Kalın bağırsak kanseri oluşumunun genlerle ilişkisi oldukça karmaşıktır. Basit olarak genler, canlının bazı özelliklerini taşır. Genler hücrenin çekirdeğinde bulunan, kromozomlar içindeki özel birimlerdir. Her genin birbirinden farklı görevleri vardır. Saçımızın renginden parmak şeklimize, kan grubumuza kadar tüm özelliklerimizin belirlenmesini ve ortaya çıkmasını sağlarlar.
Yukarıda da belirtiğimiz gibi genler canlının bazı özelliklerinden sorumludur. Canlının tüm özelliklerini belirleyen ise genetik yapımız ve çevresel faktörlerin tümüdür. Kısaca canlıların tüm görünebilir özellikleri "fenotip" olarak adlandırılır ve basit bir formül ile ifade edilecek olursa;
Fenotip = Genotip + Çevre
Canlının Tüm
Özellikleri Genetik Faktörlerin
Tümü Çevresel Faktörlerin Tümü
Beslenme, yaşam şekli, alışkanlıklar vb.
Canlının bazı özelliklerinin daha çok genler tarafından, bazılarının ise daha çok çevresel faktörler tarafından belirlendiği söylenebilir. Kalıtım yoluyla ebeveynlerimizden (anne ve babamızdan) bize geçen ve zaman içinde bir miktar değişime uğrayan genlerimiz, hayat alışkanlıklarımızla beraber çalışarak bizim özelliklerimizi belirler.
Polip, Kanser Gelişimi
Kalın bağırsağın iç yüzeyini örten tabakanın oluşumu ve yenilenmesi de genlerin ve çevresel faktörlerin kontrolü altındadır. Genetik ve çevresel yapıda meydana gelen olaylar, normal sağlıklı olarak her 7-10 günde bir yenilenen kalın bağırsağın iç yüzeyini örten tabakada değişikliklerin gelişimini başlatır. Buna ek olarak genetik değişikliklerin ardı sıra eklenmesi ile önce erken polip, ardından geç polip, ve devamında da kalın bağırsak kanseri gelişimi gözlenir. Ortalama olarak bir polipten kanser oluşumu için geçen süre 8-10 yıl kadardır.
Kolorektal Kanser Gelişiminde Genlerin Önemi
Kalın bağırsak kanserinin gelişimi için birden çok genetik olaya ihtiyaç vardır. Bu genetik yapıdaki değişiklikler bir anda olmaz. Canlının hayatta kaldığı sürede bu genetik yapıdaki değişikiliklere ek olarak çevresel birçok faktörün de eklenmesi hastalıkların gelişimine neden olur. Hastalığın gelişimine neden olan bazı faktörler aşağıda basit olarak anlatılmaya çalışılmıştır.
Bazılarını anne veya babamızdan kalıtım yolu ile alırız
Anne ve baba çocukları olunca, onlara kendinden bazı özelliklerini verirler. Örneğin saç ve göz rengi gibi bazı kanser oluşturan hasarlı genler de geçebilir. Bu genler çocuğumuzun tüm yapı taşları olan proteinlerinin düzenli üretimi için gereklidir. Fakat kalıtımla anne ve babadan gelen hasarlı genler çocuğa geçti ise bazı normal olması gereken protein üretimleri yapılamayacaktır. Bunun sonucunda bazı hastalıklar ortaya çıkabilir. Bunlardan biri de kalın bağırsak kanseridir.
Bazıları bireyin anne rahminde gelişimi sırasında olur ve sadece o bireyi ilgilendirir
Bazen anne ve babada herhangi bir genetik bozukluk yoktur. Fakat yavru gelişimi sırasında hasar oluşabilir ve sadece çocukta hastalık ortaya çıkabilir. İşte bu şekilde kalıtsal kalın bağırsak kanseri ailenin önceki bireylerinde görülmese bile bundan sonra yeni nesillere kalıtım yolu ile geçebilir ve yeni aile bireylerini etkileyebilir.
Yine bazen anne veya babada genetik bozukluk olduğu halde hastalık görülmez
Bu anne ve babalar sadece genetik bozukluğu bir çekinik genle taşıdıkları için hastalık ortaya çıkmaz. Bu bireylere taşıyıcı bireyler denir. Taşıyıcı bireylerde hastalık gözlenmese de onların çocuklarında hastalık olabilir. Çünkü hem anadan hem babadan hastalık geni alabilirler.
Bazı genetik bozukluklar da yaşadığımız sürede çevresel etkenlerle gelişir
Gen DNA’sında bazı çevresel ajanlar hasar oluşturabilir. Eğer bu çevresel ajanların oluşturdukları gen hasarları kansere neden olursa, o zaman bu çevresel ajanlara karsinojenler adı verilir (örneğin sigara bir karsinojendir). Bu çevresel etkenler nedeni ile zaman içinde genler hasar görebilir veya tamamen kaybolabilir. Bunun sonucu olarak vücudumuzdaki önemli bir proteinin üretimi ve önemli bir fonksiyon yok olabilir.
İşte bu yukarıda basit olarak anlatılan genetik olayların kalın bağırsağın iç yüzünü örten tabakanın yenilenmesi sırasında meydana gelmesi sonucunda kalın bağırsak kanseri oluşmaktadır.
Kolon Kanseri için Kan Testleri ve Genetik Bozukluğun Tespiti
Araştırmalar sonunda bazı kalıtsal kalın bağırsak kanserlerini kan testleri ile belirlemek mümkün olmuştur.
Ailesel (familyal) adenomatözpolipozis (FAP) kalıtsal kolorektal bir kanserdir. Kalın bağırsakta yüzlerce polip oluşumu görülür. Bu hastalık 5. kromozomda bulunan APC (adenomatöz polipozis coli) geni ile oluşur. Etkilenen bir ebeveynin çocuklarının %50'sinde hastalık ortaya çıkar. Kan testi ile etkilenen kişi saptanabilir.
Herediter (kalıtsal) non-polipoziskolorektal kanser (HNPCC) diğer bir kalıtsal kolorektal kanseri oluşturur. Kromozom 2-3’te iki adet gendeki bozulma sonucu ortaya çıkar. hMSH2 ve hMLH1 bu hastalıktan sorumludur. Kan testi ile etkilenen kişi saptanabilir.
Ailesel kolon kanseri kalıtsal olmakla beraber yukarıdaki iki kalıtsal tip gibi belirlenebilmiş herhangi bir genetik bozukluk henüz belirlenememiştir. Bu nedenle kan testi ile de anlaşılamamaktadır.
Kalın bağırsak kanserinin en sık tipi olan rastlantısal kalın bağırsak kanserinin tespitinde de tanıya yardımcı olabilecek bir genetik bozukluk henüz belirlenememiştir. Bu nedenle kan testi ile de anlaşılamamaktadır.
Bizim ailede kalıtsal kalın bağırsak kanseri var mı?
Ailede 3 veya daha fazla akrabada kalın bağırsak polibi veya kanseri hikayesi olanlarda (özellikle hastaların biri 50 yaş altında hastalığa yakalandı ise)
Ailesel bir veya daha fazla kalın bağırsak kanseri veya polibi hikayesine ek olarak kendisinde polip veya kanser olanlarda kalıtsal veya ailesel kalın bağırsak kanseri olabilir.
Sonraki Yazı
Kolon Kanseri (Kalın Bağırsak Kanseri) Oluşum Şekilleri Nelerdir?
Önceki Yazı
Kolon Kanseri Bağırsağın En Sık Hangi Bölgesinde Görülür?
Bu içerikler de ilginizi çekebilir
Dışkı Kaçırma (Bağırsak İnkontinansı)
Anal Kanser (Makat Kanseri)
Hemoroidal Hastalığın Nedenleri - Hemoroid (Basur - Mayasıl) Neden Olur?
İnce Bağırsak Karsinoid Tümörleri
Rektum Kanserinde Peritoneal Karsinomatozis ve Hipek Tedavisi
KATEGORİLER
Sağlıklı Yaşam
Makat Hastalıkları
Bağırsak Hastalıkları
Bağırsak Kanseri
Pelvik Taban Hastalıkları
Diğer Hastalıklar
Tanı Yöntemleri
Ameliyat ve Tedavi
Patoloji Raporları
En Çok Okunanlar
Makatta Şişlik
2016-03-02
Gaz - Aşırı Gaz - Bağırsak Gazı
2015-01-11
Makatta Kaşıntı (Pruritus Ani)
2016-03-09
Dışkıda Kan (Makattan Kanama)
2016-03-05
Kolon ve Rektum Polipleri
2015-02-27
Instagram
SOSYAL MEDYA
Doktora Sor
Instagramda Takip Et
Facebook
twitter
Instagram
Youtube
Ayhan Kuzu
Tüm Hakları Saklıdır © kolonrektum.com Kolon Kanseri Tedavisi
Bu sayfada yer alan bilgiler Prof. Dr. Ayhan KUZU tarafından, kolon kanseri, kolon kanseri tedavisi ve bağırsak hastalıkları hakkında bilgi verme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriklerin telif hakları Prof. Dr. Ayhan KUZU'ya ait olup herhangi bir şekilde kopyalanması ve çoğaltılması yasaktır. Buradaki içerikler yalnızca bilgi vermek amaçlı olup teşhis ve tedavi amaçlı kullanılamaz. Sağlık sorunlarınız için en kısa sürede doktorunuza başvurunuz.