güçlü her zaman zorba mıdır, gezi parkı, hayat bir laboratuvar, kim gardiyan kim mahkum, orantısız güç
Deney, okunacak kitaplar kitaplığında bir süredir bekliyordu ama rafa gireli çok da olmamıştı. Onun gelişinden birkaç ay sonra Gezi Parkı’nda önce insanlar kitap okumaya başladı, sonra ülkenin polisi ülkenin insanları park yıkılıp da yerine bir türlü ne olacağı karar verilemeyen herhangi bir şey yapılmasın diye karşı koyanlara orantısız güç uyguladı. Şimdi hepimizin bildiği tüm süreci burada bir kere daha anlatmayacağım.
Deney’in konusunu biliyordum. Bir grup seçilmiş insan bir deneyin tasarımına uygun şekilde tesadüfi şekilde ikiye ayrılıyor, bunlardan bir grup mahkum, bir grubu ise gardiyan oluyor ve suni bir hapishane ortamında yaşamaya başlıyorlar. Kimin ne olacağı tamamen tesadüfi olarak belirleniyor ama mesela tam liste uygulamaya konacağı sırada listeyi oluşturan kişi her iki listedeki yedi numaralı denekleri yer değiştiriyor. Bence deneyin en çarpıcı noktalarından biri buydu.
Deneyde öne çıkan ya da yerlerde sürünenlerin deneyden önceki yaşamlarından kesitlere hemen kitabın başında deneklerin katılım süreçleri anlatılırken veriliyor.
Kitap arkasında deneklerin planlananın ötesinde aşırı sergiledikleri tavır neticesinde deney 6. günde sonlandırıldığı yazıyor ama bence burada hatalı bir ifade var, çünkü deneyi gözlemciler sonlandırmıyor. Daha ikinci günde herşeyin kontrolden çıkabileceği sinyalleri alınmasına rağmen deney devam ediyor ve gardiyanların gözlemcilere bile aşırı şiddet uygulamaları sonucunda ortaya bir ölüm kalım mücadelesi çıkıyor.
Hikaye 1972 yılında Stanford Üniversitesi’nde hapishanenin insan psikolojisi üzerine etkileri araştırılmak üzere yapılan Zimbardo deneyinden esinlenerek kurgulanmış. Anlatılanlar aslında iktidar ve gücün nelere muktedir olduğunu, gücün kişilere nasıl bir dayanak sağlayabileceğini, mantıksızın nasıl mantıklı kabul edilebildiğini ve her şeyden önemlisi ezik insanların bir şekilde güç sahibi olduğunda bunu nasıl olumsuz şekilde kullanabildiğini, asıl bu yapıdaki insanların normal hayatta bu psikolojiye sahip olmayan, bir şekilde hayata tutunmayı başarmışlardan daha fazla güç bağımlısı olabildiklerini gözler önüne seriyor.
Deneklerin bir dizi fiziksel ve psikolojik testlerden geçirilip seçilmeleri deneyin en hassas kısımlarından biri. Aslında böylelikle bir şekilde denekler kalibre edilmiş, hizalanmış oluyor. Psikolojik testler özellikle deneklerin şiddet eğiliminin değerlendirilmesi amacı ile yapılıyor ve şiddet eğilimi olmayanlar deney için seçiliyor. Nitekim başlangıçta deneklerin hayatlarına dair anlatılanlardan büfeci ile Elvis taklidi şarkıcı arasında pek de bir fark görünmüyor. Nihayetinde yumuşak huylu şarkıcı gardiyan kılığında caniye ve büfeci de acımasızca öldürülen kurbana dönüşüyor.
Deneyin önemli bir özelliği de mahkum deneklere numaralar verilmesi ve isimlerinin kullanılmasının yasaklanması yani kişiliksizleştirilmeleri. Bazı denekler bu uygulamaya hemen adapte olurken bazıları ise defalarca cezalandırılmalarına karşın isimlerinden zor ayrılıp numara ile kendilerini ifade edebilir duruma geliyorlar. Bu mahkumlar doğaldır ki, kolay itaat edemiyorlar.
Hızlı ama zor okunan bir kitap. Ola ki, önceden okuduysanız ( yada daptasyon iki filminden birini gördüyseniz) bile iktidar-güç-itaat- karşı koyma dörtgeni çerçevesinde bir kere daha okumanızı tavsiye ederim.
Öyle yani…
Email ile haber ver!
Bu bloga eklenen en son yazılardan haberdar olmak ister misiniz? Lütfen posta adresinizi bırakın.
Diğer 1.084 takipçiye katılın	
E-posta Adresi:	
Ben de okumak istiyorum!
BEN DE BURADAKİ KİTAPLARI OKUMALIYIM DİYORSANIZ…
Ne aramıştınız?
Search:
Temmuz 2013
P
S
Ç
P
C
C
P
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31
« Haz Ağu »
günceller
actifry Alzheimer Hastalığı Antakya barcelona barış bıçakçı benjamin parzybok Berlin bira Birecik blog bulgur pilavı cenevre cevizli ekmek diyet domates domatesli ekmek domingo kitap e-ekmek atölyesi ekmek ekmek makinası Gertrude Stein günün menüsü havaalanı hayaller imza: karın Kadıköy kadınlar kek kitap eleştirisi kitaplar kitap tanıtımı kitap yorumu koltuk kopenhag kurabiye kızlar lazanya lezzetli öyküler makarna Mathias Enard mayalı hamur mutfak New York Norveç okuma listesi okur notu paris patates peynirli ekmek pilav psikiyatrist rejim roka salatası Selimiye sevdiklerim seyahat Siri Hustvedt su süt tavuk Tirza unutmak uçak walter benjamin yaşlılık yekta kopan yumurta YİTİK ÜLKE çocuk çocuklar örgü öykü İmza: Kızın İstanbul şarap
Son Beş Yazı
VARSAYILAN ANLAMI SORULARLA YIKMAK
OKUDUKLARIM 2019 – III
TAVUKLAR PATLASIN SONRA UYURUZ… YA DA KELEBEKLER
OKUMALARIM 2019 – II
OKUMALARIM 2019 – I
Ne hakkında yazmışım
Alıntı
Bilimsel sekmeler
Bir Film Hakkında
Bir Kitap Hakkında
Bir Kişi Hakkında
Bugün Ne Pişirsem
Dialoglar
Ekmek
Neresi
SAĞLIKLI BESLENME, SAĞLIKLI YAŞAM
Sağlıklı ve Lezzetli
UYGUNSUZ ÖYKÜLER
YAŞ ALMA
Yemek Tarifi
Klasik kokteyller
ZGZT
İşte Öyle Bir Yazı
Yazı Egzersizleri
Gelenler gidenler...
818.339 hits
Off ne yazıymış ama… kaçırdıysan hâlâ okuyabilirsin
ANGOSTURA BITTERS	
EKONOMİNİN KISA TARİHİ -Niall KISHTAINY (okuma notları)	
INCENDIES	
BENİM KAHVALTIMIN GLİSEMİK İNDEKSİ DÜŞÜK OLSUN	
SOĞANLI PATATES KIZARTMASI	
BERGAMUTLU PİLAV VE KUZU FIRIN	
UYANIKKEN KABUS GÖRMEK	
DOMATESLİ ve SOĞANLI EKMEK	
OS COCCYX	
VEDAT MİLOR, ÇİBÖREK ve SONRASI	
Blogroll
Atalet
Ayşe'nin Kitap Kulübü
Banu'nun Dünyası
Bir Tek Aşk
KakaraKikiri
Lale'nin Bahçesi
Leylak Dalı
Mindmills
Qunegond'un Penceresinden
Gevezelikler
Hata: Twitter yanıt vermedi.Lütfen birkaç dakika bekleyip bu sayfayı tazeleyin.
Geçmiş Zaman Olur Ki…
Geçmiş Zaman Olur Ki… Ay Seçin Mayıs 2020 (1) Ocak 2020 (3) Aralık 2019 (1) Haziran 2019 (1) Mayıs 2019 (2) Nisan 2019 (4) Mart 2019 (4) Temmuz 2018 (1) Haziran 2018 (2) Mart 2018 (1) Ağustos 2017 (3) Temmuz 2017 (3) Haziran 2017 (1) Mayıs 2017 (7) Nisan 2017 (5) Haziran 2016 (3) Şubat 2016 (1) Aralık 2015 (1) Kasım 2015 (2) Eylül 2015 (1) Haziran 2015 (2) Mayıs 2015 (4) Nisan 2015 (2) Şubat 2015 (1) Aralık 2014 (1) Kasım 2014 (2) Ekim 2014 (4) Eylül 2014 (1) Ağustos 2014 (2) Temmuz 2014 (1) Haziran 2014 (2) Mayıs 2014 (8) Nisan 2014 (8) Mart 2014 (3) Şubat 2014 (5) Ocak 2014 (7) Aralık 2013 (5) Kasım 2013 (3) Ekim 2013 (8) Eylül 2013 (6) Ağustos 2013 (8) Temmuz 2013 (9) Haziran 2013 (10) Mayıs 2013 (7) Nisan 2013 (12) Mart 2013 (9) Şubat 2013 (16) Ocak 2013 (19) Aralık 2012 (12) Kasım 2012 (8) Ekim 2012 (8) Eylül 2012 (10) Ağustos 2012 (17) Temmuz 2012 (15) Haziran 2012 (13) Mayıs 2012 (23) Nisan 2012 (21) Mart 2012 (16) Şubat 2012 (18) Ocak 2012 (19) Aralık 2011 (20) Kasım 2011 (29) Ekim 2011 (42) Eylül 2011 (18) Ağustos 2011 (13) Temmuz 2011 (19) Haziran 2011 (22) Mayıs 2011 (32) Nisan 2011 (27) Mart 2011 (25) Şubat 2011 (6)
Her hakkı saklıdır…
Bu blogda yayınlanan her tür yazının, blog yazarı tarafından başka bir kaynak gösterilmedikçe, her hakkı saklıdır. İzinsiz olarak kısmen alınmamalı ve çoğaltılmamalıdır. Aksi takdirde gerekli işlem yapılacaktır...