Bayrak - bir ülkeyi, bir topluluğu, bir örgütü, bir kurum veya kuruluşu simgeleyen, genelde kumaştan yapılan devlet sembolü olup, savaşlar, devrimler, gösteriler sırasında önde, insanların başı üzerinde taşınan, çeşitli resmi kurumların binalarının önünde direğe asılan ve bu örgütü temsil eden, vatan uğrunda şehit olanların mezarları üzerine asılan devletin simgesel nesnesidir. Bayrağın üzerindeki her renk ve sembol özel bir anlam taşır.
Azerbaycan Cumhuriyeti'nin devlet nesnelerinden, devletçilik simgelerinden biri onun Milli Bayrağı – yani devlet bayrağıdır. Azerbaycan Cumhuriyeti devlet bayrağı Azerbaycan Devleti’nin egemenliğinin simgesidir.
Üç renkli bayrağın sembolleri
Azerbaycan bağımsızlığının ideologlarından olan Ali Bey Hüseyinzade bayrağın üç renkli olması fikrini ilk gündeme getiren kişidir.
Azerbaycan Cumhuriyeti'nin devlet bayrağı eşit üç yatay şeritten oluşmuştur. Üst şerit gök mavisi renginde, orta şerit kırmızı, alt bölümdeki şerit ise yeşil renktedir. Bayrağın her iki yüzünde, kırmızı zemin üzerinde, beyaz renkte sağa bakan bir hilal ve sekiz kollu bir yıldız bulunmaktadır. Bayrağın eninin boyuna oranı 1:2 'dir.
Bayraktaki gök mavisi renk Azerbaycan halkının Türk kökenli olduğunu vurgular, mavi renk Türkçülük düşüncesiyle ilgilidir. Türklerin gök rengine ağırlık vermesi ile ilgili çeşitli açıklamalar da mevcuttur. Ortaçağ'da Müslüman olan, Türkçe konuşan halkların yaşadığı bölgelerde sayısız eski anıt da yapılmış ve bu yapıların çoğu gök mavisi renginde olmuştur. Bu bakımdan gök mavisi, sembolik bir anlam taşır. Gök mavisi 13. yüzyılda İlhanlılar döneminin azametini, onların zafer seferlerini yansıtır.
Kırmızı renk - uygarlığı temsil ederek modern bir toplum kurmak, demokrasiyi geliştirmek, kısacası çağdaşlaşmayı, gelişmeye olan eğilimi belirtir. 18. yüzyılın sonlarında Fransız Burjuva Devrimi’nden sonra kapitalizmin gelişmesi anlamında Avrupa ülkelerinde büyük gelişmeler meydana gelmiştir. Aynı dönemde işçi sınıfının kapitalist sisteme karşı mücadelesi başlamıştır. Bu yıllarda kırmızı renk Avrupa'nın simgesine dönüşür.
Yeşil renk - İslam uygarlığına, İslam dinine aidiyeti belirtir. Azerbaycan bayrağının üç rengi: Türk milli kültürünün, Müslüman uygarlığının ve modern Avrupa demokratik esaslarının simgesidir.
Kırmızı zemin üzerinde bir hilal ve sekiz köşeli bir yıldızın tasviri bulunmaktadır. Tarihçilere göre, Halk Cumhuriyeti tarafından üç renkli bayrak devlet bayrağı olarak kabul edildiğinde, renklerin neyi ifade ettiği açıklansa da hilal ve sekiz kollu yıldızın anlamları açıklanmamıştır. Bayrağın üzerindeki hilal ve sekiz kollu yıldızın anlamları konusunda çeşitli görüşler bulunmaktadır.
Sekiz kollu yıldız ve hilalin açıklaması
Hilal bir zamanlar Bizans İmparatorluğu'nun başkenti Konstantinopol’un arması olmuştur. Türkler 1453 yılında bu şehri aldıktan sonra bu arma Osmanlı İmparatorluğu tarafından İslam dininin bir simgesi olarak kabul edilmiş ve bu simge Müslüman olan başka halklara da geçmiştir. Bayrağın üzerindeki hilal Türk halklarının sembolüdür. Sekiz kollu yıldızın anlamına gelince bu, "Azerbaycan" kelimesinin eski alfabede yazılışıyla ilintilidir. Öyle ki, eski alfabede "Azerbaycan" kelimesi sekiz harfle yazılır. Diğer bir görüşe göre tarihte sekiz kollu yıldızın anlamı şöyle açıklanmaktadır: Türkçülük, İslam, Çağdaşlık, Devletçilik, Demokratiklik, Eşitlik, Azerbaycanlılık ve Uygarlık.
Azerbaycan bayrağındaki yıldıza dair diğer bir düşünce de Azerbaycan mimarisinde de yaygın olarak kullanılan sekiz kollu yıldızın sekiz Türk halkının simgesi olmasıdır.