٢٣ی کانوونی دووەم


ڕووداوەکان

پێش- ١٦٠٠ 
 ٣٩٣  تیۆدۆسیۆسی یەکەمی ئیمپراتۆری ڕۆمانی کورِەکەی خۆی ھۆنۆریۆسی وەک فەرمان رِەوای ئیمپراتۆر دەستنیشانکرد.
 ١٣٦٨  جۆ یوانجانگ لەژێر ناونیشانی ھۆنگ وو بووە پاشای چین و بۆ ماوەی ٣ سەدە خانەوادەی مینگ حوکمرِانیان کرد.
 ١٥١٧  سوڵتان سەلیمی یەکەمی عوسمانی ھێزەکانی تۆمان بای لەناوچەی ڕیدانییەیی نزیک شاری قاھیرەی پایتەختی میسر تێک شکاند.
 ١٥٥٦  گەورەترین بوومەلەرزە لە چینی دا کەزیاتر لە ٨٣٠ ھەزار کەس بوونە قوربانی.
 ١٥٧٩  یەکێتی ئۆترەخت کۆماری پرۆتستانتی لە ھۆڵەندا دامەزراند.

١٦٠١–١٩٠٠ 
 ١٦٥٠  پورتوگالییەکان گەیشتنە میرنشینی عومان.
 ١٦٥٦  بلێز پاسکالی یەکەم نامەی بۆ لادێکان گواستەوە.
 ١٧١٩  لەناو ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی میرنشینی لیختنشتاین دروست بوو.
 ١٧٩٣  ھەردوو وڵاتی ڕووسیا و پروسیا خاکی پۆڵەندایان دابەش کرد.
 ١٨١٢  بوومەلەرزەیەک بەھێزی ٧٫٦ پلە بە پێوەری رِێختەر لە نیومەدریدی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایدا.
 ١٨٤٥  ئەمیر عەبدولقادر جەزائیری خۆیدا بەدەست ھێزەکانی فەرەنسی.
 ١٨٥٥  بوومەلەرزەی ولینگتۆن لە نیووزلەندای دا بە ھێزی ٨ پلە بە پێوەری رِێختەر زیانێکی زۆری لێکەوتەوە.
 ١٨٩٩  حاکمی کوەیت شێخ موبارەک سوباح بەڵَننامەیەکی پاراستنی لەگەڵ بەرتیانیا مۆرکرد، ئەم بەڵێننامەیە لە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٦١ ھەڵوەشایەوە.

١٩٠١ - ئێستا 
 ١٩٠٩  بوومەلەرزەیەک بە ھێزی ٧٫٣ پلە بە پێوەری رِێختەر لە ئێران داو نزیکەی ٦ ھەزار قوربانی لێکەوتەوە.
 ١٩١٢  دەرچوونی رِۆژنامەی ئەلمزەحەکات لە شاری بەغدا.
 ١٩١٣  کۆمەڵێک ئەندامی ئیتیحاد و تەرەقی ئاگریان لە باب ئەلعالی بارەگای سەرەک وەزیرانی تورکیا بەرداو داوایان لە سوڵتانی عوسمانی محەممەد رِەشاد کرد کە مەحموود شەوکەت پاشا بەسەرەک وەزیران دابمەزرێنێت.
 ١٩١٩  دەرچوونی رِۆژنامەی ئەلبەرق لە شاری بەیروت.
 ١٩٢٠  لەمیانەی جەنگی جیھانی یەکەم، ھۆڵەندا رِەتی کردەوە کە خۆ بەدەست فلیھلم دووەمی قەیسەری ئەڵمانیا.
 ١٩٢٢  ھێزەکانی حکوومەتی ئێرانی ھێرشیان کردە سەر پێشمەرگەکانی سمکۆی شکاک.
 ١٩٣٢  مۆرکردنی رِێککەوتنامەیەک لە نێوان دەسەڵاتدارێتی ئێران و تورکیا بەمەبەستی لێدانی شۆرِشی ئارارات.
 ١٩٤٣  لەمیانەی جەنگی جیھانی دووەم، ھێزەکانی بەریتانیا گەیشتنە تەرابلوسی پایتەختی لیبیا.
 ١٩٤٧  برِیاری لەسێدارەدانی ھەرسێ سەرکردەی قارەمانی کۆماری مەھاباد دەرچوو.
 ١٩٥٠  کنێستی ئیسرائیلی برِیاریدا کە قودس پایتەختی ئیسرائیلە.
 ١٩٦٦  بوومەلەرزەیەک بە ھێزی ٥٫١ پلە بە پێوەری رِێختەر لە ناوچەی دۆلسی ویلایەتی نیومەکسیکۆی داو زەرەرو زیانێکی زۆری لێکەوتەوە.
 ١٩٦٨  ھێزە دەریایییەکانی کۆریا ھێرشیان کردە سەر کەشتی بیوبلۆی سیخوری ئەمریکا و دەست بەسەریان کرد.
 ١٩٦٩  یەکەم پێشانگای کتێب لەشاری قاھیرە کرایەوە.
 ١٩٦٩  یەکەم میترۆی ژێر زەوی لەکیشوەری ئەفریقیا لەشاری قاھیرە کرایەوە.
 ١٩٧٣  ڕیچارد نیکسۆن سەرۆکی ئەمریکا رِاگرتنی جەنگی ڤێتنامی رِاگەیاند.
 ١٩٨١  بوومەلەرزەیەک لەناوچەی سیشوانی چینی دا بە ھێزی ٦٫٨ پلە بە پێوەری رِێختەرو نزیکەی ١٥٠ ھەزار قوربانی و ٣٠٠ برینداری لێکەوتەوە.
 ١٩٨٥  تەلەڤیزیۆنی بەریتانی ھەڵسا بەگواستنەوەی کۆبوونەوەکانی ئەنجومەنی لۆرداتی وڵاتەکەی.
 ١٩٩٧  بیڵ کڵینتن سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھەڵسا بەدانانی مادلین ئۆلبریت ١٩٣٧ وەک وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، لە جێگای لۆران کریستۆڤەر ١٩٢٥، شایانی باسە ئۆلبرایت ھاووڵاتییەکی بەرِەگەز جوولەکەیە.
 ١٩٩٨  پاپا یۆحەنا پۆلسی دووەم بەتووندی ئیدانەی ئابڵوقەی ئەمریکای کرد لەسەر کوبا.
 ٢٠٠٧  بۆ جاری سێیەم ھێزە بەرھەڵستکارەکانی لوبنان رِژانە سەر شەقامەکانی شاری بەیروت و چەندین ئۆتۆمبێلیان سووتاندو رِێگاکانیشیان داخست.
 ٢٠٠٧  ھێزەکانی ئەسیوبیا دەستیان کرد بەکشانەوە لە خاکی سۆماڵی پاش ئەوەی یارمەتی ھێزەکانی سۆماڵیاندا لەدژی ھێزی بەرەی دادگا ئیسلامییەکان.
 ٢٠٠٧  گرێدانی لووتکەی ٦ وڵاتی عەرەبی جەزائیر، توونس، میسر، سودان، یەمەن، لیبیا، لە تەرابلوسی پایتەختی لیبیا بەمەبەستی ھەڵەسنگاندنی بارودۆخی عێراق، فەلەستین.

لە دایکبوونەکان

پێش- ١٦٠٠

١٦٠١ ١٩٠٠ 
 ١٧٨٣  لەدایکبوونی ئەدیبی فەرەنسی ستیندھال، ناوبراو لە ساڵی ١٨٤٢ کۆچی دوایی کردووە.
 ١٨٣٢  لەدایکبوونی وێنە کێشی فەرەنسی ئێدوارد مانییە.
 ١٨٤٠  لەدایکبوونی ئێرنست کارل ئاپ فیزیازانی ئەڵمانی.
 ١٨٥٧  لەدایکبوونی فیزیازانی کرواتی ئەندریا مۆھۆر ڤیچیچ.
 ١٨٦٢  لەدایکبوونی دێڤید ھێلبەرت بیرکاریزانی ئەڵمانی.
 ١٨٧٦  لەدایکبوونی ئۆتۆ دێلس کیمیازانی ئەڵمانی.
 ١٨٩١  لەدایکبوونی ئەنتۆنیۆ گرامشی فەیلەسوفی مارکسی ئیتاڵی.
 ١٨٩٣  لەدایکبوونی عەزیز عوسمان ئەکتەری سینەمایی میسری.

١٩٠١ - ئێستا 
 ١٩٠٧  لەدایکبوونی یۆکاوا ھیدیکی فیزیازانی ژاپۆنی.
 ١٩١٥  لەدایکبوونی ئارسەر لویس ئابووریزانی بەریتانی.
 ١٩١٩  لەدایکبوونی بۆرماو سکرتێری نەتەوە یەکگرتووەکان ١٩٦١–١٩٧١، لەدوای داگ ھەمەر شۆلد کە لە ساڵی ١٩٦١ بەرِوداوی فرِۆکە کۆچی دوایی کرد.
 ١٩٢٩  لەدایکبوونی جۆن چارلیز بۆلانینی کیمیازانی کەنەدی.
 ١٩٤٦  لەدایکبوونی ئارلۆندۆ ئالیمان سەرۆکی نیکاراگوا.
 ١٩٤٧  لەدایکبوونی مێگاواتی سۆکارنۆ پۆتری پێنجەم سەرۆک کۆماری ئیندۆنیزیا.
 ١٩٤٩  لەدایکبوونی ئەحمەد ڕات ب ئەکتەری سینەمایی میسری.
 ١٩٦٤  لەدایکبوونی خالید ساڵح ئەکتەری سینەمایی میسری.
 ١٩٦٤  لەدایکبوونی بارات جاگدیۆ سەرۆکی گۆیانا.

مردنەکان

پێش- ١٦٠٠ 
 ١١٩٩  کۆچی دوایی ئەبو یوسف یەعقوب مەنسوور خەلیفەی مۆحەدییەکان.
 ١٥١٦  کۆچی دوایی ئەراگۆن فەردیناندی پێنجەمی شای ئیسپانیا، ناوبراو لە ساڵی ١٤٥٢ لەدایک ببوو.

١٦٠١–١٩٠٠ 
 ١٦٢٢  کۆچی دوایی ولیام بافین دۆزەرەوەی ئینگلیزی.
 ١٧٤٤  کۆچی دوایی جامپاتیستا ڤیکۆ فەیلەسوفی ئیتاڵی.
 ١٨٠٦  کۆچی دوایی ویلیام بێتی بچووک سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا.
 ١٨١٠  کۆچی دوایی جۆن فێلھێلم ڕایتەر کیمیازانی ئەڵمانی.

١٩٠١ - ئێستا 
 ١٩٤٧  کۆچی دوایی وێنە کێشی فەرەنسی بییر بۆنار.
 ١٩٥٢  کۆچی دوایی نووسەری گەورەی میسری زەکی موبارەک.
 ١٩٨٤  کۆچی دوایی موعین بەسیسۆ شاعیری فەڵەستینی.
 ١٩٨٩  کۆچی دوایی وێنەکێش و ھونەرمەندی ئیسپانی سلڤادۆر دالی، ناوبراو لە ساڵی ١٩٠٤ لەدایک ببوو.
 ١٩٩٦  کۆچی دوایی فاتیمە ڕوشدی ئەکتەری سینەمایی میسری.
 ١٩٩٩  کۆچی دوایی ھونەرمەندی کورد محەممەدی ماملێ.

بۆنەکان 
 ١٩٤٩  رِاگەیاندنی کۆماری ئەڵمانیای یەکگرتوو.
 ١٩٩٣  دامەزراندنی سوپای یەکگرتووی کوردستان.

بەستەرە دەرەکییەکان

سەرچاوەکان 

ڕۆژەکانی ساڵ
کانوونی دووەم