سومێر
سومەر (/ˈsuːmər/) سەرەتاییترین شارستانیەتی ناسراوە لە ناوچەی مێژوویی باشووری میزۆپۆتامیا (باشووری ناوەڕاستی عێراق)، لە سەردەمی چاڵکۆلیتیک و سەرەتای سەردەمی برۆنزی لە نێوان هەزارەی شەشەم و پێنجەمی پێش زایین سەریهەڵداوە.  یەکێکە لە شانەخانەکانی شارستانیەت لە جیهاندا، لەگەڵ میسری کۆن، ئیلام، شارستانیەتی کارال-سوپێ، میزۆئەمریکا، شارستانیەتی دۆڵی ئیندوس و چینی کۆن.  جووتیارانی سومێری بەهۆی ئەوەی بەدرێژایی دۆڵی ڕووبارەکانی دیجلە و فورات دەژیان، دانەوێڵە و بەرهەمی دیکەیان زۆر دەچاند، ئەو زیادەیەی لێیەوە توانیان شوێنی نیشتەجێبوونی شارەکان پێکبهێنن.  مێژووەکەی پرۆتۆنووسین دەگەڕێتەوە بۆ پێش ٣٠٠٠ پێش زایین.  دەقە سەرەتاییەکان لە شارەکانی ئوروک و جەمدەت ناسرەوە هاتوون و مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ج.  ٣٥٠٠ و ج.  ٣٠٠٠ پێش زایین.

ناو

سەرچاوەکان

شار-دەوڵەتەکان لە میزۆپۆتامیا

مێژوو

سەردەمی ئوبەید

سەردەمی ئوروک

سەرەتای سەردەمی خانەدانی

ئیمپراتۆریەتی ئەکەدی

سەردەمی گوتیان

"نیو-سۆمەری" سەردەمی ئوری سێیەم

کەوتن و گواستنەوە

دانیشتوان

کەلتور

زمان و نووسین

ئایین

ڕێکخستنی پەرستگا و پەرستگا

پراکتیزەکردنی پرسە

هونەر 

دامەزرانەکانی ھەزارەی ٦ەمی پ.ز
شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٦ەمی پ.ز
شام
شوێنەوارناسیی عێراق
پێرستەکانی پۆتانەکان
ویلایەت و ناوچەکان کە لە ھەزارەی سێیەمی پێش زایین دامەزراون
سوومەر
Webarchive template wayback links