بوون، لەگەڵ گواستنەوەی دەسەڵاتی ئیمپراتۆری بە خێرایی بۆ دەستی تورکەکان، بە تایبەتی دوای المتاوەکیل. هاوچەرخی ئیمامی دەیەم، عەباسی المتاوەکیل بە توندوتیژی شیعەکانیان دادگایی کرد،  بەشێکیش بەهۆی دژایەتی نوێبوونەوەی زەیدیەوەیە. سیاسەتە سنووردارەکانی ئەلموتەواکیل بەرامبەر بە ئیمامی دەیەم دواتر لەلایەن کوڕەکەیەوە پەسەندکرا، al  -معتەمید، کە باس لەوە دەکرێت کە ئیمامی یازدەهەمی لە ژێر دەستبەسەری ماڵەوەدا هێشتووەتەوە بەبێ ئەوەی هیچ سەردانکەرێک بێت. لەبری ئەوە، ئەلعەسکەری بەوە ناسراوە کە بە شێوەیەکی سەرەکی پەیوەندی لەگەڵ شوێنکەوتووانی خۆیدا کردووە  لە ڕێگەی تۆڕێکی نوێنەرەوە. لە نێوانیاندا عوسمانی کوڕی سەعید، .   کە دەوترێت خۆی وەک فرۆشیاری چەوری چێشت لێنان پۆشیوە بۆ ئەوەی خۆی لە بریکارەکانی عەباسی بەدوور بگرێت، هەربۆیە نازناوی ئەلسەمان ناوی لێنراوە.

تەباتەبایی پێشنیاری ئەوە دەکات کە ئەم سنووردارکردنانە لەسەر ئەلعەسکەری دانراون چونکە خەلافەت لەبارەی نەریتەکانی ناو نوخبە شیعەکانەوە زانیبوو، پێشبینی ئەوە دەکات کە ئیمامی یازدەهەم دەبێتە باوکی مەهدیی کۆتایی.

لەدایک بوون و سەرەتای تەمەنی مهدی 

کاتێک ئەلعەسکەری مرد بەبێ ئەوەی میراتگرێکی ئاشکرای بەجێبهێڵێت، ئەو نەریت و پێشبینیانەی کە دەگەڕێندرێنەوە بۆ ئیمامەکانی پێشوو، تاڕادەیەکی زۆر بنەمای بوونی کوڕی عەسکەری وەک ئیمامی دوانزەهەم بوون ; بڕوانە  دوانزە عەقیدەی جادووگەری.

سەبارەت بە وردەکارییەکانی لەدایکبوونی، دوانزە سەرچاوە باس لەوە دەکەن کە کوڕی ئەلعەسکەری لە دەوروبەری ساڵی ٢٥٥ (٨٦٨) لەدایکبووە. ناوی ئەبو القاسم محمد، هەمان ناو و  وەک پێغەمبەری ئیسلامی، مەزهەبەکان.  هەروەها ململانێی وەسیەتنامەی عەسکەری کرد و دۆسیەکەی لای دەسەڵاتداران وروژاند. وادیارە عەسکەری بێ منداڵ بوو، بەم شێوەیەش حەدیس وەک تاکە میراتگر لە یاسای شیعەدا سەیر دەکرا. بەڵام خەلیفە حوکمی دا کە میراتەکە لە نێوان فەرموودە و جەعفەردا دابەش بکرێت.

سەرچاوەکان 

ئیمامانی شیعە
شیعە
بنەماڵەی محەممەد
عەرەبەکانی سەدەی ٩یەم
لەدایکبووانی ٨٦٩
شیعە عێراقییەکان
جەژنە ئیسلامییەکان
حوسێن کوڕی عەلی
زانا سونییە موسڵمانەکان
فاتیمە