İklim raporları çoğunlukla bilimsel düzeyde hazırlandığı için Reuters, terimlerden bazılarını günlük dile çevirmek için iklim bilimciler ve iklim gazetecileriyle görüştü. Birleşmiş Milletler (BM) yardımıyla Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) tarafından yazılan raporlardan sekiz terim seçti.
‘Azaltma’
IPCC raporlarından geçen ‘azaltma’ şöyle tanımlanıyor: “Emisyonları azaltmak veya sera gazı yutaklarını artırmak için bir insan müdahalesi.”
Bunun günlük dildeki karışlığıysa iklim değişikliğinin kötüye gitmesini durdurmak.
İnsanlar ‘azaltma’ hakkında konuştuğunda, genellikle elektrik üretimi ve araba, otobüs, uçak için kullanılan fosil yakıtlara (kömür, petrol ve doğal gaz) odaklanır. Fosil yakıtlar, karbondioksit dahil olmak üzere sera gazları üretir. Bu gazlar salındığında atmosferde kalır. Daha sonra ısıyı hapseder ve gezegeni ısıtırlar.
İklim değişikliğini azaltmanın yollarından bazıları şöyle;
Kömürle çalışan elektrik santralleri yerine güneş ve rüzgar enerjisinin kullanılması
Bina, cihaz ve araçların daha az elektrik ve yakıt kullanacak şekilde daha verimli hale getirilmesi
Şehirlerin insanların daha az araba kullanacağı şekilde tasarlanması
Bunun yanısıra ormanları korumak ve ağaç dikmek de yararlı, çünkü ağaçlar atmosferden sera gazlarını emip hapseder.
‘Uyum’
IPCC’nin bir değer kullandığı ifadeyse ‘uyum’: “Zararı azaltmak veya faydalı fırsatlardan yararlanmak için mevcut ya da beklenen iklime ve etkilerine uyum süreci.”
Bunun anlamı, iklim değişikliğinin etkileriyle yaşamak için değişiklikler yapmak.
İklim değişikliği zaten oluyor. Sıcak hava dalgaları, orman yangınları ve seller daha da artarak devam ediyor. İnsanlar bu tehditlerle yaşamanın yollarını bulmak zorunda kalacak. Örneğin Los Angeles, insanların daha serin bir ortamda kalması amacıyla ağaç dikiyor. Miami gibi kıyı şehirleri, sel baskınlarına karşı korunmak için deniz duvarlarına ihtiyaç duyabilir. İklim değişikliği kötüleştikçe daha fazla ‘uyum’ eylemine ihtiyaç duyulacak.
‘Karbondioksit giderme’
IPCC karbondioksit (CO2) giderme yöntemleri olarak raporlarında şöyle diyor: “CO2’nin biyolojik yutaklarını artırarak veya CO2’yi doğrudan bağlamak için kimyasal işlemler kullanarak atmosferden uzaklaştıran işlemler.”
Bunun tercümesiyse ‘havadan karbondioksit almak.’
Havadaki karbondioksit miktarı yıllardır artıyor. 2019 verilerine göre havadaki karbondioksit miktarı 1700’lerin sonlarından 1,5 kat daha fazla. Ağaç dikmek ve otlakları eski haline getirmek, havadaki karbondioksiti temizleyebilir. Yeraltında veya betonda depolanan karbondioksit giderme teknolojileri de var ancak bunlar yeni ve yaygın olarak kullanılmıyor.
‘Karbon nötrlüğü’
IPCC raporlarında karbon nötrlüğü şöyle geçiyor: “Nötrlük, antropojenik (insan kökenli) CO2 emisyonları, belirli bir süre boyunca antropojenik karbondioksit giderimleriyle küresel olarak dengelendiğinde elde edilir. Karbon nötrlüğü aynı zamanda net-sıfır karbondioksit emisyonu olarak da adlandırılır.”
Bunun günlük dildeki anlamı şu: “Havaya net karbondioksit eklememek. Bu, herhangi bir karbondioksit ekleyemeyeceğiniz anlamına gelmez. Bu, havaya karbondioksit eklerseniz, aynı miktarı dışarı çıkartmanız gerektiği anlamına gelir.”
IPCC, ciddi bir iklim krizinden kaçınmak için dünyanın 2050 yılına kadar karbon nötr olması gerektiği konusunda uyarıyor. Bu, hem havaya eklenen karbondioksit miktarını azaltmak için hem de havadaki karbondioksiti çıkarmak için ‘karbondioksit giderme’nin kullanılması anlamına gelir.
‘Kritik eşik’
IPPC, iklim sistemi için, küresel veya bölgesel iklim bir istikrarlı durumdan başka bir istikrarlı duruma geçtiğinde kritik bir eşiğe dikkat çeker.
Yani bu, iklim değişikliğinin etkilerini durdurmak için artık çok geç olduğu anlamına gelir.
En çok konuşulan kritik eşiklerden biri Batı Antartika buzullarının erimesi. Bazı araştırmalar bunun çoktan başlamış olabileceğini öne sürüyor. Batı Antarktika tek başına dünya çapında deniz seviyelerini yaklaşık 3,3 metre yükseltecek kadar buza sahip. Tüm buzullar erirse, deniz seviyeleri yaklaşık 230 fit (70 metre) yükselecek.
‘Geçiş’
IPCC’nin ‘geçiş’ tanımı şöyle: “Belirli bir zaman diliminde bir durumdan veya koşuldan diğerine geçiş süreci. Geçiş bireylerde, firmalarda, şehirlerde, bölgelerde ve uluslarda dönüştürücü değişime dayalı olabilir.”
Bunun anlamıysa, iklim değişikliğini durdurmak için birlikte büyük değişiklikler yapmak.
2015 yılında, dünyanın dört bir yanındaki ülkeler, gezegenin 1,5 santigrat dereceden (2,7 F) fazla ısınmasını önlemeye çalışma konusunda anlaştılar. Küresel ısınmanın en büyük kaynakları arasında kömürle çalışan termik santraller var. Dünyayı hızla rüzgar ve güneş enerjisi gibi yenilenebilir enerjiye kaydırmak, benzeri görülmemiş bir geçiş olacak. Büyük değişiklikler olmadan, iklim değişikliği dünyayı yaşanmaz hale getirebilir.
‘Sürdürülebilir kalkınma’
IPCC, gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılama yeteneğinden ödün vermeden bugünün ihtiyaçlarını karşılayan ve sosyal, ekonomik ve çevresel kaygıları dengeleyen bir kalkınma anlayışını vurguluyor.
Bunun anlamı, bugün yaşayan insanlar hem kendileri için hem de gelecekteki insanlar için iyi yaşamalı.
Birleşmiş Milletler ‘sürdürülebilir kalkınma hedeflerini’ paylaştı. Bu hedefler, ülkelerin hem insanlar hem de çevre için sağlıklı bir şekilde büyümelerine yardımcı olmayı amaçlamakta. Gezegenin yönetebileceğinden daha fazla karbondioksit üretmek, iklim değişikliğine neden olan sürdürülemez bir kalkınma örneği.
‘Ani iklim değişikliği’
IPCC’nin tanımına göre ani iklim değişikliği, iklim sisteminde birkaç on yıl veya daha kısa sürede meydana gelen, en az birkaç on yıl devam eden (veya sürmesi beklenen), insan ve doğal sistemlerde önemli aksamalara neden olan büyük ölçekli bir değişikliği ifade eder.
Dünya iklim değişikliğinin bir sonucu olarak hızla değişiyor. Örneğin, ABD’nin batısında bir zamanlar yanamayacak kadar ıslak olan ormanlarda yangınlar artıyor. Okyanusların ısınmasıyla beraber mercan resifleri ölüyor. Uzmanlara göre ani iklim değişikliği olmasaydı dünyadaki bu değişimler bu kadar hızlı gerçekleşmeyecekti.
İklim krizine karşı herkesin yapabileceği dört şey
Sera gazı 2020’de zirveye ulaştı: Frene basılmazsa 1,5 derece hayal
Sera gazı salınımında 800 bin yıllık rekor
Bakanlıktan şirketlere ‘sera gazı’ kıyağı
Filed Under: Sürdürülebilirlik
SON HABERLER
Sosyal medya devrinde yazı ve eleştirinin bazı zorlukları…
Muhtemelen yazıyı, konuşmayı, genel olarak ‘eleştiriyi’ de etkiledi söz konusu iletişim mecralarının, özellikle Twitter’ın varlığı.
Güney Afrika’dan tahliye uçuşu: Gelenler karantinaya alındı
Türk Hava Yolları (THY), Covid-19’un Omicron varyantı nedeniyle seyahat kısıtlaması uygulanan Güney Afrika Cumhuriyeti’ndeki Türk vatandaşları için Cape Town ve Johannesburg kentlerinden tahliye uçuşu yaptı. AA’nın haberine göre Güney Afrika’dan Türkiye’ye dönmek isteyen 41 kişi dün akşam TSİ 20:30’da Johannesburg O.R. Tambo Uluslararası Havalimanı’ndan İstanbul’a hareket etti. Bu kişiler, aşılı olma ya da son 180 […]
İsrail’den Omicron hamlesi: Yabancıların girişine 14 gün yasak
İlk olarak Güney Afrika’da görülen, corona virüsünün Omicron varyantına bir kişide rastlanan İsrail, sınırlarını 14 gün süreyle yabancılara kapattı.
Milletvekili doğuma bisikletle gitti
Yeni Zelanda’da, hamile milletvekili Julie Anne Genter sancısı tutunca bisikletle hastaneye gitti; hem de ikinci kez!
Prof. Kurugöl: Aralık-ocakta vakalarda çok büyük artış olabilir
Prof. Dr. Zafer Kurugöl, Dünya Sağlık Örgütü’nün Omicron adını verdiği corona virüsü varyantının daha bulaşıcı olduğuna dikkat çekip, “Salgın sürüyor, yeni bir dalganın ülkemize gelme olasılığı çok yüksek. Aralık ve ocak aylarında çok büyük artış olabilir” dedi.
COP26’da dünyanın gözü Türkiye’de: ‘Kömürden çıkış’ konusunda neden sessiz?
İzmir’in ‘ciğerlerine’ maden ocağı tehdidi: ‘İki köy haritadan silinecek’
DİKEN’İ TAKİP EDİN
Osman Kavala 1489 gündür tutuklu
AGORA
Veliaht Prens ile helalleşelim mi?
Bahadır Kaynak
Sosyal medya devrinde yazı ve eleştirinin bazı zorlukları…
Murat Sevinç
Sürgündeki akademisyenler ve ‘merdiven altı akademik loncalar’
Dağhan Irak
KHK’li bir ‘öğretmenin’, içinden Ankara geçen kısa hikâyesi…
Murat Sevinç
Bu seferki daha bir başka
M. Murat Kubilay
Yaşama ve ülkeye tutunma yolu olarak, iyiyi çoğaltmak…
Murat Sevinç
Helalleşme mi, ‘yeniden kuruluş’ mu?
İhsan Dağı
Boji’ye kumpası kim kurdu?
Levent Gültekin
Yurtta ve dünyada hücum futbolu
Bahadır Kaynak
Üretmenin ve yaşamanın keyfi
Mehmet Aksel
GÜNÜN 11’İ
Orhan Uğuroğlu: MB başkanı ve Erdoğan’ın karne notları
Ege Cansen: Milleti kuyruğa sokma gelir desteği ver
Ahmet Hakan: Bizdeki gazeteciler İslami konulardaki cehaletlerini, cehalet olarak bile görmez
Zeynep Gürcanlı: Belli ki ABD yeni bir ‘BOP eş başkanı’ bulmuş kendine
Emrah Lafçı: Ütüyü fişte unut, sonra da kundaklandık de!
Ali Ece: Farklı yenilgiyi hakeme bağlamak Beşiktaşlıya kötülük olur
Merdan Yanardağ: AKP’nin sonsuza kadar seçimden kaçması mümkün değil
Mustafa Balbay: Katar’a tank veren BAE’ye Aselsan’ı niye vermesin
Ayşen Şahin: Bazı haftalar insanın eli kaleme gitmiyor
Reha Kapsal: Sergen Yalçın’ın geçen sezonki gibi gençlere güvenmesi gerekiyor
Taha Akyol: ‘Monşer’lerin tarzıyla diplomasi yapılmalı
Pandora kutusundaki fil
Kaderini çizemeyen kadın; Celile
Türkiye’den kadın yönetmenlerin filmleri Sharjah Film Platformu’nda
Tiyatro dilinden, erkek cinayetlerine
İFSAK salonlarını yeniden izleyiciye açtı
Batman’da düğün takılarına ‘üst sınır’
Bursa’ya özgü dört lezzete coğrafi işaret
Metin Akpınar’dan Cem Yılmaz açıklaması: Dozu kaçırdıysam özür diliyorum
MetroPOLL’den Atatürk anketi
VİTRİN
AKTÜEL
ANALİZ
DÜNYA
MEDYA
KEYİF
AGORA
SANAT
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK
AGORA
DİKEN’E TAKILANLAR
BİRİNCİ SAYFALAR
GÜNÜN 11’i
AKŞAM POSTASI
BU GAZETE…
DİKEN 5 YAŞINDA
KÜNYE
İLETİŞİM
Email
Facebook
Google+
Pinterest
RSS
Twitter
Vimeo
YouTube
"Genç gazeteci arkadaşlarıma! Bu meslek yorucu bir meslektir. Ama, insan büyük bir zevkle çalışır. Kalemine daima efendi kal, uşak olmamaya gayret et. Mecbur kalırsan kır, sakın satma." Sedat Simavi