Türkiye’de sol hareket denildiğinde akla ilk gelen isimlerden, özellikle de 68 kuşağının ağabeyidir. 1960’ların başlıca tartışması olan Milli Demokratik Devrim (MDD)-sosyalist Devrim (SD) tartışmasında Mihri Belli, “Türkiye sosyalistleri Kemalist devrimin kazanımlarına basarak ancak sıçrayabilir. Onu yok sayarak daha ileriye sıçrayamaz” demiştir. Mihri Belli’nin eşi, hayat arkadaşı, yoldaşı, bugün yaşayan en eski komünistlerden Sevim Belli’yi ziyaretimizden bazı notları Mihri Ağabey’in ölüm yıldönümü vesilesiyle sizlerle paylaşıyorum…
Sevim Belli bugün yaşayan en eski komünistlerden. Hekim. Kalkavan sülalesinden gelmesine rağmen, bütün imkânları elinin tersiyle itmiş ve kendisini sosyalizm mücadelesine adamış. Bugün 91 yaşında. 26 Ağustos 2013’te Arslan Kılıç, Dilşat Zülkadiroğlu ve Onur Murat Sokulu ile birlikte ziyaret etmiştik. O zaman 88 yaşındaydı ve kapıyı yüzünde büyük bir mutlulukla kendisi açmıştı. Çaylarımızı da kendisi ikram etmiş, sohbetimiz süresince ara ara yaptığı esprilerle bizleri güldürmüştü. Söyleşi boyunca Mihri Belli’nin çalışma masasının önünde, onun koltuğunda oturmuştu. Masanın üzerinde de onun fotoğrafı vardı.
Sevim Belli’yle özellikle TKP tarihine ilişkin yaptığımız söyleşi 3 Ekim 2013’te Aydınlık’ta yayınlandı. Ziyaretimizden kalan bazı notları da Mihri Ağabey’in ölüm yıldönümü vesilesiyle sizlerle paylaşıyorum:
“ŞİMDİ YAŞLARI SAYIYORUM”
Mihri Belli’yle arkadaş olmak benim için büyük bir şans. Biz siyasi birlikteliğimiz dolayısıyla bir araya geldik. Sadece bedence değil, fikren de bağlıyız.
Mihri 1915 doğumluydu, ben 1925 doğumluyum. Şu anda 88 yaşındayım. Şimdi yaşları sayıyorum. Herhalde onun yaşına gelince ben de giderim diyorum (gülerek)…
Kalkavan sülalesindendim. Buna üzülecek miyim? Böyle bir evden böyle bir eve geçmişim. Övünürüm bununla da. Babam emniyet müdürüydü. Çok yufka yürekliydi. Önemli olan insan sevgisidir…
“O’NDAN ÇOK ŞEY ÖĞRENDİM”
1943’te üye oldum TKP’ye. Partiye alınacağım zaman bir broşür verdiler; geçmişi, emelleri, programını anlatan. Sovyetlerdeki kolhozlara, emek kahramanlarına imrenerek komünist oldum. Kendi yurdumuzda bir emek kahramanı olmayı hedefleyerek yahut kendi işimde de emek kahramanı olmayı hedefledim. Ben doktorum.
Kültür işleriyle ilgilendim partide. Öğrenci yetiştirdim hep, Sol Yayınları’ndan sosyalist klasikleri çevirdim. Lenin, Engels, Stalin, Marks, hepsini çevirdim…
Hapse girdim. Mihri’yle hücreden hücreye muhabbet kurduk. Mihri tahkikat falan olduğu zaman herkesin kapısını tıklatıp; ‘ne diyorsun, ne diyorlar, kuyruğunu dik tut’ derdi. Bana da “Yiğidin kalesine sığınmak lazım”; meğer ‘kuyruğunu dik tut’ demekmiş. Ondan pusulalar gelip gitmeye başlayınca izah etti ne demek olduğunu: “Ağzını sıkı tutmak!”
Hakikaten ondan çok şey öğrendim.
“SEVİM BELLİ’NİN KONTROLÜNDEN GEÇMEMİŞ BİR YAZI BU EVDEN ÇIKMAZ”
Mihri Bey son zamanlarda neyle övünüyordu biliyor musunuz? Sevim Belli’nin kontrolünden geçmemiş bir yazı bu evden çıkamaz. Öyleydi hakikaten. Yani bir yazıyı mutlaka bana gösterirdi. Ama bu karşılıklı saygıdan geliyordu. Otorite kurmakla olmaz. Bizde herkes vazifesini biliyordu. Ben çocuk, evin geçimini yürütüyordum. O’nun politikasına güveniyor ve saygı gösteriyordum, o da benim evle ilgili kararlarıma saygı gösteriyordu. Böyle gidiyorduk. Yakın zamana kadar. Çocuklar büyüdükten sonra biraz daha ikimiz de iki alana karışır olduk. Daha arkadaş olduk. (gülerek)
“MİHRİ BELLİ’Yİ KAYBETMEK LAFINI ÇOK YADIRGIYORUM”
‘Mihri Belli’yi kaybetmek’ lafını çok yadırgıyorum, çünkü kaybedilmez! Bir kere kazandınız mı var o hep. Çünkü o kadar evlatlarımla da beraber hayatlarımıza damgasını vurmuş ki ben zannediyorum ki ben de önce gitsem Mihri Belli için de öyle olacaktı. Sevim Belli hep vardı. Şimdi bu koltuk o’nun koltuğu. Ben evde yalnız olduğum zaman bu koltuğa çok kere Mihri orada oturuyormuş gibi bakıyorum. Bazen öyle oluyor ki ‘Yahu Mihri baksana bunlar ne diyor, bu gazete ne diyor’ diye boş bulunup neredeyse kendi kendime konuşacağım, öyle bir hava var. 50 seneye yakın bir hayatı paylaşmışız. Ben O’nun ne diyeceğini biliyorum, O benim ne diyeceğimi biliyor. Paylaşmanın tadını biliyoruz. Ben O’nun ne söyleyeceğini bildiğim halde soruyorum, O da öyle…
“UMUTSUZ DEĞİLİM HİÇBİR ZAMAN, DÜNYA DAHA İYİ OLACAKTIR”
Dünyanın emekçiler açısından daha güzel, daha derin geçirileceğine ve emeğin gerçekten yüksek değer olacağına inancımı kaybetmedim. Ve böyle gideceğini zannediyorum…
Bilim ilerledikçe insanoğlunun kafası da daha ilerliyor ama tabi çıkarlar bazındaki dengelenme hiçbir zaman şimdiye kadar sömürülen sınıfların lehine dönmedi. Bundan sonra gençlerin çabalarıyla diyelim, bizim zamanımız eskidi biliyorsunuz. Ama ben hâlâ inanıyorum. Hala daha iyi günler görmeyi umudediyorum, veyahut diliyorum diyorum. Ama bu havadan inme olmaz, kitlelerin mücadelesiyle varılacak bir şey olur.
Adımları yurt toprağına sağlam basmalıyız. Yurt halkına, yurt halkının emeğine sağlam bir değer vermeliyiz.
Umutsuz değilim hiçbir zaman. Dünya daha iyi olacaktır…
Şenol Çarık
Fotoğraflar: Onur Murat Sokulu
Odatv.com
mihri belli sevim belli arşiv
0
WhatsApp ihbar hattı
905384066226
Haftanın En Çok Okunanları
FETÖ’ye övgüler düzen Hüseyin Çelik konuştu: Atatürk dini kullanıp insanların kendisine biat etmesini istiyordu
FETÖ’ye övgüler düzen Hüseyin Çelik konuştu: Atatürk dini kullanıp insanların kendisine biat etmesini istiyordu
Eski Kültür ve Milli Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik, Atatürk’ün dini kullandığı öne sürüp “Atatürk de dini kullanarak insanların kendisine biat etmesini istiyordu” dedi.
Erdoğan açılışını yapmıştı... Bayrak ayıbı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Karaismailoğlu'nun katıldığı törenle devasa Türk bayrağı göndere çekilmişti...
İnci Aral tanık olduğu ölümü yazdı
İnci Aral tanık olduğu ölümü yazdı
Erdoğan’ın alışveriş yaptığı marketten Erdoğan’ı kızdıracak hareket
İstanbul, Ataşehir'deki Tarım Kredi Kooperatifleri marketlerinden iki market arabasıyla yiyeceklerin çöpe atıldığı görüntüler sosyal medyada gündem oldu.
İşçilerin "dayak attı" iddiasına Savcı Sayan ne dedi
İlave TV sunucusu Arif Kocabıyık, AKP’li Ağrı Belediye Başkanı Savcı Sayan ve korumaları tarafından darp edildiğini iddia eden bir işçinin görüntülerini paylaştı. İddiaların ardından Savcı Sayan Odatv'ye açıklamalarda bulundu.