Hayatın kredi kartlarına, aylık ödemelere göre ayarlandığı günümüzde orucu hatırlatmak ve orucu yaşatmak adına tek geçim kaynağını “piysadan çekme”nin izahı olabilir miydi? Artık bu sorunun cevabını oruç tutanlar bile bilmiyor….
Rahmetli Akif Emre, bundan tam 10 yıl önce, yine bir Ramazan günü, “Paradigmaya kafa tutan simitçi”yi yazmıştı. Bu simitçinin özelliği sadece Ramazan’ın gereğine uygun davranan bir müslüman olması idi, sıradan bir müslüman! Peki, hayatını simit satarak kazanan birinin Ramazan’da çalışmama lüksü olabilr miydi?
İşte o simitçinin ‘duruşu’ üzerinden Akif Emre’nin Yeni Şafak’ta yaptığı analizi:
Her sabah köşede gelip geçeni umursamayan ama belli bir nezaket ölçüsünde izleyen duruşuyla tezgahının başında görürdüm. Kırık dökük küçük iskemlesine oturmuş tezgahta kalan simitleri düzeltir bulurdum hep. Gelip geçene satıcı gözüyle bakmaz, kendi halinde bir şeylerle oyalanır bulurdum hep.Tanıdık müşterilerinin gözünün içine bakarak “bu sabah da almıyor musunuz” baskısından kaçınmanın bir yolu olduğunu düşündüm. Selam verdiğinizde sessiz bir nezaketle alır ama hiçbir zaman tipik simitçi tavrını takınmazdı. “Buyurun, taze simit” türü bir tezgahtarlık yaptığını hatırlamıyorum.
Müşterisi yoksa o, şehrin en işlek caddesindeki köşe başında oturur eline tutuşturulmuş gibi tuttuğu gazetesini okur bulurdum.
Bazen simit tezgahının başında bulamadığım olurdu. Beklemek zorunda kaldığım çok olmuştur. Koşarak gelir kendine özgü sessiz nezaketiyle “buyurun” derdi. Koşarak gelişi bir müşteriyi kaçırmaktan yahut yalnız bıraktığı tezgahının başına bir iş geleceği endişesinden çok orada, camekanlı simit tezgahının başında sizi bekletmeme kaygısından kaynaklandığı hissine kapılırdınız. Bunu hissederdiniz, tüm sermayesi simitlerini, o günkü satıştan elde ettiği bozuk paralarını biriktirdiği kutuyu caddenin ortasında bırakıp gitmesinden bu anlamı çıkartırdınız.
Sabahları erken gelen ilk partiye yetişememişseniz saat 10”dan sonra fırından yeni çıkan ikinci parti sıcak simit için sipariş verebilirdiniz. Büyük iş merkezlerinin katlarına hızla tırmanır kaç simit istemişseniz soğumadan poşet içinde getirirdi. Bu arada tezgahını, simitleri ve bozuk para kutusuyla birlikte bu devasa şehrin kalabalığına terk eder, tavırlarından bir şey olacağı endişesi taşımadığını rahatlıkla çıkarabilirdiniz.
Bir ara okullar tatil olduğunda ilk okula giden oğlu yardımcı olarak geldi yanına. Arasıra tezgahı oğluna emanet ettiği de oluyordu.
Geçmiş zamanlardan kalma bilge, yaşlı, piri fani ihtiyardan bahsettiğim sanılmasın. Orta yaşlarda hafif minyon, kıpkırmızı yanakları en küçük tepkide renklenen bir modern şehir satıcısı… Biraz mahcup, sessiz kendi halinde, uyuşuk değil ama dünyaya fazla metelik vermeyen, yırtıcı bir esnaf görüntüsünden uzak ama ekmeğini çıkarmak için alın teri döken bir görünümü vardı.
Herhalde hayatımda ilk defa son bir yıl içinde sabahları düzenli simit almaya başladım. Kimileri çay simit nostaljisine bayılsa da ben pek hazzetmedim. Simit tadı hiç çekici gelmemiştir. Ama sadece bu adını bile daha bilmediğim simitçiden sıcak simit almak için tezgahın başında bazen sıra bekledim bazen sabırla orta yerde bıraktığı tezgahının başına dönmesini bekledim kaldırımın ortasında.
Ramazanın ilk günü hafta başı sabahı o köşeye vardığımda bir şeyin eksik olduğunu fark ettim. Simitçi yoktu. Hayır, sadece simitçinin kenidisi değil tezgahı da yoktu. O an oruç olduğumu hatırladım.
Ramazan geldiğinden beri simitçinin köşesi boş.
Hayatını simit satarak kazanan birinin Ramazanda çalışmama lüksü olabilr miydi?
Kendisi oruç tutuyor diye oruç tutmayanları sabah çay-simit zevkinden mahrum bırakmaya hakkı var mıydı? Böyle ramazanda simit satmayarak oruç tutmayan vatandaşlarımıza dolaylı baskı uygulamış olmuyor muydu? Ne yani, sabahın erken saatlerinde kahvaltı yapmadan yola çıkıp yoğun trafikte ofislerine gelen insanlar çaylarının yanında alıştıkları damak tadını bozmak zorunda mı kalacaklardı?
Tüm bu sorular karşısında bu simitçinin ramazan eylemini nasıl değerlendirmeli? Belli ki bu ekonomik şartlarda rasyonel bir izahı yok bu davranışın.
Her şeyden önce oruçlu olduğum halde ilk bana orucu, ramazanı hatırlattı. Onun o gün, o köşe başında olmayışı ile sokakta, meydanda, işyerinde, otobüs duraklarında ramazanın geldiğini hatırlatan bir boşluk bırakmıştı. Hayatımıza adeta bir işaret bırakan bu çekiliş, aslında hayatımıza giren, gelen ve dolduran ramazana yer açmak isteyen bir çekilmeydi.
Sokaktan akıp giden kalabalıktan birilerinin eteğinden çekerek haberin var mı oruçtan diyen bir çekilme…
Orucun hayatın merkezinde olduğu, asıl olanın oruc tutmak, orucun insanları tutması olduğunu ihtar eden bir çekiliş. Oruçluya karşı gayrı Müslim komşusunun bile saygı duyduğu, açıktan yemediği, birlikte iftar yapılabildiği bir iklimi hatırlatan çekilme. Oruçludan oruç tutmayana neden tutmadığını hatırlatırcasına oruçlu oluşunu açığa vurduğu için ayıplanmadığı bir toplumun erdemine bürünerek çekilme.
Hayatın kredi kartlarına, aylık ödemelere göre ayarlandığı günümüzde orucu hatırlatmak ve orucu yaşatmak adına tek geçim kaynağını “piyasadan çekme”nin izahı olabilir miydi? Artık bu sorunun cevabını oruç tutanlar bile bilmiyor. Veya bu soruyla yüzleşmekten kaçınıyor. Oysa o simitçi tam da bu nedenle kaçmıyor, çekiliyor; meydanlarda oruca yer açmak için. İnsanların “mabudu para, mabedi banka” olduğu bir çağda ne anlamı olabilirdi bu tavrın. Bu çağda böylesi bir tevekkül anlayışının yeri olabilir miydi?..
Evet, simitçi hala gelmedi; çünkü Ramazan bitmedi henüz.
Piyasadan çekilerek kendi çapında sisteme posta koyuyor. Oruca saygı göstererek toplumsal dayatmaları alt üst ediyordu. Aslında çok tehlikeli bir çığır açıyor; dinin kamusal alanı kuşatmasına yardımcı oluyordu böylece. Toplumsal düzeni değiştirmeye yönelik bir kalkışma olarak bile yorumlanabilirdi. Aslında o sıradan bir müslüman gibi yaşamaya çalışıyordu, ne eksik ne fazla.
Her anlamda paradigmayı parçalıyordu köşebaşındaki simitçi.
Güncel
Paylaş :
Leave a Comment	
Your email address will not be published. Required fields are marked with *
Comment *
Cancel reply
1 Comment
ERSİN ERTUĞRUL	
18 Mayıs 2018, 11:42
Bu yazıyı okurken, paylaşırken düşünmeye başladım. Bu düşünceler beni değişimin nasıl gerçekleşebileceği sorusuna taşıdı. Evet değişim. Ama nasıl? İşte tam da bu konuda başka bir münevverimizin bir tespiti/cümlesi aklıma geldi. Bu yazıya katkı sağlayacağı inancıyla paylaşmak isterim.
"Tarih hiç bir değişimin iktidardan geldiğini bilmez. Hepsi terbiyeden başladı ve özünde ahlâkî bir davetti." (Aliya İzzetbegoviç)
REPLY
Güncel
IMF: Gelecek yıl bazı ekonomiler çökebilir
Güncel
3 Aralık 2021
Suriye'nin güvenliğine ilişkin toplantı Belçika'da yapıldı
Güncel
3 Aralık 2021
Merkel'e veda törenine devlet görevlileri katıldı
Güncel
3 Aralık 2021
ABD'de muhbir olmayı reddeden Pakistanlı
--
3 Aralık 2021
Sanayi ve santrallerde kullanılan doğalgaza zam
Güncel
3 Aralık 2021
Videolar
Din nedir?
Ercümend Özkan Videoları, Videolar
12 Aralık 2020
Vefatının 24. yılında bir Ercümend Özkan biyografisi
Ercümend Özkan Videoları, Videolar
12 Ocak 2019
İktibas Dergisi
1 Ocak 1981 tarihinde yayın hayatına başlayan İktibas Dergisi, 2010 yılından itibaren internet üzerinden de yayına başlamıştır. Ankara’da faaliyetini sürdüren İktibas Dergisi, halen ilk kurulduğu büroda okuyucularını ve yazarlarını ağırlamaya devam ediyor. İktibas bürosunda bulunan lokalde günlük gazeteleri ve çeşitli dergileri okuma imkanı da bulunuyor.
Adres :
Tuna Cd. 14 / 3 Kızılay 06420 Yenişehir ANKARA
İletişim :
0312 435 37 60 - iktibas@yahoo.com
Hesap Numaralarımız :
Anlam Basın Yayın
Kuveyt Türk Ankara Kızılay Şubesi
IBAN: TR80 0020 5000 0936 7806 1000 01
Hesap No (TL) 93678061-1
Hesap No(Euro) 93678061-101 BIC-SWIFT: KTEFTRISXXX
Güncel
IMF: Gelecek yıl bazı ekonomiler çökebilir
Güncel
3 Aralık 2021
Suriye'nin güvenliğine ilişkin toplantı Belçika'da yapıldı
Güncel
3 Aralık 2021
Merkel'e veda törenine devlet görevlileri katıldı
Güncel
3 Aralık 2021
ABD'de muhbir olmayı reddeden Pakistanlı
--
3 Aralık 2021
Sanayi ve santrallerde kullanılan doğalgaza zam
Güncel
3 Aralık 2021
Buharlaşan Anılar ve Mekanlar
Güncel, Mehmet Akif Coşkun, YAZARLAR
3 Aralık 2021
Rumlar, 5. parselde ABD-Katar ortaklığına izin verdi, Türkiye tepki gösterdi
Güncel
3 Aralık 2021
Mehdi Barbaros'un 'Barbar Kargışlar' Şiiri
Cevat Akkanat, Güncel, YAZARLAR
3 Aralık 2021
Cumhurbaşkanı, Yasemin Devrimin tarihini değiştirdi!
Güncel
3 Aralık 2021
Şeylerin Kendisi ve Zıtlıkları Üzerine Bir Deneme
Ahmet Ferhat Öksüz, Güncel, YAZARLAR
3 Aralık 2021
Site İçeriğinin Kullanımı
Sitede yer alan tüm içeriğin telif hakları www.iktibasdergisi.com’a aittir. www.iktibasdergisi.com sitesinde yer alan bütün yazılar, materyaller, resimler, ses dosyaları, animasyonlar, videolar, dizayn, tasarım ve düzenlemelerimizin telif hakları 5846 numaralı telif hakları yasası gereğince koruma altındadır. Site içeriği, İktibas Dergisi veya iktibasdergisi.com’un yazılı izni olmaksızın ticari olarak herhangi bir şekilde kopyalanamaz, dağıtılamaz, değiştirilemez, yayınlanamaz. Site içeriği, fikri amaçlı olarak, ancak kaynak belirtilmek suretiyle kopyalanabilir ve kullanımı mümkündür. Aksine davranıldığı takdirde yasal işlemleri başlatma hakkı İktibas Dergisi veya iktibasdergisi.com’a aittir.
Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumlardan, yazarları sorumludur. İktibas imzalı yazılar ise dergimizi ve sitemizi bağlamaktadır. www.iktibasdergisi.com hiçbir bildirim yapmadan, herhangi bir zaman site içeriğinde değişikliğe gitme, yazı ve yorumları yayından kaldırma hakkına sahiptir.