İngiliz olduğunu tahmin ettiğim James Cowan adlı bir yazar 80’li yılların sonunda Lord Byron üzerine araştırma yapmak üzere Venediğin San Lazar Adasındaki (San lazarro degli Armeni) Ermeni Mekitarist rahiplerin müze ve kütüphanesine gitmiş. Byron bilindiği üzere Yunan Ayaklanmasına katılmış ve Türk kurşunuyla ölmüş bir romantik İgiliz Şairi, Ermenice öğrenebilmek için yazara göre haftanın üç günü Venedikten adaya kürek çekmiş. Cowan Kütüphanede Byronla ilgili bir şeyler bulamamış ama Murano adası keşişlerinden birinin Rönesans çağına ait günlüğünü bulmuş ve İngilizceye çevirmiş.
Bu Mekitarist Ermeni keşişleri Katolik, yanılmıyorsam kökleri Sivas’a dayanır. Cowan önsözde bunların 1715’te Mora’dan sürüldüğünü ve San Lazar adasında kendilerine yer verildiğini yazmış. Neden sürülmüştü bu keşişler Mora’dan acaba? Mora bir aralar Venediklilerin işgaline uğramıştı, o sırada Katolik Ermeniler işgalci ile muhtemelen iş birliği yaptılarsa karşılığını görmüş olabilirler, ayrıca Patrikahane’de hiç mi hiç sevmediği Ermenilerin üstelikte Katolik olanlarının sürülmesinde etkin olmuş ta olabilir. Bu San Lazar adası bugün bile Türkiyede zengin Ermenilerin çocuklarınını eğitildiği bir yer, TV programlarına çıkan bazı ekabir Ermenilerin bunu övünçle anlattığına tanık oluyoruz.
Fra Mauro Venedik Lagünündeki Murano adasında 16.yy. da var olan San Michele manastırına mensup bir keşişmiş, haritacı olmakla nam salmış, dünyanın bir çok yerinden Venediğe gelen tüccar, denizci, keşis v.b kişiler Fra (Fratello yani erkek kardeş) Mauro’ya gelip gördüklerini anlatırmış, o da üzerinde çalıştığı dünya haritasına notlar düşermiş, ama Cowan Mauro’nun özene bezene hazırladığı o Mappa Mundi’yi bulamamış.
Bir keresinde Mauro’nun ziyaretine güya Osmanlıların Rodos’u alması üzerine orayı terk eden bir yaşlıca Yahudi de gelmiş, aziz peder onun anlattıklarına inanmış. Ah! muhterem peder 1500’lerin başında Rodos Yahudilerini kovan sizin Sen Jan’lar yani sonraki adlarıyla Malta şövalyelerinizdi, ya Hıristiyan olursunuz ya gidersiniz demişler Yahudilere, adaya 1522 den sonra Yahudileri yeniden yerleştiren Kanuni. İkinci Sürgün ise 1943’te Naziler tarafından toplama kampına. Tırajik sona giderken de Cemaat değerli el yazmalarını ne Katolik kilisesine, ne Ortodoks kilisesine bırakmayıp Türk müftüye teslim etmiş, Rodos’ta ki Jewish Museum’un İngilizce broşüründe bunlar anlatılmakta.. Avrupada hele Venedikte Yahudilerin hangi şartlarda yaşadıklarını bilmesek inanacağız, insandan sayılmaları ve gettolardan çıkabilmeleri Fıransız ihtilali ve Napolyon sayesindedir.
Günün birinde Venedik On’lar Meclisi’nin Gizli Arşivinin sorumlusu Mauro’ya bir harita getirerek tercüme etmesini ister. Yürek şeklindeki bu haritanın sırrını Mauro çözer, bu bir Türk haritasıdır, Tunuslu Hacı Ahmet’e aittir, muhtemelen esir düşmüş Hacı Ahmet’ten ele geçen savaş ganimetidir. Tunus‘lu bir Türk ifadesi Osmanlı Garp Ocakları’nı bilenleri şaşırtmaz. Tunuslu Fas’ın Fez şehrinde Felsefe, Fizik, Hukuk okumuş, Haritasına da “Tüm Dünyanın Mükemmel ve Eksiksiz Tasvir ve Gravürü“ adını vermiş. Mauro hayretler içindedir haritada ki bilgiler karşısında, Kuzey Amerikada Labrador’un codfish(?) ülkesini (İspermeçet balinalarının bulunduğu bir yer mi kastediliyor acaba,, çeviren eksik bırakmış), Amazon nehrinin denize döküldüğü yerin tarifi, Meksika’nın altın, gümüş ihracı, Peru’nun ihraç mallarının az olduğu, harita çevresine takım yıldızların çizilmesi, v.s Mauro‘yu şaşkına çeviren bilgilerdir, 16.yy.ın ortalarından söz ediyoruz, Mauro Hacı Ahmet’in Muhammed’in kafir(!) dinine ve Sultan Süleyman’a sık sık atıfta bulunmasına biraz içerlemiş olsa da Ahmet in haritasını çok takdir etmiş. Tunuslu Ahmet gerçek olabilir mi, yoksa hayali bir kişimi? sorusu kafamı kurcalamadı da değil, ancak J.Cowan dip not açıklamalarında bu tip yürek şeklinde ki dünya haritasının ilk defa Batlamyus’un Coğrafya serisinin 1510 tarihli Venedik baskısında yer aldığını, bu izdüşüm tekniğinin esas gelişmiş şeklinin Johannes Verner’in 1514 Nürnberg baskılı kitabında olduğunu, Hacı Ahmet’in haritasını bir Fransız matematikçinin, O. Fineus’un haritasından esinlenerek çizdiğini yazmış. Anlaşılan Hacı Ahmet gerçek biri imiş ve Osmanlılar iddia edildiği kadar dünya ile ilgisiz değilmiş. Biz elimizden geldiğince yazmaya çalıştık gerisini Türk kartografları ve Deniz Tarihçileri bilir.
Demek ki Piri Reis yalnız değilmiş!
Alim(!) ve medyatik bir profesörümüz var, Seydi Ali Reis’in gazelleriyle alay eden. Gazel okumak kolay mıydı? O ayrı bir kültür işiydi ama kendisi bazen maval okuyor (maval Arapça’dan, aslı olmayan hikaye anlamında) ve bizdeki geri kalmışlık edebiyatına meraklı aydın sınıfın Mazohizmi’ne de güzel hitab ettiği için, hayranı çok. Rusların Çeşme Baskını sırasında Osmanlının Akdenizi kapalı bir göl sandığı, onların Baltık’tan Adriyatik’e bir kanalla indiğini düşündüğü için Venedik elçisinin çağırılıp azarlandığı gibi. Habsburg’lu Osmanlı tarihçisi Von Hammer’in devrin resmi Vakanüvis‘in den bilerek veya bilmeyerek yanlış aktardığı bir konu Bernard Lewis ve başkaları tarafından da tekrarlanınca hoca da bunu sahi sanmış. Tarihçi Prof. Kemal Beydilli’nin bu iddiayı çürüten bir makalesini okudum yakında. Ecnebi daha iyi bilir, biz ne biliriz ki? aklıyla işte buraya kadar gelinir, önce kendi tarihçilerimize kulak verelim bakalım ne diyorlar, haçlı tarihçilerine değil.!
James Cowan Fra Mauro’nun Cenova’lı olduğunu tahmin ediyor, çünkü o devirde en iyi haritacılar ona göre Lisbon, Antwerp ve Genova’dan çıkarmış.
Venedikliler 15, ve özellikle 16, 17.yy. da Osmanlıların dişli rakibleri ama ondan önce Selçuklu’larla ticari ilişkileri var, Selçuklularla ticaret yapmayacaksınız yoksa sizi aforoz ederim diyen Papa’ya verdikleri cevap tarihe geçmiştir, ”Biz önce Venedikli, sonra Hırıstıyanız!“
Venedik Arşivinde çalışmış Prof. Mahut Şakiroğluna göre Venedik nezdinde ilk Osmanlı elçisi Sinan Çavuş adında biri, 1384 yılında gönderilmiş. Venedikliler Giudecca adasında elçilerimize Türk usulü döşenmiş bir daire tahsis eder ve Gondolla dolaşmalarına hatta Tersaneye gitmelerini de izin verirmiş ama gemileri kopya etmemelerine dikkat ederlermiş. Osmanlılar bazen Venediğe kumaş tüccarı kisvesi altında Elçi/Ulak göndermişler. Venedikte Türk Tüccarın oturmasına tahsis edilen bir saray, Büyük Kanal üzerinde halen mevcut ve Türk sarayı olarak anılıyor.
Venedik Deniz Cumhuriyeti Napolyonla mı bitmişti? öyle olmalıydı, 1797. Napolyon’un götürdüğü camcı ustalarını Venediklilerin takib ederek öldürdüğü söylenir.
Haritacının Rüyası Literatür yayınları tarafından 2004 yılında basılmış, roman içinde Tarih, Tarih İçinde Roman serisinden. Şezlong/Pilaj serisinden okunuyormuş gibi yapılan kitap türünden olmadğı için bir köşede meraklısını bekler böyle kitaplar ve de üç kuruş paraya satılır.
Nazan SEZGİN – 18.08.2015
Fra MauroJames CowanPîrî ReisVenedik	
0 11.897	
Paylaş FacebookTwitterWhatsAppPinterestE-postaLinkedin
Cevap bırakın
Yanıt İptal Et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak.
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
Δ
Son Yazılar	
Taşkent’teydim	
Eki 20, 2021
30 Ağustos ve Din Adamlarına Açık Mektup	
Eyl 1, 2021
Sakarya Meydan Muharebesi: Saha Araştırmaları	
Ağu 23, 2021
İslam Kardeşliğinin Emniyet Sübabı Laikliktir	
Ağu 20, 2021
Aklanmak	
Ağu 13, 2021
Çok Okunanlar	
Dünyanın Çözemediği Gizem: Göbekli Tepe	
Ağu 13, 2013
Türkler Nasıl Müslüman Oldu?	
Eyl 26, 2010
Nardugan	
May 18, 2009
Kıpçak Türkleri ve Yerleştikleri Sahalar	
Ağu 30, 2013
Türklerin Kullandığı Alfabeler	
Eki 16, 2018
Tarihte Türk Devletleri ve Hâkimiyet Alanları	
Oca 17, 2014
Osmanlı Dirlik Sistemi	
May 9, 2016
Ötüken ve Ötüken Adı Üzerine	
Ağu 21, 2014
Menderes Dönemi (1950-1960)	
Eki 5, 2015
Ahmet Yesevî: Hayatı, Eserleri, Fikir Ve Tesirleri	
Eyl 27, 2015
Osmanlı’da Alfabe Tartışmaları	
Haz 25, 2019
İskandinav Mitolojisinin Kökenindeki Türk Mitolojisi	
Tem 21, 2014
Bektaşîlikte Dört Kapı Kırk Makam	
Ara 5, 2016
Millî Mücadelede Güney Cephesi	
Nis 2, 2014
Orhun Yazıtları	
Mar 15, 2011
Çok Yorum Alanlar	
Dünyanın Çözemediği Gizem: Göbekli Tepe	
Ağu 13, 2013
Türkler Nasıl Müslüman Oldu?	
Eyl 26, 2010
Kıpçak Türkleri ve Yerleştikleri Sahalar	
Ağu 30, 2013
Nardugan	
May 18, 2009
Tarihte Türk Devletleri ve Hâkimiyet Alanları	
Oca 17, 2014
Ötüken ve Ötüken Adı Üzerine	
Ağu 21, 2014
Adalatyň Ganaty Alp Arslan	
Kas 23, 2019
Sahte Kürt Tarihi Üzerine Tezler	
Tem 1, 2009
İskandinav Mitolojisinin Kökenindeki Türk Mitolojisi	
Tem 21, 2014
“Benim Atam Osmanlıdır” Diyenlere…	
Haz 20, 2013
Kürtlerin Ana Yurdu Var mı ?	
Kas 25, 2012
Hoca Ahmet Yesevi: İslamiyet Tercihimiz, Türklük…	
Ağu 7, 2013
Toros Bulgarları Anadolu’ya Nereden Geldi?	
Eki 17, 2012
Mübariz İbrahimov	
Şub 6, 2013
Tibet’e Adını Veren Türkler	
Kas 16, 2015
Milli Mücadele’de Aydın’ın Kadın Efeleri	
Ara 28, 2017
Gazi Osman Paşa ve Plevne’den Manzaralar	
Ağu 6, 2012
Kocaseyit’i Hiç Böyle Bilmediniz	
Kas 7, 2013
Sırrını Koruyan Bir Dil: Etrüskçe	
Nis 17, 2013
Karamanoğulları Beyliği	
Ara 20, 2016
Altay Teorisinin Gizemleri	
Eyl 5, 2013
Türk Dünyasında Kültürel Asimilasyon Politikaları Ve Ortak…	
Ara 9, 2013
Eski Türklerde Devlet Meclisi “Toy”	
Ağu 3, 2011
Yörüğün Ölümü Ottan Olur	
Oca 8, 2013
Menderes Dönemi (1950-1960)	
Eki 5, 2015
Milli Mücadele’de 7 Düvele Karşı Savaştık Masalı !	
Oca 14, 2021
Tengriciliğin Yaşayan Bir Yansıması: Kafatası Kültü	
Şub 27, 2012
Çöl Kaplanı Fahrettin Paşa’ya Mektup	
Mar 10, 2012
Büyük İslam Alimi İskilipli Mehmet Atıf Hoca !	
Şub 13, 2021
TÜRK Adının Ortaya Çıkışı, Anlamı ve Yayılışı	
Şub 25, 2019
Türk Tanrısı’nın Kızgınlığı	
Mar 12, 2013
Dedesinin Mezar Taşını Okuyamayanlar Alın Size Osmanlıca	
Oca 21, 2021
İngiltere Kraliçesi II. Elizabeth’e Dilekçe	
Haz 18, 2011
Atatürk İngilizleri Anlatıyor	
Eyl 20, 2013
Atatürk’e Fatiha	
Eki 13, 2010
Haçlı Seferleri’nin Bilinmeyen Tarafı: Haçlı Orduları’nın…	
Ağu 10, 2014
Türk tarihi hakkında detaylı bilgilere sahip olabileceğiniz geniş kapsamlı blog sitesi. Sitemizdeki tüm içerikler tamamen bilgilendirme amaçlıdır. Oluşabilecek problemlerden altayli.net sitesi sorumlu tutulamaz.