نیھاڵ ئاتسز
نیهاڵ ئاتسز (١٢ی ژانویەی ١٩٠٥ – ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٥) نووسەر و ڕۆماننووس و شاعیرێکی ناسراوی سەروو نەتەوەیی تورک بووە. نیهال ئاتسیز خۆی وەک ڕەگەزپەرست و پان تورکیست و تورانیست ناساندووە. لە ژیانی  ڕەخنەگری ئیسلام بووە، و ئیسلامی بەجێهێشت تا ببێتە تەنگریست.

ژیانی تایبەتی 
نیهال ئاتسیز لە ١٢ی ژانویەی ١٩٠٥ لە شاری ئەستەنبوڵ لەدایک بووە. باوکی فەرماندەی هێزی دەریایی مەهمەت نایل بەی بوو، لە بنەماڵەی چیفتچیئۆغڵوی تۆرول، گوموشانێ؛  و دایکی فاتمە زێهرا، کچی فەرماندەی هێزی دەریایی عوسمان فێڤزی بەی، لە بنەماڵەی کادیئۆغڵوی شاری ترابزۆن. نیهال ئاتسیز دوو کوڕی لە هاوسەری دووەمی بەدریە ئاتسیز بووە، کە لە ساڵی ١٩٣٥ هاوسەرگیری لەگەڵدا کردووە. یاغمور ئاتسیز، ڕۆژنامەنووس و نووسەری چەپ و دکتۆر بوغرا ئاتسیز، ئەکادیمیست و نووسەری ناسیۆنالیست؛  هەروەها کچێکی بەخێوکراوی هەبووە: کانیە ئاتسیز.  هاوسەرگیرییەکە لە ساڵی ١٩٧٥ جیابووەتەوە.

پەروەردە و ژیانی پیشەیی 
لە دوو قوتابخانەی فەرەنسی و یەکێکیان ئەڵمانی و یەک قوتابخانەی تورکی خوێندوویەتی. لە ساڵی ١٩٢٢ دەستی بە خوێندن کرد لە قوتابخانەی پزیشکی سەربازی بەڵام بەهۆی ڕەگەزپەرستییەکەیەوە دەرکرا، چونکە ڕەتیکردەوە سڵاو لە سەربازێکی تورکی بەڕەچەڵەک عەرەب بکات کە لە ساڵی ١٩٢٥دا پلەیەکی باڵای هەبوو لە چاو ئەو. لە کۆلێژی مامۆستایان لە ئەستەنبوڵ و قوتابخانەی ئەدەبی زانکۆی ئەستەنبوڵ دەستی بە خوێندن کردووە و لە ساڵی ١٩٣٠ لە هەردوو زانکۆکە دەرچووە، بووەتە پرۆفیسۆر بەڵام لە ساڵی ١٩٣٢ بەهۆی گۆڕینی مێژوو و زیاتر ڕەگەزپەرستانەی کردووە، دەرکراوە. لە ساڵی ١٩٦٩ خانەنشین بوو.

سیاسەت 
نیهال ئاتسیز ئایدیۆلۆگێکی گرنگ بوو کە لە ساڵانی سەرەتای کۆماری تورکیادا ژیاوە. ئاتسیز ڕقی لە ئەتاتورک بوو، چونکە ئەتاتورک "بە ڕادەی پێویست ڕەگەزپەرست و ناسیۆنالیستی نەبوو".

ڕەگەزپەرستییەکەی بە شێوەیەکی سەرەکی دژی عەرەب، کورد، ئێرانی، یۆنانی، ئەرمەنی، جوولەکە، ڕەشپێست، چینی، و موسڵمانەکان بوو. ئەو ئیلهامبەخش بوو بۆ دروستکردنی گەنجانی ئاتسز.

ئەو بە تێڕوانینی ناسیۆنالیستی و هەڵمەتی چالاکانەی دژی ئیسلام و کۆمۆنیستەکان و ئەو کەسانە ناسرابوو کە بە خیانەتکاری تورکیای دەزانی. هەروەها بە گۆڕینی ئایینی تەنگرییەت و زیاتر بەناوبانگکردنی ناسرابوو. ئاتسیز ئاماژەی بەوەشکرد، هەر تورکێک موسڵمان بێت، ئیتر تورک نییە.

ئەو پێی وابوو کە نابێت تورک و غەیرە تورک هاوسەرگیری بکەن و ناسیۆنالیزم لە خۆشەویستی گرنگترە.

نووسەری زیاتر لە ٣٠ کتێب و چەندین وتار بووە و دژایەتییەکی توندی لەگەڵ حکومەتی عیسمەت ئینۆنو کردووە، کە ڕەخنەی لێگرتووە بەهۆی هاوکاری لەگەڵ کۆمۆنیستەکان. تۆمەتبار کرا بەوەی کە هاوسۆزی حکومەتی نازییە  و پیلانی ڕووخاندنی حکومەتی تورکیا دادەڕێژێت.

سەرچاوەکان 

لەدایکبووانی ١٩٠٥
مردووانی ١٩٦٥
ڕەخنەگرانی ئیسلام
شاعیرانی تورک
شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم
مردووانی ١٩٧٥