Adalet BakanıAdli Tıp UzmanıAkademisyenAkkoyunlu HükümdarıAktivistAlbayAlfabe YazarıAlimAlman Dili AraştırmacısıAlman Edebiyatı AraştırmacısıAlman FelsefeciAmiralAnadolu Selçuklu Devleti SultanıAnayasa HukukçusuAnayasa Mahkemesi BaşkanıAnayasa Mahkemesi Emekli ÜyesiAnimatörAnıt HeykelcisiAnı YazarıAnsiklopedi YazarıAntika uzmanıAntologAntropologArabesk ŞarkıcısıAranjörArap Dili AraştırmacısıArap Dili UzmanıArap Dili ve Edebiyatı AraştırmacısıArap Dili ve Edebiyatı ProfesörüAraştırmacıAraştırmacı YazarArkeologArkeoloji AraştırmacısıArkeoloji ProfesörüArp SanatçısıArşiv UzmanıArtuklu BeyiAşiret ReisiAskerAskeri YargıçAstrologAstronomAstronomi BilginiAtatürk YakınıAtıcıAtletAvukatAylık DergiBağlama SanatçısıBahriye NâzırıBakanBakan YardımcısıBalerinBankacıBanka Yönetim Kurulu ÜyesiBaro BaşkanıBaşbakanBaşbakan YardımcısıBaşhekimBasketbolcuBaş MüftüBaşsavcıBatik SanatçısıBelediye BaşkanıBelediye Başkan YardımcısıBelgeselciBelgesel Film YönetmeniBesteciBeyBeyin CerrahıBibliyografBilginBilgisayar MühendisiBilim Felsefesi AraştırmacısıBilim İnsanıBilim Kurgu YazarıBilim TarihçisiBilişimciBilişim ve Sosyal Medya UzmanıBiyofizik ProfesörüBiyografi YazarıBiyoistatistik ProfesörüBiyokimya ProfesörüBiyologBiyoloji ProfesörüBiyomekanikçiBloggerBoksörBulgar Dili AraştırmacısıBürokratBüyükelçiBüyükşehir Belediye BaşkanıBüyük Selçuklu Devleti HükümdarıÇalışma BakanıÇalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile BakanıCast DirektörüCaz SanatçısıCebir BilginiÇello SanatçısıCEOCerrahÇevirmenÇevrebilimciÇevre ve Şehircilik BakanıÇiftçiCilt SanatçısıÇini SanatçısıÇizerÇizgi Roman SanatçısıÇizgi Roman YazarıÇocuk Edebiyatı YazarıÇocuk Hastalıkları ProfesörüCoğrafya BilginiCoğrafyacıCümbüş SanatçısıCumhurbaşkanıCumhurbaşkanı EşiCumhurbaşkanlığı BaşdanışmanıDanışma Meclisi ÜyesiDanışmanDanıştay BaşkanıDanıştay ÜyesiDansçıDava VekiliDavranış Bilimleri UzmanıDekanDekoratörDeneme ve eleştiri yazarıDeneme YazarıDengbejDenizciDeniz Kuvvetleri KomutanıDeniz TarihçisiDeprem UzmanıDermatologDevlet AdamıDevlet BakanıDevlet BaşkanıDevlet GörevlisiDevlet SanatçısıDil AraştırmacısıDil BilimciDil ve Edebiyat AraştırmacısıDin AdamıDin BilginiDin Bilimleri AraştırmacısıDin Eğitimi AraştırmacısıDin Felsefesi AraştırmacısıDinî Musikî SanatçısıDini ÖnderDin Kültürü AraştırmacısıDinler Tarihi AraştırmacısıDin Psikolojisi AraştırmacısıDin SosyoloğuDin Sosyolojisi AraştırmacısıDiplomatDiş Hastalıkları ProfesörüDiş HekimiDış İlişkiler UzmanıDışişleri BakanıDış Politika UzmanıDivan ŞairiDiyanet İşleri BaşkanıDizi film yapımcısıDJDoğa BilginiDramaturgDublaj SanatçısıDublörDünya ŞampiyonuDüşünürEbru SanatçısıEczacıEdebiyat AraştırmacısıEdebiyatçıEdebiyat EleştirmeniEdebiyat TarihçisiEditörEğitim BilimciEğitim Bilimleri AraştırmacısıEğitimciEğitimci YazarEğitim GörevlisiEğitim PsikoloğuEğitim SosyoloğuEğitim TarihçisiEhl-i BeytEkonomi AraştırmacısıEkonomistEkonomi UzmanıElektrik-Elektronik MühendisiElektrik Enerjisi UzmanıElektrik MühendisiElektrik TeknikeriElektrik Yüksek TeknikeriElektronik MühendisiElektronik ProfesörüEleştiri YazarıEleştirmenEmbriyologEmirEmniyet MüdürüEndüstri MühendisiEnerji ve Tabi Kaynaklar BakanıEngelli MilletvekiliEngelli SanatçıEngelli SporcuEngelli YazarErmeni Din AdamıEskiçağ TarihçisiEski Türk Edebiyatı AraştırmacısıEtnografEvliyaFahri BaşkonsolosFahri KonsolosFarmakoloji ProfesörüFars Dili AraştırmacısıFelsefe AraştırmacısıFelsefeciFelsefe ProfesörüFelsefe TarihçisiFen BilginiFıkıh BilginiFilm YapımcısıFilologFilozofFizik BilginiFizikçiFizik MühendisiFizik ProfesörüFiziksel Tıp ProfesörüFizik Tedavi ve Rehabilitasyon UzmanıFizyoloji ProfesörüFolklor DerlemecisiFotoğrafçıFotoğraf SanatçısıFotoğraf TarihçisiFotomodelFoto MuhabiriFransız Dili AraştırmacısıFransız Edebiyatı AraştırmacısıFransız sporcuFransız yazarFutbolcuFutbol HakemiFutbol ve Scout AntrenörüGazeteciGazeteci-yazarGaziGazneli Devleti HükümdarıGelecekbilimciGeleneksel el sanatları sanatçısıGençlik lideriGençlik ve Spor BakanıGenel BaşkanGenel Başkan YardımcısıGenel Cerrahi UzmanıGenelkurmay BaşkanıGenel Kurmay BaşkanıGenel MüdürGenel Müdür YardımcısıGenel SekreterGenel Sekreter YardımcısıGenel yayın yönetmeniGeneralGezginGezi YazarıGıda MühendisiGirişimciGitaristGölge Oyunu AraştırmacısıGörsel İletişim UzmanıGörsel Sanatlar UzmanıGörüntü YönetmeniGösterge BilimciGöz HekimiGrafik SanatçısıGrafik TasarımcıGravür SanatçısıGüfte YazarıGümrük ve Tekel BakanıGünlük YazarıGüreşçiGurmeGüzellik KraliçesiGüzel Sanatlar AraştırmacısıGüzel Sanatlar ProfesörüHaber SunucusuHadis AraştırmacısıHadis BilginiHafızHakemHakimHalifeHalife AnnesiHalk AydınıHalk Bilimci (Folklor Araştırmacısı)Halk Edebiyatı AraştırmacısıHalkla İlişkiler UzmanıHalk Müziği SanatçısıHalk Müziği Ses SanatçısıHalk OzanıHalk Sağlığı UzmanıHalterciHamdani HükümdarıHanım SultanHarbiye NazırıHaritacıHarita MühendisiHarp Okulu KomutanıHarzemşahlar Devleti HükümdarıHaseki SultanHatipHattatHat ve Ebru SanatçısıHavacıHava Harp Okulu Eski KomutanıHava Kuvvetleri KomutanıHayırseverHayvanseverHazine ve Maliye BakanıHeykeltıraşHidroklimatoloji ProfesörüHipnoterapistHistoroji ProfesörüHititologHolding YöneticisiHolding Yönetim Kurulu BaşkanıHolding Yönetim Kurulu ÜyesiHukukçuHukuk ProfesörüHukuk TarihçisiHükümdarHükümdar Yakınıİç Hastalıkları Profesörüİçişleri Bakanıİç Mimarİdare Hukuku Profesörüİhracatçıİktisat Araştırmacısıİktisatçıİktisat Profesörüİktisat Tarihçisiİktisat Tarihi Profesörüİlahiyatçıİlahiyat Profesörüİl Başkanıİletişimciİllüzyonistİmam-Hatipİngiliz Dili Araştırmacısıİngiliz Edebiyatı Araştırmacısıİngiliz yazarİnşaat Mühendisiİnşaat Teknikeriİnsan Hakları Savunucusuİranlı Yazarİş AdamıİşçiIşık Tasarımcısıİş Kadınıİslam Bilginiİslam Felsefecisiİslâm Felsefesi Tarihçisiİslam Hukukçusuİslam Sanatı Araştırmacısıİslam Şehidiİslam Tarihçisiİşletmeciİşletme Mühendisiİstatistikçiİstihbaratçıİstihbarat Uzmanıİtalyan Dili AraştırmacısıJeofizikçiJeofizik MühendisiJeologJeoloji MühendisiJeoloji ProfesörüKabadayıKadıKadın Hakları SavunucusuKadın Hastalıkları ProfesörüKahramanKahraman KadınKahraman Türk KadınıKalp Cerrahisi ProfesörüKamu GörevlisiKamu YöneticisiKanaat ÖnderiKantocuKanun SanatçısıKaptanKaptan-ı Derya (Donanma Komutanı)Karagöz UstasıKara Kuvvetleri KomutanıKarateciKardiyologKardiyoloji ProfesörüKarikatüristKatalogcuKaymakamKazak YazarKazaskerKBB UzmanıKelâm AraştırmacısıKelam BilginiKelam ProfesörüKeman SanatçısıKeman UstasıKemençe SanatçısıKent BilimciKıbrıslı Araştırmacı YazarKıbrıslı müzisyenKıbrıslı SanatçıKıbrıslı Türk Devlet AdamıKıbrıslı Türk SanatçıKıbrıslı Türk YazarKıbrıslı YazarKimya BilginiKimya BilimcisiKimyagerKimya MühendisiKimya ProfesörüKişisel GelişimciKlarnet VirtiözüKoleksiyoncuKomedyenKompozitörKomutanKonuşmacıKoramiralKoreografKorgeneralKoristKoronavirüs Bilim Kurulu ÜyesiKoro ŞefiKoro YöneticisiKöşe YazarıKosovalı Türk SanatçıKosovalı Türk YazarKostüm tasarımcısıKozmografya BilginiKraliçeKültür TarihçisiKültür ve Sosyal İşler MüdürüKültür ve Turizm BakanıKur'an İlimleri AraştırmacısıKur'an MütercimiKüratörKürdologKurmay AlbayKürt Halk Müziği SanatçısıKürt Ses SanatçısıKurucu Meclis ÜyesiKütüphaneciLütiyeMadenciMaden MühendisiMaden ProfesörüMaden Yüksek MühendisiMakedonyalı Türk SanatçıMakina MühendisiMakina Yüksek MühendisiMali MüşavirMaliyeciMalzeme MühendisiMankenMantık BilginiMareşalMaske ve Kukla TasarımcısıMatematik BilginiMatematikçiMatematik MühendisiMatematik ProfesörüMeclis BaşkanıMedya fenomeniMedya PatronuMedya YöneticisiMedyumMekanik BilginiMekanikçiMelek YatırımcıMelikMelikeMenagerMervani HükümdarıMetal İşi SanatçısıMetalürji MühendisiMetalürji ProfesörüMeteorologMetin YazarıMevlidhanMevlüthanMilisMilletvekiliMilli Birlik Komitesi (MBK) ÜyesiMilli Eğitim BakanıMilli KahramanMilli Mücadele KahramanıMilli Savunma BakanıMimarMimarlık ProfesörüMimarlık TarihçisiMinyatür SanatçısıMısırlı Arap ÇevirmenMısırlı Devlet AdamıMısırlı Müzisyen, ŞarkıcıMizah YazarıModacıModa TasarımcısıModern Arap Edebiyatı AraştırmacısıMoğol HükümdarıMollaMucitMüderrisMüdürMüezzinMüfessirMüftüMuhabirMuhasebeciMühendisMusikişinasMüsteşarMüsteşar YardımcısıMutasarrıfMutasavvıfMutasavvıf ŞairiMüteahhitMütefekkirMütercimMütevelli Heyet BaşkanıMüzeciMüzik AraştırmacısıMüzik EleştirmeniMüzik GrubuMüzikologMüzik OrganizatörüMüzik Tarihi AraştırmacısıMüzik YapımcısıMüzik YazarıMüzisyenNakkaşNeyzenNöroloji ProfesörüNöropsikiyatristNoterNümismatÖğretim GörevlisiÖğretim Teknolojileri ProfesörüÖğretim ÜyesiÖğretmenOnkoloji ProfesörüOpera SanatçısıOpera ŞefiOperet YazarıOramiralOrdinaryüs ProfesörOrganize suç örgütü lideriOrgeneralOrkestra ŞefiOrman MühendisiOrtaçağ TarihçisiOrtadoğu Tarihi AraştırmacısıOrta Oyunu SanatçısıOrtopedi ve Travmatoloji UzmanıOsmanlı BakanıOsmanlı BilginiOsmanlı BürokratıOsmanlı Devlet AdamıOsmanlı Dönemi MilletvekiliOsmanlı Hanedanı MensubuOsmanlı Hukuk Sistemi AraştırmacısıOsmanlı Kültür Tarihi AraştırmacısıOsmanlı NazırıOsmanlı PadişahıOsmanlı SadrazamıOsmanlı ŞehzadesiOsmanlı ŞeyhülislâmıOsmanlı TarihçisiOsmanlı ValisiÖykü ve roman yazarıÖykü ve senaryo yazarıÖykü YazarıOyuncuOyun YazarıPakistanlı Devlet AdamıParazitoloji ProfesörüParti KurucusuPatologPedagogPediatri ProfesörüPerküsyonistPeygamberPilotPiyanistPlanlamacıPop Müzik YorumcusuPortekizli sporcuPrensesProdüktörProfesörProfesyonel Bilardo OyuncusuProfesyonel KoçPsikanalistPsikiyatri ProfesörüPsikiyatristPsikologPsikoloji AraştırmacısıPsikolojik Savaş UzmanıPsikoterapistPuşu UstasıRadyocuRadyologRadyo SanatçısıRadyo SunucusuRadyo ve Televizyon Programı SunucusuRap / Hiphop şarkıcısıR&B SanatçısıReklamcıRektörRektör YardımcısıRessamRestorasyon UzmanıRock ŞarkıcısıRomancıRoman YazarıRöportaj YazarıRuh ve Sinir Hastalıkları UzmanıRus Dili ve Edebiyatı AraştırmacısıRus SanatçıRus YazarRüzgar SörfçüsüSağlık BakanıSağlık Bakanlığı Bilim Kurulu ÜyesiSağlık EğitimcisiSağlık TeknikeriSahafŞairŞair ve YazarSanatçıSanat EğitimcisiSanat KuramcısıSanat TarihçisiSanat Tarihi ProfesörüSanat YönetmeniSanayiciSanayi ve Teknoloji BakanıŞarkıcıŞarkı Sözü YazarıSatranç HocasıSatranç OyuncusuSavcıSaz SanatçısıŞehircilik UzmanıŞehitŞehnameciSenaryo ve Hikâye YazarıSenaryo YazarıSenatörSendika BaşkanıSendikacıSenegalli RomancıSeramik MühendisiSeramik SanatçısıSeraskerSeslendirme SanatçısıSes SanatçısıŞeyhShowmenSiber Güvenlik UzmanıSinema AraştırmacısıSinema EleştirmeniSinema Filmi YapımcısıSinema ve dizi film yapımcısıSinema YazarıSırp Bilim AdamıSiyaset BilimciSiyasetçiSiyaset SosyoloğuSiyaset TarihçisiSiyaset ve devlet adamıSiyasi Parti Genel BaşkanıSiyasi parti lideriSopranoSosyal BilimciSosyal Çalışma UzmanıSosyal Medya FenomeniSosyal PsikologSosyal Psikoloji ProfesörüSosyal Psikoloji UzmanıSosyal Siyaset AraştırmacısıSosyologSosyoloji AraştırmacısıSosyoloji ProfesörüŞovmenSözlük YazarıSpor AdamıSpor AraştırmacısıSporcuSpor Kulübü BaşkanıSpor SunucusuSpor YazarıSpor YöneticisiSpor YorumcusuSTK YöneticisiStrateji UzmanıSuikastçıSultanSümerologSu MühendisiSunucuSuriyeli Arap ÇevirmenSurvivor YarışmacısıSüryani RahibiSüryani TarihçisiSüsleme SanatçısıTabipTakı UstasıTakvim BilimciTambur SanatçısıTanburîTango ŞarkıcısıTarih AraştırmacısıTarih BilginiTarihçiTarih ÖğretmeniTarih ProfesörüTarih YazarıTarikat LideriTarım ve Orman BakanıTasarımcıTasavvuf AraştırmacısıTasavvufçuTasavvuf EhliTasavvuf Musikisi SanatçısıTasavvuf ŞairiTasavvuf TarihçisiTaverna Müziği SanatçısıTBMM BaşkanıTefsir AraştırmacısıTefsir BilginiTefsir BilimcisiTefsirciTefsir ProfesörüTeknik DirektörTeknisyenTekstil MühendisiTekvandocuTelevizyoncuTelevizyon haber sunucusuTelevizyon Programı SunucusuTelevizyon programı yarışmacısıTelevizyon YapımcısıTelevizyon YorumcusuTemsilciler Meclisi ÜyesiTenisçiTercümanTezhip Sanatçısı (Müzehhip)Tezkire YazarıTezyin UstasıTicaret BakanıTıp BilginiTıp DoçentiTıp DoktoruTıp ProfesörüTıp TarihçisiTiyatro AraştırmacısıTiyatro EleştirmeniTiyatro OyuncusuTiyatro TarihçisiTiyatro YönetmeniToplum Bilim AraştırmacısıTüccarTuğamiralTuğgeneralTuluat SanatçısıTümamiralTümgeneralTurizm BakanıTurizmciTürk Dili AraştırmacısıTürk Dili ve Edebiyatı AraştırmacısıTürk Dili ve Edebiyatı ProfesörüTürk Dilleri AraştırmacısıTürk Halk Edebiyatı ProfesörüTürk Halk Müziği AraştırmacısıTürk Halk Müziği SanatçısıTürk Halk Müziği Ses SanatçısıTürkiye Cumhuriyeti Tarihi AraştırmacısıTürkiye GüzeliTürkiye Kültürü TarihçisiTürk Müziği AraştırmacısıTürkologTürk Sanat Müziği BestecisiTürk Sanat Müziği SanatçısıUdiUlaştırma ve Altyapı BakanıUluslararası İlişkiler ProfesörüUluslararası İlişkiler UzmanıUt UstasıUyarlayanUygarlık TarihçisiVaizValiValide SultanVali YardımcısıVeterinerVeteriner DoktorVeterinerlik ProfesörüVezirViyolonselistVokalistVoleybolcuVücut GeliştiriciYakınçağ Tarihi AraştırmacısıYapım AsistanıYapımcıYarbayYargıtay BaşkanıYargıtay ÜyesiYayıncıYazarYazılımcıYelkenciYeni Türk Edebiyatı AraştırmacısıYöneticiYönetim DanışmanıYönetim Kurulu ÜyesiYönetmenYönetmen YardımcısıYoutuberYüksek Seçim Kurulu (YSK) BaşkanıYunan Dili AraştırmacısıYüzücüZiraatçıZiraat MühendisiZiraat ProfesörüZoologZooloji Profesörü
Burç KoçBoğaİkizlerYengeçAslanBaşakTeraziAkrepYayOğlakKovaBalık
Cinsiyet Erkek Kadın
Facebook Paylaş Twitter Paylaş Linkedin Paylaş
Sultan Alparslan
Büyük Selçuklu Devleti Hükümdarı
Doğum
20 Ocak, 1029
-
Ölüm
25 Ekim, 1072
-
Burç
Oğlak
Diğer İsimler
Sultan Alpaslan, Sultan Alp Arslan
KİMDİR
FOTOĞRAFLARI
Büyük Selçuklu Devleti’nin ikinci hükümdarı (D. 20 Ocak 1029 - Ö. 25 Ekim 1072). Horasan Meliki Çağrı Bey’in son eşinden doğan oğludur. Amcası Tuğrul Bey’in yerine Selçuklu hanedanının ikinci hakanı ola­rak 27 Nisan 1064 tarihinde tahta geçmişti.
Sultan Alpaslan, 1070’de Halep’e yürürken güzergâhındaki Diyarbekir'e de uğradı. Şehre geldiğinde onu bölgenin o dönemdeki emiri Mervanoğlu Nasr karşıladı. Emir, ona Halep seferi için 100 bin altınla beraber hediyeler verdi. Alpaslan, surların sağlamlığını görerek elini sura sürüp sonra teberrüken eliyle göğsünü sıvazladı. Bu burç, Dağkapı'nın batı burcudur. Alpaslan'ın Malazgirt'teki büyük zaferini kazanan kahraman ordusunda binlerce (bazı kaynaklara göre on binlerce) Diyarbekirli de vardı.
Alpaslan, henüz küçük yaşta iken, babası Çağrı Bey’in hastalanması üzerine devletin yönetimini ele alarak Gazneli saldırılarını durdurmuştu. Yine babasının sağlığında Karahanlılara (1049) ve Gaznelilere karşı (1058) zaferler kazanması, zaten Çağrı Bey’in son yıllarında veliaht sıfatıyla yö­nettiği Horasan Selçuklu Devleti’nde ve hatta bütün Selçuklu topraklarında bü­yük bir itibar kazanmasına yol açmıştı. Bu nedenle Çağrı Bey’in Ağustos 1059’da ölümü üzerine Horasan Meliki oldu.
Alpaslan, amcası Sultan Tuğrul Bey arka­sında evlât bırakmadan ölünce, onun va­siyeti üzerine tahta çıkarılan Süleyman’ın sultanlığını kabul etmemiş ve derhal onunla mü­cadeleye girişmişti. Tuğrul Bey’in ölümü üzerine isyan eden Huttalan ve Sâgâniyan emir­leri ile Herat’ta bulunan amcası İnanç Yabgu üzerine yürümek zorunda kaldı. Âsi emirleri itaat altına aldıktan sonra İnanç Yabgu’yu da yenerek taht üzerindeki hak talebinden vazgeçiren ve onu tekrar eski yerinde bıra­kan Alpaslan, büyük bir ordu ile impa­ratorluk başkenti Rey’e doğru hareket etti. Ancak onun bu meşguliyetinden dolayı gecikmesi sırasında kendi adına hutbe okutarak sultanlığını ilan eden Kutalmış, 50.000 kişilik ordusuyla Rey üzerine yürümüş ve karşısına çıkarılan kuvvetleri bozguna uğratmıştı. Tah­ta çıkarılan Süleyman ise sultanlığını kabul etmeyen rakiplerine göre kendi za­yıflığını fark ederek daha önce Rey’i bırakıp Şiraz’a çekilmişti.
Alpaslan’ın hükümet merkezine girmesi üzerine İsfahan’a kadar ilerlemiş olan Kirman Meliki Kavurd kendi top­raklarına geri döndü ve Alpaslan adına hutbe okuttu. Alpaslan’ın Rey’de tahta çıkmasından ve adına hutbe okutup sik­ke kestirmesinden sonra saltanatı, Ab­bâsî Halifesi Kâim Biemrillâh tarafından da törenlerle tasdik ve ilân edildi. Alpaslan, hükümdarlığı süresince devletin batı yönüne doğru büyümesine daha çok önem ver­miş; batıda fetih, doğuda ise genellikle asayişi sağlamak amacıyla harekâtta bulun­muştur. Bunun başlıca nedeni, babası Çağrı Bey’in kırk beş yıl önce Bizans top­raklarına yaptığı akınlar sırasında keş­fedilen Doğu Anadolu yaylalarının Türk­menler için en uygun yerleşme alanı ola­rak görülmesidir. XI. Yüz­yılın başlarından itibaren aralıksız sürege­len göçler dolayısıyla Selçuklu ülkesinin hemen her tarafına dağılan ve yer yer toplumsal rahatsızlıklara da sebebiyet ve­ren bu Türkmenlerin alışkın oldukları koşullara uygun bir memlekete yerleşti­rilmeleri gerekiyordu.
Alparslan, çocukları ara­sında en fazla sevdiği Melikşah ile Ho­rasan’dan getirdiği eski veziri Nizâmülmülk ile birlikte Rey’den Azerbaycan’a doğru hareket etti. Yol boyunca fetihlerini sürdürerek ulaştığı Doğu Anadolu’da Bizanslıların elinde bulunan, bölgenin en korunaklı kenti Ani’yi kuşattı. 16 Ağustos 1064 tarihinde bu kent Selçukluların eline geçti.
Alpaslan, Kirman Meliki Kavurd’un isyankâr tutum takındığı haberini alınca, Doğu Anadolu’daki hare­kâtını yarım bırakarak Rey’e döndü ve Aralık 1064’te oradan Hemedan’a geçti. Kavurd’un af dilemesiyle sonuçlanan bu olaydan sonra, Horasan Melikliği sıra­sında oturduğu Merv’e giden Alpaslan o kışı orada geçirdi. 1067 yılı başlarında Kirman Meliki Kavurd yeniden isyan etti. Alparslan’ın, ağabeyi, Kavurd’u bağışlaması onu iyilikle kendine bağlamaya çalıştığını göster­mektedir. Ancak Kavurd ile başkalarının yine isyan etmeleri üzerine Alpaslan, 1068 yılı başlarında ikinci kez Kafkasya üzerine yürüdü. Amacı bütün Azerbay­can’ı bir daha huzursuzluk kaynağı ol­mayacak biçimde Selçuklulara bağlamak­tı.
Alpaslan’ın her iki Kafkasya - Doğu Anadolu seferini de yarım bırakmış ol­masına rağmen Türklerin Anadolu’daki ilerlemeleri sürüyordu. Bu arada Türkmen seferlerinin Bizans İmparatorluğu için açık bir tehlike oluş­turmaya başladığını gören Bizanslılar, 1068 yılında tahta ge­çen Romanos Diogenes’e kurtarıcı gö­züyle bakıyorlardı. Anadolu’da olaylar, kaçınılmaz bir Romanos Diogenes - Alpaslan karşılaşma­sına doğru tırmanırken, Alpaslan Suri­ye ile meşguldü ve Mısır’daki Şiî Fatımî iktidarını yıkmayı hedef edinmişti. Suriye’nin Selçuklu Devleti’ne geçmesini arzu eden Hamdânî Hükümdarı Nâsırüddevle, Alpaslan’dan Fatımilere karşı yardım istedi. Bunu fırsat bilen Al­paslan, Temmuz 1070’de büyük bir ordu ile hareket ede­rek, Malazgirt ve Erciş kalelerini aldıktan sonra, Meyyâfârikin (Silvan) ve Amid (Diyarbakır) yöresine inerek Urfa önlerine yürüdü (Ekim 1070). Bizans kalelerini de aldıktan sonra Mirdâsîlerin elinde bulunan Halep’e yöneldi. Bu sırada Al­paslan, Şam üzerine yürümeyi planlar­ken bir Bizans elçisi gelerek imparato­run Malazgirt ve Ahlat’a karşılık Menbic’i Selçuklulara bırakmak istediğini söyledi. Elçiye olum­suz yanıt veren Alpaslan, Batı Anado­lu’dan Ahlat’a dönen Emir Afşin’den al­dığı ve Anadolu’da ciddi bir Bizans teh­likesi bulunmadığını bildiren rapora gü­venerek, planında değişiklik yapmadı. An­cak aynı günlerde Diogenes’in büyük bir ordu ile Anadolu’ya hareket ettiği ha­berini aldı. Alpaslan ordusunun bir bölümünü Şam’ı fethetmek üzere Suriye’de bırakarak, 6 Ni­san 1071’de Musul’a doğru hareket etti. Romanos Diogenes’in Anadolu’da ilerlerken topladığı takviye güçlerle 200.000 kişiye varan ordusu­nun o güne kadar görülmemiş donanımı, Bizanslıların bü­tün güçleriyle ve son sözlerini söylemek amacıyla geldiklerini ortaya koyuyordu. 26 Ağustos 1071 Cuma günü Malaz­girt Ovası’nda yapılan meydan sa­vaşı gerçekten son sözün söylendiği bir savaş oldu. Selçukluların elde ettiği büyük zafer Türklere Anadolu kapılarını açarak dünya tarihinin geleceğine yön verdi.
Artuk, Mengücük, Saltuk, Dânişmend ve öteki Türkmen beylerinin güçleriyle birlikte Bizans kuvvetlerinin ancak dört­te birine ulaştığı tahmin edilen Selçuklu ordusunun bu savaşta büyük başarı el­de etmesini, moral gücünün yüksekliği­ne ve taktik üstünlüğüne bağlamak ye­rinde olur. Bizans kuvvetleri, arala­rında dil, din, ortak gaye gibi birleştirici öğeler bulunmayan ve daha önce bir­birleriyle devamlı surette savaşmakta olan Frank-Norman, Bulgar, İslav, Peçenek (Kuman), Uz (Oğuz), Gürcü ve Erme­ni topluluklarından derlenmişti. Bizans ordusunun pek çoğu ücretli olan bu karışık askerlerden oluşmasına kar­şılık, Selçuklu ordusu yalnız Müslüman Türkler ve onlara yardım den Müslüman Kürtlerden oluşuyordu ve bu askerler üc­ret karşılığı savaşmıyorlardı. Aynı biçimde, Bizans komutanları arasında da çeşitli görüş ayrılıkları, kişisel kin ve haset duyguları bulunurken, Selçuklu komutanları, Alpaslan’ın tahta çıktığı gün­den itibaren çevresinde kenetlenmiş olan Sav Tegin, Ay Tegin, Porsuk ve Gevherâyin gibi kişilerdi. Bizans ordusunun küt­le savaşı yapan, manevra yeteneği za­yıf, ağır donanımlı birliklerine karşı, Türk kuvvetlerinin hemen bütünüyle hafif donanımlı, manevra kabiliyeti yüksek süva­ri kıtalarından oluşması, savaşın seyri ve sonucu üzerinde etkili olmuştu.
Üstün güçlerine rağmen Bizanslıların yenilmelerinde rol oy­nayan en önemli etken ise Alpaslan’ın uy­guladığı savaş planıydı. Alpaslan, Türklerin tarih boyunca kara ve deniz sa­vaşlarında her zaman kullandıkları, merke­ze yerleştirilen zayıf fakat süratli birlik­lerin geri çekiliş görüntüsüyle düşmanın merkez kuvvetlerini peşlerine takıp yan cenahların arasına sokmaları ve hızla geri dönerek çembere almaları taktiğini uy­gulamış, Bizans kıtalarının kolay manev­ra yapamamaları da başarıya ulaşması­nı çabuklaştırmıştı. Alpaslan, yenik düşen Bizans İmparatoru’na şeref misafiri muamelesi yapmıştı. İki hü­kümdar arasında dostluk kurulmuş ve metni bugün mevcut olmayan bir barış antlaşması imzalanmıştı. Ancak Roma­nos Diogenes’in gıyabında tahttan indi­rilmesi ve bir süre sonra da hileyle ele geçirilerek, gözlerinin oyulup ölümüne sebebiyet verilmesi (4 Ağustos 1072) üze­rine bu antlaşma hükümleri uygulana­mamıştır.
Sultan Alpaslan, Artuk Bey komutasındaki kuvvetleri Anadolu’ya girmeye hazırlanırken kendisi de 200.000 kişilik ordusuyla Maverâünnehir’e hareket etti. Alpaslan’ın ilk kez bu kadar büyük bir orduyla sefere çıkması belki bu seferinde Karahanlılar’ı tümüyle ortadan kaldırmayı hedef edinmesiyle açıklanabilir. Ancak Alpaslan’a yapılan suikastın, bu seferi sonuçsuz bırakması durumu tersine çevirmiş ve taarruza kalkan Karahanlılar Tirmiz’i alarak Amuderya’yı geçip Belh’e kadar geldiler. Alpaslan, önemli bir direnişle karşılaşmadan Karahanlıların topraklarında ilerlerken, bir süre kuşatmaya direndikten sonra teslim olan Barzam Kalesi komutanı Yusuf Harizmî (Barzemî) tarafından, çizmesine sakladığı küçük bir hançerle vurularak ağır biçimde yaralan­dı ve dört gün sonra da şehit oldu (24 Kasım 1072).
Batı Türklerinin atası kabul edilen Al­paslan, Arap ve Bizans tarihçilerinin görüş birliği içinde belirttikleri ve kendisine verilen unvan, künye ve sıfatların da açıkça gös­terdiği gibi çok cesur, yiğit ve kudretli, azamet sahibi bir kişi­liğe sahipti. Heybetinin yanında adaleti ile de ün yapmış, ağa­beyi Kavurd’a ve Romanos Diogenes’e yaptığı muamelelerden de anlaşıldığı gi­bi bağışlayıcı ve hoşgörü sahibi olduğu­nu defalarca göstermiştir. Oldukça dindar bir Müslümandı ve dinî hükümlerin sadakatle uy­gulayıcısı olarak tanınıyordu. Onun bu yönü, halk arasında velî derecesine yükseltilmesine ve kendisine pek çok kerametler isnat edilmesine yolaçmıştır. Sarayında, günde elli koyun kesilen bir imaret bulunduğu ve ayrıca adları listeler halinde düzenlenen fakirlere harçlık dağıtıldığı eski tarihlerde kayıt­lıdır. İslâmiyet’in henüz girmediği ülke­lerde aldığı her kente hemen bir ca­mi yaptırdığı; askeri çalışmalarından do­layı yeterince fırsat bulamadığı imar iş­lerini ile bilim, fikir ve sanat adamlarını toplayıp devlet koruması altına almak gibi toplumsal faaliyetleri de veziri Nizâmülmülk’ün eliyle yürüttüğü bilinmektedir. Bastırdığı altın paraların çokluğu da dev­rindeki ekonomik gelişmeyi ve refahı gös­termektedir.
Şair Ömer Öztürkmen, Malazgirt Zaferi’ni çok güzel özetlemiştir:
“Bir Cuma günü sabaha karşı,
Malazgirt’te elli dört bin er,
Bestelediler en güzel marşı;
Allah-u ekber, Allah-u ekber...”
KAYNAKÇA: Mükrimin Halil Yinanç / Selçuklular Devri: Anadolu’nun Fethi (1944, s. 57-85), Ebü'l-Ferec / Târih (Çev. Ömer Rıza Doğrul, 1945), Fahrettin Kırzıoğlu / Kars Tarihi (1953, s. 337-354), Osman Turan / Selçuklular Tarihi ve Türk İslâm Medeniyeti (s. 97-140, 1965) - Selçukluların Ani’yi Fethi ve Buradaki Selçuklu Eserleri (Selçuklu Araştırmaları Dergisi, 1970, s. 111-139) - Selçuklular Zamanında Türkiye Tarihi (1971, s. 19-37), Ali Sevim / Biyografilerle Selçuklular Tarihi (1982), Mehmet Altay Köy­men / Alp Arslan ve Zamanı (c. I-II, 1983), TDV İslâm Ansiklopedisi (1989, c. 2), Ali Çimen / Tarihi Değiştiren Askerler (İst.2007, s. 84), Prof. Dr. Faruk Sümer - Prof. Dr. Ali Sevim / Malazgirt Savaşı (TTK yay., 1988, s.38), Abdurrahim Tufantöz.Ortaçağda Diyarbekir (Akçağ Yay., Ank., 2005, s.110), İhsan Işık / Diyarbakır Ansiklopedisi (2013) - Ünlü Devlet Adamları (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi, C. 1, 2013) - Encyclopedia of Turkey’s Famous People (2013).