Ortancanın dünyada yaygın iki adı Hydrangea ve Hortensia’dır. Yapraklarıyla ve çiçekleriyle oldukça güzel, zarif, çok tutulan bir bahçe süs bitkisidir. Hydrangeaceae familyasının Hydrangea cinsinden, ortanca adı altında birkaç ayrı tür var. Bu yazımın konusu her yerde en çok yetiştirilen Hydrangea macrophylla (klasik ortanca) türüdür. Buna büyük yapraklı ortanca ve Fransız ortancası gibi isimler verilir. Ana vatanı Japonya’dır.
Konular:
Özellikleri
Yetiştirilmesi ve bakımı
Budama
Çiçeklerinin mavi, mor olması
Ortanca çoğaltma yöntemleri
Yeni köklenmiş ortanca çeliklerini dikmek
Hastalıkları ve zararlıları
Özellikleri
Ortanca orta boy çalı tarzında gelişen ve kışın yapraklarını döken bir bitkidir. Budamalara ve şiddetli kış soğuklarına göre boyu genelde kısa kalır. İklimi tamamıyla uygun yerlerde hiç budamazsanız boyu 2 metreyi geçer.
Ortanca bitkilerinizin çiçek açması ile ilgili merak ettikleriniz
Çiçek açması için gerekenler: Bunun için ortanca bir süre kış dinlenmesi yaşamalıdır. Diğer şart budamayı bilinçli yapın. Yanlış budama sonucu o yılı çiçeksiz geçirir. İlkbaharda eski dallardan çıkıp uzayan taze dallar bir süre uzadıktan ve yapraklandıktan sonra en uçlardan tomurcuklarını geliştirir. Konumuz olan klasik ortanca yılda bir defa ilkbaharda tomurcuklar verir ve yaz başında çiçeklerini açmış olur.
Ortanca ne zaman çiçek açar? Tomurcukların belirme zamanı iklim ve hava şartlarına göre değişir: Nisan başı ile haziran başı arasında herhangi bir zamanda gerçekleşir. Ortanca tomurcuklarının gelişimini tamamlaması ve renklerini almaları yani tam olarak çiçek açmaları buna bağlı olarak ilkbahar sonu ile yaz ortası arasında olacaktır.
Bu yıl niçin çiçek açmadı? Ana gövde kışın orta derece üstü şiddetli dondan zarar görmüşse ortanca o yıl çiçek açmaz. Bunun gibi, fazlaca dipten budamalar yüzünden de o yıl çiçek açmayacaktır. Bazı kültivarları bunun dışında.
Kullanım
Neredeyse dünyanın her yerinde ortanca güzel çiçeklenen bir bahçe süs bitkisi olarak yetiştirilir ve modası hiç geçmez. Ortancanın çiçekleri kesme çiçekçilikte de kullanılır (vazoluk ve gelin buketi olarak).
Kış soğuklarına dayanıklılığı
Bu sayfada anlattığım Hydrangea macrophylla türü ne yazık ki tek tip özellik göstermiyor. Birçok kültivarı var. Kış soğuklarına dayanıklılıkları farklıdır. -17 ile -35°C dereceler arasında değişir. Genel olarak, çoğunluk çeşitler için -23°C derecedir. Ama hangi kültivar olursa olsun -15°C ve üzeri soğuk görülen yerlerde diplerine 10 cm kadar yüksekliğinde kuru yaprak, toprak, eski sığır gübresi karışımı yayarak korumaya almak çok iyi olur. -25 dereceden itibaren ise daha fazla korumalısınız. -30°C ve daha fazla soğuk oluyorsa, öyle memleketlerde ortanca dallarını toprağa yatırın, üstünü televizyon ambalajı olarak kullanılan kartonlarla kapatın ve üstüne tuğla gibi ağır şeyler koyun ki kartonlar uçmasın. Böylece dondan gayet iyi korunurlar. Kanadalı ortanca meraklılarının iddialı tavsiyesi böyle.
Zehirli midir
Ortancaların zehirli olmalarından hiç bahsedilmez. Fakat yenildiği takdirde belki öldürücü olmasa da zehirleyici etkisi var. Yemeyin ve hayvanlarınıza da yedirmeyin.
Ortanca çeşitleri
Bu sayfanın konusu olan ve en yaygın ortanca türü olan Hydrangea macrophylla’nın çeşitlerinden bahsediyoruz (diğer Hydrangea türleri burada söz konusu değil). Sayamayacağım kadar çok çeşitleri var. Çeşitlilikler en çok çiçek şekline ve renklenmelerine yönelik. Kültivarları aynı bakımı isterler. Hibritleri farklı bakım, farklı şartlar gerektirebiliyor. Haklarında iyi bilgi sahibi olmalısınız. Hibritlerinin farkı en çok çiçeklerinin farklı şekillerde olmasıdır. Çok az çeşidinin yaz boyunca (sonbahar sonuna kadar) tekrar tekrar çiçek açabilme özelliği var.
Kültivarlarından bir örnek
Hydrangea macrophylla ‘Pistachio’ farklı renkte çiçekler açar. Fıstık yeşili, gül kurusu moru ve pembe renkler karışıktır. Bahçeye diktiğinizde ilk yıl veya ilk iki yıl çiçekler yeşil kalıp renklenmez. Köklerinin toprağa iyice yerleşmesi ve bünyesinin güçlenmesi gerekiyor. Sonraki yıllarda olması gerektiği gibi olur. Gelişimini tamamlayan tomurcuklar yeşilden yer yer pembeye dönerken daha sonra mor renkler de ortaya çıkar. Pistachio ortanca çiçeklerinin karışık renklerle renkten renge girmesi birkaç hafta boyunca devam eder. Asitli topraklarda mavimsi mor renkler de oluşur.
Ortanca yetiştirilmesi ve bakımı
Ortancalar en iyi bahçede yetişir. Balkonda saksıda yetiştirmek biraz sıkıntılı (bilhassa yaz ayları şiddetli sıcak olan yerlerde). Aşağıdaki bilgilere göre gerekenlere dikkat etmelisiniz. İç mekanlara, salonlara asla uyum sağlamaz. Hiç denemeyin bile.
Güneşe ihtiyacı
Tam gölgeli yerlerde yaşayabilir. Fakat çiçek açmasında iyi bir randıman beklemeyin. Yarı gölgeli yarı güneşli yerlerde daha iyi çiçeklenme gösterir. Veya sadece güneş tam tepede iken güneşten korunmalı. Yazın pek fazla sıcak olmayan memleketlerde saatlerce güneşli yerlere de uyum sağlar ama böyle yerlerde düzenli, bilinçli gübrelenmeye ve çok düzenli sulanmaya büyük ihtiyacı olur. Yazın şiddetli sıcak olan yerlerde ise çok az güneş almalı.
Sevdiği toprak
Öncelikle dikkat etmek gereken gereken şey toprağının alkalinlilik pH derecesi 7.8 ve daha yüksek ise yapraklarda kloroz sorunu baş gösterecektir. Yapraklar tam yeşil değil, sarımsı renklerle karışık olur. Yani ortanca asitli ve nötr toprak istiyor (pH6.5 – 7.5 arası). Fazla alkalinli olmamak kaydıyla her türlü toprağa uyar. Alkalinli topraklarda çiçekleri çok hoş pembe olur. Asitli topraklarda toprağın sahip olduğu demir ve alüminyum bileşiklerine göre ve pH derecesine göre çiçek rengi mavi, mor, eflatun gibi renklerde olacaktır.
Etli / hafif killi topraklar hem besince daha zengindir hem iyi su tutar. Ponza taşı ya da dere kumu ile terbiye ederek havadarlığı ve süzekliği arttırırsanız ortancalar için en iyi doğal toprak budur. Kumlu topraklara ortanca dikecekseniz kırmızı killi toprakla ve bitkisel çürüntülerle kumlu toprağı zenginleştirmelisiniz. Beyaz killi toprağa ise bol bol leonardit ve bitkisel çürüntüler katmak kesin şart. Yoksa böyle topraklarda ortancaların hayatta kalması pek mümkün değil.
Saksıda ortanca yetiştirmek
Ortanca esasen bahçelere uygun bir bitkidir. Saksılarda yetiştirecekseniz saksı kesinlikle kalın kenarlı toprak saksı olmalı ve mümkün olduğunca büyük olmalı. Saksıda yetiştirmede toprağına gelince: Ortancalar kış üşümesi istiyor. Yazın ise köklerinin serinde kalması lazım. Bu iki sebepten dolayı poşetlerde satılan özel süs bitkisi toprakları ortancalara zararlı olabilir. Çünkü kökleri yazın sıcaktan, kışın soğuktan iyi koruyamaz. Doğal gerçek topraklardan kullanmalısınız. Aslında saksı ortancalarına en iyisi torf toprak + doğal arazi toprağı karışımıdır.
Bahçeye ortanca fidanı nasıl dikilir?
Bir çukur kazın. Dibine koyun veya sığır gübresi yayın. Gübrenin üzerini 4-5 parmak yüksekliğinde gübresiz toprakla örtün, üzerini biraz bastırın ve bolca sulayın. Su iyice çektikten sonra ıslak toprağın üzerine fidanı oturtun. Çevre boş yerleri gübresiz toprakla doldurun. Sonra güzelce sulayın.
Sulama isteği
Ortanca suyu çok sever. Fakat bu çamur gibi toprakta yetiştirin anlamına gelmez. Yani toprağı hafifçe kuruyana kadar sulamayacaksınız. Aşırı sulamada yapraklarda hastalıklar oluşuyor. Ortanca suyu çok seviyor diye bol bol sulayan herkesin ortancalarının yapraklarında lekeler başlar, kurumalar ve çürümeler görülür. Neredeyse istisnası yok. Sulamayı toprak biraz kurudukça, özellikle sabah ile öğle arasında yapmanız hastalıkların önlenmesinde etkilidir. Geceyi ıslak ve yoğun nemli ortamda geçirmemelidir.
Gübreleme
Sonbaharda ortancaların dibini 40-50cm gibi biraz uzaktan güzelce çapalayın. Bu bölgeye yanmış gübre yayın ve tekrar çapalayarak toprak ile gübrenin karışmasını sağlayın. Bu kadar. Aslında en iyisi (eğer bulursanız) Rhododendron ve ortancalara özel hazırlanmış hazır gübreden kullanmanızdır (paket üzerindeki talimatlara uyarak kullanın). Saksıda yetiştirdiğiniz ortancanızı her iki yılda bir defa, kış sonunda toprağını dağıtmadan kalıp gibi çıkararak dip kısımdan biraz toprak azaltmaya çalışın. Daha büyük saksıya dikecekseniz buna gerek yok. Sonra ⇒ şu sayfaki usulle gübreleyip yeniden dikin. Saksı ortancalarını sadece ki yılda bir defa bu şekilde gübrelemek fazlasıyla yeterlidir.
Ortanca budama çeşitleri
Ortanca yetiştirmede budama ciddi bilgi ve tecrübe ister. Ve de çok önemlidir. Bir ortancanın çiçek açıp açmaması, çiçeklerin sayısı ve iriliği budamanın niteliğine göre değişir. Yani hem doğru bilgi sahibi olmanız hem de ortancalarınızı sürekli yakından gözlemliyor olmanız lazım. Hiç budamamak yanlış budama yapmaktan çok daha iyidir. Çünkü yanlış budama yüzünden ortancalarınız bir yılı tamamen çiçeksiz geçirebilir.
Normalde bu yıl yeni uzayan ve çiçek açmamış olan güçlü bir dal gelecek yıl en uçtan tekrar gelişime devam eder ve tepeden mutlaka çiçek açar. Bunun istisnası yok. Ama ortancadaki mevcut dalların yan filizlerinden her biri çiçek açmaz. Uzun dalların tümünü budayacaksanız, kısaltacaksanız aşağıdaki bilgilere göre dikkatli olmalısınız.
Çiçek budaması
Güzelliği gitmiş çiçekleri vakit kaybetmeden derhal kesmelisiniz. Dal uçlarından keseceksiniz ki yaprakları azalmasın. Çünkü dallarda kalan yapraklar gelecek yıl için güç toplamaktadır. Ayrıca, devamlı çiçek açan ortanca hibrit veya kültivarları bu sayede daha çabuk yeni çiçek açma faaliyetine girerler.
Çok genç fidanların budanması
İlk üç yıl hiçbir budama yapmamalısınız. Sadece çiçekler solar solmaz çiçekli tepe kısımları kesin o kadar. Aşağıdaki budama teknikleri olgun ortancalar içindir.
Kısaltma budaması
Şart değil. Yani ortancanızın upuzun boyda çiçek açmasını isterseniz bunun hiçbir sakıncası yok. Eğer kısaltmak istiyorsanız yaz ortasından sonra, yaz sonuna doğru yapın. Daha fazla geç kalmayın. Genel olarak karasal iklim olan yerlerde ağustos ayının ortası, deniz etkisindeki yerlerde ise ağustos sonu/eylül başı dönemi en uygun zamanlardır. Dalları toprak hizasından 35cm yükseklikten daha yukarıdan budayın. Bu şekilde çiçeklenen dallarda da çiçeklenmemiş ama güçlüce uzayan dallarda da aynı şekilde budama yapabilirsiniz. Kestiğiniz parçaları atmayıp aşağıda çoğaltma kısmındaki usule göre onlardan yeni ortanca fidanları oluşturabilirsiniz.
Güçlendirme budaması
Çiçek toplarının çok gür gelişmeleri yani topları oluşturan çiçeklerin sayıca çok ve iri iri olmaları genç ve güçlü dallarda mümkündür. Yaşlı dallarda çiçek kalitesi düşük olur. Üç yaşını aşmış ana gövdeleri en dipten kesmelisiniz. Zamanı ise kasım ayının başı gibi.
Daha büyük çiçekler elde etmek istiyorsanız en başta, baharda henüz çiçek tomurcukları hiç belirmeden önce, filizler yeni uyanmış ve yapraklar genişlemeye başlarken yeni filizlerde seyrekleştirme yapmanız gerekir. En uç filizler genelde en iri çiçeklenmeyi yaparlar. Yan filizlerden ise en güçlü ve en hızlı olanlar iri çiçeklenme yapacak. Buna göre uygun olmayan filizleri isterseniz yok edebilirsiniz.
Ortanca çiçeklerinin mavi ve mor olması için
Aşağıdaki uygulamalarda aşırıya gitmeyin. Zira aşırı asitli topraklar bitkileri zehirler ve öldürür.
Nötr (pH 7 civarları) topraklarda ve alkalin değeri yüksek (pH 7.5 üstü) topraklarda mavi çiçek elde edemezsiniz. Yukarıda tarif ettiğim toprak karışımına ilaveten toprağına alüminyum sülfat katmak gerekiyor. Sulama suyu fazlaca kireçli ise bu da pH derecesini yükseltir. Dolayısıyla suyu bir varilde birkaç gün bekletip tortusu dibe çöktükten sonra üst kısımdaki suyu kullanmanız lazım.
Toprak nötr olup alüminyum az olursa ortanca çiçekleri beyaz veya çok soluk renklerde olur. Toprağın alkalin değeri yüksekse (pH7,5 ve üstü) çiçekleri güzelce pespembe olur. Pembelik dereceleri koyu pembe, morumsu pembe gibi renklerde çiçekler elde etmek için mavi renkli çiçek açmasını sağlayan asitli toprağa ayrıca superphosphate veya fosfor oranı yüksek bitki besini katmak gerekir. Balık, midye vs. deniz hayvanlarından et kalıntılarını da ortanca dibine gömmekte yarar var. Veya bu konuda deneyimleri olan insanlardan taktikler öğrenebilirsiniz.
Renk değiştirmede diğer faktörler
Kırmızı topraklar demir bileşiklerince zengindir ve mavi çiçek açtırır (eğer fazla kireçli sularla sulamıyorsanız). Veya toprağa demir sülfat (saçı kıbrıs) karıştırın. Paslı çivi, paslı demir parçaları da uygundur. Bunların mavi renk üzerinde etkisi var.
Ortancanın bulunduğu yerin sıcak olmasının renk tonlarında etkisi görülmüş. Hatta ortamın havasının nemliliğinin bile etkisi olduğu söyleniyor.
Toprak yapay olarak değil doğal olarak alüminyumlu ise ve asitliyse, morumsu renklerde bunun önemi var. Yeşil killi topraklarla denenebilir (yeşil renk alüminyum bileşiklerinden dolayıdır).
Her saksıda ayrı topraklarla ayrı uygulamalarla beyaz – mavi – pembe renklerinin çeşitli farklı tonlarda karışımları ile tatlı koyu pembeden tatlı mora, acı çivit mavisine, berrak maviye kadar çok farklı renklerde çiçek açtırabilmek mümkün.
Piyasada satılan ‘kil’lerden alıp da toprak yapmaya çalışmayın. Bitkileri zehirler, öldürür. Doğal killi topraktaki kil o killere hiç benzemez. Sağlıklı ve besleyicidir.
Ortanca çoğaltma yöntemleri
Ortanca tohumla değil dallarıyla çoğaltılır. Bunun usulleri ve mevsimleri farklı farklı olabiliyor.
Tepe çeliği
Nisandan ağustosa kadar yapılabilir. Çiçeksiz taze dallardan 15 – 20cm uzunlukta tepe çelikleri alınır. İki – üç çift yaprakları olmalı. En alttaki yaprakları kopartın. Sonra 3 cm derine gömün. Köklendirme toprağı kumlu toprak veya yarı yarıya ölçülerde perlit + torf karışımı olabilir. Üstüne kavanoz geçirin veya naylonla kaplayın veya bu işi pet şişe içinde yapın. Pet şişe daha uygun çünkü ortanca çeliği köklendiği zaman kökleri görürsünüz. Kapağı kapalı olacak ve direkt güneş almayan bir yerde ortanca çelikleri köklenene kadar bekletilecek. Pet şişeyi yarıdan kesin, alt kısmın içine nemli karışımı doldurup çeliği dikin ve şişenin kesik kısımlarını plaster ya da seloteyp gibi bir şeyle yapıştırın. Sulamaya gerek yok çünkü kapalı olacağından dolayı su kaybı olmaz. Toprak veya karışım yeterince nemli değilse çok az sulayarak nemlendirin. Köklenme gerçekleşince esas yerlerine dikebilirsiniz. Haftada iki üç defa açıp havalandırmalısınız. Toprak kurumuşsa sulamalısınız.
Dikkat: Hava sıcaklığı 26C derecenin üzerine çıktığı yaz aylarında mini sera ortamı, şişe içi vb kapalı uygulamalar risklidir. Genellikle ortanca çeliklerinin çürümesine yol açarlar. Sıcağa rağmen mini sera ortamı yapacaksanız köklendirmek için tozsuz temiz dere kumu ya da kuvars kumu haricinde başka maddelerle denemeyin.
Daldırma
Ortancanızın toprağa paralel gibi eğik bir dalının orta yerini hafifçe toprağa gömün. Dal kımıldamasın diye üstüne ağır bir taş koyun. Çok sık sulamalısınız. Bu usulde köklenen dalı hemen ayırmayıp kış sonunu beklemek daha iyi olur.
Ayrıntılı bilgi için bakın: ⇒ Daldırma.
Kök çeliği ile ortanca fidanı üretimi
Bu usul çok bereketli bir ortanca üretim usulüdür. Bitki tamamen uyku dönemindeyken (en uygun zaman aralık ayının sonu – ocak ayının başı) yapılmalıdır.
⇒ Kök çeliği sayfasından ayrıntıları öğrenebilirsiniz.
Olgun dal çeliği
En kolay ortanca çoğaltma usulü budur. Yaz sonunda, ağustos – eylül aylarında yapılır. Bu yıl gelişen en güçlü dalları 15cm, 25cm gibi boylarda parçalara ayırın. Yaprakları koparmayarak makasla tam diplerinden kesin. Sonra dalın dörtte üçü toprak altında kalacak şekilde direkt olarak bahçeye dikin. Çubukları dimdik değil, biraz eğikçe dikeceksiniz. 45 derece açı yeterli, daha eğik olmamalı. Sonra sulayın. Toprak biraz kurudukça sulamaya devam edin. Filizlenme var mı yok mu kontrol etmeyin, bir gelişme beklemeyin. İlkbaharda güzelce filizlenip hızla büyürler.
Kökten ayırma
Dipten çıkan ve yeterince köklenmiş olan sürgünlerin ayrılmasıyla yapılır. Kasım sonundan itibaren yapmak daha iyi olur. Fakat bunun için ortancanın en az beş yaşında olması gerekir. Genç ortancaları rahatsız etmemelisiniz. Genç ortancaları dallarından, yaz sonunda olgun dal çeliği yöntemiyle çoğaltın.
Suda ortanca köklendirme
Hem genç hem tam olgun ortanca dallarını suda köklendirebilirsiniz. Yeri kuvvetli aydınlık ve esintili olmalı. Sabah veya akşam güneşi alabilmeli. Suyu haftada bir veya iki defa değiştirin.
Köklenmiş ortanca çeliklerini başka yere dikmek
Bakın bu ciddi bir mesele. Çünkü çok kişi köklü ortanca fidelerini bir yere diktiklerinde tutturamıyor. Eğer kökler tutundukları toprağından ayrılmamışsa dikip sulayın. Bir şey yapmak gerekmez. Kesin tutar. Fakat eğer kökler topraktan arınmışsa yeni toprağa tutunabilmeleri çok zor olur ve tüm yapraklar kuruyup gider. Hatta toprak besleyici bir toprak ise tüm kökler çürür. Dal da çürür. Tutmasını garanti etmek için aşağıdakileri yapmalısınız.
Öncelikle tavsiyem kökleri topraksız kalmış olan (veya su içinde kök salmış olan) bir ortancayı önce kum oranı daha yüksek olan tamamen gübresiz bir toprağa dikmektir. Hatta ⇒ şöyle de yapabilirsiniz. Bu ciddi ayrıntıya dikkat ederseniz aşağıdaki her iki usulde de bir sorun çıkmaz.
a) Saksıya dikecekseniz çok ıslak olmayan ama yeterince nemli olan toprağa dikin, sulamayın. Saksıyı içindeki ortanca fidanıyla beraber yeterli büyüklükte bir naylona geçirin ve hava almayacağı şekilde sıkıca bağlayın. Bir hafta boyunca direkt güneş almayan, şiddetli aydınlık olan bir yerde tutun. Bir hafta dolunca naylondan çıkarıp sulayın.
b) Bahçeye dikecekseniz üzerine naylondan bir çadır yapıp hava almayacak şekilde kapayın. Daha kolayı üzerine dar kısmı kesilmiş büyük bir pet şişe geçirmek. Aynı şekilde bir hafta kapalı bekletin. Yeri güneş alıyorsa üstüne gölge sağlayıcı bir şey koyun. Bir hafta yeter. Sonra açmalısınız.
Hastalıkları ve zararlıları
Çeşitli yaprak bitleri ve her türlü mantar hastalıkları ortancalara zarar verir. Bitlenme görüldüğünde derhal ilaçlamak gerekir. Bazı yerlerde yaz boyunca her 15 günde bir ilaçlamayı tekrarlamak gerekiyor. Mantar hastalıkları ise ortanca suyu çok sever sözünün yanlış anlaşılması yüzünden olur. Yani sebep gerekmediği halde sık sık sulamaktır. Toprak en üst yüzeyi ıslaklığını kaybetmedikçe sulamazsanız ve sulamayı sadece sabah öğle arasında yaparsanız mantar hastalıklarını önleyebilirsiniz. Ayrıca sularken her sulamada yaprakları güzelce yıkayın. Bu aynı zamanda mantar hastalıklarını arttıran örümcek bitlerle en iyi mücadele yoludur. Sık yağışlı iklimlerde gece ıslaklığının önüne geçmek mümkün değil. Böyle yerlerde rüzgar almayan yerlerde ortanca yetiştirmemelisiniz. Yoksa hastalıkların önünü alamazsınız.
Tarih: 24 Mart 2008 Yazar: Erdal Yüksel
Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri
Etiketler: Çit Bitkileri | Kesme Çiçek / Vazo
'Ortanca' hakkında sorular, açıklamalar
İlkan, Ankara dedi ki:	
22/12/2020, 21:28	
Kasım başında aldığım ortanca çeliklerimin dibinde beyaz küf gibi mantarlar var. Bulundukları ortam erken köklensin diye soğuk cam balkon. Ortanca çeliklerimde kahverengi doku oluştu. Çizdiğimde yeşil doku var. Daha köklenmediler. Ne zaman kökleneceğini bilmiyorum. Sizce çelikler odunlaşıyor mu çürüyor mu? Çürümediyse ne zaman köklenir?
***
Resimden pek bir şey anlamadım. Bu tip ortanca çeliklerini kesip toprağa ekme zamanı yaz sonudur. Ankara’ya göre ağustos ikinci yarısı iyi bir zaman. Geç davranmışsanız başarısızlık ihtimali kuvvetli. Çeliklerin köklenip köklenmediklerini anlamak için söküp kontrol etmek lazım ama sökünce de artık onlardan hayır gelmez. Bekleyip göreceksiniz. Söküp kontrol ettiyseniz büyük hata. Bu arada resimden toprak yanlış gibi görünüyor. Köklendirme toprağına hiç benzetemedim. Açık havada bahçe zemininde normal toprakta pek sorun olmaz ama saksı/viyol gibi şeylerde tam gerektiği gibi özel köklendirme toprağı hazırlamak kesin şart. Ayrıca çok sayıda dal bir arada olmamalı. O kadar küçük şeyin içinde sadece bir tane dal olması lazımdı. Yoksa güzelce köklenseler bile ilkbaharda esas yerlerine dikmek için sökerken her birinin kökleri mahvolacak. Dikince de tutmalarını hiç beklemeyin.
Deniz, Kuşadası dedi ki:	
11/01/2021, 22:04	
Ocak ilk haftası uykuda olan ortancalardan dal ve uç çeliği aldım. Havalar sıcak gidiyor ve küçük bir serada torf + perlit karışımına diktim. Zaman olarak çok mu yanlış oldu? Kökten ayırma yöntemi de denesem sera ortamında uygun olur mu?
***
Tamamen açık havada, hiç güneş almayan kuzey cephede tutmanız gerekirdi. Kökten ayırmaya gelince bir hayli güçten düşer. Yeterince yaşlı ve dipten çok fazla kardeşlenip çoğalmış ise olabilir. Onları da yine aynı şekilde soğuk yerde tutun. Bu şartlarda problem çıkacağını sanmam. Kökten ayırmak için bu civarların iklim özelliğine göre geç kaldınız denebilir. Yapacaksanız hemen bu bir iki gün içinde yapın.
Yonca, Bursa dedi ki:	
28/03/2021, 16:51	
Bahçenin yarı gölge olduğunu düşündüğüm geniş bir alanına sonunda 20cm boylarında ortanca fidanlarını diktim. Sabah güneşini uzaktan alıyorlar. Ancak öğleden sonra 14.30-17.30 arası yan ama uzun süre güneş alıyorlar. Daha gölge bir yere nakletmeli miyim? Eğer gerekli ise hemen şimdi mi yoksa yeni diktiğim için bir yıl sonra mı yerini değiştirmeli?
***
Uzaktan güneş, yan güneş nasıl oluyor bilmiyorum ve hiç anlamadım. Galiba güneş ışınları dallara yapraklara hiç değmiyor. Bunu anlatmak istediğinizi sanıyorum. Güneş direkt üzerine gelse bile sakıncası yok. Alışırlar. Koyu gölgede loş ışıkta kalmalarından daha iyidir.
Çiçek dedi ki:	
29/03/2021, 19:17	
Saksıdaki ortancada kloroz sorunu var. Yaprakları sarımsı renkdedir. Torf+bahçe toprağı karışımına dikili. Sorunu gidermek için ne yapabilirim?
***
Şimdi tamamıyla yapraksız olması yeni filizler çıkarmaya çalışıyor olması gerekiyor. Eskiden kalma yapraklarda sararma varsa normal. Onlar zaten şimdiye kadar dökülüp gitmeliydi.
Çiçek dedi ki:	
30/03/2021, 07:57	
Ocak ayında hava çok soğuk olduğu için ısıtılmayan odaya almıştım. Şimdi yeni çıkan yapraklar sarımsı renkte.
***
Ortanca asla içeri alınmaz. Yanlış yapmışsınız. Ağrı gibi çok soğuk bir şehirdeyseniz o başka. Renksiz yapraklar bu sebeple olmuştur. Belki de bu hatanız yüzünden bu yıl çiçek açmaz. Bekleyip göreceksiniz.
Gül, Erzurum dedi ki:	
31/03/2021, 01:53	
Benim ortancam ekim gibi yaprak döktü. Evde saksıda idi. Kış boyu toprağı kurudukça suladım. Şimdi bahar ayı geldi. Ortancamda en ufak bir hareket yok. Güller gibi onu da mı kaybettim acaba?
***
Erzurum’un şiddetli kış soğuklarına hiç bir şekilde dayanamayacak olan mini saksı güllerini dışarıda bıraktınız. Dolayısıyla öldüler. Kesinlikle evde tutulmaması gereken ortancayı ise evde tuttunuz. Herhalde o da ölmüştür. Bir ata sözü var: Ata et, aslana ot verilmez. :) Yine ortanca alacak olursanız mümkün olduğunca büyük kocaman bir saksıya temiz bir arazi toprağı ile dikin ve kışın ne olursa olsun asla içeri almayın.
Hazal, Erzurum dedi ki:	
11/04/2021, 17:55	
Saksıda ortanca aldım. İlk iki ay boyunca beş dalda çiçeklenme oldu ve hemen soldu. Daha sonra budama yaptım ve neredeyse 1.5 yıldır çiçek açmıyor. Toprakta aşırı solucan vardı. Toprağını ve saksısını değiştirdim. Ancak dalları odun gibi oldu. Hiçbir canlılık belirtisi yok. Yeşillenen dalları iki gün sonra kuruyor. Koskocaman saksı çiçeğinden geriye iki dal kaldı ve biri kurudu. Ben yapmalıyım?
***
Evde tutuyorsanız her şey normal. Evlerde yaşamaz. Dışarıda tutuyorsanız toprağı son derece berbat, aşırı tuzlu demektir. Ondan bitkiler yaşayamaz. Nasıl bir toprak ise hiç iyi değil. Hemen toprağı değiştirin. Sıradan basit bir boş arsa toprağı bile olur. Ama internetten para ile toprak almışsanız onların çoğu sahtekarlık ürünleri.
Nigar, Kazakistan dedi ki:	
25/04/2021, 10:02	
Üç tane farklı renkli ortanca aldım. Yeni köklendirilmiş tek dal fideler halinde. Dalların yanlarından yeşil yapraklar çıkmış ama susuzluktan solmuşlardı. Şimdi aynı yerden yeşillenme olur mu? Çünkü kökü var. Bir tek yanda yeşillenen soldu, kırıldı. Kırılan yerden yeşillenme olur mu?
***
Susuzluktan solmuşlardı diyorsunuz. O halde sulayınca canlanmaları lazımdı. Canlanmadılarsa susuzluktan değil başka sebepten ölmüş olabilirler. Yeniden filizlenir mi bilmiyorum. Bekleyip göreceksiniz. Canlı iseler iki üç hafta içinde yeni filizlerin çıkması lazım.
Yonca, Bursa dedi ki:	
08/05/2021, 00:47	
Ortancanın birinin yaprak saplarında siyah benekler var ve bazı yaprakların uçları yanık gibi duruyor. Yabancı sitelerde çiçek ülseri kanseri gibi bir tanım yapılmış. Sizce ne olabilir? Bulaşıcı mıdır? Aynı alanda başka ortancalar da var.
***
Yabancı sitelere fazla güvenmemeliyiz. Her şeye bir kulp bulmada çok meraklılar. Çoğundaki tavsiyeler gereksizdir. Bazen zararlı da olabiliyor. Benim ortancalarımın birinde iki kış üst üste yeni filizlerin kuruması oldu. Sadece birinde. Geçen yıl kış sonuna doğru kuruyan filizler tam kış sonunda tekrar yeşillendi. Meğer kuruyan filizlerin içleri canlı kalmış. Sonra yazın kusursuz çiçeklerini açtı. Bu yıl yine aynı şey oldu. Şu anda yapraklarının gelişimleri neredeyse tamamlandı gibi. Mini mini çiçek tomurcukları da göründü. O kurumaların sebebini bilmiyorum ve araştırmadım. İşin tuhaf yanı diğerlerinden geri kaldığı da yok. Bu yıl dalları daha fazla. Yani gidişat da iyi. Sebep tahminimce geçen yıl birkaç gün kalan bir misafirimin peynir artıklarını onun dibine dökmüş olmasıydı. Kendisini uyarmış ve kızmıştım. Filizler kuruyunca da öldüğünü sanmıştım. Ama korkulan olmadı. Topraktaki tuz fazlalığı böyle şeylere sebep olabilir. Tuzlaşma ise sadece bildiğimiz tuz değil, gübrelerdeki azot bileşikleri de toprağa tuzlaşma etkisi yapıyor. Siz eğer ortancalarınızı gübrelemişseniz belki ona gübre fazla gelmiş olabilir. Belki de o zararlar rüzgar etkisiyle bir yerlere sürtünmeden dolayı olmuş da olabilir. Bulaşıcı değildir. Böyle şeyler olabilir. Dört yıl önce ortancalarımın biri ölmüştü. Zaten henüz orada iki yıllıktı. Doğa bu. Her an her şey olabilir. Hiç beklenmedik bir şekilde bir kök paraziti gelebilir bitkiyi tamamıyla öldürebilir. Doğal ve normal karşılanması gereken şeyler.
Emre, Ankara dedi ki:	
21/05/2021, 21:34	
Ankarada kışın özellikle yüksek bölgelerde hava sıcaklığı -20 / -25’i görebiliyor. Yorumlarda asla içeri almayın demişsiniz. Bu hava sıcaklıkları sorun yaratır mı ne dersiniz?
***
Saksıda ise belki sorun olabilir. En azından kuvvetli rüzgar olmayan bir köşede dursunlar. İçeriye almayın. Bahçeye dikili ise hiçbir zarar görmezler. Tedbir için diplerini 20cm yüksekte saman vesaire şeylerle kapatabilirsiniz.
Pınar, İstanbul dedi ki:	
22/05/2021, 18:37	
Ortancamın yere paralel iki dalını köklenmesi için 2-3 hafta önce toprakla örtmüştüm. Bugün baktım küçük kökler oluşmuş. Ayırmak için köklerin ne kadar uzamasını ya da hangi mevsimi beklemeliyim?
***
Kontrol etmeniz büyük hata. O kökler büyük bir ihtimalle kurur. Yenilerinin çıkması gerekir. Bir daha hiçbir şekilde kontrol etmeyin. 20 eylülde sökmeden önce dalı anasından kesin. Sonra fidanı kökleri bağlı olduğu topraktan ayrılmayacak şekilde bir miktar toprakla oradan çıkarın ve toprağı kökleri birbirlerinden ayrılmadan dağılmadan istediğiniz yere acilen dikin.
Sibel, Çeşme dedi ki:	
05/06/2021, 14:30	
Bir ay önce ortanca aldım. Halen hiç çiçeklenme belirtisi yok. Yaprakları kocaman ve sağlıklı görünüyor. Hepsinde odunsu bir ana daldan çıkan sürgünler var. Çok kısa süreli alaca güneş alan bir bahçe köşesinde saksıda duruyorlar. Solucan gübresi verdim. Genta’nın ortanca gübresinden aldım henüz uygulamadım. Satıcı pembe çiçekli olduğunu söylemişti. Mavi-mor çiçekler için ne ilave etmeliyim?
***
Saksı bitkilerine solucan gübresi üstten uygulamak genellikle bitkiyi öldürür. Bahçe bitkilerine ise tam diplerinden değil bir hayli uzaklarından toprağa katmak lazım. Mesela sizin küçük ortanca fidanı bahçeye dikili olsaydı 40cm ötesinden çevresine toprağa katacaktınız. Çiçek açmasına gelince: Şimdi mümkün değil. Çünkü bugüne kadar tomurcuklar belirginleşmemişse artık olmaz. Hiç budamazsanız gelecek yıl kesinlikle çiçek açar. Renginin değişmesi için yukarıda bazı tarifler var. Hepsi de riskli. En garantilisi şunlar: Aldığınız orkide gübresini pakettteki tarife göre kullanmak bu konuda etki eder. Demlediğiniz çaylardan demlikte arta kalanı atmak yerine ortancayı onunla sulamak da öyle. Beklemiş çayda hem alüminyum var hem tanen var. Bunlar toprağa asitlilik kazandırır. Bir de kestane gübresi. Ama gübre veriyorsanız kestane toprağı daha iyi olur. Bunu bitkinin olduğu yerde üst yüzey toprağa bol bol karıştırın. Çay posalarını sürekli bahçenizdeki ortancalarınızın diplerine dökün. Filtre kahve posalarını da.
Şirince, Kahramanmaraş dedi ki:	
03/07/2021, 21:59	
Sonbaharda ortancaları köküne kadar budadım. Temmuz ayı oldu sadece bir tane çiçek açtı. Beklemeli miyim?
***
Evet gelecek yılı bekleyeceksiniz. Bu yıl artık çiçek açmayacak. Geçen yılki hatalı budamanız yüzünden bu yıl çiçeksiz kaldınız. Yukarıdaki budama kısmını okuyun. Ortancalar o şekilde budanmaz.
Öznur K. -Antalya dedi ki:	
10/08/2021, 12:11	
Ortancayı tohumdan yetiştirmek istesem başarabilir miyim? Hangi mevsimde ekmem gerekir? Balkonda toprak saksıda yetiştirmeyi düşündüm. Sadece sabah güneşi alıyor.
***
Bu ortancalar tohum vermiyor. Zaten sıcak memleketlerde tohumda yetişse bile minicik fideleri yazın hayatta kalamaz.
Ayşe, Bodrum dedi ki:	
19/08/2021, 15:18	
Bodrum’da Ortanca yetişmez diyenlere inat edip bahçemde tıpkı Hollandalılar gibi başarmaya yeminliyim. Yarı gölge sever denildi denedim bir yılda çürüdü gitti. Duvar dibi sever denildi, güneşsiz kaldı. Şimdi güneş’in tepeden değilde sanki yansımasına denk gelen bir yerde bence bu sefer mutlu ve bence güneş seviyor. Kocaman büyümesi için etrafında var olan sarmaşık, sardunya, petunya gibi diğer bitkileri söküp atayım mı?
***
Aynı iklim ve hava şartlarına sahip olan Didim’de bahçemde 6 yıldır yaşıyorlar. En az güneş alan yere dikmiştim. Buralarda ilkbaharda susuz bırakmaya gelmez. Çünkü hazirandan önce çiçek tomurcuklarının epeyce gelişmesi şart. Yoksa çiçekleri pek iyi olmaz. Yazın da sürekli sulamak gerekiyor. Fidanların hem kendileriyle hem diğer bitkilerle aralarında en azından 50cm mesafe olmalıdır. Buna göre çok yakınlarında uzun ömürlü bitkilerden olmamalıdır. Ama petunya gibi küçük mevsimliklerin ve yine mevsimlik olan kardinal sarmaşığı gibi türlerin sakıncası yok. Kocaman büyümesi için koçtaş vb yapı marketlerde satılan ortancalara özel gübreden kullanmanız gerekiyor. Özellikle bu iklimde ve bu civarların toprak şartlarında başka çare yok.
Pınar, İstanbul dedi ki:	
22/08/2021, 19:41	
Bu mevsimde daldırma yapabilir miyim?
***
Evet olur. Ama kış sonundan önce ayırmayın ve bu süreçte sakın köklendi mi diye açıp kontrol etmeyin.
Hürriyet, Kocaeli dedi ki:	
08/09/2021, 22:11	
Ekim ayında bahçedeki ortancanın yerini değistirebilir miyim?
***
Evet çok iyi bir zaman. Ama köklerini fazla hırpalamayın. Elinizden geldiğince kökleri tutunduğu toprak ile beraber çıkarmaya çalışın.
Nurcan, İstanbul dedi ki:	
17/09/2021, 00:40	
Ortancamın yapraklarında grimsi toz gibi bir görünüm var. Silince geçmiyor ve yeni çıkan yapraklar da dahil çoğunun uçları kararmış durumda. Benek benek lekeler çıkıp yaprakları dökülüyor. Yarı gölge bir alanda açık balkonda bakıyorum. Sorun ne olabilir? Ne kullanmalıyım bilmediğim için kolonya ile sildim. Acaba hata etmiş olabilir miyim? Bu arada hala bir yandan yeni yapraklar çıkmaya devam ediyor. Ne yapmalıyım acaba?
***
Gereğinden fazla çok sık suluyor ve her defasında su miktarını daima az tutuyorsunuz demektir. Toprak git gide zehir topu haline gelecek. Bunun etkisi başlamış. Bundan sonra sulamaları toprakta kuruma başlamadıkça yapmayın. Sularken çok su dökün. Öyle ki saksı alt deliklerinden bol bol su süzülüp akıp gitsin. Bitkinin zehirlenip ölmesine ramak kalmış durumda. Şu sayfayı mutlaka okuyun. Bütün bitkiler için geçerlidir: Yaygın ve öldürücü sulama hatası
Çiçeksever anne, Kayseri dedi ki:	
20/09/2021, 00:26	
Bahçemde ben de ortanca istiyorum. Begonvil de istiyorum kamelya da.. gönül bu işte istiyor.
***
Evet ama maalesef sizin oranın ikliminde birçok tür kışın donup ölür. Saydıklarınızdan sadece ortanca uygundur.
Meltem, İzmir dedi ki:	
01/11/2021, 15:15	
Haziran gibi aldığım ortancaları saksıya dikmiştim, Şimdi saksıdan çıkarıp bahçeye dikebilir miyim? Dalları kırıp baktığımda yeşil değil de kahverengi odunsu görünüyorlar. Normal midir?
***
Dalları kırıp kontrol ettiğinize göre hiçbir canlılığı kalmamış, ve tarifinize göre tamamıyla ölmüş gitmişler demektir. Bahçeye dikmeniz ölmüş olan bitkileri diriltmez.
Fatoş, İstanbul dedi ki:	
23/11/2021, 16:18	
Bir yıl önce yakınımızdaki botanik satışdan ortanca aldım. Balkonda yaşıyor. Yaprakları sararıp yanık solmaya başladı. Sulama az dendi artırdım, çok su hiç zaman olmadı. Yangınlar çoğalınca bitkilerin etkilendiği bir video izledim ve durduk yerde ondan yanıyor diye düşündüm. Yanan dökülen yaprakların dibinden tomurcuk veriyor ama büyüyemeden yanıyor. Ne yapacağımı bilemiyorum. Toprağı komple değişsem mi, ne yapsam?
***
Sonbaharda böyle oluyor. Mesela benim bahçemde de var. Tüm yapraklarını döktü. Yeni filizler var. Ama bunlar önemli değil. Her yıl o filizlerden bir kısmı kış içinde mini yapraklarını kaybeder. İlkbahar gelince hızlıca dallar uzuyor ve tomurcuklanıyorlar. Ortanca için kış üşümesi önemlidir. Yoksa sağlığı bozulur. Dışarıda dursun. Kar altında kalabilir. Sakıncası yok. Boş yere rahatsız etmeyin.
Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.	
Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.
Cevabı iptal etmek için tıklayın.	
Ön Adınızı ve şehrinizi yazın:
Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:
Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.
{{msg}}
{{#message}}{{{message}}}{{/message}}{{^message}}Gönderiminizin başarılı olduğu görünüyor. Sunucu TAMAM yanıtı göndermiş olsa da gönderim işlenmemiş olabilir. Bu mesajı iyileştirmek için lütfen bu form işlemcisinin geliştiricisiyle iletişime geçin. Daha Fazla Bilgi{{/message}}