زەنگێزور
زەنگێزور () ناوچەیەکی مێژوویی و جوگرافییە لە ڕۆژھەڵاتی ئەرمەنستان لەسەر بناری چیای زەنگێزور کە تا ڕادەیەکی زۆر ھاوتایە لەگەڵ پارێزگای سیونیکی کۆماری ئەرمەنستان. بەپێی پەیمانی گوڵستان لە ساڵی ١٨١٣ لەلایەن ئێرانی قاجارەوە بە ڕووسیا بەخشرا، لە سەردەمی سۆڤیەتدا ناوچەکانی گۆریس، کاپان، مێغری و سیسییەکانی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان لە چوارچێوەی زەنگێزوردا بوون، کە لە ساڵی ١٩٩٥دا بوو بە بەشێک لە پارێزگای سیونیکی ئەرمەنستان.

مێژوو 
لە کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٢٠دا ڕێککەوتنێک لە نێوان کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤیەتی ڕووسیا وئەرمەنستان ئەنجامدرا، بەپێی ئەو ڕێککەوتنە زەنگێزور بە کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان ڕاسپێردرا.

دوای شکستی ڕاپەڕینی شوبات لە ناوەڕاستی ئەرمینیا بەشێک لە یاخیبووان ڕوویان لە زەنگەزوور کرد و چوونە نێو ھێزەکانی نژدە. لە ٢٧ی نیسانی ١٩٢١دا کۆماری شاخاوی ئەرمەنستان لەو خاکەدا ڕاگەیەندرا کە لەلایەن یاخیبووانەوە کۆنتڕۆڵکرابوو، کە تێیدا نژدە پۆستی سەرۆک وەزیران و وەزیری جەنگ و وەزیری دەرەوەی گرتە ئەستۆ.

لە پەیوەندی لەگەڵ گواستنەوەی یەکەکانی سوپای سوور بۆ ھێرش، لە ٩ی تەممووزی ١٩٢١دا، نژدە دوای ئەوەی گەرەنتی لە سەرکردایەتی ئەرمەنستانی سۆڤیەت سەبارەت بە پاراستنی زەنگێزور وەک بەشێک لە ئەرمەنستان دەستەبەر کرد، لەگەڵ ئەو یاخیبووانەی کە مابوونەوە، چووە ئێران.

بەپێی سەرژمێری کشتوکاڵی ساڵی ١٩٢٢، ژمارەی دانیشتووانی ئەو بەشەی قەزای زەنگێزور کە لە SSRی ئەرمەن جیابووەتەوە ژمارەیان ٦٣ ھەزار و ٥٣٣ ھەزار کەس بووە، کە ٥٦ ھەزار و ٨٨٦ ھەزار (٨٩٫٥٪) ئەرمەنی و ٦٤٦٤ ھەزار (١٠٫٢٪) تورکە-تاتار (ئازەربایجانی) و ١٨٢ (٠٫٣٪) ڕووس.

خراپبوونی دیکەی پەیوەندییەکانی نێوان نەتەوەکان لەم ناوچەیەدا لە کۆتایی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا ڕوویدا، لە پاشخانی ململانێی قەرەباخدا، کە لەو ماوەیەدا ھەموو ئازەربایجانییەکانی دانیشتووی زەنگێزور و بەشەکانی دیکەی ئەرمینیا ھاوکات لەگەڵ ھەڵاتنی ئەرمەنییەکان لە ئازەربایجانەوە بۆ ئەرمینیا بەرەو ئازەربایجان ھەڵھاتن.

لە سەردەمی سۆڤیەتدا ھێڵی ئاسنی ئۆردوباد-ئاگاراک-مێغری-مینجیڤان و کاپان-زەنگێلان-مینجیڤان بە خاکی زەنگێزوردا تێدەپەڕی. پەیوەندییەکانی ھێڵی ئاسن لەم بەشەدا لەگەڵ دەستپێکی یەکەم جەنگی قەرەباخدا وەستا. پەیوەندی زەوینی ناخیچێڤان لەگەڵ ئازەربایجان لە ڕێگەی ئەرمینیاوە پچڕا.

پێشانگا

سەرچاوەکان 

مێژووی ئەرمەنستان