Laktoz, süt ve süt ürünlerinin içinde bulunan doğal süt şekeridir. Süt ve süt ürünleri tükettikten bir süre sonra ince bağırsaklarımızdan salgılanan laktaz enzimi sayesinde laktoz parçalanır ve glikoz ile galaktoza dönüşür.
Laktoz intoleransı nedir?
Süt ve süt ürünlerini laktaz enzimi olmayan ya da az salgılayan kişiler yeterince sindiremez ve bu durum kişide rahatsızlıklara yol açar. Çeşitli kaynaklarda laktoz hassasiyeti, laktoz intoleransı veya laktoz duyarlılığı da denilmektedir. Halk arasında “süt bana dokunuyor” denilen husus tam da budur. Laktaz enzimi eksikliğinde görülen, sütte bulunan laktoz süt şekerinin vücut tarafından sindirilememesine laktoz intoleransı denir.
Sindirilemeyen laktoz, ince bağırsak ve kalın bağırsakta bakteriler tarafından fermente edilerek, bir nevi sindirilerek, kısa zincirli yağ asitleri, hidrojen (H2), karbondioksit (CO2) ve metan gazı (CH4) oluşumuna neden olmaktadır. Sonuçta bakterilerin ürettiği gaz, karın ağrısı, kramp, karında gerginlik hissi, bulantı, kusma, ishal gibi sıkıntılara yol açar. Bu sıkıntılar sindirim sisteminin farklı hastalıklarındaki bulgulara benzeyebilir, bu nedenle karıştırılmamalıdır.
Laktoz intoleransı görülme sıklığı nedir?
Dünya nüfusunun %70’inde laktaz enziminin salınımında azalma vardır. Ancak, bu durumun hepsi laktoz intoleransı değildir. Laktaz enziminin yetersizliği az miktarlarda laktoz içeren beslenme nedeniyle intolerans gelişmeden de var olabilir. Laktoz intoleransı görülme sıklığı İskandinav ülkelerinde %2, İtalya’da %70, Güney Amerika ve Afrika’da %50, Amerika’daki farklı etnik gruplara bakıldığında %15-75 arasında ve Asya’da neredeyse %100’e ulaşmıştır. Türkiye’de ise bu oran %70-80 seviyesindedir. Bu da şu anlama gelmektedir; her 10 kişiden en az 7’sinde laktoz intoleransı görülmektedir.
Laktoz intoleransı nasıl anlaşılır?
Sizin için hazırladığımız test yardımıyla laktoz intoleransınız olup olmadığına dair fikir edinebilirsiniz. Ancak tanıyı tek başına kendiniz koyamazsınız, mutlaka doktora danışmalısınız.
Test için tıklayın.
Laktoz intoleransı belirtileri nelerdir?
Laktaz enziminin yetersizliği, laktoz içeren bir besini yedikten içtikten yaklaşık 30 dakika ile 2 saat sonra şişkinlik, bağırsaklarda gaz oluşumu ve karın ağrısıyla karakterizedir. İnce bağırsaklarda parçalanamayan laktoz orada asidik bir ortam oluşturur, bu da bağırsakta yüklenmeye sebep olarak ishal benzeri bir tabloya neden olur. Hastaların genelinde ishal sebebiyle kilo kaybı görülmez. Çünkü kalın bağırsakta bakteri florasındaki değişiklikler bir süre sonra kabızlığa yol açabilmektedir. Aşırı metan gazı üretimi şişkinliğe, gerginliğe ve huzursuzluğa neden olmaktadır.
Bazı çalışmalar; laktoz intoleransının semptomlarının sadece bağırsak semptomlarıyla sınırlı olmadığını baş ağrısı, baş dönmesi, hafıza bozukluğu, uyku ve uyuşukluk hali, kas ve eklem ağrıları, alerji ve boğaz ağrısı gibi sistemik semptomların da gelişebileceğini göstermiştir.
Laktoz intoleransındaki belirtilerin süresi, şiddeti, türü tamamen bireye, beslenme şekline, egzersiz seviyesine, laktoz içeren ve içermeyen diğer besinlere, besinlerin mide ve bağırsakta kalış süresine, bağırsak mikrobiyotasına, bağırsağın asiditesine bağlıdır ve değişkenlik gösterebilir. Herkeste aynı belirtiler görülmeyebilir.
Laktoz intoleransı nasıl ve ne zaman gelişir, seviyeleri var mıdır?
Laktoz intoleransı, anne sütünü bıraktıktan sonraki ilk çocukluk döneminden itibaren yaşamın her döneminde karşımıza çıkabilir. Beslenme, genetik, diğer hastalıklar ve etnik köken gibi bireysel farklılıklar kaynaklı olarak görülebilir. Hiç belirti göstermeyen kişiler olabildiği gibi, çok ciddi belirtiler gören hastalar olabilir. Bu da laktoz intoleransının farklı seviyeleri olabildiğini gösterir.