دێنیس لێری
دێنیس کۆلین لێری (؛ لەدایکبووی ١٨ی ئابی ١٩٥٧) ئەکتەری کۆمیدی، نووسەر و بەرھەمھێنەرێکی ئەمریکییە. لێری ئەستێرە و ھاونووسەری فیلمی «ڕزگارکەری من» بوو، لەوێ دوو پاڵاوتنی بۆ خەڵاتی ئێمی پڕایم تایمی وەرگرت، یەکێکیان بۆ نووسین و ئەوی دیکەشیان بۆ نواندن. لە چەندین فیلمدا ئەکتەری کردووە، لەوانە جۆز لە «ڕیف» و کاپتن جۆرج ستاسی لە «پیاوە جاڵجاڵۆکە سەرنجڕاکێشەکە» و ڤینس پێن ڕاھێنەر کلیڤلاند براونس لە «ڕۆژی ڕەشنووسدا»، ھەروەھا لێری دەنگی بۆ دیگۆ لە فیلمی «چاخی بەستەڵەک (فرانشیس)» دەربڕی.

لێری و ژنەکەی ئانی ئیلھامی پشت زنجیرەی ئەمازۆنی «خۆشەویستی مۆدێڕن "گردبوونەوە بۆ زیندوو ھێشتنەوەی یارییەکە"» بوون. لێری لە ساڵی ٢٠١٥ تا ٢٠١٦ لە زنجیرە فیلمی کۆمیدی «Sex & Drugs & Rock & Roll» نووسیویەتی و ڕۆڵی خۆی ھەیە لە فیلمەکەدا.

ژیانی تایبەتی 
دێنیس کۆلین لێری لە ١٨ی ئابی ١٩٥٧ لە شاری وۆرستەر لە ویلایەتی ماساچۆسێتس لەدایک بووە، کوڕی دایک و باوکی کاتۆلیکی کۆچبەر لە شاری کێری لە ئیرلەندا. نۆرای دایکی (لەدایکبووی ١٩٢٩) خزمەتکار بووە، جۆن لێری باوکی (١٩٢٤–١٩٨٥) میکانیکی ئۆتۆمبێل بووە. لێری لە دایک و باوکی ئیرلەندی لە ئەمریکا لە دایک بووە، ھاوڵاتییەکی ئەمریکا و ئیرلەندە، ھەروەھا لێری ئامۆزای سێیەمی «کۆنان ئەوبڕایەنە». لێری ئامادەی قوتابخانەی ئامادەیی سانت پیتەر بوو، کە (ئێستا قوتابخانەی ئامادەیی ماریانی سانت پیتەر)، ھەروەھا لە وۆرسێستەر و کۆلێژی ئیمێرسۆنی لە بۆستۆن تەواو کردووە. لە ئەمێرسۆن چاوی بە ھاوەڵەکەی کۆمیدی «ماریۆ کانتۆنی» کەوت، کە لێری بە نزیکترین ھاوڕێی خۆی دەیزانێت. وەک خوێندکارێک لێریEmerson Comedy Workshop دامەزراند، کە تا ئەمڕۆ لە زانکۆ بەردەوامە. دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٨١ لە زانکۆی ئیمێرسۆن تەواو بوو، لێری بۆ ماوەی پێنج ساڵ وانەی نووسینی کۆمیدی لە خوێندنگاکەدا دەوتەوە. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٥ دکتۆرای فەخری وەرگرت، و لە ئاھەنگی دەرچوون لە زانکۆکەی خۆی قسەی کرد. دکتۆر دێنیس لێری لە ساڵی ٢٠٠٨ کتێبێکی بڵاوکردەوە بەناوی «بۆچی ئێمە دەمژین - Why We Suck». لیری لە ساڵی ١٩٨٩ ھاوسەرگیری لەگەڵ نووسەر ئانی لێمبێک لێری کردووە، ئەوان کاتێک مامۆستاکەی لە پۆلی ئینگلیزی بوو لە کۆلێژی ئیمێرسۆن چاویان بە یەک کەوت دوو منداڵیان ھەیە، کوڕەکەیان جۆن جۆزێف «جاک» (لەدایکبووی ١٩٩٠) و دیڤینی کچیان (لەدایکبووی ١٩٩٢). ئانی لێری لە سەردانێکیدا بۆ لەندەن، یاداشتێکی بە ناونیشانی «بێ تاوان» بڵاوکردەوە، کە فراوانە سەبارەت بە لەدایکبوونی پێشوەختەی کوڕەکەیان، ھەروەھا ڕۆمانێکی نووسیوە، کە لە ھاوسەرگیرییەوە وەرگیراوە، لە ساڵی ٢٠٠٨ بڵاوبووەتەوە، ڕۆمانی دووەمی «ماڵی چاک» لە ساڵی ٢٠١٣دا چاپ کراوە. وتارەکەی لە ستوونێکی نیویۆرک تایمزدا دەربارەی ھاوسەرگیری لەگەڵ دێنیسدا ئیلھامی بۆھات، لە زنجیرەی خۆشەویستی ھاوچەرخی ئەڵقەی ٤: «گردبوونەوە بۆ ھێشتنەوەی یاری زیندوو». لێری ھەوادارێکی ھۆکی سەرسەھۆڵە و خلیسکێنەی ھەیە لە حەوشەی پشتەوەی ماڵەکەی لە ڕۆکسبێری لە کۆنێکتیکەت، لەگەڵ ئەو بۆریانەی لەژێر ڕووی سەھۆڵەکە جێگیرکراوە بۆ ئەوەی یارمەتی بدات بە بەستووی بمێنێتەوە، لێری ھەواداری «بۆستن بروینس و بۆستن ڕێد سۆکسە»
ھەروەھا گرین بەی پاکەر. لێری خۆی بە "جاک کەنەدی" دێموکراتی بە چەند ئایدیۆلۆژیایەکی کۆنسەرڤەتیڤ پێناسە دەکات، لەوانە پشتگیری سەربازی. لێری بە گلێن بێکی وتوە" من بە درێژایی تەمەنی دیموکراتی بووم، بەڵام ئێستا لە تەمەنی خۆمدا بۆم دەرکەوت کە دیموکراتەکان خراپن، کۆمارییەکان خراپن، لە بنەڕەتدا ھەموو سیستەمەکە خراپە بەڵام دەبێت بچیتە ناو سیستمەکە بۆ ئەوەی دەتەوێت بیدۆزیتەوە. لیری لە باوەڕە ئایینییەکانی دا وتی: من کاسۆلیکی کەوتووم لە باشترین ھەستی وشەدا دەزانی من لەگەڵ دایک و باوکی ئیرلەندی گەورە بووم، دایک و باوکی کۆچبەری ئیرلەندی دایک و باوکمن، دەزانن ھەموو کات نوێژ بکەن، باوکم ھەندێک جار لە گەیلیک سوێند دەخوات.

پیشە 
لێری دەستی کرد بە کارکردن وەک کۆمیدی لە یانەی بۆستۆن ژێرزەمینی دووبارە یاری سام لەگەڵ ئەوەشدا یەکەم کاری ڕاستەقینەی لە یانەی کۆمیدی ڕەسکاڵس بوو، وەک بەشێک لە تەلەفزیۆنەکەی بەرنامەی «دە ڕەساسی»ی کۆمیدی. لە زنجیرە کۆمیدییەکی ناوخۆییدا نووسیویەتی و دەردەکەوێت، نمایشە درەنگەکەی لێنی کلارک، کە لەلایەن لێنی کلارکی ھاوڕێیەوە میوانداری کراوە، و لە نووسینی مارتین ئۆلسۆنە لیری و کلارک لە فیلمی بەڵگەنامەیی Standup Outدا، باسی لە نزیکایەتی و کاریگەرییە سەرەتایییەکانیان کرد، لە دیمەنی کۆمیدیی بۆستۆندا. لە ماوەیەکدا لێری وەکو کۆمیدی لە ناوچەی بۆستن کەسایەتی شانۆیی خۆی پێشکەش دەکرد. لێری لە وێنەکێشاندا دەرکەوت، لە ئێم تی ڤی لە دوورەوە کۆنترۆڵ، لەوێ چەند کارەکتەرێکی وەک کیت ڕیچاردز، برای کۆلن کوین و ھونەرمەند ئاندی وارھۆڵی دەووت. ناوبانگی بەدەستھێنا کاتێک لە سەرەتای نەوەتەکانی سەدەی ڕابردوودا لە وێنەکێشانی ئێم تی ڤی باسی کرد، ئەمەش ھەر زوو چەندین ڕیکلامی تری بۆ ئێم تی ڤی بەدوای خۆیدا ھێنا، کە لێری بە خێرایییەکی بەرز دەربارەی بابەتی جۆراوجۆر دەدوا، ڕۆڵی دیمەنی جێگرەوەی دەگێڕا، کە لەو کاتەدا باو و گەشەبوو. یەکێک لەو لێدوانە بەرزانە پێشەکییەک بوو بۆ ماڵی «شامرۆک و شینانیگان»ی سنەوبەر. لێری دوو لە تۆمارە کۆمیدییە پاڵپشتەکانی خۆی بڵاو کردەوە: «ھیچ چارەسەرێک بۆ شێرپەنجە نییە ١٩٩٣» و «لۆکن لۆد ١٩٩٧». لە ساڵی ١٩٩٣ گۆرانی گاڵتەجاری لێری دەربارەی نێری ئەمریکی «گێل» ناوبانگێکی گەورەی بەدەست ھێنا. ھەرچەندە ئەم پارچەیە گوایە لە لویس سی کەی دزراوە، وەک باس کراوە لەلایەن سی ئای ئەی. ساڵی ١٩٩٥ ئەفسانەی بۆستن بروینس کام نێڵی داوای لە لیری کرد، کە یارمەتی ڕێکخستنی نمایشێکی کۆمیدی بدات لە بۆستۆن بۆ دامەزراوەی شێرپەنجەی نیلە.

یارییە ڤیدیۆیەکان

سەرجاوەکان

بەستەرە دەکییەکان 

 
 

ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی
ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی
ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
زیندووان
لەدایکبووانی ١٩٥٧
کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی