ویلایەتی مووسڵ
ویلایەتی مووسڵ (بە عەرەبی: ولایة الموصل، تورکیی عوسمانی: ولایت موصل بە ڕۆمانی:Vilâyet-i Musul) لە دابەشکردنی کارگێڕیدا، (ویلایەت) ئاستی یەکەمی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بوو. لە سنجاقەکانی باکووری ویلایەتی بەغدا لە ساڵی ١٨٧٨ دروست کراوە.

بەپێی زانیارییەکان لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا ڕووبەرەکەی ٢٩٢٢٠ میل چوارگۆشە بووە (٧٥٧٠٠ کم٢)، لەکاتێکدا ئەنجامە سەرەتایییەکانی یەکەم سەرژمێری عوسمانی لە ساڵی ١٨٨٥ (کە لە ساڵی ١٩٠٨ بڵاوکرایەوە) ژمارەی دانیشتووانەکەی بە ٣٠٠ ھەزار و ٢٨٠ کەس داوە. وردی ژمارەکانی دانیشتووان لە «نزیکەیی»ەوە تا «تەنھا گریمانەیی» دەگۆڕێت بەپێی ئەو ناوچەیەی کە لێیەوە کۆکراونەتەوە.

شاری مووسڵ و ناوچەی باشووری زێی بچووک لە ڕێکەوتنامەی سایکس–پیکۆ ساڵی ١٩١٦ی جەنگی جیھانی یەکەمدا بۆ فەرەنسا تەرخانکرا، دواتر دوای کێشەی مووسڵ گواسترایەوە بۆ عێراقی ئینتیدابی.

بەشی کارگێڕی 

سنجاقەکانی ویلایەتەکە.
 سنجاقی مووسڵ
 سنجاقی کەرکووک
 سنجاقی سلێمانی
 سنجاقی مووسڵ، سنجاقی ناوەندی ویلایەتی مووسڵ. ئەو قەزایانەی بە سنجاقەکەوە بەستراونەتەوە بریتین لە مووسڵ، ئامێدی (عیمادییە)، زاخۆ، دھۆک، ئاکرێ، شنگال،زێبار، کەرکووک، ڕەواندوز، کۆیە (کۆیسنجاق)، ڕانیە، ھەولێر و سەڵاحیە.
 سنجاقی سلێمانی، سنجاقێکی سەر بە ویلایەتی مووسڵ. ئەم قەزایانە دەگرێتەوە بریتین لە سلێمانی، خورماڵ (گوڵعەنبەر)، قەڵادزێ (معمورالحمیدیة)، بازیان و شارباژێڕ.

دانیشتووان

سەرچاوەکان 

مێژووی مووسڵ
مووسڵ
ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩١٨
ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٧٨