Konu: İstanbul Valiliği, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Mahalli Çevre Kurulu’nun 20.12.2019 tarih ve 197 sayılı toplantısında alınan kararlar sonrası kamu görevlilerince yapılan Adalar’daki fayton taşımacılığının kaldırıldığı yolundaki açıklamalar ile ilgili İstanbul V Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun karar ve görüşünün kamuoyuna bildirilmesi talebimizdir.
Fotoğraf: İpek Gül
İstanbul İli Adalar İlçesi’nde, Adalar kent tarihi kadar geçmişi olan fayton taşımacılığının bugünü ve geleceği ile ilgili çok önemli bir gelişme olmuştur. 19.Aralık.2019 tarihinden bu yana geçen süre içinde, İstanbul Valiliği, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Adalar Belediyesi ve Adalar Kaymakamlığı tarafından Büyükada fayton atlarında görülen ruam hastalığı tehdidi sonrası alınan önlemler -105 atın itlafı- ve sonrasında faytonların sayısı, faytonların kaldırılması ve Adalar iç ulaşımının yeniden düzenlenmesi konularında birçok açıklama yapılmıştır. Bu açıklamalar önce fayton sayısının düşürülmesi yolunda iken sonunda tamamen kaldırılması şeklinde kamuoyuna bildirilmiştir.
16 Ocak 2020 tarihinde İstanbul Büyükşehir Meclisi, Büyükşehir Belediye yönetimine faytonları satın alma yetkisi ve bütçesi vermiştir. Bu karardan sonra İBB Başkanlığı faytonların kaldırılacağını kamuoyuna açıkça ilan etmiştir.
Adalar ilçesinin motorlu taşıtlara kapalı olması çok özel bir tarihi kimliktir ve bundan dolayı bugüne kadar bu durum koruma kurulları kararları ile kayıt altına alınmış ve belirlenmiştir. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 61. Maddesine göre: “Kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile gerçek ve tüzel kişiler, Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının kararlarına uymak zorundadır.” denilmektedir.
Yetkileri Koruma Kurullarından sonra gelen kamu kurumları temsilcilerinin, faytonların geleceğine ilişkin konularda karar verici bir yönelişle “fayton taşımacılığının tamamen kaldırılacağını ve yerine elektrikli ulaşım araçlarının getirileceğini” kamuoyuna duyurmaları söz konusudur.
Oysa ki İstanbul V numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu 11.04.2011 tarih ve 3261 sayılı karar metninde yer alan “ … Adalardaki yegane ulaşım aracı olan ve dünyada benzeri bulunmayan faytonların Adaların kültürel tarihi ve doğal dokusuna olumlu katkısı konusunda görüş ve anlayış birliği bulunduğu..” ifadesi fayton taşımacılığının Adaların kültür mirasının korunması bağlamında ne kadar önemli olduğunu net bir şekilde vurgulamaktadır.
Koruma Kurulları yıllardır verdikleri kararlarla, İstanbul İl Trafik Komisyonu ve daha sonra Ulaşım Koordinasyon Merkezi’nin faytonlarla ilgili olan uygulamalarının dayanaklarını oluşturmuştur ve koruma kurullarının belirlediği ilkelere göre İl Trafik Komisyonu 22.03.1999 tarih ve B.05.1.EGM4.34.23.41.99/68 sayılı kararının son paragrafında “Adalar İlçesinin tarihi ve kültürel dokusunun ve doğal güzelliklerinin korunarak geleneksel fayton taşımacılığının çalıştırılması, ilçe halkına ve turistlere düzenli ve güvenli bir trafik ortamı oluşturarak daha iyi hizmet sunabilmek amacı ile yukarıda belirtilen ve Adalar Kaymakamlığınca önerilen tüm hususların aynen kabulüne komisyona iştirak eden üyelerin oybirliği ile karar verildi.” denilmektedir.
İstanbul trafiğinin düzenlenmesinden sorumlu olan bu iki kurum faytonculuk ile ilgili uygulama kararlarını Koruma Kurullarınca belirlenen prensiplere göre vermiştir.
Bu prensiplerin temelini oluşturan kararlar sırası ile aşağıdadır:
İstanbul III Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu 16.6.1999 tarihindeki 11012 sayılı kararında, “İstanbul İli, Adalar İlçesinde, motorlu araçların kullanımı ile ilgili Kurumumuzca daha önceki tarihlerde alınan kararlarda da vurgulandığı gibi Adalar’daki bütün yolların prensipte yaya yolu olması öngörüldüğünden, motorlu araçların kullanılamayacağına ….bu karara aykırı hareket edilmesi durumunda 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma kanununa göre işlem yapılmasına karar verilmiştir.”
İstanbul V Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu 25.12.2009 tarihindeki 2232 sayılı kararında, “İstanbul İli, Adalar İlçesinde motorlu taşıt kullanımına ilişkin, bütün yolların prensipte yaya olarak belirlendiğine, bu nedenle ilçenin kültür kimliği ve diğer özelliklerinin korunmasının bir gereği olarak Adalar genelinde motorlu taşıt trafiği olamayacağına ve Adaların bu önemli özelliği kısmi olsa bile bozulamayacağına”
İstanbul V Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu 25.06.2013 tarihindeki 1310 sayılı kararında, “İstanbul İli, Adalar İlçesinde fayton, yaya, bisiklet trafiğine ilişkin, Adaların tarihi ve turistik değeri göz önüne alındığında söz konusu alanın sit alanı olması ve Adaların genel anlamda sit alanı ilan edilirken tarihi ve pitoresk yapısına dikkat çekilmesi taşınmaz kültür varlıklarının muhtelif olarak korunmasının yanı sıra Adalar’ın bütüncül olarak tarihi yapısının korunmasının esas olması Adaların tescilli yapıları ile tarihi yapısının devamının sağlanması ve gelecek nesillere aktarılabilmesi amacıyla bir takım tedbirlerin alınması gerekmesi nedeniyle bütün yolların prensipte yaya olarak belirlendiğine, bu nedenle ilçenin kültür kimliği ve diğer özelliklerinin korunmasının bir gereği olarak Adalar genelinde motorlu taşıt trafiği olamayacağına ve Adaların bu önemli özelliği kısmi bile olsa bozulamayacağına” yine aynı kararda “Faytonlarla yolcu taşımacılığı mevcut at ahırlarının kapasitesi göz önüne alınarak sayısında azaltmaya yönelik ve gayrisıhhi uygulamalara son verilmesi amacıyla 5216 sayılı Yasanın 9. Maddesine göre Adalar Belediyesi’nin katılımıyla uygulamaya dönük yönetmelik, yönerge çalışmalarının ivedilikle hazırlanarak Kurulumuza iletilmesine… Fayton park alanının kentsel sit alanının merkezinde oluşturduğu olumsuzluklar ve kent meydanı algısına etkileri sebebiyle merkez dışında bir alanda değerlendirilmesi önerilerinin sunulmasına …” denilmektedir.
Bu kararların sırasıyla anlatmak istediği şunlardır:
Ada yolları bisiklet ve yaya yoludur.
Motorlu taşıt yasağı ilçenin kültür kimliğinin ve diğer özelliklerinin korunmasının bir gereğidir ve Adalar’ın bu özelliği kısmi olarak bile bozulamaz.
Fayton sayısının azaltılması ve gayrı sıhhi uygulamalara son verilmesi gerekli düzenlemeler yapılmalıdır.
Fayton alanın yerinin değiştirilmesi için Kurula öneri sunulması gerekmektedir.
Master planın ivedilikle Kurula sunulması gereklidir.
Kurul kararları bağlayıcıdır, bütün kamu kurumları kurul kararlarına uymak zorundadır.
Bu kararların hepsinde tarih ve kültür değerlerinin korunması endişesi ile hareket edilmiştir.
Koruma Kurulları tutarlı bir şekilde yıllar boyunca faytonları, Adaların kültürel miras kimliğinin bir parçası olarak saymıştır ve korunması yönündeki kararını hep ortaya koymuştur. İBB tarafından faytonların tamamen kaldırılacağına dair yapılan açıklamalar Adalar’ın kültür miras değerlerinin korunması için çalışan sivil toplumu endişelendirmektedir. Adalar mirasının parçası olarak sayılan faytonculuğun bir ‘ulaşım master planı çerçevesinde iyileştirilmesi gerektiği ve 5 no’lu Koruma Kurulu’nun 25.06 2013 tarihli ve 1310 sayılı kararında da “uygulamaya yönelik yönerge çalışmalarının ivedilikle hazırlanarak Kurulumuza iletilmesi” şeklinde ifade edilen, özellikle atların bakımı ve çalışması ile ilgili çok daha iyi bir sistemin kurulması gerektiği açıktır. Faytonculuk mesleğinin de geleneksel bir zanaat olarak tescillenmesi çalışmasının yapılması da gerekmektedir. Bütün bu iyileştirmeler faytonculuğun Adalar’dan kaldırılması değil Adalar miras değerlerine uygun olarak daha iyi bir koruma ve yönetime kavuşturulmaları ihtiyacından dolayı yapılmalıdır. Koruma Kurulu'nun, faytonlar konusunda “Adalar’ın bütünlüklü olarak korunması ilkesi” çerçevesindeki yaklaşımının devamını bekliyoruz.
Kültür değerlerimizin korunmasını sağlayan en önemli kurumlardan biri olan Koruma Kurullarının otorite ve yetkilerinin öncül olduğunu düşünüyoruz.
Talebimiz, bu gelişmeler karşısında, Adalar İlçesinin kültürel mirasının korunması kapsamında İstanbul V Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun bugüne kadar yaptığı gibi faytonların Adalar tarih ve kültür hayatındaki önemi ve var olma şekli ile ilgili kararını ivedilikle açıklamasıdır.
Saygılarımızla,
Halim Bulutoğlu
Adalar Vakfı Başkanı
Son değişiklik Perşembe, 05 Mart 2020 12:25
Sayı 177 - Mart 2020
Ulaşım
Tarihi Miras ve Koruma
Planlama ve Gelecek Senaryoları
Hayvanlar
Adalı Dergisi
Son ekleyen Adalı Dergisi
Akillas Millas’ın Büyükada Prinkipo, Ada-i Kebir kitabının ikinci baskısı çıktı
Basında Adalar - 07 Kasım 2021
Basında Adalar - 06 Kasım 2021
Basında Adalar - 05 Kasım 2021
Basında Adalar - 04 Kasım 2021
Benzer Makaleler
Müsilaj gerekçesi oldu: Adalar’ın Planlama ve İmar yetkisi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na devredildi...
Sayı 197 - Kasım 2021
Büyükada Rum Yetimhanesi’nin geleceği için uzmanlar bir araya geldi
Sayı 197 - Kasım 2021
Kaşık Adası’nda “Adrese teslim planlama”
Sayı 197 - Kasım 2021
Sedef ve Kaşık Adaları’nın SİT statüsünde değişiklik
Sayı 197 - Kasım 2021
Gündem gene ulaşım
Sayı 196 - Ekim 2021
Yorum yapmak için oturum açın
yukarı çık
ADALI DERGİSİ SON SAYI
-- Dergi Sayısı Seç -- 2021– Sayı 197 - Kasım 2021– Sayı 196 - Ekim 2021– Sayı 195 - Eylül 2021– Sayı 194 - Ağustos 2021– Sayı 193 - Temmuz 2021– Sayı 192 - Haziran 2021– Sayı 191 - Mayıs 2021– Sayı 190 - Nisan 2021– Sayı 189 - Mart 2021– Sayı 188 - Şubat 2021– Sayı 187 - Ocak 20212020– Sayı 186 - Aralık 2020– Sayı 185 - Kasım 2020– Sayı 184 - Ekim 2020– Sayı 183 - Eylül 2020– Sayı 182 - Ağustos 2020– Sayı 181 - Temmuz 2020– Sayı 180 - Haziran 2020– Sayı 179 - Mayıs 2020– Sayı 178 - Nisan 2020– Sayı 177 - Mart 2020– Sayı 176 - Şubat 2020– Sayı 175 - Ocak 20202019– Sayı 174 - Aralık 2019– Sayı 173 - Kasım 2019– Sayı 172 - Ekim 2019– Sayı 171 - Eylül 2019– Sayı 170 - Ağustos 2019– Sayı 169 - Temmuz 2019– Sayı 168 - Haziran 2019– Sayı 167 - Mayıs 2019– Sayı 166 - Nisan 2019– Sayı 165 - Mart 2019– Sayı 164 - Şubat 2019– Sayı 163 - Ocak 20192018– Sayı 162 - Aralık 2018– Sayı 161 - Kasım 2018– Sayı 160 - Ekim 2018– Sayı 159 - Eylül 2018– Sayı 158 - Ağustos 2018– Sayı 157 - Temmuz 2018– Sayı 156 - Haziran 2018– Sayı 155 - Mayıs 2018– Sayı 154 - Nisan 2018– Sayı 153 - Mart 2018– Sayı 152 - Şubat 2018– Sayı 151 - Ocak 20182017– Sayı-150 - Aralık 2017– Sayı 149 - Kasım 2017– Sayı 148 - Ekim 2017– Sayı 147 - Eylül 2017– Sayı 146 - Ağustos 2017– Sayı 145 - Temmuz 2017– Sayı 144 - Haziran 2017– Sayı 143 - Mayıs 2017– Sayı 142 - Nisan 2017– Sayı 141 - Mart 2017– Sayı 140 - Şubat 2017– Sayı 139 - Ocak 20172016– Sayı 138 - Aralık 2016– Sayı 137 - Kasım 2016– Sayı 136 - Ekim 2016– Sayı 135 - Eylül 2016– Sayı 134 - Ağustos 2016– Sayı 133 - Temmuz 2016– Sayı 132 - Haziran 2016– Sayı 131 - Mayıs 2016– Sayı 130 - Nisan 2016– Sayı 129 - Mart 2016– Sayı 128 - Şubat 2016– Sayı 127 - Ocak 20162015– Sayı 126 - Aralık 2015– Sayı 125 - Kasım 2015– Sayı 124 - Ekim 2015– Sayı 123 - Eylül 2015– Sayı 122 - Ağustos 2015– Sayı 121 - Temmuz 2015– Sayı 120 - Haziran 2015– Sayı 119 - Mayıs 2015– Sayı 118 - Nisan 2015– Sayı 117 - Mart 2015– Sayı 116 - Şubat 2015– Sayı 115 - Ocak 20152014– Sayı 114 - Aralık 2014– Sayı 113 - Kasım 2014– Sayı 112 - Ekim 2014– Sayı 111 - Eylül 2014– Sayı 110 - Ağustos 2014– Sayı 109 - Temmuz 2014
İÇİNDEKİLER - Sayı 177
Adalı'dan: "Hiç değilse mimozalarınız var!"
Halim Bulutoğlu
Adalar Vakfı Faytonların Kaldırılmasına İlişkin Kararla İlgili Olarak Koruma Kuruluna Başvurdu
Adalı Dergisi
Adalar Vakfı’nın Koruma Kurulu’na Yaptığı Başvuru
Adalı Dergisi
Adalar Vakfı’nın Başvurusuna Koruma Kurulunun Verdiği Cevap
Adalı Dergisi
İBB Koruma Amaçlı İmar Planı Çalışmalarına Başladı
Ali Erkurt
İstanbul’da Deniz Taşımacılığı Çalıştayı
Begüm Yavuz
Emniyetli Deniz Ulaşımında Dikkat Edilecek Hususlar
Murat Nurova
Faytonların yasaklanması Arap turistleri nasıl etkiliyor? Seyahat acentaları ne diyor?
Adalı Dergisi
Heybeliada Halk Kütüphanesi açıldı!
Serenad Demirhan
Sonu Gelmez Teknolojik Atraksiyonlar
Bercuhi Berberyan
Eugene Onegin, Tchaikovsky, Teatro Dell'Opera Di Roma
Haluk Direskeneli
Fena Değil İyi Geçti
Sosi Cındoyan
Yukarı
ÖNE ÇIKAN KONULAR
Ada
Adalılar
Büyükada
COVID19
Deniz
Ekoloji
Eğitim
Günlük Yaşam
Haklar
Hayvanlar
Heybeliada
Kültür ve Sanat
Planlama ve Gelecek Senaryoları
Prens Adaları
Sağlık
Sivil Toplum
Tarih
Tarihi Miras ve Koruma
Ulaşım
Yerel Yönetim
ÖZEL HABERLER
Ziyaretçi Memnuniyeti
Ziyaretçiler Adalar’a gelmekten memnun, ya Adalılar?
Dinsel İnanış ve Toplumsal Kimlik
Adalı sitesinde parça parça yayınlama sözü verdiğimiz araştırmanın dördüncü başlığı “Adalıların dinsel inanışları ve toplumsal kimlik algıları” üzerine.
Adalar'a Neden Yerleştim?
“Neden yerleştim?” sorusu, Adalar’ı ayrıştırdı. Burgazlıların yaklaşık yarısı, Büyükadalıların dörtte biri severek yerleşmiş.
Adalar 68 il ve ülkeden göç almış
Adalar 68 il ve ülkeden göç almış. İstanbulluları, Erzincanlılar, Trabzonlular, Vanlılar ve Rizeliler izliyor...
Adalıların sadece %4’ü Adalar doğumlu
Adalar’da yapılan saha araştırması, Adalıların sadece %4’ünün Adalar doğumlu, %14.6’sının ise Adalar doğumlu ya da 1940’dan önce Adalar’a göç etmiş kişilerden oluştuğunu gösteriyor.