مانیچیزم
مانیچیزم، وەک کوڕی نەدیم لە پەرتووکی فەھرەست باسی کردووە، ئایینێکە دەگەڕێتەوە بۆ مانی، کە لە ساڵی ٢١٦ی زایینی لە بابل لەدایکبووە، کە لە سەردەمی شاپوور کوڕی ئەردەشیر دەرکەوتووە و لەلایەن بەھرام کوڕی ھورمز کوڕی شابوورەوە کوژراوە. ئەو بانگەشەی دەکرد کە سروشی لە تەمەنی دوازدە ساڵیدا بۆ ھاتووە، و لە بنەڕەتدا کەسێکی زەردەشتی بووە و بیرووباوەڕی خەڵکەکەی دەزانی.

ھەروەھا دەیگوت بە پێغەمبەرایەتی عیسا نەک بە پێغەمبەرایەتی موسا، بۆیە وەرچەرخانێکی لەنێوان جادووگەری و مەسیحییەتدا گرتەبەر.

مانی ھەوڵیدا پەیوەندییەک لەنێوان ئایینەکەی و مەسیحییەت و ھەروەھا ئایینی بوودیزم و ئایینی زەردەشتیدا دروست بکات، ھەر بۆیەش ھەردوو بودا و زەردەشت و عیسا بە باوباپیرانی خۆی دەزانێت، مانی چەندین پەرتووکی نووسیوە، لەنێویاندا پەرتووکی پیرۆزی خۆی، کە ویستوویەتی ھاوتای پەرتووکە پیرۆزەکانی مەسیحییەت بێت. شوێنکەوتوانی مانی یەکەم کەس بوون کە بە نازناوی زندیقەکان ناسران.

سەرچاوەکان 

ئایین لە چین