İstanbul Ankara İzmir Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta Mersin Kahramanmaraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Şanlıurfa Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
14° PARÇALI BULUTLU
BİST 1.910,00 % 1,61 DOLAR 13,7194 % 0,41 EURO 15,5684 % 0,38 ALTIN 786,58 % 1,29
Güncel
Yazarlar
Siyaset
Dünya
Avrupa
Birgün Ege
Birgün Pazar
Birgün Daily
Birgün TV
Yaşam
Kültür-Sanat
Spor
Ekonomi
Medya
Çalışma Yaşamı
Sağlık
Söyleşi
Teknoloji
BİZİ TAKİP EDİN
Güncel
Yazarlar
Siyaset
Dünya
Avrupa
Birgün Ege
Birgün Pazar
BİST 1.910,00 % 1,61 DOLAR 13,7194 % 0,41 EURO 15,5684 % 0,38 ALTIN 786,58 % 1,29
ABONE OL / GİRİŞ
Güncel
Yazarlar
Siyaset
Dünya
Avrupa
Birgün Ege
Birgün Pazar
Tümü
BirGün Avrupa BirGün Daily BirGün Güney BirGün Kitap BirGün Pazar BirGün Tv Çalışma Yaşamı Çevre Dünya Birgün Ege Eğitim Ekonomi Güncel Kadın Kültür-Sanat Medya Sağlık Siyaset Spor Söyleşi Teknoloji Yaşam Yeşil BirGün Yazarlar
İstanbul Ankara İzmir Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta Mersin Kahramanmaraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Şanlıurfa Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
14° PARÇALI BULUTLU
Anasayfa BİRGÜN PAZAR ‘Hakikat masal değildir’
BİRGÜN PAZAR 11.02.2018 09:21
Murat Müfettişoğlu
2018.02.11 09:21
Yukarı Çık
‘Hakikat masal değildir’
Yarı demokratik toplumlarda manipülasyonla sonuç almak kolaydır; zira ‘demokrasinin’ ve ‘demokratik süreçlerin’ kendileri birer manipülasyona dönüşmüştür. (Sözde) ana muhalefetin itirazları, demokrasiden ziyade onun manipülatif tarafını güçlendirmekten başka şeye hizmet etmez
“Evrenin masallık bir yanı kalmadı. En güzel masal olan Avrupa ölü; işte hakikat! Hakikat asla masal olmamıştır” Thomas Bernhard
Başta felsefe olmak üzere bütün entelektüel disiplinlerin en karmaşık konularından biri ‘gerçeğin ne olduğudur’. Meseleye ilk kez Antikçağ filozofları kafa yormuş, kendilerinden sonra ortaya atılan tezleri de belirlemişlerdir. Heraklit’e göre gerçek, bir ‘oluş’ halidir ve ancak akıl ve mantık yoluyla idrak edilebilir. Protogaras, gerçeğin insandan insana değiştiğini söyler. Platon, çevremizdeki nesnelerden ziyade onların zihnimizdeki fikirlerinin(idea) gerçek olduğunu iddia etmiştir. Aristo, akıl ve mantık yoluyla idrak edilen şeye ‘hakikat’ anlamına gelen ‘gerçeklik’ diyerek meseleye farklı bir boyut getirmiştir.
Aynı bağlama ait yakın kavramlar, hassasiyetle ele alınmazlarsa önce içerikleri zayıflar, derken birbirlerinin yerine kullanılmaya başlarlar. Bilginin sağlıklı aktarımı, kavramların doğru kullanımıyla mümkündür. Bunun için sözlük anlamlarını bilmek yetmez; refere ettikleri olayları da (doğru) idrak edebilmek gerekir. ‘Gerçek’ ve ‘hakikat’ o kavramlardan ikisidir.
‘Gerçek’ kavramının literatür anlamını bilen biri, misal, politik olayların art/derin bilgisine sahip değilse olup bitenleri ‘hakikatmiş’ gibi algılar, tavrını da ona göre koyar. Velhasıl eğitim herkes için şarttır. Gelgelelim, eğitimli olmak bilinçli olmanın yeter şartı değil. Tahsil görmek gerçeğin algılanılmasına yetebilir, lakin hakikati idrak etmek başka yetiler gerektirir. Hal böyleyken, politik sağduyunun ve seküler aklın zayıfladığı, at iziyle it izinin karıştığı jeopolitik iklimlerde, bir yönetme taktiği olan ‘manipülasyonla’, yönetme pratiklerinin toplamı olan ‘reel-politika’ arasındaki ilişki sanıldığından çok daha güçlüdür, gücünü de ‘bilgisizlikle bilinçsizliğin’ sinerjisinden alır.
Yakın kavramlar arasındaki farkı ortaya koymanın kestirme yollarından biri farklı dillerdeki karşılıklarına bakmak olabilir. Misal, ‘gerçek’in İngilizce karşılığı ‘real’, yani güncel olan demek. ‘Hakikat’in karşılığı ise ‘truth’; gerçeklik, doğruluk, haklılık, dürüstlük anlamlarında. Yazımızın bağlamıyla ilişkili bir karşılığı daha var, o da ‘bütünlük’ anlamına gelen ‘integrity’. Bütünlük kavramı evrensele gönderme yaptığından, hakikatin ‘normatif(ilkesel)’ öze sahip olduğu iddia edilebilir, bu sebeple bütün kültürlerin ve konjonktürlerin üzerindedir. Sözgelimi, ‘yaşama kaynaklık eden Güneş’ hakikati, Azteklerin, ‘kurban sundukları Tanrı Güneş’ gerçeğinin üzerindedir.
‘Gerçek’ kavramı duyularla algılandığından görünür özelliğe sahiptir. Gerçeğin bu özelliği onun ‘görüntüden’ ibaret kılınmasını da kolaylaştırır. Dolayısıyla -hakikatin normatifliğinden(ilkeselliğinden) farklı olarak- gerçeğin formatif(şekilsel) yapısı belirsiz, tekinsiz ve tartışılabilir olabilir. Buna rağmen her gerçek, kendisini yadsıyan ya da destekleyen bir hakikatle bağlantı halindedir. Bu bağlantıyı ancak etik bütünlüğü(integrity) idrak edebilen bilinçler kurabilir.
‘Gerçek’ olduğu varsayılan bir durumun tartışılabilirliğine karşın, ‘hakikatin’ tartışılması büyük ölçüde abestir. Azteklerin kutsallık atfettiği ‘kan akıtma’ ayininin bugünün Meksikalıları için tüyler ürpertici olduğunu tahmin etmek güç değil. Oysa, ‘yaşamın kaynağı olarak Güneş’ hakikati Aztekler ve Meksikalılar için aynıdır; değişen bilinç yapılarıdır. Gelgelelim, ‘kan akıtma’ geleneğinin akıl dışılığı ve tüyler ürperticiliği, ‘kanlı canlı’ bir gerçek olan bu tür ritüelleri yok saymamıza yetmez. Peşinden gelen marazları tedavülden kaldırmak için anti-tezleri olan hakikatlere ulaşmak gerekir; o da ancak öncül gerçeğin içinden geçmekle mümkündür. Bu bağlamda, insanlık trajedilerinin sürmesine katkı sunan ‘yanlış tavırların’ birer veri olduğunu kabul etmek durumundayız. Zira ‘hakikat’, var olan bütün olgulara, olaylara, süreçlere ve nesnelere karşılık gelen ‘gerçek’ kavramının bilincimizdeki yansımasından başka şey değildir. Dolayısıyla bilinç bir aynadır ve sırrının kalitesi önemlidir, onu da belirleyen ‘kültürdür’. Kültürse, pratik ve teorik emeğin zaman içinde yarattığı değerlerin ve bunların aktarımında kullanılan araçların tümüdür.
Kültürün tarifindeki ‘pratik’ sözcüğü ‘gerçeğe’ tekabül ettiğine göre, ‘teori’, ‘hakikatin’ bir parçası olabildiği ölçüde anlamlıdır. Hal böyleyken, pratikle teori arasındaki yapısal uyum, aynı anda hem pratiği hem de teoriyi besler ve (politik) varoluşun iki ayağını da aktive eder. Ancak ilk hareket her zaman pratikten teoriye doğru gerçekleşir. Dolayısıyla -pratiği teoriye uydurmaktan ziyade- teorinin pratikle uyumlu olup olmadığını gözetmek gerekir ki yegane hakikatimiz olan ‘toplumsal varoluşumuz’ gerçekleşebilsin.
Gerçekle hakikat arasındaki ilişkinin teorik ve pratik düzlemde birbirlerini beslemeleri son kertede ‘kolektif aklın’ güçlenmesini sağlar. Bireyin biyopsikososyal bütünlüğü ve toplumun bekası için (adeta) antikorlar üreten ‘kolektif aklın’ zayıflaması politik etiğin, dolayısıyla iktidarın ve muhalefetin eşgüdümlü yozlaşmasından başka şey değildir.
Kolektif aklın zıttında konumlanan ‘iktidar aklı’, gerçekle hakikat arasındaki ilişkiyi tabiri caizse ‘bir pim’ seviyesine indirgeyerek oluşan makası manipülasyona uygun açıda tutmaya çalışır. Maksat, kitlelerin politik kavrayışını zayıflatarak kolay yönetilmelerini sağlamaktır. Ancak zayıflayan sadece toplumsal kavrayış değildir; iç/dış siyasetten ekonomiye, spordan sanata, bilimden kültüre bütün süreçler zayıflar. Zira hiçbir iktidar, kitle yönetiminin (hakikatte) yönetişim anlamına geldiğini kabul etmez. Onların gerçeği, yalnızca ve tek taraflı yönetmektir, aksi halde muktedir olmanın rantından yararlanamazlar. Süreçler zayıflarken iktidarın bir türlü sönümlenmemesi, gerçekle hakikat makasını belli açıda tutan manipülasyonların “gücünden” kaynaklanır. Ancak yalancının mumunun yatsıdan sonra da yanmaya devam etmesi sabah namazına kadar yanacağı anlamına gelmez. Mum, nesne olarak gerçektir; eninde sonunda bitecek olmasıysa onun hakikatidir.
(Özellikle) yarı demokratik toplumlarda manipülasyonla sonuç almak kolaydır; zira ‘demokrasinin’ ve ‘demokratik süreçlerin’ kendileri birer manipülasyona dönüşmüştür. (Sözde) ana muhalefetin itirazları, demokrasiden ziyade onun manipülatif tarafını güçlendirmekten başka şeye hizmet etmez. Manipülasyonun türünü ve derecesini konjonktür belirler; sistem lehine işleyen ‘temsilin’ topluma hizmet ettiği aldatmacasından sandıkta yapılan cambazlıklara kadar değişir.
Kapitalist ideologlar, politikanın ancak liberal demokrasilerde yapıldığı gerçeğinden söz etmeyi severler; hakikatte yapılansa (yapısal) kriz yönetimidir. Sistemik eğitimin ve kültürün ürettiği bilinç bulanıklığı iktidarın ve ana muhalefetin yanlışlarıyla birleşince yönetme krizi derinleşir, risk büyür, manipülasyonun dozu “mecburen” artırılır. Zamanla ‘parti-devlete’ dönüşen hükümetin ‘liderin’ bedeninde cisimleşmesi kaçınılmaz hale gelir. Kontrol toplumunun ayarları baskı toplumuna çevrilir. Özgürlükler biter. Yasalara yaslanarak sertleşme yoluna gidilir. İçerideki ve dışarıdaki kaotik süreçlerden medet umulur. Velhasıl, idarecilerin iddia ettiği “muasır medeniyet”, “asrı saadet” “Megali İdea” vb türü ütopyalar tersine dönerek distopik bir hal alır. Ancak manipülasyon her durumda zorunludur. Zira ‘meşruluk açmazı ve maşeri vicdan hakikati’ Demokles’in Kılıcı gibi hükümet edenlerin tepesinde öylece durur.
Yakında kaybettiğimiz değerli yazar Ursula K. Le Guin, en doğal, en temel haklarımızdan olan ‘özgürlüğün’ yaratımı için, (verili) gerçekle hakikatin çelişkisini hakikati yeniden kurgulayarak vermeyi denemiş ve olağanüstü eserler yaratmıştır. Bir ödül konuşmasında şöyle diyor: “Şu anki yaşamımızın alternatiflerini ve korkuya kapılmış toplumumuzun içyüzünü varoluşun başka yollarına kadar görebilen ve umut için ‘hakiki’ dayanaklar hayal edebilen yazarların seslerini isteyeceğimiz zor zamanlar geliyor. Özgürlüğü anımsayabilecek yazarlara ihtiyaç duyacağız. Şairlere, hayalperestlere; daha büyük bir gerçekliğin(hakikatin) gerçekçilerine.”
Açılışı yazar Thomas Bernhard’ın sözleriyle yaptık, onunla kapatalım: Daima ‘ama’ diyecek birileri olmalıdır. Oysa hep her şeyi belirleyen birileri oluyor. ‘Hakikat’, aslında sadece bir ‘ama’ ekleyip cümleyi tamamlamaktır.
Neden BirGün?
Bağımsız bir gazete olarak amacımız, insanlara hakikati ulaştırarak ülkede gerçek bir demokrasi ve özgürlük ortamının yeşermesine katkı sunmak. Bu nedenle abonelikten elde ettiğimiz geliri, daha iyi bir gazeteciliği hayata geçirmek, okurlarımızın daha nitelikli ve güvenilir bir zemin üzerinden bilgiyle buluşmasını sağlamak için kullanıyoruz. Çünkü banka hesabını şişirmek zorunda olduğumuz bir patronumuz yok; iyi ki de yok.
Bundan sonra da yolumuza aynı sorumluluk bilinciyle devam edeceğiz.
Bu yolculukta bize katılmak ve bir gün habersiz kalmamak için
Bugün BirGün’e Abone Ol.
BirGün; seninle güçlü, seninle özgür!
BirGün’e Destek Ol
masal yazar Avrupa eğitim kriz baskı hükümet Platon sabah saadet olağanüstü ödül
Çok Okunan Haberler
1Dizinin dibindeki o şeyhin marifetleri!
2İstibdat rejimi ve kur şoku: İlişkiler-çelişkiler
3Komünist bir masaldı Sümerbank...
4Oyun teorisi, John Nash ve akıl oyunları
Güncel Haberler
1Cumhurbaşkanlığı kararnamesi: İhraç ürünlerinde 'Made in Turkey' yerine 'Made in Türkiye' kullanılacak
2Omicron varyantının görüldüğü İsviçre'de yeni kısıtlamalar
3ABD: İran'daki yeni yönetim Viyana'ya yapıcı teklifler ile gelmedi
4Bazı feribot seferleri iptal edildi
5Meksika’da ilk Omicron vakası tespit edildi
6Mardin Valiliğinden dolandırıcılık uyarısı
7Beşiktaş galibiyete hasret kaldı
8Omicron varyantı Tunus’a sıçradı
9UEFA, Beşiktaş'ın koşullu cezasını kaldırdı
10ABD'de Omicron vakası görülen eyalet sayısı 5'e çıktı
Birgün TV
Tümü
25 Kasım'da binlerce kadın Taksim'i mora boyadı: “En güvende hissettiğimiz yerdeyiz!”
İlgili Haberler
Newton ve simya- I
Hayallerde kalan İstanbul
Eğitimsel eşitsizlikler yaratılıyor
İstibdat rejimi ve kur şoku: İlişkiler-çelişkiler
Sayfa başına git
© 2020 Birgun.net - Tüm Hakları Saklıdır.
BİZİ TAKİP EDİN
Birgun.net mobil ve tablet uyumludur.
Güncel Dünya Birgün Daily Spor Sağlık Yazarlar Birgün Tv Yaşam Ekonomi Söyleşi Siyaset Birgün Pazar Kültür - Sanat Çalışma Yaşamı Teknoloji Medya