Newton’ın kütleçekimi ile mutlu mesut yaşayıp giderken, Maxwell’in denklemlerini ve elektromanyetizmayı henüz yeni yeni sindirmeye başlamışken biraz şans eseri biraz da sürekli daha derine bakmaya cesaret eden bilim insanlarının çabalarının kaçınılmaz sonucu olarak yepyeni bir evren ile karşı karşıya kaldık.
Önce özel görelilik ve ardından kuantum fiziği ile taş üstünde taş kalmamış, fizik dünyası neye uğradığını şaşırmıştı.
Intuitive kelimesini çok kullanırlar bu durumlarda. Sezgisel olarak çeviririz. Mantıklı, akla yatkın da diyebiliriz. Newton yasaları “intuitive” di mesela. Yasalar ile tecrübelerimiz paralel, birebir örtüşüyordu. Klasikti. Doğrudan bizim deneyimlerimizi anlatıyor, evren ile ilişkimizi güzel bir şekilde ifade ediyordu.
Kuantum Fiziği ve özel ... Devamı
Yayın tarihi 14/11/2021 14/11/2021 Kategoriler UncategorizedEtiketler kuantum, kuantum fiziği, kuantum köpüğü, kuantum mekaniğiHiçliğin Dansı: Kuantum Köpüğü için bir yorum yapın
Bu Sayı Nereden Çıktı? 137 – İnce Yapı Sabiti
“Sabitler” demiştik serinin bir önceki videosunda. Evrenimizin tarifi. Bu sabitlerle eğer elinizde yeterince güç bulunuyorsa bizimkine çok benzer bir evreni simüle edebilirsiniz. Birçoğunu da anlıyor, kullanıyor, rahatlıkla ifade edebiliyoruz.
Ama bazıları var ki. Bunları anlamak ve çözmek çok başka kapılar açardı bize.
Işık hızını mesela anlıyoruz. Yani en azından biliyoruz. Fakat ışık hızı o kadar da sabit değil. Ölçümü ne ile yaptığınıza ve hangi standart ile ifade ettiğinize göre sayılar değişebiliyor. Kendisi sabit ama ifadesi sabit olmayabiliyor.
Ama Fine Structure sabiti öyle değil. Ne yaparsanız yapın, hangi dilde, hangi ölçüm standardında ifade ederseniz edin.
Sonuç değişmiyor.
Sanki evrenin kural kitabının değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif dahi edilemez birinci maddesi gibi.
1/137.
Evrenin en gizemli sayısı…
Neredeyse tüm büyük fizikçilerin radarında ... Devamı
Yayın tarihi 17/10/2021 31/10/2021 Kategoriler UncategorizedEtiketler fizik, ince yapı sabiti, kuantum, kuantum fiziğiBu Sayı Nereden Çıktı? 137 – İnce Yapı Sabiti için bir yorum yapın
ATOMU UNUTUN – HER ŞEYİN YAPI TAŞI SİCİMLER
Yıl 1984. Oxford Üniversitesinin koridorlarında yürüyen öğrenciler bir duyuru panosunun önünden geçiyor. Birçoğu kafasını çevirip bakmıyor bile. Ama aralarından özellikle birisi göz ucuyla bakarken birden duruyor. Panoya yaklaşıyor. Bir konferans ilanı var. Konuşmacı Michael Green. Konunun başlığı “Her Şeyin Teorisi”…
Bir fizik öğrencisi olmanıza gerek yok. Bu başlığı gördüğünüzde, bu konu ile az da olsa ilgili biriyseniz bir bilim insanının bu konuda bir şeyler bulabilme ve bununla ilgili konuşuyor olma ihtimalini düşündüğünüzde kendinize engel olamazsınız. Tüm planlarınızı iptal edip o konferansa gidersiniz.
O öğrenci de öyle yapıyor. O zamanlar Harvard Üniversitesinde Fizik bölümünü bitirdikten sonra Oxford Üniversitesinde yüksek lisansını yapmak için gelmiş olan Brian Greene’di bu öğrenci.
Burada konuştuğumuz birçok konunun kaynağını da oluşturan ... Devamı
Yayın tarihi 26/09/2021 26/09/2021 Kategoriler UncategorizedEtiketler kara delik, kuantum, kuantum fiziği, kuantum mekaniği, sicim teorisiATOMU UNUTUN – HER ŞEYİN YAPI TAŞI SİCİMLER için bir yorum yapın
TANRININ DENKLEMİ – SİCİM TEORİSİ Bölüm 2
Bir formül.
Her şeye hükmedecek o formül.
Bir açıdan baktığınızda fantastik bir evrende kötülüğün eline geçirerek tüm dünyaya hükmetmesini sağlayacak o gizemli eşya gibi bir şey. Bu mertebeye ulaşacak bilim insanlarının da o noktada benzer bir duygu patlaması yaşayacağını düşünebiliriz.
Her şeyi açıklayan, evrendeki iki ayrı yasayı birleştiren ve nerede uygularsanız uygulayın, atomaltı parçacıklarda da, bir karadelikte de şiir gibi çalışacak o formül.
Her şeyin teorisi.
Neden buna ihtiyacımız var demiştik önceki bölümde? Neden uğraşıyoruz. Bu sorunun cevabını biraz daha açarak başlayalım isterseniz.
Kuvvetlerden bahsederek.
Evrenimizi yöneten kuvvetler.
Genel görelilik. Biliyorsunuz. Her şeyi bir arada tutan o muhteşem kuvveti açıklıyor bize. Kütleçekim. Makro evrenin üzerinde kurulu olduğu oyun sahnesinin harcı, tuğlası olan kuvvet.
Diğer tarafta ise önce klasik mekanikte ... Devamı
Yayın tarihi 19/09/2021 19/09/2021 Kategoriler UncategorizedEtiketler Albert Einstein, kara delik, kuantum, kuantum fiziği, kuantum mekaniği, sicim teorisiTANRININ DENKLEMİ – SİCİM TEORİSİ Bölüm 2 için bir yorum yapın
Kozmik Senfoni – SİCİM TEORİSİ: Başlangıç
Nerede kalmıştık?
Bundan 60 yıl kadar önce modern fiziğin üzerinde kara bulutlar geziyordu. Sorun şuydu. Evreni açıklamak için elimizde 2 teori vardı. Bir evren, iki farklı açıklama.
Biri Einstein’ın Genel Göreliliğiydi. Galaksiler, yıldızlar gibi makro cisimleri açıklayan müthiş teori.
Fakat boyutumuzu küçülttüğümüzde, bu dev cisimleri oluşturan yapıtaşlarına, atomlara, atomaltı parçacıklara baktığımızda… Karşımızda tamamen yeni bir yasalar bütünü bulunuyordu. Tüm bilim insanlarının aklını zorlayan yepyeni bir olgu… Kuantum Mekaniği…
Bu iki ayrı kurallar bütünü kendi başlarına, kendi alanlarında inanılmaz başarılıydı. Kendi başlarına kusursuzlardı neredeyse. Fakat bu ikisini birbirine yaklaştırdığınızda… Asla kavuşamayacak aşıklar gibi. Olmuyordu. Birbirlerine yakışmıyorlardı. Birbirleri için yaratılmamışlardı.
Yani evrene iki pencereden bakıyoruz. ... Devamı
Yayın tarihi 12/09/2021 12/09/2021 Kategoriler UncategorizedEtiketler Albert Einstein, kara delik, kuantum, kuantum fiziği, kuantum mekaniği, sicim teorisiKozmik Senfoni – SİCİM TEORİSİ: Başlangıç için bir yorum yapın
Atom’un Film Gibi Hikayesi
Madde. Muhteşem bir kilim gibi. Atomaltı parçacıklarla ilmek ilmek örülmüş bir kumaş. Deneyimlediğimiz evreni oluşturan bir örtü. Ama yüz yıl önce madde o kadar da karmaşık gelmiyordu kimseye. O zamanki bilgi birikim dahilinde madde dediğimiz şey elektron ve protonlarla kolayca elde edilebiliyordu. Bugün önümüzde duran müthiş detaylı bir eserin aksine daha düz, basit bir desen vardı karşımızda.
Ve 1920’lerde, o dönemde görülen müthiş gelişimler ile de fizikçiler yavaştan işi çözdüğünü düşünüyordu. Artık maddenin en temel yapıtaşı karşılarındaydı. Pozitif yüklü bir çekirdek çevresinde dönen elektronlardan oluşan bir atom… Ve 1919’da keşfedilen protonların da çekirdekte belirli bir sayıda bulunuyordu. Bu sayı da evrendeki maddelerin bu kadar çeşitli olmasını sağlıyordu.
Bu nispeten basit yaklaşımı tahmin edersiniz ki terk etmesi kolay olmadı. Bilim dünyasında ... Devamı
Yayın tarihi 18/04/2021 18/04/2021 Kategoriler UncategorizedEtiketler antimadde, atom, atom fiziği, ernest rutherford, kimya, kuantum, kuantum fiziği, lise meitner, marie curie, pozitronAtom’un Film Gibi Hikayesi için bir yorum yapın
Kuantum Kütleçekim Teorisi – Her Şeyin Teorisine Ne Kadar Yakınız?
... Devamı
Yayın tarihi 07/02/2021 07/02/2021 Kategoriler UncategorizedEtiketler genel görelilik, genel görelilik teorisi, kuantum, kuantum dolanıklığı, kuantum fiziği, kuantum kütleçekim, kuantum mekaniğiKuantum Kütleçekim Teorisi – Her Şeyin Teorisine Ne Kadar Yakınız? için bir yorum yapın
Bir Kuantum Mucizesi – BOSE-EINSTEIN Yoğunlaşması
Mutlak sıfırda ne oluyor? Bilmiyoruz. Tahmin edebiliriz ancak gözlemleyemeyeceğiz gibi görünüyor. Çünkü bir maddeyi bu seviyeye kadar soğutmak için sonsuz bir enerjiye ihtiyaç var. Fakat. Mutlak sıfıra yaklaşmak bile çok acayip gizemlerin kapılarını ardına kadar açıyor. Sanki tüm fizik kuralları yeniden yazılıyor gibi.
Süperiletkenlik. 1900’lerin başlarında mutlak sıfıra yakın sıcaklıklara kadar soğutulan cisimlerin elektrik direncinin neredeyse kaybolması nedeniyle bilim insanlarının keşfettiği bir olguydu. Ve bu olgu ile birlikte yapay bir şekilde oluşturulan manyetik bir alanda süperiletken cisimler sanki yer çekimi yokmuş gibi havada durabiliyor, hareket edebiliyorlardı. Çok kısa sürelerle de olsa bilimin mucizesini gözlemleyen bilim insanları elbette müthiş heyecanlanmışlardı. Herkes laboratuvarında manyetik alanda süzülen süperiletken cisimler üretiyor, bir çocuğun ... Devamı
Yayın tarihi 27/12/2020 27/12/2020 Kategoriler UncategorizedEtiketler Albert Einstein, bose, bose einstein yoğunlaşması, kuantum, kuantum fiziği, süperiletkenlikBir Kuantum Mucizesi – BOSE-EINSTEIN Yoğunlaşması için bir yorum yapın
Laplace’ın Şeytanı, Determinizm ve Özgür İrade
“Bir sorunu çözmek için 1 saatim olsaydı ve hayatım da buna bağlı olsaydı ilk 55 dakikasını doğru soruyu sormak için harcardım.” Einstein
Bu videonun sonunda video başlığındaki konularla ilgili bir cevap sunmayacağım size. Ama şuna emin olabilirsiniz. Bu videonun sonunda bir sürü soru işareti ile başbaşa kalacaksınız.
Sizinle başlayalım. Yaptığınız, yapacağınız, şu anda yaptığınız her şey aslında tahmin edilebilir mi? Bunları bilebilir miydiniz?
Kökenini Sokrat’a kadar dayandırabileceğimiz determinisme göre evet. Aslında olan biten her şey birer sebep sonuç ilişkisinin sonucu ve tüm bilgileriniz, inançlarınız, tüm yaptıklarınız sonunda sizi şu an olduğunuz kişi haline getiriyor. Yani bugün sizinle ilgili tüm bilgilere sahip olan üstün bir zeka, bir süper-bilgisayar sizin 10 yıl sonra nerede ve ne yapıyor olacağınızı bilebilir.
Tahmin edilebilirsiniz.
Determinizme ... Devamı
Yayın tarihi 11/10/2020 10/10/2020 Kategoriler EğitimEtiketler determinism, kuantum dolanıklığı, kuantum fiziği, laplace, özgür iradeLaplace’ın Şeytanı, Determinizm ve Özgür İrade için bir yorum yapın
Kuantum İnterneti – Geleceğin İnterneti
2020 her anlamda birçok insanın hatırlamak bile istemeyeceği bir yıl olmaya devam ediyor. Fakat enseyi çok karartmamak adına bilim açısından da bir o kadar önemli bir yıl olmaya da devam ediyor. Mars’a yapılan görevler, venüs’te yaşam izlerinin keşfi derken biraz nefes alabiliyoruz. Fakat tam da pandemi başlamadan önce aslında başka çok önemli bir gelişme daha yaşanmıştı. 2020’nin Şubat ayında Amerika Enerji Bakanlığının Argonne Laboratuvarında ve Şikago Üniversitesinde çalışan bilim insanları çok önemli bir başarıyı dünyaya duyurmuşlardı.
Bilim insanları Şikago’da kuantum tüneli adını verdikleri tesiste bu zamana kadar elde edilen en uzun mesafede, 83.7 kilometrelik bir mesafede kuantum dolanıklığını elde etmeyi başardıklarını duyurdular.
Yani şimdi bundan bize ne de diyebiliriz fakat bebarbilim izleyicileri kuantum serisinden tanıdık bu mevzuya. Gördüğümüz, ... Devamı
Yayın tarihi 27/09/2020 27/09/2020 Kategoriler Uzay ve TeknolojiEtiketler kuantum, kuantum bilgisayarları, kuantum dolanıklığı, kuantum fiziği, kuantum interneti, kuantum mekaniği, kuantum nedirKuantum İnterneti – Geleceğin İnterneti için bir yorum yapın