SAADET ASRINDA, iman ile küfrün en keskin biçimde yüzleştiği denklemlerden biri, Bilâl-Ümeyye denklemidir.
Ümeyye b. Halef, Kureyş’in reislerinden ve zenginlerindendir. Bilâl b. Rebah ise, onun Habeş asıllı siyahî kölesi...
Hz. Peygamber Rabbinden gelen “Ey örtüsüne bürünen! Kalk ve uyar! emrine binaen hakkı tebliğe başladığında, ona en sert ve en kaba tepkiyi verenlerden biridir Ümeyye. Kendisi gibi Mekke’nin zenginleri ve reisleri varken, henüz genç denilebilecek yaştaki ‘yetîm-i Ebu Talib’in vahiyle kazandığı ayrıcalık, onun d kanına dokunmaktadır. Dahası, gelen vahiy dolayısıyla, bundan böyle hayatlarını istedikleri gibi yaşayamayacaklarını, istedikleri gibi kural koyamayacaklarını, koydukları kuralı istedikleri gibi eğip bükemeyeceklerini hissetmektedir.
Bu durum, onun durumundaki hemen her Kureyşli gibi, onu da gelen vahye karşı şedit bir düşmanlığa yöneltir.
Bu düşmanlığa gelecek en büyük cevap ise, bizatihî kendi evi içindendir. Ümeyye’nin yetenekli kölesi Bilâl, efendisinin tam aksine, İslâm’ın çağrısına ilk olumlu cevap verenler arasındadır ve Bilâl’in bu durumu Kureyş içerisinde Ümeyye’nin deyim yerindeyse ‘karizmasını çizmekte’dir. ‘Yetîm-i Ebu Talib’ diyerek, anasız babasızlığından ve yoksulluğundan küçümseme devşirdikleri Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi vesellem’in getirdiği mesaj, Ümeyye’nin kalbine giremese de evine girmiş, kölesi Bilâl’in kalbine çıkmamacasına yerleşmiştir.
Bu, hayatını üstünlük, efendilik, seçilmişlik, önde oluş, zenginlik ve büyüklük kavramları içerisinde kurmuş Ümeyye için tahammül edilemez bir meydan okuma niteliğindedir. Bilâl’in efendisinin verdiği işleri aksattığı filan yoktur. Bilâl aynı yetenekli Bilâl’dir. Ama Ümeyye’nin gözünde, köle Bilâl, herşeyiyle köle olma durumundadır. Sadece kol ve kas gücünü değil, ruhunu ve kalbini de Ümeyye’nin mülkiyetinde saymalıdır. Aklı Ümeyye’nin düşündüğünü onaylamak üzere çalışmalı, kalbi Ümeyye’nin inandığı üzere inanmalı; cüz’î iradesini Ümeyye’nin mutlaklaştırdığı iradesine tâbi kılmalıdır.
Ama böyle yapmamıştır Bilâl. O günün şartlarında bir köle olarak kol ve kas gücünü efendisinin hizmetinden esirgememiş; ama ‘köle’liğin ‘beden’le ilgili bir durum olduğunu, köle olmanın aklını, kalbini, iradesini ve ruhunu da efendisine teslim anlamına gelmediğini idrak edegelmiş biri olarak, Hz. Peygamberin getirdiği davet karşısında kendi tercih hakkını kullanmıştır. Ümeyye’yi rahatsız eden “Lâ ilâhe illallah,” Bilâl’in dünyasında gerçeğin ta kendisidir.
İşte bu kabul, Ümeyye’yi çılgına çevirir.
Bilâl’in bu haliyle sergilediği örneklik, nitekim Âmir b. Füheyre gibi başkaca kölelerin de Bilâl gibi imanlarını açıkça ikrar cesareti göstermeleri, Mekke’nin reislerini kaybedilmiş bir mücadeleyi kazanmaya hırslandırır.
Başvurulan tedbir, tam bir zavallılık göstergesidir. Bedeninin köleliğine karşı ruhunu özgürleştirebildikleri için imanı tercih edebilmiş mü’min köleleri, bedenlerine eziyet ederek ‘yola getirmeye’ çalışırlar. Mekke’nin kızgın kayalıklarında üzerine kızgın taş konularak aç susuz güneşin altında bırakılan Bilâl, bu halde iken söylemeyi vird edindiği “Ehad! Ehad!” nidalarıyla, Ümeyye’yi ve ‘halef’lerini daha bir çılgına çevirmektedir.
Bilâl’in bu halinde “Ehad! Ehad!” diyerek Rabbini anıyor olmasında ise, tam da onun ruhunu özgürleştiren sırra işaret eden bir mânâ vardır.
Allah Vâhid’dir ve O’nun vâhidiyeti Kureyş müşriklerince de kabul edilmektedir. Onlar, bir ilahlar hiyerarşisi içeren şirkleriyle, Allah’ı hiyerarşide onun ayarında bir başka ilah bulunmayan en üstün ilah olarak görmektedirler.
Ama Ehad, onların ‘vâhidiyet’e yükledikleri bu kirli mânâyı silip süpürmekte, bu sözümona ilahlar hiyerarşisini tastamam bertaraf etmekte, âlemler Rabbinin başka hiçbir şeyin ve hiç kimsenin uluhiyetinde O’na ortak olamayacağı Tek Bir olduğunu bildirmektedir. Ehad ismi, Rabbimizi eşyanın varoluşunda işgören bütün sıfatların mevsufu ve bütün isimlerin müsemması olarak bildirir bize. Böylece, yaratma fiilinde şirke hiçbir mahal bırakmaz.
Yine Ehad ismi, Allah’ı ‘herşeyi yaratan’ olarak tarif eden Vahid ismine kıyasla, ‘her bir şeyi yaratan’ olarak tanıtır bize. Her bir şeyin onu başka herşeyden ayıran bir kimliği, teşahhusu, ferdiyeti, biricikliği vardır ve bu keyfiyet Ehad isminin bir cilvesidir. Her insanın bir ferdiyetinin olması, onu diğer insanlardan ayıran bir sûretinin, simasının, sîretinin ve şahsiyetinin olması da işte bu sırdandır.
Dolayısıyla, onu ‘nesne’leştiren ve efendisinin iradesine tâbiiyete, aklına teslimiyete mecbur bilen Ümeyye’ye karşı Bilâl elbette “Ehad! Ehad!” diyecektir. Her bir “Ehad!” nidasıyla, şirki âleminden büsbütün tardederken, efendisine “Ehadiyet sırrının cilvesi olarak, benim seninkinden ayrı bir şahsiyetim, aklım, iradem, tercih yeteneğim var. Ben bedenimle sana esir kılınmış olsam bile, irademi sana teslime mecbur ve mahkum değilim” mesajını da verecektir.
Bilâl’in tarifiyle ‘küfrün başı Ümeyye’yi en ziyade fitil eden sözün “Ehad! Ehad!” olması, bu açıdan bakılırsa, elbette tesadüf değildir.
Bu Asr-ı Saadet tablosundan hâzır zamana dair bir hisse devşirecek olursak; bugün ‘elinin altında’ gördüğü insanların iman tercihinden rahatsız olan, bize tepeden bakan, kendilerini üstün gören ve biz efendiniz böyle düşünür, böyle inanır, böyle yaşar iken siz nasıl öyle düşünüp inanır ve yaşarsınız öfkesiyle elindeki güce, imkâna, iktidara başvuran günümüz müstekbirlerinin bu tavrının gerisinde de Ümeyye-misal bir ruh hali vardır. Onların gözünde, bizler hizmetçi kölelerizdir; bizim onlardan ayrı bir ferdiyetimiz ve şahsiyetimiz yoktur; cüz’î iradelerimiz ise onların ‘mutlak’lık izafe ettikleri iradelerine teslimiyet için vardır.
İmanı hatıra getiren her emare, gündelik hayatta imanı tezahür ettiren her sembol, birilerini işte bu yüzden öfke ve tehevvüre sevketmektedir.
Kapanan kimi kapılar, konulan kimi yasaklar, ikna odaları, medyatik infazlar... hepsinin ardında Ümeyye-misal bir ruh-u habis bulunmaktadır.
Ümeyye’ler Bilâl’leri sevmez.
O halde, Ümeyye’lere inat, Ehad! Ehad!...
03.01.2006
© 2021 karakalem.net, Metin Karabaşoğlu
Hepsi bir değil! Elde var sonsuz Ramazan, iktisat, şükür... Arkadaşım için; İsmail için… Haktan yana Görünen köy Bir anket, bir soru, bir cevap Bini bire kırdırmamak En son ne zaman ağladınız? İffeti böyle bilir miydik? Vaiz olarak ölüm İstişare, bir kulluk sınavıdır Fetih gününden kalan İyi insanlar için Entellektüel fitne İtikad buluşturur, siyaset ayrıştırır Hayye ale’l-felah! En güzel tefsir Hangi ulu’l-emr, nasıl itaat? Din dilinde düğüm noktası Gözardı ettiğimiz ihtilalci İster misiniz? Cesaretle dirayet arasında Ahiret var mı dünyamızda? 102 numaralı mektup İstifadeden istismara yolculuk Ebu Cehil’e gitti mi? Zafer manzaralı hezimetler Avâmperestliğe hayır! Bilgiyi sevin! Huzeyme’nin baktığı yerden Sevginin iki hali İçimizdeki Kûfeliler Ehven bu değil! Açık ölçü, çıplak gerçek Bediüzzaman hangi siyasetin şerrinden Allah’a sığınmıştı? Altını bakıra bulayanlar İndirgenmiş dindarlık Adaletle sınanan siyaset ‘Nur’cuların elindeki ‘topuz’ Şeytandan kaçar gibi Görmezden gelince yok olmayan meseleler Benim için Bediüzzaman Eksim resim Tek bir Paylaşıyorsan bayram senindir İlkemin yanındayım Denetleneyebiliyor musun? Kıssa-i Yusuf’tan ekonomi dersleri Hikmetsiz Müslümanlık Hatadan öğrenmek Ölmüş olanların yolu Kötülük nerede? Gömleği önden yırtılanlar Kurt hırsı Bu zamanın yeni sefilleri Adaletsiz takvâ mümkün müdür? Engizisyon bitti mi? KÜÇÜK OLAYLAR Işid bize neden ırak? Hangi aklın kuvvetisin? ‘Eleştiri’ şart; ama ‘ahlâkı’yla birlikte... Bu zamanın sefilleri Bu zamanın şeytanı Yanına almak... ‘Tek adam’a karşı ‘tek adam’lar Fitnenin sinir ucu: nifak ve asabiyet Kapıdaki tehlike Bugünden yarına düşünceler (III)
Siyasetin çözemeyeceği meseleler Bugünden yarına düşünceler (II)
Bilgi: imkân mı, imtihan mı? Bugünden yarına düşünceler (I)
Ağustos şükrü “Aldanırız, fakat aldatmayız”; neden? Erkekliği öldürmek Güzel bir hayat, güzel bir ölüm: Ahmet Kalem’in ardından Bandrol meselesi üzerine: Bu, bizim ayıbımız... Tebessümde okunan Bir ubudiyet talimi olarak ‘istişare’ Kazadan sonra Neden yazamadım? N-T ambargosu üzerine zorunlu bir açıklama! Meşhudatı Asfiya mihengine vurmak Against the global confederates Küresel ahzâbın karşısında Ebu Zer Yûşâ makamı: yeniden Firavun, bir konsorsiyumdur Âyet ve slogan Geleceği gördüm Kemalist nihilizmin ayak sesleri Bediüzzaman bugünün çocuğu olsaydı? O ruh... Münazarat Sempozyumu: bir 'ilk'in ardından... Hangi cemaattensin? Bediüzzaman yolu: Ne öfke, ne teslimiyet Vazifemiz bitmedi!.. Uhuvvetin mucizeleri Mao Çin’i değil, renklerin şehri er-Rahmân ve Ramazan Översek öldürür müyüz? 25. Söz ışığında İslam ve Batı ailesi İnnâ lillah… Cennet ne zaman kılıçların gölgesi altındadır? Mustafa Kemal ile Abdülhamid arasında Cemaati terketmek Üç hak Yakın imkân, uzak tehlike Peygamberin gençleri Nereden bakmalı, nasıl demeli? SÖYLEMİN ELE GEÇİRİLMESİ (I)
Irkçılık kötü, milliyetçilik iyi midir? Şarta bağlı dostluklar Çocuğu kim Müslüman yapar? Çanakkale geçildi! Aile üzerine... Özel bir ölçü Cebr-i keyfî-i küfrî-i? Düşüş Dünyayı bilmek İlk Denge Kimi seversin? Kadın ve cihad Kürt Meselesi’nin Açılımı Kabalığa kabalık Gırtlaktan aşağısı Ne çok vazife var! Hüsran Sır Sınanma Sevinmeli mi? Kayıp kolyenin düşündürdükleri Terki Bir cenazenin yakınından “Yenisini alırız” Tahkiki elden bırakmamak Gün o gündür, saat o saat... Henüz inmemiş âyetler Nasıl sevindim, bilemezsiniz Devam ve kemal Şefkatin ateşini söndürmek İlaç ve zehir Hidayet kimlere gelmez? Bilginin kaynağı Meseleye Fransız kalmak ‘Köktendinci’ ve ‘radikal’in serüveni Şefkat ve siyaset Şiddet ve hamiyet Casus Tokat Oruç Kur’ân içindir Merhamet, güçtür Böyle mi olacak? Feragat, sevgidendir! Ruh dikizi Benim gibi düşünmeyen:
kâfir midir, hain midir? Mutlakçı ve hesapçı Benden iyisi yok... Ya içimizdeki Ergenekon? Peygambere uzak olan Hasbıhal Bizans’ı da unutmalı; Beylikleri de... Esma, hüsnadır Arzunun dört hali ‘Allah’ın kılıcı’ nasıl olunur? Dünya hayatını güzelleştiren Gadabın iki yüzü Yeniden başlarken... Öldürmenin politikası Sürümden kaybetmek Kalemlerimiz neyin hizmetinde? “Ayakkabını çıkar!” Ben bir ateş gördüm Frankfurt izlenimleri-I
Finans krizine ‘içeriden’ bir bakış Demek ki neymiş? Sünnet ve kültür Dualarımıza dikkat! Yeni buluşmalar için,
geçici bir elveda… İlk adım Beni tedirgin eden Risk almayan bir kitap,
Risk almayan hayatlar İltica İmtihan İblis’in tahtı Bir yolculuğun ardından Büyük cemaat, küçük cemaat... (son) Büyük cemaat, küçük cemaat... (III) Büyük cemaat, küçük cemaat... (II) Büyük cemaat, küçük cemaat... İnhisar Ömür dediğin:
eklenmeyen, eksilen... İkrama övgü Şair ve ölüm Delik kalbler zamanı ‘Mürşid vaziyetini takınmak’ Kısa bir yazı Adını doğru koyalım Lider ve mürşid Yarım hurmanın anlattığı Tire’de iki gün Meşruiyet krizi Hâfız Ali’yi unutmak Misyon Bediüzzaman’ın değinmedikleri Buluşma noktası olarak kudsî nebî Faydasız bilgi Yazmak üzerine bir hasbıhal Bereketli mekânlar ‘Birer zeki muhatap’ Kader ortaklığı ve
aydın sorumluluğu Sevgisizlik Devlet yüzlü ‘Tehlikeli’ bir muhavere Sözkonusu olan Kemalizm ise,
vatan teferruat mıdır? Yarım kalmış bir cümle:
“İslâm terörü lânetler” ‘Fazla başarı’ Sahabilere hürmet neden gerekli? İslâm peygamberine niye saldırıyorlar? Duyguların dengesi Bir müjdem var Birkaç değini Ayıplı kelimeler Tarih sıfır Formül Kaptanımız kim? Ülker, Godiva, Migros:
kapitalizmin dini Füsus ve nüsus Üç velâyet Temâsül Tecrübe ile hamiyeti buluşturmak En güzel ayakkabı Medresetü’z-Zehra’yı zihnimizde inşa etmek Acıda buluşmak Üç nefis Risale-i Nur herkes içindir Adam yetişir, yetiştirilmez Megalomani Nekrofili Aynanın öteki yüzü İbda-inşa dengesi Kaderi okumak, ama nasıl? Hakikat şahitlik ister, hesap istemez! İdam-ı ebedî, daimî haps-i münferid... Mesaja mesaj Üç ortak Yük Faşizm nerede, demokrasi nereye? İşimiz gerçekten zor Vefa giderse? Hudeybiye turnusolu Şirk-i hafî nerelerde? Bediüzzaman Münazarat’ı niye yazdı? İyi tüccar “Saidleri Ararken”den birkaç tesbit Şimdiki zamanda yaşamak Bitirmeyelim; konuşalım! Bir efsane, bir gerçek Bir ‘bildiri’nin perde arkası Birkaç ‘siyasî’ hatıra... Kime oy vermeli? Utandım, utanıyorum... Kuru tuz, risksiz hayat... Ensar kadınlarına övgü Gerilimi kim çözmeli? Kemalizm ne kadar güçlü? Kemalizmin geleceği var mı? Bitmeyen gerilim ne zaman bitecek? ‘Emanet’ yazısına derkenar ‘Sarıklı genç’ kim ola? ‘Sarıklı genç’ turnusolu Emanet Adalete dair akılda kalan… İmge Susmak, bağırmak, konuşmak... İki peygamber arasında İhlas Risalesi kime okunur? Nasıl ‘hak’lı olunur? İltifat dost, gerçek düşman kazandırır Bizden biri ve biz İhlas ve korku Her hicret, Ensar ister Arz-ı hal Garipler mutsuz… Hizmet sizi kurtarır mı? Hizmet bizi kurtarır mı? Peygamberle görüşmek Aydınlanmanın yolu “Onuncu Söz” ile “Beşinci Şua” arasında Sörfçü ve dalgakıran Uzak bir yerden Yarış Cesur kime denir? Yuva Teşekkürler Yusuf Kaplan! Nerelerdeyiz, ne işlerdeyiz? Bu nasıl okumaktır? Hangi genç dinsiz olmuş? Niye üstümüze alıyoruz ki? Densizliğin bu kadarı... İnsan melek, dünya cennet değildir Öteki gençlik “Yaşa 23 Ekim” Bilal’in Sin’i Yargılamak, anlamak “İsmetli cemal-i suret” One-van-bir ‘İman kardeşliği’ nasıl kazanacak? Biri necis, biri ences:
peki hangisi ences? Amerikanlaşmada yeni adım Allah için yola koyulana
Allah’ın açtığı yollar Bediüzzaman’ın büyük yalnızlığı “Arkadaşlar” işbaşında mı? Yaşanmayan bilgi Sessizlik Söylem-eylem tutarsızlığı üzerine notlar Acziyete düşmeden,
acziyet hissetmeden Geleceğin sansürleri Davanın rantla imtihanı Yüksek gerilim Hasb-ı hal Kalvinizm: Kim dediğinde yanlış olur? Bu yanlışa dur diyelim! Yetti artık! İslâm’ın fazlası Kullanamadığımız güç Eugéne’ler, dikkat! Karadelik Mevlânâ’nın başına gelenler ışığında... Bediüzzaman’ı tüketmek Ağaç olmak Müslümanın Müslümana ettiği kötülükler Miracın anahtarı: Tekbir Tekbir bayramı Sözüm hâsidlere! Hakikat şahitlik ister Ümeyye’ler Bilâl sevmez Başarmaya mecbur muyuz? Nefret bağımlılıktır Gazap tacirleri Doğru ölçüler, yanlış tatbikat Birincilikleri Aşan Bir İkincilik Küçük adama vurun! Duygu ticareti Küçük hayatlar İyi hümanist, kötü dindar... Bilmek ve yapmak Risk almak “Kalbin direnişi” İlginçlik Kaçak güreşmek “Tesettürü Yeniden Düşünmek” İmanın değeri Mü’minin değeri Hep böyle mi olacak? ‘Wishful thinking’ Zorunlu bir hasbıhal Bizi herkes sevsin mi? Ve’d-duhâ’yı yitirmek Bir gazeteci olsam... Söz uçar, sözleşme kalır 'Güzel bir ayrılış' Başörtüsü meselesi nasıl çözülmez? Tasavvuf yolu,
her hâlükârda
aşk yolu mudur? (II) Tasavvuf yolu,
her hâlükârda
aşk yolu mudur? ‘Yüz’süzlük Deyyân-Vehhâb denklemi Başarısızlığa övgü Ömer Seyfettin’i affedemiyorum Kaç âyet nazil oldu? Ebu Bekir olmasaydı? Var olmak ‘Kutsal geçmiş’ hapishanesine dair notlar ‘Ömer’in sürpriz gelişi’ mi? Sözün amelindendir İkinci adama dikkat, üçüncüye de! “Ya siyahtır, ya beyaz” mı? Zaman cemaat zamanıdır Kahramanımız Kim? Vazgeçilmezlik Rıza Dayatmaları Karşısında Bilginin getirdiği Bir reklamın düşündürdükleri Eleştiri gıybet midir? Vahdetî’den ileride miyiz? O günler mi geldi? Peygamberin Bir Günü Mirac ve Sünnet Leyle-i Kadr’in Kadri İsrâ Suresindeki Mirac Aile Evden Gidiyor Devletliler ve Devletçiler