06:40 - Yaşar Yakış: Türkiye, BAE ile pazarlıkta daha zayıf konumda, BAE Peker'i tutmaya devam edecektir
06:17 - Belediye otobüsüyle çarpıştı, 2 kişi yaralandı
06:15 - Polisten uyuşturucu operasyonu
06:13 - Eve servis getiren kurye, apartman sakinini öldürdü
06:55 - Seda Demiralp: İktidar Çekirdek Seçmeninden Uzaklaşıyor
06:23 - Yanmaz'dan yatırımlara destek verenlere teşekkür
Taner AKÇAM
Tüm Yazıları
İdari reform ve derin travma
Abone ol
31.10.2013 00:00
Yerel yönetimler ile ilgili bir düzenleme pakette yer almadı. Bu tesadüf değildi. Çünkü 200 yıllık derin bir travma sözkonusu.
Travma, iki farklı fakat ilgili konuyla doğrudan alakalı. Birincisi, 1808 Sened-i İttifak antlaşması ve sonrası süreç. Antlaşmaya göre, İstanbul otoritesini yerel güçler (âyanlar) ile paylaşmak zorundaydı. Ama bu, dağılmanın başlangıcı olarak görüldü ve antlaşma yok sayıldı; büyük askerî seferler düzenlendi, cinayetler işlendi ve bu temelde merkezîleşme sağlandı. Korku o boyutlardaydı ki, Sened-i İttifak’ın orijinal metninin bile imha edildiği söylenir.
Travmanın ikinci kaynağı, İmparatorluğun farklı etnik-din yapısı ile ilgilidir. Eğer ademimerkeziyetçilik uygulanacaksa, burada esas ne olacaktı?
Konuya ilişkin iki ayrı seçenek vardı; ya birey hak ve özgürlükleri esas alınacak ve etnik-din kökenden bağımsız ademimerkeziyetçi bir sistem geliştirilecek; ya da etnik-din kökenler esas alınacaktı.
839 Tanzimat ve 1856 Islahat reformları daha çok birinci seçeneği temsil eder ama o yolda hiçbir ciddi adım atılmadığı için, Osmanlı, esas olarak etnik-din yapılarını esas alan ademimerkeziyetçiliği tartıştı.
Buna göre, nüfus sayımı yapılması, etnik-din haritalarının çıkarılması ve nüfus oranlarına göre temsil sisteminin geliştirilmesi gerekiyordu ki tüm bir 19. yüzyıl boyunca bu hep sorun oldu.
Farklı etnik-din gruplarının nüfus ağırlıklarına göre idari yapıda temsil edilmesi anlayışı ilk önce 1860’da Lübnan’da uygulandı. 1868 Girit reform planı da bu esasa dayandı.
1895 Ermeni reform paketi de farklı değildi. Osmanlı Hükümeti, Ermenilerin nüfus ağırlıklarına göre, idari yapılara katılmasını kabul etti. Reform planında özel bir oran belirtilmedi, ama ilgili bir İngiliz raporunda, Ermenilerin nüfusun yüzde 10’u geçtiği yerlerde idari yapılara katılmasından söz edilir.
Reform için Hükümetin verdiği nüfus rakamları ile Patrikhane’nin verdiği rakamlar arasında büyük uçurum ortaya çıkınca, büyük devletlerin baskısıyla, Hükümet yeni nüfus sayımı yapmayı kabul etti ama plan uygulanmadı. 1895-6 katliamı bu reformu hayata geçirmemek için yapıldı.
Şubat 1914 Ermeni reform görüşmelerinde de 1895 Reform planı esas alındı. Ermenilerin nüfus ağırlıklarına göre yönetimde temsil edilmesi kabul edildi. Ama bu reform planı da hiçbir biçimde uygulanmadı.
Ben hem 1894-6 katliamında hem de soykırımda etnik-din temelli idari reform fikrinin merkezî bir rol oynadığına inanırım.
Soykırım sırasında, Ermeni nüfus sayımlarına çok ama çok özel bir önem verildi. Talat Paşaneredeyse günlük bazda hayatta kalan Ermenilerin nüfus yapısı hakkında bilgi sordu.
Sürgüne gönderildikleri yerlerde, Ermenilerin nüfusun yüzde 10’u üzerine çıkmaması ana hedefti hatta imhalar bu rakamlara bağlı olarak yapıldı.
Sonuçta, hem 1808 Sened-i İttifak antlaşmasını uygulamamak hem de nüfusun etnik-din yapısı esasına göre yerel yönetimde temsil edilmemesi için büyük cinayetler işlendi.
Biz vatandaşların hafızası silindi ve yok edildi belki ama ben bu devletin bu tarihî miras ve bu mirasın yarattığı travmanın bilinci ile hareket ettiğine inanıyorum.
Bugünkü reform paketinin çözmesi gereken en temel sorunlardan bir tanesi, Kürtlerin yönetime katılmaları meselesidir.
Bu katılımın bireysel hak temelinde mi yoksa kolektif hak temelinde mi olacağının doğru dürüst tartışılmadığı bir kültürel atmosferi yaşıyoruz.
Kürtler de bu konuda çok açık değiller. Etnik kimliklerini esas alan çözümlerle, bireysel haklar eksenli çözümler arasında gidip geliyorlar.
Bence yerel yönetimler konusundaki öneriler, 200 yıllık travma ile birlikte ele alınmaz ve tartışılmaz ise çok yol alınmaz.
Reform paketinde, AKP’ye nefret veya aşkları dışında bir şey görmeyenlerin düşünmesi ümidiyle: Türkiye yerel yönetim reformu konusunda niçin zorlanıyor acaba?
[email protected]
Abone ol
Yazarın Diğer Yazıları
Türkün uygarlıkla sınavı 16.07.2020
24 Nisan, Hrant Dink ve fabrika ayarları 4.05.2020
Koronalı günlerde 24 Nisan üzerine konuşmak 27.04.2020
23.5 Nisan ve yeni bir kuruluş hikâyesinin zorunluluğu 24.04.2020
Tekalif-i Milliye (Milli Vergi) emirleri ve korona için bağış 6.04.2020
Yeni bir cumhuriyet ve tarihi buluşma 28.01.2020
Hrant, Talat Paşanın intikamı için öldürüldü 21.01.2020
Siyasetin söylenecek sözü bitmiş yeni söz lazım 28.12.2019
Amerikan Senatosu’nun soykırım kararı ve olası sonuçları 16.12.2019
Bizim mahallenin hocası Mümtaz Soysal 18.11.2019
Taner AKÇAM Tüm Köşe Yazıları
Yorum Yap
Gönder
Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Düzce Yerel Haber (www.duzceyerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Çok Okunanlar
Şampiyon Hamit Kaplan’dan ve Düzcelilerden Özür Dileyin!
2.11.2021
1191
DÜZCE'DE SAFRAN YETİŞTİRİCİLİĞİ YAYGINLAŞIYOR
4.11.2021
DÜZCE'NİN HAVASINI KİRLETEN SANCAKLI'YI KİMSE GÖRMÜYOR!
4.11.2021
DÜZCESPOR SEVGİSİ "ENGEL" TANIMIYOR
4.11.2021
Düzce'deki sarsıntı olası Marmara depremini tetikler mi? Uzman isimden ilk yorum
17.11.2021
Çok Konuşulanlar
Şampiyon Hamit Kaplan’dan ve Düzcelilerden Özür Dileyin!
2.11.2021
1
AZMİMİLLİ İLKOKULU İÇİN İLK KAZMA VURULDU
4.11.2021
1
Yazarlar
GELENEKSEL SOLUN KÜRD ÇIKMAZI
30.11.2021
Türkiye “büyük Azerbaycan” olur mu?
30.11.2021
MGK’ya kalmadan Orhan Gencebay’ın anlatabilecekleri
30.11.2021
Kılıçdaroğlu'nun bilmecesi ve CHP'nin açmazı
30.11.2021
TÜİK'in açıkladığı büyüme oranının analizi
30.11.2021
Sürüklenişin refleksleri
30.11.2021
‘Kahpe dış güçler’in muhalefet söylemi olduğu yıllar
30.11.2021
HDP’nin oyu
30.11.2021
Varan bir: 4 Aralık'ta Mersin'de
30.11.2021
BAE ile yakınlaşmaya dair
30.11.2021
`
Resmi İlanlar
Sitemizdeki dış bağlantılar referans amaçlıdır, dış bağlantıların içeriklerinden kuruluşumuz sorumlu değildir.