Mytilini şehri ve kubbesiyle dikkat çeken Agios Therapontas Kilisesi Fotoğraflar: Cengiz - Nilgün R. Pala
Osmanlılar zamanından kalma Panellinion KafeKardeş Adalar dizimize, Yunanistan’ın 3. büyük adası olan ve hemen yanı başındaki Kuzey Ege kasabalarımıza geceleri davetkâr ışıkları ile göz kırpan Midilli (Lesbos - Lesvos) ile devam ediyoruz. Sakız ve Limni adaları arasında yer alan 1630 kilometrekare genişliğindeki Midilli, hem zıtlıkları, hem de sürprizleri ile insanı şaşırtan, heyecanlandıran bir ada. Batı cephesi milyonlarca yıl öncesinin volkanik püskürmeleri ile çoraklaşmış, Anadolu’ya bakan cephesinden ise çam, meşe, kestane ağaçları ve zeytinliklerle adeta yeşil fışkırıyor. Adanın belli başlı beş şehri birbirlerine oldukça mesafeli, kasaba ve köyler ise sahilden çok yamaçlarda. Yapılaşmanın sınırlı olduğu adada genel dokuyu bozan inşaatlara asla izin verilmiyor. Geçimini ağırlıklı olarak uzo, sardalya, zeytinyağı, peynir ve bal üretimi ile ihracatından sağlayan ada halkı için turizm baş nimet değil. Yerel kültür ve doğa küreselleşmenin etkilerinden korunuyor. Gastronomi açısından da zengin olan adada yerel mutfağın yaşatılmasında kadın kooperatiflerinin önemli payı var. Genel olarak sakin ve huzurlu bir atmosferin hâkim olduğu 100 bin nüfuslu adada, siestalarından asla ödün vermeyip, Pazar dışında Pazartesileri de dükkânlarını kapalı tutarak kendilerine zaman ayıran adalıların telaşsız hayat tarzlarının etkisi hissediliyor. Molivos’un parke taşlı sokakları ve taş evleri
Midilli’ye 20 Haziran sabahı, kişi başı gidiş - dönüş 25 Euro bilet ücreti ödediğimiz Turyol motoru ile Ayvalık’tan hareket ettik, yunusların eşlik ettiği bu yolculuk bir buçuk saat sürdü. Adanın merkezi Mytilini’ye vardığımızda gümrükten jet hızıyla geçtik ve ilk işimiz, 6’sı Büyükadalı 8 kişilik ekibimizle yapacağımız keşif gezisi için kiraladığımız minibüsü teslim almak oldu. Bu yolculukta bize adalı dostumuz, Midilli aşığı Meltem Erel’den aldığımız bilgiler rehberlik etti. Onun önerilerine uyarak rotalarımızı ve mola vereceğimiz mekânları belirledik.
Adada ilk günümüzü otelimizin de bulunduğu merkezi tanımaya ayırdık. Merkez Mytilini’de 1462 - 1912 yılları arasında adada hüküm sürmüş Osmanlı’dan izler var. Rıhtım caddesi Koudouriotou üzerindeki, Osmanlılar döneminde kahvehane olarak kullanılmış ve bugün Panellinion adıyla hizmet veren gösterişli kafe görülmeye değer. Sütunları, yüksek tavanı, dekorasyonda kullanılan eski Midilli fotoğrafları ve ihtişamlı aynaları ile dikkat çeken Panellinion, geceleri bar olarak hareketliliğini koruyor ve buradan limanın seyri çok keyifli. Kafenin arka cephesi sıra sıra dizilmiş küçük ve eski dükkânları ile adanın en işlek caddesi olan Ermou’ya açılıyor. İlginç kubbesi ile Mytilini’nin siluetine damga vuran Agios Therapontas Kilisesi’ne de bu caddeden ulaşılıyor. Adalı mimar Argidis Adalis’in imzasını taşıyan bu kilisenin inşaatında Ayvalık’tan getirilen kızıl yontma taşlar kullanılmış. Eski agoraya yakın olan minaresiz Yeni Cami ve Çarşı Hamamı ile Türk konakları ve çeşmeleri de adaya gelen Türklerin ilk uğrak yerleri arasında. Agios Athanasios Metropolit Kilisesi görülmeye değer. Şehrin en eski kilisesi olan Aghi Theodori de bu bölgede.
Fosil ormanında mermerleşmiş ağaç gövdesi Kiosk (Köşk) olarak adlandırılan meydan ise adını Kaptanı Derya Cezayirli Hasan Paşa’nın donanma mürettebatı için yaptırdığı köşkten alıyor. Bu meydandaki 1891 yapımı mahkeme binası da eskiden Türk ortaokuluymuş. Deniz kıyısındaki eski Bizans kalesi ise Sultan Beyazıt tarafından tamir ettirilmiş.
Gezimizin ikinci günü kuzeye doğru yönelip Mantamados kasabasını ziyaret ettik ve kilisede bir vaftiz törenine tanık olduk. 17. yüzyıldan kalma Taksiarhis Manastırı, taş evleri ve seramik atölyeleri ile ünlü bu kasabada bir jet uçağının kilise yakınına düştüğü ve yaralı kurtulan pilotun rahip tarafından tedavi edildiği anlatılıyor. Bu olayın anısına uçak kilise yanında sergileniyor.
İkinci durağımız olan ve bol virajlı yollardan geçerek ulaştığımız adanın kuzeyindeki Skala Skamnias ise popülerliği artmış şirin bir balıkçı köyü. Kayalıklar üzerindeki küçük Panagia Gorgona kilisesi, bu köyde doğmuş çağdaş yazar Stratis Myrivilis’in “Denizkızı Meryem” romanına da konu olmuş. Kilisenin karşısındaki lokantada kendinize bütçenizi zorlamadan ıstakozlu spagetti ziyafeti çekebilir ve asla pişman olmazsınız. Deniz ürünleri açısından zengin olan Yunan adalarında porsiyonlar büyük, fiyatlar ise bizdekinden oldukça düşük.
Bir sonraki durağımız Molivos (Mithymna) kasabası, nefes kesici manzarası ve tablo gibi güzelliği ile beni büyüledi. Ortaçağ’dan kalma Bizans kalesinin taçlandırdığı kasabada kayalara iliştirilmiş gibi duran teraslı kafelere oturup şekersiz buz gibi limonata içerek manzarayı seyre dalmanın tadı bir başka. Molivos’un parke taşlı sokaklarında miskin miskin uyuyan kediler arasında gezinip Osmanlı’dan kalma iki üç katlı konakların ve çeşmelerin izini sürmek ayrı bir keyif. Koruma altındaki Molivos’ta da fazla yapılaşmadan kaçınılmış, az katlı binalar doğaya ve birbirine uyumlu. Kalenin altındaki yamaç boyunca şirin hediyelik eşya dükkânları sıralanıyor. Yamacın alt bölümünde yol ikiye ayrılıyor, sol tarafta plajlar, sağ tarafta ise otel, lokanta ve kafeler yer alıyor. Her köşesine zevk ve estetiğin hâkim olduğu bu güzel kasabada görüntüyü bozan tek şey direkler arasında salkım saçak sallanan elektrik ve telefon kabloları.
Aynı akşam Molivos’tan birkaç kilometre ilerdeki Petra köyüne ulaştık, tepesinde köye adını veren Panagia Glykofilousa kilisesinin yer aldığı Petra’ya bizi çeken, ünü ada sınırlarını aşan Kadınlar Kooperatifi’nin işlettiği restorandı. 1983’te kurulan kooperatif agro-turizm modelinin en başarılı örneğini sergiliyor. 36 dolayında üyesi olan kooperatif İzmir Karaburun’da 2003 yılında kurulan benzer bir kooperatifle kardeşlik kurmuş. Petralı kadınlar yerel ürünleri üretmek ve restoran işletmek dışında pansiyonculuk da yapıyor. Restoranda yemek sonrası yerel tatlılar ikram ediliyor. Kadınların başarısı çevredeki esnafı kıskandırmışa benziyordu, çünkü lokanta çıkışı kadınlar kooperatifinin ürettiği reçellerin satışının yapıldığı yeri sorduğumuz satıcılardan hiçbiri bize yardımcı olmadı.
Mytilini Kalesi ve eski limanMidilli’deki üçüncü günümüzde yönümüzü adanın batısına çevirdik, sulak alanlardan geçerken beyaz flamingolara rastlamak sürpriz oldu. Vatousa ve Hidra köylerinde verdiğimiz molalardan sonra esas hedefimiz olan Sigri yakınlarındaki Fosil ormanına ulaştık. 20 milyon yıl önce volkanik püskürme ile üzerini çamur seli ve kül tabakasının kapladığı ağaçlar taşlaşmış ve adeta katman katman mermere dönüşmüştü. Dünyadaki az sayıdaki örneklerden birini oluşturan bu ormanla ilgili, 1994’te kurulmuş ve 2004’te UNESCO Dünya Jeoparklar Ağı’na kabul edilmiş bir de müze var. Sırada antik çağların lirik şairi ve edebiyat dünyasının ilk lezbiyeni olarak ünlenen Sappho’nun doğduğu Eresos köyü vardı. İkindi vakti ulaştığımız Eresos sahilinde plajda çırılçıplak denize giren kadın çiftlere rastlamak bu gezinin bir başka ilginç anısı oldu.
Midilli açıklarında seyreden bir yelkenliAynı akşam sardalyası ile ünlü Skala Kalloni’ye gidip kıyıdaki restoranlardan birinde kendimize balık ziyafeti çekerken yan masadan Edremit göçmeni bir aileden geldiğini ama henüz Edremit’i görmediğini söyleyen yaşlıca bir bey bize küçük bir şişe uzo ikram etti.
Midilli’de dördüncü günümüzü adanın güneyini keşfe ayırdık, pembe zakkumların çevrelediği yemyeşil bir tünelden geçerek girdiğimiz Plomari’de 1813’ten kalma bir çınarın altında kahvelerimizi yudumlayıp Sabun Müzesi’ni ve Barbayani Uzo Müzesi’ni ziyaret ettik. Aghios Isidhoros’ta plajın kristal berraklığındaki sularında yüzüp, dağ tepe virajlı yollardan, çam ve kestane ormanlarından geçerek 475 metre yükseklikteki geleneksel Ayasos köyüne ulaştık, seramik sanatının ve tahta oymacılığının gelişkin olduğu köyden yağ peyniri ve kestane balı alarak ayrıldık.
Mytilini’ye döndüğümüzde bize adanın asıl sürprizi olan, Yunanistan’ın ünlü sanatçısı Haris Alexiou konserini dinlemek üzere marinaya, 2. Expo Ege Fuar alanına gittik. “Harula” adalı gençleri coştururken biz de o büyülü gecede “Telli Turna” ve “Olmasa Mektubun” şarkılarının Yunan versiyonlarına Türkçe eşlik edip içimizden Ege’de kardeşliğin hiç bozulmamasını diledik. Ertesi sabah Ayvalık’a dönerken Midilli’ye tekrar gelmek arzusuyla doluyduk.
Son değişiklik Çarşamba, 25 Mart 2015 21:11
Sayı 109 - Temmuz 2014
Ada
Günlük Yaşam
Nilgün Refiğ Pala
Son ekleyen Nilgün Refiğ Pala
İçimizdeki sonbahar
Adadan yarımadaya
Adalar’da dört mevsim yaşamak için...
Şehirleştirmeyin!
Pandemide Adaya sığınmak
Benzer Makaleler
Anılarda Lodos…
Sayı 198 - Aralık 2021
İçimizdeki sonbahar
Sayı 198 - Aralık 2021
Adalar’ın lodosu
Sayı 198 - Aralık 2021
Geçmiş yıllara tanıklık
Sayı 197 - Kasım 2021
Gürültü insanı öldürebilir
Sayı 196 - Ekim 2021
Yorum yapmak için oturum açın
yukarı çık
ADALI DERGİSİ SON SAYI
-- Dergi Sayısı Seç -- 2021– Sayı 198 - Aralık 2021– Sayı 197 - Kasım 2021– Sayı 196 - Ekim 2021– Sayı 195 - Eylül 2021– Sayı 194 - Ağustos 2021– Sayı 193 - Temmuz 2021– Sayı 192 - Haziran 2021– Sayı 191 - Mayıs 2021– Sayı 190 - Nisan 2021– Sayı 189 - Mart 2021– Sayı 188 - Şubat 2021– Sayı 187 - Ocak 20212020– Sayı 186 - Aralık 2020– Sayı 185 - Kasım 2020– Sayı 184 - Ekim 2020– Sayı 183 - Eylül 2020– Sayı 182 - Ağustos 2020– Sayı 181 - Temmuz 2020– Sayı 180 - Haziran 2020– Sayı 179 - Mayıs 2020– Sayı 178 - Nisan 2020– Sayı 177 - Mart 2020– Sayı 176 - Şubat 2020– Sayı 175 - Ocak 20202019– Sayı 174 - Aralık 2019– Sayı 173 - Kasım 2019– Sayı 172 - Ekim 2019– Sayı 171 - Eylül 2019– Sayı 170 - Ağustos 2019– Sayı 169 - Temmuz 2019– Sayı 168 - Haziran 2019– Sayı 167 - Mayıs 2019– Sayı 166 - Nisan 2019– Sayı 165 - Mart 2019– Sayı 164 - Şubat 2019– Sayı 163 - Ocak 20192018– Sayı 162 - Aralık 2018– Sayı 161 - Kasım 2018– Sayı 160 - Ekim 2018– Sayı 159 - Eylül 2018– Sayı 158 - Ağustos 2018– Sayı 157 - Temmuz 2018– Sayı 156 - Haziran 2018– Sayı 155 - Mayıs 2018– Sayı 154 - Nisan 2018– Sayı 153 - Mart 2018– Sayı 152 - Şubat 2018– Sayı 151 - Ocak 20182017– Sayı-150 - Aralık 2017– Sayı 149 - Kasım 2017– Sayı 148 - Ekim 2017– Sayı 147 - Eylül 2017– Sayı 146 - Ağustos 2017– Sayı 145 - Temmuz 2017– Sayı 144 - Haziran 2017– Sayı 143 - Mayıs 2017– Sayı 142 - Nisan 2017– Sayı 141 - Mart 2017– Sayı 140 - Şubat 2017– Sayı 139 - Ocak 20172016– Sayı 138 - Aralık 2016– Sayı 137 - Kasım 2016– Sayı 136 - Ekim 2016– Sayı 135 - Eylül 2016– Sayı 134 - Ağustos 2016– Sayı 133 - Temmuz 2016– Sayı 132 - Haziran 2016– Sayı 131 - Mayıs 2016– Sayı 130 - Nisan 2016– Sayı 129 - Mart 2016– Sayı 128 - Şubat 2016– Sayı 127 - Ocak 20162015– Sayı 126 - Aralık 2015– Sayı 125 - Kasım 2015– Sayı 124 - Ekim 2015– Sayı 123 - Eylül 2015– Sayı 122 - Ağustos 2015– Sayı 121 - Temmuz 2015– Sayı 120 - Haziran 2015– Sayı 119 - Mayıs 2015– Sayı 118 - Nisan 2015– Sayı 117 - Mart 2015– Sayı 116 - Şubat 2015– Sayı 115 - Ocak 20152014– Sayı 114 - Aralık 2014– Sayı 113 - Kasım 2014– Sayı 112 - Ekim 2014– Sayı 111 - Eylül 2014– Sayı 110 - Ağustos 2014– Sayı 109 - Temmuz 2014
İÇİNDEKİLER - Sayı 109
Sunuş
Ö. Faruk Berksan
"Tanrı’nın Evleri" sergisi açıldı
Adalı Dergisi
Bir müzisyenin gözünden: Bizim Adalar
Cihan Yiğin
Nedim Hazar ile söyleşi
Adalı Dergisi
‘Heybeliada’ya Bir Bilet’
Adalı Dergisi
Etik olmayan etik!
Yalçın Çilingir
Burgazada Günlüğü
Marianna Vasiliadiz
hürriyete doğru - Orhan Veli Kanık
Adalı Dergisi
Ada’m ne oldu sana?
Ahmet Tanrıverdi
Temiz bir dünya için el ele
Adalı Dergisi
Sosyalleşmenin a-sosyal hali
Bercuhi Berberyan
Orhan Erdenen’i kaybettik
Halim Bulutoğlu
Ayşe Tatlıcı objektifinden: Burgaz
Semra Askeri Uzuner
Bizim Adalar filminden kareler
Adalı Dergisi
Kardeş Adalar: Midilli (Lesbos)
Nilgün Refiğ Pala
Burgaz ve Kınalıada 112 Acil Yardım istasyonları açıldı
Adalı Dergisi
Heybeliada Su Sporları Kulübü 30 yaşında
Selahattin Sönmez
“Adalar Vakfı’nın ve Adalar’ın 30 yılı” yayınlandı
Halim Bulutoğlu
Adalar Deprem Çalıştayı
Deniz Akkuş
Heybeli Anadolu Lisesi ilk mezunlarını verdi
Adalı Dergisi
Adalar okuyor
Recep Kızılırmak
Fazıl Say ile Sait Faik’i adasında hatırlamak
Semra Askeri Uzuner
Bir ada masalı -4
Çağnur Şarman
Diyabet Mellitus (Şeker Hastalığı)
Aynur Taşyürek
Yukarı
ÖNE ÇIKAN KONULAR
Ada
Adalılar
Büyükada
COVID19
Deniz
Ekoloji
Eğitim
Günlük Yaşam
Haklar
Hayvanlar
Heybeliada
Kültür ve Sanat
Planlama ve Gelecek Senaryoları
Prens Adaları
Sağlık
Sivil Toplum
Tarih
Tarihi Miras ve Koruma
Ulaşım
Yerel Yönetim
ÖZEL HABERLER
Ziyaretçi Memnuniyeti
Ziyaretçiler Adalar’a gelmekten memnun, ya Adalılar?
Dinsel İnanış ve Toplumsal Kimlik
Adalı sitesinde parça parça yayınlama sözü verdiğimiz araştırmanın dördüncü başlığı “Adalıların dinsel inanışları ve toplumsal kimlik algıları” üzerine.
Adalar'a Neden Yerleştim?
“Neden yerleştim?” sorusu, Adalar’ı ayrıştırdı. Burgazlıların yaklaşık yarısı, Büyükadalıların dörtte biri severek yerleşmiş.
Adalar 68 il ve ülkeden göç almış
Adalar 68 il ve ülkeden göç almış. İstanbulluları, Erzincanlılar, Trabzonlular, Vanlılar ve Rizeliler izliyor...
Adalıların sadece %4’ü Adalar doğumlu
Adalar’da yapılan saha araştırması, Adalıların sadece %4’ünün Adalar doğumlu, %14.6’sının ise Adalar doğumlu ya da 1940’dan önce Adalar’a göç etmiş kişilerden oluştuğunu gösteriyor.