پاپا ئەفتیمی یەکەم
پاپا ئەفتیمی یەکەم (١٨٨٣ – ١٤ی ئازاری ١٩٦٨)، پاپایەکی مەسیحی تورکی بووە، کە دامەزرێنەر و یەکەمین سەرکردەی کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی تورکی بووە. دیدگای ناسیۆنالیستی تورکی و بەھێزی ھەبوو و بە تێکەڵکردنی ئایینی مەسیحییەت لەگەڵ ناسیۆنالیزم ناسرابوو و ھەروەھا ڕقی لە کورد و عەرەب و یۆنانی و ئەرمەن بوو. لە ساڵی ١٩٢٣ تا ١٩٦٢ وەک پاپا فەرمانڕەوایەتیی کردووە، ئەو کاتە سەرکردایەتییەکەی بە کوڕەکەی بەخشی، چونکە زۆر نەخۆش بوو بۆ ئەوەی ببێتە سەرکردە.

ژیان 
لە ساڵی ١٨٨٣ لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی لە شاری ئاکداغمادەنی سەر بە پارێزگای یۆزگات لەدایکبووە. لە کارگەیەکدا کاری دەکرد. لە ساڵی ١٩١٥ وەک قەشە دەستنیشانکرا و ناوی ئەفتیمی پێدرا. ئاتاتورک ناسی و بوو بە یەکێک لە باشترین ھاوڕێکانی. ئەفتیم بانگھێشت کرا بۆ دروستکردنی پەرلەمانی تورکیا لەلایەن جەھەپە لە ٢٣ی نیسانی ١٩٢٠، وەک نوێنەری کۆمەڵگەی مەسیحییەکانی تورکیا.

لە وتارەکەدا وتی ''من دۆستی تورکم، تورکم کوڕی
تورکم. من ھەمیشە ناسنامەی تورکی خۆمم ڕوون کردووەتەوە. ھەرگیز لەو کەسانە خۆش نابم کە دەڵێن من تورک نیم''

لە ١٤ی ئازاری ١٩٦٨ کۆچی دوایی کردووە و لە گۆڕستانێکی مەسیحییەکان لە شاری شیشلی لە ئەستەمبوڵ بەخاک سپێردراوە. نەتەوەپەروەرەکان و مەسیحییەکانی تورکیا ساڵانە یادی گۆڕەکەی دەکەنەوە.

سەرچاوەکان 

لەدایکبووانی ١٨٨٤
مردووانی ١٩٦٨