ڕۆژاوای ئەمریکای کۆن
ڕۆژاوای ئەمریکای کۆن () جوگرافیا، مێژوو، نەریتە کۆن و کولتوورییەکانی ژیان لە سەردەمی فراوانبوونی سنوورەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، کە لە سەرەتای سەدەی ١٧ بە ڕێککەوتنی کۆلۆنیالیزمی ئەورووپا دەستی پێکرد و لە سەرەتای سەدەی بیستەم (١٩١٢) بە قبوڵکردنی ناوچەکە کۆتایی ھات. ئەم قۆناغە پێی دەوترێت ڕۆژاوای کێوی یان ڕۆژاوای کۆن. زاراوەی سنوور بە شێوازی جیاواز پێناسە کراوە. بۆ نموونە فەرھەنگی نێودەوڵەتی وێبستەر، لە ساڵی ١٨٩٠دا بەم شێوەیە وەسفی کردووە: “ئەو بەشەی وڵاتێک کە ڕووبەڕووی وڵاتێکی دیکە یان ناوچەیەکی نائارام دەبێتەوە". چەمکی میحوەر لە ئەمریکا ئاماژەیە بۆ پێشکەوتن و گەڕان بەدوای دەرفەتدا لە خاکێکی نەخشەکێشراودا کە لە ڕووی تیۆرییەوە ئازادە. ھەروەھا لە سەدەی نۆزدەھەمدا، سنوورەکە لە ڕووی ئامارییەوە وەک ڕووبەرێک پۆلێن کرا کە لە ھەر میل چوارگۆشەیەکدا دوو یان زیاتر لە شەش ئەورووپی دانیشتووی ھەبوو (کەمتر لە یەک بۆ کەمێک زیاتر لە دوو ئەورووپی لە ھەر کیلۆمەتر چوارگۆشەیەکدا). ھێڵی سنووری ھێڵی دەرەوەی نیشتەجێبوونی ئەوروپی-ئەمریکی بوو. ئەم ھێڵە لە ساڵانی ١٦٣٠ تا ١٨٨٠ بە شێوەیەکی بەردەوام بەرەو ڕۆژاوا ڕۆیشت. (لەگەڵ جووڵەی ناوبەناو بەرەو باکوور بۆ مەین و ڤێرمۆنت، باشوور بۆ فلۆریدا، و ڕۆژھەڵات لە کالیفۆرنیا بۆ نیڤادا).

سەرچاوەکان 

ویلایەتە یەکگرتووەکان لە سەدەی ١٨یەم
ویلایەتە یەکگرتووەکان لە سەدەی ٢٠ەم