Merkez Bankasının gösterge faizini iki ay içinde yüzde 19’dan yüzde 15’e indirmesi ile üçüncü kur şokunu yaşıyoruz. Ama bu şokun bozucu etkileri , 13 Ağustos 2018 tarihinde yaşanan birinci kur şoku ve Ekim 2020 de yaşanan ikinci kur şokundan daha fazla oldu.
Plan-Bütçe Komisyonu toplantında ve AKP grup toplantısında , Merkez Bankası yanında doğrudan sorumlu olan Hazine ve Maliye Bakanında bu politikadan hoşnut olmadığı anlaşıldı.
TL krizi yaşanırken , Hükümetlerden beklenen istikrar programıdır. Gerçekçe ise dünkü sözcüde , AKP ‘den bazı yetkililerin ;
Enflasyon aşılır, faizsiz düzen lazım ,
Avrupa Bizden kötü ,Türkiye iyi,
Bizi dolarla yıkamazsınız ,iman ettik.
gibi sözleri iktidarın gündeminin farklı olduğunu , bu nedenle krizin kabul edilmediğini gösterdi.
Bu güne kadar ; Cumhurbaşkanın ve Merkez Bankası başkanının açıklamalarından , kur artışı istenmesinin nedenlerini tartışmak gerekir.
1) Enflasyon hesabı ters tepti.
Cumhurbaşkanının düşük faiz israrındaki temel tezi ‘’ faiz sebep enflasyon sonuçtur ‘’ gerçekleşmedi. 2018 kur şokunda TÜFE yüzde 25, Yİ_ÜFE yüzde 46 oldu. Şimdi TÜFE yüze 20 ve Yİ-ÜFE yüzde 45’tir. Yani negatif faizin enflasyonu düşürmediğini tersine artırdığını yaşıyoruz. Tersini yaşadığımız bir teze doğru diyemeyiz.
2) MB Başkanı ‘’Merkez Bankası kuru gözetmez, piyasa belirler. diyor. Aslında da Merkez Bankası yasasında , bankanın yalnızca TL’ yi gözeteceği yazıyor.
Ama dalgalı kur sisteminde , kurlarda aşırı hareket ve istikrarı bozucu etkiler olduğunda ;FED dahil , Merkez bankaları döviz alır ve satar. Bizim Merkez Bankası da bunu yapıyordu ama ne olduysa ‘’128 milyar dolar ‘’ olayında oldu ve şimdi MB net rezervleri rezervleri ekside olduğu için dövize müdahale edemiyor.
3) Hükümet seçim ekonomisi uyguluyor.
Negatif reel faiz , kredi talebini artırmak , Tüketimi artırmak , Yatırım ve üretimi artırmak istiyor. Bu durumda İstihdamın artacağını düşünüyor. Ayrıca beklediği Negatif reel faizin konut satışlarını artırması ve piyasanın canlanmasıdır.
Merkez Bankası verilerine göre , son haftada Bankaların verdikleri İhtiyaç ve tüketici kredileri yüzde 25 ‘tir. Gösterge faizi yüzde 15 , Toplam TL üzerinden mevduata uygulanan ortalama faiz oranı da yüzde 15,64 ti. Yani bankalar topladıkları fonların üstüne yüzde 50-60 kar koyarak satıyor. MB faizi düşürüyor ; Bankalar kredi faizini düşürmüyor. Konut kredileri dışında kredi faizleri yüksektir.
Buna karşılık negatif faiz aynı zamanda , talep artışı yoluyla enflasyonu da artırır. Dahası yatırım ortamı olmayınca , yatırımlar artmaz. Üretim talep kadar artmaz ve bu defa arz- talep dengesi daha çok bozulur.
Yine negatif faiz kur artışlarına neden olur. Kur artışı ithal girdinin daha pahalı olmasına neden olur. Türkiye de ihracat malı üretiminde yüzde 70, genel üretimde ortalama yüzde 45 ithal girdi kullanılıyor. Bu defa kur artışları hem ithalatın finansmanını artırıyor , hem de maliyet yoluyla enflasyonu artırıyor.
Dahası aramalı ve hammadde girdi ithalat yapamayan bir Türkiye üretim yapamaz ve daralma yaşar.
4) Cari açığı düşürmek .
Kur aşırı artar ve satın alma gücü düşerse , cari açık azalır. Ama sorun girdi ithalatını azaltarak , dış ticaret açığını düşürmektir.
Ağustos -Eylül aylarında altın fiyatlarında gerileme nedeni ile altın ithalatı düştü. Ödemeler dengesi geçici olarak cari fazla verdi. Ancak eğer altın hariç ihracat ve ithalat rakamlarına bakarsak , her iki ayda da ithalat artışı ihracat artışından daha yüksek oldu. Yani girdi ithalatı be dış ticaret açığı devam ediyor. Girdi ithalatı için dövize ihtiyaç var .
5) İktidar yüksek kuru siyasetin finansman aracı olarak mı kullanıyor ?
Toplumda iktisat mantığına uymayan düşük faiz yüksek kur politikasına karşı endişe ve tepki var. Farkı yorumlar yapılıyor. Açıklanan gerekçelerin tersi gerçekleşince bu defa insanların aklına yukarıdaki soru geliyor .
Bir soru da ; kurların bu kadar artırılmasının nedeni , 128 milyar dolar nerede ? nin bir cevabı olabilir mi ?
Mart 2021 de patlayan 128 milyar dolar olayında kamu bankaları eliyle döviz satıldı. Mart ayında bir dolar 7,6836 TL idi. Şimdi 11, 2850’dir . Martta kamu bankalarından bir milyon dolar alan birisi, kasımda 3 milyon 601 bin lira kazanmış oldu.
Kamu – özel işbirliği yolu ile yapılan yatırımlar , hem talep hem de dolar garantilidir. Yasa çıkararak sözleşmelerde dövizi kaldıran bir iktidar neden kamu özel işbirliği yoluyla yapılan ihaleleri dolar üstünden yapıyor. Kur artışı en fazla kamu – özel işbirliği müteahhitlerine yarıyor.
Yayın Köşe Yazıları, Son Köşe Yazıları, Yeni Çağ	
Yazı dolaşımı
Bu Krizi Nasıl Atlatırız?
Ekonomide Panik
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Δ
Arama:
Son Yazılar
Enflasyon TL Krizini Derinleştirdi
Piyasada TL Geçmiyor
Büyüme Sürdürülebilir mi?
İktisadın Sustuğu Yer
Dış Güçler Belli
Rezervlerde Erime Hala Cevap Bulamadı
Ekmek Kuyrukları Olur mu?
Hamasetle Kriz Çözülmez
Ekonomide Panik
Yüksek Kurla Siyasetin Finansmanı mı Yapılıyor?
Ekonomi Haberleri
Arşivler
Arşivler Ay seçin Aralık 2021 (3) Kasım 2021 (22) Ekim 2021 (22) Eylül 2021 (22) Ağustos 2021 (20) Temmuz 2021 (22) Haziran 2021 (22) Mayıs 2021 (21) Nisan 2021 (22) Mart 2021 (22) Şubat 2021 (20) Ocak 2021 (22) Aralık 2020 (23) Kasım 2020 (21) Ekim 2020 (22) Eylül 2020 (22) Ağustos 2020 (21) Temmuz 2020 (23) Haziran 2020 (21) Mayıs 2020 (22) Nisan 2020 (22) Mart 2020 (22) Şubat 2020 (20) Ocak 2020 (20) Aralık 2019 (21) Kasım 2019 (21) Ekim 2019 (23) Eylül 2019 (21) Ağustos 2019 (18) Temmuz 2019 (22) Haziran 2019 (16) Mayıs 2019 (21) Nisan 2019 (21) Mart 2019 (22) Şubat 2019 (18) Ocak 2019 (21) Aralık 2018 (22) Kasım 2018 (22) Ekim 2018 (22) Eylül 2018 (21) Ağustos 2018 (23) Temmuz 2018 (22) Haziran 2018 (18) Mayıs 2018 (31) Nisan 2018 (21) Mart 2018 (23) Şubat 2018 (20) Ocak 2018 (23) Aralık 2017 (16) Kasım 2017 (22) Ekim 2017 (22) Eylül 2017 (21) Ağustos 2017 (20) Temmuz 2017 (20) Haziran 2017 (17) Mayıs 2017 (23) Nisan 2017 (21) Mart 2017 (23) Şubat 2017 (20) Ocak 2017 (22) Aralık 2016 (20) Kasım 2016 (22) Ekim 2016 (22) Eylül 2016 (15) Ağustos 2016 (23) Temmuz 2016 (16) Haziran 2016 (22) Mayıs 2016 (22) Nisan 2016 (21) Mart 2016 (23) Şubat 2016 (21) Ocak 2016 (21) Aralık 2015 (24) Kasım 2015 (20) Ekim 2015 (22) Eylül 2015 (23) Ağustos 2015 (22) Temmuz 2015 (22) Haziran 2015 (22) Mayıs 2015 (21) Nisan 2015 (23) Mart 2015 (22) Şubat 2015 (20) Ocak 2015 (22) Aralık 2014 (23) Kasım 2014 (22) Ekim 2014 (21) Eylül 2014 (18) Ağustos 2014 (21) Temmuz 2014 (19) Haziran 2014 (21) Mayıs 2014 (21) Nisan 2014 (22) Mart 2014 (23) Şubat 2014 (20) Ocak 2014 (24) Aralık 2013 (22) Kasım 2013 (21) Ekim 2013 (18) Eylül 2013 (18) Ağustos 2013 (18) Temmuz 2013 (19) Haziran 2013 (15) Mayıs 2013 (18) Nisan 2013 (18) Mart 2013 (17) Şubat 2013 (16) Ocak 2013 (19) Aralık 2012 (17) Kasım 2012 (19) Ekim 2012 (19) Eylül 2012 (17) Ağustos 2012 (16) Temmuz 2012 (15) Haziran 2012 (19) Mayıs 2012 (22) Nisan 2012 (18) Mart 2012 (19) Şubat 2012 (20) Ocak 2012 (18) Aralık 2011 (17) Kasım 2011 (20) Ekim 2011 (17) Eylül 2011 (17) Ağustos 2011 (23) Temmuz 2011 (17) Haziran 2011 (19) Mayıs 2011 (22) Nisan 2011 (19) Mart 2011 (20) Şubat 2011 (12) Ocak 2011 (17) Aralık 2010 (20) Kasım 2010 (18) Ekim 2010 (18) Eylül 2010 (18) Ağustos 2010 (18) Temmuz 2010 (14) Haziran 2010 (19) Mayıs 2010 (18) Nisan 2010 (18) Mart 2010 (21) Şubat 2010 (19) Ocak 2010 (24) Aralık 2009 (25) Kasım 2009 (17) Ekim 2009 (23) Eylül 2009 (23) Ağustos 2009 (17) Temmuz 2009 (19) Haziran 2009 (23) Mayıs 2009 (18) Nisan 2009 (21) Mart 2009 (20) Şubat 2009 (21) Ocak 2009 (20) Aralık 2008 (17) Kasım 2008 (26) Ekim 2008 (24) Eylül 2008 (23) Ağustos 2008 (26) Temmuz 2008 (30) Haziran 2008 (28) Mayıs 2008 (24) Nisan 2008 (20) Mart 2008 (26) Şubat 2008 (26) Ocak 2008 (27) Aralık 2007 (22) Kasım 2007 (24) Ekim 2007 (22) Eylül 2007 (29) Ağustos 2007 (24) Temmuz 2007 (33) Haziran 2007 (30) Mayıs 2007 (30) Nisan 2007 (20) Mart 2007 (20) Şubat 2007 (19) Ocak 2007 (19) Aralık 2006 (19) Kasım 2006 (10) Eylül 2006 (4) Ağustos 2006 (24) Temmuz 2006 (23) Haziran 2006 (6) Nisan 2006 (3) Mart 2006 (6) Ocak 2006 (3) Kasım 2005 (4) Ekim 2005 (16) Eylül 2005 (26) Ağustos 2005 (18) Temmuz 2005 (20) Haziran 2005 (26) Mayıs 2005 (25) Nisan 2005 (26) Mart 2005 (23) Şubat 2005 (11) Ocak 2005 (10) Kasım 2004 (1) Ekim 2004 (12) Eylül 2004 (10) Ağustos 2004 (4) Temmuz 2004 (11) Haziran 2004 (5) Nisan 2004 (15) Mart 2004 (13) Ocak 2004 (2)