یۆھان ڤوڵفگانگ فۆن گۆتە
یۆھان ڤوڵفگانگ ڤۆن گۆتە (١٧٤٩-١٨٣٢)، () شاعیر، نووسەر و فەیلەسۆفی ئاڵمانیاییە کە بە یەکێک لە گەورەترین شاعیرانی مێژووی ئورووپا دەناسرێت. گۆتێ لە بواری شێعر، پەخشان و درامادا بابەتی نووسیویە.

لە ٢٨ ئۆغۆستسی ساڵی ١٧٤٩ لە شاری فرانکفۆرتی ئەڵمانیا لەدایک بووە، دایک وباوکی دەوڵەمەندبوون و حەزیان کردووە کوڕەکەیان زانسان زان بێت و ببێتە خاوەن پلەی بەرز لە دەوڵەتدا، ھەر بۆیە پلەکانی خوێندنی بەسەرکەوتوویی بڕیوە و زانکۆی حقوقی تەواوکردووە.

گۆتە تەنھا شاعیرێکی ئاسایی نەبووە و بیروبۆچون و بیرۆکەکانی لەڕێگای قەسیدە شیعریەکانێوە بنووسێت بەڵکو ھەموو خوێندنەوەی بۆ ھەموو زانستەکان کردووە وەکو وەرزش و وێنەکێشان و شیعر و مۆسیقا و وێنەگرتن، ھەروەھا خوێندنەوەی بۆ ڕوەک کردووە و لەبواری پزیشکی و یاسا و سیاسەت و ئەندازیاریدا خوێندوێتی، سەرەڕای ئەمانەش بەیارمەتی باوکی جۆرەھا زمان فێربووە و زمانەکانی لاتینی و یۆنانی و ئیتاڵی و فەرەنسی و ئینگلیزی و عیبرییەی خوێندووە و لەپێناو زانیاریدا ھەوڵێکی زۆری داوە ھەر بۆیە شاعیرێکی بەتوانای لێدەرچووە.

گۆتە بەردەوام وەسفی زمانی عەرەبی کردووە و پێی وابووە کە ھیچ زمانێک ھێندەی عەرەبی گیان و ووشە پێکەونابەستێتەوە، ھەر بۆیە بەقوڵی شەریعەتی ئیسلامی خوێندووە و ئاشنایەتی لەگەڵ شیعر و چیرۆکە عەرەبیەکان پەیداکردووە و ھەندێک لەشاعیرە عەرەبەکان کاریگەریان بەسەریەوە ھەبووە و زۆر حەزی لە موعەلەقاتی عەرەبی بووە و لە ساڵی ١٧٨٣ وەریگێراوەتە سەر زمانی ئەڵمانی.

جێ پەنجەکانی گۆتە دیارن بەسەر ژیانی شیعری و ئەدەبی و فەلسەفەدا و تاکو ئێستاش میژووی ئەدەب باسی کارە نەمرەکانی دەکات و بەیەکێک لەسامانەکانی کتێبخانەی جیھانی دەژمێردرێت، دوای ئەوەی کتێبخانەی ئەڵمانیا و جیھانی بەژمارەیەکی زۆر لەبەرھەمەکانی دەوڵەمەند کرد و تاکو ئێستاش مێژوو بە یەکێک لە ئەدیبە مەزنەکان ناوی دەبات لە ٢٢ مارسی ساڵی ١٨٣٢ لە تەمەنی ٨٢ ساڵیدا ماڵئاوایی لەژیان کردووە.

نووسەرانی ئاڵمانیی سەدەی ١٩یەم
شانۆنامەنووسانی سەدەی ١٩یەم
ڕۆماننووسانی سەدەی ١٩یەم
شانۆنامەنووسانی ئاڵمانی
ڕۆماننووسانی ئاڵمانی
شاعیرانی سەدەی ١٩یەم
زانایانی ڕەنگ
فەیلەسووفانی ئاڵمانی
شاعیرانی ئاڵمانی
مردووانی ١٨٣٢
لەدایکبووانی ١٧٤٩
یۆھان ڤوڵفگانگ فۆن گۆتێ
فەیلەسووفانی سروشتی