Günümüzde kabul edilen Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu‘na göre, yazarların teliflerinin kalkması için ölümlerinin üzerinden 70 yıl geçmiş olması gerekiyor. Aslında bu, Avrupa Birliği’nin belirlediği bir süre. Türkiye, 1990’ların ortasında, Avrupa Birliği’ne girme süreci dahilinde kendi telif hakları yasasını onlarınkiyle uyumlu hale getirerek aynı şartları kabul ediyor. Bugün basılmayan birçok yazarın eski çevirilerine ulaşılabilmesinin sebebi de yakın bir süre öncesine kadar böyle bir yasanın mevcut olmayışı zaten. Hatta eskiden çeviri edebiyatın daha çok basılmasının sebebi de yabancı bir eseri basmanın yerli bir eseri basmaktan daha ucuz oluşu…
Velhasıl, ölümünün ardından 70 yıl geçen yazarların eserleri tek tek görünmeye başlar Türk yayınevlerinde. Yakın zamanda da birçok tanınan ve sevilen yazarın telif hakları serbest kaldı. Bunlardan biri James Joyce. Gerçekten de tüm dünya Joyce’un eserlerinin public domain‘e, yani kamusal alana çıkmasını bekliyordu çünkü varislerinin izin konularında zorluk çıkarttıkları biliniyordu. Yılbaşından bu yana çeşitli mecmualarda yayımlanan haberlerden anladığımız üzere, telifin kalkması için 70. yılın dolması gerekiyor, fakat yıl olarak dolduktan sonra ayların önemi kalmıyor. Yani, 13 Ocak 1941’de ölen Joyce’un telif hakları 1 Ocak 2012’de kalktı. (Sabit Fikir‘in konuyla ilgili haberine buradan ulaşabilirsiniz.) Yine de bunun oldukça karışık ve detaylarını kavraması güç bir konu olduğunu söyleyebiliriz. Mesela mektuplaşmalara gelince iş tamamen değişiyor — mektubu yazan kişi değil, mektubun gönderildiği için telif haklarının sahibi oluyor.
Joyce’un son olarak geçtiğimiz yıl İletişim Yayınları’ndan Murat Belge çevirisiyle Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi ve Dublinliler, Sel Yayıncılık’tan Giacomo Joyce, İş Bankası Kültür Yayınları’ndan da Oda Müziği kitapları yayımlanmıştı. Aklımızdaki ilk soru şu: Bunların hepsi telif anlaşmasıyla mı yayımlandı? İkincisi ise, Ulysses‘i tekrar çevirtmeye hangi yayınevi cesaret edecek? Ve buna gerek var mı?
Hakları bu yıl serbest kalan bir başka isim Virginia Woolf. İletişim Yayınları’nın halihazırda külliyatını basmış olduğu Woolf’ın Kırmızı Kedi’den yeni bir Mrs. Dalloway çevirisi çıktı bile. Dalloway‘in çevirmeni ve Kırmızı Kedi’nin yayın yönetmeni İlknur Özdemir’in Woolf kitaplığına devam edip etmeyeceği henüz bilinmiyor. Benzer bir şekilde Everest Yayınları da F. Scott Fitzgerald’ın en meşhur eseri olan Muhteşem Gatsby‘yi yeni bir çeviriyle yayımladı, fakat kapaktaki “Bütün Eserleri 1” ibresinden onların diziye devam edeceklerini anlayabiliyoruz. Fitzgerald’ın bugüne kadar yalnızca bir avuç kitabının çevrildiğini, onların arasında da yalnızca Can Yücel çevirisinin dikkate değer olduğunu göz önünde bulundurursak bu gerçekten önemli bir çalışma.
Peki neden 70 yıl? Bu süre daha önce 50 idi, fakat Avrupa Komisyonu 95’e çıkartmak istiyordu. Belli ki orta yol olarak 70’te anlaşmışlar. Yazarın ölümünden sonra ailesinin geçiminin göz önünde bulundurulduğu söyleniyor. Fakat 70 yıl içerisinde bırakın yazarın çocukları ile torunlarını, torunların çocukları bile geçinebilir… Bu gerçekten yazarın haklarını korumak mıdır? Öte yandan, telifsiz yazarların eserlerinin üzerinde herhangi bir kontrol mekanizması olmadığı için kötü yahut yanlış edisyonları çıkabiliyor. Hatta çoğunlukla korsan çevirilere kadar varıyor iş (konuyla ilgili Çeviribilim yazısını buradan okuyabilirsiniz). Bir denetleme mekanizması şart, fakat bu nasıl olacak? Yayıncıların, yazarların ve korsan baskılarla karekoduyla savaşmaya başlayan Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bu meseleye de eğilmelerini rica ediyoruz.
Paylaş:
Yazdırmak için tıklayın (Yeni pencerede açılır)
Facebook'ta paylaşmak için tıklayın (Yeni pencerede açılır)
Twitter üzerinde paylaşmak için tıklayın (Yeni pencerede açılır)
Tumblr'da paylaşmak için tıklayın (Yeni pencerede açılır)
Bunu beğen:
Beğen Yükleniyor...
İlgili
avrupa birliği, çeviri seçenekleri, çeviribilim, everest yayınları, f. scott fitzgerald, fikir ve sanat eserleri kanunu, iletişim yayınları, iş bankası kültür yayınları, james joyce, korsan, kırmızı kedi yayınları, sabit fikir, sel yayıncılık, telif hakları, virginia woolf, yayıncılık, yazarlar	
Yazı dolaşımı
Önceki Yazı
Berger ve Spinoza
Sonraki Yazı
Ette sütte neler oluyor
“70’lik telif hakları üzerine” üzerine 9 yorum	
Fitzgerald’dan kızına, kafaya takılacak şeyler listesi | koltukname dedi ki:	
22 Ocak 2012, 09:43
[…] hemen aşağıda bulabilirsiniz. Telif haklarıyla ilgili yazıda değindiğimiz üzere, Fitzgerald’ın telifi yakın zamanda kalkmasıyla Everest Yayınları yazarın tüm […]
BeğenBeğen
Cevapla
İyi ki doğdun James Joyce | koltukname dedi ki:	
2 Şubat 2012, 16:37
[…] doğum günlerini kutlama gibi bir alışkanlık edinmedik (henüz’e dikkat), fakat yakın zamanda kitaplarının telif haklarının kalkmış olmasıyla ses getiren yazarın 130. doğum günüyle ilgili pek bir yazıya rastlamayınca bir istisna […]
BeğenBeğen
Cevapla
Joyce’un telif tartışmaları uzadıkça uzuyor | koltukname dedi ki:	
9 Şubat 2012, 13:29
[…] hâlâ telife dahil olduğu 2011 yılında baş göstermeye başladığından “70′lik telif hakları üzerine” adlı yazımızda bahsetmiştik. Fakat burada şu mühim noktaya değinmek gerekiyor: […]
BeğenBeğen
Cevapla
Yeni bir çeviriyle Ulysses; Matisse’in gözünden Ulysses | koltukname dedi ki:	
26 Haziran 2012, 16:10
[…] Sabah Kitap‘ta yayımlanan bu yazısıyla az biraz teselli bulduk. Genç, “70′lik telif hakları üzerine” adlı yazımızda sorduğumuz, “Ulysses‘i tekrar çevirtmeye hangi yayınevi cesaret […]
BeğenBeğen
Cevapla
The New Yorker 76 yıl önce reddettiği Fitzgerald öyküsünü basıyor | koltukname dedi ki:	
6 Ağustos 2012, 10:48
[…] Siz de Türkçe Fitzgerald külliyatı için “Neden bu kadar geç?” diye soruyorsanız yayıncılıktaki telif haklarıyla ilgili yazımıza bir göz atmanızı […]
BeğenBeğen
Cevapla
Sherlock mahkemede | koltukname dedi ki:	
28 Şubat 2013, 10:36
[…] ölümlerinin üzerinden 70 yıl geçmiş olması gerekiyor. (Konuyla ilgili daha fazla bilgi için buraya bakabilirsiniz.) Bu durumda Sir Arthur Conan Doyle’ın tüm eserlerinin, haliyle yaratmış […]
BeğenBeğen
Cevapla
Harper Lee temsilcisine dava açıyor | koltukname dedi ki:	
22 Mayıs 2013, 09:20
[…] dışında yayıncılıkta telif haklarının genel olarak nasıl işlediklerini merak edenler, şu yazıyı […]
BeğenBeğen
Cevapla
Fitzgerald’dan yeni bir öykü: “Kibrit İçin Teşekkür Ederim” | koltukname dedi ki:	
15 Nisan 2014, 10:36
[…] okuyabilir, dilerseniz bu bağlantıdan PDF olarak indirebilirsiniz. Fitzgerald’ın telifinin kalkmasıyla raflar Muhteşem Gatsby kaynamaya başladı. Biz Püren Özgören çevirisini öneriyoruz. Elbette […]
BeğenBeğen
Cevapla
Hangi Yerli Yazarımızın Telif Hakkı, Ne Zaman Sonlanıyor? – Kayıp Rıhtım dedi ki:	
11 Ekim 2018, 13:24
[…] Karar Diken Koltukname Telif […]
BeğenBeğen
Cevapla
Yanıt Verin Cevabı iptal et
Yorumunuzu buraya yazın...
Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:
E-posta (Adres hiçbir zaman paylaşılmayacaktır)
İsim
Web sitesi
WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz.	( Çıkış Yap / Değiştir )
Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz.	( Çıkış Yap / Değiştir )
Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz.	( Çıkış Yap / Değiştir )
Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz.	( Çıkış Yap / Değiştir )
Vazgeç
Connecting to %s
Yeni yorumları bana e-posta ile bildir.
Eposta yoluyla yeni yazıları bana bildir.
Δ
Uyarı
© 2012; Koltukname. Tüm hakları saklıdır. Yazılar, kaynak gösterilse dahi, özel izin olmadığı sürece tamamen kullanılamaz. Kısa alıntılar, yalnızca alıntılanan habere aktif bağlantı verme ve alıntılanan bölümdeki aktif bağlantıları koruma şartıyla yapılabilir.
Bizi Takip Edin
Facebook
Twitter
Goodreads
WordPress
Bize Ulaşın
Hakkında ve İletişim
Etiket Bulutu
1980'ler 2012 kitapları 2014 2015 astroloji ayrıntı yayınları blog burçlar burçlar ve yazarlar deneme diziler doğum günü ernest hemingway everest yayınları f. scott fitzgerald fotoğraf gezi parkı direnişi görsel sanatlar iletişim yayınları iş bankası kültür yayınları listeler mektup metis yayınları okuma listesi ortadoğu oyuncular posterler reklam rock sansür sel yayıncılık siren yayınları sokak sanatı sosyal medya sırma köksal telif hakları uyarlamalar yapı kredi yayınları yayıncılık yayınevleri yazarlar yönetmenler yıldan kalanlar ödüller ölüm
Sık Okunanlar
Vladimir Nabokov'dan eşine aşk mektupları
Yazar, çevirmen ve editörlerden, hasta yatağında okunacak kitaplar
Nâzım Hikmet'in Kürk Mantolu Madonna eleştirisi
Burçlar ve yazarlar: Terazi
Neden yalnız kalabilmeliyiz: Tarkovski'den tavsiyeler
Televizyondan kitaba - Downton Abbey
Yiyeceklerden nesneler
Gerçekçi baykuş resimleri
Virginia Woolf'un eşine veda mektubu: "Kimselerin bizden daha mutlu olabileceğini sanmıyorum"
Amherst Güzeli'nden hindistancevizli kek tarifi
WordPress.com'da bir web sitesi veya blog oluşturun Tema: CrestaProject tarafından Nucleare.	
Başa Dön
Gizlilik ve Çerezler: Bu sitede çerez kullanılmaktadır. Bu web sitesini kullanmaya devam ederek bunların kullanımını kabul edersiniz.
Çerezlerin nasıl kontrol edileceği dahil, daha fazla bilgi edinmek için buraya bakın: Çerez Politikası	