Evrim Ağacı 11 yaşında! Evrim Ağacı'nın senin için neden önemli olduğunu paylaşmak için buraya tıkla.
Yapay Zeka ile Geleceği Hayal Etmek ve Yaratmak Mümkün!
Wallpaper Cave
Yapay Zeka
Çeviri
Çeviri Nedir?
Bu yazı, Wait But Why? isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.
Yazar Tim Urban Çevirmen Mert Özel Editör Çağrı Mert Bakırcı
20 Kasım 2016
17 dakika
10,476
Notlarım
Reklamı Kapat
Bilimi Anlatmamıza Yardım Edin!
Her ay milyonlarca bilimsever, Evrim Ağacı olarak karmaşık bilimsel konuları basitçe anlatmamızdan ve ülkemizde bilim anlatıcılığını geliştirmeye yönelik yaptığımız kapsamlı çalışmalarımızdan faydalanıyor. Bütçenize zarar vermeden, aylık veya tek seferlik sadece 20₺ gibi miktarlarda bize destek olarak bu çabalarımızı destekleyebilir, Türkiye'de bilim okuryazarlığını güçlendirmemize katkı sağlayabilirsiniz.
Destek Ol
Neden Destek İstiyoruz? | Zaten Destekçiyim
Evrim Ağacı Akademi: Yapay Zeka Yazı Dizisi
Bu yazı, Yapay Zeka yazı dizisinin 7. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Yapay Zeka Hakkında Bir Rehber: Nedir, Ne Değildir, Ne Olacaktır?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.
Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için giriş yapın veya kayıt olun.
EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Gelecek Neden En İyi Hayalimiz Olabilir?
YZ dünyasıyla ilgili öğrendim ki, insanların şaşırtıcı derecede büyük bir çoğunluğu burada bulunuyor:
Emin Köşe'deki insanlar heyecan dolu. Gözlerini kalasın eğlenceli kısmına dikmiş durumdalar ve oraya doğru ilerlediğimizden eminler. Onlar için gelecek, şimdiye kadar umut edebilecekleri her şey, hem de tam zamanında.
Bu insanları daha sonra bahsedeceğimiz diğer düşünürlerden ayıran şey kalasın mutlu tarafına duydukları arzu değil— düşeceğimiz tarafın orası olduğuna duydukları güven.
Reklamı Kapat
Bu güvenin nereden geldiği tartışmaya açık. Eleştirmenler, göz kamaştırıcı heyecanlarından dolayı muhtemel olumsuz sonuçları ya görmezden geldiklerine ya da reddettiklerine inanıyor. Ama inananların dediğine göre kıyamet günü senaryoları yaratmak toyluk. Çünkü her şey göz önüne alındığında teknolojinin bize zararından çok yararı dokundu ve muhtemelen öyle olmaya da devam edecek.
Yapay Zeka ile ilgili diğer içerikler ›
Yapay Zeka, Psikedelik İlaçların İnsan Bilincini Nasıl Etkilediğini Aydınlatabilir!
Yapay Zeka'da Moravec Paradoksu: Yüksek Bilişsel Fonksiyonlar, Basit Kas Hareketlerine Karşı!
Makina Öğrenmesi (Yapay Zeka) ile Avcı-Toplayıcı Çocukların Ortak Noktası Ne?
İki tarafa da değineceğiz. Okumaya devam ettikçe bu konuda kendi fikirlerinizi oluşturabilirsiniz, ama bu kısım için şüpheciliğinize bir ara verin ve gelin, denge kalasının eğlenceli tarafında ne olduğuna bir göz atalım—ve okuduğunuz şeylerin gerçekten yaşanabileceği gerçeğini sindirelim. Bir avcı-toplayıcıya iç mekan rahatlığımızı, teknolojimizi ve sonsuz bolluğumuzu gösterseniz, ona büyü gibi gelirdi. Aynı derecede akıl almaz bir değişimin geleceğimizde gerçekleşmesinin muhtemel olduğunu kabul edecek kadar alçakgönüllü olmamız gerek.
Nick Bostrom, süperzeki bir YZ sisteminin nasıl çalışacağına dair üç yol gösteriyor:
Bir kahin olarak: kendisine sunulan neredeyse her soruya doğrulukla cevap verebilecek bir sistem, insanların kolaylıkla cevaplayamadığı karmaşık sorular da dahil—mesela Nasıl daha verimli bir araba motoru üretebilirim? Google ilkel bir kahin tipi.
Bir cin olarak: kendisine verilen herhangi bir üst seviye komutu gerçekleştirebilecek —Yeni ve daha verimli bir araba motoru üretmek için moleküler bir birleştirici kullan— ve sonraki komutu bekleyecek bir sistem.
Egemen bir güç olarak: kendisine geniş ve açık uçlu bir meşgale verilip dünyada özgürce çalışmasına ve en iyi şekilde ilerlemek için kendi kararlarını vermesine izin verilen bir sistem — İnsanların ulaşımını sağlamak için arabalardan daha hızlı, daha ucuz ve daha güvenli bir yöntem icat et.
Bu sorular ve görevler bize karmaşık gelse de, süperzeki bir sisteme birinin sizden “Kalemim masadan düştü” diyerek yardım istemesi gibi gelir: kalemi yerden alır, masaya geri koyarsınız.
Yukarıdaki grafikte bulunan Kaygılı Cadde sakinlerinden Eliezer Yudkowsky'nin güzel bir sözü var:
Evrim Ağacı'ndan Mesaj
Reklamsız Deneyim
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır. Kreosus Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik... Daha fazla göster
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.
Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.
Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.
YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.
Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.
Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Destek Ol
Zor sorun yoktur, yalnızca belirli bir zeka seviyesine zor sorunlar vardır. Birazcık yukarı ilerlerseniz [zeka seviyesinde], bazı sorunlar “imkansız"dan "apaçık” hale gelecektir. Önemli bir miktar ilerleyin, hepsi apaçık olacaktır.
Emin Köşede bir sürü istekli bilim insanı, mucit ve girişimci bulunuyor—ama YZ ufkunun en parlak tarafında bir tur için, rehberimiz olarak isteyeceğimiz yalnızca bir kişi var.
Ray Kurzweil kutuplaştırıyor. Okuduklarımda ona tapmaktan tutun fikirlerine göz devirmeye dek her şeyi gördüm. Diğerleri ortada bir yerdeydi—yazar Douglas Hofstadter, Kurzweil'ın kitaplarındaki fikirleri tartışırken etkileyici bir şey ortaya sürdü: “sanki çok iyi bir sürü yemeğe köpek dışkısı karıştırmışsınız da neyin iyi neyin kötü olduğunu kesinlikle anlayamayacak hale gelmişsiniz gibi”.
Fikirlerini ister beğenin ister beğenmeyin, herkes Kurzweil'ın etkileyiciliği konusunda hemfikir. Bir şeyler icat etmeye gençken başladı ve ilerleyen yıllarda çığır açan icatlar buldu. Bunların arasında ilk yatay yarayıcı, metni sesli okuyan ilk tarayıcı (görme engellilerin sıradan metinleri okuyabilmesini sağladı), ünlü Kurzweil müzik synthesizer'ı (ilk hakiki org), ve piyasaya çıkan ilk büyük dağarcıklı konuşma tanıma. ABD'de en iyi satan beş kitabı var. Göze çarpan tahminleriyle biliniyor ve tahminlerinin gerçekleşme oranı oldukça iyi—internetin pek az bilindiği 80'li yıllarında sonunda yaptığı, internetin 2000li yılların başlarında dünya çapında yayılacağı tahmini de var. Kurzweil için Wall Street Journal “dinlenmeyen dahi”, Forbes “nihai düşünme makinesi”, Inc. Magazine “Edison'un hakiki varisi”, ve Bill Gates “yapay zekanın geleceğini tahmin etmede tanıdığım en iyi insan” dedi. 2012'de Google'ın kurucularından Larry Page, Kurzweil'dan Google'ın Mühendislik Müdürü olmasını istedi. 2011'de, NASA'nın ev sahipliği yaptığı ve Google'ın kısmen sponsoru olduğu Singularity Üniversitesinin kurucularından oldu. Bir yaşam için fena değil.
Bu biyografi önemli. Kurzweil gelecek görüşünü açıkladığında çıldırmış gibi geliyor ama asıl çılgın şey çıldırmış olmaması— oldukça akıllı, bilgili ve konuyla alakalı bir insan. Gelecek hakkında yanıldığını düşünebilirsiniz, ama aptal değil. Ne dediğini bilen bir abimiz olması beni mutlu ediyor çünkü gelecek tahminlerini öğrendikten sonra fena halde haklı olmasını istiyorum. Siz de istiyorsunuz. Kurzweil'ın, Peter Diamandis ve Ben Goertzel gibi başka birçok Emin Köşe düşünürleri tarafından paylaşılan tahminlerini duydukça, neden kendilerine 'tekillikçiler’ diyen büyük ve tutkulu bir takipçi kitlesi olduğunu anlamak zor değil. İşte olacağını düşündüğü şeyler:
Reklamı Kapat
Zaman Çizelgesi
Kurzweil bilgisayarların YGZ'ye 2029'a kadar ulaşacağını ve 2045'e kadar yalnızca YSZ değil, tekillik dediği yepyeni bir dünyamız olacağını düşünüyor. YZ ile ilgili tahmin ettiği zaman çizelgesi son derece fazla istekli olarak görülüyordu, çoğu kişi tarafından hala öyle görülüyor; ama son 15 yıl içinde yaşanan YDZ'deki hızlı gelişmeler, YZ uzmanlarının büyük bir kısmını Kurzweil'ın zaman çizelgesine çok daha yaklaştırdı. Tahminleri, Müller ve Bostrom'un anketindeki ortalama cevaptan (YGZ 2040, YSZ 2060) birazcık daha hevesli, ama o kadar da değil.
Kurzweil'ın 2045 tekilliği tanımı, üç eş zamanlı devrimden geliyor: biyoteknoloji, nanoteknoloji, ve en önemlisi, YZ.
Devam etmeden önce... YZ'nin geleceği hakkında okuduğunuz neredeyse her şeyde nanoteknoloji geçiyor, o yüzden sizi iki dakikalığına şu alt başlığa çağırıyorum:
Nanoteknolojiye Kısa Bakış
1 ila 100 nanometre arasındaki büyüklükteki maddeyi kontrol etmeye uğraşan teknolojiye nanoteknoloji diyoruz. Bir nanometre, bir metrenin milyarda biri, veya bir milimetrenin milyonda biri, ve bu 1-100 aralığı virüsleri (100 nm), DNA'yı (10 nm genişliğinde), ve hemoglobin (5 nm) ile glükoz (1 nm) gibi büyük moleküller kadar küçük olan şeyleri kapsıyor. Nanoteknolojiyi zapt edebilirsek/ettiğimizde, sonraki adım ayrı ayrı atomları (~.1 nm) kontrol etmek olacak.
Reklamı Kapat
İnsanların bu aralıktaki maddeleri idare etme mücadelesini anlayabilmek için gelin ölçeği büyütelim. Uluslararası Uzay İstasyonu, Dünya'dan 268 mi (431 km) yukarıda. Eğer insanlar, kafaları UUİ'ye kadar ulaşan devler olsaydı, şimdikinden 250 bin kat büyük olurlardı. Eğer 1nm - 100nm nanoteknoloji aralığını 250 bin kat büyük yaparsanız, .25 mm - 2.5 cm elde edersiniz. Yani nanoteknoloji, UUİ kadar uzun dev bir insanın, bir kum tanesiyle bir göz aralığındaki büyüklükte bulunan malzemelerle çapraşık objeler yapmaya çalışmasına eşit. Sonraki seviyeye ulaşmak—ayrı atomları kontrol etmek— için devin, milimetrenin 1/40ı büyüklüğünde —o kadar küçük ki normal büyüklükteki insanlar anca mikroskopla görebiliyor— objeleri dikkatlice yerleştirmesi gerekiyor.
Nanoteknolojiden ilk kez Richard Feynman, 1959'da bir konuşmasında bahsetti: “Fizik kuralları, görebildiğim kadarıyla, maddeleri atom atom oynatabilme ihtimaline karşı bir şey söylemiyor. Kurallara göre… bir fizikçinin, bir kimyacının yazdığı herhangi bir kimyasal maddeyi sentezlemesi mümkün… Nasıl? Atomları kimyacının söylediği yerlere koy, maddeyi elde et.” Bu kadar basit. Eğer ayrı ayrı atomları veya molekülleri hareket ettirmeyi bulursanız, gerçek anlamda her şeyi yapabilirsiniz.
Nanoteknoloji ilk kez 1986'da, temellerini mühendis Eric Drexler ufuk açıcı kitabı Engines of Creation'da atınca ciddi bir dal haline geldi. Ama Drexler, nanoteknoloji konusundaki en çağdaş fikirleri öğrenmek isteyenlerin 2013'te çıkan kitabı Radical Abundance'ı okumalarını öneriyor.
Nanoteknolojiyi gerçekten hallettiğimizde teknolojik alet, kıyafet, yemek, biyolojiyle alakalı ürünler—yapay kan hücreleri, küçük virüs veya kanser hücresi yok edicileri, kas dokusu, vb. — her şeyi yapabiliriz. Ve nanoteknoloji kullanan bir dünyada, bir maddenin maliyeti artık az bulunurluğuna veya üretim sürecinin zorluğuna bağlı olmaz, atomik yapısının ne kadar karmaşık olduğuna bağlı olur. Nanoteknolojik bir dünyada, bir elmas bir silgiden daha ucuz olabilir.
Henüz oraya varmadık. Ve oraya varmanın ne kadar zor olacağına az mı değer biçiyoruz çok mu, belli değil. Ama o kadar da uzak değiliz. Kurzweil oraya 2020li yıllarda varacağımızı tahmin ediyor. Hükümetler nanonteknolojinin dünyayı yerinden oynatacak bir gelişme olduğunu biliyor ve nanoteknoloji araştırmasına milyarlarca dolar yatırım yapmış durumdalar (ABD, AB ve Japonya şimdiye kadar toplam 5 milyar dolardan fazla yatırım yaptı).
Süperzeki bir bilgisayarın nanoölçekli bir birleştiriciye erişiminin olduğunun ihtimalini düşünmek bile son derece çarpıcı. Ama nanoteknoloji bizim bulduğumuz, bizim fethetme eşiğinde olduğumuz bir şey. Ve bizim yapabildiğimiz her şey bir YSZ sistemine şaka gibi geleceği için, YSZ'nin insan beyninin anlayamayacağı kadar ileri ve güçlü teknolojiler bulacağını varsaymak zorundayız. Bu sebeple, “eğer YZ Devrimi bizim için iyi olursa” senaryosunu değerlendirirken, yaşanabilecekler şeyleri abartmak neredeyse imkansız—yani okuyacağınız YSZ'li bir gelecek tahminleri abartılı gelirse, bizim hayal bile edemeyeceğimiz yollarla gerçekleşebileceklerini unutmayın. Büyük ihtimalle beyinlerimiz, yaşanabilecek şeyleri tahmin bile edemez.
Agora Bilim Pazarı
Organik Kimya (Hart, Craine, Hart)
Boyut: 21 x 29
Sayfa Sayısı: 576
Basım: 12
ISBN No: 9786054414543
Devamını Göster
₺112.00 ₺117.50
Satın Al Tüm Ürünler
Gri Çamur (Gray Goo): Nanoteknolojiniin Eğlenceli Olmayan Yüzü
Şimdi, nanoteknolojinin gerçekten eğlenceli olmayan bir kısmından bahsetmem gerekiyor. Nanoteknoloji teorisinin eski modellerinde önerilen bir nanobirleştirme yöntemi, bir şey oluşturmak için beraber çalışan trilyonlarca minik nanobot yaratmaktan bahsediyordu. Trilyonlarca nanobot yapmanın bir yolu kendini kopyalayabilen bir tane yapıp, üretim sürecini kendi haline bırakmaktı. O bir tane ikiye, iki dörde, dört sekize dönüşürdü ve bir gün içinde birkaç trilyon hazır olurdu. Üstel büyümenin gücü işte. Akıllıca, değil mi?
Evet akıllıca, ta ki kazara Dünya'nın sonunu getirinceye kadar. Olay şu ki, kısa sürede bir trilyon nanobot yapmayı uygun hale getiren üstel büyümenin gücü, kendini kopyalamayı korkutucu bir olasılığa dönüştürüyor. Çünkü ya bir arıza çıkarsa ve sistem, kopyalama sürecini beklendiği gibi birkaç trilyona ulaşınca kapatmazsa ve nanobotlar kopyalanmaya devam ederse? Nanobotlar kopyalama sürecini beslemek için karbon temelli herhangi bir materyali tüketmek üzere tasarlanmış olurlardı, ve maalesef, tüm yaşam karbon temellidir. Dünya'nın biyokütlesi aşağı yukarı 1045 karbon atomu içeriyor. Bir nanobot 106 karbon atomundan oluşurdu, yani 1039 adet nanobot Dünya'daki tüm yaşamı tüketirdi. Bu da 130 kopyalamada ( 2130 yaklaşık olarak 1039 ediyor) gerçekleşirdi. Nanobot okyanusları (gri çamur bu oluyor) gezegende akar giderdi. Bilim insanları bir nanobotun yaklaşık 100 saniyede kopyalanabildiğini düşünüyor, yani küçük bir hata maalesef Dünya'daki tüm yaşamı 3.5 saat içinde bitirirdi.
Daha da kötü bir senaryo—eğer bir terörist bir şekilde nanobot teknolojisi ele geçirse ve nasıl programlayacağını bilse, birkaç trilyon tane yaratıp onları birkaç hafta boyunca kimseye fark ettirmeden dünyanın dört bir köşesine eşit şekilde dağılmaları için programlayabilirdi. Sonra, hepsi aynı anda saldırırdı, ve her şeyi tüketmeleri 90 dakika sürerdi—ve hepsi dağılmış bir halde olduğu için, onlarla savaşmanın hiçbir yolu olmazdı.
Bu korku hikayesi yıllardır tartışılıyor olsa da bir iyi haber: şişirilmiş olabilir—"gri çamur" terimini bulan kişi olan Eric Drexler, bu yazıdan sonra bana bir eposta atarak gri çamur senaryosu hakkındaki düşüncelerini açıkladı: “İnsanlar korku hikayelerini sever, bu hikaye zombilere ait. Fikrin kendisi beyin yiyor.”
YZ Bizim İçin Ne Yapabilir?
Süperzeka ve nasıl yaratacağını bildiği bütün teknolojiler sayesinde, YSZ muhtemelen insanlık tarihindeki bütün sorunları çözebilirdi. Küresel ısınma? YSZ öncelikle CO2 emisyonunu durduracak, fosil yakıtlarla alakası olmayan yeni bir enerji üretim şekli bulurdu. Sonra fazla CO2 'i atmosferden kaldırmanın bir yolunu bulurdu. Kanser ve diğer hastalıklar? YSZ için sorun değil—sağlık ve tıp aklın alamayacağı şekillerde kökten değişirdi. Dünyadaki açlık? YSZ nanoteknoloji gibi şeyler kullanarak sıfırdan et yaratabilir ve bu, gerçek etle moleküler açıdan benzer olurdu—diğer bir deyişle, gerçek et olurdu. Nanoteknoloji bir çöp yığınını taze et veya diğer yemeklere dönüştürebilir (normal şeklinde olmaları gerekmezdi — büyük bir küp elma hayal edin) ve tüm bu yemeği dünyaya aşırı gelişmiş bir ulaşım şekliyle dağıtabilirdi. Tabii bu hayvanlar için de harika olurdu, çünkü artık insanlar tarafından öldürülmeleri gerekmezdi. YSZ, tehlike altındaki türleri kurtarmak ve hatta soyu tükenmiş türleri DNA kalıntıları üzerinde çalışarak geri getirmek gibi daha birçok şey yapabilirdi. YSZ bizim en karmaşık ve büyük sorunlarımızı da çözebilirdi — ekonomiler nasıl işletilmeli ve dünya ticareti en iyi nasıl kolaylaştırılır gibi, hatta felsefe ve etik konularındaki en anlaşılmaz sorunlarımızı da— bunların hepsi YSZ'ye acı verici derecede bariz olurdu.
Ama YSZ'nin bizim için yapabileceği, baştan çıkarıcı öyle bir şey var ki, hakkında yazılar okumak bildiğimi düşündüğüm her şeyi değiştirdi: YSZ, ölümlülüğümüzü yenmemizi sağlayabilirdi.
Birkaç ay önce, ölümlülüklerini yenmiş potansiyel daha gelişmiş uygarlıklara duyduğum kıskançlıktan bahsetmiştim. Daha sonra bunun, benim ömrüm içinde insanlığın yapabileceği bir şey olduğuna inanacağımı ve bunun hakkında bir yazı yazacağımı tahmin etmemiştim. Ama YZ hakkında bir şeyler okumak emin olduğunuz her şeyi (öleceğiniz fikri de dahil) tekrar düşünmenize sebep oluyor.
Reklamı Kapat
Evrimin ömrümüzü daha fazla uzatması için bir sebebi yoktu. Üreyecek ve çocuklarımızı kendilerine bakabilecek yaşa getirecek kadar yaşayabilmemiz evrim için yeterli. Evrimsel bir bakış açısından bakarsak, türler 30+ yıllık bir ömürle başarılı olabilir. Yani alışılmadık derecede uzun yaşamın doğal seçilim sürecinde avantajlı olması için bir sebep yok. Sonuç olarak, biz W.B. Yeats'in tanımladığı gibi “ölen bir hayvana bağlanmış bir ruh"uz. O kadar da eğlenceli değil.
Ve herkes her zaman öldüğü için, ölümün kaçınılmaz olduğu varsayımı altında yaşıyoruz. Yaşlanmayı zaman gibi düşünüyoruz—ikisi de ilerlemeye devam ediyor ve bunu durdurmak için yapabileceğimiz hiçbir şey yok. Ama bu varsayım yanlış. Richard Feynman şöyle yazıyor:
Biyoloji biliminde, ölümün gerekliliğine dair bir kanıt olmaması en dikkat çekici şeylerden biri. Devridaim hareket oluşturmak istediğimizi söylerseniz; fizik araştırmalarımız süresince bulduğumuz kanunlara göre bu ya imkansız, ya da kanunlar yanlış. Ama biyolojide henüz ölümün kaçınılmazlığına işaret eden bir şey bulunamadı. Bunun bana önerdiği şey şu: ölüm hiç de kaçınılmaz değil; bilim insanlarının bu sorunun gerçek sebebini bulması ve insan vücudunun geçiciliğinden oluşan bu evrensel, berbat hastalığın tedavi edilmesi an meselesi.
Olay şu ki, yaşlanmak zamana takılmış değil. Zaman ilerlemeye devam edecek, ama yaşlanmak devam etmek zorunda değil. Düşünürseniz mantıklı geliyor. Yaşlanma dediğimiz şey vücuttaki fiziksel maddelerin yıpranması. Bir araba da zamanla yıpranıyor—ama yaşlanması kaçınılmaz mı? Eğer bir arabanın parçalarını yıpranmaya başladıklarında değiştirseniz veya kusursuz bir şekilde onarsanız, araba sonsuza kadar çalışır. İnsan vücudunun da bundan farkı yok—sadece daha karmaşık.
Kurzweil kan akışında bulunacak, insan sağlığı için sınırsız sayıda görev (mesela vücudun herhangi bir bölgesinde yıpranan hücreleri onarmak veya değiştirmek) gerçekleştirebilecek wifi ile bağlı nanobotlardan bahsediyor. Eğer mükemmelleştirilebilirse, bu süreç (veya bir YSZ'nin bulacağı çok daha akıllıca bir şey) yalnızca vücudu sağlıklı tutmakla kalmaz, yaşlanmayı tersine çevirirdi. 60 yaşında bir vücutla 30 yaşında bir vücudun farkı yalnızca gereken teknoloji olsa değiştirebileceğimiz bir avuç fiziksel şey. YSZ bir "yaş yenileyici” geliştirebilir, buna giren 60 yaşında biri 30 yaşında birinin vücudu ve cildiyle çıkabilirdi. Sürekli sersemlemekte olan beyin bile YSZ kadar zeki bir şey yenilenebilirdi tarafından (kişilik, anılar vs. gibi beyindeki verileri etkilemeden bunu başarmanın bir yolunu bulurdu). Bunamadan muzdarip 90 yaşında birisi yaş yenileyiciye girebilir ve yepyeni bir kariyere başlayacak kadar keskin çıkabilirdi. Absürd görünüyor, fakat vücut yalnızca bir avuç atomdan oluşuyor ve bu atomları YSZ kolaylıkla kontrol edebilir. Yani aslında hiç de absürd değil.
Kurzweil sonra işleri büyük bir adım ileri götürüyor. Zaman geçtikçe yapay maddelerin vücuda çok daha fazla entegre edileceğine inanıyor. Öncelikle, organlar sürekli çalışan ve asla bozulmayan aşırı gelişmiş makine sürümleriyle değiştirilebilirdi. Sonra vücudu yeniden tasarlayabileceğimize inanıyor; sıradan alyuvar hücrelerini, mükemmelleştirilmiş ve hareketlerine kendileri güç verebilecek, dolayısıyla kalbe olan ihtiyacı ortadan kaldıracak olan alyuvar hücre nanobotlarıyla değiştirmek gibi şeyler mesela. Beyne de geçiyor ve beyin aktivitelerimizi şimdikinden milyarlarca kat hızlı düşünebilecek kadar geliştirebileceğimize inanıyor. Bu noktada insanların dış bilgilere de erişimi olacak çünkü beyne yapılan yapay eklentiler sayesinde buluttaki tüm bilgilerle iletişim kurmak mümkün olacak.
Yeni insan tecrübesinin ihtimalleri sınırsız olurdu. İnsanlar seksi amacından ayırarak yalnızca üreme için değil, zevk için yapılabilir hale getirdi. Kurzweil bunu yemekler için de yapabileceğimize inanıyor. Nanobotlar vücuttaki hücrelere mükemmel besini ulaştıracak ve sağlıksız herhangi bir şeyin hiçbir şeyi etkilemeden vücuttan geçmesini sağlayacak. Bir yiyecek kondomu. Nanoteknoloji teorisyeni Robert A. Freitas zaten kan hücrelerinin yerini alacak ve bir gün vücuda uyarlanabilirse bir insanın nefes almadan 15 dakika boyunca koşmasını sağlayacak bir şey tasarlardı, YSZ'nin fiziksel kapasitemiz için ne yapabileceğini siz düşünün artık. Sanal gerçeklik yeni bir anlam kazanırdı—vücudumuzdaki nanobotlar duyularımızdan gelen bilgileri bastırabilir ve bunları, bizi görebildiğimiz, duyabildiğimiz, hissedebildiğimiz ve koklayabildiğimiz tamamen yeni bir ortama koyan sinyallerle değiştirebilirdi.
Reklamı Kapat
Nihayetinde, Kurzweil bir gün insanların tamamen yapay oldukları bir noktaya ulaşacağına inanıyor; biyolojik maddeye bakıp “insanlar eskiden bundan mı oluşuyormuş, ne kadar ilkel” diyeceğimiz bir zaman; insanların mikroplardan veya kazalardan veya hastalıklardan veya yıpranmaktan öldüğü insanlık tarihinin erken dönemlerini okuyacağımız bir zaman; YZ Devrimi'nin insanları ve yapay zekayı birleştirerek (bunu okurken bakabileceğiniz eğlenceli bir gif) sona erdirebileceği bir zaman. İşte Kurzweil insanların nihayetinde biyolojimizi fethederek yok edilemez ve sonsuz olacağımızı böyle düşünüyor, denge kalasının öbür tarafı için görüşü bu. Ve oraya ulaşacağımızdan emin. Yakında.
Kurzweil'ın fikirlerinin üzerine önemli eleştiriler çektiğini duyduğunuza şaşırmazsınız heralde. 2045 için olan tekillik ve beraberinde gelen insanlar için sonsuz yaşam ihtimalleriyle, “ineklerin büyük kurtuluşu” veya “140 IQ'ya sahip insanlar için akıllı tasarım” denilerek dalga geçildi. Diğerleri onun bu iyimser zaman çizelgesini, veya beyin ve vücut anlayışının seviyesini, veya normalde donanımdan yazılıma geniş bir yelpazede kullanılan Moore Yasası'nı uygulayış tarzını sorguladı. Kurzweil'a hevesli bir şekilde inanan her uzman başına, hedeften çok uzakta olduğunu düşünen üç uzman düşüyor.
Ama beni en çok şaşırtan şey şu, ona katılmayan uzmanlar söylediği her şeyin mümkün olmadığını söylemiyor. Gelecek için okuduğum bu egzotik görüşünden sonra eleştirmenlerin “Tabii ki böyle şeyler gerçekleşemez” demiş olmalarını bekledim, fakat bunun yerine “Evet, bunların hepsi güvenli bir şekilde YSZ'ye geçebilirsek olabilir, ama zor kısım da bu.” gibi şeyler diyorlardı. Bizi YZ'nin zararları hakkında uyaran önemli seslerden biri Bostrom, şunları kabul ediyor:
Bir süperzekanın çözemeyeceği veya en azından çözmemize yardım edemeyeceği bir sorun düşünmek zor. Hastalık, fakirlik, çevre felaketi, gereksiz öldürülen her tür: bunlar gelişmiş nanoteknolojiye sahip bir süperzekanın ortadan kaldırabileceği şeyler. Ek olarak, bir süperzeka nanotıp kullanımıyla yaşlanma sürecini tersine çevirerek veya kendimizi yükleme seçeneği sunarak bize sonsuz ömür verebilirdi. Bir süperzeka ayrıca entelektüel ve duygusal kapasitemizi gözle görülür derecede arttırmak için fırsatlar da yaratabilirdi ve bize neşe içinde oyun oynayacağımız, birbirimizle bağ kuracağımız, tecrübeler ve kişisel gelişim yaşayacağımız ve ideallerimize daha yakın yaşayabileceğimiz deneysel bir dünya kurmamızda yardımcı olabilirdi.
Bu Emin Köşe'de olmayan birinden gelen bir alıntı, ama karşılaşıp durduğum şey bu oldu—Kurzweil ile belirli nedenlerden ötürü dalga geçen ama YSZ'ye güvenli bir şekilde geçiş yapabilirsek dediklerinin imkansız olmayacağını düşünen uzmanlar. Kurzweil'ın fikirlerini bulaşıcı bulmamın sebebi de bu—çünkü bu hikayenin iyi tarafını dile getiriyor ve gerçekten de ihtimaller dahilinde. Eğer iyi bir tanrı olursa.
Emin Köşe'deki düşünürlerden duyduğum en öne çıkan eleştiri, söz konusu YSZ olduğunda olumsuz tarafını değerlendirmede tehlikeli derecede yanlış olma ihtimalleri olduğu. Kurzweil'ın ünlü kitabı The Singularity is Near 700 sayfadan uzun ve bu sayfaların yaklaşık 20'sini potansiyel tehlikelere ayırmış. Daha önce kaderimizin, bu yeni devasa güç doğduğu zaman bu gücü kimin kontrol edeceğine ve isteklerinin ne olacağına bağlı olduğunu söylemiştim. Kurzweil bu sorunun iki kısmını da düzgün bir şekilde şöyle cevaplıyor:
[YSZ] bir sürü farklı çabalardan ortaya çıkıyor ve medeniyetimizin altyapısıyla son derece bütünleşmiş olacak. Gerçekten, vücutlarımıza ve beyinlerimize derinlemesine gömülü olacak. Buna bağlı olarak, bizim değerlerimizi yansıtacak çünkü biz olacak.
Ama cevap buysa, neden dünyadaki en akıllı insanların çoğu bu kadar endişeli durumda? Stephen Hawking neden YSZ'nin gelişiminin “insan ırkının sonunu getirebileceğini” ve Bill Gates “neden bazı insanların endişeli olmadığını anlamadığını” ve Elon Musk “şeytanı çağırdığımızdan korktuğunu” söylüyor? Ve neden konunun uzmanlarından birçoğu YSZ'ye insanlığın en büyük tehdidi diyor? Bu insanlar ve Kaygılı Cadde'deki diğer düşünürler, Kurzweil'ın YZ'nin tehlikelerini terslemesine inanmıyor? YZ Devrimi hakkında çok, çok endişeliler ve denge kalasının eğlenceli tarafına odaklanmıyorlar. Diğer tarafa, korkunç bir gelecek gördükleri tarafa, kaçma ihtimalimizden emin olmadıkları tarafa bakmaya dalmış durumdalar.
İşte bu nedenle dizimizin bir sonraki yazısı, geleceğin neden en kötü kabusumuz olabileceğiyle ilgili olacak.
Okundu Olarak İşaretle
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İçerikle İlgili Sorular
Yapay Zeka Bilgisayar Bilimleri anlamında doygunluğuna ulaştı mı?
İlginizi Çekebilecek Sorular
Dünya'nın yörüngesinde binlerce insan yapımı uydu var, bu uydular nasıl oluyor da birbirlerine çarpmadan görevlerini yapıyor?
Vicdan nasıl evrimleşti?
Etrafa bakınca kütle olarak en fazla sayıda olan canlı olmamız bir başarı mı?
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
5
3
3
1
1
1
0
0
0
0
0
0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Çeviri Kaynağı: Wait But Why? | Arşiv Bağlantısı
N. Bostrom. (2014). Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies. ISBN: 0199678111. Yayınevi: Oxford University Press.
J. Barrat. (2013). Our Final Invention: Artificial Intelligence And The End Of The Human Era. ISBN: B00CQYAWRY. Yayınevi: Thomas Dunne Books.
R. Kurzweil. (2006). The Singularity Is Near: When Humans Transcend Biology. ISBN: 0143037889. Yayınevi: Penguin Books.
N. J. Nilsson. (2009). The Quest For Artificial Intelligenc. ISBN: 0521122937. Yayınevi: Cambridge University Press.
S. Pinker, et al. (2014). How The Mind Works. ISBN: 1491514965. Yayınevi: Brilliance Audio.
V. Vinge. The Coming Technological Singularity: How To Survive In The Post-Human Era. (01 Ocak 1992). Alındığı Tarih: 02 Temmuz 2019. Alındığı Yer: SDSU | Arşiv Bağlantısı
E. Davis. (2014). Ethical Guidelines For A Superintelligence. NYU Department of Computer Science, sf: 1-5. | Arşiv Bağlantısı
N. Bostrom. How Long Before Superintelligence?. (12 Mart 2008). Alındığı Tarih: 02 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Nick Bostrom | Arşiv Bağlantısı
V. C. Müller, et al. Future Progress In Artificial Intelligence: A Survey Of Expert Opinion. (01 Ocak 2014). Alındığı Tarih: 02 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Nick Bostrom | Arşiv Bağlantısı
M. Y. Vardi. (2012). Artificial Intelligence: Past And Future. Communications of the ACM, sf: 5. | Arşiv Bağlantısı
N. Bostrom. Nick Bostrom On Superintelligence. (01 Aralık 2014). Alındığı Tarih: 02 Temmuz 2019. Alındığı Yer: EconTalk | Arşiv Bağlantısı
R. Roberts. Bostrom Follow-Up. (02 Temmuz 2019). Alındığı Tarih: 02 Temmuz 2019. Alındığı Yer: EconTalk | Arşiv Bağlantısı
S. Armstrong, et al. (2012). How We’re Predicting Ai—Or Failing To. Beyond AI: Artificial Dreams, sf: 52-75. | Arşiv Bağlantısı
S. Russell, et al. (2009). Artificial Intelligence: A Modern Approach. ISBN: 0136042597. Yayınevi: Pearson.
G. Marcus. Hyping Artificial Intelligence, Yet Again. (31 Aralık 2014). Alındığı Tarih: 02 Temmuz 2019. Alındığı Yer: The New Yorker | Arşiv Bağlantısı
S. Pinker. (2019). Could A Computer Ever Be Conscious?. University of Manchester, sf: 1-3. | Arşiv Bağlantısı
C. Shulman. (2010). Basic Ai Drives And Catastrophic Risks. The Singularity Institute. | Arşiv Bağlantısı
World Economic Forum. (Rapor, 2015). Global Risks 2015. Not: http://www3.weforum.org/docs/WEF_Global_Risks_2015_Report15.pdf.
J. R. Searle. What Your Computer Can’t Know. (09 Ekim 2014). Alındığı Tarih: 02 Temmuz 2019. Alındığı Yer: The New York Review of Books | Arşiv Bağlantısı
J. Lanier. One Half A Manifesto. (11 Ekim 2000). Alındığı Tarih: 02 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Edge | Arşiv Bağlantısı
B. Joy. Why The Future Doesn't Need Us. (04 Ocak 2000). Alındığı Tarih: 02 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Wired | Arşiv Bağlantısı
P. Allen, et al. The Singularity Isn't Near. (12 Ekim 2011). Alındığı Tarih: 02 Temmuz 2019. Alındığı Yer: MIT Technology Review | Arşiv Bağlantısı
R. Kurzweil. Don't Underestimate The Singularity. (19 Ekim 2011). Alındığı Tarih: 02 Temmuz 2019. Alındığı Yer: MIT Technology Review | Arşiv Bağlantısı
S. Hawking, et al. Transcending Complacency On Superintelligent Machines. (19 Nisan 2014). Alındığı Tarih: 02 Temmuz 2019. Alındığı Yer: HuffPost | Arşiv Bağlantısı
H. L. Dreyfus. (1992). What Computers Still Can't Do: A Critique Of Artificial Reason. ISBN: 0262540673. Yayınevi: MIT Press.
S. Armstrong. (2014). Smarter Than Us: The Rise Of Machine Intelligence. ISBN: B00IB4N4KU. Yayınevi: Machine Intelligence Research Institute.
Evrim Ağacı Akademi: Yapay Zeka Yazı Dizisi
Bu yazı, Yapay Zeka yazı dizisinin 7. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Yapay Zeka Hakkında Bir Rehber: Nedir, Ne Değildir, Ne Olacaktır?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.
Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için giriş yapın veya kayıt olun.
EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/12/2021 13:21:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/449
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
Reklamı Kapat
Kategoriler ve Etiketler
Bilim Ağacı> Uygulamalı Bilimler> Hesaplama Bilimleri> Bilgisayar Bilimi> Yapay Zeka
Öğrenme Evrim Evrimsel Biyoloji Korku Hesaplama Bilgisayar Bilinç Yapay Zeka Atom Oyun Teorisi Nanoteknoloji Stephen Hawking Richard Feynman Sinirbilim Nöron Tekillik Moore Yasası Elon Musk Robot Derin Öğrenme Makina Tehlike Zihin Felsefesi Yapay Genel Zeka Oyun Tehdit Soy Tükenmesi Satranç Endişe Fermi Paradoksu
Tümünü Göster
Copyright Information
This work is an exact translation of the article originally published in Wait But Why?. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.
Anasayfa
Ara
Uygulamayı İndir
Son İçerikler
EA Akademi
Nedir?
Yazı Dizileri
Bilim Ağacı
Makale Arşivi
Kategoriler
Soru & Cevap
Pazar
Video
Podcast
Gerçek Mi?
Gözlem
Yaşam Ağacı
Doğa Gözlemleri
Evren Gözlemleri
Etkinlik & İlan
Söz & Aforizma
Projeler
Kreosus
COVID-19
Bilim Sözlüğü
Hastalık Kataloğu
Mobil & Masaüstü Uygulama
Darvin
Darvin (Eklenti)
Gelincik Evrim Algoritması
BOUN Evrim Ağacı
Azərbaycan Dilində Məqalələr
PhD² (İngilizce)
Tree of Evolution (İngilizce)
Size Özel
İçerikler
Instagram
Zihin
Uzay Aracı
Ay Görevleri
Vücut
Kurbağa
Hayvanlar Alemi
Büyük Patlama
Metabolizma
Kök Hücre
Kimyasal Bağ
Yıldız
Mit
Solunum
Aşı
Hayvan
Eğilim
Sinir Hücresi
Film
Mikoloji
Bakteriler
Besin Değeri
Abiyogenez
Tüy
Deprem
Sosyal Mesafelendirme
Süre Tümü < 5 dakika 5-10 dakika 10-20 dakika 20-30 dakika > 30 dakika Tip Tümü Özgün Türev Çeviri Sözlük Taksonomi Basın Bildirisi Gerçeklik Analizi English Azərbaycan Dili Hastalık Kataloğu Eş Baskı Sponsorlu İçerik Yazar Görüşü Editör Görüşü Duyuru Periyodik Tablo Makaleni Açıkla Sırala En Yeni En Eski En Çok Okunan En Popüler En Tepkisel En Uzun En Kısa Rastgele
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Neden Penis Kemiğimiz Yok?
Deniz Neden Bu Kadar Güzel Kokuyor?
Giyotin: Kafa Uçtuktan Sonra Bilinç Devam Edebilir mi?
Subliminal Mesajlar: Bu Videodaki Gizli Mesajlarla Beyninize Hükmedebilir miyim?
Kriyonik Beden Dondurma ile Sonsuz Yaşam!
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Anasayfa
Uygulamayı İndir
Ara
EA Akademi
Soru & Cevap
Pazar
Video
Podcast
Gerçek Mi?
Etkinlik & İlan
Söz & Aforizma
Yükleniyor...
Terime Git
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım
Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]
Filtrele
Görüntülendi Okundu Göz Atıldı Kaldığım Yer Not Eklendi/Kaldırıldı Sonra Oku Eklendi/Kaldırıldı Tepki Verildi/Kaldırıldı
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Görüntülendi Okundu Göz Atıldı Kaldığım Yer Not Eklendi/Kaldırıldı Sonra Oku Eklendi/Kaldırıldı Tepki Verildi/Kaldırıldı
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Not Ekle
İptal
Otomatik
Otomatik
26/12/2020, Perşembe
Düzenle
Sil
0/10000
Kaydet
İptal
© Evrim Ağacı, Tree of Evolution LLC'nin tescilli markasıdır. 2010-2021. Gizlilik Politikası.
Tüm içeriklerimiz, İçerik Kullanım İzinleri'ne uyulduğu müddetçe kullanıma, dağıtıma ve paylaşıma açıktır.
Bu siteyi kullanan kişilerin sitedeki bütün işlemleri Kullanıcı Sözleşmesi'nin şartlarına tabidir.
Giriş Yap | Kayıt Ol
“Bilim ve sanat, itibar görmediği toplumları terk eder.”
İbn-i Sina
Gece Modu
Katkı Yap
Makale Yayınla
Soru Sor
Etkinlik / İlan Gir
Destek Ol
Reklam Ver
Agora Bilim Pazarı
Öğren & Bilgilen
Son İçerikler
Rastgele İçerik
İçerik Kategorileri
EA Akademi
Bilim Sözlüğü
Gerçeklik Analizi
Video İzle
Podcast Dinle
Yaşam Ağacı
Doğa Gözlemleri
Evren Gözlemleri
Söz & Aforizma Oku
Evrim Algoritması Oyunu
Projeler
Kreosus
COVID-19
Bilim Sözlüğü
Hastalık Kataloğu
Mobil & Masaüstü Uygulama
Darvin
Darvin (Eklenti)
Gelincik Evrim Algoritması
BOUN Evrim Ağacı
Azərbaycan Dilində Məqalələr
PhD² (İngilizce)
Tree of Evolution (İngilizce)
Evrim Ağacı'nı Tanıyın
Tarihçemiz
İlkelerimiz
Ekibimiz
Destekçilerimiz
Onaylı Kullanıcılar
Yayın Politikamız
Düzeltme Politikası
Sık Sorulan Sorular
Gelir Kaynaklarımız
Yasal Bıdılar & İletişim
İçerik Kullanım İzinleri
İçerik Tipi
Adil Kullanım Doktrini
Tıbbi Feragatname
Site Kaynakları
Kullanıcı Sözleşmesi
Gizlilik Politikası
Bize Ulaşın
Beğendim
Geçmiş
Paylaş
Bağlantıyı Kopyala
Telegram Twitter WhatsApp Facebook Linkedin
Rastgele
İçindekiler
Seçenekler
Yukarı Zıpla
Bize Ulaş
Beğenmedim
Sonra Oku
Notlarım
Çevrimdışı Oku
Gece / Gündüz Modu
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Menüyü Gizle
İçerik Ekle
Soru Sor
Etkinlik Ekle
Not Ekle
Evrim Ağacı
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!
Giriş Yap
Kayıt Ol
E-posta
Şifre Göster
Google Twitter Facebook
Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu
İsim
Soyisim
E-posta
Şifre Göster
Kullanıcı Sözleşmesi'ni ve Gizlilik Politikası'nı okuduğumu, anladığımı ve kabul ettiğimi beyan ederim.
Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.
E-posta
Geri dön
Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.
E-posta
Geri dön
Close
“ Bilimi, haklı olduğunuzu ispatlamak için kullanmamalısınız. Bilimi, haklı tarafta olmak için kullanmalısınız.”
Randall Munroe
Bize Ulaşın
Başlık Seç
Alt Başlık Seç
İsim
E-Posta
Mesajınız
GÖNDER
Mesajınızı aldık. İlk fırsatta değerlendirip, yanıtlamaya çalışacağız.
Paylaş
WhatsApp
Facebook
Twitter
Telegram
Bağlantıyı Kopyala
Soru Sor
×
Düzenleme Gerekçesi
Soru*
Açıklama
URL
Kategori* Seç
Gizlilik
Herkese Açık Anonim
Cevaplar İçin Kaynak Zorunluluğu
Cevaplarda kaynak göstermek zorunlu olsun. Kaynaksız cevap verilebilsin.
Kapat
Gönder
Reklamsız Deneyim
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.
Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.
Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.
YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.
Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.
Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Destek Ol
Takip Et
Sizi Takip Ediyor
Takipçi UP İçerik Soru Cevap
Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.
Daha fazla bilgi almak için tıklayın
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bilim İçin 30 Saniyeniz Var mı?
Evrim Ağacı'na üye olmak tamamen ücretsiz ve çok sayıda avantajı beraberinde getiriyor. Evrim Ağacı'nda geçirdiğiniz zamanı zenginleştirmek için, sadece 30 saniyenizi ayırarak üye olabilirsiniz (üyeyseniz, giriş yapmanızı tavsiye ederiz).
Üye Ol
Giriş Yap
Üyeliğin Avantajları
Evrim Ağacı 11 Yaşında,
Şimdi Desteğinize İhtiyacımız Var!
Lafı dolandırmayacağız: Türkiye'deki bilimseverlerin destekleri sayesinde 2010'dan beri kimsenin kontrolünde olmaksızın bugünlere gelmeyi başardık. Şimdi, daha fazlasını yapabilmek için yardımınız gerekiyor. Eğer bu mesajı gören her Evrim Ağacı okuru sadece 20₺ ile bile destek olmayı seçseydi, Evrim Ağacı olarak 1 yıl boyunca başka kimseden destek almaksızın Türkiye'de bilim anlatıcılığını sürdürebilir ve ekibimizi daha da büyütebilirdik. Bu yüzden şimdi, sizin de desteğinize ihtiyacımız var! Aşağıda, soldan sağa avantajlılık sırasına göre dizdiğimiz yöntemlerden herhangi birini seçerek bize hemen destek olabilirsiniz.
Kreosus ($) Kreosus (₺) Youtube Patreon Diğer Yöntemler
Zaten Destek Oldum
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.