Türkiye, siyah havuç üretiminde sessiz sedasız dünya lideri olmayı başardı. MEYED, siyah havuçtan üretilen siyah havuç konsantresinin dünya çapında kabul görmesine sağlamak üzere, Siyah Havuca Özgü Referans Kılavuzu hazırlanması girişimleri yürütüyor.
Siyah havuçta nasıl dünya lideri olduk? – Fikri Türkel
Siyah havuç konsantresinde Türkiye, dünya talebinin çok büyük bir kısmını karşılasa da İspanya ve İtalya’da da üretim görülmektedir, ancak Türkiye’ye has ürün özellikleri sebebi ile ilgi gören ürün kalitesi, bu bölgelerde sağlanamıyor.
Ülkemizde yoğun olarak Konya’nın Ereğli ilçesinde siyah havuç ekimi yapılmaktadır ve 2017 yılında Konya Ereğli Belediyesi tarafından Coğrafi İşaret Tescil Belgesi alındı.
Bu başarı hikayesini, Ekonomi Gazetecileri Derneği (EGD) buluşmaları kapsamında Meyve Suyu Endüstrisi Derneği (MEYED) ile birlikte “Meyve suyu üretiminde ihracat başarıları'' konulu bilgilendirme toplantısında MEYED Yönetim Kurulu Üyesi ve Anadolu Etap Genel Müdürü Bahadır Açık açıkladı.
Ekonomi gazetecilerinin ve sektör paydaşlarının bir araya geldiği online toplantıda, Meyve Suyu Endüstrisi Derneği (MEYED) Yönetim Kurulu Başkanı İlker Güney ve Başkan Yardımcısı Tuncer Kırtıloğlu da, Türkiye meyveciliğinin ve meyve suyu sanayinin geldiği noktayı gösteren önemli bilgiler verdi.
Meyve suyu sektöründen bazı bilgiler
Siyah havuçtaki başarıyı anlamak için MEYED’in sektörle ilgili bilgileri daha önem kazanıyor.
MEYED Başkanı İlker Güney, meyve sularında iç piyasada en fazla şeftali ve kayısının tüketildiğini sonrasında ise vişne geldiğini belirterek, “Bu 3 ürün iç tüketimin yarısı kadar” dedi ve şöyle devam etti:
“Dünya genelinde ise portakal ve elma öncelikli tüketilen ürünlerden. Sonra da nar geliyor. Türkiye’de belirli ürünlerle ihtiyaca uygun çözümler üretebiliyoruz. Sektörde artı ürün diyebileceğimiz elma. 600 bin tonluk bu ürünün büyük çoğunluğunu ihracat için kullanıyoruz. İhracatta da yüzde 60 ile ABD ilk sırada.”
İlker Güney ihracatta sektörün önemli başarılar elde ettiğini belirterek, “İhracatta sessizce elde ettiğimiz başarılar var sektör olarak. Güney Kore’deki vergi düzenlemelerini lehimize çevirdik -Meyve suyu sanayinde teknoloji olarak dünya ile yarışabilir seviyedeyiz. 350 milyon dolara varan ihracatımız var” diye konuştu.
Tarımda damla sulamanın payı sadece yüzde 5
Meyveciliğin tarımda önemli bir yeri olduğunu belirten Başkan Güney, şu noktaların altını çizdi:
. Türkiye’de kullanılan suyun yüzde 77’si tarımda tüketiliyor. Bu yüzde 77’nin ise sadece yüzde 5’lik kısmı damla sulama yöntemi ile bilinçli bir şekilde tüketiliyor.
. Kişi başı tüketimde maalesef Türkiye henüz yıllık 10 litre ile düşük bir seviyede. Almanya’da yıllık 30, ABD’de ise 40 litre kişi başı yıllık tüketim var. Bunda ÖTV yükünün de payı var.
. Dünyanın tüm bölgelerine ihracat yapan bir sektör o ülkelerdeki sağlık, gıda regülasyonları ve teknolojik standartlara ile uyumluyuz.
. Çiftçiyi ‘doğrudan gelir’ ve diğer desteklerle yerlerinde (kırsalda) tutmak hem Türkiye tarımı hem de sektörümüz için çok önemli.
Toplantıda konuşan MEYED Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Tuncer Kırtıloğlu da, “Bilinçsiz tarım ilacı kullanımı, insan ve çevre sağlığına çok büyük tehdit oluşturuyor. unun için üretici/çiftçilerle 3 yıllık organik üretime geçiş sürecini destekleyecek sözleşme çok önemli. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki tarım havzaları, organik tarım alanı ilan edilmelidir. Van, Ardahan, Kars gibi iller bu noktada öne çıkıyor. Cari açığı kapatmak için de organik tarım önem taşıyor. Katma değeri yüzde 98’leri bulan organik tarımın ana yürütücülüğünü meyve suyu sektörü yapmakta” olduğunu söyledi.
Siyah havuçta başarı öyküsü
MEYED Yönetim Kurulu Üyesi Bahadır Açık da meyve suyu sektörü olarak başarı hikayeleri yazıldığını belirterek, “Sektör her türlü gelişmeye karşı yeniden organize oluyor. Yeni ürünler, yeni pazarlar hedefimiz” ifadesiyle vizyonlarını belirterek, siyah havuçta gösterdikleri başarıyı anlattı.
Anadolu Etap şirketinin Konya Ereğli’de sözleşmeli siyah havuç tarımıyla başlayan bu süreçte gelinen üretim başarısında sonuç şu:
Türk meyve suyu endüstrisi, yetişen siyah havucun yıllık 150 bin tonunu işlemekte ve katma değer sağlayarak ABD, Avrupa, Rusya ve Uzakdoğu dahil yaklaşık 25 ülkeye ihraç ederek 50-60 milyon USD’lik konsantre ihracatına ulaşmaktadır. Türkiye’de yaklaşık 50 bin dekar arazide ekimi gerçekleşen siyah havuç, son 10 yılda 5 katı büyüklüğe ulaşmıştır. Ekime uygun arazi dikkate alındığında en az 2 katı üretim ve ihracat potansiyeline sahiptir.
Siyah havuç konsantresi, doğal renklendirici
Siyah havuç konsantresi, genelde iki farklı alanda kullanılmaktadır. Bu alanlar:
1) Gıda ve içecek üretiminde sentetik gıda boyalarının yerine doğal renklendirici olarak kullanılması. (Doğal renklerin sabit tutulması veya renk değişimi elde etmeye yardımcı olur)
2) Yüksek antioksidan özelliği ile meyve ve sebze sularında ana bileşen olarak kullanılması.
Özellikle gelişmiş ülkelerde sentetik gıda renklendiricilerinin yasaklanmasından sonra doğal renklendirici olarak tercih edilen siyah havucun, Avrupa başta olmak üzere tüm dünyaya ihracat potansiyelinin beş yıl içinde iki katın üzerine çıkması bekleniyor.
Meyve ve sebzeler için referans kılavuzlar
Dünya ticaretinde ihracatçı ülke olarak söz sahibi olmak için ülke ürünlerinin dünya pazarının kabul edeceği sistemlerde kayıt altına alınmasının önemi artıyor. MEYED, Avrupa Meyve Suyu Derneği’nin (AIJN) üyesi olarak teknik komisyonlarda aktif olarak yer alıyor. AIJN, AB ülkelerine yapılacak ihracatta talep edilecek ürünlerin parametrelerini içeren referans kılavuzlarının bilim insanları ve sektör uzmanları tarafından hazırlanmasını ve güncellenmesini sağlıyor.
AIJN Code of Practice (Referans Kılavuzları), 15 Ağustos 2009 tarih ve L212/42 nolu Official Journal of the European Union’da yer alan Commission Directive 2009/106/EC içindeki tanımlı olması sebebiyle Avrupa Pazarında hali hazırda yer alan ve yer almak isteyen meyve ve sebzelerin tanımlanması için kılavuz görevi görmektedir.
Hâlihazırda 27 ürünün kendine özgü referans kılavuzu bulunmaktadır ve dünya ticaretinde kullanılıyor. Yeni ürünlerin de listeye girebilmesi farklı ülkelerde projeler devam ediyor. Bu kılavuzlar AB dışındaki ülkelerde de referans niteliği taşımakta olup, parametrelerinin tanımlı olması ihracatçı ülkelerin ticaret (yüksek fiyat ve tonaj) ve rekabet gücünde avantaj sağlıyor.
Siyah havuç için referans kılavuz girişimleri
Bir ürüne referans kılavuzu hazırlanabilmesi için AIJN’e sunulacak başvuru dosyasında teknik araştırmalara dayalı bilimsel gerekçelendirmenin bulunması şartı aranıyor.
1) Yılda en az 50 adet otantik numunenin belirli parametrelere göre analizlerinin yapılması.
2) Bu analizlerin üç yıl boyunca sürdürülmesi.
Türkiye’ye dünya genelinde emsali olmayan tohum ve kalite özellikleri ile Türkiye’ye özgü siyah havuçtan üretilen siyah havuç konsantresinin, dünya pazarındaki rekabetçi konumunu daha da güçlendirmek ve katma değerli ürün niteliğini dünya çapında kabul görecek şekilde kayıt altına almak adına Siyah Havuca Özgü AIJN Referans Kılavuzu hazırlanması girişimleri, MEYED bünyesinde yürütülmektedir.
Türkiye’nin en büyük meyve üreticisi de olan Anadolu Etap, bu çalışmalar çerçevesinde, önümüzdeki üç beş yıl içinde siyah havuç ürünleri ihracatının en az iki katına çıkmasını hedefliyor.