T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI ÇOCUK KARDİYOLOJİ BİLİM DALI - PDF Free Download
Giriş
Kayıt
Ara
T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI ÇOCUK KARDİYOLOJİ BİLİM DALI
SHARE
HTML
DOWNLOAD
Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:
Download "T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI ÇOCUK KARDİYOLOJİ BİLİM DALI"
Hata:
Download Document
Zeki Eren
13 gün önce
İzleme sayısı:
Transkript
1 T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI ÇOCUK KARDİYOLOJİ BİLİM DALI KRONİK KARACİĞER HASTALIĞI OLAN ÇOCUKLARDA KARDİYAK FONKSİYONLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Evren SEMİZEL YAN DAL UZMANLIK TEZİ BURSA 2010
2 T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI ÇOCUK KARDİYOLOJİ BİLİM DALI KRONİK KARACİĞER HASTALIĞI OLAN ÇOCUKLARDA KARDİYAK FONKSİYONLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Evren SEMİZEL YAN DAL UZMANLIK TEZİ Danışman: Prof. Dr. Ergün ÇİL BURSA 2010
3 İÇİNDEKİLER Sayfa Özet. ii İngilizce Özet (Summary). iv Giriş.. 1 Sirotik kalp. 2 Child Pug Sınıflaması.. 15 Ekokardiyografi. 16 QT intervali, QT dispersiyonu, QTc Dispersiyonu.. 22 Gereç v e Yöntem Elektrokardiyografik İnceleme 24 Ekokardiyografik İnceleme. 25 İstatiksel Yöntem. 26 Bulgular 27 Tartışma ve Sonuç. 41 Kaynaklar. 54 Ekler.. 62 EK 1: Simgeler ve Kısaltmalar.. 62 EK 2: Şekiller Dizini EK 3:Tablolar Dizini Özgeçmiş. 66 Teşekkür.. 67
4 ÖZET Sirozlu hastalarda, istirahatte iken kardiyak yetersizliğin klinik bulguları belirgin olarak görülmemekle beraber, kardiyak fonksiyonel anormalliklerin varlığı son zamanlarda özellikle dikkat çekmektedir. Sirotik kardiyomiyopati, sistolik ve diyastolik disfonksiyon ve elektrofizyolojik anormallikleri kapsamaktadır. Klinik olarak latent olmakla beraber, fiziksel veya farmakolojik yüklenmelerle, sirotik kardiyomiyopati meydana çıkabilir. Mekanizması tam olarak anlaşılamyan bu durumun erken tanısı önemlidir. Bu çalışma, istirahat halindeki sirozlu çocuklarda, elektrokardiyografi ve ekokardiyografiyi kullanarak, sistolik ve diyastolik fonksiyonların, kardiyak boyutların ve elektrokardiyografik anormalliklerin invazif olmayan değerlendirmesini yapmak amacı ile gerçekleştirildi. Çalışmaya 33 sirozlu hasta ve 28 sağlıklı kontrol dahil edildi. Karaciğer yetersizliğinin derecesini belirlemek için Child-Pugh sınıflaması kullanıldı. Kan basınçları supin pozisyonda ölçüldü ve ortalama kan basıncı hesaplandı. Elektrokardiyografi çekilerek QT dispersiyonu ile QTc dispersiyonu hesaplandı. Doku Doppler görüntülemenin de dahil edildiği tam bir ekokardiyografik inceleme yapıldı. Sirozlu çocukların %93.9 unun Child-Pugh skoru sınıf A olarak bulundu. Ortalama arteriyel kan basıncı sirozlu hastalarda ± mmhg dı ve bu değer anlamlı olarak kontrol grubundaki değerden daha düşüktü (p=0.031). Sistolik kan basıncı sirozlu hastalarda ± mmhg ve kontrol gubunda ± mmhg idi (p=0.082). Sol atriyum çapı sirozlularda kontrol grubuna oranla daha genişti (p=0.076). Sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu iki grupta da benzerdi. Sol ventrikül arka duvar diyastolik kalınlığı sirozlularda ± cm ve kontrol grubunda ± cm di (p=0.011). Diyastolik fonksiyon parametreleri ise gruplar arasında fark yaratmıyordu. Sol ventrikül miyokard performans indeksi iki grupta da farklı değildi. ii
5 İleri dönem karaciğer hastalığı tipik hemodinamik bulgularla birliktelik gösterir. Hatta erken evre karaciğer sirozunda bile, burada olduğu gibi, düşük ortalama kan basıncı, genişlemiş sol atriyum çapı ve artmış sol ventrikül duvar kalınlığı gibi bazı kardiyovasküler değişiklikler izlenebilir. Sirozun bu evresinde anlamlı sistolik ve diyastolik disfonksiyon mevcut değildir. Ancak bütün bunlar bir araya konulduğunda, sirozu olan tüm çocukların, erken evre olsalar bile, kardiyovasküler değerlendirmelerinin yapılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Anahtar kelimeler: siroz, QT dispersiyon, QTc dispersiyon, kardiyak fonksiyonlar, kardiyak boyutlar. iii
6 SUMMARY Evaluation of Cardiac Functions in Children with Chronic Liver Disease The occurrence of cardiac function abnormalities in cirrhotic patients has gained recent attention, although clinical symptoms of cardiac impairment at rest are often not apparent. Cirrhotic cardiomyopathy implies systolic and diastolic dysfunction and electrophysiological abnormalities. Being clinically latent, cirrhotic cardiomyopathy can be unmasked by physical or pharmacological strain. Although the mechanisms are not fully understood, early detection of this condition is crucial. By using electrocardiography and echocardiography, this study has carried out a noninvasive assessment of electrocardiographic abnormalities, cardiac dimension and of systolic and diastolic function in cirrhotic patients at rest. The study included 33 cirrhotic patients and 28 healthy controls. The Child-Pugh classification was applied to define the degree of liver failure. Blood pressures were measured in supine position and mean arterial blood pressures were calculated. Electrocardiographies were obtained and QT and QTc dispersions were calculated. A complete echocardiographic study including tissue Doppler imaging was performed. The Child-Pugh score of 93.9% of the cirrhotic children were found to be class A. Mean arterial blood pressure in cirrhotic patients was measured to be ± mmhg and it was significantly lower than in controls (p=0.031). Systolic blood pressure was ± mmhg in cirrhotics and ± in controls (p=0.082). Left atrial diameter in cirrhotics was greater than in controls (p=0.076). Left ventricular ejection fraction was similar in both groups. Left ventricular posterior wall diastolic thickness was ± cm in cirrhotics and ± cm in controls (p=0.011). Diastolic function parameters were identical in the groups. Left ventricle myocardial performance index was found to be not different in both groups. iv
7 Advanced liver disease is associated with typical hemodynamic. Even in early stage liver cirrhosis, there are some cardiovascular alterations including lower mean blood pressure, enlarged left atrial diameter, and increase in left ventricular wall thickness. At this stage of cirrhosis, no significant systolic and diastolic dysfunction is present. But, when all these put together, cardiovascular evaluation of all the cirrhotic children, even at early stage, should be undertaken. Key words: cirrhosis, QT dispersion, QTc dispersion, cardiac functions, cardiac dimensions. v
8 GİRİŞ Kalp ve karaciğer, birbirlerini etkileyen iki önemli organ olması nedeni ile, kalp hastalıklarına bağlı karaciğer patolojileri ve karaciğer hastalıklarına bağlı olarak da kalp patolojiler görülebilir. Bu iki organın ve patolojilerinin iyi tanımlanması, gerek kalp hastalarının, gerekse karaciğer hastalarının tanısı, tedavisi, takibi ve önlenmesinin planlanması ve uygulanmasında yardımcı ve kolaylaştırıcı olacaktır. Kalp ve karaciğer hastalıklarının birlikteliği 3 şekilde olabilir; 1. kalp yetmezliğinin hepatik komplikasyonları, 2. karaciğer hastalıklarının kardiyak komplikasyonları, 3. ortak etiyolojiye bağlı gelişen kalp ve karaciğer hastalıkları. Kronik karaciğer hastalıkları bazı kardiyovasküler anormalliklerle birliktelik gösterebilir. Bunlar, hiperdinamik dolaşım, portal hipertansiyon, hepatopulmoner sendrom, renal ve serebral olmak üzere birçok çeşitli vasküler yapıda değişiklikler olarak tanımlanmaktadır. Sirozlu hastalarda görülen kardiyak fonksiyonel anormalliklerin varlığı, istirahatte kalp yetmezliğinin klinik bulguları belirgin olmamasına rağmen, son zamanlarda özellikle dikkati çekmektedir (1). İlerlemiş karaciğer hastalıkları, artmış kalp debisi ve organ kan akımı, azalmış arteriyal basınç ve düşük periferik rezistansla karakterize tipik hemodinamik değişikliklerle birliktelik göstermektedir. Bu durum, hiperdinamik sendrom olarak isimlendirilmektedir (2). Periferik vazodilatasyon kalbin ard yükünü azaltarak kardiyak disfonksiyonun klinik bulgularının ortaya çıkmasını engelliyor olabilir, ancak, birçok çalışma, fizyolojik veya farmakolojik stres altında, ventrikül sistolik fonksiyonlarının yeterli yanıt veremediğini göstermiştir (3-5). Subklinik seyreden kalp fonksiyonlarındaki bozukluk, sirozun doğal klinik gidişatı içerisinde, cerrahi portosistemik şantlar, transjuguler intrahepatik portosistemik şantlar, veya karaciğer transplantasyonu gibi durumlarda, artan kalp iş yükü ile beraber, klinik olarak belirgin hale gelmektedir. 1
9 Sirozlu hastalarda, latent kardiyomiyopati, hiperdinamik dolaşım gibi kardiyovasküler anormalliklerin yanı sıra, QT intervalinde uzama ile kendini gösterebilen ventriküler repolarizasyon anormallikleri de görülebilir. Karaciğer yetmezliği nedeni ile biriken kardiyodepresan maddeler, sempatik hiperaktivite ve otonomik disfonksiyon, QT interval uzamasının nedenleri olarak erişkin karaciğer yetmezlikli hastalarda yapılan çalışmalarda gösterilmiştir (6). Ekokardiyografi, kalbin çoğu yapısal ve fonksiyonel özelliğini değerlendirmeye yarayan noninvazif, kolay uygulanabilen ve nispeten ucuz bir yöntemdir. Son zamanlarda diğer tüm tıp alanlarında olduğu gibi ekokardiyografide de önemli ilerlemeler kaydedilmiş, yeni teknikler geliştirilmiştir. Doku Doppler ekokardiyografi de son zamanlarda kullanıma giren, oldukça yeni ve popüler bir ekokardiyografik tekniktir. Rutin klinik uygulamada henüz fazlaca kullanılmasa da ventriküllerin global veya bölgesel, sistolik ve diyastolik fonksiyonlarının değerlendirilmesinde kullanılabilecek bir tekniktir. Son zamanlarda yapılan bazı çalışmalarda ise, ekokardiyografiyi kullanarak, sirozlu hastalardaki kardiyak disfonksiyonun erken belirteçlerini tanımlayan, bazı morfolojik ve fonksiyonel parametreler tanımlanmıştır (7, 8). Biz de bu çalışmada, standart ekokardiyografiyi ve doku Doppler görüntüleme tekniğini kullanarak, kronik karaciğer hastalığı tanısı ile üniversitemiz hastanesinde takip edilmekte olan çocuk hastalarda kalbin boyutlarını, sistolik ve diyastolik fonksiyonlarını, ayrıca elektrokardiyografik olarak QT dispersiyon ve QTc dispersiyonlarını değerlendirmeyi ve normal çocuklardan farklılıklarını araştırmayı amaçladık. I. Sirotik Kalp Sirozlu hastaların klinik gidişatı süresince portal hipertansiyon, renal yetersizlik ve ensefalopati gibi komplikasyonlara sıklıkla rastlanır. Bununla beraber, bazı sirozlu hastaların, bu koplikasyonlarla ilişkisiz nedenlerden kaybedildikleri de bilinmektedir. Yakın bir klinik inceleme, bu hasta grubunun 2
10 büyük kısmında, kardiyovasküler sisteme ait anormallikler olduğunu gösterebilir. Child-Pugh veya son dönem karaciğer hastalığı için model skoru gibi skorlama sistemleri ile tanımlanabilen hepatik disfonksiyonun derecesi ile doğru orantılı olarak kardiyovasküler fonksiyonlar, sıklıkla kronik karaciğer hastalığı tanısı ile izlenmekte olan hasta grubunda bozulur. Bu kardiyovasküler bozukluklar hiperdinamik sendrom olarak isimlendirilen hemodinamik değişimlerle karakterizedirler. Bu sendromun komponentleri, artmış kalp debisi, artmış kalp hızı, artmış vasküler hacim, azalmış arteriyal basınç, azalmış sistemik vasküler direnç ve bozulmuş renal ve artmış visseral perfüzyondur. Kalp Ağırlığı ve Volümü Sirozlu hastalarla yapılan çalışmaların birçoğunda kalp kitlesinin normal aralıkta olduğu bulunmakla (9, 10) beraber, bazı çalışmalarda artmış sol ventrikül kitlesinin varlığı da rapor edilmiştir (11, 12). Son zamanlarda portal hipertansiyonu olan farelerle yapılan bir çalışmada, sol eksentrik hipertrofi varlığı rapor edilmiş ve bunun da hiperdinamik dolaşımın derecesi ile korele olduğu gösterilmiştir (13). Sirozlu hastalarda kalp hacminin değerlendirilmesi, kulanılan metodlara göre, bir miktar farklı sonuçlar vermektedir (14, 15). Kelbaek ve ark. (3) ve yine Rector ve ark. nın (15) yapmış oldukları ekokardiyografi çalışmaları, sol ventrikülün boyutlarının normal, sol atriyumun ise artmış olduğunu göstermektedir. Bununla beraber, sol ventrikülün hem sistol sonu hem de diastol sonu hacimlerinin artmış olduğunu gösteren çalışmalar da mevcuttur (11, 16-18). Wong ve ark. (14), radyonukleid anjiografi kullanarak yaptıkları bir çalışmada, sol ventrikül sistolik ve diyastolik hacimlerinin ve ayrıca atım hacminin normal olduğunu rapor etmişlerdir. Sağ ventrikül ve atriyumun normal veya artmış hacimlerini gösteren ekokardiyografik çalışmalar olduğu gibi (8, 15, 19); manyetik rezonans görüntüleme ile yapılan çalışmada ise, bunun tersi, yani azalmış sağ ventrikül ve atriyum boyutları olduğu, buna karşılık az miktarda sol ventrikül ve atriyum volümünün arttığı gösterilmiştir (10). Azalmış sağ kalp hacmi, daha önce başka tekniklerle yapılan çalışmalarda rapor edilen santral kan kompartmanının genel daralmasının bir göstergesi olabilir (20). Sirozlu 3
11 hastalardaki sol ventrikül boyutlarındaki değişiklikler ise hemodinamik disfonksiyonla ilişkilidir. Lewis ve ark. (21), sol ventrikül diyastol sonu çapı ile kalp debisi, atım hacmi, ortalama arteriyel kan basıncı ve kan hacmi arasında anlamlı korelasyonlar saptamıştır. Yine, plazma atriyal natriuretik peptid ile sol atriyal hacim ve sol ventrikül diyastol sonu çapı arasında anlamlı direkt korelasyonların varlığını rapor eden çalışmalar vardır (22). Sonuç olarak; sirozlu hastalarda, sol atriyum ve ventrikül boyutları normal veya artmış olabilir. Ancak sağ kalbin boyutları ile ilgili kesin bir sonuç söylenememektedir. Kalp Basıncı Birçok yayınlanmış çalışmada, sağ ventrikül basıncı, pulmoner arter basıncı ve sol atriyal veya pulmoner kapiller wedge basıncının normal sınırlar içinde olmakla beraber, üst sınıra yakın olduğu rapor edilmiştir (Tablo 1). Karaciğer hastalığının derecesi, tek başına kalp içi basınçları etkiliyor gibi görünmemektedir (23). Fakat bununla beraber; asit oluşumu ile birlikte giden sıvı toplanması ve artmış kan hacmi ile birlikte giden hemodinamik bozukluklar sağ atriyum basıncında artışa neden olabilir (23). Asit sıvısının alındığı parasentez işlemi sonrası ise sağ atriyal basıncın, pulmoner arteriyal basıncın ve pulmoner kapiller wedge basıncının düştüğünü gösteren çalışmalar mevcuttur (24). Fiziksel aktivite, farmakolojik stres ve terapötik işlemler kalp içi basınçlarını etkileyebilir. Egzersiz sırasında, sol ventrikül diyastol sonu basıncı artar, fakat kardiyak atım indeksi ve sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu azalır. Bu durum, ventrikül dolum basıncındaki artışa ventrikülün anormal yanıt verdiğinin bir göstergesidir (3, 25). Azalmış sol ventrikül art yükünün (azalmış sistemik vasküler direnç, düşük arteriyal kan basıncı, ve artmış arteriyal komplians), sol ventrikül yetmezliğinin ortaya çıkmasını maskeliyor olabileceği düşünülmektedir (3, 12, 26, 27). Limas ve ark. (28), anjiyotensin infuzyonu ile sistemik vasküler direnci %30 oranında arttırarak yaptıkları bir çalışmada, pulmoner kapiller wedge basıncının (sol ventrikül diyastol sonu hacmini gösterir) iki kat arttığını, buna rağmen kalp debisinin değişmediğini bulmuşlardır. Artmış ventriküler dolum basıncına rağmen kalp debisini arttırmaktaki yetersizlik, artyükün normale dönmesi 4
12 sonrası, kardiyak performansın zayıflayacağına ve sol ventrikül yetmezliğinin bulgularının ortaya çıkacağına işaret etmektedir (28). İlginç olarak, pulmoner kapiller wedge basıncı üzerindeki bu etki, digoksin tedavisine yanıt vermez. Terlipressin ve octreotide infuzyonu ile arteriyal kan basıncının normale getirilmesi sonucunda da benzer sonuçlar (sağ atriyum basıncı, pulmoner arter basıncı, sağ ventrikül basıncı ve pulmoner kapiller wedge basıncında artış) ortaya çıktığı çalışmalarda rapor edilmiştir (29, 30). Plazma protein solusyonlarının infüzyonunun sağ atriyum basıncı, pulmoner arter basıncı ve pulmoner kapiller wedge basıncında artışa neden olduğu gibi, kalp debisinde de artışa neden olduğu; ancak eritrosit infüzyonunun bu değişkenler üzerinde herhangi bir değişime neden olmadığı yapılan bir çalışmada görülmüştür (31). Forest ve ark. (32) tarafından yapılan başka bir çalışmada ise, adenozin antogonisti teofilinin oral olarak alınması sonrası, pulmoner arter basıncı ve pulmoner kapiller wedge basıncında, anlamlı bir düşme olduğu bulunmuş ve sirozlu hastalarda görülen kardiyovasküler disfonksiyonlarda adenozinin de rolü olabileceği düşünülmüştür. Ayrıca, sirozlu hastalarda, nitrik oksit donorü L-arginin infüzyonu ile art yükün azaltılması sonrası sağ atriyum basıncı, pulmoner arter basıncı ve pulmoner kapiller wedge basıncında anlamlı artış, arteriyal kan basıncında ise azalma olduğu görülmüştür (33). Ancak bu durum, nitrik oksitin miyokard kontraktilitesi üzerine direkt etkisi sonucu da olabilir. 5
13 Tablo 1: Sirozlu hastalarda istirahatte hemodinamik değişiklikler. Sistemik dolaşım Plazma hacmi artar Total kan hacmi artar Santral olmayan kan hacmi artar Santral ve arteriyal kan hacmi azalır veya değişmez Kalp debisi aynı ya da artmıştır Arteriyal kan basıncı aynı ya da azalmıştır Kalp hızı artar Sistemik vasküler direnç azalır Kalp Sol atriyum hacmi artar Sol ventrikül hacmi aynı ya da artar Sağ atriyum hacmi artar ya da azalır Sağ ventriküler hacim aynı kalır, artar ya da azalır Sağ atriyum basıncı aynı kalır ya da artar Sağ ventriküler diyastol sonu basıncı aynı kalır Pulmoner arter basıncı aynı kalır ya da artar Pulmoner kapiller wedge basıncı aynı kalır Sol ventrikül diyastol sonu basıncı aynı kalır Pulmoner dolaşım Pulmoner kan akımı artar Pulmoner vasküler direnç azalır ya da artabilir Kanayan ösefajiyal varislerin ve dirençli asitin tedavisinde transvenöz intrahepatik portosistemik şant (TIPS) sıklıkla kullanılmaktadır (34). TIPS yerleştirilmesi sonrası ventrikül önyükünde hızlı bir artış olur. Bunun nedeni, yüksek splaknik kan akımının sistemik dolaşıma verilmesidir. Birçok çalışma, TIPS yerleştirilmesinden hemen sonra hiperdinamik dolaşımın (artmış kalp debisi, sağ atriyum basıncı, pulmoner arter basıncı ve pulmoner kapiller wedge basıncı) daha da belirgin hale geldiğine işaret etmektedir (35, 36). Bununla beraber, kalp basınçları ve kalp debisi, bu terapötik işlemden iki 6
14 veya üç ay sonra, normale dönme eğilimindedir. TIPS yerleştirilmesi sonrası kalp basınçlarında değişimin olmadığını veya varsa da sadece geçici olduğunu rapor eden otörler de vardır (37, 38). Geçmişte, özellikle refraktör asit tedavisinde sıklıkla kullanılan bir yöntem olan peritonovenöz şant yerleştirilmesi işleminin, artmış kalp debisi ile beraber, pekçok hastada komplikasyon olarak pulmoner ödeme yol açtığı bilinmektedir. Bu durum yine artmış önyük sonucu ortaya çıkan latent bir kardiyak yetersizliğe işaret etmektedir (39). Sirozlu hastaların birçoğu yatar pozisyonda istirahatte iken neredeyse normal kalp içi basınçlara sahiptirler. Ancak bu basınçlar, kalp üzerinde stres yaratan prosedürlerle (farmakolojik vazokonstriksiyon, egzersiz ve TIPS yerleştirilmesine bağlı olarak artmış portosistemik şant gibi) anormal yüksek derecelere ulaşabilirler. Kardiyak rezervi kısıtlı olan hastalarda bu işlemler uygulanırken çok dikkatli olunmalıdır. Sol Ventrikül Disfonksiyonu Sistolik Disfonksiyon Sirozlu hastaların dolaşımı, artmış kalp debisi, genişlemiş plazma hacmi ve azalmış arteriyal kan basıncı ve sistemik vasküler dirençle beraberlik gösteren, hiperdinamik bir dolaşımdır (40). Artmış kalp debisinin arkasındaki patofizyolojik mekanizmalar araştırılmakla beraber, anahtar özellik santral ve arteriyel kan akım hacminin boyutlarıdır (14, 41). Azalmış santral ve arteriyel kan akımı, arteriyal baroreseptörlerin deaktivasyonuna, artmış sempatik sinir sistemi aktivitesine ve sonuç olarak da, artmış kalp hızı ve kalp debisine neden olabilir (40). Bununla beraber, dolaşım sadece yatar pozisyonda hiperdinamik, ancak ayağa kalkınca normale dönüyor gibi görünmektedir (42). Postural değişimler ile ilgili yapılan çalışmaların sonuçları, yatar pozisyonda iken artmış kalp debisinin nedeni olarak, artmış önyükü göstermektedir. İlginç olarak, kompanse sirozu ve arteriyal hipertansiyonu olan hastalarda, hiperdinamik dolaşımın herhangi bir bulgusu izlenmemektedir (43). Ayrıca, Laffi ve ark. (44), ayakta iken, azalmış sol ventrikül diyastol sonu hacmi ve azalmış ejeksiyon fraksiyonu varlığını tanımlamışlardır ki, ayakta durmaya karşı bozulmuş miyokard yanıtına işaret 7
15 etmektedir. Sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonunun istirahatte normal olduğu bazı çalışmalar da rapor edilmiştir (3, 29). Egzersiz sonrası, sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonunun, sirozlu hastalarda, sağlıklı kontrol grubuna oranla, anlamlı olarak daha az artış gösterdiğini rapor eden çalışmalar da mevcuttur (3, 29). Aerobik egzersiz kapasitesi ve maksimum kalp hızı sirozlu hastaların birçoğunda düşüktür. Karaciğer transplantasyonu sonrası, kalp debisi azalır ve arteriyal kan basıncı ile sistemik vasküler direnç artar (45). Bu değişimler, karaciğer fonksiyonlarının normale gelmesi ile ilişkili olduğu gibi, siklosporin gibi özgün tedaviler de bu durumun gelişmesinde rol oynar. Karaciğer transplantasyonu yüksek oranda kardiyovasküler komplikasyonla birliktelik gösterebilir ve bu komplikasyonlar, transplantasyon sonrası ölümlerin önemli bir kısmından sorumludurlar. Dobutamin stres ekokardiyografi kullanılarak, transplantasyon sonrası dönemde, kalp yetmezliği geliştirme riski olan hastaların tanımlanmasına yönelik çalışmalar yapılmıştır (46). Diyastolik Disfonksiyon Patchy fibroz ve artmış kalp kitlesi miyokard duvar yapısının sertliğini etkileyebilir ve bozulmuş sol ventrikül dolumuna ve diyastolik disfonksiyonuna neden olabilir (1). Genişlemiş kan hacmi kalbin önyükünü arttırabilir ve kalp debisinde devamlı artışa ve sonuç olarak da fazla yüklenme ve bozulmuş kalp kontraktilitesine neden olabilir (26). Sirozda ventrikül diyastolik dolumu ile ilgili son yapılan çalışmalar, azalmış ventrikül diyastolik dolumunun erken ve geç atriyal fazlarının (E/A) oranı ile karakterize diyastolik disfonksiyonu ve subklinik miyokardiyal hastalığın varlığını destekler niteliktedirler (8, 12, 19). Sirozlu hastalarda artmış, normal veya hatta azalmış önyük ve azalmış artyük olabilir. Azalmış iş kapasitesi ile beraber latent sistolik ve diyastolik disfonksiyon mevcuttur ve eğer kalp zorlanırsa bulgular ortaya çıkar. Sirozlu hastalardaki kardiyak yetmezliğin tipini yüksek atımlı kalp yetmezliği olarak tanımlamak en doğrusu olacaktır. Sirozlu hastalarda yapılan çalışmalardaki azalmış fiziksel performansın nedeni, azalmış sistolik kardiyak disfonksiyon olabilir. Sonuç olarak, karaciğer transplantasyonu sonrası, hem fiziksel aktivitede, hem de kardiyak fonksiyonlarda iyileşme görülür (47). Sirozlu 8
16 hastalarda diyastolik disfonksiyon, kalp yetmezliğinin gelişmesinde önemli bir faktör olması yanı sıra, sistolik disfonksiyona öncülük eder ve sodyum sıvı retansiyonunun patogenezinde de rol oynar (7, 12). İletim Anormallikleri Plazma membranının akışkanlığı ve iyon kanallarının fonksiyonlarının sirozlu hastalarda bozulduğu gösterilmiştir (48). Moreau ve ark. (49), sirozlu hastaların çeşitli hücrelerindeki potasyum (K) ve kalsiyum (Ca) kanalları ile kontrol edilen vasküler tonda değişim olduğunu rapor etmişlerdir. Bu değişimler sonucu, kardiyak uyarılmada da elektrofizyolojik bazı anormallikler olabilir. Ward ve ark. (50), sirozlu farelerle yaptıkları bir çalışmada, ventrikül miyositlerindeki K akımında bir azalma olduğunu göstermişlerdir. K akımındaki bu azalma da QT intervalini uzatma eğilimindedir. Ventriküler aritmi ve ani kardiyak ölüm ile sonuçlanabilen, uzamış QT intervali karaciğer hastalığı olan hastalarda daha önce tanımlanmıştı (51). Bernardi ve ark. (52), sirozlu hastalarda uzamış QT intervali olduğunu ve bunun da anlamlı olarak karaciğer hastalığının derecesi, plazma noradrenalin (norepinefrin) ve yaşam süreleri ile ilişkili olduğunu rapor etmişlerdir. QT intervalindeki uzama, karaciğer transplantasyonu gibi, karaciğer fonksiyonlarının normala dönmesi ile normale dönmektedir (53). Henüz sadece ön sonuçları sunulan bir başka çalışmada ise, oral B bloker tedavisi ile kalp hızına göre düzeltilmiş QT intervalinin (QTc) normale döndüğü rapor edilmiştir. Sirozda QT interval uzaması sirotik kardiyomiyopatinin bir parçası olarak düşünülebilir ve risk altındaki hastaları tanımlamada kullanılabilir. QT intervalinin prognoz üzerine etkileri ve terapötik etkilerini değerlendirebilmek için patofizyolojik ve klinik çalışmalara gereksinim vardır. Ekstrakardiyak Faktörler Otonomik Disfonksiyon Hemodinamik değişiklikler sirozlu hastalarda kalbin fonksiyonlarını etkileyebilir ve kalbin performansını azaltabilir. Ayrıca, düşük arteriyal kan basıncı ve vazoaktif sistem aktivasyonu ile konjestif kalp yetmezliğine neden olabilir. Sirozlu hastalarda, hastalığın derecesi ile orantılı olarak sempatik ve parasempatik sistemde disfonksiyon olduğu çalışmalarda gösterimiştir (54). 9
17 Otonomik disfonksiyonun lokasyonu bilinmemektedir, ancak, santral sinir sistemi içinde olabilir (55) (Şekil 1). Kardiyak miyositlerde; Kolesterol/fosfolipid oranında değişim, hücre zarı lipid yapısında değişim ve azalmış zar akışkanlığı Azalmış zar akışkanlığına bağlı olarak β adrenerjik reseptör ile G proteinin etkileşiminde bozulma β adrenereseptör densitesinde azalma β adrenerjik sinyal yolunda multiple defektler (Gs ve Gi protein) Sarılık ve kolestaz direkt olarak adenilat siklaz enzimini inhibe eder Artmış induklenebilir NO sentetaz aktivitesi ve artmış NO / artmış heme oksijenaz 1 aktivitesi ve artmış CO/ ki iki gaz da kontraktiliteyi cgmp yolu üzerinden inhibe eder TNFα gibi sitokinler cgmp yolu üzerinden kontraktiliteyi inhibe ederler cgmp ve protein kinaz G L tip Ca kanallarının çalışmasını zayıflatır İnhibitor muskarinik m2 reseptörlerinde kompansatuar azalma görülür Vagal disfonksiyon SSS Kardiyodepresan maddeler (NO, TNF-α, CO, yağ asitleri, endotoksin) İletim anormallikleri Fibroz, ödem Hiperdinamik dolaşım Anormal plasma membran akışkanlığı Sempatik disfonksiyon SSS β-reseptör/postreseptör defekt Şekil 1: Sirotik kardiyomiyopati gelişimindeki potansiyel patofizyolojik olaylar. NO: nitrik oksit, SSS: santral sinir sistemi, cgmp: siklik guanozin monofosfaf, CO: karbonmonoksit, TNFα: tümor nekrozis faktör alfa, Ca: kalsiyum. Sirozlu hastalarda, hastalığın ciddiyeti ile orantılı olarak, sempatik sinir sistemi aktivitesinde, artmış uyarı sıklığı ve artmış dolaşan katekolamin düzeyi ile birlikte, artış görülür. Sempatik aktivitenin ana tetikleyicisi düşük arteriyal kan basıncı ve hepatik disfonksiyon sonucu ortaya çıkan baroreseptör uyarısı ve azalmış santral ve arteriyal kan akımına bağlı olarak ortaya çıkan hacim reseptörleri uyarısıdır. Sirozlu hastalarda dinamik egzersize karşı oluşan sempatik yanıt normal, ancak isometrik egzersize karşı oluşan yanıt ise bozulmuştur (25). Benzer olarak, kan basıncının ortostatik yanıtı, muhtemelen körleşmiş barorefleks fonksiyonuna bağlı olarak, bozulmuştur (44). Postürün hemodinamik etkileri Bernardi ve ark. (42) tarafından çalışılmış ve ayağa kalktıktan sonra hiperdinamik dolaşımın 10
18 tersine döndüğü, ancak kalp hızı ve arteriyal kan basıncının değişmediği ve dolaşan noradrenalinin arttığı, renin aktivitesinin de yükseldiği rapor edilmiştir. Ayakta durma sırasındaki kan basıncı sirozlu hastalarda genellikle değişmez veya hatta artar. Sirozlu hastalardaki ortostotik hipotansiyon prevalansı, normal populasyon ile karşılaştırıldığında fark olmadığı görülmüştür (54). Ayrıca, farmakolojik uyarılara (anjiyotensin II, noradrenalin ve vazopressin) bozulmuş kan akımı ve kan basıncı şeklinde olan anormal kardiyovasküler yanıt da rapor edilmiştir (56). Hücrenin uzun süre noradrenaline maruz kalması sonucu artmış sempatik tonus miyokard zedelenmesi ve bozulmuş β adrenerjik fonksiyona neden olur. Sirozlu hastalarda saptanan artmış troponin T düzeyleri, bazı hastalarda kalpte de zedelenme olduğuna işaret etmektedir (57). Sirozlu hastalarda noradrenalin ve anjiyotensin II ve vazopressin gibi diğer pressor maddelere karşı oluşan pressör yanıt bozulmuştur. Bu bozulmuş yanıt β adrenerjik fonksiyon bozukluğu ile ilişkilendirilmektedir. Gerbes ve ark. (58) yaptıkları çalışmada, sirozlu hastalardan alınan lökositlerde daha az β adrenoreseptör olduğunu göstermişlerdir. Ayrıca, sirotik hayvan modelleri ile yapılan çalışmalarda da, kardiyomiyositlerde düşük β adrenoreseptör densitesi rapor edilmiştir. Deneysel siroz modellerinde yapılan çalışmalarda kardiyak disfonksiyonun nedenleri arasında kalpteki reseptör ve postreseptör defektlerin olduğu desteklenmiştir. Yapılan bir çalışmada kardiyak G proteinin ekspresyonunda ve fonksiyonunda azalma olduğu deneysel sirozlu hayvan modellerinde tanımlanmış ve yine başka bir çalışmada ise, portal hipertansiyonlu farelerde bozulmuş kardiyak eksitasyon kontraksiyon eşleşmesi olduğu gösterilmiştir (59). Sonuç olarak bozulmuş β adrenerjik sinyal iletimi sirotik kardiyomiyopatinin patogenezinde önemli bir yere sahiptir. Kardiyodepresan Maddeler Sirozlu hastalardaki bozulmuş kardiyak fonksiyonların potansiyel diğer nedenleri ise kardiyodepressör maddelerin (endotoksinler, endotelinler, sitokinler ve yağ asitleri gibi) üretimidir (60). Nitrik oksit de kardiyak kontraktilitede rol oynayabilir (Şekil 1). Hem oksijenaz enzimi, hemin 11
19 karbonmonoksit, demir ve biliverdine parçalanmasından sorumludur. Karbonmonoksit potent bir vazodilatördür ve bu madde sirozlu hastalardaki vasküler hipoaktivite ve bozuk miyokard kontraktilitesine neden olabilir. Dekompanse sirozu olan hastalarda interleukin 6 ve 8 ile tümor nekrozis faktör alfa (TNF-α) miktarlarında artış olduğu bilinmektedir. Bu da, proinflamatuar sinyallerin, kompanse, özellikle de dekompanse sirozun patogenezinde yer aldıklarına işaret etmektedir. Sirozda olduğu gibi, konjestif kalp yetmezliği ve dilate kardiyomiyopatisi olan hastalarda da, sempatik sinir sitemi aktivasyonu ve dolaşımda artmış miktarlarda sitokinler olduğu bilinmektedir. Yapılan bir çalışmada, β blokerlerle yapılan tedavi ile dilate kardiyomiyopatisi olan hastalarda interleukin 6 ve TNF-α plazma düzeylerinin azaldığı gösterilmiştir (61). Bu çalışmadan yola çıkarak, β blokerlerin, nöroendokrin etkilerinin yanı sıra, önemli bir immun düzenleyici rolü olduğu düşünülebilir (62). Ancak, sirozlu hastalarda, immun düzenleyici etkisi ile ilgili yapılmış çalışma henüz yoktur. Kronik kalp yetmezliğindeki nöroendokrin ve sitokin aktivasyonunu inhibe edecek yeni antisitokin tedavi yöntemleri geliştirilmektedir. Bu tedavi yöntemleri, sirotik kardiyomiyopatinin potansiyel tedavisinde de kullanılabilir (62). Sirozlu hayvan modellerinde gösterilen sitokinle stimule olan kardiyak nitrik oksit sentetaz aktivasyonu, nitrik oksit sisteminin, sirotik kardiyomyopatinin patogenezinde yeraldığını desteklemektedir (63). Bu sonuç, nitrik oksit inhibisyonuna yönelik çalışmaları stimule etmelidir. Sirozlu hastalarda görülen kardiyovasküler komplikasyonlar hümoral, nörolojik ve hemodinamik değişikliklere bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Sirotik kardiyomiyopati sistolik ve diayastolik disfonksiyon ve elektrofizyolojik anormaliklerle karakterizedir (Tablo 2). Ekokardiyografi ve elektrokardiyografi (EKG) sirotik kardiyomiyopati tanısını koymak için kullanılan yöntemlerin başında gelmektedir (Tablo 3). 12
20 Tablo 2: Sirotik kardiyomiyopati için tanısal ve destekleyici kriterler. Sirotik kardiyomiyopati: Bilinen diğer kardiyak hastalıklar olmaksızın, sirozlu hastalarda görülen ve strese karşı bozulmuş kontraktilite yanıtı ve/veya elektrofizyolojik anormalliklerle birlikte bozulmuş diyastolik gevşeme ile karakterize, kardiyak disfonksiyon hali. Tanısal kriterler: Sistolik disfonsiyon; Farmakolojik uyarı, hacim kaybı, ve egzersize karşı kalp debisindeki keskin olmayan artış İstirahat ejeksiyon fraksiyonu < %55 Diastolik disfonksiyon; E/A (ventrikül diyastolik dolumunun erken ve geç atriyal fazlarının) oranı < 1 (yaşa göre düzeltilmiş) Deselerasyon zamanında uzama (> 200 ms) Uzamış izovolümetrik relaksasyon zamanı (>80 ms) Destekleyici kriterler: Elektrofizyolojik anormallikler Anormal kronotropik yanıt Elektromekanik disenkroni Uzamış QTc intervali Genişlemiş sol atriyum Artmış miyokard kitlesi Artmış BNP (beyin natriüretik peptid) ve pro BNP Artmış troponin I 13
21 Tablo 3: Sirotik kardiyomiyopatide sistolik ve diyastolik disfonksiyonun değerlendirilmesinde kullanılan tanısal yöntemler. Sistolik fonksiyon; 1. Ekokardiyografi/MRI Hacimler 2. Egzersiz EKG Kısalma fraksiyonu Kısalma fraksiyonunun hızı Ejeksiyon fraksiyonu (planimetri ile) Strese yanıt (dobutamin) Duvar hareketleri Egzersiz kapasitesi Oksijen tüketimi Basınç X kalp hızı 3. Radyonükleid anjiografi (MUGA) Ejeksiyon fraksiyonu Kardiyak hacimler Kontraktilite paterni 4. Miyokard perfüzyon görüntüleme Bölgesel miyokard perfüzyonu Kardiyak hacimler Diastolik fonksiyon; Ejeksiyon fraksiyonu Duvar hareketleri ve duvar kalınlıkları Ekokardiyografi /MRI/MUGA E/A oranı Deselerasyon zamanı A ve E dalgaları Relaksayon zamanları MRI: Manyetik rezonans görüntüleme, E/A: ventrikül diyastolik dolumunun erken ve geç atriyal fazlarının oranı, 14
22 II. Child Pugh Sınıflaması Kronik karaciğer hastalığı tanısı ile izlenmekte olan hastalarda prognozu belirlemede kullanılan en önemli objektif parametre karaciğer yetmezliğinin derecesini gösteren Child-Pugh sınıflamasıdır. Child-Pugh evresi hastanın prognozu ile korelasyon gösterir ve klinik olarak çok sık kullanılır (Tablo 4) (64). Child-Pugh sınıflamasına göre siroz hastaları grup A, B ve C olmak üzere 3 evreye ayrılır. Her olgu için parametrelerin puanlarının toplanması ile elde edilen toplam puan 5-6 ise Child A, 7-9 ise Child B ve arasında ise Child C olarak yorumlanır. Tablo 4: Modifiye "Child-Pugh" Sınıflaması. Parametreler Değerler Puan Ensefalopati Asit Yok Grade I-II Grade III-IV Yok Hafif Fazla ve tedaviye dirençli Bilirübin (mg/dl)* < >3 Albumin(g/dL) > < Protrombin Aktivitesi (%) > < Grup A= 5-6 puan; Grup B= 7-9 puan, Grup C=10-15 puan (*) Primer bilier sirozda bilirübin düzeylerindeki düzeltme: < 4 mg/dl (1 puan), 4-10 mg/dl (2 puan), > 10 mg/dl (3 puan) 15
23 III. Ekokardiyografi Ekokardiyografi, kalp hastalıklarının tanı ve değerlendirilmesinde kullanılan, oldukça yararlı, güvenli ve noninvasiv bir metod olup, ultrasound ve Doppler fiziğinin karmaşık mekanizmalarının tanı amaçlı olarak kullanıma sokulduğu bir işlemdir. Tanı ve değerlendirmelerin doğruluğu hedef doku ve akımların gerektirdiği fiziksel düzenlemelerin bizzat kullanıcının kontrolünde tutulmasına bağımlıdır. Ultrasound (US) kavramı yüksek frekanslı (20 000/s) ses dalgalarını tanımlar. Diagnostik amaçlı US dalgalarının frekansı milyonlarla (MHz) ifade edilir. Ekokardiyografi ultrasound dalgalarını kullanır. İki boyutlu, M-Mode ve Doppler ekokardiyografi teknikleri ve renkli akım haritalama yöntemi kullanılarak yapılan ekokardiyografik çalışma ile anatomik tanı yanı sıra, kalbin fonksiyonel durumu hakkında da bilgi edinilir. Doku Doppler Ekokardiyografi Doku Doppler görüntüleme tekniği, konvansiyonel pulsed Doppler in modifiye şeklidir ve miyokardiyal hızları analiz ederek kardiyak fonksiyonların araştırılmasını sağlar. Konvansiyonel Doppler tekniğinde, kalp içerisinde yüksek hız ve düşük amplitüd ile hareket eden kanın akım hızı elde edilirken, düşük hız ve yüksek amplitüdü olan duvar hareketleri filtre edilmektedir. Doku Doppler görüntüleme tekniğinde bu filtrasyon en alt düzeye indirilerek ve kazanç ayarı kan akım sinyalleri kaybolana kadar düşürülerek, miyokarda ait olan yüksek amplitüd ve düşük hızlı hareketler görüntülenmektedir (65). Temelde aynı prensip olmasına rağmen doku Doppler görüntüleme tekniği iki ayrı kategoride incelenir: 1. Renkli doku Doppler (RDD): İki boyutlu RDD ve renkli M-mod doku Doppler olmak üzere iki farklı şekilde kullanılmaktadır. Bu tekniklerde duvar hareketleri hız ve yönlerine göre farklı renklerle kodlanırlar. Transdusere doğru hareket eden kardiyak dokular kırmızı, transduserden uzaklaşan dokular ise mavi renkle kodlanır. Elde edilen görüntünün kaydı yapılarak daha sonra post-processing tekniği ile doku hızları kantitatif olarak 16
24 değerlendirilir (66). Renkli M-mod doku Doppler özellikle endokardiyal ve epikardiyal hızların farklılığını ortaya koymada kullanım alanı bulmuştur (67). 2. Pulsed wave doku Doppler (PWDD): Örnek hacim miyokardda incelenecek segment üzerine yerleştirilerek kayıt yapılır (Şekil 2). Sistolde ve diyastolde miyokardın hareket yönüne göre pozitif veya negatif Doppler dalgaları elde edilir. Yüksek temporal rezolüsyon elde etmek için örnek hacim genişliği 2 ile 5 mm aralığına ayarlanmalıdır. Miyokardiyal hızlar düşük olduğundan dolayı Nyquist limitleri 20 cm/sn ile +20 cm/sn aralığına ayarlanmalıdır. Monitör hızının mm/sn olması, hızların spektral ayrışımının optimal olmasını sağlayacaktır. Elde edilen veriler sadece örnek hacmin yerleştirildiği bölgeye ait olduğu için miyokardın sistolik ve diyastolik fonksiyonları her segment için ayrı ayrı değerlendirilebilir. Doppler dalgalarının ölçümü yapılarak miyokardın hareketi kantitatif olarak değerlendirilebilir (67, 68). Şekil 2: Apikal 4 boşluktan kaydedilen, posteriyor septum bazal segmentine ait normal pulsed wave doku Doppler örneği. İVK: izovolümik kontraksiyon, S: sistolik miyokardiyal hız, İVR: izovolümik relaksasyon, E: erken diyastolik miyokardiyal hız, A: geç diyastolik miyokardiyal hız. 17
25 Miyokard Performans İndeksi Transtorasik ekokardiyografi kardiyak yapı, fonksiyon ve patofizyolojinin değerlendirilmesinde güvenilir, çok yönlü bir araçtır. İlerleyen yıllarla birlikte yeni ekokardiyografik inceleme teknikleri geliştirilmekte ve klinik kullanıma sunulmaktadır. Tei indeksi (Doppler total ejeksiyon izovolüm indeksi) olarak da adlandırılan miyokard performans indeksi (MPİ) Chuwa Tei tarafından 1995 yılında primer miyokardiyal sistolik disfonksiyonu olan hastalarda, sol ventrikül sistolik ve diyastolik fonksiyonlarını birlikte değerlendirebilen bir Doppler indeksi olarak keşfedilmiştir (69). MPİ, birçok kalp hastalığında prognostik değeri olan, sistolik ve diyastolik performansın değerlendirilmesinde kullanılabilecek nispeten yeni bir indekstir. Pulsed wave Doppler (PWD) ekokardiyografi teknikleri kullanılarak kardiyak zaman aralıkları elde edilebilmektedir. MPİ, kardiyak zaman aralıkları kullanılarak elde edilen sayısal bir değerdir. Bu sayısal değer izovolemik kasılma zamanı (İKZ) ve izovolemik gevşeme zamanı (İGZ) toplamının, ejeksiyon zamanına (EZ) bölünmesi ile elde edilir. MPİ, her iki ventrikül için ayrı ayrı hesaplanabilir. Apikal dört boşluk görüntülerden PWD kullanılarak mitral kapakçıkların uç noktalarına örneklem hacim yerleştirildiğinde mitral akımın sonu ve başlangıcı arasındaki zaman aralığı (a) elde edilir (Şekil 3). Apikal beş boşluk görüntülere geçilip örneklem hacim sol ventrikül (LV) çıkım yoluna, aort kapakçıkların hemen altına yerleştirildiğinde ise LV EZ (b) elde edilir. Sol ventrikül izovolemik zamanlarının toplamı (İKZ+İGZ), mitral akımın sonu ve başlangıcı arasındaki zaman aralığından LV EZ çıkartılarak hesaplanabilir (a-b). Böylece MPİ (ab/b) kolaylıkla elde edilebilir. Sağ ventrikül (RV) için de benzer şekilde PWD teknikleriyle apikal dört boşluk görüntülerden triküspit kapakçıkların uç noktalarına ve parasternal kısa eksende RV çıkım yoluna, pulmoner kapakçıkların hemen altına yerleştirilecek örneklem hacimden elde edilecek değerlerle RV MPİ hesaplanabilir. 18
26 Şekil 3: Miyokard performans indeksinin elde edilişinin şematik gösterimi. a: Mitral akımın sonu ve başlangıcı arasındaki zaman aralığı, b: Sol ventrikül ejeksiyon zamanı, İKZ: İzovolemik kontraksiyon zamanı, İGZ: İzovolemik gevşeme zamanı, c: Elektrokardiyografideki R dalgasının tepesinden mitral akımın başlangıcına kadar geçen zaman aralığı, d: Elektrokardiyografideki R dalgasının tepesinden ejeksiyon zamanının sonu arasındaki zaman aralığı (EKG: elektrokardiyografi). Klasik olarak PWD ile MPİ hesaplanırken kullanılan sistolik ve diyastolik zaman aralıklarının aynı kardiyak siklusta değil, ayrı ayrı sikluslarda ölçülmesi gerekmektedir. Bu ölçümler sırasında oluşabilecek kalp hızı değişiklikleri MPİ nin güvenirliğini azaltacaktır. Bu nedenle son yıllarda pulsed wave doku Doppler (PWDD) ekokardiyografi kullanılmaya başlanmıştır. Bir kardiyak siklusa ait sistolik ve diyastolik zaman aralıkları aynı anda elde edilebileceğinden, bu yöntemle hesaplanan MPİ kalp hızı değişikliklerinden etkilenmeyecektir. PWDD ile lateral mitral ya da lateral triküspit anulustan elde edilen MPİ miyokard performansını değerlendirmede basit bir yöntem olarak kullanılabileceği ve klasik yöntemle elde edilen MPİ ye alternatif olabileceği gösterilmiştir (70, 71). 19
27 Bu yöntemde PWDD ile apikal dört boşluk görüntüde lateral mitral ya da lateral triküspit anulusta erken diyastolik (E dalgası), geç diyastolik (A dalgası) ve sistolik (S dalgası) dalgalar elde edilir. A dalga bitişi ile E dalga başlangıcı arasındaki zaman ölçülerek a, S dalga süresi ölçülerek b olarak tanımlanır ve MPİ yine (a-b)/b formülünden hesaplanır. A dalga bitişi ile S dalga başlangıcı arasındaki zaman İKZ, S dalga bitişi ile E dalga başlangıcı arasındaki zaman İGZ olacaktır. Böylece yine MPİ=İKZ+İGZ / EZ olarak hesaplanabilir (Şekil 4). Şekil 4: Doku Doppler ekokardiyografi ile miyokard performans indeksinin ölçümünde kullanılan zaman intervallerinin şematik görünümü İKZ: izovolemik kasılma zamanı, İGZ: izovolemik gevşeme zamanı, EZ: ejeksiyon zamanı, A: geç diastolik hız, E: erken diastolik hız, S: sistolik hız, DZ: E dalga deselerasyon zamanı, a= giriş akımının sonundan başına kadar geçen zaman aralığı, b= EZ= ejeksiyon zamanı. Yaşla MPİ deki değişikliklerin değerlendirildiği bir çalışmada çocuklarda LV MPİ de 3 yaşa kadar azalma olduğu, ardından değerlerin değişiklik göstermediği bildirilmiştir. Yaşla MPİ deki değişikliklerin infantlarda LV özelliklerindeki yapısal ve gelişimsel değişiklikleri yansıtabileceği bildirilmiştir (72). Sağlıklı çocuklarda yaşla RV MPİ değerlerindeki değişikliklerin değerlendirildiği bir başka çalışmada ise yaşa bağlı değişiklik olmadığı bildirilmiştir (73). Sol ventrikül MPİ sağlıklı çocuklarda yenidoğan döneminde en yüksek bulunmuş, sonraki üç yılda progresif olarak azaldığı (0.40 ± 0.09), üç yaşından sonra değişmediği (0.33 ± 0.02) gösterilmiştir. Sağ ventrikül MPİ yaş ortalaması 5.1 ± 5.5 yıl olan sağlıklı çocuklarda ortalama 20
28 0.24 ± 0.04 bulunmuştur. Erişkinlerde yaşlanma ile MPİ de önemli değişiklikler olduğu, MPİ kullanılarak miyokard performansının değerlendirilmesinde yaşa göre düzeltilmiş değerlerin kullanılması gerektiği öne sürülmüştür (74). Önyük değişikliklerinin LV ve RV MPİ değerleri üzerine etkileri ile ilişkili olarak çelişkili veriler mevcuttur. Sağlıklı örnekler ve daha önce miyokard infarktüsü geçirmiş olgularda yapılan bir çalışma sağlıklı örneklerde valsalva manevrası (önyük azalması), pasif alt ekstremite elevasyonu (önyük artışı) ve dilaltı nitrogliserin uygulaması (önyük azalması) ile LV MPİ nin belirgin arttığını göstermiştir. Daha önce miyokard infarktüsü geçirmiş olgularda ise aynı manevralar MPİ de önemli değişime neden olmamıştır (75). Miyokard performans indeksi LV diyastol sonu basıncı ile ilişkilidir. Normal mitral akım örneklerinden yalancı normal/restriktif akım örneklerinin non-invaziv ayrımında MPİ kullanılabilir. Sol kalp kateterizasyonu ve geleneksel Doppler tekniklerinin birlikte kullanıldığı çalışmalarda MPİ nin 0.65 ve üzerindeki değerlerde yalancı normal/restriktif akım için % 82 duyarlılık ve % 96 özgüllüğe (76), 0.47 ve üzerindeki değerlerde konjestif kalp yetersizliği için % 86 duyarlılık ve %82 özgüllüğe sahip olduğu bildirilmiştir (77). Ekokardiyografik inceleme süresini çok uzatmadan kolaylıkla elde edilebilecek bir indeks olan MPİ, birçok klinik durumda prognostik değere sahip gibi gözükmektedir. İndeks kalp hızı değişikliklerinden bağımsızdır. Yaşla indeks değerlerinin değişebilmesi yönünde veriler yaygın klinik kullanım için kısıtlayıcı bir nokta olabilir. Sol ventrikül ve RV önyük, ardyük değişikliklerinin indeks üzerine etkisiyle ilgili çelişkili verilerin olması bir başka kısıtlayıcı noktadır. Kapak hastalıklarında indeksin kullanımı ile ilgili veriler sınırlıdır, kapak hastalıklarında indeks dikkatle kullanılmalıdır. Atriyal fibrilasyon, sık ektopik vuru ve transtorasik ekokardiyografideki görüntü kalitesinin yetersiz olabildiği ileri evre akciğer hastalığı gibi eşlik eden klinik durumların varlığında indeksin kesin değerlerinin elde edilememesi dezavantajlardır. Kalp yetmezliği hastalarının takibinde faydalı bir parametre gibi gözüken MPİ ilaç tedavisine yanıtın değerlendirilmesinde kullanılabilir ancak bu konudaki çalışma sayıları kısıtlıdır. Farklı klinik durumlardaki 21
29 miyokardiyal disfonksiyonu kolay bir şekilde ortaya koyabileceği yönünde birçok veri olan MPİ nin klinik değeri, geniş hasta gruplarında yapılacak çalışmalarla daha da netlik kazanacaktır. IV. QT İntervali, QT Dispersiyon ve QTC Dispersiyonu QT intervali ventrikül depolarizasyonu ile repolarizasyonu için geçen süreyi kapsamaktadır. Standart EKG de QT intervali uzaması aritmiler ile bazı durumlarda ve özellikle uzun QT sendromlarında ani kardiyak ölümlerle birliktedir. Simultane 12 derivasyonlu EKG de tüm derivasyonlarda QRS kompleksinin başlangıcından T dalgasının sonuna kadar ölçülen QT intervali ventrikül kasının en erken depolarizasyonu ile en geç repolarizasyonu arasında geçen süreyi vermektedir (Şekil 5). QT dispersiyonu (QTdisp) 12 standart EKG derivasyonunun her birinde ölçülen maksimum ve minimum QT intervalleri arasındaki fark olarak tanımlanmaktadır. Bu ölçüm 12 derivasyondaki QT intervallerinin standart sapması ile uygunluk göstermektedir. QTdisp aritmojenik riski belirleyen bir ölçüm olup uygun teknik kullanılarak tüm derivasyonlardaki QT intervallerinin değerlendirilmesi ile ortaya konmaktadır. Ekstremite derivasyonları için yerleştirilen elektrotlar kalpten nispeten uzak olduğundan bölgesel olayları yansıtmaktan çok kardiyak elektriksel potansiyellerinin vektör komponentlerini belirlemektedir. Ancak değişik vektör komponentlerindeki uniform olmayan aktivite süresinin gösterilmesi ile repolarizasyondaki homojensizlik yansıtılabilmektedir. Prekordiyal göğüs derivasyonları için yerleştirilen elektrotlar kalbe yakınlığı nedeni ile bölgesel kardiyak aktivite hakkında detaylı bilgi verebilmektedir. Simultane olmayan EKG kayıtları ile yapılan çalışmalarda RR intervallerinde atımdan atıma olan farklılıklar göz önüne alındığında QT değerlerinin Bazett s formülü ile hıza göre düzeltilerek QTc dispersiyonu hesaplanmıştır. Bazett s formülü: hıza göre düzeltilmiş QT (QTc) (sn) = ölçülen QT (sn) / RR (sn) 22
30 QT dispersiyonu standart 12 derivasyonlu EKG de en uzun ve en kısa QT mesafeleri arasındaki fark olarak tanımlanmıştır. Artmış QT dispersiyonunun artmış ventrikül repolarizasyonu heterojenitesini gösterdiği bilinmektedir. Day ve ark. (78) uzun QT sendromu olan hastalarda artmış QT dispersiyonunun ventriküler taşikardi riskini gösterebileceğini saptamışlardır. Sonraki birçok çalışmada da QT dispersiyonu ile ani ölüm ve aritmi insidansı arasında ilişki olduğu gösterilmiştir (79). Ventriküler aritmi riskini kolay ve invazif olmayan bir yöntemle göstermesi QT dispersiyonunun en büyük avantajıdır. Orijinal T dalgasına (TH) uygulanan treşold metodu Diferansiyel dalgasına uygulanan metodu T (DTH) treşold Maksimum T dalga T dalgasının inen kolunun en dik noktasına teğet (SI) çizilerek uygulanan teğet metodu T dalga eğiminin maksimum ve tepe noktasından T dalga tepe noktası ve T dalga maksimum eğim noktasından geçen teğet çizgi çizilerek uygulanan teğet metodu Şekil 5: Başlıca otomatik QT ölçüm teknikleri. 23
31 GEREÇ VE YÖNTEM Çalışmaya Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi (UÜTF) Çocuk Gastroenteroloji ve Hepatoloji Bilim Dalında takip edilmekte olan kronik karaciğer hastalığı tanısı almış hastalardan ulaşılabilen 33 hasta (grup 1) dahil edildi. Ayrıca UÜTF Çocuk Kardiyoloji bölümüne üfürüm nedeni ile başvuran, masum üfürüm tanısı alan ve başka bir sağlık problemi olmayan, 28 sağlıklı çocuk (grup 2) çalışmaya kontrol grubu olarak dahil edildi. Hastaların dosya bilgileri incelenerek tanıları, varsa biyopsi sonuçlarına ulaşıldı. Grup 1 i oluşturan hastalar Child Pugh sınıflamasına göre sınıflandırıldı. Grup 1 ve grup 2 deki katılımcıların tümünün kiloları ölçüldü, nabız, solunum sayısı, sistolik ve diastolik tansiyon ölçümleri yapıldı. Ortalama kan basıncı değeri diyastolik kan basıncı+(sistolik kan basıncı-diyastolik kan basıncı)/3 formülü ile hesaplandı. Çalışma UÜTF Etik Kurulu tarafından onaylandı ( tarih ve /16 nolu karar). I. Elektrokardiyografik İnceleme Grup 1 ve grup 2 deki katılımcıları tümünün 12 derivasyonlu elektrokardiyografilerileri çekildi. Elektrokardiyografik inceleme ritm, QRS aksı, kalp hızı, PR mesafesi, ventrikül hipertrofisi varlığı, atrial dilatasyon varlığı, ST-T değişikliği, QT aralığı ve olası ileti bozuklukları ve aritmiler yönünden incelendi. Ritm, sinüs veya non-sinüs; QRS aksı sağ, sol veya superiyor aksı şeklinde değerlendirildi. PR süresi tüm derivasyonlarda P dalgasının başlangıcından, QRS dalgasının başlangıcına kadar birbirini izleyen 5 atımda ayrı ayrı milisaniye (ms) cisinden hesaplandı ve aritmetik ortalaması alındı. 24
32 QT aralığı için QRS kopleksinin başlangıcından T dalgasının izoelektrik çizgiyi kestiği noktaya kadar olan aralık ölçüm için kullanıldı. U dalgasının belirgin olduğu durumlarda, T dalgası ile U dalgasının kesiştiği noktadan geçen ve T dalgasına tanjansiyel seyreden eğrinin izoelektrik çizgisiyle kesiştiği nokta QT aralığının sonu olarak kabul edildi. Her bir derivasyonda RR aralığı ve bunu izleyen QT aralığı ardı sıra gelen 5 atımda ölçüldü ve bu işlem 12 derivasyon için tekrarlandı. En uzun QT süresi ile en kısa QT süresi arasındaki fark QTd olarak belirlendi. Ölçülen 5 RR ve 5 QT aralıklarının her bir derivasyon için aritmetiksel ortalamaları alınarak Bazett s formülüne göre hıza göre düzeltilmiş QT aralığı QTc olarak bulundu. Her bir derivasyonda hesaplanan ortalama QTc aralıklarının aritmetik ortalamaları kaydedildi. QRS, T ve U dalga ilişkilerinin iyi belirlenmediği EKG örnekleri ortalama dışında bırakıldı. 12 derivasyonda bulunan maksimum QTc aralığı ile minimum QTc aralığı arasındaki fark QTc dispersiyonu (QTcdisp) olarak değerlendirildi. II. Ekokardiyografik İnceleme Ekokardiyografik inceleme, aynı araştırmacı tarafından, Hewlett Packard Sonos 5500 cihazı kullanılarak yapıldı. Tüm ekokardiyografik değerlendirmeler yapılırken, American Society of Ecgocardiography kılavuz bilgileri göz önüne alındı. Değerlendirmeler yapılırken üç ardışık kardiyak döngüdeki değerlerin ortalaması alındı. Sol ventrikül sistolik fonksiyonları parasternal uzun eksen pozisyonundan M-mode ekokardiyografi ile Teicholz metodu kullanılarak değerlendirildi. Duvar kalınlıkları, sol ventrikül çapları, ejeksiyon (EF) ve kısalma fraksiyonları (KF), sol ventrikül kitlesi (LVM), kalp debisi (CO), atım hacmi (SV), kardiyak indeks (Cİ) ve atım indeksi (Sİ) sol ventrikül için hesaplandı. Sol ventrikül diyastolik fonksiyonları ise parasternal dört boşluk pozisyonunda, 2 boyutlu ekokardiyografi kılavuzluğunda, PWD kullanılarak mitral kapak üzerinden belirlendi. Ultrasound ışını ile kan akımı arasındaki 25
Daha göster
Benzer belgeler
Dolaşım Sistemi Dicle Aras
Dolaşım Sistemi Dicle Aras Kalbin temel anatomisi, dolaşım sistemleri, kalbin uyarlaması, kardiyak döngü, debi, kalp atım hacmi ve hızı 3.9.2015 1 Kalbin Temel Anatomisi Kalp sağ ve sol olmak üzere ikiye
Detaylı
Şizofrenide QT ve P Dispersiyonu
Şizofrenide QT ve P Dispersiyonu Sema Baykara*, Mücahit Yılmaz**, Murat Baykara*** *Elazığ Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi AMATEM Kliniği **Elazığ Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği
Detaylı
Kan Akımı. 5000 ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ
MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN İSKEMİK YANITI DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII Dr. Nevzat KAHVECİ Kan basıncı 60 mmhg nın altına düştüğünde uyarılırlar. En fazla kan basıncı 1520 mmhg ya düştüğünde uyarılır.
Detaylı
TEMEL EKG. Prof.Dr.Hakan KültK. Kardiyoloji Anabilim Dalı
TEMEL EKG Prof.Dr.Hakan KültK ltürsay Ege Üniversitesi, Tıp T p Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı EKG Elektro Kardiyo Gram: Kalp atımları sırasında oluşan elektriksel değişikliklerin vücut yüzeyine konan
Detaylı
Mitral yetersizliğinin değerlendirilmesi The evaluation of mitral regurgitation
518 Türk Kardiyol Dern Arş - Arch Turk Soc Cardiol 2011;39(6):518-522 doi: 10.5543/tkda.2011.01762 Nasıl yapalım? / Suggestions on how to do (Ekokardiyografi / Echocardiography) Mitral yetersizliğinin
Detaylı
Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi
Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde
Detaylı
Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği
Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A
Detaylı
Dolaşımın Sinirsel Düzenlenmesi ve Arteryel Basıncın Hızlı Kontrolü. Prof.Dr.Mitat KOZ
Dolaşımın Sinirsel Düzenlenmesi ve Arteryel Basıncın Hızlı Kontrolü Prof.Dr.Mitat KOZ DOLAŞIMIN SİNİRSEL KONTROLÜ Doku kan akımının her dokuda ayrı ayrı ayarlanmasında lokal doku kan akımı kontrol mekanizmaları
Detaylı
ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS NOTU FORMU
ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS NOTU FORMU DERSİN ADI: Normal EKG DERSİ VEREN ÖĞRETİM ÜYESİ: Prof. Dr. Mustafa Kılıçkap, Prof. Dr. Deniz Kumbasar DÖNEM: IV DERSİN VERİLDİĞİ
Detaylı
Normal EKG. Dr. Müge Devrim-Üçok
Normal EKG Dr. Müge Devrim-Üçok Elektrokardiyogram Kalpte depolarizasyon dalgasının ilerlemesi ekstrasellüler sıvıda elektriksel akımlar oluşturur. Bu elektriksel potansiyel değişimlerinin vücut yüzeyine
Detaylı
Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT)
Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT) Dr. Sabri Demircan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji ABD September 20, 2014 Kardiyoloji Semineri 2009 1 Kalp Yetersizliğinin Ciddiyeti Ölüm Nedenleri
Detaylı
Antiaritmik ilaçlar. Prof. Dr. Öner Süzer Antiaritmik ilaç preparatları
Antiaritmik ilaçlar Prof. Dr. Öner Süzer www.onersuzer.com 1 Antiaritmik ilaç preparatları 2 2 1 3 3 Aritmiler ve temel bilgiler I Aritmi (disritmi), normal sinüs ritminden herhangi bir sapma ve kalp atımlarındaki
Detaylı
KARDİYAK REHABİLİTASYON ÖĞR. GÖR. CİHAN CİCİK
KARDİYAK REHABİLİTASYON ÖĞR. GÖR. CİHAN CİCİK 1) Holter monitörizasyon - Hastaların kalp ritimlerinin 24 saat boyunca gözlemlenmesidir. - Kardiyak aritmik olayların ve semptomların görüntülenmesiyle esas
Detaylı
RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ
RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ 20.05.2010 Giriş I Renovasküler hipertansiyon (RVH), renal arter(ler) darlığının neden
Detaylı
Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi
Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite
Detaylı
Dolaşım Sistemi Fizyolojisi - 2. Prof. Dr. Taner Dağcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Ab. D.
Dolaşım Sistemi Fizyolojisi - 2 Prof. Dr. Taner Dağcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Ab. D. Kalbin Çalışması ve İşlevleri Kalbin Anatomisi Kalbin Anatomisi Kalp Kapakları (Sağ) (Sol) Kalbin
Detaylı
Tanısı Zor Ölümcül Ritimler PLAN. Ölümcül ritimler. Disorganize Ritimler. Organize Ritimler 1) PSEUDO PEA
Tanısı Zor Ölümcül Ritimler PLAN 1) PSEUDO PEA Dr. Ayhan SARITAŞ Düzce Üniversitesi Acil Tıp AD 2) GENİŞ QRS TAŞİKARDİLERDE VT-SVT AYRIMI=YENİ ALGORİTMA 3) VAKA SUNUMLARI Asistoli Ölümcül ritimler Nabızsız
Detaylı
Bu Ünitede; Şokun Tanımı Fizyopatoloji Şokta sınıflandırma Klinik Özellikler Tedavi anlatılacaktır
Doç. Dr. Onur POLAT Bu Ünitede; Şokun Tanımı Fizyopatoloji Şokta sınıflandırma Klinik Özellikler Tedavi anlatılacaktır Öğrenim Hedefleri; Şokun genel tanımını Şoktaki genel fizyopatoloji ve kompanzasyon
Detaylı
Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı
Portal Hipertansiyon Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı 2006-2007 GİS Dalak Portal Ven Karaciğer Hepatik Ven Hepatik Arter Portal Hipertansiyonun Tanımı Portal hipertansiyon:
Detaylı
AORT KAPAK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D.
AORT KAPAK HASTALIKLARI Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D. AORT STENOZU Valvular Subvalvular Supravalvular VALVULAR STENOZ Romatizmal AS Akut romatizmal
Detaylı
Temel EKG. Prof. Dr. M. Remzi Önder
Temel EKG Prof. Dr. M. Remzi Önder VII.Ege Dahili TK, 4 Nisan 2008 EKG (Elektrokardigram) kalbin sadece elektriksel işlevlerini gösterir. Kasılma gücü hakkında bilgi vermez. Kalp yetersizliği tanısında
Detaylı
EKG Değerlendirme 1. Doç. Dr. Selahattin KIYAN EKG Kursu Erzurum
EKG Değerlendirme 1 Doç. Dr. Selahattin KIYAN EKG Kursu Erzurum Tarihte EKG Wilhelm Einthoven 1903 ilk elektriksel akt. Kaydı 1908 de sistemi tamamlıyor. İlk MI tanımı 1909.. 1930larda standart derivasyon
Detaylı
Koroner Mikrosirkülasyonun Fonksiyonel Açıdan Değerlendirilmesinde Kullanılan İnvazif Yöntemler. Dr. Murat Sezer İstanbul Tıp Fakültesi
Koroner Mikrosirkülasyonun Fonksiyonel Açıdan Değerlendirilmesinde Kullanılan İnvazif Yöntemler Dr. Murat Sezer İstanbul Tıp Fakültesi Miyokard infarktüsü sonrası koroner mikrosirkülasyonun önemi Erken
Detaylı
PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ
PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ Sami Uzun 1, Serhat Karadag 1, Meltem Gursu 1, Metin Yegen 2, İdris Kurtulus 3, Zeki Aydin 4, Ahmet
Detaylı
EKG CİHAZ KULLANIMI ve EKG nin YORUMLANMASI
EKG CİHAZ KULLANIMI ve EKG nin YORUMLANMASI T.C B.E.Ü. SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ HEMŞİRELİK HİZMETLERİ MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM HEMŞİRELİĞİ Hem.BURCU ER EKG Kalbin çalışması sırasında oluşan
Detaylı
KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU?
KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU? TABİ Kİ HAYIR, HER HASTAYA VERMELİYİZ DR. SABRİ DEMİ RCAN Beta Blokerler Adrenerjik reseptörler katekolaminler tarafından stimüle edilen G-protein
Detaylı
Koroner Anjiyografi Darlık Derecesinin Değerlendirilmesi
Koroner Anjiyografi Darlık Derecesinin Değerlendirilmesi Prof. Dr. Bülent Mutlu Marmara Üniversitesi, Kardiyoloji AbD İstanbul İstanbul Girişimsel Kardiyoloji Kursu, 2011 Koroner Değerlendirme Anatomik
Detaylı
TANIM ANİ KARDİYAK ÖLÜM ANİ KARDİYAK ÖLÜM (AKÖ) NEDİR? ŞU ANKİ RESÜTASYONDAKİ TANI ALMIŞ KARDİYAK HASTALIĞI OLAN VEYA OLMAYAN KİŞİLERDE KISA
ANİ KARDİYAK ÖLÜM DR.FERDA CELEBCİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ACİL TIP A.D. 01/09/2009 ANİ KARDİYAK ÖLÜM (AKÖ) NEDİR? TANIM TANI ALMIŞ KARDİYAK HASTALIĞI OLAN VEYA OLMAYAN KİŞİLERDE KISA SÜREDE GELİŞEN (GENELLİKLE
Detaylı
Hemodinamik Monitorizasyon
Hemodinamik Monitorizasyon Prof. Dr. Muhammet GÜVEN Erciyes Ünivresitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD Yoğun Bakım Bilim Dalı Amaç Fizyolojik parametrelerin izlenmesi Tedavilere kılavuzluk Organ disfonksiyonunun
Detaylı
SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER
SPOR HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER DOÇ.DR.ERDEM KAŞIKCIOĞLU 1 35 yaşın altındaki sporcularda ani ölüm nedenleri 2% 1% 2% 4% 2% 2% 35% 3% 3% 3% 4% 5% 24% 10% Hipertrofik
Detaylı
Takiplerde hastalarda hangi özelliklere dikkat edilmesi gerektiğini
Dönem IV Kardiyoloji Stajı Konu: Atrial fibrilasyonlu hastaya yaklaşım Amaç: Bu dersin sonunda dönem IV öğrencileri atrial fibrilasyonu tanımlayabilecek, hastaya yaklaşımdaki temel prensipleri belirtebileceklerdir.
Detaylı
BİRİNCİ BASAMAK İÇİN TEMEL EKG OKUMA BECERİSİ
BİRİNCİ BASAMAK İÇİN TEMEL EKG OKUMA BECERİSİ Doç. Dr. Turan SET E-mail : turanset@yahoo.com Hiçbir şey basit anlatılamayacak kadar karmaşık değildir Albert Einstein AMAÇ Birinci basamakta EKG değerlendirmede
Detaylı
Tarihçe. Akut Pulmoner Ödem Patofizyoloji ve Tanısal Yaklaşım
Tarihçe Akut Pulmoner Ödem Patofizyoloji ve Tanısal Yaklaşım Dr. Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Eski Mısırlılar ve Bizanslılar tarafından tanımlanmış William Harvey dolaşım ile bilgiler William Withering ilk
Detaylı
Pulmoner hipertansiyon hastalarının takibinde fraksiyone ekshale nitrik oksitin yeri
Pulmoner hipertansiyon hastalarının takibinde fraksiyone ekshale nitrik oksitin yeri Nilay Orak Akbay*, Züleyha Bingöl*, Nuran Gökbulut*, Esen Kıyan*, Ekrem Bilal Karaayvaz**, Mehmet Kocaağa**, Ahmet Kaya
Detaylı
PULMONER EMBOLİ TANISINDA
PULMONER EMBOLİ TANISINDA KARDİYAK BELİRTE AKDENİZ ÜNİVERSİTES TESİ TIP FAKÜLTES LTESİ ACİL L TIP ANABİLİM M DALI Dr. İlker GÜNDG NDÜZ 12-01 01-2010 ÖZET PE tanısı koymak veya onaylamak; Kısa vadeli prognoz
Detaylı
KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI
KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI KARDİYOJENİK ŞOK-TANIM Ø Kardiyojenik şok (KŞ), kardiyak yetersizliğe bağlı uç-organ hipoperfüzyonudur. Ø KŞ taki hemodinamik
Detaylı
ATRİYAL FİBRİLASYON Atriyal fibrilasyon En sık görülen aritmi Epidemiyoloji Aritmiye bağlı hastaneye yatanların 1/3 ü AF li. ABD de tahmini 2.3 milyon, Avrupa da 4.5 milyon insan AF ye sahip. Sıklığı
Detaylı
SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ GÜLHANE SAĞLIK MESLEK YÜKSEKOKULU ANKARA
SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ GÜLHANE SAĞLIK MESLEK YÜKSEKOKULU ANKARA İLERİ YAŞAM DESTEĞİ I KALP HIZININ DEĞERLENDİRİLMESİ İYD I DERS NOTU 02 2016 i İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... i 1. KALP HIZININ HESAPLANMASI...
Detaylı
Egzersiz sırasında kasların enerji üretimi için daha fazla oksijene ihtiyaç duymaktadır
Egzersiz sırasında kasların enerji üretimi için daha fazla oksijene ihtiyaç duymaktadır Egzersiz sırasında kaslara daha çok oksijen sağlanması ve oksijen kullanımı sonucu oluşan atık maddelerin kaslardan
Detaylı
Eskimeyen Yeniler: Nabız Hızı ve Nabız Basıncı
Kan Basıncında Yeni Kavramlar Eskimeyen Yeniler: Nabız Hızı ve Nabız Basıncı Prof. Dr. Enver Atalar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Nabız Basıncı Nabız Basıncı: Sistolik
Detaylı
Dinlenme durumunun değerlendirilmesi. Nabız ve Kan Basıncı. M. Kamil ÖZER
Dinlenme durumunun değerlendirilmesi Nabız ve Kan Basıncı Dinlenme Durumunun Değerlendirilmesi Kalp solunum sistemi fonksiyonunun dinlenme durumundaki değerlendirilmesi işlevi sırtüstü yatarken, otururken
Detaylı
Doppler Ölçümleri. Dr. Gökhan YILDIRIM
Doppler Ölçümleri Dr. Gökhan YILDIRIM Sık Kullanılan Doppler Çeşitleri Renkli akım Doppleri Bir bölgenin akım haritasını gösterir Akımın yönünü gösterir Türbulansı gösterir Power/enerji Doppler Cılız akımları
Detaylı
Dinlenme Durumunun Değerlendirilmesi. Dinlenme durumunun değerlendirilmesi. Nabız ve Kan Basıncı. Nabız. Nabız
Dinlenme Durumunun Değerlendirilmesi Dinlenme durumunun değerlendirilmesi ve Kan Basıncı Kalp solunum sistemi fonksiyonunun dinlenme durumundaki değerlendirilmesi işlevi sırtüstü yatarken, otururken ve
Detaylı
Nasıl yapalım? / Suggestions on how to do
Türk Kardiyol Dern rş - rch Turk Soc Cardiol 2015;43(1):109-116 doi: 10.5543/tkda.2015.91657 109 Nasıl yapalım? / Suggestions on how to do (Ekokardiyografi / Echocardiography) Pulmoner hipertansiyon ekokardiyografik
Detaylı
Gebelikte yeni gelişen Proteinüri ve Böbrek fonksiyon bozukluğu
Gebelikte yeni gelişen Proteinüri ve Böbrek fonksiyon bozukluğu Dr.Meltem Pekpak İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi 34.Ulusal Nefroloji, Hipertansiyon, Diyaliz ve Transplantasyon 18-22 Ekim,Antalya
Detaylı
* Kemoreseptör *** KEMORESEPTÖR REFLEKS
KEMORESEPTÖR REFLEKS DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VI Dr. Nevzat KAHVECİ Kemoreseptörler, kimyasal duyarlılığı olan hücrelerdir. Kan basıncı 80 mmhg nin altına düştüğünde uyarılırlar. 1- Oksijen yokluğu
Detaylı
Obez Çocuklarda Kan Basıncı Değişkenliği ve Subklinik Organ Hasarı Arasındaki İlişki
Obez Çocuklarda Kan Basıncı Değişkenliği ve Subklinik Organ Hasarı Arasındaki İlişki Ayşe Ağbaş 1, Emine Sönmez 1, Nur Canpolat 1, Özlem Balcı Ekmekçi 2, Lale Sever 1, Salim Çalışkan 1 1. İstanbul Üniversitesi,
Detaylı
HİPERTANSİYON & EGZERSİZ
HİPERTANSİYON & EGZERSİZ HTN %27.8 (ABD DE) 140/90 mmhg PREHİPERTANSİYON SBP:120-139 mmhg DBP:80-89 mmhg Kan basıncı sınıflaması Sistolik kan basıncı(mmhg) Diyastolik kan basıncı (mmhg) İdeal
Detaylı
Temel EKG. Mehmet OKUMUŞ Acil Tıp Uzmanı AEAH Acil Tıp Kliniği ELEKTROKARDİYOGRAFİ
Temel EKG Mehmet OKUMUŞ Acil Tıp Uzmanı AEAH Acil Tıp Kliniği ELEKTROKARDİYOGRAFİ SUNUM PLANI EGK Tarihçesi Kalp Kası Fizyolojisi EKG Derivasyonları Elektriksel iletim EKG Temel yorumlanması William Gilbert
Detaylı
DOÇ. DR. SADIK GİRİŞGİN NEÜ MERAM TIP FAKÜLTESİ ACİL TIP KLİNİĞİ TAKSİM (GOP) EA HASTANESİ ACİL TIP KLİNİĞİ
DOÇ. DR. SADIK GİRİŞGİN NEÜ MERAM TIP FAKÜLTESİ ACİL TIP KLİNİĞİ TAKSİM (GOP) EA HASTANESİ ACİL TIP KLİNİĞİ Sistemik perfüzyon bozukluğu ile birlikte hücresel hipoksi ve sonunda organlardaki fonksiyon
Detaylı
T.C BEÜ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ HEMŞİRELİK HİZMETLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 2017 YILI I. DÖNEM HİZMET İÇİ EĞİTİM PROGRAMI
T.C BEÜ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ HEMŞİRELİK HİZMETLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 2017 YILI I. DÖNEM HİZMET İÇİ EĞİTİM PROGRAMI EKG VE YORUMLANMASI Hemşire Burcu ER EKG Kalbin çalışması sırasında oluşan elektriksel
Detaylı
Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı. Çocuk Nefroloji BD Olgu Sunumu 24 Ekim 2017 Salı
Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Nefroloji BD Olgu Sunumu 24 Ekim 2017 Salı Uzman Dr. Mehtap Ezel Çelakıl DR.MEHTAP EZEL ÇELAKIL 4YAŞ ERKEK HASTA Şikayeti:
Detaylı
27/04/16. Sunu Planı YANIKLI NON-SEPTİK HASTADA VOLÜM REPLASMANI. Patofizyoloji. Patofizyoloji. Yanık tipleri Patofizyoloji Volüm Replasmanı
Sunu Planı YANIKLI NON-SEPTİK HASTADA VOLÜM REPLASMANI Selim TURHANOĞLU Mustafa Kemal Üniversitesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Yanık tipleri Volüm Replasmanı Hesaplanması Uygulanması Takibi
Detaylı
Ritim Bozuklukları. EKG Ritim Bozuklukları. DİSRİTMİ; kalbin normal elektriksel ritminden olan sapmalara denir
Bozuklukları DİSRİTMİ; kalbin normal elektriksel ritminden olan sapmalara denir ARİTMİ; kalbin elektriksel aktivitesinin olmamasıdır Disritmi nedenleri; Miyokardiyal hasar, OSS bozukluğu, KMP ler, hipoksi,
Detaylı
Kardiyak Problemler ve Karaciğer Nakli
Kardiyak Problemler ve Karaciğer Nakli Dr. Hüseyin İlksen TOPRAK Karaciğer Nakli Enstitüsü Problem Karaciğer nakli Kardiyak Problemler Hasta Sayısı Giderek Artıyor KC Problemi KPB New York Eyaletinde 1998
Detaylı
SEPSİSTE YENİ TANIMLAMALAR NE DEĞİŞTİ? Doç. Dr. Murat Hakan Terekeci
SEPSİSTE YENİ TANIMLAMALAR NE DEĞİŞTİ? Doç. Dr. Murat Hakan Terekeci Sepsis enfeksiyona bağlı oluşan günümüzde sık karşılaşılan ve ciddi mortalitesi olan bir durum. -Yaşlı nüfus sayısında artma -İmmünbaskılı
Detaylı
METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS
METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları
Detaylı
PULMONER EMBOLİDE GÜNCEL TANISAL STRATEJİLER
PULMONER EMBOLİDE GÜNCEL TANISAL STRATEJİLER Dr. Oktay Eray Akdeniz Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Acil Tıp T p Anabilim Dalı PULMONER EMBOLİDE GÜNCEL G TANISAL STRATEJİLER İçerik Tanısal unsurlar Belirti
Detaylı
Bradikardili Hastaya Yaklaşım. Doç. Dr. Mustafa KARACA ĠKÇÜ KARDĠYOLOJĠ KLĠNĠĞĠ
Bradikardili Hastaya Yaklaşım Doç. Dr. Mustafa KARACA ĠKÇÜ KARDĠYOLOJĠ KLĠNĠĞĠ İleti Sistemi 2 SENKOP Sempatik ve Parasempatik uyarım 5 R P T Q S 6 Kalp debisi = KALP HIZI x Atım hacmi Çok düşük hızlarda
Detaylı
Hasar Kontrol Cerrahisi yılında Rotonda ve Schwab hasar kontrol kavramını 3 aşamalı bir yaklaşım olarak tanımlamışlardır.
Doç. Dr. Onur POLAT Hasar Kontrol Cerrahisi 1992 yılında Rotonda ve Schwab hasar kontrol kavramını 3 aşamalı bir yaklaşım olarak tanımlamışlardır. Hasar Kontrol Cerrahisi İlk aşama; Kanama ve kirlenmenin
Detaylı
RENAL TRANSPLANT ALICILARINDA SODYUM ATILIMI, BÖBREK HASARI VE EKOKARDİYOGRAFİK PARAMETRELERİN İLİŞKİSİ
RENAL TRANSPLANT ALICILARINDA SODYUM ATILIMI, BÖBREK HASARI VE EKOKARDİYOGRAFİK PARAMETRELERİN İLİŞKİSİ Emre Tutal 1, Bahar Gürlek Demirci 1, Siren Sezer 1, Saliha Uyanık 2, Özlem Özdemir 3, Turan Çolak
Detaylı
Ventriküler takikardi EKG si. Dr.Ahmet Akyol Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji ABD 3.Atriyal Fibrillasyon Zirvesi, Antalya 2014
Ventriküler takikardi EKG si Dr.Ahmet Akyol Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji ABD 3.Atriyal Fibrillasyon Zirvesi, Antalya 2014 Özet Tanım Ayırıcı tanı EKG kriterleri Spesifik VT türleri Geniş
Detaylı
MASUM ÜFÜRÜM-PATOLOJİK ÜFÜRÜM AYRIMINDA İPUÇLARI
MASUM ÜFÜRÜM-PATOLOJİK ÜFÜRÜM AYRIMINDA İPUÇLARI DOÇ.DR.CEMŞİT KARAKURT İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PEDİYATRİK KARDİYOLOJİ BİLİM DALI Üfürüm: Kalp ve damarsal yapılardaki yapısal veya hemodinamik
Detaylı
Çalışmaya katılan hasta sayısı: 7601 (7599 hastanın datası toplandı)
Sevgili Arkadaşlarım, CANTAB için en önemli çalışmamız CHARM Çalışmasıdır.. Eğitimlerde söylediğim gibi adınız-soyadınız gibi çalışmayı bilmeniz ve doğru yorumlayarak kullanmanız son derece önemlidir.
Detaylı
Sirozlu çocuklarda kalp fonksiyonlarının doku Doppler görüntüleme ile değerlendirilmesi
ÖZGÜN ARAŞTIRMA Sirozlu çocuklarda kalp fonksiyonlarının doku Doppler görüntüleme ile değerlendirilmesi Evaluation of cardiac functions in cirrhotic children using tissue Doppler imaging Elif ÇELİK 1,
Detaylı
SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ GÜLHANE SAĞLIK MESLEK YÜKSEKOKULU ANKARA
SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ GÜLHANE SAĞLIK MESLEK YÜKSEKOKULU ANKARA İLERİ YAŞAM DESTEĞİ I ERKEN VURULAR İYD I DERS NOTU 03 2016 i İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... i ERKEN (PREMATÜRE) VURULAR... 1 1.1 Atriyal
Detaylı
Ameliyat Riskinin Değerlendirilmesinde Akciğer Kapasitesi Akif Turna
Ameliyat Riskinin Değerlendirilmesinde Akciğer Kapasitesi Akif Turna Ameliyatın Riski Ameliyatın Riski Major akciğer ameliyatı yapılacak hastalarda risk birden fazla faktöre bağlıdır. Ameliyatın Riski
Detaylı
Nabızsız Arrest. TYD Algoritması: Yardım çağır KPR başla O2 ver Monitöre veya defibrilatöre bağla. Ritim kontrolü
İKYD Kardiyak Arrest Algoritmi Tüm nabızsız kardiyak arrest vakalarında ritim (Şoklanabilir ve Şoklanamaz): Ventriküler fibrilasyon/nabızsız Ventriküler Taşikardi (Şoklanabilir) Nabızsız Elektriksel Aktivite
Detaylı
Dr Çağlar Çuhadaroğlu
KARDİYAK İŞLEVLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Tanıya katkı Solunumsal olayların yansımaları Tüm arousalların yansımaları Dr Çağlar Çuhadaroğlu Etyopataojenezin anlaşılması Tanıya Primer uyku sorunları Apne, hipopne
Detaylı
AF ve kalp yetmezliğinde ablasyon mu, konvansiyonel tedavi mi? Prof. Dr. Fethi KILIÇASLAN Medipol Üniversitesi
AF ve kalp yetmezliğinde ablasyon mu, konvansiyonel tedavi mi? Prof. Dr. Fethi KILIÇASLAN Medipol Üniversitesi Pulmoner ven izolasyonu Pulmoner ven izolasyonu AF ablasyonunun temel taşıdır. Hedef PV ile
Detaylı
DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ
DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ Kan, kalp, dolaşım ve solunum sistemine ait normal yapı ve fonksiyonların öğrenilmesi 1. Kanın bileşenlerini, fiziksel ve fonksiyonel özelliklerini sayar, plazmanın
Detaylı
EGZERSİZİN DAMAR FONKSİYONLARINA ETKİSİ
EGZERSİZİN DAMAR FONKSİYONLARINA ETKİSİ İçerik Dolaşım sisteminin kısa anatomi ve fizyolojisi Egzersizde periferal dolaşımın düzenlenmesi-etkili mekanizmalar Damar endotelinin ve Nitrik Oksitin (NO) periferal
Detaylı
Bradiaritmiler. Sinüs Bradikardisi. Birinci Derece AV blok. Birinci Derece AV blok. Bradisritmiler
Bradiaritmiler Bradisritmiler Dr. Ali Vefa SAYRAÇ Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı 20/10/2009 Sinüs bradikardisi Birinci derece AV blok (20msn den uzun PR) İkinci derece AV blok
Detaylı
ŞOK Yetersiz oksijen sağlanması, oksijen ihtiyacının çok artmasına rağmen ihtiyacın karşılanamaması veya oksijenin kullanılamaması durumudur
ŞOK kaynaklar 1- Cecil Texbook of Medicine, 2011 2- Harrison s Principles of Internal Medicine,2005. 3- Klinik Bilimlere Giriş -2, şok fizyopatolojisi ve kliniği,2000 4- https://www.uptodate.com/contents/definitionclassification-etiology-and-pathophysiology-of-shock-inadults#h104104293
Detaylı
Acil serviste pacemaker kullanımı. Uzm.Dr.Şükrü YORULMAZ S.B.Ü ANKARA EAH ACİL TIP KLİNİĞİ
Acil serviste pacemaker kullanımı Uzm.Dr.Şükrü YORULMAZ S.B.Ü ANKARA EAH ACİL TIP KLİNİĞİ Tarihçe 1950 li yıllarda bradikardi ve asistoli hastalarında transcutanöz pace etkinliği gösterilmiş 1960 lı yıllarda
Detaylı
Hepatorenal Sendrom. Asitin Tedavisi. Siroz-Asit-HRS ilişkisi. Hepatorenal Sendromun Özellikler
Asitin Tedavisi Portal hipertansiyon Asit yok Hepatorenal Sendrom Dr.Ömer Şentürk Asit Komplike olmayan Refrakter Asit Hepatorenal Sendrom 1.Kc Tx 2.Vazokonstrüktör +albümin 3.TİPS? 4.ECAD Hepatorenal
Detaylı
KVC YOĞUN BAKIMDA HİPOTANSİF VE KANAMALI HASTAYA YAKLAŞIM HEM. ASLI AKBULUT KVC YOĞUN BAKIM
KVC YOĞUN BAKIMDA HİPOTANSİF VE KANAMALI HASTAYA YAKLAŞIM HEM. ASLI AKBULUT KVC YOĞUN BAKIM YOĞUN BAKIMA HASTANIN KABULÜ Açık kalp ameliyatı yapılan hastaların ameliyathaneden yoğun bakıma transferi entübe
Detaylı
HEMODİYALİZ HASTALARINDA VOLÜM DURUMUNUN VÜCUT KOMPOZİSYON MONİTÖRÜ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİĞER YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI
HEMODİYALİZ HASTALARINDA VOLÜM DURUMUNUN VÜCUT KOMPOZİSYON MONİTÖRÜ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİĞER YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI SERKAN YILDIZ¹, REMZİ DÜNDAR², ÖMÜR KURU², FERCEM ERBAY², FATİH KILIÇ²,
Detaylı
GÖĞÜS AĞRISI ŞİKAYETİ İLE BAŞVURAN ÇOCUKLARIN KLİNİK İZLEMİ
GÖĞÜS AĞRISI ŞİKAYETİ İLE BAŞVURAN ÇOCUKLARIN KLİNİK İZLEMİ Erhan Çalışıcı, Birgül Varan, Mahmut Gökdemir, Nimet Cındık, Özge Orbay Başkent Üniversitesi Çocuk Sağ.Has.ABD Göğüs ağrısı, çocukluk ve adölesan
Detaylı
hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması
hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması Tuncay Güçlü S.B. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Bölümü 16-18 Ekim 2014, Malatya GİRİŞ Kronik
Detaylı
KAN VE SIVI RESÜSİTASYO N -1 AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ACİL TIP ANABİLİM DALI Dr.İlker GÜNDÜZ
KAN VE SIVI RESÜSİTASYO N -1 AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ACİL TIP ANABİLİM DALI Dr.İlker GÜNDÜZ 03-11-2009 Doku hipoperfüzyonu ve organ hasarı oluşturan, intravasküler volüm kaybının ilk tedavisi
Detaylı
EKG Ritim Bozuklukları
EKG Ritim Bozuklukları 1 Ritim Bozuklukları DİSRİTMİ; kalbin normal elektriksel ritminden olan sapmalara denir ARİTMİ; kalbin elektriksel aktivitesinin olmamasıdır Disritmi nedenleri; Miyokardiyal hasar,
Detaylı
BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM
Türkiye Acil Tıp Derneği Asistan Oryantasyon Eğitimi BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM SB İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi İzmir, 24-27 Mart 2011 Sunumu Hazırlayan Yrd. Doç. Dr Ayhan ÖZHASENEKLER
Detaylı
Dr.Ayşenur DOSTBİL Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi
Dr.Ayşenur DOSTBİL Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Karaciğer hastalığı bulunan ve cerrahi planlanan hastalar hem cerrahi, hem de anestezi ile ilişkili komplikasyonlar açısından yüksek riske sahiplerdir.
Detaylı
UYKU. Üzerinde beni uyutan minder Yavaş yavaş girer ılık bir suya. Hind'e doğru yelken açar gemiler, Bir uyku âleminden doğar dünya...
UYKU Üzerinde beni uyutan minder Yavaş yavaş girer ılık bir suya. Hind'e doğru yelken açar gemiler, Bir uyku âleminden doğar dünya... Sırça tastan sihirli su içilir, Keskin Sırat koç üstünde geçilir, Açılmayan
Detaylı
DOĞUŞTAN KALP HASTALIKLARI (SOLDAN SAĞA GEÇİŞLİ)
DOĞUŞTAN KALP HASTALIKLARI (SOLDAN SAĞA GEÇİŞLİ) Dr. Ercan Tutar Doğuştan Kalp Hastalıkları DKH sıklığı 0.8 /100 canlı doğum Soldan sağa geçişli DKH en sık Ventriküler septal defekt (VSD) Atriyal septal
Detaylı
PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA KORONER AKIM REZERVİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIK İLİŞKİSİ
PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA KORONER AKIM REZERVİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIK İLİŞKİSİ Yaşar Çalışkan 1, Halil Yazıcı 1, Tülin Akagün 1, Nadir Alpay 1, Hüseyin Oflaz 2, Tevfik Ecder 1, Semra Bozfakıoglu
Detaylı
BİRİNCİ BASAMAK İÇİN TEMEL EKG OKUMA BECERİSİ
BİRİNCİ BASAMAK İÇİN TEMEL EKG OKUMA BECERİSİ Doç. Dr. Turan SET Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Trabzon E-mail: turanset@gmail.com Hiçbir şey basit anlatılamayacak
Detaylı
Hipertansiyon. Prof Dr HüseyinYılmaz. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi
Hipertansiyon Prof Dr HüseyinYılmaz Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyovasküler Hastalıklar USA verilerine göre % 32.3 ---3 ölümden 1 i Daha fazla ölüm ise ortalama yaşam beklentisinden önce (78-USA
Detaylı
İskelet Kasının Egzersize Yanıtı; Ağırlık çalışması ile sinir-kas sisteminde oluşan uyumlar. Prof.Dr.Mitat KOZ
İskelet Kasının Egzersize Yanıtı; Ağırlık çalışması ile sinir-kas sisteminde oluşan uyumlar Prof.Dr.Mitat KOZ 1 İskelet Kasının Egzersize Yanıtı Kas kan akımındaki değişim Kas kuvveti ve dayanıklılığındaki
Detaylı
Hemodiyaliz Hastalarında Atriyal Fibrilasyon Sıklığı ve Tromboembolik İnmeden Koruma Yönelimleri
Hemodiyaliz Hastalarında Atriyal Fibrilasyon Sıklığı ve Tromboembolik İnmeden Koruma Yönelimleri Nuri Barış Hasbal, Yener Koç, Tamer Sakacı, Mustafa Sevinç, Zuhal Atan Uçar, Tuncay Şahutoğlu, Cüneyt Akgöl,
Detaylı
EBSTEİN ANOMALİSİ. Uzm. Dr. İhsan Alur
EBSTEİN ANOMALİSİ Uzm. Dr. İhsan Alur 1866 da W. Ebstein tarafından tanımlandı. 1964 te Lillehei tarafından ilk başarılı valvuloplasti ameliyatı yapıldı. Triküspit kapağın septal ve posterior lifletlerinin
Detaylı
Diyaliz Hastalarında Antihipertansif İlaç Seçimi ve Pratik Öneriler
Diyaliz Hastalarında Antihipertansif İlaç Seçimi ve Pratik Öneriler Doç. Dr. Sabahat Alışır Ecder Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı KDIGO önerilerine
Detaylı
TRİKUSPİT KAPAK CERRAHİSİ. Doç.Dr.Aşkın Ender TOPAL
TRİKUSPİT KAPAK CERRAHİSİ Doç.Dr.Aşkın Ender TOPAL Kazanılmış triküspit kapak hastalığı organik veya fonksiyoneldir. Organik hastalık hemen hemen tamamen romatizmal hastalık veya endokarditin sonucudur.
Detaylı
Olgu sunumu. Dr. Gülten AYDOĞDU TAÇOY Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı
Olgu sunumu Dr. Gülten AYDOĞDU TAÇOY Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Ventriküler septal defekt İlk tanımlanma 1879 yılında En sık gözlenen doğumsal kalp anomalisi Embriyolojik
Detaylı
BRADİARİTMİLERE YAKLAŞIM DOÇ. DR. TAYFUN AÇIL ACIBADEM INTERNATIONAL HOSPITAL ISTANBUL
BRADİARİTMİLERE YAKLAŞIM DOÇ. DR. TAYFUN AÇIL ACIBADEM INTERNATIONAL HOSPITAL ISTANBUL 3. Atriyal Fibrilasyon Zirvesi 31 Mayıs 2014 Antalya Kalbin elektriksel anatomisi Bradiaritmilerin patofizyolojisi
Detaylı
ACİL TIPTA EKO. Doç. Dr. A. Sadık GİRİŞGİN NEU Meram Tıp Fakültesi Acil Tıp AD.
ACİL TIPTA EKO Doç. Dr. A. Sadık GİRİŞGİN NEU Meram Tıp Fakültesi Acil Tıp AD. Kardiak Ultrasonografi Hangi durumlarda? Cihaz ve problar Yönler ve normal görüntüler Çeşitli patolojiler Hangi durumda EKO
Detaylı
Atlarda Ekokardiyografi Vet.Hekim Nadide MERAL Anahtar Kelimeler: At, Ekokardiyografi, Sonografi, Kesit Tekniği 1. Muayene Tekniği
Atlarda Ekokardiyografi Vet.Hekim Nadide MERAL Anahtar Kelimeler: At, Ekokardiyografi, Sonografi, Kesit Tekniği Atlarda kalp hastalıkları tanısında oskültasyon, perküsyon, elektrokardiyografi, anjiografi
Detaylı
KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI
KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI Hipertansiyon (HT) çağımızın en önemli sağlık sorunu olup mortalite ve morbidite nedenlerinin başında gelmektedir. Türkiye de de tüm
Detaylı
Maskeli Hipertansiyonda Anormal Tiyol Disülfid Dengesi
Maskeli Hipertansiyonda Anormal Tiyol Disülfid Dengesi İhsan Ateş 1, Mustafa Altay 1, Nihal Özkayar 2, F. Meriç Yılmaz 3, Canan Topçuoğlu 3, Murat Alışık 4, Özcan Erel 4, Fatih Dede 2 1 Ankara Numune Eğitim
Detaylı
2021 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim
To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy.