مارتن لووتر
مارتن لووتر (بە لاتینی: Martin Luther) (١٠ی ئەیلوولی ١٤٨٣ - ١٨ی شوباتی ١٥٤٦) پیاوێکی ئایینی ئەڵمان بوو، کە بە مامۆستای چاکسازان و نوێکاریکردن دادەنرێت لە ئاینی مەسیحیدا. لە یاسا خوێندویەتی دواتر لە ژیانی زانستی دورکەوتۆتەوە و بویتە ڕەبەن لە دێرێک لە ساڵی (١٥٠ ز) جەختی لە سەر ئەوە دەکردەوە کە ڕزگاربوون بە ھۆی باوەڕەوەیە و بە دەروازەی دانا بۆ ڕزگاربوونی مرۆڤ و چونە بەھەشت (واتا مرۆڤ لە خوا نزیک دەبێتەوە و بە باوەڕبوونی لە دلەوە بە خوا نەک بەو کارانەی کە کڵێسە لە سەری دەیسەپێنێت)، لووتر ھێرشی دەکردە سەر ئەو بۆچوونانەی کە کڵێسە (پاپا) لە توانای دا ھەیە بڕوانامەی لێخۆشبوون بۆ گوناھەکانی مرۆڤ دەربکات بەرامبەر پەخشینی سامانو مولک بۆ کڵێسە، ئەم بڕوانامانەش ناسراون بە مۆرکردنەکانی لێ خۆش بوون، ھەروەھا ڕایدەگەیاند کە کتێبی پیرۆز سەرچاوەی سەرەکی ئایینی مەسیحییەتە، داواشی کرد پیاوانی کڵێسە دەبێ بکەونە ژێر دەسەڵاتی مەدەنی ھەروەھا ڕێگەدانی قەشە بۆ ژن ھێنان.

لووتر بەردەوام بوو لە بیروڕاکانی و بڵاوی دەکردنەوە تا وای لێھات لایەنگرانی زۆر بوو، ناوی لە کۆمەلەکەی نا ناڕەزاکان (پرۆستانت) بیروڕا نوێیەکەی لە بەشی باکوری ئەورووپا بڵاو بۆوە. ھەروەھا ئینجیلی وەڕگێڕا بۆ سەر زمانی ئەڵمانی تا وای لێھات بانگەوازەکانی بۆ چاککردنی کڵێسە بۆچونێکی نەتەوەیی وەرگرت و کڵێسەی دابەشکرد بۆ    دوو بەش کە (پرۆستانت)ـی لێ بوەوە.

پەراوێزەکان

سەرچاوەکان 
 ژیاننامەی Martin Luther
 Horst Herrmann: Martin Luther. Ketzer und Reformator, Mönch und Ehemann; München: Orbis-Verlag, 1999

وەرگێڕە ئاڵمانییەکان
لەدایکبووانی ١٤٨٣
مردووانی ١٥٤٦
ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک
دامەزرێنەرانی ئایینەکان
فەیلەسووفانی یاسا
مەسیحییە نادیارەکانی سەدەی ١٦یەم
زانایانی ئایینی گاوری سەدەی ١٦یەمی ئەڵمانیا
پیرۆزەکانی ئەنگڵیکان
دژە جوولەکەکان لە ئەڵمانیا
عیبری مەسیحییەکان
نووسەرە ناخەیاڵییەکانی ئەڵمانیا
قەشەکانی ڕۆمانی کاتۆلیکی لائیزکراو
وتارخوێنانی لوتەران
مارتن لۆتەر
خێزانی مارتن لۆتەر
ئەو کەسانەی نەخۆشی مێنیێریان هەیە
مامۆستایانی زانکۆی ڤیتنبێرگ
ئەو کەسانەی نەخۆشی مێنیێریان ھەیە