Hasýlat Esaslý Vergilendirme: KDV ve Gelir/Kurumlar Vergisi Açýsýndan Uyulmasý Gereken Usul ve Þartlar
Ana Sayfa
Asgari Ücret 2022
Agi 2021
RSS
Sitene Ekle
Reklam
Bize Ulaþýn
ara
YMM Dr. Mehmet Canpolat Ýkinci El Yenilenmiþ Cep Telefonlarýnýn Yenilenerek Satýþý ve Ýndirimli Oranda Katma Deðer Vergisi Uygulamasý (03.12.2021)
Ana Sayfa
Bize Ulaþýn
Bülten Aboneliði (Ücretsiz)
Eðitimlerimiz
Kitaplarýmýz
Web Tasarým
Amortisman Oranlarý
Agi 2021
Asgari Ücret 2022
Avans Kar Payý Daðýtýmý
Baðýmsýz Denetim
Bað-Kur Rehberi
Basýndan Yazýlar
Beyannamelerini Ýmzalatmak Zorunda Olanlar / Olmayanlar
Beyanname Örnek Formlar
Beyanname Rehberi
Bordro Parametreleri
Cenaze Ödeneði
Damga Vergisi Oranlarý
Defter Tutma Ve Sýnýf Deðiþtirme Hadleri
Demirbaþ ve Amortisman Sýnýrý
Dilekçematik
Dýþ Ticaret Mevzuatý
Doðum Yardýmý
Dönem Sonu Ýþlemleri
E-Beyanname
E-Devlet Sitesi
Eðitim Köþesi
E-Kitaplar
Emzirme Ödeneði
E-Vergi Levhasý
Faaliyet Kodu ve Adý Listesi
Fatura Kesme ve Düzenleme Sýnýrý
Fazla Mesai Ücreti Hesaplama
Form ve Dilekçeler
Geçici Vergi
Güncel Mevzuat
Ýnternet Vergi Dairesi
Ýþ Kanunu
Ýþkur Mevzuatý
Ýþsizlik Sigortasý
Kýdem Tazminatý Tavaný
Kosgeb Mevzuatý
Makaleler
Mali Müþavir Olmanýn Þartlarý
Mali Tatil
Mortgage
Muhasebe Ýþ Ýlanlarý
Muhasebe Standartlarý
Muhasebe Uygulamalarý
Muhasebe TV
Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi
Özel Haber
Pratik Bilgiler
Programlar
SMMM ve YMM Asgari Ücret Tarifesi
Soru - Cevap
Sosyal Güvenlik Rehberi
SPK Mevzuatý
Stajyerler Köþesi
Tek Düzen Hesap Planý
Vergi Affý
Vergi Daireleri
Vergi Mevzuatý
Vergi Takvimi
Yazarlarýmýz
Yazarlýk Baþvuru Formu
Yýllýk Ücretli Ýzinler
E-bültenimize kayýt olun, yeni yazýlar e-posta adresinize gelsin! Üye olmak için týklayýn.
EDÝTÖRÜN SEÇTÝKLERÝ
Asgari Ücret 2022
Agi 2021
Basýndan Yazýlar
Bordro Parametreleri
Doðum Yardýmý
Erken Emeklilik (Yeni)
Fazla Mesai Ücreti Hesaplama
Güncel Mevzuat
Ýþsizlik Maaþý (Yeni)
Ýþten Çýkýþ Kodlarý 2021
Kýdem Tazminatý Tavaný
Pratik Bilgiler
Soru-Cevap
Tek Düzen Hesap Planý
Torba Yasa
Vergi Affý
Yazarlarýmýz
YAZARLARIMIZ
Mahmut Çaðlayan
Gelir Uzmaný
mahmut.caglayan@gelirler.gov.tr
Hasýlat Esaslý Vergilendirme: KDV ve Gelir/Kurumlar Vergisi Açýsýndan Uyulmasý Gereken Usul ve Þartlar
Bu yazýmýzda mevzuatýmýza yeni giren ve hem Gelir (GV)/Kurumlar (KV) vergisi hem de Katma Deðer Vergisi (KDV) için, belli þartlar dahilinde, ayrý ayrý faydalanabilen Hasýlat Esaslý Vergilendirmeden bahsedilecektir.
7104 sayýlý Kanunun 12’nci maddesiyle 3065 sayýlý KDV Kanunun yeniden düzenlenen 38’inci maddesinde ve 7186 sayýlý Kanunun 1’inci maddesiyle yeniden düzenlenen Gelir Vergisi Kanununun 113’üncü maddesinde hasýlat esaslý vergilendirme usulü düzenlenmiþtir. Bu usule geçiþte zorunluluk söz konusu olmayýp, kazançlarýný Hasýlat Esaslý Vergilendirme usulüne göre beyan etmek isteyen mükelleflerin, ihtiyari olarak, baðlý olduklarý vergi dairesine dilekçe ile baþvuruda bulunmasý gerekmektedir.
Ýlerleyen bölümlerde Gelir/Kurumlar vergisi ile KDV açýsýndan Hasýlat Esaslý Vergilendirme usulünden faydalanabilmenin þartlarýnýn ne olduðu, bu usulden kimlerin faydalanabileceði, baþvurudan sonra ne zamandan itibaren ve en az ne kadar süreyle bu usulden faydalanabileceði, vergi oranýnýn ne olduðu vb. hususlara her bir vergi için (KDV,GV/KV) detaylý açýklamalara yer verilecektir. Ancak bunlara geçmeden önce genel çerçeveyi belirlemekte yarar bulunmaktadýr. Þöyle ki; Hasýlat Esaslý Vergilendirmeden hangi sektör ve meslek gruplarýnýn faydalanacaðýna ve hangi oranlar üzerinden vergi alýnacaðýna Cumhurbaþkaný karar verecektir. Nitekim konu ile ilgili yayýmlanan Cumhurbaþkaný kararlarýnda þimdilik sadece bu usulden faydalanabilecek sektör grubu ‘þehir içi yolcu taþýmacýlýðý faaliyetinde bulunan ve bu faaliyetlerinden kaynaklanan hasýlatlarýnýn tamamýný elektronik ücret toplama sistemleri aracýlýðýyla elde eden gelir veya kurumlar vergisi ile Katma Deðer Vergisi mükelefleri’ olarak belirlenmiþtir/açýklanmýþtýr.
A.) Katma Deðer Vergisi (KDV) Vergisi Ýçin Hasýlat Esaslý Vergilendirme Usulünden Faydalanma:
Katma Deðer Vergisi Kanununun 38. maddesinin birinci fýkrasýnda “Ticari kazancý iþletme hesabý esasýna göre tespit edilenler ile mesleki kazancý serbest meslek kazanç defterine göre tespit edilenlerden Cumhurbaþkaný tarafýndan belirlenen sektör ve meslek gruplarý kapsamýnda yer alanlar, talep etmeleri halinde vergiye tabi iþlemlerin karþýlýðýný teþkil eden (katma deðer vergisi dâhil) bedel üzerinden, bu Kanunun 28 inci maddesi uyarýnca belirlenen en yüksek oraný geçmemek üzere, Cumhurbaþkanýnca ilgili sektör veya meslek grubu için belirlenen oran uygulanmak suretiyle hesapladýklarý katma deðer vergisini, indirilecek katma deðer vergisi ile iliþkilendirmeksizin beyan ederek öderler.” hükmüne yer verilmiþtir. Ayný maddenin ilerleyen fýkralarýnda Cumhurbaþkaný tarafýndan, bilanço usulüne göre defter tutan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin de belirlenen sektör ve meslek gruplarýna göre hasýlat esaslý vergilendirme kapsamýna alýnabileceðinden bahsetmiþtir.
Hasýlat esaslý vergilendirme usulünden yalnýzca Cumhurbaþkaný Kararý kapsamýnda hasýlat esaslý vergilendirme usulü kapsamýna alýnan sektör ve meslek gruplarýnda yer alan mükelleflerin yararlanabileceðinden yukarýda bahsetmiþtik. Konu ile ilgili yayýmlanan 718 sayýlý Cumhurbaþkaný Kararýna göre þimdilik sadece “10/7/2004 tarihli ve 5216 sayýlý Büyükþehir Belediyesi Kanunu ile 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayýlý Belediye Kanunu kapsamýnda belediyeler tarafýndan ruhsat verilen, toplu taþýma hatlarýný kiralayan, toplu taþýma hizmetinin hizmet satýn alma yollarýyla yerine getirilmesi halinde bu hizmeti sunan ve gelirlerinin tamamýný elektronik ücret toplama sistemleri aracýlýðýyla tahsil eden otobüs iþletmelerinden (belediyelerin otobüs iþletmeleri ile doðrudan veya dolaylý olarak sermayesinin %51 veya daha fazlasý belediyelere ait þirketler hariç) münhasýran il sýnýrlarý içinde, otobüsle (sürücüsü dahil en az onsekiz oturma yeri olan) toplu taþýma faaliyetinde bulunanlar hasýlat esaslý vergilendirme usulünden yararlanabileceklerdir.” Bu kapsamda vergilendirilmek isteyenler, baðlý olduklarý vergi dairesine bir dilekçe ile baþvuruda bulunmak zorundadýr. Vergi dairesince gerekli tetkikler yapýldýktan sonra (Örneðin; mükellefin elektronik ücret toplama sisteminin bulunup bulunmadýðýna yönelik otobüste gerekli yoklama yapýlmasý gibi) mükellefe bu usulden yararlanabileceðine yönelik yazý ile cevap verilecek ve bu yazýnýn mükellefe teblið edilecektir. Yazýnýn mükellefe teblið edildiði tarihi izleyen dönemden itibaren hasýlat esaslý vergilendirmeden faydalanacak olan mükellef 2 (iki) yýl/ 24 ay geçmeden bu usulden çýkamayacaktýr. Yani bu usule geçiþ her ne kadar isteðe baðlý olsa da bu usulden istendiði zaman çýkýþ söz konusu olamayacaktýr. Örneðin; 10.04.2020 tarihinde baþvuruda bulunan mükellefe vergi dairesince bu usulden faydalanabileceðine yönelik yazý 01.06.2020 tarihinde teblið edilmiþ olsun. Bu durumda mükellef 01.07.2020 tarihinden itibaren bu usulden faydalanacak olup iki yýl geçmeden bu usulden dönemeyecektir. Örneðimize göre 01.07.2022 tarihine kadar hasýlat esaslý vergilendirmeye göre KDV beyannamesini verecektir. Yeri gelmiþken hemen belirtelim; vergi dairesince mükellefin talebi olumlu karþýlanýrsa mükellefin 4 no.lu KDV beyannamesi verebileceði þekilde sistemde gerekli çalýþma/iþlem yapýlacaktýr. Yani “Hasýlat Esaslý KDV4" vergi türü kodundan mükellefiyet tesis edilecek ve “Gerçek Usulde Katma Deðer Vergisi KDV1" vergi türü kodu kapatýlacaktýr.
Mezkur kanunun ikinci fýkrasý gereði, bu usulden faydalanacak olan mükellefler faaliyet alaný ile ilgili mal/hizmet alýþlarýnda ödedikleri KDV’yi indirim konusu yapamazlar. Düzenlenen faturadaki KDV dahil bedel üzerinden %1,5 KDV oraný uygulanarak ödenecek KDV hesaplanacaktýr. Yapýlan faaliyetle ilgili yüklenilen yani ödenmesine raðmen indirim konusu yapýlamayan KDV ise iþin mahiyetine göre maliyet ya da gider olarak kayýtlara alýnacaktýr.
Yeni iþe baþlayanlar (daha önceden herhangi bir mükellefiyet kaydý bulunmayanlar) ile ilgili bir parantez açmak gerekir. Çünkü yeni iþe baþlayan mükelleflerden bu usulden faydalanmak istediðini ayrý bir dilekçe ile talep edenler, diðer þartlarý da taþýdýðýný var sayarsak, iþe baþlama tarihi itibariyle (izleyen dönem deðil) bu usulden faydalanabilecek ve 4 no.lu KDV Beyannamelerini buna göre verebileceklerdir.
Hasýlat esaslý vergilendirme usulüne geçen ve münhasýran otobüsle toplu taþýma faaliyetinde bulunan bir mükellefin, bu faaliyetin yanýnda baþka bir faaliyete baþlamasý halinde hasýlat esaslý vergilendirme usulünün þartlarý kaybedilecektir. Bu durumda yeni iþe baþlanan dönem dahil olmak üzere gerçek usulde vergilendirme usulüne geçilecek yani 1 no.lu KDV vergi türü kodu yeniden açýlacak ve bu koddan beyanname verilecektir.
Yukarýda zikredilen Cumhurbaþkaný kararýna göre “3065 sayýlý Kanunun 38 inci maddesinde yer alan hasýlat esaslý vergilendirme usulüne göre hasýlatlarýna uygulayacaklarý vergi oraný %1,5 olarak belirlenmiþtir.”
KDV Ýçin Hasýlat Esaslý Vergilendirmeden yararlanabilme þartlarýný 4 madde ile özetlersek:
1-) Bu uygulamadan yararlanýlabilmesi için toplu taþýma hizmetine iliþkin bedellerin tamamýnýn elektronik ücret toplama sistemi aracýlýðýyla tahsil edilmesi gerekmektedir.
2-) Bu uygulamadan, yalnýzca il sýnýrlarý içinde/ þehir içi otobüs ile yolcu taþýmacýlýðý faaliyetinde bulunan mükellefler yararlanabilir.
3-) Hasýlat esaslý vergilendirme usulünü tercih edecek mükelleflerin, toplu taþýmacýlýk faaliyetini sürücüsü dahil en az onsekiz oturma yeri olan otobüslerle yapmalarý gerekmektedir.
4-) Bu kapsamda vergilendirilmek isteyen mükellefler sadece otobüsle toplu taþýma faaliyetinde bulunulmasý gerekmektedir. Bu faaliyetin yanýnda baþka faaliyetleri de bulunan mükellefler bu uygulamadan faydalanamazlar.
Örneðin; þehir içi yolcu taþýmacýlýðý faaliyeti ile iþtigal eden Bay (A) ilerleyen zamanlarda bakkal faaliyetinden de faaliyete baþlamýþtýr/ faaliyet kaydý açtýrmýþtýr. Bu durumda KDV için hasýlat esaslý vergilendirme usulünün þartlarý ihlal edildiði için, hasýlat esaslý vergilendirme kaydý yani “Hasýlat Esaslý KDV4" vergi türü kodu mükellefiyet açýlýþ tarihi itibariyle kapatýlacak ve Gerçek Usulden KDV faaliyet kaydý yeniden aktif edilecek/açýlacak ve bu usule göre yapýlacak hesaplama ile mükellefin eksik ödediði vergi, bir kat vergi ziyaý cezasý ve gecikme faizi ile beraber mükelleften tahsil yoluna gidilecektir.
B.) Gelir Vergisi/ Kurumlar Vergisi Ýçin Hasýlat Esaslý Vergilendirme Usulünden Faydalanma:
Gelir Vergisi Kanunun 113. maddesinin 1’inci fýkrasýnda: “ Þehir içi yolcu taþýmacýlýðý faaliyetinde bulunan ve bu faaliyetlerinden kaynaklanan hasýlatlarýnýn tamamýný elektronik ücret toplama sistemleri aracýlýðýyla elde eden mükelleflerin talep etmeleri hâlinde söz konusu faaliyetlerinden elde ettikleri gayrisafi hasýlatlarýnýn (25/10/1984 tarihli ve 3065 sayýlý Katma Deðer Vergisi Kanununun 38 inci maddesi kapsamýnda hasýlat esaslý vergilendirme usulüne göre vergilendirilen mükellefler için hesapladýklarý katma deðer vergisi dâhil tutarýn) %10’u bu faaliyetlerine iliþkin vergiye tabi kazanç olarak esas alýnýr. Vergiye tabi kazancýn bu suretle tespitinde ilgili faaliyete iliþkin giderler dikkate alýnmaz ve bu kazanca herhangi bir indirim veya istisna uygulanmaz.” hükmüne yer verilmiþtir.
Gelir/Kurumlar Vergisi için hasýlat esaslý vergilendirmeden yararlanma þartlarý büyük oranda KDV için bu usulden faydalanacak mükellefler için belirlenen þartlarla benzerlik göstermektedir. Her iki vergi türünde de ‘þehir içi yolcu taþýmacýlýðý faaliyetinde bulunan ve bu faaliyetlerinden kaynaklanan hasýlatlarýnýn tamamýný elektronik ücret toplama sistemleri aracýlýðýyla elde eden mükelleflerin’ hasýlat esaslý vergilendirme usulünden faydalanabileceðinden bahsedilmiþtir. Yine týpký KDV’de olduðu gibi Gelir/Kurumlar vergisinde de 2 (iki) yýl geçmeden bu usulden çýkýlamamaktadýr. Her iki usulü birbirinden ayýran belki de en önemli fark KDV için hasýlat esaslý vergilendirme usulünden faydalanacak olan mükellefler sadece ‘þehir içi yolcu taþýmacýlýðý’ faaliyeti ile iþtigal etmek zorunda iken Gelir/Kurumlar vergisi için hasýlat esaslý vergilendirme usulünden faydalanacak mükelleflere böyle bir sýnýrlama getirilmemiþtir. Yani sadece Gelir/Kurumlar Vergisi için bu usulden faydalanacak olan mükellefler ‘otobüs ile þehir içi yolcu taþýmacýlýðý’ faaliyetinin yanýnda baþka faaliyet alanlarýnda da mükellefiyet kaydý açtýrabilirler.
Bu usulden faydalanmak isteyen mükellefler bir dilekçe ile vergi dairesine baþvuruda bulunacaktýr. Vergi dairesince gerekli araþtýrma/deðerlendirme yapýldýktan sonra mükellefe teblið edilecek yazý ile bu usulden faydalanabileceðine yönelik bilgi verilecektir. Yazýnýn mükellefe teblið edildiði tarihi takip eden yýl baþýndan itibaren (aralýk ayý içinde baþvuruda bulunanlara velev ki izleyen yýlda yazý teblið edilsin yine o yýlýn baþýndan itibaren) en ez 2 (iki) yýl bu usulden çýkmamak þartý ile mükellef GV/KV için hasýlat esaslý vergilendirme usulünden faydalanacak ve hasýlatlarýný bu usule göre beyan edecektir.
309 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliðinin “Hasýlat esaslý kazanç tespiti uygulamasýndan yararlanan mükellefler hakkýnda, bu uygulamadan yararlandýklarý dönemlerle sýnýrlý olmak üzere, 213 sayýlý Vergi Usul Kanununun 353 üncü maddesinin birinci ve ikinci fýkrasý uyarýnca bir takvim yýlý içerisinde iki kez ceza kesilmesi halinde, bu mükellefler cezanýn kesildiði ve takip eden iki takvim yýlý boyunca bu uygulamadan yararlanamazlar. Söz konusu mükellefler anýlan fýkralar uyarýnca ikinci cezanýn kesildiði takvim yýlýnýn baþýndan itibaren hasýlat esaslý kazanç tespiti uygulamasýndan çýkarlar.” hükmü uygulamaya iliþkin þartlarýn ihlallerinden sayýlmýþtýr.
Örneðin; 01.01.2020 - 31.12.2023 tarihleri aralýðýnda (4 takvim yýlý) Gelir Vergisi için bu uygulamadan faydalanan mükellef adýna 03/2020, 02/2021 ve 05/2021 dönemlerinde VUK 353/2 md. kapsamýnda özel usulsüzlük cezasý kesilmiþ olsun. Bu durumda ikinci cezanýn kesim tarihinin yýlbaþýndan itibaren yani 01.01.2021 tarihinden itibaren izleyen iki takvim yýlý boyunca 31.12.2023’e kadar (3 takvim yýlý) bu usulden faydalanamayacaktýr. Sadece 01.01.2020-31.12.2020 yýlý için (1 takvim yýlý) hasýlat esaslý vergilendirmeden faydalanabilecektir.
Þimdi anlattýklarýmýzý pekiþtirmek adýna bir örnek ile hem KDV için hem de GV / KV için hasýlat esaslý vergilendirmeyi bir örnek tablo ile anlatmaya çalýþalým:
Örnek: Otobüs ile Düzce ili sýnýrlarý içinde ‘þehir içi yolcu taþýmacýlýðý’ faaliyetini yürüten ve hasýlat esaslý KDV ve GV usulünden faydalanan Bay (A); 03/2020 döneminde KDV hariç 10.000,00 TL tutarýnda toplu taþýma hizmeti vermiþtir. Elde ettiði bu gelir ile ilgili KDV hariç 500,00 TL tutarýnda akaryakýt harcamasý yapmýþtýr. Gerçek Usule göre ve Hasýlat Usulüne göre beyan durumunu bir tablo ile karþýlaþtýralým. (Not: KDV Oraný %18 alýnacaktýr.)
Çözüm ve analiz:
Örnekte de görüldüðü gibi hasýlat esaslý vergilendirme usulünü seçen mükellef daha az KDV’ye katlanmaktadýr.
Kaynakça:
193 sayýlý Gelir Vergisi Kanununu
3065 sayýlý Katma Deðer Vergisi Kanunu
6/2/2019 tarihli ve 718 sayýlý Cumhurbaþkaný Kararý
309 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliði
25 Seri No'lu Katma Deðer Vergisi Genel Uygulama Tebliðinde Deðiþiklik Yapýlmasýna Dair Teblið
28.12.2020
Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayýnlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayýnlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayýnlayanlar hakkýnda yasal iþlem yapýlacaktýr.)
DÖNEM SONU MUHASEBE ÝÞLEMLERÝ KÝTABI
(Örnekleriyle Uygulamalý Öðrenmek Ýstiyorsanýz Kaynak Kitap!)
Asgari Ücret 2022 - Asgari Ücret Ne Kadar?
Asgari Geçim Ýndirimi 2021 - AGÝ Ne Kadar?
Facebook
Twitter
Linkedin
Google+
Whatsapp
E-posta
Yazdýr
GÜNDEM
DÖNEM SONU MUHASEBE ÝÞLEMLERÝ KÝTABI
Ýkinci El Yenilenmiþ Cep Telefonlarýnýn Yenilenerek Satýþý ve Ýndirimli Oranda Katma Deðer Vergisi Uygulamasý
Limited Þirketlerin Hisse Satýþlarýnda Hangi Hallerde Gelir Vergisi Doðar?
Danýþtay'dan Ofisi Konut Olarak Satanlara Kötü Haber
220 Gün Borçlanma Yeterli
Kanuni Temsilcilerin Amme Borçlarýndan Sorumluluðu Nedir?
Doðum Sonrasý Yarým Çalýþma
Ýþçinin Hafta Tatili Hakký
MuhasebeTR; 2005 yýlýndan günümüze seçkin yazar kadrosu ile A’dan - Z’ye muhasebeye iliþkin içeriklerin paylaþýldýðý Türkiye'nin bir numaralý muhasebe sitesi.