فەڕەنسییەت لە برۆکسل
فەڕەنسییەت لە برۆکسل ئاماژەیە بۆ گەشەسەندنی، لە ماوەی دوو سەدەی ڕابردوودا، ئەم شارە کە لە ڕووی مێژوویییەوە ھۆڵەندی قسە دەکات بۆ شارێک کە تێیدا فەڕەنسی بووەتە زمانی زۆرینە و زمانی ھاوبەش. ھۆکاری سەرەکی ئەم گواستنەوەیە ئاسمیلەکردنی خێرای ناچاری دانیشتووانی فلاندێرس بوو، کە بەھۆی کۆچبەری فەڕەنسا و والۆنیا گەورەتر بوو.

سەرھەڵدانی فەڕەنسییەکان لە ژیانی گشتیدا وردە وردە لە کۆتایی سەدەی ھەژدەھەمدا دەستیپێکرد، بە خێرایی بوو، چونکە پایتەختە نوێیەکە زیادبوونی بەرچاوی ژمارەی دانیشتووانی بەخۆیەوە بینی دوای سەربەخۆیی بەلجیکا. ھۆڵەندی - کە یەکگرتنەکەی لە بەلجیکا ھێشتا زۆر لاوازە - نەیتوانی ڕکابەری فەڕەنسییەکان بکات کە زمانی تایبەتی دەسەڵاتی دادوەری، کارگێڕی، سوپا، پەروەردە، کولتووری بەرز و میدیاکان. بەھا و شکۆمەندی زمانی فەڕەنسی بە شێوەیەکی گشتگیر ناسرا کە لە دوای ساڵی ١٨٨٠، و بە تایبەتی دوای کۆتایی ئەم سەدەیە، شارەزایی لە زمانی فەڕەنسیدا لە نێو ھۆڵەندی زمانەکاندا بە شێوەیەکی سەرسووڕھێنەر زیادی کردووە.

ھەرچەندە زۆرینەی دانیشتووانەکە تا نیوەی دووەمی سەدەی بیستەم بە دوو زمانە مانەوە، زاراوەی ڕەسەنی برابانت چیتر لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی دیکە نەگوازرایەوە، ئەمەش بووە ھۆی زیادبوونی قسەکردن بە زمانی فەڕەنسی تاک زمان لە ساڵی ١٩١٠ بەدواوە. ئەم گۆڕانکارییە زمانەوانییەی لە دوای شەستەکانەوە لاواز کرد، لەگەڵ چاکسازی لە سنوورە زمانەوانییەکان، پێگەی ھۆڵەندی وەک زمانێکی فەرمی پشتڕاستکرایەوە، و ناوەندی کێشکردنی ئابووری بەرەو باکوور بۆ فلاندێرس ڕۆیشت.

بەڵام لەگەڵ بەردەوامبوونی ھاتنی کۆچبەران و سەرھەڵدانی برۆکسل دوای جەنگ وەک ناوەندی ڕامیاری نێونەتەوەیی، پێگەی ڕێژەیی ھۆڵەندییەکان بەردەوام بوو لە دابەزین. لە ھەمان کاتدا، لەگەڵ فراوانبوونی ناوچەی گەورەی برۆکسل، ژمارەیەک شارەوانی دیکەی ھۆڵەندی زمان لە پەراوێزی برۆکسلدا بوون بە زمانی فەڕەنسی. ئەم دیاردە ئیمپریالیستییە کولتوورییەی فراوانبوونی فەڕەنسییەت، کە زۆرجار بە ھەڵوێستی خۆبەزلزانینی ھەندێک لە کۆمەڵگا فەڕەنسی و ھۆڵەندی زمان بەرامبەر بە ھۆڵەندییەکان - کە لەلایەن نەیارەکانیانەوە ناویان لێنراوە - لەگەڵ داھاتووی برۆکسلدا ڕژاوە، یەکێکە لە مشتومڕاویترین بابەتەکان لە ڕامیاری بەلجیکادا.

سەرچاوەکان

بەستەرە دەرەکییەکان 

زمانەکانی بەلجیکا