دواھەمین ھەناری دونیا
دواھەمین ھەناری دونیا ڕۆمانێکی بەختیار عەلییە، ڕۆمانەکە لە ساڵی ٢٠٠٢دا بڵاوکرایەوە. لە ساڵی ٢٠٠٣دا، خەڵاتی باشترین ڕۆمانی وەرگرت لە فێستیڤاڵی گەلاوێژ لە سلێمانی.

کورتەی ڕۆمانەکە 
لەسەر کەشتییەک بۆئەوەی بیبات بۆ خۆراوا لەگەڵ چەند پەنابەرێکدا، موزەفەری سوبحدەم چیرۆکەکەی دەگێڕێتەوە. کە پێشمەرگەیەکی پلەبەرز بوو، کە جارێکیان سەرکردەیەکی شۆڕشگێڕی ڕزگارکرد و دەورەدران بە سوپاکانی ڕژێمەوە. بیستویەک ساڵ بە دیلی بەسەردەبات، لە ناوەڕاستی سەحرادا.

کە ئازاد دەبێتەوە، دەستدەکات بە گەشتێکی دوورودرێژ بۆ ئەوەی بزانێت چی بەسەر وڵاتەکەیدا ھاتووە. گەشتێک بەناو چیرۆک، نھێنی، و بەناو خەڵک کە یارمەتیی دەدەن بۆ دۆزینەوەی کوڕە ونبووەکەی. گەشتێک کە لە کۆتاییدا بە ڕێگایەکیدا دەبات کە ھەزارانی دیکە پێش ئەو بڕیویانە ئەویش ڕێگای دەریای سپییە بۆ خۆراوا.

وەرگێڕانەکان 
دواھەمین ھەناری دونیا تا ئێستا بە زمانی کوردی کورمانجی، ئەڵمانی، عەرەبی، فارسی و فەڕەنسی،ئیتالی بڵاو کراوەتەوە. بڕیارە لە ساڵی ٢٠٢٠دا بە زمانی ئینگلیزی بڵاوبێتەوە.

ئەم ڕۆمانە تا ئێستا لە لایەن سێ وەرگێڕی جیاوازەوە کە بریتین لە (مەریوان ھەڵەبجەیی، ڕەزا کەریم موجاور و ئارەش سەنجابی) وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی فارسی.

فارسی (آخرین انار دنیا)، ٢٠٠٩ 
ئەم وەرگێڕانە یەکەم وەرگێڕان بوو بۆ کتێبەکە. لەلایەن ئارەش سنجابییەوە وەرگێڕدرایە سەر زمانی فارسی لە ساڵی ٢٠٠٩دا. وەرگێڕانەکە لەلایەن نشر افرازەوە کاری بڵاوکردنەوەی بۆکرا و لە شاری تاران بڵاوکرایەوە. کتێبەکە پێکھاتووە لە ٣٣٩ لاپەڕە.

فارسی (آخرین انار دنیا)، ٢٠١٤ 
لە ساڵی ٢٠١٤دا، ڕۆمانەکە دووبارە وەرگێڕدرایەوە سەر زمانی فارسی بەڵام ئەمجارەیان لەلایەن مەریوان ھەڵەبجەیییەوە بوو، کتێبەکە لە تاران لە ٣٩١ لاپەڕەدا لە چاپدرا و لەلایەن نشر ثالثەوە کاری بڵاوکردنەوەی بۆکراوە.

ئەڵمانی (Der letzte Granatapfel)، ٢٠١٦ 
ئەم وەرگێڕانە ئەڵمانییە لەلایەن وەرگێڕی کورد ڕاوێژ سەلیم و خانمە وەرگێڕی ئەڵمانی ئوتە کانتێرا لانگ کاری وەرگێڕانی بۆکراوە. لە ساڵی ٢٠١٦دا، لە ئەڵمانیا لەچاپدراوە و لەلایەن دەزگای یۆنیۆنسفێرلاگی ئەڵمانییەوە کاری دابەشکردنی بۆکراوە. کۆی لاپەڕەکانی ئەم وەرگێڕانە ٣٥٢ لاپەڕەیە.

شێوەزاری کورمانجی (Hinara Dawî ya Dinyayê)، ٢٠١٧ 
لە ساڵی ٢٠١٧دا، کتێبەکە وەرگێڕدرایە سەر شێوەزاری کورمانجی لەلایەن بەسام مستەفاوە و لەلایەن دەزگای ئاڤێستاوە بڵاوەکرایەوە لە تورکیا و شارەکانی باکوری کوردستان. پێکھاتووە لە ٣٥٢ لاپەڕە.

ئیتاڵی (L'Ultimo Melograno)، ٢٠١٨ 
ئەم وەرگێڕانەیان لە ساڵی ٢٠١٨ لەلایەن م. دیۆتالێڤییەوە کرا بۆ زمانی ئیتاڵی و لەلایەن چیارلێتێرێوە لە ٨ی مارچدا بڵاوکرایەوە.

عەرەبی (آخرُ رمان الدنیا)، ٢٠١٨ 
ئەم وەرگێڕانەیان لەلایەن نووسەر و وەرگێڕی میسری غەسان حەمدانەوە بوو کە لە ساڵی ٢٠١٨دا بڵاویکردەوە. غەسان حەمدان وەرگێڕانەکەی لە فارسییەوە کردووە بۆ عەرەبی و پێکدێت لە ٣٨٢ لاپەڕە.

عەرەبی (آخر رمَّانات العَالم)، ٢٠١٨ 
لە ساڵی ٢٠١٨دا، دووبارە ڕۆمانەکە بە عەرەبی لەلایەن ئیبراھیم خەلیل و عەبدوڵڵا شەیخۆوە بڵاوبۆوە.

فەڕەنسی (Le dernier grenadier du monde)، ٢٠١٩ 
وەرگێڕانەکە لەلایەن خاتوو ساندرین ترایدیاوە لە کوردییەوە وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی فەڕەنسی و لە ساڵی ٢٠١٩دا لەلایەن دەزگای "میتالیێ"وە بڵاوکراوەتەوە. وەرگێڕانی ڕۆمانەکە ٢ ساڵی پێچووە و پێکھاتووە لە ٢٢٠ لاپەڕە. ھاوکات ئەمە یەکەمین ڕۆمانی بەختیار عەلییە کە بکرێت بە فەڕەنسی.

نوێنترین چاپ 
 دواھەمین ھەناری دونیا، چاپی ھەشتەم، ٢٠١٨، چاپخانەی ئەندێشە، ناوەندی ڕۆشنبیریی و ھونەریی ئەندێشە.
 Le dernier grenadier du monde, Bachtyar Ali, Mitallié, 2019.

سەرچاوەکان 

ڕۆمانە کوردییەکان
کتێبە کوردییەکان
کتێبەکانی بەختیار عەلی