GAZETECİ BERİVAN TAPAN İLE SÖYLEŞİ: SAVCI DOĞAN ÖZ’Ü VURDULAR- BİR KONTRGERİLLA CİNAYETİ KİTABI ÜZERİNE
Depremle Mücadele: Afet Hukuku
11:20
Ana Sayfa Dosyalar Bir Konserve Açacağı Olarak Hukuk Yrd. Doç. Dr. Kasım Akbaş yazdı: Barış Hakkı ve İfade Özgürlüğü
Yrd. Doç. Dr. Kasım Akbaş yazdı: Barış Hakkı ve İfade Özgürlüğü
Yazdır E-posta
Paylaş 0
Tweetle
Paylaş
Paylaş
Sosyal Haklar Derneği’nin “barış imzaları” meselesini yalnızca hukuki değil aynı zamanda “felsefi” bir bakış açısıyla değerlendirmem yönündeki ricasını ileten arkadaşıma “yani ortaya karışık bir şeyler söyle diyorlar, öyle mi” dedim. Bu onun yazısı…
Jellinek’in ayrımını da, kuşak hakları da bilecek kadar hukuk okudum. Birinci kuşak olarak da bilinen klasik haklar arasında sayılan ifade özgürlüğü ile üçüncü kuşak olarak bilinen dayanışma hakları arasında sayılan barış hakkını, ikinci kuşak olarak da bilinen sosyal haklar kapsamında ele almam cehaletten değil. Hep söyleriz, insan hakları dinamik bir karaktere, içeriğe sahiptir; kaldı ki, bu haklar birbirleriyle ilişkilidir, diye. Bu yüzyılın daha ilk çeyreği dolmadan, barış hakkı da, ifade özgürlüğü de en sosyal yönleriyle gelip buldular bizi.
Bildiri şu ifade ile başlıyor: “Türkiye Cumhuriyeti; vatandaşlarını Sur’da, Silvan’da, Nusaybin’de, Cizre’de, Silopi’de ve daha pek çok yerde haftalarca süren sokağa çıkma yasakları altında fiilen açlığa ve susuzluğa mahkûm etmekte, yerleşim yerlerine ancak bir savaşta kullanılacak ağır silahlarla saldırarak, yaşam hakkı, özgürlük ve güvenlik hakkı, işkence ve kötü muamele yasağı başta olmak üzere anayasa ve taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ile koruma altına alınmış olan hemen tüm hak ve özgürlükleri ihlal etmektedir”. Hatırlarsınız, ilk önce öğretmenler izinli sayılmışlar ve yukarıda belirtilen ilçelerden ayrılmaları yönünde uyarılmışlardı. Uzatmaya bilmem gerek var mı; barış yoksa eğitim de, barınma da, çalışma da, sağlık da, beslenme de yok… Anılan bölgelerde yaşayan yurttaşlarımızın sosyal haklarını savunmak isteyenler için aşılması gereken eşik açık: Barış olacak.
Bildiri şu ifade ile sona eriyor: “Devletin vatandaşlarına uyguladığı şiddete hemen şimdi son vermesini talep ediyor, bu ülkenin akademisyen ve araştırmacıları olarak sessiz kalıp bu katliamın suç ortağı olmayacağımızı beyan ediyor, bu talebimiz yerine gelene kadar siyasi partiler, meclis ve uluslararası kamuoyu nezdinde temaslarımızı durmaksızın sürdüreceğimizi taahhüt ediyoruz”. Biliyorsunuz, bu metne imza atan akademisyenlerin bir kısmı şimdiden açığa alındılar. Hemen hepsi için kendi kurumlarında disiplin soruşturmaları sürüyor, pek çoğu meslekten men cezası ile cezalandırılma tehdidi altındalar. Adli soruşturma faslı da sırada… Bir gazeteciydi yanılmıyorsam, “medeni ölüm” çağrısı yaptı. Yani yiyecek ekmek bulamayacak şekilde meslekten, toplumdan dışlansınlar, hatta sürülsünler. Zaten bazı akademisyenler görev yaptıkları kentlere, okullara giremiyor hali hazırda. Uzatmaya bilmem gerek var mı; ifade özgürlüğü yoksa eğitim de, barınma da, çalışma da, sağlık da, beslenme de yok…
Akademisyenlerin sosyal haklarını savunmak isteyenler için aşılması gereken eşik açık: ifade özgürlüğü olacak.
Birinci, ikinci ve üçüncü kuşak haklar arasındaki bu dümdüz hat, bu bileşimi bize bir kez daha hatırlattığı için, bizi bir katılımlı sosyal gözlemin parçası haline getirmiş olsa da, ülkemize minnettarız. Hak mücadeleleri, bir hakkın eksik uygulandığı veya hiç uygulanmadığı yerlerde verilir. Biliyorsunuz, Türkiye, bir kaç diğer ülke ile birlikte Avrupa insan Hakları Mahkemesi içtihatlarının gelişimine hayli katkı sunmuş bir ülke. Öyle ki, her birimiz savunmalarımızda o içtihatlardan sıkça yararlanıyoruz. Bir başka deyişle,
bugünkü savunmalarımızın temelini, devletimizin geçmiş dönemlerdeki insan hakları ihlalleri oluşturuyor, ne paradoks değil mi? O içtihatların ortaya çıkması sürecinde hakları ihlal edilen ama hak mücadelelerinden vazgeçmeyenlere de müteşekkiriz.
Bu meselenin hukuk ayağı olsun.
*
Bir de şu “ekmeğini yediğin devlet” meselesi var, söylemeden edemeyeceğim. Felsefeye de oradan bağlayalım. İmzaladığımız metin Türkiye Cumhuriyeti devletini kendi anayasasına, tarafı olduğu uluslararası sözleşmelere, özetle hukuka uygun davranmaya çağırıyor. Hukuk fakültesi öğretim üyesi olarak, sıkça insan hakları ihlalleri ile anılan ve maalesef çok sayıda mahkûmiyeti bulunan devleti hukuka, evrensel insan hakları değerlerine uygun davranmaya çağırmak benim ve diğer arkadaşlarım için bir tercih değil, görev ve zorunluluk… Linç kampanyaları esnasında sıkça ve son derece yakışıksız olarak dile getirildiği şekliyle ifade edecek olursak, “devletin ekmeğini” tam da bu görevi yerine getirmek üzere yiyoruz. Eğer bu görevimizi ihmal edecek, devletin gerek kendi hukukunu gerekse evrensel insan hakları değerlerini ihlal edilmesine göz yumacak olsa idik, mesleğimize, ülkemize ve halkımıza, -sevdiğim de bir kavram değil ama- ihanet etmiş olurduk. Bu minvalde, akademisyenlerin tarafsız veya devletten yana taraf olmak gibi bir yükümlülükleri yoktur.
Daha doğru ifade edecek olursak, akademi devlet karşısında “bağımsız”, toplumdan yana ise “taraf”tır. Anayasada da düzenlenmiş bulunan üniversite özerkliği dediğimiz husus bunu ifade etmektedir. Özellikle sosyal bilimler alanında ise, neyin halkın yararına ve çıkarına olduğu konusunda elimizde bir ölçüt yoktur. İşte tam da bunun için geniş bir kanaat, vicdan, düşünce ve ifade özgürlüğüne ihtiyaç duyarız.
Bu çerçevede, akademisyenlerin – ve özellikle hukukçuların- bu görev karşısındaki duruşlarını bir “etik” meseleye indirgenmesini doğru bulmuyorum. Malum, etik, felsefenin üç temel alanından biri; diğer ikisi epistemoloji ve ontoloji. Eğer bu meseleyi felsefenin alanlarından biri içerisinde tartışmamız gerekiyorsa benim tercihim etik değil, ontoloji olurdu. Bugün itibariyle akademinin içerisinde bulunduğu durum, farklı argümantasyon araçları ile farklı içeriklerde gerekçelendirilebile- cek bir etik problem değildir. Karşı karşıya olduğumuz, bir varlık-yokluk problemi, ontolojik bir problemdir. Tıpkı, sosyal hakların, insanlık için etik değil, ontolojik bir problem olması gibi… Tıpkı, barış hakkının insanlar için ontolojik bir problem olması gibi; hak ihlallerini dile getirme özgürlüğü, akademi için ontolojik bir problemdir. Dolayısıyla bu üç kuşak hak arasında, yalnızca hukuki değil, aynı zamanda felsefi anlamda da dümdüz bir hat bulunuyor.
*
Bitirirken meseleyi “konserve açacağı olarak hukuk”a getireyim: İlk konserve gıda patenti 1810 yılında alınmış. Oysa ilk konserve açacağı 1870 tarihli ve kullanımı hayli zor… Bildiğimiz anlamda konserve açacağı 1920’ler- de piyasaya çıkmış. Konserve açacağı olmadan bu insanlar konserveleri nasıl açıyorlarmış diye düşündünüz mü? Ben düşünmedim, herhalde bir yol bulmuşlardır. Bu bize “hukukun zorunlu” olup olmadığını hatırlatsın. Konserve malum, gıdanın özel bir teknikle bozulmadan muhafaza edilmesi… İhtiyaç duyduğunuzda yemeğe ulaşmak için ise bu “muhafazakarlığa” bir açacak vasıtasıyla son vermek gerekiyor. Bu bize “hukukun toplumsal değişim için bir araç” olup olamayacağını hatırlatsın. Nihayet; aradım taradım, konserve açacağı için kullanılan özel bir sözcük bulamadım, ismiyle müsemma derler ya, bu “aparatçık[1]“, üzerinde hiç düşünülmeden doğal bir edayla alıvermiş gibi ismini. Bu da bize toplumsal bir meseleyi “hukuki olarak nitelendirirken” büyük büyük laflar etmemize gerek olup olmadığını hatırlatsın.
—
[1] Dikkatli okur, buradan bir reel sosyalizm eleştirisi bile çıkarır. Ama mesele o değil…
Paylaş 0
Tweetle
Paylaş
Paylaş
Önceki
Av. Bülent Akbay yazdı: Kabile Devleti Hukuku
Sonraki
Hukuk Fakültesi Ne De Güzel Ehlileştirir
Yazar hakkında
admin
İlgili Yazılar
Benan Molu yazdı: Kişilerin Yakınlarını Gömebilme Hakkı
Mart 04, 2016
Hukuk Fakültesi Ne De Güzel Ehlileştirir
Mart 04, 2016
Av. Bülent Akbay yazdı: Kabile Devleti Hukuku
Mart 04, 2016
Twıtter
SosyalHukuk’ta Şimdi: 5.Yılında Aladağ Yurt Yangını Katliamı, Ozan Örsel’in konukları Melda Onur @meldaonur ile Av.… https://t.co/HKXenySqkQ
RT @Medyascopetv: Sosyal Hukuk: 5. yılında Aladağ yurt yangını katliamı - Konuklar: Melda Onur ve Av. Can Atalay https://t.co/jPmJyaTgX7
RT @sosyalhaklar: Aladağ yurt yangınında hayatını kaybeden Cennet Karataş'ın babası Mehmet Karataş: "Vatandaş bunları niye seçiyor? Hakla…
SosyalHukuk’ta bugün 22.00’da: 5. Yılında Aladağ Yurt Yangını Katliamı, Ozan Örsel’in @ozanrsel konukları Melda Onu… https://t.co/dwFKTDGLcY
Tahir Elçi bu ülkede hukukun, barışın, avukatlık mesleğinin onurudur. Anısı ve mücadelesi bize mirastır. Em Te Ji B… https://t.co/qxuNFv3srE
Galeri
Bizi Takip Et
MEDYASCOPE’TA SOSYALHUKUK
SOSYALHUKUK PODCAST
Duyuru Panosu
OHAL’DE DE BU HALDE DE ADALET!
Av. Hülya Gülbahar: Bir Feministin İfadesi İle Söylersek, ‘Kıyafet Toplumsal Bir Deridir’
Ekim 04, 2016
Prof. Dr. Selin Esen: Olağanüstü Hal, Hukuksuz, Keyfi Bir Yönetim Anlamına Gelmez
Kasım 04, 2016
Av. Deniz Özen: Yaşamak… Her Ferdin Hakkıdır!
Şubat 04, 2017
Av. Burcu Filiz: Liberte, Egalite, Sororite – Ama Tam da Öyle Değil
Şubat 04, 2017
Aras Türay: Türkiye’nin Nefret Suçlarıyla İmtihanı
Ekim 04, 2016
BİR KONSERVE AÇACAĞI OLARAK HUKUK
Av. Bülent Akbay yazdı: Kabile Devleti Hukuku
Mart 04, 2016
Zülfiye Yılmaz yazdı: Yeni Türkiye’de Hangi Haklarımız Makbuldür?
Mart 04, 2016
Prof. Dr. Korkut Boratav: Hukukun Araçsallaştırılması ve Dönüşümü Üzerine
Mart 04, 2016
Yrd. Doç. Dr. Kasım Akbaş yazdı: Barış Hakkı ve İfade Özgürlüğü
Mart 04, 2016
Hukuk Fakültesi Ne De Güzel Ehlileştirir
Mart 04, 2016
En Çok Okunanlar
TCDD’NİN BİRÇOK KISMININ ÖZELLEŞTİRİLMESİNİN ÇORLU VE DİĞER DEMİRYOLU KATLİAMLARINA ETKİSİ
Kasım 24, 2021
Zülfiye Yılmaz yazdı: Yaşam Alanlarını “Kalkınmaya” Karşı Koruma ya da Uyuşmazlık Hakkı Üzerine Bir Not