İnsanın bulunduğu her yer ve zamanda var olagelmiş bir kurum olan din, insanın ruhi yapısında var olan “inanma arzusu”nun toplumsal yani sosyolojik yansımasıdır. İnanma bireysel, din ise toplumsal bir olgudur. Hem inanma duygusu hem de din kurumu insanla birlikte doğmuştur. İlk insanın bir dini tebliğ edip yaşayan peygamber oluşu, dinin kökeni veya insanoğlunun günümüze gelene kadar hangi evrelerden geçtiği yönündeki teorilere ışık tutmaktadır. Dinin hem bireysel hem de sosyal ve toplumsal bir ihtiyaç oldu asla inkâr edilemez.
Prof. Dr. Şaban Ali Düzgün, bu kitabında, din–birey–toplum üçlüsü arasındaki ilişkiler ağını sorgulamaktadır. Din ve Birey, İslam’ın Temel Nitelikleri ve Müslüman Bireyin çağdaş sorunlar karşısındaki durumuna ilişkin konular okuyucuya ilmi bir çalışma disiplini içerisinde sunulmaktadır.
Seyyid Ahmed Han ve Entellektüel Modernizmi
Son yıllarda İslam dünyasında modernizmden ve moder-nist hareketlerden sıkça söz edilmektedir. Bu hareketler şüphesiz yüzeysel hareketler değildir, aksine köklerini muhakkak tarihin şu veya bu döneminde bulmaktadır. İster Batı tarzı modernist hareketlerde isterse ihyacı (revivyalist) hareketlerde olsun bu oluşumlarda Hindis an Alt-Kıtası”nın ayrı bir yeri vardır. Bu durum Hindistan”ın birbirlerine dini ve kültürel yönden galip gelmeye çalışan birden fazla etnik gruba sahip olmasının yanında, bu bölgenin koloni devrini geçirmiş olmasından da kaynaklanmaktadır. Köklü bir isla-mî geleğene sahip olmamasına rağmen Alt-kıta, İslam dünyasının geri kalan kısmında teşebbüs edilen bu tip yenilikçi ve dirilişçi hareketlerden daha fazla teşebbüse sahiptir. (Kitabın İçinden)
Nefesefi ve İslam Filozoflarına Göre Allah- Alem İlişkisi
Allah-âlem ilişkisi her zaman teolojik ve felsefi düşüncenin merkezinde yer almıştır.
Bu kitapta yazar, Nesefî ve Müslüman filozoflara göre Allah-Âlem ilişkisini ele almaktadır.
‘Maturidî kelâm ekolü’nün kurucusu olan İmam Maturidî’den sonra bu ekolün ikinci önemli ismi olan Ebu’l-Mu’în Nesefî ile Müslüman filozoflardan Farabi ve İbni Sina’nın Allah-âlem ilişkisi konusundaki düşünceleri mukayeseli bir şekilde ele alınmakta ve incelenmektedir.
Bir yandan Aristo ve Eflâtun, diğer yandan da Yeni Eflâtunculuğun genel olarak İslâm dünyasında, özel olarak da Müslüman filozoflar üzerindeki etkisinin de ele alındığı kitapta, yeri geldiğinde bu filozofların görüşlerine de yer verilmektedir.
Kitapta ayrıca “Yaratma (Tekvin)” Kelâm konusu da ele alınmakta, felsefeciler tarafından nasıl ele alındığı mukayeseli bir şekilde açıklanmaktadır.
Sosyal Teoloji
“Sosyal Teoloji’ orijinal kaynaklarla ilişkisini kurarak, insanın gerçek algılanma biçimini yeniden değerlendirmeyi ve kutsal kitaplardaki insan anlayışının dünyadaki tüm değişmelere ve gelişmelere katkı yapıp, hızlandırabileceğini ortaya koymayı hedeflemektedir.Bu teolojiyle kaynağı tespit edilmeye çalışılan insan, ne Tanrı’nın mutlak sıfatlarını kendi gücü için bir tehlike görüp Tanrı’yı yok sayan bir ateist ya da deist, ne de kendini tümüyle Tanrı’nın iradesine terk edip, ‘ben’ olmanın getirdiği tüm sorumlulukları da Tanrı’ya havale eden sorumsuz ve salt kaderci bir varlıktır.Prof. Dr. Şaban Ali Düzgün, bu kitabında, insanın din içerisindeki yerini sorgulamakta, bu noktadan bir bakış açısıyla ufuk turu yapmaktadır.
Allah Tabiat ve Tarih
İnsanın ürettiği ve sürekli beslediği bir disiplinin, içinde yaşadığı bağlamı destekleyecek ve onu yaşanabilir kılacak kavramlar dünyasından mahrum bırakılması ne kadar acı vericidir! Son yüzyıllarda Teoloji dahil bir çok dini disiplinin başına gelen felakettir bu. Elinizdeki eser, bir zamanlar ilimlerin tacı olarak kabul edilen Teoloji’nin, modern düşünceye başlangıç kabul edilen 17. yüzyıldan bu tarafa yaşadığı sürgün hayatını sora erdirme ve bu disiplini her anlamda insanın yaşam alanına indirme çabalarına bir ilavedir.Bu çaba içinde Teoloji’nin, klasik yapısı içinde, büyük oranda tabiat üstüne referansla kurduğu kavramlar dünyası, ayağı yere basan bir yapıya kavuşturulmaya çalışılmaktadır. Eser içinde, Allah’ın tek başına bir tanım ve varlık alanı olarak değil de, insanla, tabiatla, tarihle, vs. ilişkisini kuran kavramlar üzerinden anlaşılmaya çalışılması, bu çabanın bir sonucudur.Allah’ı ilişkiler ağı içindeki bir Varlık olarak anlama düşüncesi, bu ağın bir başka parçası durumundaki insanı daha güçlü kılacak ve emanet olarak yüklendiği Tanrı’nın isimlerine yeryüzünde yaşam alanı açma çabasında ona destek olacaktır.
Aydınlanmanın Keşif Araçları Varlık ve bilgi anlayışı din ve felsefe gibi düşünce alanlarının temellerini oluşturur ve onlara kimlik kazandırır. Bir düşünceyi diğerinden ayıran bu kimlik aynı zamanda düşüncenin ana unsurlarını da biçimlendirir. Din özelinde ifade etmek gerekirse İslam, kendisine has varlık tasavvuru ve bilgi anlayışıyla diğerlerinden ayrılır.Bu eser, aydınlanmanın keşif araçlarını oluşturan varlık ve bilgi kuramları üzerinde durmanın yanında bu kuramları Kur’an’ın tevhid felsefesi, varlık tasavvuru, din-bilim başlıkları özelinde anlatarak okuyucusunun düşünce dünyasına önemli katkılarda bulunmaktadır.
Çağdaş Dünyada Din ve Dindarlar
“Bir toplumun kendini geliştirerek geleceğe taşıması dinle doğrudan alakalıdır. Dinlerin bir toplumu alıp ileriye taşımasını mümkün kılan en temel ilke, dini değerlerin geleneğin bir parçası haline indirgenmesinden şiddetle kaçınmaktır. Yaygın ve yanlış kanaatin aksine din, geleneği ve yerel örfü, yerelliklerinden kurtaran ve onları evrensel insani standartlara yükselten harekete geçirici güç olarak düşünülmelidir. Akılda tutulması gereken, dinlerin geleneği muhafaza etmedikleri, aksine onu revize ettikleri ve yeni değerler koymak suretiyle modernleştirici ve dönüştürücü bir özellik sergiledikleridir. Zira indikleri toplumun değerlerini muhafaza edecek idiyseler, yeni bir din göndermenin ne anlamı olurdu? Aynı soru, dinin işlevini tespit bağlamında, içinde yaşadığımız çağdaş toplum için de geçerlidir.”
Sarp Yokuşun Eteğinde İnsan
Ey Hakikat arayıcıları): “Yılanın kabuğundan çıktığı gibi siz de kabuğunuzdan çıkın. Ayak seslerini kimselerin hissetmediği bir solucan gibi ilerleyin. Akrebe benzeyin, çünkü esenliğiniz hep arkanızı sağlama almanıza bağlıdır. Zira şeytan da insana arkasından yaklaşır. Güzel yaşamak için hayatın zehrini için. Diri kalmak için ölümü sevin. Uçun ve belirli bir yuva edinmekten kaçının. Çünkü kuşları hep yuvalarında avlarlar…”
İbn Sînâ,Risâletü’t-tayr
Adem’ den Öncesine Dönüş
Tarihten günümüze yaşamaya çalıştığımız coğrafya büyük bir şiddet sarmalı içinde kıvranmaktadır. Bu konudaki en önemli sorun ise dinsel ve seküler ayrımının yapılamamış olmasıdır. Ekonomik, politik ve toplumsal sebeplerden ötürü şiddete başvuran insan, ne yazık ki bunu dinsel bir ifadeyle etiketlemektedir. Sonuçta huzur ve esenlikle anılması gereken İslam dini, intihar bombacılarının dilinde şiddet içeren bir söz hâline gelmektedir. Bu eser,son yıllarda yaşanan ve yaşanmakta olan şiddeti hayatımızın bir parçası hâline dönüştürmemek adına okuyuculara yeni bir kapı aralamaktadır. Her gün şahit olduğumuz olayların bilmediğimiz yönlerini gözler önüne sererek Kâbillere karşı birlikte kalkan olmanın yollarını göstermektedir.
Hakikat, biraz sabır biraz da sükûnet gösterilirse bütün muğlaklıkları çözecek güce ve kuvvete sahip derinbir kelimedir. Fıtratın işaret ettiği hakikatin izini süren insan, bu sayede hep doğru değerlendirmelerde bulunmaya çalışmış ve nihayetinde gerçeğe ulaşmıştır.
Kimliksiz Hakikatler
Bu kitap, insan doğasından yola çıkıp özgürlük, değerler ve insan onuru üzerine doyurucu bilgiler vererek modern zamanlarda din ve dünya algısı üzerine geniş bir açıklama yapmaktadır. İslam düşüncesinin kendini yeniden tazelemesini ve yeni bir ivme kazanmasını öngören yazar, bu eseriyle yine aydınlatıcı bilgiler sunmaktadır.Eser, içeriğindeki orijinallik ve başlıklarındaki çekiciliğiyle okuyucuları kendine hayran bırakacak niteliktedir.
Maturidinin Düşünce Dünyası
Önemli bir kısmı tıpkıbasım olarak planlanan bu dizideki eserlerden olan Mâtürîdî’nin Düşünce Dünyası; Türklerin Müslüman olma sürecinde önemli bir rol oynamasına ve günümüzde dünyanın her köşesinde çok sayıda taraftarı olmasına rağmen yeteri kadar araştırılıp gün yüzüne çıkarılmamış olan Mâturîdîlik ve bu mezhebin kurucusu olan İmam Mâturîdî’nin hayatını, eserlerini, düşüncelerini ve günümüze etkisini ele almaktadır. İmam Mâturîdî’nin din ve dünya anlayışından Kur’an tasavvuruna, akıl ve vahiy kavrayışından tarih ve toplum yasalarına, siyaset kültürü ve yönetim erkinden ahlak kuramına kadar çok çeşitli konularda fikir ve görüşlerinin ele alındığı bu eser, dinî düşüncemizin ana damarlarından biri olan İmam Mâturîdî’nin düşünce dünyasını güncelleştirmeyi amaçlamaktadır.
Kelam El Kitabı
Önemli bir kısmı tıpkıbasım olarak planlanan bu dizideki eserlerden olan Mâtürîdî’nin Düşünce Dünyası; Türklerin Müslüman olma sürecinde önemli bir rol oynamasına ve günümüzde dünyanın her köşesinde çok sayıda taraftarı olmasına rağmen yeteri kadar araştırılıp gün yüzüne çıkarılmamış olan Mâturîdîlik ve bu mezhebin kurucusu olan İmam Mâturîdî’nin hayatını, eserlerini, düşüncelerini ve günümüze etkisini ele almaktadır. İmam Mâturîdî’nin din ve dünya anlayışından Kur’an tasavvuruna, akıl ve vahiy kavrayışından tarih ve toplum yasalarına, siyaset kültürü ve yönetim erkinden ahlak kuramına kadar çok çeşitli konularda fikir ve görüşlerinin ele alındığı bu eser, dinî düşüncemizin ana damarlarından biri olan İmam Mâturîdî’nin düşünce dünyasını güncelleştirmeyi amaçlamaktadır.
İslam İnanç Esasları El Kitabı
Önemli bir kısmı tıpkıbasım olarak planlanan bu dizideki eserlerden olan Mâtürîdî’nin Düşünce Dünyası; Türklerin Müslüman olma sürecinde önemli bir rol oynamasına ve günümüzde dünyanın her köşesinde çok sayıda taraftarı olmasına rağmen yeteri kadar araştırılıp gün yüzüne çıkarılmamış olan Mâturîdîlik ve bu mezhebin kurucusu olan İmam Mâturîdî’nin hayatını, eserlerini, düşüncelerini ve günümüze etkisini ele almaktadır. İmam Mâturîdî’nin din ve dünya anlayışından Kur’an tasavvuruna, akıl ve vahiy kavrayışından tarih ve toplum yasalarına, siyaset kültürü ve yönetim erkinden ahlak kuramına kadar çok çeşitli konularda fikir ve görüşlerinin ele alındığı bu eser, dinî düşüncemizin ana damarlarından biri olan İmam Mâturîdî’nin düşünce dünyasını güncelleştirmeyi amaçlamaktadır.
Tabsıratü’l-Edille Fî Usûli’d-Dîn
Ebu’l Muîn en-Nesefi’nin kelâm ilmine dair hacimli bir eseridir.Eserde bilgi teorisi, âlemin yaratılması, Allah’ın varlığı ve sıfatları konuları yer almaktadır.(Tahkik)
Kayıp Aydınlanmanın İzinde: Matüridî
İslam medeniyeti, Orta Asya’da, Türk ve İran; Mağrib’de ise Berberî kültürle karşılaşarak en ciddi nüvelerini üretti.
Bu karşılaşma, her coğrafyanın kendi karakterini yansıtan düşünme biçimlerini ortaya çıkardı.
Semerkand, Buhara, Taşkent gibi kültür merkezlerini içinde barındıran Maveraünnehir bölgesindeki düşünce hareketliliği ve ilmî tedrisin yoğunluğu da kendi geleneğini oluşturdu.
Bilginin sistematik bir formda yeniden inşa edildiği bu dönemin en önemli isimlerinden biri, kendinden sonraki âlimlerin ‘aklı karışıklara rehber’ olarak tanımladıkları İmam Mâtürîdî’dir.Elinizdeki eser, Müslüman toplumların salt hamasetle değil bilgiye dayanan aydınlanmanın verdiği güçle çağa tanıklıklarını talep etmektedir.
Dini Anlama Kılavuzu
Din, insanı hayatın gerçekleriyle yüzleştirir ve bunun gereği olarak da ona hayatında olmaması gerekenleri kaldırıp atma cesareti verir. Allah’ın insana verdiği bu hakkın kullanılması onu gerçek makamına, eşref-i mahlukat seviyesine ulaştırır.Değişen dünya ve içinde bulunduğumuz teknoloji çağı yeni problemleri de beraberinde getirmekte, bu problemler, diğer alanlarda olduğu gibi dinî alanda da kendini göstermektedir. Bu kitap, din ile ilgili kafası karışan, cevap arayan, sorular soran insanlara akılcı çözümler sunmayı hedeflemektedir. Bu kitap, sorgulayan ve inanç için kapı aralayan bireylerin üzerinde durduğu konulara dinin doğasından hareketle cevaplar vermektedir.