جەبار باغچەبان
«جەبار ئەسگەرزادە» نازناوی «جەبار باغچەبان» (١٩ی گوڵانی ١٢٦٤، یرڤان - ٤ی کانوونی دووەمی ١٣٤٥، تاران) دامەزرێنەری یەکەمین باخچەی ساوایان لە شاری مەرەند و یەکەمین قوتابخانەی کەڕەکان ئێران. لە تابرێزدایە. ھەروەھا یەکەمین نووسەر و چاپکەری کتێبی منداڵانە لە ئێران.

ژیان 
میرزا جەبار ئەسگەرزادە لە ١٩ی ئایاری ساڵی ١٢٦٤ لە شاری یەریڤان کە پایتەختی ئێستای ئەرمەنستانە لەدایک بووە. باپیری لە خەڵکی تەبرێز یان ئورومیەسەرەتا باخچەیەکی ساوایانی لە تەورێز بە ناوی «باخچەی ساوایانی منداڵان» کردەوە و ھەر بۆیە بە خۆی ناوی دەبرد باغچەبان.

لە ساڵی ١٣٠٣ قوتابخانەی کەڕەکانی لە تەورێز کردووەتەوە بە ناڕەزایەتییەکی زۆری بەرپرسی ڕۆشنبیری ئەو سەردەمە دکتۆر موحسینی.ئەم پۆلە لە تەنیشت باخچەی ساوایانی باغچەبان لە کوچەی ئەنجومان لە باڵەخانەیەکی ناسراو بە ئامارت ئەنجومان. لە ساڵی ١٣٠٧ی کۆچی، سەرەڕای سەختییە بەرفراوانەکانی چاپ و کلیش، دەستی کرد بە چاپکردنی کتێبی تایبەت بۆ منداڵان بەو وێنەکێشانەی کە خۆی کێشاوە. یەکێک لە کتێبەکانی بە ناوی «پیاوی بەفر» لەلایەن سەنتەری گەشەپێدانی ھزری منداڵان و ھەرزەکارانەوە چاپکراوە و ئەنجومەنی جیھانی کتێبی منداڵان وەک باشترین کتێبی منداڵان ھەڵیبژاردووە.سامین بەھچەبان، سامینە بەھچەبان و پەروانە بەھچەبان منداڵی جەبار بەھچەبانن.

جەبار باغچەبان ماوەی چەند ساڵێکە لە قەفقاز گاڵتەجاڕ بووە. لە قەوقازدا، نوکتە لە گۆڤاری میلان نەسرەدین لەژێر ئیدارەی میرزا جەلیل محەممەد قۆلیزادە نووسیوە و ھەروەھا بەڕێوەبردن و مۆنتاژی کردووە گۆڤارێکی تەنزئامێز بە ناوی ستۆرک.

کار دەکات 
 بەرنامەی کاری مامۆستا - 1302
 ئەلفوبێی ئاسان - 1303
 ئەلفوبێی دەستی بۆ کەڕەکان - ١٣٠٣
 خانم خەزوک - ١٣٠٧
 ژیانی منداڵان - 1308
 گورگ و شوان - 1308
 پیر و تورب - 1311
 یاری زانین - 1311
 ڕێزبەندی فێرکردنی ئەلفوبێ - ١٣١٤
زانستی پەروەردە بۆ زانکۆکان - 1320
 باڵۆن - 1324
 ئەلفوبێی خۆفێربوون بۆ بەساڵاچووان - 1326
 پارڤانێنین کیتابی - ١٣٢٦
 ئەلفوبێ - 1327
 نهێنیەکانی پەروەردە یان بنەماکانی فێرکردنی ئەلفوبێ - ١٣٢٧
 ئەلفوبێی گۆیا - 1329
 بەرنامەی یەک ساڵە - ١٣٢٩
 یەکەم کتێبی قوتابخانەی سەرەتایی - ساڵی ١٣٣٠
 ئەکاونت - 1334
 یەکەم کتێبی قوتابخانەی سەرەتایی - ساڵی ١٣٣٥
 مرۆڤێکی ڕەسەن و قەبارەی تاکە مرۆڤێک - ١٣٣٦
 دار مرواری - 1337
 خەیام ئازاری - 1337
 ڕەبەییەت باغچەبان - ١٣٣٧
 شێوازی فێرکردنی کەڕ و داماو - ١٣٤٣
 هەروەها خەونێکم هەیە لە جیهاندا - ساڵی ١٣٤٥
 بابا نوئێل - 1346
 ئارۆسان کۆه - 1347
ژیاننامەی باگچێبان لەلایەن خۆیەوە - 1356
 شەو کۆتایی هات - ساڵی ١٣٧٣
 کۆترەکەم - ١٣٧٣

سەرچاوەکان 

نووسەرانی زمانی ئازەربایجانی
مردووانی ١٩٦٦
لەدایکبووانی ١٨٨٦