Avustralya’yı bir yana bırakacak olursak, yaşlı dünyamız kara parçası olarak iki büyük adadan meydana gelmektedir. Bunlardan birincisi “Afro-Avrasya”’dan oluşan ‘Eski Dünya Adası’, ikincisi ise ‘Yeni Dünya Adası’ “Amerika”. Kuzeyden güneye iki kutup arasında, ‘Eski Dünya Adası’ Arhengelsk limanı ile Ümit Burnu arasını, ‘Yeni Dünya Adası’ da Bering Boğazıyla Macellan Boğazı arasında uzanmaktadır. Bu arada iç sular ile birleştirilmiş, bütünleştirilmiş Beyaz Deniz, Baltık Denizi, Hazar Denizi, Azak Denizi ve Karadeniz’i birbirine bağlayan “Beş Denizin Limanı” unvanına sahip, Petro Alekseyeviç Romanov (1672-1725)’nun St. Petersburg’unu da özellikle bir yerlere not etmek gerekir. Uçsuz bucaksız, geri kalmış bir kara devleti olan Rusya’yı gelişmiş bir ülke haline getirmek için çarlığı boyunca yorulmak bilmeden çalışan Büyük Petro, Rus Donanmasının sıklet merkezi yapılabilmesinin önemini XVII. yüzyıl jeopolitiği ile kavramasını bilebilmiştir.
Dünyaya klasik coğrafi kıtalar olarak bakıldığında ise, Afrika dünyanın ikinci büyük kıtasıdır ve Akdeniz’den Ümit Burnu’na kadar coğrafya ve iklim açısından içerisinde birçok çeşitliliği barındırır. Açıkçası, bu doğal çeşitlilik kıta sakinlerinin tarihinden ayrılamaz. Çevre ve insan tarihinin silinmeyecek şekilde birbiriyle iç içe oluşu, hiçbir yerde Afrika’daki kadar kanıtlanabilir değildir. Afrika’da yaşayan halkların tarihinin büyük bir kısmı zorlu ortamlara / çevreye uyum mücadelesi ve beyaz adama itaatle dopdolu olmuştur. Bu topografik, demografik ve toplumsal çeşitlilik mekânsal alanda da etkisini göstermiştir, halen de göstermektedir. (1)
Şimdi milyon dolarlık bir soruyu birlikte yanıtlayalım. Soru şu? Osmanlı Devleti, sömürgecilik ve kolonizasyonu hedeflemiş olan yayılmacı emperyalist bir imparatorluk mudur? Tek kelime ile söyleyelim. Hayır, değildir. Malum, “kolonizasyon” ya da “kolonicilik” kendi ülkesinden bağını koparmadan başka topraklara yerleşen bir topluluğun o bölgenin zenginliklerini kendi ülkesine aktarmasıdır. Çok uluslu bir devlet olarak Osmanlı Devleti, “devlet ebed müddet” şiarı çerçevesinde İslam ümmetini bir potada görme, Müslüman olmayan yurttaşlarını da ortak kültürel yapıdaki oluşturduğu “milli şuur” potasında görmeyi başarabilmiş ender ülkelerden biridir. Osmanlı Devleti ilelebet payidar olmayı hem Teba-yı Osmaniyenin “Ümmet” olarak; ayrıca reayanın daha doğru bir ifadeyle gayrimüslimlerin de “Millet” olarak safların sıklaştırılmasını neredeyse zorunlu bir milli şuurda birleştirmiştir. Batılı yazarlar ve oryantalistlerin çokça, ifade ettikleri gibi Osmanlı Devleti bir imparatorluk değil, hele yayılmacı, sömürgeci, kolonici emperyalist bir devlet hiç değildir. Osmanlı Devleti’ne İmparatorluk denildiğinde, insanlığa karşı suçlar işlemiş olduğunu da peşinen kabul ediyorsunuz, demektir. Unutmayalım. Osmanlı Devleti’nin tarihî ve meşrû adı “Devlet-i Ali Osmani”dir. Osmanlı Devleti batılı diğer yayılmacı emperyalist imparatorluklar gibi hiçbir ulusun ne dilini ne dinini ne de hukuk sistemini değiştirmemiştir. Yayılmacı, sömürgeci emperyalist devletler, işgal ve istila ettikleri topraklarda kendi dillerini, misyonerler vasıtasıyla kendi dinlerini ve de silah zoruyla kendi hukuk sistemlerini egemen kılmışlardır. Osmanlı Devleti Fransız, İngiliz ve Alman İmparatorlukları ile Hollanda, Belçika, İspanya, Portekiz Devletleri gibi ekonomik sömürü amacıyla kurulmamıştır. Osmanlı Devleti kendine özgü kuralları olan siyasî ve vakıf sistemi ile bütünleşmiş sosyal bir örgütlenme sistematiğidir. Kendisinden evvel gelmiş ya da çağdaşı Abbasî, Samanî, Fatımi, Safavî, Selçuklu hanedanların kurdukları ya da idare ettikleri Müslüman ülkelerden esasta farkı olmayan Müslüman bir devlettir. Bu açıdan bakıldığında “Türklerin Arap ülkelerini bu arada Afrika’daki beş büyük eyaleti fethettikleri” ifadesi gerçeklerden uzak, günümüz koşullarına uydurulmuş genellemeci bir ifade olduğu görülür. 1516 Mercî Dabık Meydan Savaşı Memluk idaresine karşı verilmiştir. Bu savaş iki hanedan orduları arasında cereyan etmiştir. İslam ümmeti birbirine karşı topyekûn savaş etmemişlerdir. Unutmayalım, 1827 yılında Büyük Devletler marifetiyle yakılan Osmanlı-Mısır ortak donanmasıdır. Korfu Adasını Fransız işgalinden kurtaran da Rus Amiral Fyodr Uşakov komutasındaki Osmanlı Rus donanmasıdır. Sultan III. Selim Korfu’da Fransız donanmasını mağlup etmesi onuruna Rus Amiral Fyodor Uşakov’u ödüllendirmiştir. (2)
Osmanlı Yönetiminin Suriye, Mısır, ondan sonra Kuzey Afrika’ya, Sudan ve Somali’ye yayılması büyük çapta yerli halkın isteğine uygun olarak cereyan etmiştir. Osmanlı Devleti Kızıldeniz’den kuzeye ilerleyen ve Cidde’yi bile üs olarak kullanan Portekizlileri durdurmuş, sadece onları durdurmakla kalmamış, bölgeden çıkartan güç de olmuştur. Ayrıca Akdeniz’de İspanya’nın Kuzey Afrika’ya yerleşmesini engelleyecek tek kuvvet Osmanlı Devleti olduğu için yerli halk ve idareciler ile ileri gelenler Osmanlı yönetimini benimsemişler ve bu sayede kültür benliklerini ve toplumsal varlıklarını koruyabilmişlerdir. Dört yüz yıllık bir sürede Türkler ve başta Araplar olmak üzere kendi öz dillerini ve millet olarak da ayrı benliklerini korumakla birlikte, tek bir devlet içinde birleşerek siyasi bir bütün, bir vahdet içinde yaşamayı başarmışlardır. Mısır’da Kuzey Afrika’da, Sudan’da, Somali’de yerli halk İngiliz, Fransız, İtalyan hatta vekâlet savaşı yürüten Habeşistan’a karşı kuvvetle direnmişlerdir. Müslüman halkın bu direnmesi her şeyden evvel varlığını korumak isteyen Müslüman halkların direnmesidir. Müslüman halkın bu direnmesi egemenliğini ve kültür benliğini koruma savaşıdır. Bu direnmeyi Osmanlı Devleti ve anti-emperyalist bir tutum içerisinde gelişen yeni kuşaklar, kuvvetle ve yerel güçleri teşkilatlandırarak direnişe bilfiil iştirak ederek desteklemişlerdir.
Osmanlının hükümran olduğu topraklarda gerek ümmetin gerekse gayrimüslimlerin temel birliği kültür birliğidir. Genel ilke “OSMANLI ÜMMET VE MİLLETLER TOPLULUĞU” prensibidir. Burada kültürden kastedilen bilgiler yığını değildir, İbn-i Haldun’un ifade ettiği gibi bir asabiyet sistematiğidir. Bir başka ifadeyle İbn-i Haldun’un deyimiyle köye, mezraya kadar ulaşan büyük bir asabi damarlanma yaygısıdır. Kültür, sosyal değerleri, davranışları, tutumları ve toplumsal örgütlenme şekillerini kapsar. Ümmet birliğinin en kuvvetli bağı kültür ortaklığıdır, kuşkusuz, ümmet kültürünün temelinde yatan kuvvet İslâmiyet’tir. İslam, halen Araplarla Türkleri ve bu dini paylaşan milyonlarca diğer insanları birbirlerine yaklaştıran ve kültür alanında aralarında bir birlik yaratan yegâne kuvvettir.Fakat İslamiyet’i yalnız dar anlamda bir din olarak görmek ve o şekilde ele almak, Batının din görüşünü aynen kabullenmek olur. Aynı zamanda ve İslamiyet’i de Batının gözü ile değerlendirmek gibi temelsiz ve tehlikeli bir sonuca da götürür. “Osmanlı Devleti” yerine, “Osmanlı İmparatorluğu” demek, tek amacı Hristiyanlığı yaymak olan oryantalist ve misyoner kelime dağarcığı ile konuşmak demektir. Oryantalizm, Oksidantalizmin zıttı bir görüştür, şarkiyatçılık değildir.Oryantalizm, Batı gözlüğü ve değerleriyle doğuya, oksidantalizm de doğu paradigmasıyla Batıya bakmaktır. Başka bir deyimle İslamiyet’i Batı gözü ile görmek onu Hıristiyanlığın bir benzeri din haline sokmak demektir ki bu da hem İslamiyet’in ruhuna hem de tarihine ve sosyal yapısına taban tabana zıttır, karşıttır. İslamiyet bir dindir, fakat aynı terim özel bir toplum yapısını, özel kültür değerlerini kendine has özellikleri olan siyasi ve sosyal örgütleri ve tarihi ifade etmektedir. Osmanlı Devleti’nin tesis etmiş olduğu asabiyet kültür denildiği zaman bu terimden yalnız Osmanlı ümmetinin dini anlaşılmaz. Bundan belirli bir örgütleşme şekli, bir sosyal yaşayış tarzı ve belirli değerler silsilesi anlaşılır. Osmanlı Devleti’nde Müslüman olmak yalnız ve yalnız belirli şekilde ve belirli zamanlarda ibadet etmek demek değildir. Bir kişi dindar olmadan da belirli bir aile yapısı ve kültür değerleri içinde yetiştiği için ve belli bir kültüre sahip olduğu için ve bunlar temelde İslamiyet’e dayandıkları için o kişi istesin, istemesin Müslümandır. Meselâ, Balkanlarda Müslüman ailelerden Bogomil olanlar bile, ibadet etmedikleri halde kendilerini Müslüman saymakta ve bu sayede, yani bir İslam kültürüne sahip oldukları için kendilerini ayrı bir millet olarak kabul ettirmişlerdir. Bu sayede de Yugoslav anayasası çerçevesinde ayrı bir millet sayılarak millet olmanın verdiği haklardan istifade etmişlerdir. Böyle olunca da Müslüman Bosnalı dilinin Slav dili olmasına rağmen kendini aynı dili konuşan Sırplara veya Hırvatlara değil, kültürlerini paylaştığı Müslümanlara kendini daha yakın hissetmişlerdir. Ancak şunu da unutmamak gerekir ki, Bosnalı Müslümanlar, aynı dili konuştukları ve de aynı ırka mensup oldukları halde Sırplar tarafından Serebrenitsa da acımasızca soykırıma tabi tutulmuşlardır. Merkezi Hollanda’nın Lahey kentinde bulunan Uluslararası Adalet Divanı, 2007 yılında Serebrenitsa’da yaşananları soykırım olarak tanımıştır.
Meseleye bu açıdan bakıldığında Osmanlı hükümranlığı dışındaki topraklarda yaşayan İranlıların, Pakistanlıların, Kürtlerin, Boşnakların ve diğer birçok Müslüman grupların dil farklarına rağmen, neden birbirlerine bu kadar yakın oldukları kolaylıkla anlaşılabilir. Bu yakınlığın köklerini ortak kültürde, benzer aile yapısında ve ortak paylaşılan birçok sosyal değerlerde bulmak mümkündür. Osmanlı Devleti bunu “Osmanlı Barışı” (Pax Ottamana) olarak gerçekleştirmiştir. Bunun batıdaki yaygın adı ise Roma İmparatorluğu’nun resmî dili Latince “alla turca” kelimesinden gelen Osmanlı Devleti’nin millet-i hakimesi (core state) “Alaturka Uygarlığı”, kısaca ‘Türk Medeniyeti’dir.
Osmanlı Devleti XIX. yüzyılda bugünkü Sudan, Güney Sudan, Darfur, Kuzey Çad, Nijer ve Uganda’yla ilişkiler tesis etmiştir. Mali’de hâkim olan Timbuktu Hükümdarlığıyla yakın ilişki kurmuştur. 1861 yılından itibaren Osmanlı İmparatorluğu Güney Afrika’da diplomatik temsilcilik bulundurmuştur. Bu çerçevede, Türk diplomat Mehmet Remzi Bey, 21 Nisan 1914’te Güney Afrika’ya atanmış ve 14 Şubat 1916’da vefat edene kadar da görevine devam etmiştir. Tanzimat sonrası “Yeni Osmanlıcılık” düşüncesine bel bağlayan “Yeni Osmanlılar”, Kanun-i Esasinin 1876’da ilanının ardından açılan “Meclis-i Mebûsan”da Müslüman olmayan milletvekillerinin ulusal davalarından vazgeçmediklerini aksine bu hususun bir millî dava olarak kullanılması eğilimlerini gördükleri zaman “Vahdet-i İslam”(İslam Birliği, İslamî Milletler Birliği) düşüncesinde birleşmek zorunda kalmışlardır. Bir başka deyişle o zamana kadar inandıkları ve gerçekleşmesine uğraştıkları uyrukların birleştirilmesi demek olan “İttihad-ı Anasır” siyasetini bırakarak, ‘Vahdet-i İslam’ı (İslâm Ümmeti Birlik ve Beraberliği) benimsemişlerdir. II. Abdülhamit’in batılıların ötekileştirmeye çalıştıkları ve ısrarla vurguladıkları “Panislamist” düşünceyi, Panslavizm’e karşı ehven-i şer bir korunma önlemi olarak “İslam Birliği” “OSMANLI MİLLETLER TOPLULUĞU” (OTTOMAN COMMONWEALTH COUNTRIES) görüşünde bütünleşmişlerdir.
Osmanlı Devleti’nin 1912 yılında Harar’da Başkonsolosluk açmasının ardından Sahraltı Afrika’daki (SAA) ilk Türk Büyükelçiliği 1926 yılında Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa’da açılmıştır.
Bütün bunlardan sonra fazla söze gerek yok. Afrika ve Asya’nın tarihsel arka planında ise sömürgecilik önemli bir yer tutmaktadır. Bu sömürgecilik hareketinin yol göstereni de kuşkusuz Vatikan ve Papa olmuştur. Papa’nın Katolik evlatları Fransa, İspanya ve Portekiz Afrika ve Asya üzerindeki işgal ve sömürü hareketinin tohumlarını 1624 yılında Senegal’de ticaret merkezleri kurarak atmışlardır. 1664 yılında Fransız Doğu Hindistan Şirketi’nin kurulmasıyla sömürgecilik daha sistematik hale gelmiştir. Asya’daki Fransa’nın sömürgecilik birikimi Doğu Hindistan Şirketi Afrika’ya model oluşturmuştur. Afrika’ya 1670’lerde 3,5 milyon kilometrekarelik bir alanı bulunan Fransız Sömürge İmparatorluğu, 1920’lere gelindiğinde 11,5 milyon kilometrekareye kadar ulaşmıştır. (3) Özellikle Fransa’nın Afrika’ya bakış açısı acımasız sömürge düzenine dayanmaktadır. Bir Fransız sözde bilim insanı vermiş olduğu bir konferansta Batının bu sömürü düzenini aşağıdaki şekilde ortaya koymaktadır:
“Afrika tarihsel olarak, Sahraaltı Afrika küresel olarak gelişmiş ülkelerin refahı için temel gerekliliktir. Afrika’nın bir hammadde üreticisi olarak rolü vardır. Sahraaltı Afrika’nın bundan kaçılmasına izin verilmeyecektir. Sahraaltı Afrika’yı olduğu yerde ve fakir tutmak için her şey yapılacaktır. Geri kalan herkesin refahı için bu kesinlikle hayati … Yani bu konuyu netleştirelim. Bu şu anlama geliyor. Tüm ekonomik yapılar, tüm küresel kurumlar ve herkese öğretilen ekonomi hepsi Afrika’yı tam olarak bulunduğu yerde tutacak şekilde tasarlanmıştır. İster Avrupa ister ABD ya da şimdiki gibi Çin olsun, hep aynıdır. Onların, Afrika’nın yoksullaştırılmasına ihtiyacı vardır. Çünkü küresel olarak gelişmiş ülkelerin Afrika’nın hammaddelerine ve de sudan ucuz olmalarına ihtiyacı bulunmaktadır. Yani mesaj budur. Bu Afrikalıların yapabileceği bir şey yok anlamına gelmez. Ama bu, savaştıkları karşı kuvvet bu…Konu bu. Çünkü eğer Afrika farklı bir şey yapsa sizi temin ederim Avrupa ve Kuzey Amerika ve Asya’daki herkesin hayat standartı düşer. Batının büyük bir kavga olmadan buna izin vermeyeceğine sizi temin ederim. İdeoloji yazısı neden orada? Çünkü bizler ideoloji üretenlerin bir parçasıyız. Bu nedenle Batı, Afrika’ya karşı ideolojiler üretmekte ve ihraç etmektedir. Üniversiteler ve akademik kurumlar da bu işin suç ortağıyız. Afrikalıları yaptıkları şeyi aynen yapmaya devam etmeleri gerektiğine ikna etmek. Ve onlara şunu göstermek. Fakir olman senin hatan, bizim değil. Kendi yüzünden fakirsin. Akademik kurumlarda yaptığımız şey bu. Bu az gelişmişliğe neden olan temel kuvvetleri biliyoruz. Kolonileşme olduğunu biliyoruz. Bütün bu üretilen muazzam kaynaklarla onlar bunun için ne kadar alıyorlar? Hiçbir şey…Bu, çok önemli bir parça bilgi. O zaman, size Sahraaltı Afrika’ya ne olduğunu göstermek istiyorum. Çünkü bildiğim ve bütün çalışmalardan; üretim olmadan hiçbir ülke asla gelişemez. Hammadde üretmek sizi hiçbir yere götürmez. Temel tarımsal mallar üretmek sizi hiçbir yere götürmez. Sanayiinin düşmesine neden olan şey, imalattaki düşüştür. Bu kasıtlı yapılıyor. Çünkü biz asla, Batılı ekonomistler ve Batılı politika yapıcılar olarak Afrika’nın sanayileşmesine ve imalata başlamasına izin vermeyi göze alamayız. O zaman, bunu durdurmak için her şeyi yapacağız.”
Uzun lafın kısası Fransa Afrika’nın yüzde 60’ını 14 ülkeyi bir sömürge kıtası olarak kullanmıştır. Unutmayalım, 1970’te kurulan Uluslararası Frankofon Örgütüne 88 devlet ve hükûmet üye bulunmaktadır. Bu üyelerden 54’ü tam üye, 7’si kısmi üye, 27’si gözlemci üye statüsündedir. Bu örgütün varlığı bir yana, Malili bir üniversite öğrencisi Fransa’nın Montpellier kentinde 2021 Afrika-Fransa Zirvesinde Macron’a doğrudan şunları cesaretle söylemiştir:
“Afrikalılar olmasaydı bugün Fransa’nın olmayacağını söylemek istiyorum. Bize yardım etmeye geldiğinizi söylemekten vazgeçin.”
Malili genç üniversite öğrencisi açıkça “bizleri kandırmaktan vazgeçin” diyerek, adeta Ömer Seyfettin’in Diyet’ini anımsatmıştır.
Efendim, Afrika’nın bugünkü sınırları da büyük oranda 1878 Berlin Konferansı sonrasında 1884-1885 paylaşımına göre ortaya çıkmıştır. Bu durum ne zamana kadar devam etmiştir? Batının ‘Asya ve Afrika’ sömürgelerinden lejyoner ordular meydana getirinceye kadar sürmüştür. İmparatorlukları sonlandıran ‘Büyük Savaş’ olarak da adlandırılan Birinci Dünya Savaşı ve totaliter ve faşizan devletleri sonlandıran İkinci Dünya Savaşı, Müslüman ulusları karşı karşıya getirmiş, bir tarafta Müslümanlar ‘Cihad-ı Ekber’ için savaşıp şehitlik mertebesine ulaşırken, öte yandan Lejyoner birliklerindeki Müslüman askerler de sahipleri uğruna bu dünyadan terk-i dünya eylemişlerdir. Her iki Dünya Savaşı da sömürgeci Avrupalı ulusları kurtarmak için askere alınmış yüz binlerce Hintli ve Afrikalıya kendi yaşam koşulları ile Avrupalılarınkini karşılaştırma fırsatı vermiştir. Savaştan döndüklerinde cılız da olsa, ülkelerinin zenginliklerinin yabancılarca sömürülmesine son verilmesi gerektiğini savunmuşlardır. Bunlar arasında Asya ve Pasifikte Mao, Mahatma Gandi, Ho Şi Minh, Suhartogibi liderler toplumsal hareketlere yön verirlerken, aksine Afrika’daki toplumun lokomotifi olması gereken elit kesim sömürgecilere yardımcı olmuştur. Fransız eski sömürgelerinde yetişmiş olan Afrikalı elitler sömürgeciliğin iyi olduğunu ve bağımsız olmamaları gerektiğini savunmuşlardır, tıpkı ülkemizdeki benzerleri gibi. Sömürgecilik Afrikalıların iliklerine kadar öyle işlemiştir ki bağımsızlığa karşı çıkan “Avro-Afrikacılık” ortaya çıkmıştır. İkinci Dünya Savaşı sonrasında, süregelen klasik sömürgecilik anlayışı yerini yeni sömürgecilik anlayışına bırakmıştır. Asya ve Afrika’da olgunlaşan milliyetçi hareketler klasik sömürgecilik anlayışının yıkılmasına neden olmuş bu durum İkinci Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkan küresel güçlerin yeni arayışlara girmesine neden olmuştur. Meydana gelen bağımsızlık hareketleri Asya ve kısmen Afrika’da başarıya ulaşırken Batılı güçler “Yeni-sömürgecilik” (neo-colonialism) anlayışını geliştirmişlerdir. “Yeni-sömürgecilik” kavramı siyasal bağımsızlığa sahip olunmasına karşın dolaylı yöntemlerle emperyalizmin, bağımlılığın ve gizli sömürgeciliğin ilkelerinin sürmekte olduğu görüşünü içermektedir.
Kuşkusuz, küreselleşmenin mesafeleri giderek önemsiz hale getirdiği yerküremizde Türkiye Cumhuriyeti, öncelikle Osmanlı Devleti’nin hükümran olduğu topraklarda ve uluslararası hukukta geçerli olan halefiyet (ardıllık) ilkesi gereği Osmanlı’dan devraldığı mirasın bilinciyle başta Balkanlar, Kuzey Afrika ve Sahra-Altı Afrika ülkeleri olmak üzere, Afrika, Asya Pasifik ve Latin Amerika bölgelerine yönelik açılım politikalarını derinleştirmek zorunda olduğu bilinciyle hareket etmektedir. Bu görev bilinci Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş felsefesiyle simgeleşmiş tarihsel arka planı olan misyonik bir görev olarak belirginleşmiştir. Açılım politikalarının doğal bir sonucu olarak, Türkiye’de 2005 yılında “Afrika Yılı” ilan edilmesi sonrası ilişkilerin yeni bir anlayışa kavuşturulmasıyla her iki tarafın kazandığı bir iklim tesis edilebilmiştir. Bugüne kadar 28 farklı Afrika ülkesine 38 ziyaret gerçekleştiren Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 17 Ekim 2021 tarihinde başlayan ve 4 gün süren 39’uncu Angola, Togo ve Nijerya’yı kapsayan Afrika ziyareti bu bilinci bir kez daha teyit etmektedir. Ayrıca Burkina Faso ve Liberya devlet başkanları Togo’ya kadar gelmeleri de bu savı bir hayli güçlendirmektedir. 2020 yılı sonunda 25,3 milyar ABD doları bulan Afrika ülkeleriyle ticaret hedefi önce 50, bilahare 75 milyar dolara taşınması ulaşılabilir bir hedef olarak konulmuştur.
300 yıl önce Dakar’da dünyanın en büyük köle pazarını kuran, Goree Adasından yüzbinlerce insanı gemilere istifleyip Amerika’ya, Avrupa’ya taşıyan ve Kongo’daki kauçuk tarlalarını insanların ölüm tarlasına çeviren Batının sömürgeci zihniyetinin günümüzde iflas etmiş olduğu görülmektedir. Cezayir’de işlenilen cinayetler, Namibya’da yapılan katliamlar ve Ruanda’da ve Serbrenitza’daki soykırım insanlık tarihinin utanç abidelerini oluşturmuştur. Bu nedenle Pax-Anglo/Saxone’un günümüz temsilcisi Büyük Britanya-Avrupa Birliği ve Pax-Anglo/Americano’ dan bu yana hegemonik güç Amerika Birleşik Devletleri (BB-AB(D))’nin bölge üzerindeki, yayılmacı, sömürgeci, politik ve ekonomik vesayetinin olumsuz sonuçlarından etkilenen özellikle de Afrika ve Balkan ulusları kendilerini Türkiye’ye daha yakın hissetmeye başlamışlardır.BB-AB(D)’den hoşnutsuz bölge uluslarının Osmanlı’nın devamı Türkiye Cumhuriyetinin yumuşak güç konumu daha bir cazip görünmekte olduğu her vesileyle görülmektedir. Osmanlının açıkça adını zikretmediği, ancak Balkan ulusları arasında yaşayan ve gelişmiş bir ekonomik ve kültürel birliktelik, bir başka deyişle ‘Osmanlı Milletler Topluluğu’ (Ottoman Commonwealth) fikrinin tekrardan hayatiyet kazanması üzerinde durulması gereken önemli bir husus olduğu düşünülmektedir. Ortak değerler ve birlikte kazanılan zenginliğin üleşilmesinin egemen olduğu “Osmanlı Milletler Topluluğu” düşüncesinin, Tito’nun III. Dünyacılığından esinlenilerek Türkiye’nin yol göstericiliğinde “Merkezî Devletler Topluluğu’’ post-güvenlik jeopolitiğin güçlü bir parametresini oluşturabileceği değerlendirilmektedir. Ayrıca Afrika’da politik, sosyal ve ekonomik bütünleşmenin kalkınmanın hızlandırılması, barış ve istikrarın korunması ve demokrasi ile iyi yönetim ilkelerinin benimsemeyi amaçlayan ‘Afrika Birliği’ örgütünün de itici gücünü oluşturabileceği düşünülmektedir, sevgili okurlar.
Dipnotlar
(1) Harun Bıçakçı, Sömürge Öncesi Dönemden Günümüze Afrika’da Kentler ve Kentleşme Hareketleri, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Yıl: 2018/3, Sayı:32, s. 59
(2) Fuad Safarov, Türk-Rus tarihi...Rusya ve Türkye bir dönem müttefik oldu, RTİB, 16.10.2019; https://rtib.org/tr/haberler/turk-rus-tarihi-rusya-ve-turkye-bir-donem-muttefik-oldu / Erişim Tarihi 24.10.2021/
(3) Mustafa Efe, Afrika’da Fransa kâbusu – I: Tarihsel Arkaplan, Anadolu Ajansı, 05.02.2020; https://www.aa.com.tr/tr/analiz/afrika-da-fransa-k%C3%A2busu-i-tarihsel-arkaplan/1725259/Erişim Tarihi 24.10.2021/
Yazarın diğer yazıları 18.10.2021 -TÜRKİYE'NİN ZORUNLU 'BARIŞ HAREKATI': TEL RİFAT 11.10.2021 -FRANSIZ-YUNAN / RUM DAYANIŞMASININ DAYANILMAZ HAFİFLİĞİ 4.10.2021 -SU UYUR 'İRAN' UYUMAZ 27.9.2021 -TÜRKİYE'NİN S 400 RESTİ 9.8.2021 -YOKSA TÜRK BAHARI MI? 2.8.2021 -AFGANİSTAN AFGANLARINDIR 26.7.2021 -KIBRIS'TA MARAŞ AÇILIMI: KRİZ Mİ? FIRSAT MI? 19.7.2021 -YUNANİSTAN'IN 20 TEMMUZ ALARMI VE HASSAS DENGE: KKTC 12.7.2021 -20 TEMMUZ 2021: KIBRIS'TA "KARARLILIK GÖSTERİSİ" 5.7.2021 -CUMHURBAŞKANI İBRAHİM REİSİ'NİN İRAN'ININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ 28.6.2021 -İRAN CUMHURBAŞKANLIĞI VE KENT-KÖY ŞURALARI SEÇİMLERİ 21.6.2021 -2021 NATO ZİRVESİ SONRASI ABD'YLE ATEŞKES 14.6.2021 -BİDEN'IN AVRUPA ÇIKARTMASININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ 7.6.2021 -SİBER İSTİHBARAT SAVAŞLARI 31.5.2021 -HAMAS MEŞRULAŞIRKEN YENİ DÜŞÜNCELER 24.5.2021 -ATEŞKES "FİLİSTİN DİRENİŞİ"NİN ZAFERİDİR 17.5.2021 -HAMAS-İSRAİL SAVAŞI 10.5.2021 -KUDÜS'E FARKLI PENCEREDEN BAKALIM MI? 3.5.2021 -‘SOYKIRIM İFTİRASI ’ SİYASALLAŞMAMALIDIR! 26.4.2021 -OBAMA DEMEDİ, TRUMP DEMEDİ, BİDEN 'SOYKIRIM' DEDİ... 19.4.2021 -‘DİNOZOR’ METAFORU: ABD 12.4.2021 -TALAT PAŞA’NIN KATİLİ TEİLERİAN’IN HEYKELİ, BİR İTİRAF VE GERÇEKLER 5.4.2021 -24 NİSAN'A DOĞRU, ABD’NİN ERMENİ SOYKIRIM DAYATMASI 29.3.2021 -KANDİL'İN İPİ ÇEKİLİRKEN 'SURİYE PEKAKA'SININ YÜKSELİŞİ 22.3.2021 -TÜRKİYE-MISIR İLİŞKİLERİNDE "DEVLET AKLI" 15.3.2021 -TCG ÇEŞME TACİZİ VE BERN MUTABAKATI 8.3.2021 -ELİM HELİKOPTER KAZASI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER 1.3.2021 -SİLAH TEDARİKÇİSİ VE TERÖR İHRACATÇISI: ABD 22.2.2021 -GARA OPERASYONU 15.2.2021 -KOLPOCU VE KOMPLOCU MİTÇOTAKİS 8.2.2021 -ÜNİVERSİTE EYLEMİNDEN SİVİL İTAATSİZLİĞE 1.2.2021 -2021'İN İLK MGK BİLDİRİSİ 25.1.2021 -ULUSLARARASILAŞTIRILMAYA ADAY: 61'İNCİ İSTANBUL İSTİKŞAFİ GÖRÜŞMESİ 18.1.2021 -AB'YLE FLÖRTÜN BEDELİ, YİNE YUNANİSTAN'A ÖDÜN MÜ? 11.1.2021 -KARABAĞ'DA BARIŞI KAZANABİLMEK İÇİN... 4.1.2021 -İKİNCİ KARABAĞ SAVAŞI'NIN ARDINDAN 28.12.2020 -KARABAĞ'IN YENİDEN TANZİMİ VE BERKİTİLMESİ 21.12.2020 -KARABAĞ'DA ZAFERDEN SONRA BARIŞI DA KAZANALIM 14.12.2020 -"ZENGEZUR" VE AZERBAYCAN'IN SAVAŞ TAZMİNATI 7.12.2020 -SICAK GÜNLER ARİFESİNDE ABD-TÜRKİYE İLİŞKİLERİ 30.11.2020 -KIBRIS'TA MİLLİ ŞUURUN TAZELENMESİ 23.11.2020 -HEDEF: "KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ" 2.11.2020 -CUMHURİYET HAFTASINDA DEPREM VE TARİH BİLİNCİ 26.10.2020 -HATAY YANARKEN BAYIR-BUCAK'IN DA YAKILMASI ANIMSANIYOR MU? 19.10.2020 -PAŞİNYAN KURGULAMASI: ATEŞKES KOMEDYASI? 12.10.2020 -KARABAĞ ÖZGÜRLEŞİRKEN 'PUTİN KURGULAMASI' ATEŞKES 5.10.2020 -AGİT MİNSK GRUBUNUN ARKA PLANI VE ERMENİSTAN'IN GENCE SALDIRISI 28.9.2020 -AB(D)'NİN ÇEVRELEME POLİTİKASININ PANZEHİRİ ÖZBEÖZ 'TÜRK BAYIR-BUCAK'TIR! 21.9.2020 -DOĞU AKDENİZ'İN İLK KURBANLARI: BAYIR-BUCAK TÜRKMENLERİ 14.9.2020 -SİYASAL SELEFİLİK 7.9.2020 -YUNANİSTAN’LA ÇÖZÜM MÜ? ASKERİ GÜÇ MÜ? 31.8.2020 -30 AĞUSTOS ZAFER RUHU ‘NAVTEX’LERDE 27.7.2020 -MISIR SİLAHLI KUVVETLERİ: ESNAFAT-I ASKERİYE 20.7.2020 -SAHADA 'GÜDÜK FRANSA' 13.7.2020 -NEREDEN, NEREYE: “LİBYA’DA İTALYA-TÜRKİYE MUTABAKATI” 6.7.2020 -NATO, FRANSA, TÜRKİYE VE LİBYA 29.6.2020 -ÇAR PUTİN, LİBYA'YI SURİYELİLEŞTİRİRKEN 22.6.2020 -MİLLİ PARADİGMA VE PENÇE KARTAL/KAPLAN HAREKATI 15.6.2020 -“KOLPOCU KÜLHANİLİK” VE YUNANİSTAN 8.6.2020 -RF’NİN LİBYA KURGUSU 1.6.2020 -SURİYE'DEKİ CİHATÇILAR İLE ESAD MİLİSLERİNİN LİBYA'YA KONUŞLANDIRILMASI 28.5.2020 -AB(D)’NİN “SURİYE PeKaKa'sı” UYDU DEVLETÇİĞİ 18.5.2020 -AB(D) VE RF’NİN ‘SURİYE PEKAKA'SINI İHYA PLANI 11.5.2020 -ABD'NİN SURİYE'DE YENİ KURGULAMASI 4.5.2020 -ÇİN İŞİ, CONİ İŞİ 27.4.2020 -TÜRKİYE VE 'MERKEZİ DEVLETLER TOPLULUĞU' 20.4.2020 -ASYA TEMELLİ KÜRESEL DAYANIŞMA “ASEAN” 13.4.2020 -EKONOMİDE KÜRESEL DAYANIŞMA MI YOKSA AYRIŞARAK ULUSALLAŞMA MI? 4.4.2020 -KÜRESEL SALGIN VE “AKTİF ÖTANAZİ” 28.3.2020 -KÜRESEL SALGIN GÜNLERİNDE ULUSAL KORUMA 21.3.2020 -VİRÜS SONRASI 'YENİ DÜNYA DÜZENİ' 14.3.2020 -BU YUNAN'IN YAPTIĞINI... 7.3.2020 -İDLİB'DE AKIL TUTULMASINDAN 'AKLI SELİM'E 29.2.2020 -“DOSTUM YAKINIMDA, DÜŞMANIM ONDAN DA YAKIN” 22.2.2020 -TÜRKİYE NATO’DUR, NATO TÜRKİYE'DİR 15.2.2020 -TÜRKİYE İDLİB'DE SEYİRCİ OLAMAZ 8.2.2020 -İDLİB'DE DERİN İLİŞKİLER 1.2.2020 -YENİ ‘‘BALFOUR DEKLERASYONU’’ 25.1.2020 -YENİ TRUMP DOKTRİNİ 'SUİKASTLA ÖN ALMA' 18.1.2020 -LİBYA'DA BARIŞIN İNŞASI 11.1.2020 -YENİDEN “BERLİN-BAĞDAT DEMİRYOLU PROJESİ” 4.1.2020 -DEMİR İPEK YOLU 28.12.2019 -"İSTANBUL KANALI PROJESİ" VE İKİ ANI 21.12.2019 -LİBYA'YA ASKER GÖNDERİLMESİ MESELESİ 14.12.2019 -EGE'DE, AKDENİZ'DE SULAR ISINIRKEN 7.12.2019 -AB(D)’NİN ''LİBYA'' ISRARI 30.11.2019 -LİBYA İLE TARİHİ ANLAŞMA 23.11.2019 -“GREKYA” TUTTUĞUN YOL YANLIŞ! 16.11.2019 -YUNANİSTAN ACABA NEREDEN KAÇIYOR? 9.11.2019 -“MONREO DOKTRİNİ” VE “1830 KIZILDERİLİ TEHCİR YASASI” 2.11.2019 -“İDİOKRASİ-EMOJİ-LİKE” DÜNYASINDA “EL BAĞDADİ” OROTORYOSU 26.10.2019 -OYUN İÇİNDE OYUN 19.10.2019 -PEKİ, ŞİMDİ MÜNBİÇ'TE NE OLACAK 12.10.2019 -“BARIŞ PINARI HAREKATI"NIN HEDEFİ: GÜVENLİKLİ BÖLGE 5.10.2019 -YASADIŞI ÖRGÜT DAYANIŞMASI VE SİSTEMATİĞİ 28.9.2019 -ÖNCE EMNİYET SONRA TEVEKKÜL! 15.6.2019 -KAYIKÇI DEĞİL "MEKTUP KAVGASI" 8.6.2019 -TÜRK DÜNYASI VE MUTLULUK SİMGESİ 'SVASTİKA' 1.6.2019 -AB(D)’ NİN TÜRKİYE’Yİ “ÇEVRELEME” POLİTİKASI 25.5.2019 -ABD’NİN TÜRKİYE UYARILARI 18.5.2019 -ABD'NİN SURİYE YAPTIRIMLARI 11.5.2019 -ABD'NİN İRAN YAPTIRIMLARI 4.5.2019 -TÜRKİYE’NİN ‘MİLLÎ TÜRKİSTAN’ POLİTİKASI 27.4.2019 -TÜRKİYE VE MİLLİ TÜRKİSTAN 20.4.2019 -YUNANİSTAN'IN MİLLİ MÜCADELE'DEKİ MARİFETLERİ 13.4.2019 -TRUMP DESTEĞİ VE İSRAİL SEÇİMLERİ 6.4.2019 -Dışpolitik Tanınmada "GALATLAR" 30.3.2019 -BEKA'NIN ÖNSÖZÜ: “ÇANAKKALE SAVAŞI” 23.3.2019 -SİYASETTE KATILIMCILIK 16.3.2019 -BEKÂ 9.3.2019 -BÜYÜK ÇEVRELEME - BÜYÜK OYUN 2.3.2019 -OCAK, OZAN, AYDIN VE ÖNDER DÖRTLÜSÜ 23.2.2019 -TÜRKİYE ‘GÜVENLİ BÖLGE’ DEĞİL, “‘GÜVENLİ(K)Lİ BÖLGE’ İSTİYOR… 16.2.2019 -MACRON'UN GÜNEY KIBRIS AŞKININ KÖKLERİ 9.2.2019 -FRANSA'NIN YAPTIĞINI... 2.2.2019 -ULUSLARARASI HUKUKTA MEŞRU MÜDAFAA 26.1.2019 -DEVLET TERÖRİZMİNE KARŞI YASAL ÇERÇEVE YETERLİ Mİ? 19.1.2019 -MEYDAN OKUYAN DEVLET TERÖRİZMİ 12.1.2019 -TRUMP'IN ÜÇ AHBAP ÇAVUŞLARI 5.1.2019 -FRANSA SURİYE'DE ABD’NİN YERİNİ ALABİLİR Mİ? 29.12.2018 -SURİYE PEKAKA'SI 22.12.2018 -FIRAT'IN DOĞUSUNA AKÇAKALE'DEN BAKIŞ 15.12.2018 -MÜNBİÇ VE FIRAT'IN DOĞUSUNUN ÖZGÜRLEŞTİRİLMESİ 8.12.2018 -FIRAT'IN DOĞUSU TÜRK-ARAP SAVAŞI'NA DÖNÜŞTÜRÜLÜRKEN 1.12.2018 -SAVAŞLARIN VÜS'ATI DEĞİŞİRKEN: “HİBRİT SAVAŞ” 24.11.2018 -“MARE NOSTRUM”(1)’DAN “LİBYA NOSTRUM”A 10.11.2018 -5 KASIM “V” ÇILGINLIĞI 3.11.2018 -KAMUNUN TASARRUFU 27.10.2018 -SELABET-İ İKTİSADİYE 9.6.2018 -YENİDEN "MİSAK-I İKTİSAT" 2.6.2018 -“ÜNİTER MANİFESTO”DAN, “MODÜLER BEYANNAME”YE 26.5.2018 -PARTİLERİN ADAY BELİRLEME SERÜVENİ 19.5.2018 -YENİKAPI'DAN KUDÜS'E TEK YÜREK 12.5.2018 -TÜRKİYE'DE KİTLE PARTİSİ OLABİLMEK 5.5.2018 -SEÇİM SATH-I MAİLİ VE DEMOKRATİK PEKİŞME 28.4.2018 -AB GERİLE(T)ME RAPORU 21.4.2018 -MİLLİ EGEMENLİĞİN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ 14.4.2018 -TÜRKİYE'NİN AKİL DEVLET VİZYONU SINANIRKEN 7.4.2018 -AKİL DEVLET: VİZYONER TÜRKİYE 31.3.2018 -VARNA ZİRVESİNİN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ 24.3.2018 -DOĞU GUTA’DA ÖLÜME MAHKÛM EDİLMEK 17.3.2018 -AFRİN, AB VE PESCO 10.3.2018 -SURİYE’NİN EGEMENLİĞİNDE KÖŞE KAPMACA 3.3.2018 -SURİYE'DE YASADIŞI ÖRGÜT SENDROMU 27.2.2018 -YİRMİ ALTINCI YILINDA HOCALI SOYKIRIMINI YENİDEN DÜŞÜNMEK 24.2.2018 -LİBYA'LAŞTIRILMAĞA ZORLANAN TÜRKİYE 17.2.2018 -ZEYTİN DALI HAREKÂTI’NA HASSA’DAN BAKIŞ 10.2.2018 -RASYONEL OTORİTE KAYBI 3.2.2018 -“TRAKTÖR SAZİ”NİN YENİ ŞAHI ERTUĞRUL SAĞLAM 27.1.2018 -“ZEYTİN DALI” HAREKÂTI 20.1.2018 -ÖNCE MÜNBİC NEDEN? 13.1.2018 -İRAN OLAYLARI: ESFEL-İ SAFİLİN-II 6.1.2018 -İRAN OLAYLARI: ESFEL-İ SAFİLİN 30.12.2017 -TRUMP’IN İLK “ULUSAL GÜVENLİK STRATEJİSİ” BELGESİ DÜNYANIN GÖZÜNÜN BOYANMASI 23.12.2017 -KIBRIS LABORATUVARI 16.12.2017 -LOZAN YENİDEN TARTIŞMAYA AÇILIRKEN 9.12.2017 -KUDÜS VE “MELHAME-İ KÜBRA” 18.11.2017 -ATATÜRK-İYE 11.11.2017 -JAKOBENİST ILIMLI İSYAN: SUUDİ ARABİSTAN 14.10.2017 -İDLİP VE AFRİN HAYATİDİR 7.10.2017 -Radikalizm ve Las Vegas Saldırısı 30.9.2017 -ÜSKÜP'TE HEYKEL FETİŞİZMİ 23.9.2017 -ORTADOĞU'DA ELİNE KART ALMAK 16.9.2017 -II. ABDÜLHAMİT VE TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİ 9.9.2017 -AY - YILDIZ 24.6.2017 -SURİYE VE TÜRKMENLERİ 29.7.2017 -İSLAMIN “İSLAMOFOBİYA” SORUNU 1.7.2017 -NATO MERMER NATO KAFA 17.6.2017 -"BARZANİSTAN" REFERANDUMUNUN DÜŞÜNDÜKLERİ 10.6.2017 -BATINİLİK VE FETÖ! 3.6.2017 -MERHABA
Tweet
Önceki sayfa Sayfa başına git
YORUMLAR
Onay bekleyen yorum yok.
Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
Bu haber henüz yorumlanmamış...
FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
Ticari Hayat Facebook'ta
3,738 kişi beğendi
Ticari Hayat Twitter'da
35,613 kişi takip ediyor
TİCARİ HAYAT GAZETESİ
ARŞİV
01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
ÇOK OKUNANLAR
Kovid-19 mutasyonlarını 'tam doz aşı' bitirebilir
Erozyon ve kuraklıkla mücadelede 'dijital' dönem
Savunma sanayisinin ihracat şampiyonları ödüllendirildi
Türkiye, dünyanın en az aşı zayiatı veren ülkesi
AnadoluJet, İstanbul-Odessa uçuşlarına başlıyor
Türkiye'nin AB ülkelerine ihracatı 80 milyar dolara yaklaştı
Park halindeki araçlardan akaryakıt çalan kişi yakalandı
Tarım, gıda ve içecek sektöründen 10 ayda 18,1 milyar dolar ihracat
YAZARLAR
Bünyamin ALTINTAŞ
TÜRKİYE’DE ENGELLİ OLMAK
Esra SARI
SMA TARAMASI ZORUNLU HALE GELECEK
Murat BALCI
YENİ VİRÜS BELAMIZ OMICRON
Nesrin Yarım ÖZOĞLU
TEKRAR GÜZEL GÜNLERE MERHABA DİYEBİLMEK
Burak BALCI
SANAL YATA 650 BİN DOLAR ÖDEDİ!
Hüseyin ALPASLAN
TRABZON TEHCİRİ YARGILAMASI-III
R.Bülend KIRMACI
EKONOMİDE ANORMALLİKLER
Mert Can DUMAN
COVİD-22?
Seda TOLMAÇ
TOPLUMSAL CİNSİYET, KADINA YÖNELEN ŞİDDET…
Oğuzhan SARI
GERİ DÖNÜŞÜMDE ÖNEMLİ ADIM
Prof.Dr. Esat ARSLAN
SOÇİ'DE ÜÇLÜ ZİRVE
Hatice KARATAŞ
KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE
Arda ÇELİK
TUTSAK BİRİKİM
Dursun ERKILIÇ
SÖZÜ MERT DEVLET SERT
Nimet KÜLTEKİN
KANSERDEN KORUNMAK İÇİN BESLENME ÖNERİLERİ
Mustafa YILDIZ
ELEŞTİRİ VE TENKİTTE USUL
Ömer AĞAÇLI
İNSANLIK ALEMİNE MERTEBELER HAKİMDİR
Bekir ATACAN
FRANSA’YA KARŞI ÇOK FRANSIZ MI KALIYORUZ?
Hatice TOPÇU
ZITLIKLAR
Büşra ÇİNKAYA
NOMOFOBİ
Şira Yıldız ASAN
DAHA MUTLU HİSSETMENİZ İÇİN
İsmail CİNGÖZ
FERGANA VADİSİ’NDEN TÜRK BİRLİĞİNE
Hasan AKGÜL
ÜLKENİN KALKINMASINDA SİVİL TOPLUM KURULUŞLARININ ÖNEMİ
Duran AKKAYA
BİSİKLET KÜLTÜRÜ
Ceyhun Özgür
ÇALIŞAN EMEKLİNİN MAAŞINDA KESİNTİ OLUR MU?
Ayşe Aybike Yılmaz
VEJETARYEN BESLENMESİ
Burcu ŞEN
NE KUTLADIĞIMIZI BİLİYOR MUYUZ?
Av. Zeynep YETİŞGİN
HATIR İÇİN YOLCU ALIMINDA ARAÇ İŞLETENİN SORUMLULUĞU
Gülçin KARLI İPEK
İLKLERİN KADINI SABİHA RIFAT GÜRAYMAN
Hicret TÜRKMAN
KOMŞULUK ÖLMESİN
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
ENDİŞE VERİCİ!
Gamze Nur ERGİL
BABA’YA İTHAFEN
Fatma Sena YAMAN
SEVİNCİ ŞÜKÜR, ÜZÜNTÜSÜ SABIR
Serkan KUMDAKÇI
SEYRE DEVAM
Can Berk KANAT
DİŞİYİ KİŞİ YAPALIM!
Esra YAZDIÇ DEMİR
ŞALVARIYLA KÜRSÜYE ÇIKIYOR, AKADEMİSYENLERİN YAPAMADIĞINI YAPIYOR
Şahap YILMAZ
İŞ PLANI NEDEN ÖNEMLİ?
Ali Asker DEMİRHAN
YENİ TORBA KANUN TASARISININ VERGİ HÜKÜMLERİ
Mehmet GÖKTÜRK
GERÇEĞİ HAKARET SAYMAK!
Abdurrahman SAĞKAYA
DEVLET HİZMET SATIN ALMALI
Oktay TAŞ
İŞİMİZ FİYAKA!
Cihangir TÜRKMEN
İHTİYAÇLARIM VE REFERANDUM
İsmet ORHAN
ÜÇ MUAMMADA... İLKLER NELER OLUYOR?
Sedat ERİŞ
HALKIN BİLİNÇALTINDAKİ SORULAR-4
Tüm Yazarlar Bünyamin ALTINTAŞ Esra SARI Murat BALCI Nesrin Yarım ÖZOĞLU Burak BALCI Hüseyin ALPASLAN R.Bülend KIRMACI Mert Can DUMAN Seda TOLMAÇ Oğuzhan SARI Prof.Dr. Esat ARSLAN Hatice KARATAŞ Arda ÇELİK Dursun ERKILIÇ Nimet KÜLTEKİN Mustafa YILDIZ Ömer AĞAÇLI Bekir ATACAN Hatice TOPÇU Büşra ÇİNKAYA Şira Yıldız ASAN İsmail CİNGÖZ Hasan AKGÜL Duran AKKAYA Ceyhun Özgür Ayşe Aybike Yılmaz Burcu ŞEN Av. Zeynep YETİŞGİN Gülçin KARLI İPEK Hicret TÜRKMAN Ceren Tuğçe ÖZDEMİR Gamze Nur ERGİL Fatma Sena YAMAN Serkan KUMDAKÇI Can Berk KANAT Esra YAZDIÇ DEMİR Şahap YILMAZ Ali Asker DEMİRHAN Mehmet Ali AKKUM Mehmet GÖKTÜRK ŞÜKRAN KABAN Abdurrahman SAĞKAYA Efsane GÜZELDERELİ Oktay TAŞ Cihangir TÜRKMEN Ersin ODABAŞI İsmet ORHAN Reşat HELVACI Sedat ERİŞ Veli SARITOPRAK