تۆربۆفان
تۆربۆفان (بە ئينگليزى Turbofan)

مەكينەى تۆربينى پەروانە يان پەروانە جۆرێكە لە مەكينەى خێرا كە هەوا بەكاردێنێت (Turbofan) بەشێوەيەكى فراوان بۆ پالپێوەنانى فرۆكە. وشەى  تۆربۆفان كە بەشێكە لە تۆربينەكان يان پەروانە, بەشى  تۆربينى ئاماژە بە مەكينەى تۆربينى گاز دەكات وزەى ميكانيكى لە سوتانەوە بەدەست دێنێت, وە  پانكە, پانكەى رۆيشتنى هه وا كە وزەى ميكانيكى  بەكاردەهێنێت له تۆربينى گازى كه هەوا خێرا دەكات بۆپشته وه بەم جۆرە،

هەموو ئەو هەوايەى كەدەگوازرێتەوە لەلايەن مەكينەى خێرا تێپەردەبێت بەناو پەرەكان(بەناو ژوورى سووتان) . لەپاشان دەتوانين وادابنێين كە  مەكينەى تۆربينى هەروەك مەكينەى خێرا بەكاردێت بۆ پالپێوەنانى پانكەى سۆنده, كە هەردووكيان بەشدارى دەكەم لە پاڵ پێوەنانەكە.

ڕێژەى تێپەر 
(BPR)ڕێژەى لاڕ لەمەكينەى تۆربينى ڕێژەيەكە لەنێوان ڕێژەى ڕۆيشتنى گشتيى بوارى لاڕ بۆ ڕێژەى ڕۆيشتنى چوونە ناو ناوكەكە. ١٠:١ ڕێژەى لاڕى، بۆ نموونە، ڕێگا كە ١٠ كگم هەوا ، كە لەگەل تێكرايى ڕێژەى كەبەيەكەوە ڕێژەى فشارى (BPR) مەكينەى تۆربۆفان عادەتەن وا دەناسرێت بەگوێرەى گشتى وە پلەى گەرميى دەروازەى پەرەكە وە ڕێژەى فشارى هەوادار هۆكارى داڕژتنى     وەرگرتراوە لە پێكهاتەكانى پانكەى تۆربينى بە پێى ئەوەى كە  (BPR) گرنگن. سەرەراى بەتوانايى بلندى بۆ پالپێوەنان تايبەتمەنديى بەتوانايى گشتى زۆرى دەداتێ بۆ تۆربينەكان.ئەوە رێيان پێدەدات بۆ دەرچوون لەگەل مەكينەى تۆربينى لەسەر پلاندانان كە ئاڕاستەى كەم (SFC)كردنەوە بەكارهێنانى سووتەمەنى دياريكراو نيشان دەدەن (BPR) لەگەڵ زياد كردنى (BPR) هەروەها دەتوانرێت دووبارە بكرێتەوە بۆ پێكهاتەكانى پانكە بەرزكەرەوە كە رۆيشتنى هەواى پانكە دوورە لە مەكينە وە ناڕواتە ناو ناوكى مەكينە..

 (BPR)بەرز بەكارهێنانى سووتەمەنى كەمتر دەستەبەردەكات بۆ هەمان پاڵ پێوەنان.

ئەگەر هەموو تواناى گاز لە تۆربينى گازى بگۆڕدرێت بۆ وزەى جووڵەيى لە لووتێكى پاڵپێوەنان، فڕۆكەكە زياتر دەگونجێت بۆ خێراييى سەرووى خێرايى دەنگى بڵند.

ئەگەر هەموو بگوازرێنەوە بۆ بارستەيێكى گەورەى جوداى هەوا لەگەڵ وزەى جووڵەيى كەم، فڕۆكە زياتر دەگونجێت بۆ خێرايى سفر (دەسووڕێتەوە).

بۆ خێرايى لەناوەڕاست، تواناى گاز دابەشدەكرێت لەنێوان بوارى هەواى جودا و ڕۆيشتنى گازيى تۆربينى بەناو سۆندەى تايبەت بە ڕێژەيێك كە دەگونجێت لەگەڵ كاركردنى فڕۆكە .

هەروەها سەيرى باشترين بكەين  لەنێوان ڕۆيشتنى بارستەى گشتى و خێرايى هەروەها لەگەڵ پەروانە و ڕۆتۆڕى هەليكۆپتەر لەلايەن بەراورد كردنى ديسك بار كردنى توانا.

بۆ نموونە هەمان كێشى هەليكۆپتەر دەتوانێت پشتگير بكرێت لەلايەن مەكينەيێكى تواناى بڵند و ڕۆتۆڕى تيرەى بازنەى بچووك ، چونكە سووتەمەنى كەمتر بەدەست دەهێنرێت،وە تواناى  مەكينەى كەمتر و ڕۆتۆڕى گەورەتر لەگەڵ خێرايى نزمتر بەناو ڕۆتۆڕەكە.

توانايى 
لەوەتەى توانايى پالپێوەنان  كارى خێرايى هەوايە بە ڕێژەى  چواردەور گرتنى هەوا، پانكە زۆر كاران بۆ خێراييى خواروو، فڕۆكەى جێتى پاك بۆ خێراييى بڵند، و پانكەى سۆنديى لە ناوەڕاستن.مەكينەى تۆربينى بەم جۆرە كاراترين مەكينەيە لە مەوداى خێرايى لە نزيكەى (٥٠٠ بۆ ١،٠٠٠)كم لە كاتژمێرێك (٣١٠ بۆ ٦٢٠ ميل لە كاتژمێرێك)،ئەو خێرايەيە كە لە زۆربەى فڕۆكەى بازرگانى بەكاردێت. مەكينەى تۆربينى قەراغێكى بەتوانايى دەهێلێتەوە بەسەر فڕۆكەى جێتى پاك بە خێرايەك سەرووى خێرايى دەنگە بە نزيكەيى (١.٦ماخ) (١،٩٦٠.١ كيلۆمەتر لە كاتژمێرێك؛ ١،٢١٧.٩ ميل لە كاتژمێرێك.).

لە مەكينەى خولانەوەى سفرى  (خێرايى مەكينەى تۆربينى) گازەكان خێراتر دەكرێن كە پلەى گەرميان بڵندە وە  فشاريان بڵندە لەرێگەى فراوانى سۆندەى پاڵپێوەنان  و هەموو  وزەى پاڵپێوەنانەكە بەرهەم دەهێنێت. كۆمپرێسەرەكە هەموو تواناى ميكانيكى دەمژێت كە بەرهەمى هێنا لەلايەن تۆربينكە.

لە  داڕژتنى  لاڕى ,تۆربينى زيادە وا كاردەكەن كەپال بە پانكەى هەوا دەدەن كە هەوا خێرا دەكات بۆپشتەوەى كە لەپێشەوەى مەكينەكە.لە داڕژتنێكى تێپەڕينى بەرز، پانكە و لووتى سۆندە زۆربەى پاڵپێوەنانەكە بەرهەم دەهێنن. توربۆفان  پەيوەندى هەيە بە تۆربين لە بنەما چونكە هەردووكيان هەندێك تواناى گازى تۆربين گازى دەگوازنەوە,بە بەكار هێنانى ئامێرى زيادە. بەجێ هێشتنى كەمترين بەشى گەرمى تا بگۆڕێت بۆ وزەى جووڵەيى. توربۆفان قۆناغێكى ناوەندى تۆربينە خێراكانە, كە هەموو پاڵ پێوەنانەكانيان لە گازى گزوزەوە وەر دەگرێت.(بە شێوەيەكى نموونەيى ١٠٪ يان كەمتر).

پالپێوەنان 
لەو كاتەى مەكينەى تۆربۆجێت هەموو دەرهاتى مەكينە بەكار دەهێنێت بۆ بەرهەم هێنانى وزەى پاڵپێوەنان لە شێوەى گاز خێراييى-بەرزه ،هەواى تۆربۆفان  لاڕێى خێراييى-نزمى سارد بەرهەم دەهێنێت لەنێوان (٣٠٪ و ٧٠٪) وە بەگشتى پاڵ پێوەنانى تەواو بەرهەمى هێنا لەلايەن سيستەمێكى تۆربۆفان

FN=ṁeᶹhe-ṁv+BPR(ṁcᶹf)

لەكاتێكدا:

ṁ e= ڕێژەى گشتى ڕۆيشتنى گزوزى سۆزشى گەرم لە مەكينەى ناوك.

ṁo=ڕێژەى گشتى ڕۆيشتنى هەواى تەواو بۆ ناو تۆربۆفان.

ṁc= ڕێژەى گشتى هەواى ناوەكى بۆ ناو مەكينەى سەرەكى.

ṁf=ڕێژەى گشتى هەواى  ناوەكى كە  تێدە پرێت لە مەكينەى سەرەكى.

vf= خێرايى ڕۆيشتنى هەوا تێدەپەڕێت لەدەورى مەكينەى سەرەكى.

vhe=خێرايى گزوزى گازى گەرم لە مەكينەى سەرەكى.

vo= خێرايى گشتى هەواى تەواو = خێرايى ڕاستى فڕۆكە.

BPR= ڕێژەى تێپەڕ.

ژاوەژاو 
زۆربەى ئەو هەوايەى كە دەڕوات بەناو  تۆربۆفانى بەرز ئەو ڕۆيشتنەيە كه خێرايى كەمە : هەتا ئەو كاتەى كۆى كردەوە لەگەڵ گزوزى مەكينەى خێرايى زۆر بڵندتر ، خێرايى گزوزى ناوەراست تارادەيەكى زۆر خوارووترە لە تۆربۆجێتى پاك.

ژاوەژاوى مەكينەى تۆربۆجێت  بەوەباوە كە خێرايى گزوزى بڵندە، بۆيە مەكينەى تۆربۆفان بێدەنگتره لە فڕۆكەى جێت هەمان پاڵ پێوەنان، و ژاوەژاوى فڕۆكەى جێت چيتر سەرچاوەى باو نيە.ژاوەژاوى مەكينەى تۆربۆفان بڵاو دەبێتەوە لەڕێى دەروازەك  كه بەڕێى لووتى يەكەم و جۆگەى لاڕ. سەرچاوەى ژاوەژاوى ديكە وەك پانكەن و كۆمپرێسەر و تۆرباين.

ژاوەژاوى پانكە ژاوەژاوێكى بەئاوازبە پشت دەبەستێت بە خێرايى خولانەوەيى پانكە:

١-لە خێرايى خواروو، هەروەك لەكاتى نزيكبوونه وه، ژاوەژاوى هەوادار دەگەرێتەوە بۆ كارلێك كردنى تيغەكان لەگەڵ ڕۆيشتنى شێواو كە دەرزى لى دەدات لە مەكينەكە.

٢-لە پلەى گەرمى بەرز لە مەكينە ، هەروەك لە وازهێنان ، سەرەنوكى پانكه سەرووى خێرايى دەنگە. وه ئەمە رێگە  دەدات بەجۆگەى هه وا داخراو وه توند دەدات  بڵاو ببنەوە ؛ ئەم ژاوەژاوەيە ناسراو بە " گيزە " .

 رۆيشتنى هەوايى

بۆنموونە بۆ پارێزگاريكردن لە هەمان چوونە ژوورەوە وەك هەمان پاڵ پێوەنانى پوختە (واتە هەمان پاڵ پێوەنانى دياريكراو). ڕۆيشتنى لاڕ دەتوانێت تەنها زياد بكرێت ئەگەر پلەى گەرمى دەروازەى پەرەكە زۆر بڵند نيە تا قەرەبوو بكاتەوە بۆ بچووكترين ڕۆيشتنى سەرەكى. لە وانەيە لە ئايندە رێگە بدات بە گەشەپێدانى تەكنەلۆجيا ساردكردنەوە [ساردبوونەوەى/مادەكان]   بە پلەى گەرميه ك بڵندتر بۆ دەروازەى پەرەكە ، كە پێويستە بەهۆى پلەى گەرمى بەرز لە هەوا ساردكەرەوە، كەئەنجامە بەهۆى  زۆر بوونى ڕێژەى فشارى بە تێكرايى.

جۆرى باو

لاڕى خوار تۆربۆفان 

پانكەى تۆربۆفان پالپێوەنانى بەرز ئاراستەى دياريكراوى هەيە، كە بەرەو پێشبردنى تا ڕادەيەك ڕێژەى فشارى بڵنده، بەم جۆرە،خێرايى بڵند (تێكەڵ يان سارد) . پێويسته رۆيشتنى هەوايى سەرەكى گەورە بێت بە گوێرەى پێويست تا تواناى ناوكى پێويست بدات تا هەوادارەكە بهاژوات. دەتوانرێت  ڕێژەى لاڕ بەدەست بهێنرێت لەلايەن بەرز كردنەوەى پلەى گەرمى چونە ژوورەوەى تۆربينى بەرز. بۆ روونكردنەوەى يەك لايەن لە چۆنيەتى تێكەلاوبونى مەكينەى تۆربينى لەمەكينە تۆربۆجێت، لەوانەيە بردراورد بكرێت هەروەك لە هەڵسەنگاندنى [دووبارە كارپێكردن]، لە هەمان  رۆيشتنى هەوايى.لە هەمان رۆيشتنى هەوايى (بۆ پاهێنانە ناوێكى باو بهێڵێتەوە) وەكە هەمان پاڵ پێوەنانە پوختە (واتە هەمان پاڵ پێوەنانە دياريكراو).پارێزگاريكردن لە ڕێژەى بەربلاو بۆ نموونە هەمان پاڵپێوەنانى پوختە(واتە هەمان پاڵ پێوەنانە دياريكراو). ڕۆيشتنى لاڕ ناتوانرێت زياد بكرێت ئەگەر پلەى گەرميى دەروازەى پەرەكە زۆر بڵند نەبى  تا قەرەبووى ڕۆيشتنى سەرەكى بچوكتر بكاتەوە.پارێزگاريكردن لە ڕێژەى بەربلاو بۆ نموونە هەمان پاڵپێوەنانى پوختە(واتە هەمان پاڵ پێوەنانە دياريكراو). ڕۆيشتنى لاڕ ناتوانرێت زياد بكرێت ئەگەر پلەى گەرميى دەروازەى پەرەكە زۆر بڵند نەبى  تا قەرەبووى ڕۆيشتنى سەرەكى بچوكتر بكاتەوە.

پاش سوتانى تۆربينىلەوەتەى ١٩٧٠ ، زۆربەى مەكينەى جەنگاوەرى فڕۆكەى جێت [نزم/ناوەند] لاڕى توربۆفان بوون لەگەڵ گزوزێكى تێكەڵ.

دەبێت لووتى ئەندازەى گۆڕاو بكرێتەوە  لە ڕووبەرێكى گەورەتر تا ڕۆيشتنى قەبارەى زيادە جێ بكاتەوە كاتێك سووتان روودەدا.

سوتان زۆرجار دروست دەكرێت تا پاڵ پێوەنانێكى گرنگ بدات بۆ دابەزين ، بەڵام زۆر سووتەمەنى توندە. لە ئەنجامدا، [سوتان] دەتوانرێت تەنها بەكار بهێنرێن بۆ بەشى كورتى ئەركێك.

پێچەوانەى [سۆزشى سەرەكى]، ئەو شوێنەيە كە پەرەكانى  تۆربينى نابێت زيان پێ بگەيەنرێن لەلايەن پلەى گەرمى بەرز، سوتان دەتوانم بەكار بخەم لە زۆرترينى نمونەيى (پێوانەيەكى گونجاو) پلەى گەرمى.

٢١٠٠K/٣٧٨٠RA/٣٣٢٠F/١٨٢٦c لەنێوان

چاك كراوەى سووتەمەنى

كرداريى تەواو: ڕێژەى هەوا، ڕۆيشتنى گشتى سووتەمەنى بۆ ڕۆيشتنى پانكەى دياريكراو هەمانە، بەپێى پاڵ پێوەنانى دياريكراوى وشكى مەكينە. لەگەڵ ئەوەشدا، پاڵ پێوەنانى بەرزى تۆربينى دياريكراوە . بەپێى ئەو پێناسەيە ڕێژەى فشارى لووت بڵندى هەيە،  كەدەبێتە هۆى بەرزكردنەوەى پاڵ پێوەنانى پوخت پاش[سوتان] ، بۆيە نزمبوونى بەكارهێنانى سووتەمەنى دياريكراو (ئێس ئێف سى). لەگەڵ ئەوەشدا، مەكينەى پاڵ پێوەنانى بڵندى دياريكراو (ئێس ئێف سيێ)كى وشكى بڵنديان هەيە.

شەفتى تاكى تۆربينى 
هەرچەندە دوور لە باوەوە، شەفتى-تاكى تۆربينى لەوانەيە سادەترين ڕێكخستنە، پێكدێت لە كۆمپريسينگى هەوادارێك و كۆمپرێسەرى فشارى-بەرز هاژۆراو لەلايەن يەك پەرەكەى تاك، هەموو لەسەر هەمان شەفت.

پەرەى فشارى-بەرز 
زۆربەى بەكارهێنانى توربۆفانى مەدەنى بەتوانايى-بەرز،٢ قۆناغى هه يه تا بهاژوات. ٥٦ CFM نێودەوڵەتى بۆچوونێكى بەديل بەكار دەهێنێت: قۆناغى-تاك، يەكەى كارى بەرزه. لەو كاتەى ئەم بۆچوونە لەوانەيە كەمتر كارابێت، پاشەكەوت كردن هەيە لەسەر سارد بوونەوەى هەوا، كێش و خەرجى.

پەرەى فشارى نزم 
توربۆفانى هاوچەرخى  مەدەنى پەرەى( ئێل پى)قۆناغى فرەى هەيە (بۆ نموونە، ٣،٤، ٥، ٦، ٧). ژمارەى قۆناغەكان پشت دەبەستێت بە ڕێژەى لاڕى لەسەر مەكينە. لەوانەيە پانكەكە ژمارەى قۆناغ كەم بكاتەوە [ ئێل پى تى ] لە هەندێك داوا كردن. بەهۆى زۆر ڕێژەى لاڕى بەكار هێنان، توربۆفاى سەربازى تەنها يەك يان دوو قۆناغى پەرەكەى( ئێل پى) پێويست دەبێت.

سەرەتايى توربۆفان 

مەكينەكانى تۆربۆجێت سەرەتا  زۆر كارا نەبوون بۆ بەفيرۆچوونى سوتەمەنى چونكە ڕێژەى فشار بە تێكرايى لەگەل  پلەى گەرميى دەروازەى پەرەكە ئەو كاتە بەتوندى سنووردار بوون بەهۆى تەكنەلۆجيايى ئەو كات.

يەكەم مەكينەى توربۆفان ، كە كار دەكات تەنها لەسەر جێگەى تاقيكردنەوە، ئەڵمانى (دايملەر-بەنز دى بى٦٧٠)  كە ناولێنا( ١٠٩-٠٠٧)لەلايەن وەزارەتى فڕين، لەگەڵ يەكەم كاركردن لە بەروارى (٢٧ ئايار ١٩٤٣) لەدواى تاقى كردنەوەكە [توربۆماچينەر] مۆتۆڕێكى كارەبايى بەكار دەهێنن،كە ئەنجام درابوو لە ( ١ نيسان ١٩٤٣)پەرەسەندنى مەكينەكە پشتگوێخرا، گرفتەكانى چارەسەرنەبوو، هەروەك بارودۆخى جەنگ خراپترى كرد لە ئەڵمانيا.

ماددە باشەكان، و پێشەكيەك لەسەر كۆمپرێسەرى دووانە، هەروەكو ( بريستەل ئەوليمپوس)JT وە مەكينەى( پرات و ويتنى٣)

ڕێژەى فشارى بە تێكراى زيادى كرد لەگەڵ ئەوەشدا توانايى گەرمى  بۆ مەكينەكان.  لەگەڵ ئەوەشدا توانايى پالپێوەنانيان هەژار بوو، چونكە توربۆجێتى پاك خێرايەكى بڵندى دياريكراو لەگەڵ گزوزى پالپێوەنانيان هەيە، كە باشتر دەگونجێرێت بۆ فڕينى سەرووى خێرايى دەنگ.

چاك بوون

وونەى دايناميكى هەوايى 
دايناميكى هەوايى تێكەڵەيێكى سەبسۆنيكە، نزيكە لە خێرايى دەنگ سەرووى خێرايى دەنگ لەسەر تاك كۆمپرێسەرى پانكه/گاز دەخشێت لە توربۆفانى هاوچەرخ. پێويسته پارێزگارى له رۆيشتنى هەوا  لەدواى تيغەكان كە لە نێو سنووره نزيك بهێڵنەوە دژى فشارى زياد, ئەگينا هەوا دەگەرێتەوە.

تەكنەلۆجيا پەرەكان 
جێبەجێكردنى پلەى گەرميى زيادى كردووە لە پەرەكانى پانكه بەهۆى پەرەسەندنى كردارى دروست كردن،وە داڕژتنى سارد بوونەوە ، بەرگى بەربەستى گەرمايى، و تێكەڵاوكردنى كانزا. سووڕكاركردن، پلەى گەرميى دەروازەى تۆربين (H,P) گرنگى كەمترە لە پلەى گەرميى دەروازەى ڕۆتۆڕى ([RIT ])، لەدواى پلەى گەرميەكە نزم دەبێتەوە لەرێى بەشى نەگۆراو. هەرچەندە مەكينەى هاوچەرخى لووتكە (ئار ئاى تى سى) فەرمانەكەييان هەيە دەگاتە(١،٥٦٠ [°ك]) (٢،٨٤٠ [°ف])، ئەو پلەى گەرميانە تاقينەكرايتەوە تەنها بۆ كاتێكى كورت لەماوەى هەستانى فڕۆكە لەسەر مەكينەى مەدەنى.كانزاى (پۆليكريستاللين) بەكارهات بۆ دروستكردنى پەرە، بەڵام پەرەسەندنى زانستى ماددە ڕێى دا كە پەرە دروست بێت لە بلوورى كانزايى .بەم دواييە بلوورى تاك وا كاردەكات لە پلەى گەرميەك  بڵندتر لە پلەى گەرميى شێواندن. ئەم تێكەڵاوكردنى كانزايانە بۆ نيكل بەكار دەهێنرێن لە پەرەى (H,P) لە زۆربەى مەكينەى فڕۆكەى جێتى هاوچەرخ. دەروازەى تۆربين سارد دەبێتەوە لە (H,P) لە نزمترين خالى تواندنەوە بەيارمەتى هەوايى كۆمپرێسەرەوە ، تێ پەڕێنى [سوتان] و دەچێتە ناو تيغى ناوبۆش يان باغا.لەدواى هەڵگرتنەوەى  گەرمى، هەواى سارد بوونەوە فڕێ دەدرێتە چەمى گازى سەرەكى وە قۆناغى دەروازەى خواروەوە   ئەگەر پلەى گەرميى ناوچە  نومبێت بە گەرميێكى گونجاو. 

لە هاوين ٢٠١٧ لە بناغەى( ناسە گلێن) لە كلييڤلاند، ئۆهايۆ، پرات تاقى كردنەوەى تەواوكرد كە لەسەر پانكەى نزم بەڕێژەى فشارى(١٠٠٠پى يوو ) هەروەك خولانەوەى كراوە بەلام لەگەڵ تيغى كەمتر .

كێشە و قەبارەى ناسل كەم دەكرێتەوە بەهۆى دەروازەى جۆگەى كورت، ئەمەش وادەكات خولانەوەى  بارستەى دايناميكى هەوايى بلنتر بێت لە پەرەكانى كەمت ر وە بۆشايى كەمتر بەجێ دەهێڵێ بۆ دەنگ ، بەڵام پانكەى نزمكردنەوەى فشار ڕێژەى هێواشترە. سيستەمى (يو تى سى) تاقيكردنەوەى زەويى دەكات لە ناوچەى فراوان لە ٢٠١٩.

(سافرەن) لەوانەيە بتوانێت (١٠–١٥٪)تر لە توانايى سووتەمەنى بگەيەنێت لە ناوندى(٢٠٢٠) لەپێش گەيشتن بۆ هێل ، پێويستە ئەوانە لاببەى:

تا ڕێژەى لاڕێ زياد بكات بۆ (٣٥:١) لە جياتى ( ١١:١ ) بۆ( بازى سى ئێف ئێم)، ئەوە خولانەوەى پانكەى كراوە دەر دەخات

پێشكەوتنى مۆدەلينگ وه ماددەى بڵند لەهێزى دياريكراو لەوانەيە يارمەتى بدەن ئەوى سەر بكەوێت  كە هەوڵى پێشوو سەر نەكەوت. كاتێك ئاستى دەنگ دەكات لە نێو پێوانەى هەنووكە دەبن و وەكو مەكينەى باز،سووتەمەنيى بەردەست دەبێت خوارووتر لە ( ١٥٪) بۆيە (سافرەن) تاقى دەكاتەوە، لەرەلەرو و پێكردن، لەو كاتەى كەهێشتا يەكخستنى پانكەكە هەروەك پێشبركێكە.

پيشەسازەكان 
وتارى سەرەكى: ليستى كۆپانياى پيشەسازى بۆ تۆربۆفان

بازاڕى مەكينەى تۆربۆفان زاڵ دەبێت لەلايەن  كۆپانياى جەنيراڵى كارەبايى،( رەولز رۆيس و پرات و ويتنى)، لە پێى بەشى بازاڕ. كۆپانياى جەنيراڵ كارەباييى (سنێكماى )فەرەنسى  پرۆژەكى هاوبەشيان هەيە,(سى ئێف ئێم) نێودەولەتى.هەروەها(پرات و ويتنى) پرۆژەكى هاوبەشيان هەيە مەكينەى هەوايى نێودەولەتى لەگەڵ كۆپانياى هەوايى يابانى بۆ مەكينەكان  وە تايبەتە بە مەكينەى ئێربەس (٣٢٠). پرات و ويتنى و جەنەراڵى كارەبايى پرۆژەكى  هاوبەشيان هەيە،كە كۆپانياى (مەكينە هاوپەيمان ) دەفرۆشێت كۆمەلێك لە مەكينە فڕۆكە هەروەكو ئێربەس

A٣٨٠.

بۆ فرۆكەى نەفەرهەڵگر و فڕۆكەى بار،ژمارەى ئوتومبێلى خزمەتگوزارى لەسالى (٢٠١٦)نزيكە لە  (٦٠،٠٠٠ )مەكينە و دەبێت گەشە پێ بسێنن بۆئەوەى بگاتە (١٠٣،٠٠٠) لەسالى( ٢٠٣٥) لەگەڵ (٨٦،٥٠٠ )گەياندن بەگوێرەى فڕين جيهانى. زۆربەى مەكينە پاڵ پێوەنانى مامناوەنديان دەبێت بۆ فڕۆكەى پەيكەرى تەسك لەگەڵ (٥٤،٠٠٠ ) گەياندن، بۆ زوو دەرچوونێك لێوە گەشە دەسێنێت( ٢٨،٥٠٠ )بۆ(٦١،٠٠٠ ).

مەكينە پاڵ پێوەنانى-بەرز بۆ فڕۆكەى لەشى فراوان،كە بەهاى( ٤٠–٤٥٪) لە بازاڕ كە بەهاى ئەوەندەيە ، لە (١٢،٧٠٠) مەكينە گەشە دەسێنێت  بۆ سەر( ٢١،٠٠٠) لەگەڵ (١٨،٥٠٠ ) گەياندن. مەكينەى فڕۆكەى جێتى هەرێم گەشە دەسێنێت كە بارستەى لەخوار( ٢٠،٠٠٠) پاوەند (٨٩ كيلۆ نيوتن) لە(  ٧،٥٠٠) بۆ( ٩،٠٠٠) و زوو دەرچوونى وە مەكينەى تۆربينى فرۆكە نەفەرهەڵگر زياد دەكەن لە (٩،٤٠٠ )بۆ ( ١٠،٢٠٠) . پێويستە (سى ئێف ئێم ) لە بازاڕ هەبێت ڕابەر بكرێت بەرێژەى( ٤٤٪ ) لەپاشان پرات و ويتنى بەرێژەى ( ٢٩٪ )وە پاشان

لەوان. (رەولز رۆيس و جەنەراڵى كارەبايى) بەرێژەى( ١٠٪) هەريەك لەمانە.

تايبەت بە بابەتێك 
لەدواى سوتان

سوتانى زيادە لە دەروازەى لووتى كۆتايى (هەروەها ناوند دووبارە گەرمكردنەوە).

سوتان لە مەكينەى تۆربۆفانى نزم.

قۆناغى تێكڕاى بارهەلگر.

نەگۆڕ × (پلەى گەرميى دەلتا) / [ (خێرايى پەر) ×(خێرايى پەر) × (ژمارەى قۆناغ).

لادان

بوارى هەوا كە بەتەواوى تێ دەپەڕێت لە سيستەمى پەستانى سەرەكى ،سوتان وسيستەمى تۆربينى.

ڕێژە تێپەڕ

تێپەڕينى هەوا/ پەستانى ناوك لە دەروازەى تێپەڕينى هەوا.

ناوك

مەكينەى تۆربۆ ڕەفتار دەكات لەگەڵ ئەو بوارەى كە تێدەپەڕێت بەناو سوتان.

توانايى ناوك

تواناى شەفتى بەجێماو لە فراوان بوونى تۆربينى نمونەيى بۆ فشار بۆ  هەرچواردەوردا لەدواى كەم كردنەوە تواناى پەستانى ناوك.

وشك

سوتان (ئەگەر ئامادەبوو) نەك ئەگەر رووناكبى.

ئى گى تى

پلەى گەرميى گاز دەرچوو.

ئى پى ئار

ڕێژەى فشارى مەكينە

پانكە

تۆربۆفان (ئێل پيى) كۆمپرێسەر

ڕێژەى فشارى پانكە

سەرجەمى دەرچوو [فشار/ناوەكى] گەياندن فشارى گشتى

فلێكس پلەى گەرميى

بەكارهێنانى پلەى گەرميى بەرزى هەواى ئاشكرا بەشێوەيەكى دروستكەر .

پێكهێنەرى گاز

ناوكى مەكينە

پالپێوەنانى (ئيچ پى)

پالپێوەنانى فشارى بەرز (هەروەها ئێچ پى سى)

(ئيچ پى) تۆربين

تۆربينى فشارى بەرز

(ئاى ئى پى ئار)

ڕێژەى فشارى مەكينە بەتەواوى

پالپێوەنانى (ئاى پى)

كۆمپرێسەرى فشارى ناوەندى (هەروەها ئاى پى سى)

تۆربينى (ئا پى)

پالپێوەنانى (ئێل پى)

كۆمپرێسەرى فشارى نزم هەروەها ( ئێل پى سى)

تۆربينى (ئێل پى)

تۆربينى فشارى نزم هەروەها (ئێل پى تى)

ڕێژەى فشار بە گشتى

پالپێوەنانى گشتى دەروازە (فشار/ گەياندنى فشارى ناوەكى تەواو)

بەكارهێنانى سووتەمەنيى دياريكراو (ئێس ئێف سى))

سووتەمەنى تەواو دەروات / پالپێوەنانێكى خاوێنە(هەروەك خێرايى فرۆكە/بەتوانايى گەرمايى)

هەلگرتنى

خێراكردن، نيشانى كرد لە دواخستنێك.

فشارى نەگۆڕ

فشارى شلەكە كە پەيوەندى نيە لەگەڵ جوولەى بەڵام لەگەڵ رەفتارى.

پاڵ پێوەنانى دياريكراو

پاڵ پێوەنانى پاك/رۆيشتنى هەوايى  دەروازە.

بەتوانايى گەرمى

ڕێژەى بەرهەمهێنانى جولە وزە/ وزەى سوتەمەنى.

رۆيشتنى سوتەمەنى بە گشتى

سوتان (هەروەها هەر سوتانێك)  ڕێژەى رۆيشتنى سوتەمەنى (وەكlb/s or g/s

فشارى گشتى

فشارى نەگۆڕ كۆ زاراوەى جووڵە وزە.