Osmanlı mutfağına ait bir lezzet olan midye dolma, hayvanlar aleminde yumuşakçaların “Bivalvia” -“Midyeler” sınıfında yer alan deniz ürünlerinin içerisine baharatlı iç pilav konularak doldurulması ile elde edilen ve çok beğenilen bir Türk sokak lezzetidir. Midye dolmanın tarihi Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Ermenilerin salname (yıllık) kayıtlarına kadar dayanır.
Günümüzde her ne kadar tüm midye dolma sektörü Mardinlilerin tekelinde olsa da Osmanlı zamanında ilk tariflerin Ermeniler tarafından geliştirildiği bilinmektedir. Hatta bu konuda biz de eski bir Ermeni kaynağından bir “Ermeni Usulü Midye Dolma Tarifi” ni kaleme almıştık. 1960’lı yıllardan itibaren doğudan yoğun göç almaya başlayan İstanbul’da seyyar midye dolmacılık bir iş modeli halini almıştır ve midye dolmanın bu kadar yaygınlaşmasının sebebi yine Mardinlilerin bu yayılımcı, mıntıkacı politikasıdır.
Melceü’t-Tabbâhîn (Aşçıların Sığınağı) isimli 1844 tarihli ilk taşbaskı yemek kitabında midye dolmanın tarifi de yer almaktadır. İşbu tarife göre midyelerin detaylı temizlenmesi hakkında bilgi verilirken aynı zamanda pirinçli iç harcı içerisine günümüzden farklı olarak yenibahar, tarçın, fıstık ve üzüm de kullanıldığı belirtilmektedir. Bugün Mardinli midye dolmacılara “Midye Dolma Nedir?” diye sorsanız, “İçerisine bolca karabiber basılmış pirinçli siyah midyelerdir.” cevabını alırsınız.
En yeni lezzetlerden haberdar olmak için Youtube kanalımıza abone olmayı unutmayın!
İstanbul, İzmir ve Bodrum’da midye dolma sokak lezzetlerinin başında gelir. İlk zamanlarda Mardinli ailelerin seyyar tezgahlarında satışa sunulan midye dolmaların sos olarak eşlikçisi limondu. Yıllar ilerledikçe bu kontrol edilemez sokak tezgahları, üretimleri ve midye çiftlikleri de kontrol altında tutulabilen dükkanlara dönüşmeye başladı ve böylece tencerede pişirilen midye dolmalar, pişim aşamasında soslanarak çeşitlendirildiler. Tencere dibi sosu, acılı v.b. gibi çeşitler ortaya çıktı. Ve yine İstanbul gibi büyükşehirlerde soğuk servis edilen midye dolma zamanla sıcak halde de sunulmaya başlandı. Hatta şimdilerde dünya çapında kullanılan soslar (soya, ponzu, Tabasco ve benzeri soslar) bu yeni nesil dükkan midye dolmacılarının menülerine girmeye başladı bile.
Limonun suyu midye dolmaların üzerine sıkılınca asiditesi ile pilavdaki baharatları ve midyenin lezzetini iyice ortaya çıkarır ve neredeyse bağımlılık yapacak bir lezzete dönüştürür. Öyle ki midye dolmayı bir kez yiyen bir daha kolay kolay ondan vazgeçemez. Limon ve karabiber gibi baharatların kullanıması önemlidir çünkü antibakteriyel ve mikrop yok edicidirler.
Günümüzde genç kuşak midye dolmacılar seyyar tezgahlarından kurtulup birer birer modern midye dolma dükkanları açmaktalar…
Türkiye’deki Midyelerin Kirliliği
Gelelim Türkiye’deki midyelerin kirlilik durumuna…
Biliyorsunuz midyeler besinlerini denizdeki suyu süzerek alırlar. Dakikada 1,5 litre su süzen bir midye günde 36,5 litre deniz suyu süzmektedir. Denizlerin kıyıya yakın kesimlerinde birbirlerine ve kayalara tutunarak yaşarlar, çoğalırlar. Suyu süzerken bünyelerinde bulunan sedef sayesinde zararlı maddeleri inciye çeviriler. Bu da mucizevi bir durum değildir de nedir sevgili okuyucu?
Yine de Türkiye’nin 5 şehrinde satılan midye dolmalarda mikro plastik (MP) varlığının araştırıldığı 2020 yılında yapılan bir çalışmada, ortalama 100 gram midye dolmanın yine ortalama 5,8 mikro plastik parça içerdiği raporlanmıştır. Araştırma ayrıca midye başına en yüksek mikrop plastik miktarına İstanbul’un sahip olduğu sonucuna varmıştır. 2011 yılında yapılan bir araştırma, Ankara’dan sokakta satın alınan midye dolma örneklerinin yaklaşık %50’sinin Salmonella sp. nedeniyle Türk Gıda Kodeksi uyarınca tüketime uygun olmadığını bildirilmiştir.
Çalışma ayrıca örneklerin %30’unun E.coli, %80’inin B.cereus, %76.6’sının S. aureus ve %13.3’ünün Clostridium perfringens ile kontamine olduğunu ve tüketime uygun olmadığını ortaya koymuştur.
2007’de yapılan bir başka çalışma, hem limon suyu hem de limon sosu kullanımının, anti inhibitör olarak Salmonella Typhimurium’da hafif bir azalmaya neden olduğunu göstermektedir.
← İstanbul’da En İyi Balık Ekmek Nerede Yenir? Beykoz Balık Ekmek, Beykoz, İstanbul
İstanbul’da Böyle Ciğer Kavurma Yemediniz! →
Salih Seckin Sevinc
Harbiyiyorum.com kurucusu ve yazarı. 2009'dan beri yeme-içme üzerine keşifler yapıyor. Araştırıyor, yiyor, içiyor, videolar/fotoğraflar çekiyor, düşünüyor ve yazıyor. 2021 - "Ruhani" (Roman) 2018- "Ölüm Yolcusu Abdülüver'in Tuhaf Seyahatleri" (Roman) 2016 - "Harbi Yiyorum - Türkiye'de Harbiden Nerede Ne Yenir?" (Yemek Kitabı) 2015 - "Her Şeyin Başı Blog" (İş Kitabı) 2014 - "Social Media for Real" (İngilizce İş Kitabı) 2012 - "Pazarlama İletişiminde Sosyal Medya" (İş Kitabı) kitaplarının yazarı. 2018'den bu yana ODA TV "Lezzet Peşinde" köşe yazarı, Eylül 2019'da KRT'de "Harbi Yiyorum" programını hazırlayıp sundu. Şu anda "Nerede Ne Yenir?" cümlesinin altını doldurmaya ve lezzet keşiflerini/öğrendiklerini size aktarmaya devam ediyor.
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Δ
Son Yazılar
GURME NOTLARI OdaTV Yazıları
Elazığ’da Nerede Ne Yenir?
01 Aralık 2021 01 Aralık 2021 Salih Seckin Sevinc 0
Geçtiğimiz günlerde Elazığ’da nerede ne yenir yazacağım demiştim. Araya başka haber değeri olan bir yazı aldım. Bu hafta kaldığım yerden
GURME NOTLARI OdaTV Yazıları
Gerçek İnegöl Köfteyi Nasıl Bilirsiniz?
22 Kasım 2021 22 Kasım 2021 Salih Seckin Sevinc 0
En İyiler Genel Yemekler LİSTELER
İstanbul’un En İyi 7 Semt Pazarı
16 Kasım 2021 15 Kasım 2021 Dobra Gül 0
GURME NOTLARI OdaTV Yazıları
1. Elazığ Lezzet Çıkartmamız Nasıl Geçti?
15 Kasım 2021 15 Kasım 2021 Salih Seckin Sevinc 0
Bursa Turşu
Gedelek’te En İyi Turşu Nereden Alınır? Eylül Turşuları, Gedelek, Orhangazi, Bursa
14 Kasım 2021 14 Kasım 2021 Salih Seckin Sevinc 0
Son Yazılar
Elazığ’da Nerede Ne Yenir? 01 Aralık 2021
Gerçek İnegöl Köfteyi Nasıl Bilirsiniz? 22 Kasım 2021
İstanbul’un En İyi 7 Semt Pazarı 16 Kasım 2021
1. Elazığ Lezzet Çıkartmamız Nasıl Geçti? 15 Kasım 2021
Gedelek’te En İyi Turşu Nereden Alınır? Eylül Turşuları, Gedelek, Orhangazi, Bursa 14 Kasım 2021
Kategoriler
Kategoriler Kategori seçin A harfi dökümanlar Adana Adana Dürüm Adana Kebap Adıyaman Afyon Ahtapot Aksaray Alkollü içecekler Alkolsüz içecekler Almanya Ankara Antakya Antalya Artvin Ataşehir Avusturya Aydın Ayran Azerbaycan B harfi dökümanlar Badem/Fıstık Ezmesi Bağcılar Bagel Baharat Bahçelievler Bakırköy Baklava Balaban Kebabı Balık Balıkesir Balıklar ve Deniz Ürünleri Başakşehir Bazlama Belgrad Bergen Beşiktaş Beykoz Beylikdüzü Beyoğlu Bilecik Bolu Bordeaux Börek Börekler Boza Bunları Bilelim Burger Burma Kadayıf Bursa Büryan Büyükçekmece C harfi dökümanlar Ç harfi dökümanlar Cağ Kebabı Çanakkale Çay Cheesecake Çiğ Börek Çiğ Köfte Ciğer Çikolata Çipura Çorba Çorbalar D harfi dökümanlar Dana Kuyruğu Deniz Tarağı Deniz Ürünleri Salatası Deniz Ürünlerinden Deniz Ürünü Diğer Dürümler Diğer Listeler Dil Balığı Dondurma Döner Donuk Ürünler Dürüm E harfi dökümanlar Edirne Ekmek Ekmek ve Pideler Empanada En İyiler Erzincan Erzurum Eskişehir Et Haşlama Et Yemeği Etkinlikler Etli Dolmalar Eyüpsultan F harfi dökümanlar Fajita Falafel Fatih Fırın Kebabı Floransa Fransa Fümeler G harfi dökümanlar Garnitürler Gastro Kitap Gaziantep Genel Kahvaltı Genel Yemekler Giresun Girne Gözleme Güllaç Gürcistan Gurme Haber GURME NOTLARI Gurme Tefsiri Gurme Turlar Gurme Ürün Satış Güveç H harfi dökümanlar Hamur İşi Hatay Hollanda İçecek İçki Instagurme İrmik Helvası İşkembe İskender Kebap İşlenmiş Et İspanya İstanbul İstiridye Izgara Et Izgaralar İzmir ı-i harfi dökümanlar J harfi dökümanlar K harfi dökümanlar Kabak Tatlısı Kadayıf Dolması Kadıköy Kağıt Kebabı Kahke Kahvaltı Kahveler Kalamar Tava Kapadokya Kapanan Restoranlar Kar Helvası Karides Saganaki Kars Kartal Kastamonu Katar Katmer Kavala Kavurma Kaymaçina Kayseri Kebap Kelle Paça Kemikli Tavuk Kemikli Tavuk Izgara Kiev Kilis Tava Kırklareli Kocaeli Köfte Köfteci Dosyası Kokoreç Kokteyller Konya Kral Yengeç Küçük Gurme Küçükçekmece Kümes Hayvanları Künefe Kup Griye Kurabiye Kuru Fasulya Küşleme Kuzu Kelle Kuzu Kol But Kuzu Şiş Kuzu Tandır L harfi dökümanlar Lahmacun Lakerda Latte Lavunya Lefkoşa Levrek Lezzet Testi Limonata LİSTELER Lokma Lor Peyniri Lviv M harfi dökümanlar Makarna Makarna – Mantı ve Erişteler Maltepe Manisa Mantı Mardin Mavi Yengeç Medine Mekke Menemen Menengiç Kahvesi Menü Önerileri Mersin Meşrubat Meyve Suyu Meze Mezeler – Kanepeler Michelin Guide Midye Midye Dolma Milan Milk Shake Muğla Muhallebi Muhlama N harfi dökümanlar NE YİYELİM NEREDE YİYELİM NEREDEN ALALIM Network New Jersey New York o-ö harfi dökümanlar OdaTV Yazıları P harfi dökümanlar Pankek Panzerotti Pasta Pendik Pennsylvania Peynir Fondü Pide Pilav Pilavlar Piliç Çevirme Pirzola Kebap Pişi Piyaz Pizza Portekiz Puding R harfi dökümanlar Rize Roma Röportaj Ş harfi dökümanlar S harfi dökümanlar Sac Tava Sakarya Sakatat Sakatatlar Salatalar Salep Şalgam Şambali Sandviç Tarifleri Sandviçler Şarap Sardalya Sarıyer Şarküteri Satır Et Şeftali Kebap Şekerciler Selanik Şerbetler Silivri Simit Şiş Kebap Şişli Sivas Sıcak Çikolata Sırbistan Şırdan Şöbiyet Soğuk Mutfak Soğuk Sandviç Soslar Sufle Supangle Suşi Süt Ürünü Sütlaç T harfi dökümanlar Taco Tahinli Çörek Tantuni Tatlı Tatlılar Tavada Sote Etler Tavuk Döner Tavuk Kanat Tayland Tekirdağ Tencere Kebapları Tepsi Kebabı Tereyağında Karides Testi Kebabı Tiramisu Tokyo Tost Trileçe Türk Kahvesi Türkiye Turşu u-ü harfi dökümanlar Ukrayna Ümraniye Un Helvası Unlu Mamüller Urfa Üsküdar Uskumru Uykuluk V harfi dökümanlar Van Video Vietnam Vişne Likörü W harfi dökümanlar Waffle Y harfi dökümanlar Yalova Yardımcı Tarifler Yemek YEMEK ANSİKLOPEDİSİ YEMEK TARİFLERİ Yoğurt Yumurta ve Omletler Yunanistan Z harfi dökümanlar Zeytinyağı Zeytinyağlılar