Sigortalılık süresini etkileyen bu unsurların, kademeli geçişlerde ve Kanun değişikliklerinde sigortalılık başlangıcının ve süresinin tespitinde büyük önemi bulunmaktadır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, 4/1-a kapsamında yaşlılık sigortasından prim ödeyen sigortalıların, ; belli bir yaşa ulaşması, belli bir süre prim ödeme gün sayısının bulunması ve belli bir sigortalılık süresi şartının yerine gelmesi gerekmektedir.
Uzun vadeli sigorta kolları olarak adlandırılan malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta kollarından aylık bağlanması için gerekli olan önemli şartlardan biri sigortalılık süresidir.
Mülga Olmuş veya Yürürlükte Bulunan Kanunlara Göre Sigortalılık Süresinin Başlangıcı
Uzun vadeli sigorta kolları bakımından 5510 sayılı Kanun’un 38. maddesinin birinci fıkrasına göre sigortalılık süresinin başlangıcı;
– 02.06.1949 tarihli, 5417 sayılı İhtiyarlık Sigortası Kanunu’nun (Mülga),
– 04.02.1957 tarihli, 6900 sayılı Malûliyet, İhtiyarlık ve Ölüm Sigortaları Hakkında Kanun’un (Mülga),
– 17.07.1964 tarihli, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun,
– 02.09.1971 tarihli, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu’nun,
– 17.10.1983 tarihli, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu’nun,
– 17.10.1983 tarihli, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu’nun (Mülga)
– 08.06.1949 tarihli, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu’nun,
– 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun geçici 20. maddesi kapsamındaki sandıkların
kapsamına malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak ilk defa girdiği tarih olarak kabul edilir.
Muhasebe Büronuzu ve Ekibinizi Tek Panelden Yönetin
Hemen Tıklayın
Diğer taraftan, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yürürlükteki veya mülga olmuş sosyal güvenlik kanunlarına tabi olarak ilk defa uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenmeye başlanan tarih sigortalılığın başlangıcı olarak kabul edilir.
Sigortalık Süresinin Başlangıcını Etkileyen Unsurlar
. İşe Giriş Tarihi İle Prim Tahakkukunun Başladığı Tarihin Farklı Olması
Sigortalının mülga 5417, mülga 6900 veya 506 sayılı Kanunlara tabi olarak ilk defa işe giriş tarihi ile malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına prim ödenmeye başlandığı tarih arasında farklılık olması halinde veya işe giriş belgesi temin edilemediği gerekçesiyle işe giriş tarihinin saptanamaması gibi durumlarda prim ödenmeye başlanılan tarih sigortalılık süresinin başlangıç tarihi olarak esas alınır.
Örnek-1:Sigortalı işe giriş bildirgesinde ilk defa çalışmaya başladığı tarih 03.02.2006 olarak bildirilen sigortalının 2006/Şubat ayı aylık prim ve hizmet belgesinde Kurum’a bildirilmediği ve 2006/Mart ayı aylık prim ve hizmet belgesinde ise prim ödeme gün sayısının 30 prim gün sayısı olarak bildirildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, sigortalılık başlangıç tarihi, sigortalı adına ilk defa malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primin ödendiği tarih olan 01.03.2006 olarak dikkate alınır.
18 Yaşın Altında Geçen Sigortalılık Süreleri
5510 sayılı Kanun’a göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında, 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süreleri, 18 yaşını tamamladıkları tarihinde başlamış kabul edilir. Ancak, 18 yaşını tamamlamadan önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri, iptal edilmeyip, prim ödeme gün sayısına ilave edilir.
Örnek-2:Doğum tarihi 18.03.1969 olan ve ilk defa 01.08.1986 tarihinde 506 sayılı Kanun’a tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalının sigortalılık başlangıç tarihi, 18.03.1969+18 = 18.03.1987 olur.
01.08.1986-18.03.1987 sigortalılık süresinden sayılmayan dönemlerde ödenmiş olan prim gün sayıları ise prim ödeme gün sayısına ilave edilir.
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’na göre sigortalılık süresi baz alınmakta iken, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu’na ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu iştirakçilerine uzun vadeli sigorta kollarından sağlanan yardımlar yönünden sigortalılık süresi şartı yerine fiili hizmet süresi şartı aranmaktadır.
Ancak, 5510 sayılı Kanun yürürlüğe girmesiyle birlikte 01.10.2008 tarihinden sonra talep de bulunan 4/1-b sigortalıları ile 15.10.2008 tarihinden sonra ilk defa memur olan 4/1-c sigortalıları için de 506 sayılı Kanun da olduğu gibi sigortalılık süresi şartı aranmaya başlanmıştır.
Diğer taraftan, 4/1-a sigortalıları yönünden Kanun’un geçici 6. maddesinin birinci fıkrasında yapılan düzenlemeye göre, 506 sayılı Kanun’a göre 01.04.1981 tarihinden önce malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescil edilmiş olanlar hakkında, Kanun’un 38. maddesinin ikinci fıkrasındaki belirtilen sigortalılık süresinin 18 yaşın doldurulduğu tarihten başlayacağına ilişkin hüküm uygulanmamaktadır.
Buna göre, 5510 sayılı Kanun’un yürürlük tarihinden önce sigortalı olan 4/1-a sigortalılarının sigortalılık süresinin başlangıcı;
– – 01.04.1981 tarihinden önce ise yaşa bakılmaksızın sigortalılık süresinin başlangıç tarihi,
– – 01.04.1981 tarihinden sonra ise 18 yaşın doldurulduğu tarih
sigortalılık süresinin başlangıcı sayılır.
18 yaş uygulaması Kanun’un yürürlük tarihinden önce sigortalı olan 4/1-a sigortalıları yönünden yalnızca yaşlılık aylığı bağlanmasında geçerlidir. Malullük ve ölüm aylıklarında böyle bir uygulama bulunmamaktadır.
Örnek-3:Doğum tarihi 03.05.1964 olan ve 01.03.1981 tarihinde 506 sayılı Kanun’a tabi olarak uzun vadeli sigorta kollarına prim ödemeye başlayan sigortalının yaşlılık aylığı bağlanması sırasında sigortalılık süresinin başlangıcı yaşına bakılmaksızın 01.03.1981 olarak alınır.
Sigortalının işe başlangıcı 03.07.1981 olsa idi, işe başlama 01.04.1981 tarihinden sonra olduğu için yaşlılık sigortasından yapılacak yardımlarda sigortalılık başlangıç tarihi 18 yaşını doldurduğu 03.05.1982 olarak alınır.
Aynı sigortalı için malullük veya ölüm sigortası yönünden işlem yapılırken 18 yaş sınırlaması veya 01.04.1981 tarihi dikkate alınmaksızın adına prim ödenmeye başlanan tarih sigortalılık süresinin başlangıcı sayılır.. Birden Fazla Sosyal Güvenlik Kanunu’na Tabi Hizmeti Olanlar
5510 sayılı Kanun’un yürürlük tarihinden önce veya sonra farklı sosyal güvenlik kanunlarına (geçici 20. madde sandıkları dâhil) tabi olarak çalışanların sigortalılık başlangıcı en eski tarih olarak alınır.
Kanun’un Yürürlük Tarihinden Önce Birden Fazla Sosyal Güvenlik Kanunu’na Tabi Hizmeti Olanlar
Sigortalının 2829 sayılı Kanun hükümlerine göre 2925, 2926, T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve 506 sayılı Kanun’un geçici 20. maddesi uyarınca faaliyet gösteren sandıklarda geçen hizmetlerinin birleştirilmesi halinde, bu kanunlara veya bu kurumlardan herhangi birine ilk defa sigortalı olunan tarih, sigortalılık süresinin başlama tarihi olarak, hizmetlerin birleştirilmesi halinde, birleştirilen hizmetlerin başlangıç tarihi sigortalılık süresinin başlangıcı olarak kabul edilir.
. Borçlanmalar
Muhasebe Büronuzu ve Ekibinizi Tek Panelden Yönetin
Hemen Tıklayın
5510 sayılı Kanun’un 41. maddesine göre yapılacak borçlanmalarda, borçlanılacak sürenin sigortalılığın başlangıç tarihinden önce olması halinde sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye gidilmek suretiyle tespit edilmektedir.
Örnek-4:Sigortalılığının başlangıç tarihi 01.07.1995 olan sigortalının 15.05.1993 tarihinde başlayan 15 ay askerlik süresini borçlanması halinde sigortalılık başlangıcı 15 ay geri çekilerek 01.04.1994 olarak alınır.
Doğum borçlanması için ise doğumdan önce sigortalılık şartı arandığından, doğum borçlanmasında başlangıç tarihi borçlanılan gün sayısı kadar geri gitmemektedir.
Ancak, malullük, yaşlılık ve ölüm primi yatırılan tarihten önce stajyerlik dönemi bulunan ve bu dönemde kısa vade sigorta primi ödenen sigortalıların sigortalılık süresinin başlangıç tarihi, borçlanılan süre kadar geriye gidilmek suretiyle bulunur.
Örnek 5:İlk defa 20.09.1994 tarihinde stajyer olarak tescili yapılan kadın sigortalı 15.06.1995 tarihine kadar bu kapsamda çalışmıştır. Sigortalı 05.08.1998 tarihinde doğum yapmış, 01.05.2001 tarihinde de malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi çalışmaya başlamıştır. Sigortalı 10.03.2019 tarihli dilekçesiyle doğum borçlanması talebinde bulunmuş ve borçlanma yapmıştır.
Bu durumda, sigortalının borçlanmaya esas doğum süresi adına ilk defa malullük, yaşlılık ve ölüm primi yatırılan tarihten önce olmasına rağmen sigortalının stajyerlik dönemi bulunması nedeniyle sigortalılık süresinin başlangıcı 01.05.2001 tarihinden iki yıl geriye gidilmek suretiyle 01/05/1999 olarak tespit edilir.
Sigortalılık Süresi Hesabı
5510 sayılı Kanun’un 4/1-a ve 4/1-b bentleri kapsamında çalışan ve aylık bağlanacak olan sigortalıların sigortalılık süresi, sigortalının ilk defa malullük, yaşlılık ve ölüm prim ödenmeye başladığı tarih ile (sigortalılığın başlangıç tarihi) sigortalının aylık bağlanması için yazılı istekte bulunduğu, aylık bağlanması için istekte bulunmayan sigortalılar için ise ölüm tarihi arasında geçen süredir.
4/1-c kapsamında aylık bağlanacak sigortalılar bakımından ise; sigortalılığın başlangıç tarihi ile Kanun’un 48. maddesine göre yetkili makamdan emekliye sevk onayının alınarak görevi ile ilişiğinin kesildiği ayın son günü veya ölüm tarihi arasında geçen süredir. Bu tarihler arasındaki sürenin tamamında çalışılması veya prim ödenmesi gerekmemektedir.
Ayrıca, Kanun’un geçici 7. maddesiyle, 506 sayılı Kanun’un ek 5 ve 5434 sayılı Kanun’un 32. maddesine göre 4/1-a sigortalılarının sigortalılık süresine eklenen sürelerle ilgili kazanılmış hakları korunmuştur.
Sigortalılık Süresine Eklenen Süreler
. İtibari Hizmet Süresi
506 sayılı Kanun’un ek 5 ve ek. 6. maddesine göre, ek 5. maddesi kapsamında sayılan işlerde çalışan sigortalıların bu işyerlerinde geçen çalışmalarının her tam yılı için 90 gün sigortalılık sürelerine ilave edilmektedir.
5510 sayılı Kanunla itibari hizmet süresi uygulaması kaldırılmış olup, geçici 7. maddeye göre, 506 sayılı Kanun’un ek 5. maddesinde sayılan itibari hizmet süresi kapsamında yer alıp 5510 sayılı Kanun’un 40. maddesinde sayılmayan işlerde Kanun’un yürürlük tarihinden önce geçen çalışma sürelerinin itibari hizmet süresi olarak değerlendirilmesinde 3600 gün prim ödeme şartı aranmaz. Bu itibari hizmet süreleri aylığa hak kazanma şartlarında dikkate alınır.
5434 Sayılı Kanun Kapsamındaki Fiili Hizmet Süresi Zammı
2008/Ekim ayı başına kadar 5434 sayılı Kanun’un 32. maddesine göre verilen fiili hizmet süresi zamları 4/1-a sigortalılarının sigortalılık süresine ilave edilmektedir.
Ancak, 5510 sayılı Kanun yürürlük tarihine kadar 5434 sayılı Kanun’un 32. maddesine göre verilen fiili hizmet süresi zamları sigortalılık süresine ilave edilmekte iken Kanun’un yürürlük tarihinden sonra kaldırılmıştır.
Kanun’un yürürlük tarihinden sonra 40. maddeye göre verilen, fiili hizmet süresi zammı prim ödeme gün sayılarına ilave edilmekte ve emeklilik yaş hadlerinden indirilmektedir.
Sosyal güvenlik sisteminde; uzun vadeli sigorta kolları olarak adlandırılan ve malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta kollarından aylık bağlanması için gerekli olan sigortalılık süresi, özellikle kademeli geçişlerde ve Kanun değişikliklerinde sigortalılık başlangıcının ve emekliliğe esas yaş şartının tespitinde büyük önem arz etmektedir.
Facebook'ta Paylaş	
Twitter'da Paylaş	
LinkedIn'de Paylaş	
Şenol Dönder - DİĞER MAKALELERİ
Sizce De Beyan Vermeme Cezasını Önce Uyarı Yapılıp Uyulmazsa Cezasının Tahakkuk Edilmesi Gerekmez Mi? 11.10.2021
Torba Yasa Tasarısında Neler Var? (1) 11.10.2021
Torba Yasa Tasarında Neler Var (2) 11.10.2021
Apartman Yöneticileri Ve Site Yöneticileri Hala Sgk Kolay İşverenlik Sistemine Geçmediniz Mi ? 21.02.2020
Anonim Şirket Yönetim Kurulu Üyeleri Sigortalılık Durumları 26.08.2019
E Arşiv De Son Durum 01.08.2019
E – Fatura Da Son Durum 01.08.2019
Anonim Ve Limited Şirketlerde Avantajlar Ve Dezavantajlar Nelerdir. 19.06.2019
Anonim Ve Limited Şirketlerde Genel Kurul Yapmamanın Müeyyideleri 19.06.2019
E Arşiv Uygulaması 18.06.2019
İşçi İşveren Uyuşmazlıklarında Arabulucuya Başvurma 17.06.2019
Muhasebeciler.com.tr Hakkında
Muhasebeciler.com.tr sitesi üzerinden bulunduğunuz il-ilçeyi seçerek veya harita üzerinden lokasyona göre SMMM serbest muhasebeci mali müşavir, bağımsız denetçi ve yeminli mali müşavirleri listeleyebilir ve kendileri hakkında detaylı tüm bilgilere kolayca ulaşabilirsiniz.