شیبوونەوە
شیبوونەوە، یان ڕووتانەوە، ئەوەیە کە بەسەر زیندەوەراندا دێت کاتێک دەمرن. ھەروەھا بەسەر ماددە ئۆرگانیک بە ھەر جۆرێکدا دێت، وەک خۆراک. ھۆکاری ڕوودانی ئەوەیە کە مۆلیکولە ئۆرگانییەکان کۆگای بلۆکی بیناسازی و وزەن. ھەر شتێک مادەی ئۆرگانیک بشکێنێت، وزە و بلۆکی بیناسازی بەکاردەھێنێت بۆ دووبارە بەرھەمھێنانەوەی خۆی.

یەک تەواوی شانشینی زیندەوەران جگە لە شکاندنی ماددە ئۆرگانییەکان ھیچی تر ناکەن: قارچک. شێوازی ژیانیان پێی دەوترێت 'ساپرۆفایت'، چونکە لە ڕێگەی دیواری خانەکانیانەوە ماددە ئۆرگانییەکان دەشکێن و دەخۆن.

بەشێکی زۆری شیبوونەوە لەلایەن میکرۆبەکان، بە تایبەت بەکتریا ئەنجام دەدرێت. ھەروەھا باو ھەرسکردن گۆشت لەلایەن کرمەکانەوە. ئەگەر مێرووەکان ھێلکە بکەن، کرمەکان ھەڵدێن و دەست دەکەن بە خۆراکدان بە شانەکانی جەستە.

لە کۆتاییدا، شیبوونەوە دەتوانێت بە پرۆسەی نائۆرگانیک ڕووبدات. ھەموو ماددە ئۆرگانییەکان بە تێپەڕبوونی کات دەشکێن، چونکە لە حاڵەتی وزەی بەرزتردان لە ماددە نائۆرگانیکەکانی ئاسایی.

سەرچاوەکان