ڕەمزی نافیع
ڕەمزی نافیع ڕەشید ئاغا (لەدایکبوون ھەولێر ١٩١٧ – مردن ١٩٤٧ ھەولێر) کەسایەتییەکی ڕۆشنبیر و نەتەوەیی کورد بوو. ناسیۆنالیستێکی کورد بوو کە ھاوکاری ھەواڵگری سەربازیی ئەڵمانیا (Abwehr)، لە ئۆپەراسیۆنێکی سەرنەکەوتوودا کە ئامانج لێی تێکدانی فەرمانڕەوایەتی بەریتانیا بوو لە عێراق و سەربەخۆیی خاکی کوردستان بوو، لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەم لە ساڵی ١٩٤٣دا. لە بەرامبەر وروژاندنی یاخیبوون لە دژی داگیرکاریی بەریتانیا، بەڵێنی ھاوکاریی ئەدۆڵف ھیتلەر بە ڕەمزی نافیع درا بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی خۆبەڕێوەبەری کوردی.

مشتومڕ بەردەوامە لەسەر ئەوەی کە ئایا ڕەمزی نافیع بەشداری ئایدۆلۆژیای ناسیۆنال سۆسیالیستی کردووە یان ھاوکاری لەگەڵ پارتی نازی تەنیا ھەلپەرستانە بووە لە پێناو سەربەخۆیی کورددا. بەھۆی ڕۆڵی سەرەکی لە ئۆپەراسیۆنی شکستخواردووی ماموتدا، ڕەمزی وەک کەسایەتییەکی ئەوپەڕی جەمسەرگیری دەمێنێتەوە کە لەلایەن ھەندێکەوە ڕێزی لێدەگیرێت و لەمێژووی ئەم دواییەی کورددا لەلایەن ھەندێکی دیکەوە سووکایەتی پێدەکرێت.

ژیان
ڕەمزی نافیع لە ساڵی ١٩١٧ لە شاری ھەولێر لە بنەماڵەیەکی دەستڕۆیشتوو و دەوڵەمەند لەدایکبووە، بنەماڵەکەی لە ئاغاکانی دەوری ھەولێر بوون، خوێندنی سەرەتای و ناوەندی لە شاری ھەولێر دەخوێنێت و بۆ خوێندنی ئامادەیی ڕوودەکاتە شاری کەرکوک و شاری بەغداد، پۆلی پێنجی ئامادەیی بەسەرکەوتووی دەبڕێت، ھەرلەسەردەمی ئامادەییدا بەھۆی ئەو خۆشەویستییەی بۆ کوردایەتی ھەیبوو پەیوەندی دەکات بە کۆمەڵەی ھیواوە.

لەبەرئەوەی کە لە بنەماڵەیەکی دەوڵەمەند دەبێت بۆ خوێندن ساڵی ١٩٣٩ ڕوودەکاتە بەیرووت، زانکۆی ئەمریکی تەواو دەکات و پاشان دەچێتە ئەستەنبوڵ و لە زانکۆی ڕۆبێرت کۆڵێژ دەخوێنێت. لەساڵی ١٩٤٢ بەھۆی ئەوەی کە ڕەمزی ھاوڕێیەتی ھەیە لەگەڵ میولەر، میولەر پەیوەندی پێوەدەکات بۆ ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنی ماموت بەھیوای ئەوەی دەوڵەتی کوردستان دابمەزرێنن بەیارمەتی ئەڵمانیای نازی، لەو ساڵەدا ڕەمزی دەچێتە ئەڵمانیا بۆ بینینی خولی تایبەت و دەست لەخوێندن ھەڵدەگرێت.

پاش ئەوەی بەشداری لە کردەوەی ماموتدا دەکات لەگەڵ میولەر و ھۆفمان و کانێچین بە ھەڵە لە ئاسمانەوە دێنە خوار دواتر کردەوەکەیان شکست دێنێت و دەیانەوێت لەڕێی تورکیاوە بگەڕێنەوە بۆ ئەڵمانیا بەڵام لەلایەن قاچاخچییەکەیانەوە ئاشکرا دەکرێن و ڕادەستی ئینگلیزیان دەکات.

دادگایی کردن

پاش ئەوەی ئاشکرایان دەکەن، سەرەتا ھاوڕێکانی ڕەمزی دەگیرێن و ڕەمزیش لەسەر داوای کەسوکاری خۆی ڕادەست دەکات، دەبرێنە ھەولێر و پاشان موسڵ و دواتر بەغداد بەڵام لەبەر ھەستیاری کێشەکەیان لە عێراق دادگای ناکرێن دەیان بەنە قاھیرە، لەوێ دادگا حکومی لەسێدارەدانیان بۆ دەردەکات بەڵام پاش سالێک حکومەکەیان دەگۆڕێت بۆ ٢٠ ساڵ زیندانی. پاش تەواوبوونی جەنگی جیھانی دووەم لەساڵی ١٩٤٥ دا ھاورێکانی ئازاد دەکرێن و دەچنەوە ئەڵمانیا و ڕەمزیش بە بەرزکردنەوەی ڕاپۆرتی پزیشکی ئازاد دەکرێت و دێتەوە شاری ھەولێر.

وەفات 
ھەر لەسەرەتای گرتنییەوە کە ئازار و ئەشکەنجەیەکی زۆری دەدرێت لەبەندیخانە ئەمەش دەبێتە ھۆی ئەوەی ڕەمزی تووشی نەخۆشی دەروونی توندبێت و ھەر ئەم بارە دەروونییە نالەبارە وای لێدەکات لە زیندان ئازادبکرێت، ئیتر دووساڵ پاش ئازادکردنی لەساڵی ١٩٤٧ لە ھەولێر کۆچی دوایی کرد و ھەر لەوێش نێژرا.

ئەمانەش ببینە
 کردەوەی ماموت
 ناسیۆنالیزم
 ئەڵمانیای نازی

سەرچاوەکان 

لەدایکبووانی ١٩١٧
مردووانی ١٩٤٧
کوردەکانی باشووری کوردستان
ناسیۆنالیستە کوردەکان
شەھیدانی کورد
مردووانی ١٩٤٩