کۆمەڵکوژیی ڕەواندز
کۆمەڵکوژیی ڕەواندز لەلایەن ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی، خۆبەخشانی ئاشووری و ئەرمەنی و ھاوپەیمانەکانیانەوە ئەنجامدرا. لە ماوەی مانگی ئایاری ساڵی ١٩١٦، موسڵمانانی کوردی ڕەواندزی کردە ئامانج و بە مەزەندەکردنی ٨ ھەزار کورد کوژراون، کە ٨٠٪ی شارەکە بوون و تەواوی شارەکە وێران و تاڵان کراوە.

کۆمەڵکوژییەکە 
لە کاتێکدا جەنگی جیھانیی یەکەم وەک لە ساڵی ١٩١٥دا بەردەوام بوو، ڕووسەکان بە یارمەتی ئاشوورییەکان و ئەرمەنییەکان ھێرشیان کردە سەر شاری ڕەواندز. ڕووسەکان و ھاوپەیمانە ئاشووری و ئەرمەنییەکانیان، ٨٠٪ی دانیشتوانی موسڵمانی کورد ئەو شارەیان کۆمەڵکوژ کرد، دوای ڕووخانی شارۆچکەکە، تەنیا لەسەدا ٢٠ی دانیشتوانی موسڵمانی کورد توانیان بژین. کوردەکانی ڕەواندز ھەموویان تەقەیان لێ نەکرا، ھەندێکیان فڕێدرانە ناو گەرووی بەناوبانگی ڕەواندزەوە. ھەروەھا زۆرێک لە ژنانی کورد تەنھا بۆ ئەوەی دەستدرێژی نەکرێنە سەر لەلایەن سەربازەکانەوە بازیان دا تا مردن. تەواوی شاری ڕەواندز وێران بوو جگە لە ناوچە دەوڵەمەندەکان، کە سەربازانی ڕووسیا و ئاشووری و ئەرمەنی ئەو ماڵانەیان وەکو جێگا بەکارھێنا و دواتر پێش ئەوەی ڕۆیشتنیان تاڵانیان کرد. کوردەکانی ھەولێر و کۆیە و ڕانیە خۆبەخشانە ھاتنە ڕەواندز بۆ بەرگریکردن لە کورد لە ڕەواندز. سەربازە ڕووسی-ئاشووری-ئەرمەنی نەیانتوانی چیای کۆڕەک بگرن و دوای دوو بۆ سێ مانگ بەھۆی بەرخۆدانی قورسی کوردەوە ناچاربوون بکشێنەوە. سیخوڕی بەریتانی ئێدوارد نۆئێل دوای چەند مانگێک لە کۆمەڵکوژییەکە سەردانی ڕێڤاندیزی کرد و ڕاپۆرتێکی فەرمی پێشکەش بە پاشای ئینگلتەرا کرد. لە ڕاپۆرتەکەدا هاتووە "گەشتیارێک کە سەردانی ناوچەکانی ڕاڤاندوز و نێلی کردووە، بەڵگەی بەرفراوان و بەرفراوانی دۆزیوەتەوە لەسەر ئەو دڕندەییانەی کە مەسیحییەکان دژی موسڵمانان ئەنجامیانداوە". هەروەها ئەرمەنی و سوریای بە "سوپای تۆڵەسەندنەوەی مەسیحی" ناوبرد. کێنێس مەیسۆن، سەرباز و سیخوڕی بەریتانی، ڕایگەیاندووە کە "لە نێوان ڕاڤاندوز و دەروازەی گاراڤوشینکێ، هیچ گوندێکی بێ دانیشتوو نییە، زۆربەیان بە تەواوی وێران بوون".

سەرچاوەکان 

کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان
چەوساندنەوەی موسڵمانان