بەکتاشی
بەکتاشی یان بەکتاشیزم () ڕێبازێکی سۆفی تورکییە کە دەگەڕێتەوە بۆ حاجی بەکتاش وەلی (سەدەی حەوتەمی کۆچی) کە لە ئەنادۆڵ و دواتر لە ئەلبانیا بڵاوبۆتەوە.

فێرکارییەکانی لە فێرکارییەکانی شیعەی دوازدە ئیمامی و فێرکارییەکانی مەزھەبی قەلەندەری و حەیدەری و لە بیروباوەڕی کۆمەڵایەتییەوە وەرگیراون کە لە ڕێگەی ئەو ئایینە کۆنانەی کە تورکەکان پێش ئیسلامیان چوونەتە ناویانەوە، وەک سامییەکان و مانیچییەکان. 

مەحمود ئاکام دەڵێت:

بەکتاشیەکان پەیوەندییەکی نزیکیان لەگەڵ جانیسارییەکان ھەیە، چونکە ھەر سەربازگەیەکی جانیساری ڕێبەری تایبەتی خۆی ھەبووە و بەم پێیەش بەکتاشیەکان باڵادەستی تەواویان بەسەر جانیساریەکاندا ھەبووە.  بەڵام دۆخی ئەم شێوازە ئاماژەی پێکرا کاتێک سوڵتان مەحمودی دووەم لە ساڵی ١٨٢٦ی زایینیدا جەنیساریەکانی لەناوبرد، پاشان بە فەرمی لەگەڵ لقە سۆفییەکان لە تورکیا لە ساڵی ١٩٢٥ی زایینیدا ھەڵوەشایەوە، بەڵام ھێشتا بەکتاشیەکان لە باڵکان بوونیان ھەیە، بەتایبەتی ئەلبانیا کە سەرکردەکەیان لە تەکیەی تیرانا نیشتەجێیە.

سەرچاوەکان