ژمارەی شلۆقی ماخ
لە داینمێنکی ھەوادا ژمارەی ماخ بۆ تەیارە ئە کەمترین (Mcrیان M)بێت وە ئەو ژمارەیی تەیارەیەکە بە گەیشتن بە خاڵێک کە گەیشتن بە خێرایی دەنگ بەڵام لە خێرایی دەنگ تێپەر ناکات لە نزمترین خاڵدا ژمارەیی ماخ لەگەڵ خێرایی ئەو بایەی لە دەوری تەواوی تەیارەکە دروست بووە ئەوە سەب سۆنیک sub sonic

ئەو تەیارانەیی کە خێراییان زیاترە لە خێرایی دەنگ وەک کونکردن و تەیارە کوژەرەکان ئەمانەش ژمارەیی ماخ ئەوەیە کە ئەو ھەوا زۆرەیی لە چوار دەوری تەیارەکە بە تەواوی دروست دەبێت. پێیدەڵێن تەیارەی خێراتر لە خێرایی دەنگ

فرینی فرۆکە 
بەنسبەت تەیارە لەکاتی فڕینداخێرای دەگۆڕێت بەپێیی ئە ھەوایەیی کە لە دەوری تەیارەکەیە وەبەشێوەیەکی گەورە لە شوێنەکەوە بۆ ئەو شوێنەک کە ئەو خێرایەی باییەیی کەش و ھەوا بە دەوری تەیارەکە پێویستە خێرایی زیادو و کەم بکات لە کاتی گەشتەکەیی بەو تەیارەو دروست کردنی. کاتێک خێرایی تەیارەکە دەگاتە ژمارەی ماخ. ئەو خێرایەیی باییەی دەوری، لە ھەندێک شوێن نزیک دەبێتەوە لە لاشەیی تەیارەکە و دەگات بە خێرایی دەنگ، خودی تەیارەکە خۆیی خێرایەکی ھەوایی ھەیە کە کەمترە لە ١

ماخ ئەوانەش لە ناکاو دروست دەبن بەھۆیی شەپۆڵە بێ ھێزەکان کاتێک تەیارەکە دەگاتە بە ژمارەی شلۆقی ماخ، کاریگەری ڕاکێشان زیاد دەکات لەناکاو و بەخێرایی زیاد بوونی ئەو ڕاکێشانە زیاد دەبێت لە تەیارانەی کەوا دروست نەکراون (دیزاین) نەکراوە بۆ ئەو جۆرانەی سەرویی خێرایی دەنگ و خێرایی دەنگ و خێراتر لە خێرایی دەنگ و ئەو گۆڕانکاریانەی کە تتێیدا ڕوودەدات

لە فڕۆکەدا وا دیزاین نەکراوە کە بفڕێت لەسەرووی ژمارەی شڵۆقی ماخ. شەپۆڵە بێ ھێزەکان دروست دەبن لە لێشاوی ھەوا لەسەر باڵەکان و لەسەر کلکی تەیارەکە و بەشکراون لەسەر باڵەکان و دەست بەسەر ڕووە بێ ھێزەکە دادەگرێت یاخود ھەوڵی کەمکردنەوەی دەستبەسەرداگرتنی دەدات وەک (ماخ تاک) کاتێک کە شەپۆڵە بێ ھێزەکان لە لێشاوی ھەوا لەسەر بەرزکەرەوە فڕۆکە دەنێرن بە لێخوڕینێکی دابیننەکراوانە ئەم لێشاوی دیاردەیە دەرکەوتن لەسەری یاخوود لەسەر ژمارەی شڵۆقی ماخ ناسراو دەبن وەک پەستێوران. پەستاوتن وا لە ژمارە دەکات توشی ڕووداوی دەکات. ژمارەی زۆری سەربازەکان و ئەزموونی فڕۆکەکە لە ساڵانی ١٩٣٠ و١٩٤٠

ھۆکارێکە بۆ ئەو دیاردەیەکە پێ دەڵێن دیواری دەنگ.

فڕۆکەی سەربازی خێراییەکەی لە ژێر خێرایی دەنگەو لە ساڵی supoo1940 ...He Gloster وP.٨٠باڵی ئەستوری ھەیە نزیکەی وە ناشکێت وە ناتوانێت بگات بە ١٫٠ ماخ لە گەشتێک کە بتوانێت کۆنتڕۆڵی بکات لە ساڵی ١٩٤٧ chuchk فڕی وە ئامێری ١-bell x(بە سەرکەوتنێکی گەورە جیاواز، بەڵام بە باڵێکی تەنک تر) وە گەیشتە ١٫٠٦ماخ ئەوانی دواتریش توانرا ڕێکری دەنگ بشکێنێت .

دیزاینی فڕۆکە سەربازییەکان درا لە زووەوە بە شەپۆڵی سەروی دەنگی وەک و (ھاوکار ھەنتەر) F٨٦بۆئەوەی بفڕێت بە شێوازێکی کە لێی ڕازی بین تاوەکو خێراییەکی لە خێرایی ئاسایی زیاتر بێت. ھێزی پاڵنەری تەواوی نەبوو کە باشی ئەوە بکات ڕێگری دەنگ بشکێنێت بەڵام توانی ماخ ١٫٠تێپەڕێنێت بەڵام تاوەکو ئێستا دەتوانین کۆنتڕۆڵی بکەین فڕۆکە مەدەنییەکان وەکو boeing و air bus کارپێکردنی نزمتری ھەیە لە ماخ ١٫٠ دیزاینی ھەندێک فڕۆکەی ان کردووە کە ھێواشترە لە دەنگ وەک ماخ ١٫٠

Subsonic لە دەنگ خێراتر (فڕۆکە) وەک کۆنکۆرد concord, ت ی-١٤٤ بروسکەی کارەبای ئینگلیزی لەکخیید f-١٠٤، داسالت میراگ ٣، وا میگ ٢١. دیزاین کراون ژمارەی ١ ئی ماخ تێپەڕبکات لە ئاستی فڕین وە لەبەر ئەوە دیزاین کراوە لەگەڵ باڵی زۆر تەنک. کە ژمارەی شلۆقی ماخ بەرزترە لە وانەی کە فڕۆکەی subsonic و transoni ن. بۆلام ئەوان ھەر ژمارەی ماخ یان لە١ کەمترە.

ژمارەی ڕاستەقینەی ماخ جیاوازە لە بالێکەوە بۆ باڵێکی تر. بە گشتی، باڵە ئەستورە کە ژمارەی شلۆقی ماخی کەمترە بەھۆی ئەوەی کە باڵە ئەستورەکە ئەو لێشاوی ھەوایەی کە دێتە چواردەوری لای دەدات زیاتر لەوەی کە باڵە تەنکەکە دەیکات. وە ئەوە خێرایی تاودانی لێشاوی بایەکا زیاد دەکات. بەم جۆرە، تا ڕاددەیەک باڵە ئەستورە کە لە p٣٨ لاتنینگ ژمارەی ماخ ی بە نزیکەیی ٠٫٦٩ ھەیە. فڕۆکە ھەندێکجار بە ڕێکەوت خێرایی لێخوڕین زیاد دەکات تاوەکو وای لێدێت دەگات بە ژمارەی پێکدا کەوتن. Supermarine Spitfireباڵێکی تەنکتری ھەیە تا ڕاددەیەکی زۆر .(بەرزترین ژمارەی شلۆقی ماخ لە دەوری (٠٫٨٩)دایە).

ئایرۆدینامیک