“Panik Bozukluğu, ani olarak, beklenmedik bir anda ve yerde ortaya çıkan ve “panik atağı” olarak adlandırılan yaşantılarla kendini gösteren bir hastalıktır.
Bir panik atağı sırasında aşağıda sıralanan belirtiler görülür:
– Çarpıntı – Göğüs ağrısı ya da göğüste sıkıntı hissi – Nefes darlığı ya da boğulacakmış gibi olma – Terleme – Titreme ya da sarsılma – Bulantı ya da karın ağrısı – Üşüme, ürperme ya da ateş basmaları – Uyuşma ve karıncalanmalar – Baş dönmesi, sersemlik hissi, düşecekmiş ya da bayılacakmış gibi olma – Gerçekdışılık duyguları ya da benliğine yabancılaşma – Ölüm korkusu – Kontrolünü kaybedeceği ya da delireceği korkusu
Bu belirtilere bir tehlike beklentisi veya sonunun geldiği düşüncesi ve atağın ortaya çıktığı ortamdan kaçma dürtüsü de çoğu kez eşlik eder.
Bir panik atağı sırasında bu belirtilerin hepsi görülmeyebilir. Panik atağı en temel özelliği; yukarıda sıralanan bedensel ve duygusal belirtilerden en az dördünün bulunduğu, şiddetli bir korku ve huzursuzluk ile karakterli bir süreç oluşudur.
Panik atakları-Panik Bozukluğu dışında-Anksiyete Bozuklukları başlığı altında toplanan diğer psikiyatrik hastalıklarda da görülebilmektedir. Söz gelimi “aşırı ve anlamsız bir korku hali” olarak tanımlayabileceğimiz fobiler, tiroid hastalıkları (hipertiroidi ve guatr gibi), bir kalp kapakçığı bozukluğu olan mitral valv prolapsusu (MVP) diabet, epilepsi (sara), astım, koroner arter hastalığı ve diğer bazı fiziksel hastalıklar panik atağının görüldüğü durumlar arasındadır. Alkol, esrar, kokain, uyarıcı ilaçlar ve diğer bazı maddelerle ilintili olarak da panik atakları görülebilir.
Panik Bozukluğunu daha iyi anlayabilmek için depremle arasındaki benzerliklerden söz edilebilir. Deprem de tıpkı panik atağı gibi; ortada görülen hiçbir neden yokken, herhangi bir anda, herhangi bir yerde ve ani olarak ortaya çıkar. Deprem anında da kişiler korkuya ve paniğe kapılır, öleceklerini düşünür ve bulundukları yerden kaçmak için güçlü bir dürtü duyarlar. Deprem sonlanınca da insanlar biraz rahatlarlar, ancak yeniden olabileceği düşüncesiyle korkulu bir beklenti içine girerler. Deprem de tıpkı panik atağı gibi tekrarlayıcı özelliktedir. Bilindiği gibi son zamanlarda ülkemizde birçok deprem yaşandı ve konunun uzmanları “deprem insanı öldürmez, binalar öldürür” sloganını işlediler. Aynı şekilde panik atağı da insanı öldürmez; ancak atak sırasında ne yapacağını bilmek, hastalığın tedavisinde çok önemlidir. Tıpkı bir Japonun deprem olduğunda ne yapacağını bilen, soğukkanlı ve güvenli tavrı gibi, siz de panik atağınızla baş edebilmelisiniz, yani söz yerindeyse Japonlaşmalısınız.
Panik Bozukluğu tanılı hastaların % 75-80’i kadındır. Toplum içinde görülme sıklığının % 1,5-3,5 arasında olduğu öne sürülür. Hastalığın başlangıç yaşı çok değişken olsa da, genellikle ergenliğin son dönemleri ile otuzlu yaşlar arasında kalan döneme rastlar. Çocukluk döneminde görülmesi enderdir. Başlangıcının 45 yaşından sonra olması ise olağan değildir, fakat görülebilir.
Tipik bir panik atağı dakikalarla sınırlıdır. Çoğunlukla 5-10 dakika veya 20-30 dakika ya da ender olarak bir veya birkaç saat sürebilir. Panik ataklarının sıklık ve şiddeti değişkendir. Söz gelimi bazı kişilerde ortalama haftada bir ya da daha sık görülürken, bazıları haftalar hatta aylar boyunca hiçbir atak geçirmeyebilirler. Hastalığın olağan seyri kronik fakat inişli çıkışlıdır.
Panik atağı ile başvuran hasta, korkusunu şiddetli olarak tanımlar ve kontrolünü kaybedeceğini, delireceğini ya da öleceğini düşündüğünü söyler. Özellikle çarpıntı, göğüs ağrısı göğüste sıkıntı hissi, boğulacakmış gibi olma, nefes darlığı gibi yakınmaları nedeniyle bir kalp krizi geçirdiğini zanneder. Panik bozukluğu bulunan hastaların önemli bir bölümünün, en azından başlangıçta psikiyatrik kurumlara başvurmadıkları görülmektedir. Bu hastaların % 39’u, kalp krizi geçirdikleri korkusuyla bir kalp hastalıkları uzmanına başvurmaktadırlar. Sağlık kurumlarının acil servisleri de, en çok başvurulan yerler arasındadır. Buralarda nabız ve tansiyon ölçümleri yapılır, elektrokardiografileri çekilir. Nabızlarının arttığı, bazılarının tansiyonunun ılımlı derecede yükseldiği saptanabilir. Elektrokardiografileri genellikle normaldir. Hastayı muayene eden hekim, çoğu kez bu şikayetleri açıklayabilecek bedensel bir hastalık saptayamaz. Panik atağı genellikle 10-30 dakika sürdüğünde hasta, acil servise veya bir hekime ulaşıncaya ve de yukarıda belirtilen muayene ve tetkikler yapılıncaya kadar zaten atağın hükmü de geçmektedir. Ayrıca doktora başvurmanın ve içinde bulunulan ortamın verdiği güven duygusu da atağın hafiflemesinde rol oynamaktadır. Hastaya “önemli bir hastalığının bulunmadığı, bir kalp krizinin söz konusu olmadığı, yaşadığı bu durumun psikolojik olabileceği ve bir psikiyatriste başvurmasının yararlı olacağı” söylenir. Bazen ise çarpıntı giderici veya tansiyon düzenleyici bir ilaç da önerilebilmektedir. Oysa ki çarpıntı giderici ilaçlar, Panik Bozukluğu’nun tedavisinde yardımcı olarak bazen verilebilmekle birlikte, yüzde yüz gerekli de değildir. Günler ilerledikçe hastada başka panik atakları da görülür ve kişi bunların nedenini .bilmekte yetersiz kalarak, kendisinde nedeni saptanamayan ciddi bir bedensel hastalık bulunduğu düşüncesiyle, kesin tanı ve tedavi için uygun bir uzman aramaya başlar. Tekrarlanan tıbbi incelemelere ve verilen “önemli bir şeyiniz yok” güvencelerine rağmen kaygıları giderilemez ve hayati bir hastalıkları olmadığı konusunda ikna edilemezler.
Acil servise her başvurduğumda önemli bir şeyim olmadığını, kalbimin sağlam olduğunu söylüyorlar. Hiçbir yoksa neden zaman zaman bu krizleri yaşıyorum?”
Panik ataklarının süregelmesi sonucunda bazı hastalarda zamanla “evde tek başına kaldığım zaman, aynı durum ortaya çıkarsa, düşüp bayılacak olursam, ya yardımıma kimse gelmezse, ölürsem… ” biçimindeki düşünceler sonucu evde yalnız kalamama; “Sokağa çıktığımda rahatsızlanırsam ne yaparım? Kontrolsüz davranışlarda bulunarak, ele güne rezil olursam…” gibi düşünceler sonucunda yalnız başına sokağa çıkamama ve yardım gelemeyeceğini var saydığı otobüs, asansör, süpermarket vb. gibi ortamlara girememe davranışları ortaya çıkar. Artık toplumsal ve mesleki etkinliklerden kaçınma başlamıştır. Toplumsal ilişkileri bozulmaktadır, işlerini aksatmaktadırlar. Panik atağın ya da atakların ardından ortaya çıkan bu tabloya tıp dilinde, “agorafobi” adı verilir ve artık teşhisleri “Agorafobili Panik Bozukluğu” olmalıdır. Agorafobi; hastalığın herhangi bir aşamasında ortaya çıkabilirse de, genellikle tekrarlayıcı panik atakların yaşandığı ilk yıl içinde görülür. Ancak Panik Bozukluğu olan her kişide de agorafobi oluşmamaktadır.
“Pasaj, sinema, galeri türü kapalı yerlere ve kalabalık ortamlara; yalnız olarak ya da yanında birisi olsa da giremiyorum. En çok korktuğum şey ise tek başına soka­ğa çıkmak… Bunu zaman zaman deniyorum; ama heyecanlanıyorum, korkuyorum ve panikliyorum. Bu ve benzeri şeyleri yapabilmek için birine ya da birilerine bağımlı olmak beni çok üzüyor ve kahrediyor. ”
Panik Bozukluğu bulunan hastaların bir bölümü gerginliklerini alkolle veya bağımlılık yapabilen ilaçlarla gidermeye çalıştıkları için, zamanla alkole ya da ilaca bağımlı duruma gelebilirler. Sorunlarına bir de “madde bağımlılığı” eklenmiştir.
Ayrıca bir moral çöküntüsü hastalığı olan depresyon da, Panik Bozukluğu tanılı hastalarda oldukça sık olarak görülmektedir.
Buraya kadar hakkında en çok bilinmesi gerekenleri aktardığımız bu hastalık konusunda son olarak şunu söylemeliyiz: 1871’den başlayarak daha çok bir kalp hastalığı gibi kabul edilen bu tablo, 1980’den bu yana “Panik Bozukluğu” adı altında psikiyatrik bir hastalık olarak ele alınmakta, nedeni ve tedavisi üzerindeki bilgiler ise gün geçtikçe artmaktadır.
Devamı...
Psikoz Nedir?
2 Mayıs 2018Değişim Psikiyatri PsikoterapiKöşe Yazıları
Psikoz kelimesi genellikle gercegi degerlendirmenin bozulması, gerceklikle bagin kopmasi halinde kullanilan bir kelimedir. Psikotik bozukluklar olarak Sizofreni Spektrum Bozukluklari ve Bipolar Bozukluktan bahsedilebilir.
Klasik anlamiyla psikoz, Sizofreni Spektrum Bozukluklari ile iliskilidir ve belirtileri genellikle asagidaki durumlarda ortaya cikmaktadir.
– Şizofreni
– Şizoaffektif bozukluk ve şizofreninin diğer alt türleri
– Akut ve geçici psikotik bozukluklar
– Bipolar bozukluk (daha önce manik depresyon olarak bilinirdi)
– Psikotik özelliklere sahip majör depresif bozukluk
– Postpartum (postnatal olarak da adlandırılır) psikoz (postnatal depresyonun şiddetli bir formu)
– Madde kaynaklı psikoz (alkol, yasadışı uyuşturucular ve steroid ve uyarıcı içeren bazı reçeteli ilaçlar dahil)
Psikotik belirtiler bazen digger bozukluklara seconder olarak da ortaya cikabilmektedir. Bunlar,
– Beyin tümörü veya kist
– Demans (örneğin Alzheimer hastalığı)
– Parkinson hastalığı ve Huntington hastalığı gibi nörolojik hastalıklar
– HIV ve beyni etkileyebilecek diğer enfeksiyonlar
– Bazı epilepsi türleri
– İnme
Psikozun Nedenleri
Psikozun kesin sebepleri iyi anlaşılamamıştır; ancak şunları içerebilir:
– Genetik: Araştırmalar,şizofreninin ve bipolar bozukluğun ortak bir genetik nedeni paylaşabileceğini gösteriyor.
– Beyin değişiklikleri: Beyin yapısındaki değişiklikler ve belirli kimyasal değişmeler psikoz hastalarında görülür. Beyin taramaları, psikoz öyküsü olan, düşünce işleme üzerindeki etkileri açıklayan bazı bireylerin beyninde azalmış gri maddeyi ortaya çıkarmıştır.
– Hormonlar veya uyku: Doğum sonrası psikoz, doğumdan sonra çok kısa sürede ortaya çıkar (normalde 2 hafta içinde). Kesin nedenler bilinmiyor, ancak bazı araştırmacılar bunun hormon düzeyindeki değişikliklerden ve bozuk uyku düzeninden kaynaklanabileceğine inanıliyor.
Psikoz Belirtileri
Psikotik belirtiler ayrılabilir ve belirli açıklamalar yapılabilir. Psikozun klasik belirtileri şunlardır:
– Halisünasyon: Var olmayan şeyleri hissetme, görme veya işitme.
– Sanrılar: Sahte inançlar, özellikle de gerçek olmayan şüphe veya korku üzerine kurulu.
Şizofreni gibi bozukluklardaki psikotik belirtiler arasında aşağıdakiler de olabilir:
– Dağınık düşünce, konuşma veya davranış
– Bozuk düşünce (ilgisiz konular arasında atlama, düşünceler arasında garip bağlantılar yapma)
– Katatoni (tepkisizlik)
Sebeplere bağlı olarak, psikoz hızlı veya yavaşça ortaya çıkabilir. Şizofreni hastalığında da aynı durum söz konusuyken, semptomlar yavaş başlangıçlı olma eğilimindedir ve bazı durumlarda tam bozukluğa dönüşmeyen daha hafif psikoz ile başlar.
Şizofreninin yavaş başlangıcı (prodromal faz olarak da bilinir) genellikle hasta ya da aileleri ve arkadaşları tarafından fark edilmez. Psikozun hafif, başlangıçtaki belirtileri şunları içerebilir:
– Şüpheci hisler
– Bozuk algılamalar
– Depresyon ve intihar hisleri
– Takıntılı düşünce
– Uyku sorunları
Halüsinasyonlar, psikozlu kişilerin duyularını (görme, ses, koku, zevk ve dokunma) etkileyebilir. Ancak şizofreni hastalarının yaklaşık üçte ikisinde, halüsinasyonlar işitseldir; işittiğinde ve onları gerçek olduklarına inandıklarında içermez.
Genellikle isitsel halusinasyonlar su sekildedir
– Birçok sesi, çoğunlukla olumsuz olarak, hastayla konuşurken işitmek
– Hastanın ne düşündüğünü tekrar etmesi
– Hastanın ne yaptığına dair bir yorum yapması
– Tuhaf sanrılar psikoz sırasında yaşanır.
Psikozun Tedavisi
Psikoz tedavisinde antipsikotik kullanimi esastir. Bunun yaninda ilac kullanimi ile beraber hastanin ic goru kazanmasi ve kendini anlasildigi bir mecrada ifade ediyor olabilmesi acisindan psikoterapi faydali olabilecek bir tedavi secenegidir.
Devamı...
Panik Bozlukluk (Panik Atak)
1 Mayıs 2018Değişim Psikiyatri PsikoterapiKöşe Yazıları
Panik bozukluk, bir tur kaygı bozukluğudur ve halk arasında ‘panik atak’ olarak da bilinmektedir. Panik bozukluk ataklar halinde kendini gösterir ve kişide
• Kalp atış hızının artması
• Göğüs üzerinde ağırlık hissi
• Nefes daralması
• Ölecek\bayılacak\aklını kaçıracak gibi düşüncelerin ortaya çıkması
• Terleme
• Titreme ya da sarsılma
• Kontrolü kaybetme korkusu
• Vücutta uyuşma
• Kendini ve çevresini olduğundan farklı görme\hissetme
• Bulantı veya Karın ağrısı gibi semptomlar ortaya çıkabilir/
Atakların ne zaman veya nasıl ortaya çıktığı sorulduğunda danışanlarımızdan genellikle ‘durup dururken oldu’, ‘ bir sebebi yok, ummadığım anlarda ortaya çıkıyor’ gibi yanıtlar almaktayız. Gerçekte ise durum biraz daha farklıdır. Biz farkında olmasak da günlük hayatımızdan yahut da geçmiş yaşantımızdan bizde korkuya, kaygıya veya paniklemeye neden olan olaylar aklımızdan geçerken bizler panik atak belirtilerine ait bazı belirtileri deneyimliyoruz ve aslında ataklar çoğunlukla –biz farkında olmasak da- bu esnada ortaya çıktığı bilimsel çalışmalar tarafından gösterilmektedir.
Kişinin yaşamış olduğu panik atakların hoş olmayan bedensel duyumlara neden olması ve yanlış yorumlanması sonucunda, tekrar yaşanmasına yönelik korku hali yaşar ve kişi tetikte olma haline bürünür (beklenti anksiyetesi). Bedensel duyumlarına daha da dikkat etmeye, onları izlemeye başlar. Benzer duyumları hissetmeye başladığında kendisini rahatlatmak için çeşitli yollar geliştirmeye çalışır. Hastaneye gidebilir, ilaç kullanabilir fakat bunlar ‘kacinmaya’sebep olur ve bireyleri sonuca götürmez.
PANİK BOZUKLUĞUN TEDAVİSİ
Panik Bozukluğun tedavisi mümkündür. Anksiyoltik kullanımının yani sıra psikoterapi teknikleri danışanın rahatlamasına, kaygılarının farkında olmasına, kaygılarının kaynağını keşfetmesinde ve kontrolü elinde tuttuğunu hissetmesine yardımcı olacaktır. Bilişsel Davranışçı Terapi, EMDR, Şema terapi ve Diyalektik Davranışçı Terapi, Panik Bozukluğun tedavisinde kullanılan etkin terapi ekolleridir.
Bu bilgiler tanı koymaya yeterli olmayıp tanıların bir uzman tarafından konulabilmesi için senelerce eğitimler alınır, buna karşın genellikle tanılar tek seansta konulamaz. Insan yapısı yalın olmayıp bazen farklı psikolojik hastaları örüntülü olarak bir arada görmekteyiz. Bu yazı sadece bilgilendirme amaçlı paylaşılmıştır.
Devamı...
Majör Depresif Bozukluk Nedir?
1 Mayıs 2018Değişim Psikiyatri PsikoterapiKöşe Yazıları
İnsanlar hayatlarının bazı dönemlerinde üzgün ve çaresiz hissedebilir. Fakat majör depresif bozuklukta (MDB) bu hislerin, depresif ruh hâlinin ve hayattan keyif almada gözle görülür azalma görülmesi ve bunların da en az iki hafta boyunca devam etmesi gerekir. MDB`un ortaya çıkmasında olumsuz yasam olaylarının ve çevresel faktörlerin etkisi olduğu gibi bazen belirli bir sebep olmaksızın da ortaya çıkabilmektedir.
MAJÖR DEPRESİF BOZUKLUK BELİRTİLERİ
• Hayattan ve önceden hoşa giden şeylerden keyif almada azalma.
• Uyku düzeninin bozulması (uykusuzluk hali [insomnia] ya da çok uyuma hali [hypersomnia])
• İştah dengesinin bozulması (iştah azalması ya da artması)
• İştah durumu ile doğru orantılı olarak kilo dengesinde bozulma (kilo alma ya da kilo kaybı)
• Cinsel istekte azalma
• Öz bakimin azalması
• Günlük sorumlulukları yerine getirmede zorlanma ya da hiç yapamama hali
• Kişinin kendine olan özgüveninin ve öz saygısının yitirilmese
• İntihar ve olum düşünceleri
• Kendini suçlama
Kadınların majör depresyona yakalanma riski erkeklerin neredeyse iki katıdır. Ergenlik çağında, regl döneminde, hamilelikte, düşük yapmada ve menopozdaki hormonal değişiklikler majör depresyon riskini artırabilir. Erkeklerdeki depresyon önemli ölçüde az kayıtlara geçmektedir. Erkeklerdeki depresyon işaretleri çabuk öfkelenme, genel sinirlilik, uyuşturucu ya da alkol bağımlılığı (bu maddelerin kullanımı depresyonun sonucu olabileceği gibi, depresyona da sebebiyet verebilirler) olabilir.
MAJÖR DEPRESYON NASIL TEDAVİ EDİLİR?
Majör Depresyon tedavi edilebilir bir ruhsal zorlanmadır ve tedavi aşamasında çeşitli yöntemler kullanılabilir. SSRI tipi ilaçlar ve antidepresan grubu ilaçlar majör depresyonun tedavisinde sıkça kullanılmaktadırlar. Ayrıca psikoterapinin majör depresyonun tedavi aşamasında önemli bir yeri olduğu bilimsel çalışmalarca kanıtlanmıştır. Çeşitli terapi ekolleri (Bilişsel davranışçı terapi (BDT), Sema Terapi, EMDR, psikanaliz vb.) majör depresyonun tedavisinde etkin tedavi seçenekleridir.
Tedavi Surecinde psikoloğunuzla iletişim halinde olmak, gözlemlediğiniz semptomları kendisiyle paylaşmak hem tedavi surecinde hem de depresyon oluşumunun önlenmesi aşamasında hayati öneme sahiptir.
Devamı...
Yaygın Anksiyete Bozukluğu Nasıl Bir Şeydir? Nelere Sebebiyet Verir? Ne yapılması gerekir?
18 Nisan 2018Değişim Psikiyatri PsikoterapiKöşe Yazıları
Yaygın anksiyete bozukluğunda kişi her şeyi kendisi yapar ve genelliklr başkasına iş verememeyi tercih eder. Herhangi bir şey yapmadan muhakkak yapacağı şey hakkınca ciddi anlamda bilgi toplar. Çok irdeler, zor karar alır ve aldığı kararları yoğun sorgulamadan geçirmeden duramaz. Yapacağı işle ilgili ve veya yaşayacağı kişi ve kişiler, olaylarla ilgili sürekli bir güvence arayışı içine girer. Yaptığı işi tekrar tekrar kontrol eder, bazense birlikte olduğu kişinin hayatını denetleyip kontrol edebilecek seviyeye gelebilir. Sevdikleri kişilere karşı fazla korumacı olurlar ve onlar için sürekli bir şeyler yapmaya çalışırlar. Belli durumlara asla tam anlamıyla bağlanamazlar çünkü kaygı yaşayacaklarını bilirler. Belli şeyleri yapmamak için hayali nedenler bulabilirler. Detaycı ve çıktıkları işi en ince ayrıntısına kadar irdeleyecekleri için ertelemecidirler. Genelde kaygıları iş hayatı, maddi durum, ilişkiler, sağlık, sevilen birinin durumu gibi küçük veya gündelik konularla ilgilidir.
Hemen hemen her gün ortaya çıkan birçok olay ya da etkinlikle ilgili olarak aşırı kaygı ve endişe duyarlar. Kişi endişelerini kontrol etmekte ciddi anlamda zorlanır. Bazılarında ise huzursuzluk, aşırı heyecan duyma ya da endişe, kolay yorulma, düşünceyi yoğunlaştırma güçlüğü, irritabilite dediğimiz duyarlılık, alınganlık, huzursuzluk, kas gerginliği, uykuya dalmada ve sürdürmede sorun ya da huzursuz ve dinlendirmeyen uyku gibi sorunlar yaşadıkları görülür.
Yaygın anksiyete bozukluğunda kişiler yaşayacakları durumun tehditine odaklanırlar ve ciddiyetiyle ilgili yaşadıkları veya yaşayacakları duruma beyinlerinde tehlike anlamlandırması yaparlar. Bir nevi kendilerini etkileyen yaşadıkları ya da yaşayacakları olay değil bu olayı beyinlerinde nasıl anlamlandırdıklarıdır. Abartılı tehlike düşüncesi ile baş etme yetenekleri gelişmiş olur ve bunu dış desteklerle güvenceye alma ihtiyacı yaşarlar, sürekli kaygı içerisinde olurlar ve bu da kendilerine zarar verir.
Sadece anlattıklarımı anlamlandırmanızı kolaylaştırabilemek için küçük bir örnek verecek olursam ; evde yalnızken dışarıdan ses (silah sesi) duymadıklarında çok ciddi endişe yaşarlar ve eve silahlı birisi girmiş olabilir diye düşünürler. Yaşadıkları kaygı sonucunda da her yerin, her şeyin tehlikeli olduğunu düşünerek tetikte olmalıyım düşüncesi ortaya çıkar ve ellerinde bıçakla evi dolaşıp odalara bakmaya başlarlar.
Tam olarak net olmayan olay veya durumlara duygusal, bilişsel ve davranışsal olarak olumsuz tepki verme eğilimleri olur. Bu kişiler belirsizliği sıkıntı verici ve olumsuz bulurlar ve ne pahasına olursa olsun kaçınmaya çalışırlar ve böyle durumlarda normal işlevselliklerini sürdüremeyebilirler. Tehdit edici zihinsel imge ve buna eşlik eden bedensel sıkıntıdan kaçınma çabası olabilir.
Endişe duymak sorun çözmeye yardımcı olur ve motivasyonu artırır. Gelecekte çıkacak olan olumsuz sonuçlara daha az üzülmeyi sağlar ve bu kaygıyla kişi doğrudan olayların sonucunu değiştirir. Belirli düzeyde endişe duymayı bizler olumlu bir kişilik özelliği olarak nitelendiririz ancak bu endişe ve kaygı abartılı bir biçimde tekrar ediyorsa kişinin artık bireysel ya da sosyal çevresini etkileyecek zarar verecek boyuta gelmişse muhakkak kişinin profesyonel destek alması gerekmektedir.
Ben böyle durumlarda ülkemizde en yaygın nükseden durumlarda kullanılan “Bilişsel Davranışçı Terapi” yönteminin çok yüz güldürücü sonuçlar doğurduğuna şahit olmaktayım ancak bu yazdıklarım birilerine tanı koymaya yeterli olmayıp sadece bilgilendirme amaçlı kaleme alınmıştır. Daha detaylı bilgi için randevu talebinde bulunabilirsiniz.
Devamı...
Travma Sonrası Stres Kız ve Erkek Beynini Farklı Etkiliyor
14 Nisan 2018Değişim Psikiyatri PsikoterapiHaberler
Travmatik strese maruz kalan kız ve erkek çocukların beyninin bundan farklı şekilde etkilendiği ortaya çıktı. ABD Stanford Tıp Fakültesi’nden bilim adamlarının araştırmasında travma sonrası stres bozukluğu bulunan gençlerde, vücuttaki işaretleri tespit eden, duyguları ve empatiyi yönlendiren beynin insula adı verilen bölgesinin bir bölümünde kız ve erkeklerde yapısal farklılıklar saptandı. Araştırmanın başındaki bilim adamı Victor Carrion, insulanın travma sonrası stres bozukluğunun gelişiminde kilit rol oynadığının görüldüğünü belirtti. Carrion, kız ve erkeklerin beyinlerinde farklılıklar belirlenmesinin cinsiyetler arasında travma belirtilerindeki farklılığı açıklamaya yardımcı olabileceğini vurguladı. Bilim adamları zeka düzeyi benzer, 9-17 yaşındaki 59 katılımcının beyin görüntülerini inceledi. Katılımcılardan 30’unda (14 kız, 16 erkek) travma belirtileri vardı. 15 kız ve 14 erkekten oluşan kontrol grubundakiler ise bu belirtilere sahip değildi. Beyin görüntülerinin incelenmesinden sonra kontrol grubundaki kız ve erkeklerin beyin yapısında fark bulunmadığı belirlendi. Travmaya maruz kalan gruptakilerde ise insulanın anterior sirküler sulkus adı verilen bölümünde farklılıklar görüldü. Travma geçiren erkeklerde kontrol grubuna kıyasla beynin bu bölgesinin daha fazla hacme ve yüzey alanına sahip olduğu anlaşıldı. Travma geçiren kızlarda ise bu bölgenin hacmi ve yüzey alanının diğer kız grubundan daha küçük olduğu saptandı. Bilim adamlarından Megan Klabunde, travma geçiren gençlerle ilgilenenler için cinsiyetler arasında fark olduğunu bilmenin önemine işaret ederek farklı tedavi yaklaşımlarının daha faydalı olabileceğine dikkati çekti. Klabunde, insulanın normalde çocukluk ve gençlik döneminde değiştiğini, çocuklarda insula hacminin daha küçük, gençlerde ise daha büyük olduğunu ancak araştırma sonuçlarının travmaya bağlı stresin travma sonrası stres bozukluğu geçiren kızlarda insulanın yaşlanma hızını artırabildiğini de gösterdiğini vurguladı. Ayrıca Klabunde, bazı araştırmaların yüksek stres düzeyinin kız çocuklarında erken ergenliğe neden olduğunu gösterdiğini de hatırlattı. Bilim adamları travmanın kız ve erkeklerin beynini farklı etkilediğinin bilinmesinin doktorlara faydalı olacağını, cinsiyete özgü tedavilerin uygulanabileceğini belirtti.
Kaynak : https://www.sciencedaily.com/releases/2016/11/161111132033.htm
Referans : Megan Klabunde, Carl F. Weems, Mira Raman and Victor G. Carrion. The moderating effects of sex on insula subdivision structure in youth with posttraumatic stress symptoms Depression and Anxiety. Depression anhttp://www.gercekbilim.com/travma-stresi-kiz-erkek-beynini-farkli-etkiliyor/d Anxiety, November 2016 DOI: 10.1002/da.22577
Kaynak: http://www.gercekbilim.com/travma-stresi-kiz-erkek-beynini-farkli-etkiliyor
Devamı...
Askerlik Öncesi – Askerlik Süreci – Askerlik Sonrası İnsan Psikolojisi
13 Nisan 2018Değişim Psikiyatri PsikoterapiKöşe Yazıları
Her yıl 140.000’e yakın askerin psikolojik sorunlar yaşayarak Psikoloji ve Psikolojik Danışmanlık servislerine başvuru yaptığıyla ilgili haberleri sık sık medyadan takip ediyoruz. Devletin bu konuda belirli çalışmaları ve uygulamaları var ancak bu süreç kişiden kişiye değişen, kişisel bir süreçtir ve bireyin tümüyle devlette yönelik bekleyiş içerisine girmesi de yanlış olur. ‘Askerlik olmalı mı?’ ya da ‘kişinin seçimine bırakılmalı mı?’ gibi konular benim konum değildir. Ben sadece bir psikolog olarak askerlik öncesi, askerlik süreci ve askerlik sonrası insan psikolojisiyle ilgili konulara değineceğim. ABD’de yapılan bir araştırmaya göre her 100 askerden 10’unda askerliğin kalıcı sorunlara yol açtığı saptanmıştır. II. Dünya savaşından buyana süren çok sayıda vakalar var.
Askerlik hiçbirimiz için alışılagelmiş olmadığı gibi birçoğumuz için zor bir süreç olabiliyor. Bu süreç içerisinde ben zorluk yaşamadım diyebilecek asker sayısı hiç kuşkusuz yok denecek kadar azdır. Bu süreçte zorlanıyor olmamız doğal olduğu gibi, Kamp tarzı etkinliklere katılmamış, kurallı bir yaşama alışık olmayan, belirli grupsal spor faaliyetleri yapmamış kişiler için çok daha zorlayıcı bir süreçtir. Askerlik görevini yapmadan 1-2 yıl öncesinde bir Psikoloğa danışılması ve kişinin bu süreci bir profesyonel ile birlikte kendi yaşam şekline uygun hale getirmesi ruh sağlığı açısından önem taşımaktadır.
Askerlik sürecine geçiş yapan kişilerin çevresindeki insanlar, hayat standartları, kısacası tüm yaşam şekillerinin değişmesi, bir de bunların üzerine daha önce hiç bu kadar kurallı yaşamadıkları bir hayat, daha farklı bireysel sorumluluklar, aldıkları eğitim ki bunun içerisinde arkasındakileri koruma, başkalarına saldırma, savaşa hazırlık anlamında bir takım telkinler üzerinde temellendirilmiş bir öğrenme var. Bu bireylere vurmaları, arkasındakileri korumaları ve gerekirse öldürmeleri öğretiliyor, sınırlar getiriliyor, cezalar uygulanıyor. Bireysel yaşamdan koparak bir bütün içerisinde yaşamaları, orduda yer almaları, orduda karşı cinsten kimsenin olmayışı, her yerde hem cinslerinin dolu oluşu.. Bütün bunlar kişinin bir takım hassasiyetlerini tetikleyebiliyor.
Çok genç yaşta askere gidiyor olmaları da ciddi bir etkendir. 19-20 yaşına kadar ailesine bağlı yaşamış, birçok sorumluluğu kendisi yerine ailesi üstlenmiş kişilerin askerlik sürecine girmeleri çok daha zordur. Birçoğunun ergenlik döneminin son evrelerinde askere gidiyor olmaları, kişiler üzerinde ciddi bir değişim ve şok etkisi yaratmaktadır. Ergenlik dönemi hepimizin hayatında var olan normal bir süreçtir, kişi bir takım çatışmalar yaşar, kendi yaşantı şeklini seçmeye çalışır, iç dünyasında karışık bir ruh hali vardır. Bu duygu karmaşasının içerisine askerliğin de girmesi, bireyin iç karmaşasının dışavurumunu da çoğu zaman tetikler ya da daha belirgin bir hale getirir. Bireyi ciddi bir karmaşaya sokar.
Bu olumsuzluklar bir takım bozulmalara yol açabilmektedir. Kişinin geçmişinde eğilimli olduğu veya var olmayan bir takım davranış bozukluklarının ya da hastalığın askerlik esnasında veya askerlikten sonra daha da belirginleştiğini görmekteyiz. Katıldığı bir çatışmada kendisi yaralanabilir, arkadaşları gözü önünde şehit düşebilir. Komutanının uyguladığı sözel veya fiziksel şiddet, aldığı cezalar kişi üzerinde travmatik bir hal bırakabilir. Genelde 17-21 yaş arasında ortaya çıkan Şizofrenik eğilimler yine askerlik dönemine denk gelebilir ve bu süreçte şizofrenik düşünceler başlayabilir. Panik atak eğilimi olan bir kişi yine bu süreçte atak geçirebilir veya atak geçirme sıklığı artabilir. Bipolar eğilimli kişiler çok neşeli, çok konuşkan, esprili bir hale bürünebilir ya da tam tersi depresif, mutsuz, umutsuz, uyku sorunu yaşayan bir hal alabilir. Halk ağzıyla ‘kriz geçirdi’ şeklinde nitelendirilen bir saldırganlık halleri görülebilir.
Birçok kişi travma yaratacak olayları kendi içinde yaşar, çevresiyle paylaşmaz ve bastırmaya çalışır. Böyle durumlar daha büyük risk taşıyabilir ve çok zaman sonra da olsa bir takım davranış bozukluklarına olabilmektedir. Askerlik sürecinden önce ve sonra bir profesyonele danışmak, psikolojik destek almak, gerekirse Psikoterapi ve/veya ilaç desteğiyle yaşanan davranış bozukluklarının düzeltilmesi, hastalıkların ortadan kaldırılması gerekmektedir. Önlem alınmadığı taktirde davranış bozukluklarımız hastalıklara, hastalıklarımız kişilik bozukluklarımıza dönüşebilmekte ve çok daha zor tedavi edilebilir bir hal alabilmektedir. Erken tanı birçoğunun daha kötü bir hal almadan daha kolay tedavi edilebilir veya düzeltilebilir olmasını sağlamaktadır. Daha detaylı bilgi için irtibata geçerek yardım taleb edebilirsiniz.
Saygılarımla.
Psikiyatri Uzmanı Doktor Hüsamettin GÜLDOĞAN
Devamı...
Belirsizlikler, Kaygılar
13 Nisan 2018Değişim Psikiyatri PsikoterapiKöşe Yazıları
Ruh halimizi en çok etkileyen fakat hayatımızın olmazsa olmazlarından olan normal bir davranış şeklidir belirsizlik. Hayatımızda ne yapmamız gerektiğini, ne zaman ne olacağını, hayatımız süresince nelerle karşılaşacağımızı bir kahin misali biliyor olsaydık hayat hepimiz için kuşkusuz amaçsız, idealsiz ve sıkıcı bir hal alıyor olurdu. Hangi üniversiteden mezun olacağımızı, kiminle evlenip kaç çocuğa sahip olacağımızı veya evlendiğimiz kişiden ayrılıp ayılmayacağımızı, öleceğimiz tarihi kısacası hayatımız ve çevremizdeki insanların hayatıyla ilgili olacakları bildiğimizi hayal edin. Muhtemelen bir çoğumuz için hayat daha mutsuz, umutsuz, hedefsiz ve amaçsız bir hal alacaktı. Ne yaşayacağımızı bildiğimiz için belki de yaşayacağımız olaydan keyif almaz, heyecan duymaz, ilgisiz bir hal alırdık.
Hepimizin hayatında belirsiz kaldığımız konular vardır. Bunların bir bölümü rutin hayatımızda yaşadığımız belirsizliklerdir. Bugün günüm güzel geçecek mi?, sabah işe gitmek üzere evden biraz geç çıktığımız zaman acaba otobüsü kaçırdım mı ya da trafik nasıldır? Yemeğe misafirimiz geleceği zaman acaba yemeğin tadını tutturabilecek miyim? Evimi temizleyebilecek miyim gibi. Bunlar hepimizin hayatında rutin halinde yaşadığımız ve hayatın akışına çoğukez bırakabildiğimiz, çoğu zaman yaparken stres bile duymadığımız belirsizliklerdir. Bunlar dışında bir de hayatımızda her zaman karşılaşmadığımzı ve bizi gerçek anlamda rahatsız edebilecek, geleceğimizi etkileyecek belirsizliklerimiz vardır. Üniversite giriş sınavı veya onun sonucunu beklerkenki belirsizliğimiz. Vücudumuzda bir kitleyle karşılaştığımız zaman kanser olup olmadığmıza dair soru işaretlerimiz ve hatta doktor raporu gelene kadar yaşadığımız stress. Geçmişte sevgilisini aldattığını bize anlatan bir sevgiliye karşı kuşkucu bir yapı sergilememiz, kafamızdaki soru işaretleri, ‘’beni de aldatacak mı?’’ gibi hayatımızda alışıla gelmiş olmayan belirsizlikler ilk verdiğim örneklerden daha farklıdır ve hayatımızın gidişatını akış yönünü değiştirecek durumlar olabilmektedir.
Belirsizlikler kaygıları doğurur. Bir konuda uzun süre belirsizlik yaşadığımız zaman kaygılarımız kuşku şüpecilik ve paranoyalarımızı tetikler onlar da bir takım psikolojik rahatsızlıkları doğururlar. Az önce verdiğim örnekte olduğu gibi, ‘’daha önce aldatmış, şimdi beni de aldatır mı?’’ şeklinde belirsizlik yaşadığımızda, şüpeci bir hale bürünebilir, eşimiz eve geldiği zaman kıyafetlerini koklayabilir, ortak bir arkadaşımız varsa gittiği yerlerde telefonla saat kaça kadar ordaydı şeklinde ağzını arayabiliriz. Karşı taraf biraz erken kalkmışsa veya bır baskasının parfumunu kullanmıssa paranoyalar oluşturabiliriz ‘’kesin bir kadınla birlikteydı ve beni aldattı’’ gibi düşünceler doğurabiliriz. Belirli bir süre sonra bu paranoyalara inanıp kafamızda kurduklarımızı eyleme dökerek eşimizle tartışabiliriz. Bu süreç sağlıklı bir süreç değildir ve bir uzmana danışmak en sağlıklısı olacaktır. Ben bu alanda çalışan bir psikolog olarak bu tür durumların hem nevrotik(insanların duygu durumlarında iniş ve çıkışları, depresiflik halleri gibi..) hem de psikotik(Gerçekle, gerçek olmayan’nın muhakemesini yapamama gibi sorunlar göstererek) bozulmalara sebebiyet verdiğini bir çok danışanımızda görmekteyim.
Saygılarımla
Psikiyatri Uzmanı Doktor Hüsamettin GÜLDOĞAN
Devamı...
Madde Bağımlılığı Tedavi ve Terapi Süreci
Bağımlılık tedavi edilebilir bir hastalıktır.
13 Nisan 2018Değişim Psikiyatri PsikoterapiKöşe Yazıları
Madde bağımlılığı en kaba tabirle, madde olmadığı zamanlarda bireysel ya da sosyal bir insan olarak hayatı sürdürememek, sürdürmekten keyif alamama durumudur ve belirli aralıklarla madde kullanmaya ihtiyaç duyma durumudur.
Madde bağımlılarının ortak ve çoğu zaman kurduğu cümlelerden biri “istediğim zaman bırakabilirim” ya da “ben Ramazanda hiç içki içmiyorum ki, alkolik olsam içerdim.” İnsan belli bir dönem bir davranışını durdurabilir. Bir süre davranışı durdurabilyor olmak kişinin bağımlılığından kurtulmuş olduğunu göstermemektedir. İnsanlar probleminin olmadığına kendilerini inandırmak isterler, istedikleri zaman bunu değiştireceklerini söylerler ama aslında hayatları bu problemle devam ediyordur. Öncelikle bu inkarla başa çıkamazsak tedavi olamayız.
Yüzleşme, farkındalık ve bağımlılıkla ilgili iç görü geliştirme bağımlılıktan kurtulmanın temelini oluşturmaktadır. İç görü bireyin kendisi ile ilgili meseleyi bilmesi ve kabul etmesidir. “Sigarayı bırakmam lazım, alkol kullanmayı durdurmam lazım, kendime çeki düzen vermem lazım” gibi gibi… Fakat meseleyi bir aklen farketmek vardır, bir de duygusal olarak farketmek vardır. Aklen, bazı insanlar durumunun farkındalığına sahiptirler. Fakat bu farkındalık duygusal anlamda farkedildiği zaman bağımlılık tedavisinin kapısı kendisine açılır.
Kişinin durumunu kendi sorununu idrak ettikten sonra hayatını buna göre düzenlemesi gerekir. Bütün hayat alışkanlıklarını değiştirmesi gerekmektedir. Bu çok büyük destek, çaba ve konsantrasyon gerektiren bir durumdur ve kolay değildir. Eğlenme biçimi, dinlenme biçimini, sosyalleşme biçimini ve hatta rahatlama biçimini bile değiştirmesi gerekebilir. Uzun süre kendisine maddeyi çağrıştıracak, geçmişte madde kullandığı ortamdan uzak kalması gerekebilir. Buna küçük bir örnek verecek olursak, Trans müzik dinlerken madde kullanmaktan keyif alan bir kişinin trans müzikten bir süre uzak kalması gerekebilir ya da madde kullanırken sevgilisinin parfüm kokusundan keyif alan bir kişinin o parfüm kokusundan uzak durması gerekebilir. Bu nedenle maddeyi bırakma sürecinde aile ve yakın çevrenin desteği büyük ölçüde önem taşır.
Madde kullanan değil, bırakan kişilerin belirli dönemlerde bir araya gelerek konu üzerinde biri birlerine destek olmaları en etkin ve bilimsel olarak etkinliği kanıtlamış yöntemlerden bir tanesidir. Aynı sorunu yaşayan kişilerin bir araya gelerek paylaşımda bulunmaları ciddi anlamda motivasyonu artırmaktadır.
Madde kullanımının bırakılması kesinlikle bir uzman psikolog, psikiyatrist, psikoterapist gibi profesyonellerle birlikte yapılması gerekir. Maddenin aniden kesilmesi durumunda beyin krize girebilir, otonom sinir sistemi, kalp, tansiyon, bütün yaşamsal dengeler bozulabilir. Risklidir ve kötü sonuçlar doğurabilir.
Günümüzde madde kullanımını bırakırken gerçek anlamda destek olabilecek etkinliği yüzde yüz kanıtlanmış rahatlatıcı ilaçlar bir Psikiyatrist tarafınca düzenlenebilir (Bu ilaçlar kendi başına asla kullanılmaması gereken ilaçlardır.) Madde tedavisinin temelini “nüks önleme” tedavisi oluşturur. Bu ilaçlar ve psikoterapi nüks’ü azaltabilmektedir. Kişiye maddeyi çağrıştıracak her şeyden uzak durması konusunda “profesyonel motivasyon” lazımdır. Yani; pek çok insanda var olan motivasyon bir profesyonelle birlikte işe yarar, amaca yönelik ve nitelikli hale gelmesi sağlanmalıdır. Madde bırakıldıktan sonra kaygı ve depresyon da çoğu zaman kişiye eşlik etmektedir ve bunun da mutlaka aktif olarak tedavi edilmesi /psikoterapi alınması gerekmektedir.
Madde bağımlılığından kurtulma sürecinin tümünde psikoterapi ve grup terapileri en etkili yöntemlerdendir.
Madde bağımlısı ömür boyu o maddeye karşı diğer insanlardan daha duyarlı olsa da, ya da kişi maddeyi hiç bırakamayacağı hissine kapılsada çok sayıda insan “bağımlılık tedavisi”nden sonra çok daha keyifli, düzelmiş ve sağlıklı bir hayata başlamıştır.
Saygılarımla,
Uzman Doktor Hüsamettin GÜLDOĞAN
Devamı...
Online Randevu
Hüsamettin Güldoğan
İpek Yarbaşı Açıkalın – DoktorTakvimi.com
Kategoriler
Haberler
Köşe Yazıları
Son Yazılar
Dürtü Kontrol Bozuklukları
Travma Sonrası Stres Bozukluğu
Sosyal Fobi – Utangaçlık mı, Hastalık mı?
Seperasyon Anksiyetesi – Ayrılanların Hastalığı
Başka Bir Dünya: Otizm
Etiket Bulutu
adalar psikolog arnavutköy psikolog ataşehir psikolog avcılar psikolog bahçelievler psikolog bakırköy psikolog bayrampaşa psikolog bağcılar psikolog başakşehir psikolog beykoz psikolog beylik düzü psikolog beyoğlu psikolog beşiktaş psikolog büyükçekmece psikolog esenler psikolog esenyurt psikolog eyüp psikolog fatih psikolog gaziosmanpaşa psikolog güngören psikolog hüsamettin güldoğan istanbul psikolog kadıköy psikolog kartal psikolog kağıthane psikolog küçükçekmece psikolog maltepe psikolog pendik psikolog psikolog psikoloji psikoterapi sancaktepe psikolog sarıyer psikolog silivri psikolog sultanbeyli psikolog sultangazi psikolog terapi tuzla psikolog uzman psikolog zeytinburnu psikolog çatalca psikolog çekmeköy psikolog ümraniye psikolog üsküdar psikolog şile psikolog