بۆگلاتک گەبرا
بۆگلاتک گەبرا (لەدایکبووی ١٩٥٠یەکان - مردووی ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩) چالاکوان و زانای ئیتیۆپیا بوو. لە ساڵی ٢٠١٠، ئاژانسی ئیندپێندێنت لەوەسفی ئەودا نووسیویەتی «ئەو ژنەی کە دەستیکرد بەیاخیبوون لەنێو ژنانی ئیتیۆپیا».

چالاکییەکان 
لەگەڵ خووشکەکەی (فیکرتا گابرا)، بەیەکەوە ڕێکخراوێکیان دامەزراند بۆ بەرگریکردن لەمافەکانی ژنانی ئەتیوبیا بەناوی کەی ئێم گی ئەتیوبیا، کە سەرەتا ناوی ڕێکخراوەکە «ژنانی کەمباتا بەیەکەوەن» بوو، جگە لەبەرگریکردن لەمافی ژنان ئەو ڕێکخراوەکە کاری خێرخوازیشی دەکرد، ھەروەھا لەپاڵ دژایەتیکردنی خەتەنەکردنی مێینە، بەشوودانی بەزۆر، دژایەتیکردن بۆ فڕاندنی بووک، دەستدرێژی سێکسی بۆسەر کچان و ژنانی لاو. بەگوێرەی ڕاپۆرتێکی ساڵی ٢٠٠٣، لە ٦٩٪ ھاوسەرگیریی لە ئەتیوبا بەشێوەی زۆرداری یان فڕاندنی بووک بووە. بەپێی ڕاپۆرتەکانی ئیندپێندێنت، ڕێکخراوەکەی گەبرا توانیبووی ٩٠٪ ڕێژەی ڕفاندنی بووک لە کەمباتا کەمبکاتەوە. ھەروەھا بەپێی ڕاپۆرتێکی ئیکنۆمیست ئەوا ڕێکخراوەکە توانیبووی ڕێژەی ئەنجامدانی خەتەنەکردنی مێینە لەڕێژەی ١٠٠٪ بۆ ٣٪ کەمبکاتەوە.

لە ساڵی ٢٠١٥، گەبرا خەڵاتی نۆرت-ساوتی پێدرا کە خەڵاتێکە لەلایەن کونسڵی ئەورووپا دەبەخشرێت بۆئەو کەسانەی لەبواری مافەکانی مرۆڤ چالاکن. لە ساڵی ٢٠٠٧، خەڵاتی جۆنتان مانی پێدرا لەلایەن ڕێکخراوی تەندرووستی جیھانی و مافەکانی مرۆڤ. لە ئایاری ٢٠١٣، بەھۆی بەشداریی و چالاکییەکای خەڵاتی کینگ باودیۆینی بەلژیکی پێبەخشرا.

باکگراوند 
بۆگلاتک گەبرا یەکێکبووە لە قوربانییانی خەتەنەکردنی مێینە ئەوکاتەی کە تەمەنی ١٢ ساڵان بوو، خوێندنیشی لەلایەن باوکییەوە لێ قەدەغەکرابوو و بەڵام بەدزییەوە دەچووە قوتابخانەی سەرەتایی. دواتر، توانی خوێندنی مایکرۆبایلۆجی بخوێنێت لە ئوورشەلیم، ماوەیەکیش لە زانکۆی ماساچوستس لە ئەمریکا بەشداری لە کۆڕسێکی ئاڵووگۆڕی خوێندن بەشێوەی سکۆلارشیپ کرد. لەو کاتەی لەئەمریکا بوو، گابرا یەکەم ڕێکخراوی خێرخوازی لەبواری گەشەپێدان و خوێندن دامەزراند کە یارمەتی قوتابییانی ئامادەیی و زانکۆکانی ئەتیوبی دەدا کە تاکوو بڕی ٢٦ ھەزار دۆلار کتێب وەربگرن.

دواتر گابرا دکتۆرای لە ئێپیدمیۆلۆجی بەدەستھێنا، دوای ئەوەش لەساڵانی نەوەدەکان گەڕایەوە بۆ ئەتیوبیا بۆ کارکردن و زامنکردنی مافەکانی ژنان لە ئەتیوبیا. لەگەڵ گەڕانەوەی ئەوا کۆڕ و قسەکردنی دەستپێکرد لەسەر بابەتێکی ھەستیار ئەویش لەسەر ئایدز بوو، گابرا لەوە تێگەیشت پێش ئەوەی بتوانێت گۆڕانکاری لەسەر کۆمەلگاکەی درووستبکات ئەوا دەبێت خۆی ببێتە کەسێکی کاریگەر لەنێویاندا، بۆئەمەش پردێکی درووستکرد کە تاکوو منداڵان بەئاسانی بگەنە نزیکترین قوتابخانەیان ھەروەھا بازرگانانیش بگەن بە بازاڕ و دوکانەکان. کاتێک پردەکە تەواوبوو، گابرا لەگەڵ خووشکەکەی ڕێکخراوی کەی گی ئێمی ئەتیوبیان دامەزراند، لادێ بە لادێ دەگەڕان بۆئەوەی ھۆشیاری بدەن لەمافەکانی ژنان.

سەرچاوەکان 

لەدایکبووانی دەیەی ١٩٥٠
مردووانی ٢٠١٩
چالاکوانی مافەکانی ژنان لە ئەتیوبیا
لەدایکبووانی ١٩٦٠