İstanbul Ankara İzmir Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta Mersin Kahramanmaraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Şanlıurfa Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
15° AÇIK
BİST 1.927,00 % 0,89 DOLAR 13,7941 % 0,55 EURO 15,5974 % 0,39 ALTIN 789,87 % 0,44
Güncel
Yazarlar
Siyaset
Dünya
Avrupa
Birgün Ege
Birgün Pazar
Birgün Daily
Birgün TV
Yaşam
Kültür-Sanat
Spor
Ekonomi
Medya
Çalışma Yaşamı
Sağlık
Söyleşi
Teknoloji
BİZİ TAKİP EDİN
Güncel
Yazarlar
Siyaset
Dünya
Avrupa
Birgün Ege
Birgün Pazar
BİST 1.927,00 % 0,89 DOLAR 13,7941 % 0,55 EURO 15,5974 % 0,39 ALTIN 789,87 % 0,44
ABONE OL / GİRİŞ
Güncel
Yazarlar
Siyaset
Dünya
Avrupa
Birgün Ege
Birgün Pazar
Tümü
BirGün Avrupa BirGün Daily BirGün Güney BirGün Kitap BirGün Pazar BirGün Tv Çalışma Yaşamı Çevre Dünya Birgün Ege Eğitim Ekonomi Güncel Kadın Kültür-Sanat Medya Sağlık Siyaset Spor Söyleşi Teknoloji Yaşam Yeşil BirGün Yazarlar
İstanbul Ankara İzmir Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta Mersin Kahramanmaraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Şanlıurfa Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
15° AÇIK
Anasayfa YAŞAM Hafıza Odası
YAŞAM 28.10.2021 07:35
ZEYNEP ALTIOK AKATLI
2021.10.28 07:35
Yukarı Çık
Hafıza Odası
“Zamanın bir adı da karanlıktır!
Her şey unutulur. Öyleyse zamanın en güçlü yanı karanlıktır!
Hafıza bir kötülük biçimi olabilir. Kimsenin kurtulamadığı geniş ve uzun kanatlı, kendisini hem inşa eden hem yakıp yıkan, etkisi ile baş etmenin mümkün olmadığı kocaman bir kötülük biçimi. Ama aynı hafıza, insan olmaktan gelen duygu dediğimiz şeyi oluşturan birbirine bağlı zincirler toplamıyla kesinlikle karakterin, vicdanın, sadık bir sevgiliyle bağlılığın da temeli olmalı. Acı çekme kapasitesinin derinliği ve şiddeti ile hafıza arasında bir bağ var öyleyse. Demek ki zaman hepten “karanlık” adını alamıyor. Ondan bir şeyler koparıp aydınlığa çıkarabilmek güç ama mümkün.”
***
Ahmet Güneştekin’in Hafıza Odası adlı sergisinin açılışı ile ilgili haberleri izledikçe İlhan Çomak’ın bu satırları düştü aklıma. Davetliler arasında olanlardan bazılarını gördük, duyduk. Olmayanları düşündüm ben daha çok. Yüzleşme dediğimiz kendi ölçütlerimizle mi yapılmalı? Yüzleşme kimi hedeflemeli, kimi içermeli, neye sebep olmalı… gibi sorular o günden beri yankılanıyor beynimde.
***
2011 yılı olmalı Anadolu Kültür Derneği; Hakikat, Adalet, Hafıza Çalışmaları Merkezi’nin davetiyle, biri İstanbul biri Mardin’de gerçekleşen iki farklı toplantıya katılmıştım. Geniş katılımlı bu buluşmalarda anıtlar, müzeler ve anma girişimleri ile ilgili dünya deneyimleri kapsamlı şekilde sunuluyordu. Tahmin edebileceğiniz sebeplerle bizim ülkemizde yaşanan büyük acılarla ilgili adalet ve yüzleşme mekânları, mekanizmaları üzerine çalışmalarla ilgileniyorum. Sivas Katliamı’nın ardındaki gerçek suçluların yakalanmasına ilişkin hiçbir adım atmayan, hafızayı bir kötülük biçimi olarak kurgulayan ve zamanın karanlık yüzünü giyinmiş olan devletin hafıza mekânında bizim katillerimizle kayıplarımızın isimleri yan yana kutsanır. Biz aileler bir adım atmayız oraya. Açtığımız mahkeme bir adım ilerlemez. Ama sorsanız orası bir “hafıza odası”dır. Bizlere dayatılan budur.
***
Bahsettiğim uluslararası buluşmada Faslı aktivist Fatna El Bouih tarafından sunulan kolonyal ve bağımsızlık sonrası rejim dönemlerinde bir işkence merkezi olan Derb Moulay Cherif’in müzeleştirilme süreci çok ilgimi çekmişti. Mağdurların bu kültür merkezine o binada yaşadıkları işkenceler nedeniyle gelemeyişlerini ve bunun samimi bir süreç yönetimi ile aşılmasını içeren bu sunum; en önce mağdurun duygusunu anlayarak ve İlhan Çomak’ın bahsettiği insan olmaktan gelen duyguyla birlikte bağ kurarak yönetilen zincirleme çözülme niteliğinde bir deneyimin çok etkileyici öyküsünü içeriyordu.
***
Bugün hâlâ hafızamda diri kalan o toplantının ev sahipliğini yapan Anadolu Kültür’ün kurucusu ve ülkemizin kültür hafızasının önemli koruyucularından, kültürel birikim ve vicdanı temsil eden toplumsal çalışmalarla iz bırakan Osman Kavala tam 4 yıldır tutuklu. Osman Kavala ve Selahattin Demirtaş için AİHM’in uzun ve adil olmayan yargı sürecinin tamamen siyasi oluşu ve hukuksuzluğu irdeleyerek aldığı karar yetkililerce yok sayılıyor. Bu güncel haksızlık tablosunun elbette geçmişten gelen yüzleşilmemiş sayısız acıyla, unutma ve unutturma geleneğiyle yakın ilgisi var. İlhan Çomak adı Kavala ve Demirtaş gibi bilinmiyor, sesi yüksek çıkan bir mağdur değil İlhan Çomak ama öyküsü benzer, adalet için seslenişi çok uzun. 1994 yılından beri asılsız ve delilsiz bir dosyayla suçlanıyor. Karanlık yüreklerce önce işkenceyle sonra yargı süreci ihlalleriyle tutsak edilen bir can o. 21 yaşından beri 27 yıldır tutsak. Yıllar var AİHM kararının uygulanmasını bekliyor. 2007 yılında başlayan yeniden yargılanma süreci kararı o güne değin yaşanan yanlışlığın adeta itirafı niteliğinde. Güzelim bir ömrü hapishanede dokuyan bir şair o. Uluslararası PEN derneği onun masumluğunu duyuruyor. Gönül gözüyse her şeyin özeti sanki: “Kendimi iyiden, iyi bir insan olmaktan yana tarif etmeye çalışıyorum ben. İyi biri olmak; kendi dışındakilere kötülük yapmamak, başkalarının ne hissettiğini gerçekten önemsemek, söz ve davranışlarınla kimseyi kırmamak, yargılamaktansa önceliği karşıdakini anlamaya vermek, duygularında her zaman samimi olmak ile yalandan uzak duran bir dürüstlük gibi bir geniş zemini kapsıyor. Sevgiden ve insanları sevmekten geçiyor bu. Demek ki çocuklukta bana giydirilen ve bunca yıldır yaşamıma ışığını düşüren iyilik tohumu, hayattan ve insandan yana olma ihtiyacı, kişiliğimin odağında yer alan ve kendimi onunla tarif ettiğim bir diğer ilke olan sevgiyle el ele vererek beni yanlışlardan koruyor.”
İşkenceler görmüş; gençliğini, ömrünü dört duvar arasına kıstıranlardan bile nefret etmeyen “tertemiz zamanlardan kalma” bir yürek.
***
İzlemediğim bir sanat eserini yorumlayacak değilim. Sanat bir mesaj ile izleyicisine hitaben yapılıyorsa herkesin bir aldığı olacaktır şüphesiz. Yani hepimize söz düşer günün sonunda. Ben henüz görmediğim için o kısma ilişkin susacağım. Ancak bu eserle amaçlandığı söylenen farkındalığın eserin küratörlüğünü üstlenen “projecilerin” farkındalığını yakalayamamış olduğunu söyleyebilirim. Sanatçıya rağmen yapılmadığı aşikâr olan büyük açılışın tercihleri, jet sosyetenin yaldızlı paylaşımları, övgüleri, eleştirilere verilen cevapların kibri gördüğüm kadarıyla geçmişe saygı içermiyor. Bugün yaşananların geçmişten farklı olmadığını kimse anlamış gözükmüyor. Popülizm hafıza değildir. Yüzleşme ve hafıza birileri bir yerde bir müze, bir sergi açtı diye yüreklere yerleşmiyor, yaraları sarmıyor. Oysa bu çalışmalar -samimiyse- bir yerlerde birilerine merhem olmak, birilerinin de gözünü açmak içindir. O coğrafyanın gündelik yaşamının parçası haline gelen acıyı kazıdıkları hafızalarıyla oraya gelerek tepki gösteren gençleri eleştirenler kendi konforlarını bozan, keyiflerini kaçıran o gençleri bu eyleme iten gerçeği, onların algısını sorgulamıyor. “Sanat” diyorlar. Sanatçı bir “iz bırakmış” görünüyor. Bakalım o iz geleceğe kimin hafızasında hangi tatta kalacak?
***
Sur’un üzerinde yükselen Toledo’da Keçi burcunda acılar ve acılara aracılık edenler buluşmuş. Ertesi gün magazin programlarında kıyafetleriyle verdikleri kırmızı halı pozlarını, şenliğe duranları görünce Ahmet Güneştekin’in bir röportajda söyledikleriyle birleştirmeye çalıştım. Güneştekin, Kounellis’in ‘Şehrin hafızası bana yeterli gelir’ sözünden esinlenmiş. Şehrin hafızasının yerle bir edildiği, silindiği yerde hafızalarda kalacak bir etkinlik fikri böyle doğmuş olmalı. Daha da çarpıcı olsun diye Sur’u yerle bir eden mermi kovanlarında şerbet ikramı da unutulmaz bir buluş olmaz mıydı?
***
Ben diyorum ki İlhan Çomak’ın Karınca Yuvasını Dağıtmak adlı kitabını okuyun. Acılı, kara bir öyküden içinize nasıl bir aydınlık doğacak, onun yaşama sevinci kirlenmişlik duygunuzu nasıl temizleyecek, geleceğe ve hayata inancınızı tazeleyecek göreceksiniz. Önce kendinizle yüzleşeceksiniz. Yaşama dair onun umuduyla tazeleneceksiniz. Ben gözyaşlarımı tutamayarak okudum. Şiirlerinde, satırlarında hakikati buldum.
***
İlhan Çomak, Osman Kavala, Selahattin Demirtaş ve tüm adalet bekleyen haksız yere tutsak edilenler için hakikati hafızaya alarak peşinden gitmeliyiz. ‘Acı çekme kapasitenizin derinliği ve şiddeti ile hafıza arasında bir bağ kurmaya’ gönlünüz varsa İlhan Çomak’ın satırlarında zamanın aydınlığı için dolaşın. Güç ama -siz varsanız- mümkün!
İlhan Çomak adalet kültür osman kavala sanat AİHM Selahattin Demirtaş yargı anma aktivist aydınlık dünya gerçek gelir etkinlik İstanbul Mardin mahkeme işkence karar
Çok Okunan Haberler
1Elinize ne aldığınızı bilin!
2Haluk Bilginer ve ekibi, 'Cübbeli Ahmet'in remixini seslendirdi: "Öp beni, yut beni, şap beni..."
3Şarap fiyatları 2020 | Güncel
4Yaşam nöbeti çadıra taşındı
Güncel Haberler
1Katar Dışişleri Bakanı: Ekonomik gidişat nedeniyle Türkiye’de ortaya çıkacak fırsatları değerlendiriyoruz
2Trump'tan "canlı yayına çıkmadan önce Covid-19 pozitifti" iddiasına yanıt
3Sergen Yalçın: Dortmund karşısında agresif oynamalıyız
4Avusturya’nın yeni başbakanı Karl Nehammer oldu
5Umut Gündüz’ün ailesi: Katil Şenyüz’ün en yüksek cezayı almasını istiyoruz
6Meteorolojiden yarın için 3 bölgeye fırtına uyarısı
7İstanbul Adliyesi'nde intihar girişimi
8Buca Metrosu’nun ihale süreci tamamlandı
9Aşıyı savunan AP milletvekilinin evine molotoflu saldırı
10İzmir Tabip Odası'ndan Kadir Songür davası öncesi açıklama: Ceza indirimi olmamalı
Birgün TV
Tümü
25 Kasım'da binlerce kadın Taksim'i mora boyadı: “En güvende hissettiğimiz yerdeyiz!”
İlgili Haberler
Ozan Çoban ve Güneş Demir, 8 Aralık’ta Kadıköy Sahne’de
En pahalı 10 şehir: Zirvede Tel Aviv var
Nikolaos Manginas Ulusal Fotoğraf Yarışması için başvurular tamamlandı
Haluk Bilginer ve ekibi, 'Cübbeli Ahmet'in remixini seslendirdi: "Öp beni, yut beni, şap beni..."
Sayfa başına git
© 2020 Birgun.net - Tüm Hakları Saklıdır.
BİZİ TAKİP EDİN
Birgun.net mobil ve tablet uyumludur.
Güncel Dünya Birgün Daily Spor Sağlık Yazarlar Birgün Tv Yaşam Ekonomi Söyleşi Siyaset Birgün Pazar Kültür - Sanat Çalışma Yaşamı Teknoloji Medya