ھەورامی
ھەورامی یان ھۆرامی یەکێک لە بنشێوەزارەکانی سەر بە بنەماڵەی زمانی کوردییە، و خەڵکی دەڤەری ھەورامان قسەی پێ‌ دەکەن. ھەروەھا زاری (زەنگەنە)ی ناوچەی دیلان، (کاکەیی)ی ناوچەی کەرکووک و ھەڵەبجە و مووسڵ، ناوچەی (باجەڵان)ی ناوچەی خانەقین، (شەبەک)ی ناوچەی مووسڵ، ھەندێ لە گوندەکانی ناوچەی خەزەر و ھەندێ لە زازاکانی باکووری کوردستان، نزیکن لە زاری ھەورامییەوە و لە یەکتری تێدەگەن.

پیتەکان 
پیتەکانی زمانی ھەورامی ھەمان پیتی زمانی کوردین بەگشتی، تەنھا پێنج (٥) پیتێک نەبێت، کە لەنێو ھەورامیدا ھەن و لەنێو پیتەکانی شێوەزارەکانی دیکەی کوردی نین؛ ئەمە وای کردووە لە ھەندێ لە نووسەرە ھەورامییەکان کە ئەو پیتانەی تری بۆ دیاری بکەن. ئەو پیتانەش لەنێو ئەم وشانە دەردەکەون:

پیتی یەکەم (ڎ)

 ئەڎا         = دایک
 ئاڎ           = ئەو (بۆ کوڕ)
 ئاڎە         = ئەو (بۆ کچ)
 مڎۊ         = دەدات
 بەڎبەخت = بەدبەخت
 سەڎ       = سەد
 ئاماڎە      = ئامادە

پیتی دووەم (ۋ)
 ۋاران      = باران
 ۋەر        = پێش / بەڵام وەر = ڕۆشنایی تیشکی خۆر
 وەرەتاۋ   = خۆرەتاو
 ۋەرگ    = گورگ
 ۋەز       = بەز
 ۋڵک     = گورچیلە
 ۋڕ        = وڕ
 ۋەنی  = قەزوان

پیتی سێیەم (ڼ / نگ)
 گەڼە   = گەنیو
 پەڼە     = پەن / پەندەر
 تڼ       = توند
 قڼگە     = قڼگ
 بەڼگا   = تاۋگە

پیتی چوارەم (ۊ) ؛ە هەمان (ۆ) ـیە لە سۆرانی.
 لۊ        = (لۆ) گیایەکی کوێستانییە
 چۊ       = دار
 خۊ       = خۆ
 تۊ        = تۆ
 سۊ     = سۆ
 کۊ       = کۆ
 شۊت  = شیر
 خۊل    = خێل

پیتی پێنجەم (ېـ / ۍ) ھەر وەک (یـ/ێـ و ی / ێ)
 ئۍگە       = ئێرە
 لۍقنە      = ڕیقنە
 گولانۍ   = بچووکان (گولانە/گولانۍ/تاک - گولانۍ / کۆ)
 باخۍ     = باخان(باخ/تاک - باخۍ/کۆ))
 کاۋڕۍ    = بەرخان (کاۋڕ/تاک - کاۋڕۍ/ کۆ)
 بزۍ       = بزنان (بزە/تاک - بزۍ / کۆ)
 مەلۍ    = مەلان (مەل/ تاک- مەلۍ/ کۆ)
 کناچۍ   = کچان (کناچۍ/تاک- کناچۍ/ کۆ)
 کوڕۍ     = کوڕان (کوڕ/تاک - کوڕۍ/کۆ)
 جلۍ      = جلان (جل/تاک - جلۍ/ کۆ)
 شېڵانۍ = قەیسی (شېڵانۍ/تاک - شېڵانۍ/ کۆ)
 مریچڵۍ = چۆڵەکە
 ھېزۍ      = ھێزان (ھېز/ تاک - ھېزۍ/ کۆ) بەڵام ھیزی = دوێنێ
 شېر       = شێر (شېر/تاک - شېرۍ / کۊ)

نموونە: ھۆنراوەنووس سەیدی ھەورامی دەڵێ:

جێناوەکان 
جێناوەکان لە ھەورامیدا بەراورد بە سۆرانی:

پەراوێزەکان

بەستەرە دەرەکییەکان 
 ھەورامان ئۆنڵاین، دەروازەیەکی نوێیە بۆ ناوچەی ڕەنگینی ھەورامان hawramanonline.net
 فەرھەنگی ئینترنێتیی ھۆرامی

زمانەکانی پارێزگای کرماشان
زمانەکانی پارێزگای کوردستان
زمانەکانی پارێزگای ھەمەدان
زمانەکانی پارێزگای مازەندەران