ENVER KONUKÇU, "BEHRÂM-ı GÛR", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/behram-i-gur (28.11.2021).	
Kopyalama metni
I. Yezdicerd’in oğlu ve halefidir. Doğum tarihi belli değildir. Çocuk yaşta iken Medâin’den (Ktesiphon) uzaklaştırılarak Hîre Hükümdarı Münzir’in yanına gönderildi. İki Arap’la bir İranlı sütanne tarafından büyütüldü; günlerinin çoğunu Havernak Sarayı’nda geçirdi. Bir ara Medâin’e gittiyse de Yezdicerd tarafından iyi karşılanmadı. Tekrar Hîre’ye dönmesi de Doğu Roma sarayından başşehre gelen bir elçinin ricası ile gerçekleşebildi.
Münzir’in yanına dönen Behrâm babasının 420’de ölümüne kadar Hîre’de kaldı. Medâin’deki ileri gelenler Yezdicerd’in sert idaresinden dolayı bu aileden kimseyi tahta çıkarmama kararı almışlardı. Bu yüzden taht mücadelesinde Ermenistan valisi olan kardeşi Şahpûr hayatını kaybedince Münzir’den aldığı yardımcı kuvvetlerle İran’a hareket eden Behrâm aynı yıl içinde tahtı ele geçirdi.
Behrâm-ı Gûr başlangıçta hıristiyanları baskı altına almış, fakat daha sonra ülkesinin menfaatlerini düşünerek bundan vazgeçmiştir.
427’de bir gece baskını sonunda doğudan İran sınırlarını geçerek her yeri yağmalayan ve Hazar denizinin güneyindeki araziyi ele geçiren Akhunlar’ı Rey’de mağlûp etti. Tehlikenin Ceyhun gerisine atılmasından sonra da kardeşi Nersî’yi Merzübân-ı Kuşân unvanı ile Horasan valiliğine getirdi. Taberî’nin rivayetine göre gizlice Hindistan’a giden Behrâm burada Deybül, Mekran ve Sind’e sahip olmuş, ülkesine döndükten kısa bir süre sonra da yaban merkebi (gûr) avı sırasında bir çukura düşerek kaybolmuştur. Başka bir rivayete göre ise eceliyle ölmüştür. Hüsrev Pervîz ve Enûşirvân gibi büyük Sâsânî hükümdarları arasında yer alan Behrâm’dan sonra tahta II. Yezdicerd geçti.
Arapça ve Farsça güzel şiirleri olan Behrâm-ı Gûr’un hayatı, av ve aşk maceraları Firdevsî’nin Şâhnâme, Genceli Nizâmî’nin Heft Peyker, Emîr Hüsrev-i Dihlevî’nin Heşt Bihişt, Ali Şîr Nevâî’nin Seb‘a-i Seyyâre ve Hâtifî’nin Heft Manẓar adlı mesnevileri yanında birçok menkıbe ve minyatüre konu olmuştur (bk. İA, II, 453).
BİBLİYOGRAFYA
Taberî, Târîḫ (Ebü’l-Fazl), II, 68-81, ayrıca bk. İndeks.
Mes‘ûdî, Mürûcü’ẕ-ẕeheb (Abdülhamîd), I, 261-262.
Th. Nöldeke, Geschichte der Perser und Araber zur zeit der Sassaniden aus der Arabischen Chronik des Tabari, Leiden 1879, s. 98 vd.
A. Christensen, L’Iran sous les Sassanides, Copenhague 1936, s. 268-277.
W. H. McGovern, The Early Empires of Central Asia, New York 1939, s. 410-411.
H. T. İlaydın, “Behrâm Gûr Menkıbeleri”, TM, V (1935), s. 275-290.
A. Ateş, “Behrâm Gûr”, İA, II, 452-453.
Dihhudâ, Luġatnâme, VII, 417.
O. Klima – W. L. Hanaway, “Bahrām”, EIr., III, 518-519.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1992 yılında İstanbul’da basılan 5. cildinde, 356 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.	
Behrâm-ı Gûr’u tahtında otururken tasvir eden bir minyatür (Firdevsî, Şehnâme, İÜ Ktp., FY, nr. 1406, vr. 127a)
İlişkili Maddeler
SÂSÂNÎLER
226-651 yılları arasında hüküm süren bir İran hânedanı.
Babasının ölümüne kadar yaşadığı yer
HÎRE
Lahmîler’in başşehri.
Hakim olduğu yer
DEYBÜL
Pakistan’ın Sind eyaletinde bugün mevcut olmayan eski bir liman şehri.
Hakim olduğu yer
SİND
Hindistan alt kıtasında tarihî bir bölge ve günümüzde Pakistan’da bir eyalet.
Şâhnâme'de hayatını konu edinen kişi
FİRDEVSÎ
İran’ın millî destanı Şâhnâme’nin müellifi.
Heft Peyker'de hayatını konu edinen kişi
NİZÂMÎ-i GENCEVÎ
Fars edebiyatında hamse türünün kurucusu sayılan şair.
Heşt Bihişt'de hayatını konu edinen kişi
EMÎR HÜSREV-i DİHLEVÎ
Hindistan’da yaşayan Türk asıllı şair, tarihçi ve mutasavvıf.
Seb‘a-i Seyyâre'de hayatını konu edinen kişi
ALİ ŞÎR NEVÂÎ
Klasik Çağatay edebiyatının tesirleri Osmanlı edebiyatı sahasında da devam etmiş en büyük şairi; devlet adamı.
Heft Manẓar'da hayatını konu edinen kişi
HÂTİFÎ
İranlı şair.
Bütün ilişkili maddeler »
TDV İslâm Ansiklopedisi Madde Bildirim Formu
Bu form aracılığıyla, sadece OSMANLILAR//8-mali-yapi maddesi ile alakalı mesajların iletilmesi rica olunur. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin elektronik sürümü hakkındaki diğer hususların ise İletişim Formu aracılığıyla iletilmesi rica olunur.
Bildiriminiz *
İletişim bilgileriniz
Adınız ve Soyadınız *
E-Posta *
Telefon Numarası
Değişiklikleriniz taslak olarak tarayıcınıza kayıt edilir. Kapatıp daha sonra devam edebilirsiniz.
BEHRÂM-ı GÛR
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
Otuz üç yıllık birikim, yeni yüz: TDV İslâm Ansiklopedisi İnternet sitesi test yayınında. Daha fazla bilgi