Ehl-i rey ve ehl-i hadis arasında fikri çatışma olduğu söyleniyor; bu doğru mudur, doğruysa ne anlama gelir? | Sorularla İslamiyet
Ana içeriğe atla
Giriş Üye ol Sor (20:00'da) Rastgele Soru
En çok okunan sorular Kategoriler Çok merak edilenler Özel Dosyalar Videolar Sesliler Kaynaklar Blog Grafik Çizimleri
Üye Ol
Giriş Yap
Rastgele Soru
Sor (20:00'da)
Kategoriler
İman Esasları İslam Fıkıh Metafizik Yaratılış İnsan Muhtelif
kategori içeriği
Çok merak edilenler Özel Dosyalar Videolar Sesliler Kaynaklar Blog Grafikler
Ana Sayfa
İslam
Mezhep ve Meşrepler
Ehl-i rey ve ehl-i hadis arasında fikri çatışma olduğu söyleniyor; bu doğru mudur, doğruysa ne anlama gelir?
Soran : nisumer
Tarih: 30.10.2006 - 18:26 | Güncelleme: 20.02.2019 - 13:53
Soru Detayı
- Bu konuda İslam tarihinde sonradan bir ittifak sağlanmış mıdır?
- Yoksa denildiği gibi İmam Azam ile İmam Buhari arasında anlaşmazlık olmuş mudur?
Cevap
Değerli kardeşimiz,
Aslında Buhârî ile Ebû Hanîfe muasır değildir. Çünkü Ebû Hanîfe 80-150 yılları arasında yaşamıştır. Yani Buhârî Hazretleri, Ebû Hanîfe (radıyallahu anh)'nin ölümünden tam kırk dört yıl sonra doğmuştur. Buna rağmen, aralarında bir ihtilaf söz konusudur ve bu gerçektir. Pek çok müellif bu meseleye temas etmiş ve bilhassa Hanefîler, İmam-ı Azâm'ı müdafaa için konu üzerine eğilmişler, müstakil eserler vermişlerdir. El-Lübâb'ın sahibi, Abdülgani el-Meydânî ed-Dımeşkî'nin "Keşfu'l-iltibas Ammâ Evredehu'l-Buhârî alâ Bâzı'n-Nâs" adlı eseri bu teliflerden biridir.
Buhârî, Sahîh'inin tam on sekiz yerinde Ebû Hanîfe'ye itiraz eder. Ancak hiçbirinde ismen Ebû Hanîfe'yi zikretmez. Her defasında: "Kâle ba'zu'n-nâs" (âlimlerden biri demiştir ki) der ve arkadan reddedeceği, tenkîd edeceği fıkhî bir görüş kaydeder. Âlimler ittifakla "Ba'zu'n-nâs" tâbiriyle Ebû Hanîfe'nin kastedildiğini belirtirler.
Terâcim kitapları, umumiyetle Buhârî'nin, Ebû Hanîfe'ye cephe almasında Nuaym İbnu Hammâd el Mervezî'nin müessir olduğuna dikkat çekerler. Bu zat, Buhârî'nin sohbetine katıldığı kimselerden biridir. Başlıca hususiyeti de Ebû Hanîfe'ye karşı beslediği aşırı taassubudur. Çünkü kendisi ehlü'l-hadîstir, sünneti takviye için hadîs bile uydurmaktadır. Ebû Hanîfe ise ehl-i rey bilinmektedir. Bu sebeple Nuaym, Ebû Hanîfe aleyhinde şenî yalanlar uydurmaktan çekinmemiş ve Buhârî'ye bu meselede müessir olabilmiştir.
Buhâri'deki Ebû Hanîfe husûmetinin sebebiyle ilgili bu açıklamaya, başka makul izahlar da yapılmıştır. Bunlardan birine göre, Buhârî ilmî seyahatlerden Buhârâ'ya dönünce, oradaki Hanefi olan âlimler kendisini kıskandı. Hatalı bir fetvasını bahâne ederek onun Buhârâ'dan sürülmesini sağladılar. Bu işin başında, Buhârî'nin talebelik arkadaşı olan Ebu Hafsı's-Sağîr el-Buhârî başrolü oynamıştır. Ebu Hafsı's-Sağîr Mâverâünnehir'de Hanefiye şeyhidir. Kendisine karşı bed muâmelede bulunanlara karşı kırılmış olan Buhârî Hazretlerinin bir insan olarak hissiyata kapılıp Hanefilere kırıldığı, Ebû Hanîfe'ye karşı taassuba düştüğü ifâde edilir.
Bir başka yoruma göre, Buhârî, kendisinde hadîs ve eser galebe çalan bir fakîhtir, nazarında iman kavl ve amelden ibârettir, artar ve eksilir. Ebû Hanîfe ise, kendisinde fıkıh ve rey galebe çalan bir muhaddistir. Bunun nazarında iman, kalb ile tasdik, dil ile ikrârdır, artmaz ve eksilmez. Farklı görüşlere mensub bu iki zümre arasında ihmal edilemiyecek açıklık meydana gelmiş, cedelleşmeler olmuştur. Binâenaleyh, Buhârî Hazretleri de bu görüş ayrılıkları sebebiyle, ehl-i reyden olan Ebû Hanîfe'ye karşı taassuba düşmüş olmalıdır.
Bu yorumun haklılığını kavramak için Ahmed İbnu Hanbel'in şu sözünü kaydetmede fayda var. Der ki:
"Biz ehl-i reyi, onlar da bizi durmadan lânetlerdik. Bu hâl Şâfiî'nin gelmesine kadar devam etti. O gelince aramızı bulup bizi kaynaştırdı." (bk. İbrahim Canan, Kütüb-i Sitte Tercüme ve Şerhi, 1/193-194)
Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet
Yazar:
İbrahim Canan (Prof.Dr.) (Merhum)
Kategori:
Mezhep ve Meşrepler
Mezhep ve Meşrepler konusunda en çok merak edilenler
Okunma sayısı : 5.000+
Yorum yapmak için giriş yapın veya kayıt olun
EN AKTİF SAYFALAR
Halk Arasında Yaygın Olan 11 Hurafe - (Aman DİKKAT!)
KÜSUF VE HUSÛF NAMAZI
Altın veya döviz çıkınca satmak inince almak caiz mi?
Ashab-ı Bedir'in (Bedir savaşına katılan sahabelerin) isim listesi ve bunu okumanın fazileti hakkında bilgi verir misiniz?..
Cuma namazı iki rekât mıdır; zuhru ahir ve diğer namazlar bid'at mıdır? Cuma namazını kılan kimse, ayrıca öğle namazını da kılması gerekir mi?
Cuma günü öğle namazı nasıl ve ne zaman kılınır?
HAFTANIN EN ÇOK OKUNANLARI
Kızını kafirle evlendiren kafir olup cehenneme mi gider?
Hz. Adem ibadet etmedi mi?
El kesme cezasının verilebilmesi için hangi şartlar gereklidir?
Erkeklerin çok eşli olması, erkeklere torpil yapıldığını göstermez mi?
Bende sığar iki cihan, ben bu cihana sığmazam, sözü sakıncalı mı?
Gayrimüslim bir ülkede, Müslüman bir devlet adına casusluk yapmak caiz mi?
Hz. Ali'nin, ​o kadar ahlaklı ol ki... diye başlayan sözü var mı?
Aralıklı saf düzeninde kılınan namaz geçersiz mi?
Had cezaları sadece devlet mi uygular?
Hırsızlık yapan kişi yakalanınca tövbesi kabul olmaz mı?
Gerçek yiğit kimdir?
Hangi sünnetlerin yerine kaza namazı kılabilirim?
Peygamberimiz neden Suda kabilesine 400 kişilik ordu göndermek istedi?
Kız çocuğu babaya sürekli hizmet etmek zorunda mı?
Eşim ve ailem cemaate gitmeme karşı, ne yapmalıyım?
Kategoriler
Fıkıh Îman Esasları İnsan İslam Metafizik Muhtelif Yaratılış
Kaynaklar
Bilimin dilinden yaratılış Sevgililer Sevgilisi Peygamberimiz (asm) Fıkıh Ansiklopedisi Muhtelif Hutbeler İlmihaller İslam Ansiklopedisi
Hakkımızda
Hakkımızda Yazarlar / Editörler Kaynaklar Ziyaretçi Defteri Yayın Politikası Gizlilik Politikası Telif Hakları İletişim