Yaklaşık gebeliklerin %4'ünde görülür. Gebeliğin özellikle son 3 ayında gözlenen, anne ve bebek ölümlerini arttırabilen durumlardır.
En Sık Rastlanan Kanama Sebepleri:
Plasenta previa (çocuğun eşinin yerleşim bozukluğu) %20
Ablasyo plasenta (eşin erken ayrılması hali) %30
Vasa previa (kordona ait damarların rahim girişinde olması hali)
Plasenta Previa
Plasentanın kısmen veya tamamen rahimin alt segmenti içinde yer alması ve rahim ağzını kapaması durumudur. Gebeliklerin yaklaşık 0.3-0.8'inde görülür. Plasenta previa, blastokistin rahim içinde alt seviyelerde, rahim ağzına yakın yerleşimde olmasıdır.
Plasentanın Yerleşim Yerine Göre:
Total plasenta previa: Rahim ağzını tamamen kapatır.
Parsiyel plasenta previa: Rahim ağzını kısmen kapatır.
Marjinal plasenta previa: Plasentanın kenerı rahim ağzının sınırındadır.
Aşağı yerleşimli plasenta: Plasenta kenarı aşağı yerleşimli olup iç os sınırına ulaşmamıştır.
Plasenta previa, travayda (doğum eylemi) olmayan bir gebede ağrısız kanama ile kendini gösterir.Olguların 1/3'ünde fetal malprezantasyon veya kararsız bebek duruşu gözlenir. Pek çok hastada doğuma dek kanama olmayabilir. Alt rahim bölgesinin kasılma yeteneğinin sınırlı olması nedenli, doğum ağrıları ile açılmaya başlayan rahim ağzına yakın yerleşimli plasentaların kan damarları kanamanın daha fazla olmasına neden olur.
Günümüzde erken ultrason taramaları ile plasental yerleşim bozuklukları tespit edilebilmekte ve hastalar durumun ciddiyeti hakkında doğum öncesi bilgilendirilir.
Pacenta Previanın Daha Sık Görüldüğü Durumlar:
İleri anne yaşı
Artmış gebelik sayısı
Çoğul gebelikler
Geçirilmiş sezeryan öyküsü
Plasenta patolojileri
Önceki plasenta previa öyküsü
Sigara kullanımı
Sık uygulanan kürtajlar sonrası
Hastanın gebelik haftası, doğumun başlayıp başlamadığı, vajinal kanamanın miktarı durumun ciddiyetini belirleyici faktörlerdir. Yaşamı tehtid edici kanama yoksa, hasta yakın takibe alınmalıdır. Bazen uzun süre klinik takip gerekebilir.
Plasenta Previanın Komplikasyonları:
Uzamış klinik takip
Bebeğin duruş anomalileri
Uzamış vajinal kanamalar
Plasentanın erken çözülmesi
Sezeryan ile doğum
Previa şüphesi olan gebelerde vajinal muayene yapılmamalıdır. Ani kanamaya yol açabilir. Değerlendirmede ultrasonun yeri çok önemlidir. Ultrasonda plasental yerleşim düzeyine göre doğumun şekli belirlenir. Parsiyel ve total plasenta previa olgularında sezeryan en doğru yaklaşım iken, düşük riskli plasenta previa marjinalis veya düşük konumlu plasental yerleşimde, vajinal doğum denenebilir. Olası riskler hasta ile ayrıntılı konuşulmalıdır.
Ablasyo Plasenta
Normal yerleşimli bir plasentanın bebeğin doğumundan önce ayrılması durumudur. 80 doğumda bir gözlenir. En önemli risk faktörü preeklamside gözlenen yüksek tansiyondur. Anne rahmi ile plasenta arasında oluşan kanama sonucu placenta rahimden ayrılmaya başlar. Anne (hipovolemik şok) ve bebeğin hayati riski (anne karnında ölüm) vardır. Tam ayrılmada annede yoğun kan kaybı olurken, bebek anne karnında ölebilir. Kanamanın şiddetine, annenin genel durumuna ve bebeğin canlı oluşuna göre yaklaşım seçenekleri değişir:
Bekle-gör yaklaşımı: Gebeliğin devamına izin verilebilir
Vajinal doğum
Acil sezeryan ile doğum
Vasa previa
Kordondan geçen damarların amniyon zarı içinden geçerek dallanma göstermesi ve plasenta ile rahim ağzı arasında, zarın içinde yer alması durumudur. Üzerlerinde koruyucu jel tabakası olmayan bu damarlar kesenin açılması durumunda kolayca yırtılarak yoğun kanamaya sebep olurlar.2000-5000 arası doğumda bir gözlenir. Sık görüldüğü olgular:
İn Vitro Fertilizasyon (IVF) / tüp bebek vakalarında
Çoğul gebeliklerde
Aşağı yerleşimli plasentalarda
Nadir gözlenir fakat sonuçları vahim olabilir. Mortalite (bebek ölümü) %33-100 arasında değişir.
Gebelik öncesi tanı çok önemlidir, bu durumda ultrason ve doppler USG'nin tanıyı koymadaki yeri hayat kurtarıcı olabilir. Tanısı koyulmuş vakalar mutlak doğum başlamadan önce sezaryen ile doğurtulur.