بڵباس
کوردستان شوێنێکی پڕ بە کلتور و مێژوی خۆیتی، کوردستان چەند سەدەیەک پێش ئیمڕۆی کوردی، هۆزەکانی کوردی حوکمڕانی کوردیان دەکرد بۆ پارێزگاری کردنی ناوی هۆزەکەیان و نەتەوەکەیان کەنەتەوەی (کورد)ە .( بڵباس)یش وەک هۆزێکی گەورە بەژداری لە پاراستنی خاکی کوردستانی کردوە و وەچەندین پیاو ماقوڵ و جوامێری لێ هەڵکەوتووە وەک لەوکەسانە (شێخ سه‌عید پیران،قازی محمد،میر شەرەفخانی بتلیسی،...... وەچەندەها ناوداری نێو هۆزەکەمان
لێرەدا (میر شەرەفخانی بتلیسی) باس لە ئێڵی بڵباس دەکات و دەڵێ((ئێڵی رۆژەکی . رۆژێک ٢٤ تیرەی کورد، لە شوێنێک بەناوی (تاب) _ سەر بە مەڵبەندی ( خویت) کۆبوونەوە بون بەدوو بەشەوە ، ١٢ تیرەیان چووە ڕیزی بڵباس و ١٢دیکە چونە سەر ریزی قەوالیس کە بەم ناوە ناسراون وە هەروەها بڵباس و قەوالیس دووگوندن لە هەکاری تورکیا دا وە بڵباس لەم تیرەو هۆزانە پێک هاتووە کە ئێستا لە کوردستانی گەورەدەژین. لەو هۆزانە پێک دێن (( پیران ،ڕەمک،مامەش،مەنگوڕ،هۆرمزیار،کاخدری،گەوڕگ،عثمان اغايي،کابایز،سن،قاق، بەرازان ، زەرزا ، شکاک،زودی ، بالەک )