İçli köfte ya da oruk, bulgurun hamur haline getirilerek içinin doldurulması suretiyle yapılan Orta Doğu mutfağında bir yemektir.[1][2][3][4]
Aslen Levant mutfağına ait olan bu yemeğe kibbe ve bazı yörelerde dolgulu köfte de deniliyor. İçli köfte, iki türlü hazırlanır. Bunlardan birincisi haşlama usulüdür. Bayram, söz, nişan, kına gecesi gibi özel günler ile misafir ağırlamada mutlaka sofradaki yerini alır. İkincisi ise kızartmadır. Türkiye'nin belli bölgelerinin geleneksel yemekleri arasında olan içli köfte, yapımı zor ve uzun olduğu için gündelik yemek olmaktan çıkıp özel gün yemeği sınıfına girmiştir.
İç harcı kıyma, soğan ve isteğe göre ceviz, maydanoz, biber salçası ve baharatlardan oluşuyor. Tereyağı veya kuyruk yağı içinde kavruluyor. Sonra hazırlanmış iç harcı dolapta soğuyana kadar dinleniyor. İnce köftelik bulgur, irmik, un, yumurta, biber salçası, baharatlar ve tuz karışımından hamur hazırlanıyor, ancak haşlanmış içli köfte yapımında ise irmik yerine yarma da kullanılıyor. Soğuk iç harcı kuru köfte şeklinde hazırlanır ve hamur doldurulur.
Ayran ile servis edilmesi yaygın bir uygulamadır. Türkiye'de Adana, Bitlis, Osmaniye, Sivas, Kayseri, Kahramanmaraş, Tunceli, Bingöl, Elâzığ, Malatya, Mardin, Diyarbakır, Hatay, Kilis, Gaziantep, Şanlıurfa, Adıyaman ve Yozgat yörelerinde yapılmaktadır. Haşlanmış köfteler eritilmiş tereyağı ile servis edilebilir.
İçindekiler
1 Çeşitleri
1.1 Adana içli köfte
1.2 Urfa içli köftesi
1.3 Harput köftesi
1.4 Arefe köftesi
1.5 İrok
1.6 İkbebet
2 Kaynakça
Çeşitleri[değiştir | kaynağı değiştir]
Adana içli köfte[değiştir | kaynağı değiştir]
Adana İçli Köfte; esmer ince bulgur veya setik, irmik, beyaz un, dövülmüş yağsız dana eti, tuz, kimyon, karabiber, yumurta, su ve biber salçası ile hazırlanan hamurdan ceviz büyüklüğünde parçalar alınarak bunların oyulması, bu parçaların içinin yağsız erkek koyun eti kıyması, biber salçası, mor kuru soğan, karabiber, tuz, bitkisel margarin ve maydanoz ile hazırlanan bir iç malzeme ile doldurulması ve ağzı kapatılarak limonlu suda haşlanması suretiyle yapılan içli köftedir. Binlerce yıllık Adana mutfak kültürünün en bilinen yemeklerinden biridir. Bulgurlu dış hamurdan alınan parçaların oyulması ustalık isteyen bir işlemdir. Özel bir el hareketi ile elde defalarca döndürülerek elde edilen köfteler 5-6 cm genişliğinde, yaklaşık 60 g ağırlığında, altından ve üstünden basık küre şeklindedir. Dış hamur cidarının hem dağılmayacak kadar dayanıklı hem de incecik oluşu, yuvarlak basık küre şekli, dış hamurunda dövülmüş dana eti olması, iç harcında maydanoz kullanılması, yağsız erkek koyun eti ve yağ olarak bitkisel margarin tercih edilmesi, dış hamur ve iç harç malzemelerinin miktarlarının ayarlanması, köftenin doldurulması ve sonrasında ağzının kapatılması sürecinde gereken yöresel ustalık becerisi Adana İçli Köfteye ayırt edici özellik ve lezzet katmaktadır. Adana İçli Köfte Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.[5][6]
Urfa içli köftesi[değiştir | kaynağı değiştir]
Urfa İçli Köftesi / Şanlıurfa İçli Köftesi; bulgurlu dış harcın içine önceden hazırlanan kıyma etli iç harç doldurulduktan sonra kızartılması suretiyle üretilen yöresel bir lezzettir. Yapımı el becerisi ve ustalık gerektirmektedir. Şanlıurfa’da içli köftenin çiğ köfteden türediği rivayet edilir. Şanlıurfa’da yoğrulan etli çiğ köftenin hemen tüketilmesi gerekmektedir. Ancak rivayete göre Ramazan ayında yanlışlıkla iftardan uzun süre önce hazırlanan çiğ köftenin kullanılmasıyla bu yemek oluşmuş ve Şanlıurfa mutfağına yayılmıştır. Urfa İçli Köftesi Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.[7][8]
Harput köftesi[değiştir | kaynağı değiştir]
Ayrıca bakınız: Harput köftesi
Arefe köftesi[değiştir | kaynağı değiştir]
Ayrıca bakınız: Arefe köftesi
İrok[değiştir | kaynağı değiştir]
Mardin'de kızartılarak yapılan içli köftedir.
İkbebet[değiştir | kaynağı değiştir]
Mardin'de haşlanarak yapılan içli köftedir.
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
^ Marks, Gil (17 Kasım 2010). Encyclopedia of Jewish Food. HMH. ISBN 978-0-544-18631-6 – Google Books vasıtasıyla.
^ Perry, Charles (2014). Davidson, Alan (Ed.). The Oxford Companion to Food. Oxford: Oxford University Press. ss. 244, 444-445. ISBN 978-0191040726.
^ Howell, Sally (2000). Arab Detroit: From Margin to Mainstream. Wayne State University Press. ISBN 9780814328125 – Google Books vasıtasıyla.
^ Helou, Anissa (4 Ekim 2018). Feast: Food of the Islamic World. Bloomsbury Publishing. ISBN 9781526605566 – Google Books vasıtasıyla.
^ https://www.ci.gov.tr/cografi-isaretler/detay/1216
^ https://www.ci.gov.tr/Files/GeographicalSigns/d63781fb-bd94-49a0-b7fa-9701e2b9621e.pdf
^ https://www.ci.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38337
^ https://www.ci.gov.tr/Files/GeographicalSigns/383.pdf
Yiyecek ya da içecek ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=İçli_köfte&oldid=26129740" sayfasından alınmıştır
Kategori:
Yiyecek ve içecek taslakları
Güney mutfağı
Mardin mutfağı
Bulgur yemekleri
Türk mutfağındaki köfteler
Ermeni mutfağı
Kıbrıs mutfağı
Mısır mutfağı
Kürt mutfağı
Lübnan mutfağı
İran mutfağı
Suriye mutfağı
İsrail mutfağı
Filistin mutfağı
Köfteler
Arap mutfağı
Aperitifler
Şanlıurfa mutfağı
Gizli kategori:
Tüm taslak maddeler
Sayfa en son 17.28, 3 Eylül 2021 tarihinde değiştirildi.
Metin Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı altındadır; ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak, Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.