Post By: Barış Yardımcı	0 Comments ihale, ihalerejimi, kamuihale, reform, reformihtiyacı, reformm, reformönerisi, yapısalreformlar	
Türkiye’nin dünyadaki tüm hukuk devleti ve yönetişim endekslerinde gerilemesi, hukuki ve idari alanlarda kurumsal/yapısal bir erozyon gerçekleştiği ve Türkiye’nin bu yapı ve kurumlarda ivedilikle reforma tabi tutulmalıdır. Bu düşünce çerçevesinde Özgürlük Araştırmaları Derneği olarak National Endowment for Democracy ve Friedrich Naumann Vakfı- Türkiye Ofisi’nin desteğiyle birlikte beş ana kurum/yapıda (Yasama, Yargı, Kamu İhale Rejimi, Kamu Personeli Rejimi ve Medya Bağımsızlığı) mevcut sorunların tanımlanması ve somutlaştırılması amacıyla birlikte olası reform önerilerinin verileceği “Türkiye’de Yapısal Reformlar Projesini” başlattık. Bu proje kapsamında Sayın Prof. Dr. Uğur Emek tarafından hazırlanan “Kamu İhalelerinde Rekabet ve Şeffaflık” adlı rapor, Kamu İhaleleri Rejimiyle ilgili mevcut riskleri ve sorunları tanımlamakta ve çözüm önerileri getirmektedir.
İlgili rapor, varlıkların alımlarını ve sözleşmelerin yönetim ve icrasını düzenlemek amacıyla oluşturulan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun tarihsel arka planını ve gelişim süreçlerini AB katılım müzakereleriyle ilgili detaylar vererek incelemektedir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun, günümüzün değişen ve gelişen ihtiyaçlarına cevap veremediği, uygulamada ortaya çıkan aksaklıkları gidermede yetersiz kaldığı, bütün kamu kurumlarını kapsamadığı, Avrupa Birliği ve uluslararası ihale uygulamalarına paralellik göstermediği, kamu ihaleleri ile ilgili geniş kapsamlı yeni bir kanun hazırlanmasına ihtiyaç duyulduğu gerekçe gösterilerek değiştirildi. Böylelikle 4734 sayılı Kanun, 2886 sayılı Kanunun kamu alımlarını düzenleyen hükümlerinin yerini aldı. Ayrıca, kamu alım sözleşmelerinin yönetimi ve icrasını düzenlemek amacıyla da 4735 sayılı Kanun hazırlanmıştır. Ancak yeni kanun günümüze değin rekabetin ve şeffaflığın artırılması ve AB düzenlemeleriyle daha fazla uyum sağlanması gerekçe gösterilerek değişikliğe uğratılmış; 18 yılda yaklaşık 186 defa değiştirilmiştir.
Yukarıda verilen bilgilerin detaylı anlatımından sonra kamu alımlarında etkinliğe zarar verebilecek risk alanları belirlenmiş ve bu risklerin olumsuz etkilerinin hafifletilmesi için gerekli düzenleme önerilerinde bulunulmuştur. Belirlenen riskler; kapsam ve istisnalar, ihale komisyonları, yaklaşık maliyet, mali ve teknik yeterlik, ihale usulleri, yeni ihale usulleri (rekabetçi diyalog ve yenilik ortaklıkları), ihale ve ön yeterli dokümanı verilmesi, tekliflerin değerlendirilmesi, ihalelerde uluslararası rekabetin arttırılması ve şikayetlerin gözden geçirilmesi olmak üzere on başlıkta incelenmiştir.
4734 sayılı Kanuna ilişkin yapılan değişiklikler, Kanuna hüküm eklenmek veya bu Kanunda değişiklik yapılmak suretiyle düzenlenmesi gerekirken gerçekte bu düzenlemenin lafzına ve ruhuna uymayacak şekilde, başka kanunlarla değişiklikler yapılmıştır. Bunun yanı sıra, çok büyük ölçekli kamu alımları ilgili kanunun kapsamından çıkartılmıştır. Bu istisnai ve kapsam dışı alımlar, rekabet ve şeffaflık adına endişe verici hadiselerdir. İhale komisyonunun kuruluşunu düzenleyen maddede üyelerin özerklikleri yeterince vurgulanmamıştır. İhale Komisyonu üyelerinin görevleri ile ilgili yeterli özerklik sağlanmaması ve kendilerine yönelebilecek baskılara karşı gerekli önlemlerin alınmaması ihale komisyonunun çalışmasını zorlaştırmakta; komisyonda çıkar çatışmaların ortaya çıkmasına yol açmaktadır.
Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenmekte ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilmektedir. Yaklaşık maliyet ihale usullerinin belirlenmesinde, ihale ilanlarında, yerli istekliler lehine fiyat avantajı uygulamasında, ödenek planlaması ve kontrolünde, yeterlik kriterlerinde ve aşırı düşük tekliflerin sorgulanmasında kullanılmaktadır. Yaklaşık maliyet gizli tutulmaktadır. İhalelerde eksik sözleşme sorununun üstesinden gelmek için yaklaşık maliyet doğru biçimde hesaplanmalı ve kamuoyuyla paylaşılmalıdır. Uygulamada idareler genellikle kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçleri esas almaktadır. Oysa bu tür birim fiyatlar güncellenmediği için gerçek değerleri vermemektedir. Açıklanan bu nedenlerle yaklaşık maliyetin hesaplanmasında piyasa araştırmasına önem verilmeli, kullanım ömrü maliyetlendirmesi yapılmalı ve bu maliyetler kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılmalıdır.
Türkiye’de son yıllarda ihale usullerinden pazarlık usulü ve istisnaların payı giderek artmaktadır. AB direktiflerinde istisnai olarak başvurulan bir usul olan pazarlık usulünün Türkiye’de yaygınlık kazanması kaygı vericidir. Ayrıca, 4734 sayılı Kanun, AB direktiflerinde geliştirilen yenilikçi ve esnek alım usullerine sahip değildir. Bu yeni alım usullerinden rekabetçi diyalog ve yenilik ortaklıkları desteklenmeli, kullanılmalıdır. 2012 yılında yapılan bir değişiklikle ilan yapılmayan ihalelerde, ihale dokümanının sadece idare tarafından davet edilenlere verilmesinin öngörülmesi, temel ilkeleri şeffaflık, rekabet ve eşitlik ilkelerine aykırı bir karardır.
4734 sayılı Kanunun getirdiği yeniliklerin başında kazanan teklifin seçiminde, ilke olarak en düşük fiyat ölçütünden, ekonomik açıdan en avantajlı teklif ölçütüne geçilmesi olmuştur. Ancak uygulamada alımı yapan idarelerin “en düşük fiyat” ölçütünü kullanma eğilimleri, işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışı unsurları göz ardı etmelerine neden olmaktadır. Ayrıca, Türkiye’de kamu alımlarında yerli isteklilerin lehine birtakım avantajlar sunmakta; durum yabancı katılımın düşük olmasına neden olmaktadır. Bu durum, kamu alımlarındaki temel amaç olan rekabeti ve verimliliği zedelemektedir. Son olarak, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerde mevzuat hükümlerine uygunsuzluk olduğuna ilişkin şikâyetlerin incelenmesine değinilmiştir. 2008 yılında yapılan değişiklikle birlikte Kamu İhale Kurumunun resen inceleme yetkisi kaldırıldı; şikâyette bulunacakların kapsamı daraltıldı. Bu durum şeffaflığa ciddi şekilde zarar vermesinin yanında bireyin soru sorma hakkını sınırlandıran bir karardır.
4734 sayılı Kanun başlangıçta model aldığı AB düzenlemeleriyle görece uyumluyken sayısız defa değiştirilmesi şeffaflık, rekabet ve eşit muamele ilkelerine önemli derece zarar vermiştir. Bu kapsamda Kamu İhalelerinde Rekabet ve Şeffaflık adlı raporda belirtilen alanlardaki riskler göz önünde bulundurularak rekabetin, hesap verilebilirliğin, şeffaflığın ve eşitliğin arttırılması için çeşitli önerilerde bulunmuştur:
Uluslararası karşılaştırmaya imkân vermek amacıyla Türk mevzuatında kullanılan terminolojinin, en azından AB kamu alımları terminolojisiyle benzerliğini/farkını gösteren bir sözlük hazırlanmalıdır.
İstisnaları evrensel değerlere düşürecek ve 4734 sayılı Kanun’un kapsamını genişletecek düzenlemeler yapılmalıdır. Bu çerçevede, ihale kanunlarında yapılacak değişikliklerin TBMM’nin nitelikli çoğunluğu tarafından onaylanması da düşünülmelidir.
Türkiye’de AB’nin “imtiyazlara” ve “su, enerji, ulaştırma ve posta hizmetlerinde faaliyet gösteren işletmelerin alımlarına” ilişkin bağımsız düzenlemelerinin karşılığı bulunmamaktadır. 4734 sayılı Kanun’un dışında kalan bu düzenlemeler müktesebata kazandırılmalıdır.
İhale komisyonlarının bağımsızlığı, tarafsızlığı ve hesap verebilirliğine yönelik düzenlemeler geliştirilmelidir.
İhaleye katılacaklarda aranacak mali ve teknik yeterliklere ilişkin ölçütler rekabeti ve eşit muameleyi geliştirmek amacıyla iyileştirilmelidir.
Rekabeti kısıtlayan yöntemleri (pazarlık usulü ve doğrudan temin) kısıtlayacak yöntemlerin kullanımı sınırlandırılmalı ve işlem maliyetlerini düşürecek belli istekliler arasındaki ihale usulünün kullanımı özendirilmelidir.
İhale planlamasında mümkün olduğunca uygulama projesi yapılarak, birim fiyat yöntemi yerine anahtar bedeli götürü teslim yöntemi benimsenmelidir.
Tekliflerin değerlendirilmesinde “en düşük fiyat” yerine, “ekonomik açıdan en avantajlı teklif yöntemi” istikrarlı biçimde benimsenmelidir. Ayrıca, tahmini sözleşme bedeli hesaplamalarında; kullanım ömrü maliyetlendirme yöntemi esas alınmalıdır.
İhalelerde rekabeti artırmak amacıyla yabancı isteklilerin katılımı artırılmalıdır. Yerli firmaların ve ürünlerin desteklenmesi için ihale mevzuatı yerine, devlet destekleri/teşvikleri mekanizması kullanılmalıdır.
Kamu alımları mevzuatının etkili biçimde uygulanabilmesi için;
KİK hukuka aykırılık iddialarını resen inceleyebilmelidir,
Kurum’a şikayet edebileceklerin kapsamı genişletilmelidir,
Şikayet başvuru ücretleri makul bir yöntemle ve seviyede belirlenmelidir.
Read More
04 Nis
PROJECT ON STRUCTURAL REFORMS IN TURKEY COMPETITION AND TRANSPARENCY REPORT IN PUBLIC PROCUREMENTS
Post By: Barış Yardımcı	0 Comments COMPETITION, reform, structuralreform, TRANSPARENCY	
As Turkey is falling behind in all the indexes of rule of law and governance in the world and since institutional/structural erosion took place in legal and administrative areas, Turkey should urgently be subjected to reform in these structures and institutions. In this conceptual framework, as Özgürlük Araştırmaları Derneği / Freedoms Research Association, with support of the National Endowment for Democracy and Friedrich Naumann Foundation -Turkey Office, we started the “Structural Reforms in Turkey Project” in the five main institutions/structures (Legislature, Judiciary, Public Procurement Regime, Public Personnel Regime and Media Independence) to identify existing problems and to concretize, where possible reform proposals will be given. As part of this project, the report titled “Competition and Transparency in Public Procurement” prepared by Prof. Uğur Emek identifies the existing risks and problems related to the Public Procurement Regime and proposes solutions.
The related report examines the historical background and development processes of the Public Procurement Law No. 4734, which was created to regulate the purchases of works, supplies or services and the management and execution of contracts, and Public Procurement Contracts Law No. 4735, giving details about the EU accession negotiations. The State Procurement Law No. 2886 was amended on the grounds that it could not respond to the changing and developing needs of today, that it was insufficient in eliminating the problems that arise in practice, that it did not cover all public institutions, that it did not comply with the European Union and international procurement practices, and that a comprehensive new law on public procurement was needed. Thus, Law No. 4734 replaced the provisions of Law No. 2886 regulating public procurement. In addition, Law No. 4735 was prepared to regulate the management and execution of public procurement contracts. However, the new law has been amended until today, ironically citing increasing competition and transparency and ensuring greater compliance with EU regulations; It has been changed approximately 186 times in 18 years.
After the detailed explanation of the information given above, the risk areas that may harm the efficiency in public procurement were determined and necessary regulations were made to mitigate the negative effects of these risks. Identified risks have been examined under ten titles; scope and exceptions, tender commissions, approximate cost, financial and technical competence, tender procedures, new tender procedures (competitive dialogue and innovation partnerships), tender and pre-sufficient documentation, evaluation of proposals, increasing international competition in tenders and reviewing complaints.
While the amendments made regarding the Law numbered 4734 had to be made by adding a provision to the Law or amending this Law, in fact, changes were made with other laws in a way that does not comply with the letter and spirit of this regulation. Besides, very large-scale public procurements were excluded from the scope of the relevant law. These exceptional and out-of-scope purchases are a matter of concern for competition and transparency. In the article regulating the establishment of the tender committee, the autonomy of the members is not sufficiently emphasized. The lack of autonomy regarding the duties of the members of the Tender Committee and the failure to take the necessary measures against the pressure that may be directed against them makes it difficult for the tender commission to work, leading to conflicts of interest in the commission.
Before the procurement of goods or services and construction works is made, the administration determines the approximate cost, excluding value added tax, by conducting all kinds of price inquiries and shows it on a chart of accounts with its bases. It is used in determining the approximate cost tender procedures, tender announcements, application of price advantage in favor of domestic bidders, allocation planning and control, qualification criteria and questioning extremely low bids. The approximate cost is kept confidential. In order to overcome the missing contract problem in tenders, the approximate cost must be calculated correctly and shared with the public. In practice, administrations are generally based on unit prices and market value which are determined and published by public institutions and organizations. However, such unit prices do not give real values because they are not updated. For these reasons explained, market research should be given importance in calculating the approximate cost, lifecycle costing should be made and these costs should be shared with the public transparently.
The share of negotiated procedure and exemptions in tender procedures in Turkey has been increasing in recent years. The fact that negotiated procedure which is an exceptional procedure referred to as the EU directive is gaining prevalence in Turkey is worrying. In addition, Law No. 4734 does not have innovative and flexible procurement procedures developed in EU directives. Among these new procurement procedures, competitive dialogue and innovation partnerships should be supported and used. Made possible with an amendment made in 2012, it is a decision against the basic principles of transparency, competition and equality to provide the allocation of the tender document only to those invited by the administration in the tenders that are not announced.
One of the innovations brought by Law No. 4734 was the transition from the lowest price criterion to the most economically advantageous bid criterion in the selection of the winning bid. However, the tendency of procurement authorities to use the “lowest price” criterion in practice causes them to ignore non-price factors such as operation and maintenance cost, cost effectiveness, efficiency, quality and technical value. In addition, a number of advantages are provided in favour of domestic bidders in public procurement in Turkey and this causes low foreign participation. This harms competition and efficiency, which are the main objectives of public procurement. Finally, it mentions about the examination of complaints regarding non-compliance with the provisions of the legislation in the transactions made by the contracting authority during the period from the beginning of the tender until the signing of the contract. With the amendment made in 2008, the authority of the Public Procurement Authority to review ex officio was removed and the scope of those who would complain was narrowed. This is a decision that seriously harms transparency and limits the individual’s right to ask questions.
While Law No. 4734 was relatively in line with the EU regulations it modelled at the beginning, its numerous amendments have significantly damaged the principles of transparency, competition and equal treatment. In this context, it has made various suggestions to increase competition, accountability, transparency and equality, taking into account the risks in the areas specified in the report titled Competition and Transparency in Public Procurement:
A glossary showing the similarity/difference of the terminology used in Turkish legislation from at least EU public procurement terminology should be prepared in order to allow international comparison.
Arrangements should be made to reduce the exceptions to universal values ​​and to expand the scope of Law No. 4734. In this framework, it should be considered that the changes to be made in the procurement laws should be approved by the qualified majority of the Turkish Grand National Assembly.
Turkey has no equivalent of independent regulations of the EU on “concessions” and “procurement of enterprises operating in water, energy, transport and postal services sector”. These regulations, which are out of the Law No. 4734, should be introduced to the acquis.
Regulations regarding the independence, impartiality and accountability of procurement commissions should be developed.
Criteria for financial and technical competencies to be sought in tenderers should be improved in order to improve competition and equal treatment.
The use of methods that restrict anti-competitive methods (bargaining procedure and direct procurement) should be restricted and the use of the tender procedure among certain bidders, which will reduce transaction costs, should be encouraged.
In the tender planning, the application project should be done as much as possible and the lump sum delivery method should be adopted instead of the unit price method.
In the evaluation of bids, instead of “the lowest price”, the “most economically advantageous bid method” should be adopted consistently. In addition, in the estimated contract value calculations; lifetime costing method should be taken as basis.
Participation of foreign bidders should be encouraged in order to increase competition in tenders. State support / incentives mechanism should be used instead of procurement legislation to incentivize domestic companies and products.
In order for the public procurement legislation to be implemented effectively;
The Public Procurement Authority (PPA) should be able to examine claims of illegality ex officio,
The scope of those who can complain to the PPA should be expanded,
Complaint application fees should be set in a reasonable manner and level.
Read More
13 Eki
TÜRKİYE’DE YAPISAL REFORMLAR PROJESİ KAMU İHALELERİNDE REKABET VE ŞEFFAFLIK RAPORU YÖNETİCİ ÖZETİ
Post By: Barış Yardımcı	0 Comments çılgınproje, havaalanı, ihale, ihalerejimi, köprü, rapor, yapısalrefom, yapısalreformlar	
Türkiye’nin dünyadaki tüm hukuk devleti ve yönetişim endekslerinde gerilemesi, hukuki ve idari alanlarda kurumsal/yapısal bir erozyon gerçekleştiği ve Türkiye’nin bu yapı ve kurumlarda ivedilikle reforma tabi tutulmalıdır. Bu düşünce çerçevesinde Özgürlük Araştırmaları Derneği olarak National Endowment for Democracy ve Friedrich Naumann Vakfı- Türkiye Ofisi’nin desteğiyle birlikte beş ana kurum/yapıda (Yasama, Yargı, Kamu İhale Rejimi, Kamu Personeli Rejimi ve Medya Bağımsızlığı) mevcut sorunların tanımlanması ve somutlaştırılması amacıyla birlikte olası reform önerilerinin verileceği “Türkiye’de Yapısal Reformlar Projesini” başlattık. Bu proje kapsamında Sayın Prof. Dr. Uğur Emek tarafından hazırlanan “Kamu İhalelerinde Rekabet ve Şeffaflık” adlı rapor, Kamu İhaleleri Rejimiyle ilgili mevcut riskleri ve sorunları tanımlamakta ve çözüm önerileri getirmektedir.
İlgili rapor, varlıkların alımlarını ve sözleşmelerin yönetim ve icrasını düzenlemek amacıyla oluşturulan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun tarihsel arka planını ve gelişim süreçlerini AB katılım müzakereleriyle ilgili detaylar vererek incelemektedir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun, günümüzün değişen ve gelişen ihtiyaçlarına cevap veremediği, uygulamada ortaya çıkan aksaklıkları gidermede yetersiz kaldığı, bütün kamu kurumlarını kapsamadığı, Avrupa Birliği ve uluslararası ihale uygulamalarına paralellik göstermediği, kamu ihaleleri ile ilgili geniş kapsamlı yeni bir kanun hazırlanmasına ihtiyaç duyulduğu gerekçe gösterilerek değiştirildi. Böylelikle 4734 sayılı Kanun, 2886 sayılı Kanunun kamu alımlarını düzenleyen hükümlerinin yerini aldı. Ayrıca, kamu alım sözleşmelerinin yönetimi ve icrasını düzenlemek amacıyla da 4735 sayılı Kanun hazırlanmıştır. Ancak yeni kanun günümüze değin rekabetin ve şeffaflığın artırılması ve AB düzenlemeleriyle daha fazla uyum sağlanması gerekçe gösterilerek değişikliğe uğratılmış; 18 yılda yaklaşık 186 defa değiştirilmiştir.
Yukarıda verilen bilgilerin detaylı anlatımından sonra kamu alımlarında etkinliğe zarar verebilecek risk alanları belirlenmiş ve bu risklerin olumsuz etkilerinin hafifletilmesi için gerekli düzenleme önerilerinde bulunulmuştur. Belirlenen riskler; kapsam ve istisnalar, ihale komisyonları, yaklaşık maliyet, mali ve teknik yeterlik, ihale usulleri, yeni ihale usulleri (rekabetçi diyalog ve yenilik ortaklıkları), ihale ve ön yeterli dokümanı verilmesi, tekliflerin değerlendirilmesi, ihalelerde uluslararası rekabetin arttırılması ve şikayetlerin gözden geçirilmesi olmak üzere on başlıkta incelenmiştir.
4734 sayılı Kanuna ilişkin yapılan değişiklikler, Kanuna hüküm eklenmek veya bu Kanunda değişiklik yapılmak suretiyle düzenlenmesi gerekirken gerçekte bu düzenlemenin lafzına ve ruhuna uymayacak şekilde, başka kanunlarla değişiklikler yapılmıştır. Bunun yanı sıra, çok büyük ölçekli kamu alımları ilgili kanunun kapsamından çıkartılmıştır. Bu istisnai ve kapsam dışı alımlar, rekabet ve şeffaflık adına endişe verici hadiselerdir. İhale komisyonunun kuruluşunu düzenleyen maddede üyelerin özerklikleri yeterince vurgulanmamıştır. İhale Komisyonu üyelerinin görevleri ile ilgili yeterli özerklik sağlanmaması ve kendilerine yönelebilecek baskılara karşı gerekli önlemlerin alınmaması ihale komisyonunun çalışmasını zorlaştırmakta; komisyonda çıkar çatışmaların ortaya çıkmasına yol açmaktadır.
Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenmekte ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilmektedir. Yaklaşık maliyet ihale usullerinin belirlenmesinde, ihale ilanlarında, yerli istekliler lehine fiyat avantajı uygulamasında, ödenek planlaması ve kontrolünde, yeterlik kriterlerinde ve aşırı düşük tekliflerin sorgulanmasında kullanılmaktadır. Yaklaşık maliyet gizli tutulmaktadır. İhalelerde eksik sözleşme sorununun üstesinden gelmek için yaklaşık maliyet doğru biçimde hesaplanmalı ve kamuoyuyla paylaşılmalıdır. Uygulamada idareler genellikle kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçleri esas almaktadır. Oysa bu tür birim fiyatlar güncellenmediği için gerçek değerleri vermemektedir. Açıklanan bu nedenlerle yaklaşık maliyetin hesaplanmasında piyasa araştırmasına önem verilmeli, kullanım ömrü maliyetlendirmesi yapılmalı ve bu maliyetler kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılmalıdır.
Türkiye’de son yıllarda ihale usullerinden pazarlık usulü ve istisnaların payı giderek artmaktadır. AB direktiflerinde istisnai olarak başvurulan bir usul olan pazarlık usulünün Türkiye’de yaygınlık kazanması kaygı vericidir. Ayrıca, 4734 sayılı Kanun, AB direktiflerinde geliştirilen yenilikçi ve esnek alım usullerine sahip değildir. Bu yeni alım usullerinden rekabetçi diyalog ve yenilik ortaklıkları desteklenmeli, kullanılmalıdır. 2012 yılında yapılan bir değişiklikle ilan yapılmayan ihalelerde, ihale dokümanının sadece idare tarafından davet edilenlere verilmesinin öngörülmesi, temel ilkeleri şeffaflık, rekabet ve eşitlik ilkelerine aykırı bir karardır.
4734 sayılı Kanunun getirdiği yeniliklerin başında kazanan teklifin seçiminde, ilke olarak en düşük fiyat ölçütünden, ekonomik açıdan en avantajlı teklif ölçütüne geçilmesi olmuştur. Ancak uygulamada alımı yapan idarelerin “en düşük fiyat” ölçütünü kullanma eğilimleri, işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışı unsurları göz ardı etmelerine neden olmaktadır. Ayrıca, Türkiye’de kamu alımlarında yerli isteklilerin lehine birtakım avantajlar sunmakta; durum yabancı katılımın düşük olmasına neden olmaktadır. Bu durum, kamu alımlarındaki temel amaç olan rekabeti ve verimliliği zedelemektedir. Son olarak, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerde mevzuat hükümlerine uygunsuzluk olduğuna ilişkin şikâyetlerin incelenmesine değinilmiştir. 2008 yılında yapılan değişiklikle birlikte Kamu İhale Kurumunun resen inceleme yetkisi kaldırıldı; şikâyette bulunacakların kapsamı daraltıldı. Bu durum şeffaflığa ciddi şekilde zarar vermesinin yanında bireyin soru sorma hakkını sınırlandıran bir karardır.
4734 sayılı Kanun başlangıçta model aldığı AB düzenlemeleriyle görece uyumluyken sayısız defa değiştirilmesi şeffaflık, rekabet ve eşit muamele ilkelerine önemli derece zarar vermiştir. Bu kapsamda Kamu İhalelerinde Rekabet ve Şeffaflık adlı raporda belirtilen alanlardaki riskler göz önünde bulundurularak rekabetin, hesap verilebilirliğin, şeffaflığın ve eşitliğin arttırılması için çeşitli önerilerde bulunmuştur:
Uluslararası karşılaştırmaya imkân vermek amacıyla Türk mevzuatında kullanılan terminolojinin, en azından AB kamu alımları terminolojisiyle benzerliğini/farkını gösteren bir sözlük hazırlanmalıdır.
İstisnaları evrensel değerlere düşürecek ve 4734 sayılı Kanun’un kapsamını genişletecek düzenlemeler yapılmalıdır. Bu çerçevede, ihale kanunlarında yapılacak değişikliklerin TBMM’nin nitelikli çoğunluğu tarafından onaylanması da düşünülmelidir.
Türkiye’de AB’nin “imtiyazlara” ve “su, enerji, ulaştırma ve posta hizmetlerinde faaliyet gösteren işletmelerin alımlarına” ilişkin bağımsız düzenlemelerinin karşılığı bulunmamaktadır. 4734 sayılı Kanun’un dışında kalan bu düzenlemeler müktesebata kazandırılmalıdır.
İhale komisyonlarının bağımsızlığı, tarafsızlığı ve hesap verebilirliğine yönelik düzenlemeler geliştirilmelidir.
İhaleye katılacaklarda aranacak mali ve teknik yeterliklere ilişkin ölçütler rekabeti ve eşit muameleyi geliştirmek amacıyla iyileştirilmelidir.
Rekabeti kısıtlayan yöntemleri (pazarlık usulü ve doğrudan temin) kısıtlayacak yöntemlerin kullanımı sınırlandırılmalı ve işlem maliyetlerini düşürecek belli istekliler arasındaki ihale usulünün kullanımı özendirilmelidir.
İhale planlamasında mümkün olduğunca uygulama projesi yapılarak, birim fiyat yöntemi yerine anahtar bedeli götürü teslim yöntemi benimsenmelidir.
Tekliflerin değerlendirilmesinde “en düşük fiyat” yerine, “ekonomik açıdan en avantajlı teklif yöntemi” istikrarlı biçimde benimsenmelidir. Ayrıca, tahmini sözleşme bedeli hesaplamalarında; kullanım ömrü maliyetlendirme yöntemi esas alınmalıdır.
İhalelerde rekabeti artırmak amacıyla yabancı isteklilerin katılımı artırılmalıdır. Yerli firmaların ve ürünlerin desteklenmesi için ihale mevzuatı yerine, devlet destekleri/teşvikleri mekanizması kullanılmalıdır.
Kamu alımları mevzuatının etkili biçimde uygulanabilmesi için;
KİK hukuka aykırılık iddialarını resen inceleyebilmelidir,
Kurum’a şikayet edebileceklerin kapsamı genişletilmelidir,
Şikayet başvuru ücretleri makul bir yöntemle ve seviyede belirlenmelidir.
Read More
18 Tem
KAMU ALIMLARINDA REKABET VE ŞEFFAFLIK
Post By: admin	1 Comment ihale, ihalealımları, rekabet, şeffaflık, yapısalreform	
Prof. Dr. Uğur Emek
Kamu ihaleleri devletin varlık satışlarını ve alımlarını kapsamaktadır. Varlıkların satışı ve kiralanması 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılmaktadır. Alımları düzenleyen mevzuat ise 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu(4734 sayılı Kanun) ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’dur(4735 sayılı Kanun). Kamu alımları hükümetlerin görevlerini yerini getirmek için ihtiyaç duyacakları mal ve hizmetlerin satın alınması faaliyetidir. 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan satın almaların GSYİH’ya oranı % 5-7 civarındadır (40-50 milyar ABD). Kanun kapsamından istisna tutulan alımlar da dikkate alınırsa bu oran % 8-9 civarına (60-70 milyar ABD doları) ulaşmaktadır. Kamu alımlarında etkinliğin % 1 artırılması, kamu harcamalarında her yıl 600-700 milyon dolar civarında tasarruf sağlayacaktır.
Enerji, ulaştırma, eğitim ve sağlık gibi pek çok sektörde kamu kurumları temel alıcı durumundadır. Kamu sektörü ayrıca kamu alımlarını yatırımların artırılması, ekonomik büyümenin hızlandırılması, işsizliğin azaltılması ve çevrenin korunması gibi ekonomik ve sosyal hedeflere ulaşabilmek için de kullanabilmektedir. Kaliteli kamu hizmetleri önemli ölçüde etkili ve etkin yönetilen kamu alımları sistemine bağlıdır. Kamu alımları süreçlerinin iyileştirilmesi kamu harcamalarında önemli miktarda tasarruf sağlayacaktır.
Teknik detaylara girmeden; Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Milton Friedman ve Rose Friedman’ın ‘Seçmekte Özgür’ (Free to Choose) isimli kitaplarında geliştirdikleri ve aşağıda gösterilen matris üzerinden kamu alımlarının özünü anlatmak mümkündür. Matriste para harcayanların, harcama önceliklerinde kaliteyi ve fiyatı göz önünde bulundurdukları kabul edilmektedir. Buna göre, kendi paranızı kendiniz içinde harcıyorsanız hem kaliteye hem de fiyata önem verirsiniz (Hücre I). Başkasının parasını kendiniz için harcıyorsanız, kaliteye önem verirsiniz, fiyatı dikkate almazsınız (Hücre II). Kendi paranızı, başkası için harcarsanız fiyat önemli, kalite önemsizdir (Hücre III). Başkasının parasını başkası için harcarsanız, ne kaliteye ne de fiyata önem verirsiniz (Hücre IV). Kamu alımları tam da böyledir. Kamu harcamalarını yapanlar vergi mükelleflerinin (başkalarının) parasını, (başkaları için) kamu hizmetlerinin gerçekleştirilmesinde kullanırlar. Bu nedenle bu süreçte kalite ve maliyetin göz ardı edilmesi mümkündür.
Vergi mükelleflerinin paralarının kaliteye ve maliyete önem verilerek harcanması için kamu alım süreçleri ayrıntılı biçimde düzenlenmekte ve denetlenmektedir. Kamu alımlarının hukuki ve kurumsal çerçevesi satın alma yönetiminin her yönünün kurallarını ve süreçlerini açıkça tanımlamalı ve eşitlik, şeffaflık ve hesap verebilirlik gibi satın alma ilkelerinin tam olarak hayata geçirilmesini temin etmelidir. Etkili biçimde uygulana kamu alımları düzenlenmeleri iktisadi kalkınma politikalarına da destek olmaktadır. Alımların yönetim biçimi, mal ve hizmetlerin etkili biçimde sağlanması ve ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesi açısından çok önemlidir. Kamu alımları düzenlemelerinin ve kurumlarının bu nihai amacı bu hedeflerin gerçekleştirilmesini temin etmektir.
Kamu alımları sürecinin üç aşaması bulunmaktadır:
Öncelikle hangi malların ve hizmetlerin ve ne zaman satın alınması gerektiğinin planlaması yapılmalıdır.
Mal ve hizmetlerin satın alma süreçlerine ilişkin bir sözleşme taslağı hazırlanmalıdır. Taslak sözleşmede, yüklenicinin seçim usulü ve mal ve hizmetlerin teslim edilme yöntemi açıkça belirlenmelidir.
Mal ve hizmetlerinin temininde etkili bir performans elde edebilmek için sözleşmenin yönetim süreci ayrıntılı biçimde düzenlenmelidir. .
Kamu alımları kavramı bu üç süreci de kapsamaktadır. Kamu alımları kanunları özel olarak ikinci aşamanın düzenlenmesine hedeflemektedir. Ancak kamu alımları politikalarının bu üç aşamayı entegre etmesi gerekmektedir.
Kamu alımları düzenlemelerinde genellikle üç tür alım düzenlenmektedir.
Mallar: Mobilya, bilgisayar ve taşıt araçları gibi ürünler.
Yapım işleri: yol, köprüler ve kamu binalarının inşaatı gibi işler.
Hizmetler: bakım-onarım, temizlik, avukatlık ve mühendislik gibi hizmetler.
Read More
17 Tem
KAMU İHALE REJİMİNDE YAPISAL REFORM İHTİYACI ÇALIŞTAYI
Post By: admin	0 Comments ihale, reform, rejimi, yapısalrefom	
Türkiye’nin dünyadaki tüm hukuk devleti ve yönetişim endekslerinde gerilemesi, hukuk ve idari alanlarda kurumsal/yapısal bir erozyon gerçekleştiği ve Türkiye’nin ivedilikle reforma tabi tutulması gerektiği düşüncesini ortaya çıkarmıştır. Bu düşünce çerçevesinde Özgürlük Araştırmaları Derneği, National Endowment for Democracy ve Friedrich Naumann Vakfı’nın desteğiyle birlikte, “Türkiye’de Yapısal Reformlar Projesini” başlatmıştır. Bu projede kapsamında beş ana kurum/yapıya odaklanılması gerektiği anlaşılmıştır. Bu kurum/yapılar; Yasama, Yargı, Kamu İhale Rejimi, Kamu Personeli Rejimi ve Medya Bağımsızlığıdır. İlgili kurumlara/yapılara ilişkin mevcut sorunların tanımlanması, somutlaştırılması ve olası reform önerilerinin oluşturulması için alanında önemli kişilerini bir araya geldiği çalıştaylar düzenlenmesi hedeflenmiştir.
Belirlenen beş ana kurumdan/yapıdan biri olan Kamu İhale Rejimine ilişkin çalıştay, 1 Şubat 2020 tarihinde Başkent Üniversitesinden Prof. Dr. Uğur Emek’in moderatörlüğünde gerçekleşmiştir. Prof. Dr Uğur Emek’in idaresinden gerçekleşen çalıştayda katılımcılara sorular yöneltilmiş; gelen cevaplar ekseninde fikir teatisinde bulunulmuştur. Çalıştayda konuşulan temel başlıklar şunlardır:
Kamu İhale Kurumunun ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun tarihsel değişimi ve gelişimi
İlgili Kurum ve Kanundaki eksiklikler, yetersizlikler ve değişikliklerle birlikte uygulamadaki yanlışlar
Kamu ve Özel İş Birlikleri
İlgili Kurum ve Kanun hakkında genel, özel ve teknik çözüm önerileri
NED işbirliği ile
Read More
01 Tem
KAMU İHALELERİNDE REKABET VE ŞEFFAFLIK RAPORU
Post By: admin	0 Comments ihale, reformönerisi, rekabet, şeffaflık	
Türkiye’nin dünyadaki tüm hukuk devleti ve yönetişim endekslerinde gerilemesi, hukuk ve idari alanlarda kurumsal/yapısal bir erozyon gerçekleştiği ve Türkiye’de kurum ve yapıların ivedilikle reforma tabi tutulması gerektiği düşüncesini ortaya çıkarmıştır. Bu düşünce çerçevesinde Özgürlük Araştırmaları Derneği olarak National Endowment for Democracy ve Friedrich Naumann Vakfı’nın desteğiyle beş ana kurum/yapıda (Yasama, Yargı, Kamu İhale Rejimi, Kamu Personeli Rejimi ve Medya Bağımsızlığı) mevcut sorunların tanımlanması ve somutlaştırılması amacıyla birlikte olası reform önerilerinin verileceği “Türkiye’de Yapısal Reformlar Projesini” başlattık. Bu proje kapsamında Sayın Prof. Dr. Uğur Emek tarafından hazırlanan “Kamu İhalelerinde Rekabet ve Şeffaflık” adlı rapor, Kamu İhaleleri Rejimiyle ilgili mevcut riskleri ve sorunları tanımlamakta ve çözüm önerileri getirmektedir.
İlgili rapor, varlıkların alımlarını ve sözleşmelerin yönetim ve icrasını düzenlemek amacıyla oluşturulan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun tarihsel arka planını ve gelişim süreçlerini AB katılım müzakereleriyle ilgili detaylar vererek incelemektedir. Sürece ilişkin detaylı bilginin verilmesinin ardından kamu alımlarında etkinliğe zarar verebilecek risk alanları belirlenmiş ve bu risklerin olumsuz etkilerinin hafifletilmesi için gerekli düzenleme önerilerinde bulunulmuştur. Belirlenen riskler; kapsam ve istisnalar, ihale komisyonları, yaklaşık maliyet, mali ve teknik yeterlik, ihale usulleri, yeni ihale usulleri (rekabetçi diyalog ve yenilik ortaklıkları), ihale ve ön yeterli dokümanı verilmesi, tekliflerin değerlendirilmesi, ihalelerde uluslararası rekabetin arttırılması ve şikayetlerin gözden geçirilmesi olmak üzere on başlıkta incelenmiştir.
4734 sayılı Kanun başlangıçta model aldığı AB düzenlemeleriyle oldukça uyumluyken rekabetin ve şeffaflığın arttırılması ve AB düzenlemeleriyle daha fazla uyumlu hale getirilmesi gerekçeleriyle günümüze kadar sayısız defa değiştirilmiştir. Bu değişiklikler şeffaflık, rekabet ve eşit muamele ilkelerine önemli derece zarar vermiştir. Bu kapsamda Kamu İhalelerinde Rekabet ve Şeffaflık adlı raporda belirtilen alanlardaki riskler göz önünde bulundurularak rekabetin, hesap verilebilirliğin, şeffaflığın ve eşitliğin arttırılması için çeşitli önerilerde bulunmuştur:
Model alınan AB kamu alımları direktifleri terminolojisiyle karşılaştırılarak eksiklikler giderilmeli; istisnaların kapsamı ve içeriği evrensel değerlere uygun hale getirilmeli; imtiyazlara ve su, enerji, ulaştırma ve posta hizmetlerinde faaliyet gösteren işletmelerin alımlarına ilişkin düzenlemeler yapılmalıdır.
İhale komisyonlarının bağımsızlığı, tarafsızlığı ve hesap verilebilirliğini korunmalı; çıkar çatışmasının önüne geçilecek düzenlemeler geliştirilmelidir.
Yaklaşık maliyetin gerçekçi ve şeffaf biçimde hesaplanması ve açıklanmasına dikkat edilmeli; yöntemler ve eğitimler oluşturulmalıdır.
İhaleye katılacaklarda aranacak mali ve teknik yeterliklere ilişkin ölçütler, rekabeti ve eşit muameleyi sağlayabilmek adına iyileştirilmelidir.
Rekabeti kısıtlayacak yöntemlerin kullanımı sınırlandırmalı; AB direktiflerinde yer alan yenilikçi ve esnek alım yöntemleri geliştirilmelidir.
Kişilerin ihalelere ilişkin bilgi alma ve şikâyette bulunma hakları kısıtlanmamalıdır.
Read More
ÖZGÜRLÜK ARAŞTIRMALARI DERNEĞi
Özgürlük Araştırmaları Derneği 2014 yılında kurulmuş olan ve klasik liberal bir çizgiden Türkiye'deki Kamu Politikaları Araştırmaları alanındaki boşluğu doldurmak için faaliyetler düzenleyen bir düşünce kuruluşudur.