Taraf yazarı Halil Berktay'ın geçtiğimiz günlerde "1 Mayıs 1977 solun kendi iç hesaplaşmasıydı, derin devlet tertibi yoktu," açıklamasıyla başlayan tartışma devam ediyor.
H.Berktay’ın açıklaması ile solu yıpratmak, inandırıcılığını azaltmak isteyen, itibarsızlaştırma saldırılarının bir yenisi daha yaşanmakta. Belli bir zamandır, sol ve emek hareketini hedef alan ideolojik saldırılar giderek yaygınlaşıyor. Bu saldırıların insanlar tarafından ciddiye alınma ihtimaline karşı teşhir edilmesi ihmal edilmemelidir. Sıradan bir kişi ya da devletin resmi bir temsilcisi söylese belki itibar edilmeyecektir. Ama o dönem yaşanan olayların içinde bulunmuş, şimdilerde bir bilim insanı/profesör görüntüsü ile konuşunca, toplumda gerçeklik algısı gelişebilir.
Aslında kuyuya bir taş atan delinin siyaset yaşamındaki dalgalanmalar, tutarsızlık da bir çokları tarafından bilinmektedir. H.Berktay, Amerika’dan döndüğü 1970’lerden başlayarak siyasetteki duruşu hep tutarsızlıkla sürmüştür. Seksenler sonrasında içinde bulunduğu Aydınlık siyaseti ile çıkardıkları “Saçak” dergisinde Halil Berktay’ın da imza koyduğu bir TİKP muhasebesi yayınlamışlardı. Geçmişteki yanılsamalarını anlattıkları bu yazıda, “12 Eylül öncesinde; yükselen yeni emperyalist ülke olarak SSCB’yi gördüklerini, bu nedenle ABD ile ittifak yapmak, devlet partisiyle ittifak yapmak, milli ekonomiyi ve orduyu güçlendirmek, 4. ordunun doğuya/Sovyet sınırına nakledilmesini talep etmek, gelişebilecek bir Rus işgaline karşı Doğu Anadolu’da gizli sığınaklar inşa etmek gibi gülünç somut politik tavırlar aldıklarını ve bu nedenle de burjuvazi ile aynı zeminde hareket etmiş olduklarını…” yazmışlardı. 12 Eylül sonrasında ise uzunca bir dönem cuntayı destekleyen uç noktalara savrulmuşlardı. Halil Berktay, Gorbaçov döneminde SSCB’nin sosyalist yenilenme içinde olduğunu keşfetmiş, bu inancı da gelişmeler nedeniyle kısa sürmüştü. Daha sonra Marks ve Engels’in demokrasi üzerine fazla kafa yormadıkları için teorik hatalar yaptıklarına yazılarında yer vermişti. Son süreçte ise kendisini statükoya, ulusalcılığa karşı çıkan AKP yandaşı liberal olarak görmekteyiz.
***
Böylesine tutarsızlık içinde salınan H.Berktay’ın açıklaması bir karşılık yaratabilir mi? Doğruyu kitlelere ulaştıracak bir çaba içinde olunmazsa çamur at izi kalır misali geniş bir kesimde bu düşüncenin bulanıklık yaratacağı muhakkaktır. Kaldı ki temel motivasyonu sol ve emek hareketi düşmanlığı olan onca gerici, liberal yazar çizerin olduğu bir toplumda bu açıklamayı kaynak olarak göstererek yanılsama yaratmaya çalıştıkları da görülmektedir. İşte, 1 Mayıs 1977’nin sol içi çatışma olduğunu anlatmaya yeltenen birkaç örnek;
“Dünkü Taraf gazetesinde, bir zamanlar Aydınlık/ Mao grubunda yer alan Halil Berktay'ın yazısını okuyunca, "İşte" dedim "Gerçeği telâffuz etmeye cesaret eden ve maziyle yüzleşen bir solcu". Halil Berktay, 1 Mayıs 1977 öncesinde, sol grupların birbirlerine karşı düşmanlığından söz ediyor: (…) Berktay'a göre, 1 Mayıs 1977'deki ölümlerin sebebi devlet değil, Maocu ve Sovyetçi grupların çatışmasıydı… Bu teze inanırsınız ya da inanmazsınız... Ama anlatılanlar, solun eli silâhlı olduğunu, ufacık grupların birbirlerini yiyip, revizyonizmle suçladıklarını anlamamıza yetiyor.”(Ilıcak, Nazlı. “Solun Darbe Kışkırtıcılığı” Sabah 03.05.2012)
“1 Mayıs 1977 katliamında, sol gruplar arasındaki çatışmacı ve şiddetsever eğilimin, yaşananların asıl sebebini oluşturduğu görülebiliyor. Olayın önceden devlet tarafından planladığına ilişkin yeterince güçlü bir veriye sahip değiliz.”(Çalışlar, Oral. “1 Mayıs Katliamı ve Şiddetsever Sol” Radikal 04.05.2012)
Mümtaz'er Türköne’ye göre ise bu açıklama ile, solun "omerta"sı; yani gizli kapaklı işler karşısında mafyavari "susma yasağı" bozulmuş; bu da eski ve yeni solcu çevrelerde rahatsızlığa neden olmuş oldu...! “İlk konuşan olmak büyük cesaret ister. Yük artık tek başına Berktay'ın omuzlarında değil. Peşinden vicdanı olan herkes gerçeği ifşa etmeye girişti. Gün Zileli ve Oral Çalışlar, Berktay'ın açtığı yolu genişletti. Herkes 1 Mayıs 1977'de karanlık güçlerin, miting alanındaki kalabalıklara ateş açtığını ve sonunda 37 kişinin hayatını kaybettiği bir katliam yaşandığını sanıyordu. Peki, gerçekte ne olmuştu? 1 Mayıs 1977'de yaşanan facia, sol fraksiyonlar arasında bir çatışmanın eseri idi. (…) Aslî sebep devlet operasyonu değil, solun kendi arasında hesaplaşması.”(Türköne, Mümtaz'er. “Solun Omerta’sı: 1 Mayıs 1977” Zaman 06.05.2012)
“Halil Berktay’ın Taraf’ta başlattığı 1 Mayıs 1977 tartışmasını ilgiyle izliyorum. Çünkü Prof. Berktay da, Türkiye’deki komplo teorisi tutkusunu bir kenara bırakıp, “biz ne yaptık” diye soruyor. 70’li yıllardaki sol hareketin korkunç bir fanatizm içinde olduğunu hatırlatıyor, “Kanlı 1 Mayıs”ın pekâlâ bu fanatizmin eseri olabileceğini, bir derin devlet kumpasına gerek (ve kanıt) olmadığını söylüyor.”(Akyol, Mustafa. “Berktay’ın Erdemi ve Solun Bağnazlığı” Star 9.5.2012)
***
Bunların dışında da yazılan, yazılacak olan yazılar olduğu/olacağı düşünülmelidir. Bu yazılarda, gerçekliği ifade etmeyen, tutarsız bir açıklama üzerinden bilgi kirlenmesine yol açılmaktadır. Özellikle bu tartışmanın, 12 Eylül iddianamesinin açıklandığı bir dönemde ve mahkeme'ye kimi kurumların hazırladığı 1 Mayıs katliamına ilişkin raporlarını gönderdiği bir tarihte başlatılması başkaca hesapları barındırmaktadır. Devamındaki sol karşıtı kampanya ise mahkeme süreci ve sonuçları açısından ipuçları vermektedir.
Malum, 12 Mart sonrasında, solun Türkiye’de yükselişi durdurulamamıştı. Sol kitleselleşmekte, ciddi bir çekim merkezi haline gelmekte idi. 1 Mayıs 1976’da yüz binler Taksim’de taleplerini ortaklaştırmış, devamında ise kitlesel bir uyanışın morali olmuştu. 1 Mayıs1977 geldiğinde ise solun yükselen ivmesini kırmak için, Kontrgerilla- CIA işbirliği ile onlarca insanın ölümüne ve yaralanmasına mal olan “Kanlı 1 Mayıs” tezgahlandı. Bunu yaparken dönemin bazı sol grupları arasında yaşanan gerilim bahane edildi. Çünkü alanda yaşanan bazı sorunlar, gerilimler katliamın gerçekleşmesini açıklamaktan çok uzaktır. İntercontinental Otelinden ve sular idaresinin üzerinden rastgele ateş edilmiş olduğu, iki polis panzerinin, korkunç bir gürültü ile insanların üzerine yürüyerek büyük bir paniğe yol açması gözden kaçırılmaktadır. Sonuçta beşi polis kurşunlarıyla, biri panzer altında kalarak ve diğerleri de kaçışmada ezilme nedeniyle 37 emekçi (bazı belgelerde 42) katledilmişti. 1 Mayıs 1977 apaçık bir derin devlet operasyonu olarak gelişmiştir. Sonrasında da mahkeme sürecinde deliller sürekli karartılmış ya da ortadan kaldırılmış ve 35 yıldır nedenleri, failleri aydınlatılamayan bir katliam olarak tozlu raflarda kalmıştır. Star gazetesine konuyu değerlendiren eski istihbaratçı Mahir Kaynak dahi; 1 Mayıs 1977 olaylarının solun kendi iç hesaplaşması olamayacağını, bir istihbarat operasyonu olduğunu, 1980 darbesini hazırlayan bir istihbarat örgütünün operasyonu…” olabileceğini belirtmiştir.
Görülüyor ki son 1 Mayıslarda, ciddi bir emek gücü alanlara çıkmaktadır. 1 Mayıs 1977’de sokağa çıkan emekçiler, egemenlere korku salmıştı. Bu 1 Mayıslarda ise neo-liberal politikalara karşı emekçiler ciddi bir seçenek oluşturma potansiyelini biriktirmektedir. Zira 1 Mayıslarda gündemi emekçilerin alan faaliyetleri ve talepleri belirlemektedir. Emekçilerin ve solun bağımsız bir seçenek oluşturma gücünü yok etmek için, 1977, 1 Mayısı üzerinden sol karşıtı bir kampanya yürütüldüğü söylenebilir. Böylece katliamların, karanlık tertiplerin üzerini örtmek ve işlenen cinayetlerdeki, katliamlardaki gericiliğin, milliyetçiliğin, kontrgerillanın rolü aklanmak ve solun inandırıcılığı, itibarı zedelenmek istenmektedir. 1 Mayıs katliamı halen toplumun vicdanında bir yara olarak durmaktadır. Gerici, liberal saldırılarla yaratılmak istenen zihinsel karmaşaya, tahribata izin vermemeliyiz.
Yazarlar : Hasan Ali
Diğer Yazılar
Bir Zanaat Olarak Cadılık – Pınar İçel
Gülmeyi bilen çocuklar için... - Yaşar Aydın
Bir Gıda Egemenliği Hareketi Yaratmak / Adnan ÇOBANOĞLU-Ali Bülent ERDEM
Gündem | RedHaber E-Dergi | Emek | Ekonomi | Dünya | Ekoloji | Gençlik | Kadın | Söyleşiler | Kültür-Sanat | MuhalifSpor | Haziran Haberleri | Yerel Seçim 2014 | Direniş Haberleri