محەممەد ئەوراز
محەممەد ئەوراز (١٥ی ئەیلوولی ١٩٦٩ لە نەغەدەی ڕۆژھەڵاتی کوردستان – ٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ لە چیای گاشێربروومی پاکستان) یەکێک بوو لە بەناوبانگترین شاخەوانانی کورد کە لە تەمەنی لاوییەوە دەستی بە وەرزشی شاخەوانی کرد. دوای بوون بە ئەندامی دەستەی شاخەوانیی نەتەوەییی ئێران، پێی داناوەتە سەر ژمارەیەکی زۆر لە چیا ھەرە بەرزەکانی جیھان و لە ناویاندا چیای ئێڤەرست. محەمەدی ئەوراز ژمارەیەک چیای بەرزی جیھانی بێ کەپسوولی ئۆکسجین بەزاندووە و یەکەم شاخەوان بووە لەناو وڵاتانی ئیسلامی کە چووبێتە لوتکەی چیای ئێڤەرێست.

ژیانی سەرەتایی 
محەمەد ئەوراز لە ١٥ی ئەیلوولی ١٩٦٩ لەناو بنەماڵەیەکی کوردی مام ناوەندیی شاری نەغەدە لەدایکبووە. ئەوراز منداڵی حەوتەمی بنەماڵەکەیان بووە و ٥ خوشک و ٢ برای ھەیە. لەکاتی لەدایکبوونی محەمەد، باوکی حاج ئەحمەدی ئەوراز لەناو بەندیخانەی فەلەک ئەفلاک بووە و پاشان بۆ شارستانیی کاشمەر دوور خرابووەوە. ھەر بۆیەش یەکەمین ساڵەکانی ژیانی محەمەد لەم شارە بووە و پاش سێ ساڵان گەڕاونەتەوە بۆ نەغەدە. ئەوراز ھەر لە منداڵییەوە حەزی بە شاخەوانی کردووە و لەناو کێو و چیاکانی لای نەغەدە دەستی بەم وەرزشە کردووە.

ژیانی شاخەوانی 
محەممەد ساڵی ١٩٨٨ لە شاری نەغەدە گرووپی شاخەوانیی قەندیلی دامەزراند و پاشان لەناو گرووپی شاخەوانیی سامرەندی نەغەدە درێژەی بە چالاکییە سەرەتایییەکانی خۆی دا. ھەروەھا محەممەد بە ھاوکاریی ژمارەیەک لە شاخەوانەکانی ئەم شارە وەک دەستپێکی پیشەی فەرمیی خۆی ناوەندی شاخەوانانی نەغەدەی دامەزراند.

خوێندن و بڕوانامەکان 
 خوێندنی ناوەندی لە قوتابخانەی سەید قوتب و شەھید محەممەد ڕەئوف و قازی محەممەد
 وەرگرتنی دیپلۆمای ئابووریی کۆمەڵایەتی (١٩٨٧)
 بەدەستھێنانی پلەی یەکەمی شاخەوانی لە ئاستی جیھانیدا (١٩٩٩)
 وەرگرتنی بڕوانامەی ڕاھێنانی پلە یەک (١٩٩٩)
 وەرگرتنی دوو دیپلۆما لە وڵاتی فەڕەنسا (١٩٩٩)
 وەرگرتنی ماستەری ڕاھێنانی لەش لە زانکۆی زانستە مرۆڤییەکانی زانستگای ورمێ (٢٠٠٠)
 وەرگرتنی بڕوانامەی خولی ڕاھێنانی پلە دووی سەھۆڵ و بەفر (٢٠٠٠)

مردن 
محەممەد ساڵی ١٣٨٢ی ھەتاوی، کاتێک لەگەڵ شاخەوانی کۆچکردووی کورد موقبیل ھونەرپەژووھ دەچوو ھەتا کێوی گاشێربروومی وڵاتی پاکستان ببەزێنێت، کەوتە بن ڕەھێڵەی ڕنووی بەفر و دوای چەندین ڕۆژ مانەوە لە نەخۆشخانەکانی پاکستان، لە ڕێکەوتی ٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ گیانی لەدەستدا. تەرمەکەی گوازرایەوە بۆ نەغەدە و لە مەراسمێکی بەشکۆدا ئەسپەردەی خاکی نیشتمان کرا.

خەڵات و سەرکەوتنەکان 
 محەممەد ئەوراز بە سەرکەوتوویی توانیویەتی بچێتە سەر لووتکەی ئەم چیا بەرزانەی جیھان:
 ١٩٩٨، چیای ڕاکاپووشی لە وڵاتی پاکستان
 ١٩٩٨، چیای ئێڤەرست لە وڵاتی نیپاڵ
 ٢٠٠٠، چیای چۆ ئۆیۆ لە وڵاتی نیپاڵ
 ٢٠٠٠، چیای شیشاپانگما لە وڵاتی چین بێ کەپسوولی ئۆکسیژن
 ٢٠٠١، چیای ماکالو لە وڵاتی نیپاڵ بێ کەپسوولی ئۆکسیژن
 ٢٠٠١، چیای ئارارات لە وڵاتی تورکیا
 ٢٠٠٢، چیای لۆتسە لە وڵاتی نیپاڵ بێ کەپسوولی ئۆکسیژن
 ٢٠٠٣، چیای گاشەربرووم لە وڵاتی پاکستان

یادکردنەوەکان 
 دانانی پەیکەرێک لە مەیدانی دەرەکەی تاران کە لەلایەن پەیکەرسازی ئێرانی مەلەک دادیاری گەرووسی ساز کراوە.

سەرچاوەکان

بەستەرە دەرەکییەکان 
 http://www.soma-digest.com/Direje.aspx?Soma=&Jimare=47&Babet=LatestNewsAnalysis 

خەڵکی نەغەدە
شاخەوانانی ئێرانی
شاخەوانانی کورد
شاخەوانانی کۆچکردوو
لەدایکبووانی ١٩٦٩
مردووانی ٢٠٠٣
وەرزشکارانی کورد
کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان