Serebral Palsi doğum öncesi, doğum sırasında ya da doğum sonrası oluşan fiziksel, bilişsel, duyu-algı ya da zihinsel yeteneklerde ki gelişim bozukluğudur. Serebral kelime anlamı itibariyle beyinle ilgili olan Palsi ise vücudun kontrolünde ki zayıflığı yada kaybı ifade eder.
Serebral Palsi günlük yaşamda kısıtlılıklara neden olan ancak ilerleyici olmayan kalıcı bozukluk olarakta tanımlanabilir. Serebral palsiye epilepsi, kas iskelet sorunları, duyu-algı sorunları gibi diğer bulgularda eşlik edebilir. Serebral palsi ilerleyici bir hastalık olmamakla birlikte bunun sebep olduğu ikincil yani serebral palsinin sebep olduğu sorunlar eşlik edebilir. Bunlara tedavi ekibi tarafından müdahale edilmedikçe genelde çocukla birlikte SP’nin neden olduğu sorunda büyüyecektir. Dolayısıyla diğer birçok alanda olduğu gibi SP rehabilitasyonunda da tedavi tamamen multidisipliner bir ekip işidir.
SP gelişmiş kabul edilen birçok ülkede her bin canlı doğumda 2 çocukta görülürken ülkemizde bu oran yaklaşık her bin canlı doğumda 4’e kadar çıkmaktadır. SP’ye neden olan faktörlerin henüz bir kısmını bilmiyor olsakta bazı nedenler kısaca şu şekilde sıralanabilir:
Doğum esnasında bebeğin yeterli oksijen alamaması.
Annenin hamilelik esnasında yaşadığı enfeksiyon, kazalar vs.
Anne karnında çeşitli sebeplerle bebeğin normal beyin gelişimini tamamlayamaması.
Doğum sonrası bebeğin geçirdiği uzamış sarılık ya da enfeksiyonlar.
Prematüre doğum öyküsü ve düşük doğum ağırlığı.
Bebeğin ilk yıllarda geçirdiği travmalar vs.
Toplumda sanılanın aksine SP’nin en büyük nedenlerinde biri oksijensiz kalmak değildir. % 70-75 gibi çok büyük bir oran anne karnındaki döneme işaret etmektedir.
Serebral Palsi normal bir gebelik ve doğum öyküsüne sahip bir bebeğin sonradan geçireceği travmalar sonrasında da meydana gelebilir. Dünya Sağlık Örgütü(WHO) ve bazı otoriteler bu sınırı genelde 5 yaş olarak kabul etmektedir. Yani 5 yaşına kadar çocuğun yaşayacağı beyni etkileyen bir sorun SP sebebi olabilir ve SP gibi tedavi edilmelidir. Ancak bu yaş sonrası yaşanılan sorun tipik bir Serebral Palsi gibi düşünülmez.
Çoğu zaman tedavide ve diğer yaklaşımlarda gözden kaçan diğer bir sorun ise prematüre doğum öyküsüdür. Prematüre bebek kısaca 37 hafta öncesi doğan bebeklere denir. Anne karnında gelişimini yeterince tamamlayamamış bebek genelde dış ortamın stresleriyle baş edemez. Onun için ışık, ses, ısı vb. bile stres sebebi olabilir. Bundan dolayı yeni doğan ünitelerinde uygun kuvöz ortamına alınır bebekler. Bu dönemde yaşanması muhtemel sorunlarda SP sebebi olabilir. Anne karnında ki bu eksik kalan gelişim dönemi dış ortamda sürdürülmeye çalışılır ve bu normal gelişimde ki eksiklik takip eden aylarda da görülecektir. Dolayısıyla fizyoterapistin tedavi şeklide miadında doğmuş bir SP’li bebekten farklı olacaktır.
Serebral Palsinin belirtileri çoğu zaman erken dönemde fark edilebilir. Belirtiler kısaca şu şekilde sıralanabilir;
Çocuğun başını miadında tutamaması.
Otururken ısrarla bir tarafa yığılması.
Akranlarından geride bir gelişim göstermesi.
Vücudun bir tarafını diğer tarafına göre daha az kullanması.
Uzuvların bir kısmı yada tamamında görülen kaslardaki sertlik(Spastisite) yada tamamen gevşek kas tonusu (Hipotoni).
Hareketlerde katılık yada beceri eksikliği.
Hareketlerin koordinasyonunda ki eksiklik.
Tanı ve doğru tedavi için aileler farklılık gördüğü bebeklerini mutlaka çocuk doktoru ve pediatrik nörolog tarafından muayene ettirmelidir.
Unutulmamalıdır ki Serebral Palsinin rehabilitasyon sürecinde erken müdahale çok önemlidir. Erken ve doğru müdahale edilen çocuklar yaşanması muhtemel sorunlarla daha kolay baş edecektir.