ڤەدات ئایدن
Articles with hCards
ڤەدات ئایدن (١٩٥٣٧یتەمموزی ١٩٩١) سیاسەتمەدار و داکۆکیکاری مافی مرۆڤی کورد بوو. ئەو سەرۆکی رێکخستنەکانی ئامەدی پارتی رەنجی گەل (هەپ) بوو. ئایدن لە تەممووزی ١٩٩١ دەڕفێندرێت، دوای دوو ڕۆژ تەرمەکەی دەدۆزرێتەوە، تا ئێستا بکووژی ئەو نادیارەـ

ئایدن هاوسەرگیری لەگەڵ سوکران ئایدن کردبوو.

ژیانی سەرەتایی و خوێندن 
ڤەدات لە ساڵی ١٩٥٣ لە گوندی کازانجی سەر بە ناحیەی بسمیل سەر بە پارێزگای دیاربەکر لە دایکبووە.   لە ساڵی ١٩٧٩ بەشی ئەدەبی قوتابخانەی پیشەیی لە دیاربەکر دەرچووە  دەبێتە ئەندامی دامەزرێنەر و نوێنەری لقی ئامەد لە کۆمەڵەی مافی مرۆڤی تورکیا (IHD).

چالاکوانی مافەکانی کورد 
لە کۆبوونەوەی ساڵانەی IHD لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٩٠، ڤەدات یەکەم وتاری بە زمانی کوردی لە بەردەم خەڵک لە تورکیا پێشکەش کرد، لەو کاتە قسەکردن بە زمانی کوردی قەدەغە بوو.  بڕیاری بە کوردی گوتنی وتارەکە لەلایەن نوێنەرانی کوردەوە درا، بەڵام کەسانی دیکەی تووشی سەرسوڕمان کرد.  زۆرێک لە نوێنەرانی دیکەی غەیرە کورد لە ناڕەزایەتییەکدا کۆنگرەیان بەجێهێشت و ئایدنیش بەردەوام بوو لە وتارەکەی کە ئەحمەد زەکی ئۆکچوئۆغڵو وەرگێڕدرایە سەر زمانی تورکی.  ئایدن لە زیندانی ئولوجانلار لە ئەنقەرە دەستبەسەر و دەستگیرکرا. دوای ئازادکردنی وەک سەرۆکی پارتی رەنجی گەل لە دیاربەکر هەڵبژێردرا.

تیرۆرکردن 
لە ٥ی تەمموزدا، ئەو چەکدارانەی خۆیان وەک ئەفسەری پۆلیس ناساندبوو، لە ماڵەکەیدا خۆیان نیشان دا و بە زۆر سواری ئۆتۆمبێلێکیان کرد. لە ٧ی تەمموزدا تەرمی ناوبراو لە ژێر پردێکدا لە دەرەوەی پارێزگای دیاربەکر، لە قەزای مادەن لە پارێزگای ئێلازیگە دۆزرایەوە.  دەستبەجێ لە شارەوانی مادەن بەخاک سپێردرا، بەڵام دواتر پشکنینی جەستەی بۆ کرا و دوای ئەوەی پشتڕاستکرایەوە کە تەرمەکەی هی ئایدنە، لە دیاربەکر بەخاک سپێردرا. کەللەسەر و قاچەکانی شکا بوون و نزیکەی ١٥ فیشەک بە جەستەیەوە کەوت بوو. ٨ فیشەک لەناو جەستەیدا دۆزرایەوە. کەس بە تاوانی کوشتنی ڤەدات ئایدین تۆمەتبار نەکرا. لە پرسەکەیدا لە دیاربەکر لە ١٠ی خاکەلێوە، پۆلیس تەقەیان ئاراستەی جەماوەرێکی هەزاران کەسی ماتەمینی کرد. پۆلیس بانگەشەی ئەوە کرد کە بەرد لە ناو خەڵکەکەوە بۆیان فڕێدراوە، هەرچەندە شایەتحاڵەکان ئەمەیان ڕەتکردەوە.   لە ئەنجامدا ٧  بۆ ١٣ کەس کوژراون  و تا ١٠٠ کەسیش بریندار بوون. ناڕەزایەتییەکان دژی ئەم ڕووداوانە لە ڕۆژانی دواتردا دیاربەکر، نسێبین ، لیجە ، ئولودەرێ و بسمیل درووست بوو.  هیچ کەسێک بە کوشتنی ئامادەبووانی پرسەکە بە تاوانبار لە قەڵەم نەدرا. لە ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٩٣ شاندێکی پەرلەمانتارانی پارتی دیموکرات کەوتنە بەر هێرشێکی چەکداری کاتێک لە باتمان لە ئەرکێکدا بوون و هەوڵیان دەدا بزانن کێ ئایدنی کوشتووە. لە ئەنجامدا پەرلەمانتاری ماردین مەحمەت سینکار و سەرۆکی پارتی خۆجێیی باتمان کوژران و پەرلەمانتاری باتمان نیزامەدین تۆغوچ لەگەڵ سێ کەسی دیکە بریندار بوون.  لێکۆڵینەوە لە کوشتنی ڤەدات ئایدن بەردەوام بوو، بەڵام لە ساڵی ٢٠٢١ دۆسییەکەی بەتەواوی لەلایەن دادگا داخرا.

سەرچاوەکان 

خەڵکی ئامەد
کوردەکانی تورکیا
مردووانی ١٩٩١
لەدایکبووانی ١٩٥٣