Zola’nın ‘Germinal’ Adlı Romanının ve Filminin Başlangıç ve Son Bölümlerinin Karşılaştırmalı Metin ve İmaj Analizleri (Doç. Dr. Hüsnü Arslan)
Cumhuriyet Döneminde Devlet-Tiyatro İlişkisi (Yrd. Doç. Dr. Tahsin Konur)
Tanzimat ve Servet-i Fünun Edebiyatında Fransızcanın Etkisi (Yrd. Doç. Dr. Ali Yağlı)
Dede Efendi’nin Şarkılarının Çok Boyutlu İçerik Çözümlemesi (Mustafa Hilmi Bulut – Derya Üçinkülüğ)
1970’li Yıllarda Türkiye İşçi Sınıfını Cem Karaca Şarkıları İle Okumak (Arş. Gör. Mehmet Atilla Güler)
Sabahattin Ali Öykülerinde Marksist Söylem ve Kişilik Kurgusu (Yrd. Doç. Dr. Vedi Aşkaroğlu – Arş. Gör. Züleyha Hande Akata)
Klasik Türk Şiirinde Eleştirinin Siyasi ve Toplumsal Boyutu (Dr. Zülküf Kılıç)
Tarihi Perspektiften Edebiyata Bir Bakış (Doç. Dr. Mehmet Yavuz Erler)
Alman Edebiyatında Türkiye’nin Akisleri (Dr. Max Rudolf Kaufmann)
Türk Resim Sanatının Menşei Hakkında (Ord. Prof. Suut Kemal Yetkin)
SFSALAKFİLOZOF
KÜTÜPHANE
DANS
EDEBİYAT
FOTOĞRAF
GÖRSEL SANATLAR
HEYKEL
MİMARİ
MÜZİK
RESİM
SANAT TARİHİ
SİNEMA
TİYATRO
ANSİKLOPEDİ
ANSİKLOPEDİ
Nermin Alpar (Hayatı)
ANSİKLOPEDİ - 24 Kasım 2021
ANSİKLOPEDİ
Serdar Leblebici (Hayatı)
ANSİKLOPEDİ - 24 Kasım 2021
ANSİKLOPEDİ
Vedat Örs (Hayatı)
ANSİKLOPEDİ - 24 Kasım 2021
ANSİKLOPEDİ
Hasan Çağlayan (Hayatı)
ANSİKLOPEDİ - 24 Kasım 2021
ANSİKLOPEDİ
Akdoğan Topaçlıoğlu (Hayatı)
ANSİKLOPEDİ - 24 Kasım 2021
HABER
HABER
2022 Grammy Ödülleri İçin Adaylar Açıklandı!
HABER - 25 Kasım 2021
HABER
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden Çocuk Hakları Festivali
HABER - 13 Kasım 2021
HABER
2021 Esenler Film Günleri Başlıyor!
HABER - 11 Kasım 2021
HABER
2021 Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri Açıklandı!
HABER - 11 Kasım 2021
HABER
3. Bingöl Uluslararası Kısa Film Festivali Sonuçlandı!
HABER - 25 Ekim 2021
SERGİ
SERGİ
Sema Öcal ‘Gaia’ Resim Sergisi (23 Kasım – 1 Aralık 2021)
SERGİ - 23 Kasım 2021
SERGİ
Behzat Feyzullah ‘Okültizm’ Resim Sergisi (23 Kasım – 1 Aralık 2021)
SERGİ - 23 Kasım 2021
SERGİ
İstanbul’dan Bizans’aaa Sergisi (23 Kasım 2021 – 6 Mart 2022)
SERGİ - 23 Kasım 2021
SERGİ
Mehmet Dere ‘Gönül Yakınlıkları’ Sergisi (5 Kasım – 12 Aralık 2021)
HABER - 4 Kasım 2021
SERGİ
Engin Güneysu ‘Ladalands’ Fotoğraf Sergisi (5-26 Kasım 2021)
HABER - 4 Kasım 2021
SANAT YARIŞMALARI
SANAT YARIŞMALARI
Başiskele Belediyesi 4 Mevsim Fotoğraf Yarışması (Son Katılım Tarihi: 30 Kasım 2021)
SANAT YARIŞMALARI - 13 Kasım 2021
SANAT YARIŞMALARI
Kısa Çek Uzun Anlat Senaryo Yarışması (Son Başvuru Tarihi: 17 Kasım 2021)
SANAT YARIŞMALARI - 13 Kasım 2021
SANAT YARIŞMALARI
Sancar Maruflu Öykü ve Oyun Yazma Yarışması (Son Katılım Tarihi: 15 Ocak 2022)
SANAT YARIŞMALARI - 28 Ekim 2021
SANAT YARIŞMALARI
TİHEK İnsan Hakları Temalı Resim Yarışması (Son Katılım Tarihi: 5 Kasım 2021)
SANAT YARIŞMALARI - 28 Ekim 2021
SANAT YARIŞMALARI
Osmaniye Belediyesi Şiir Yazma Yarışması (Son Katılım Tarihi: 17 Aralık 2021)
SANAT YARIŞMALARI - 28 Ekim 2021
SÖYLEŞİ
SÖYLEŞİ
Şükrü Erbaş Söyleşisi (Gökmen Sambur)
SÖYLEŞİ - 29 Eylül 2021
SÖYLEŞİ
İbrahim Metin’le ‘İbrahim Efendi Tabletleri’ni Konuştuk! (Mustafa Güney)
SÖYLEŞİ - 20 Eylül 2021
SÖYLEŞİ
Aytaç Gökdağ ile Müzik Köyü Projesi (Mustafa Güney)
SÖYLEŞİ - 20 Eylül 2021
SÖYLEŞİ
Seçkin Gündüz ile ‘Kadın Mağanda’ (Mustafa Güney)
SÖYLEŞİ - 20 Eylül 2021
SÖYLEŞİ
Hasan Cüneyt Bozkurt ile Söyleşi (Mustafa Güney)
SÖYLEŞİ - 20 Eylül 2021
GALERİ
ANSİKLOPEDİ
İbrahim Balaban (Hayatı ve Eserleri)
ANSİKLOPEDİ - 20 Ağustos 2021
GALERİ
Şefik Bursalı (Hayatı ve Eserleri)
GALERİ - 20 Ağustos 2021
ANSİKLOPEDİ
Aurelio Arteta (Hayatı ve Eserleri)
ANSİKLOPEDİ - 18 Ağustos 2021
GALERİ
Şükrü Erbaş (Fotoğrafları)
GALERİ - 28 Temmuz 2021
GALERİ
Timur Selçuk (Fotoğrafları)
GALERİ - 19 Kasım 2020
SİZDEN GELENLER
ÖYKÜ
ÇİZGİ ROMAN
TİYATRO METİNLERİ
SSS
İLETİŞİM
type here...
Ara
Makber ve Hacle Arasındaki Aşık: Abdülhak Hamid Tarhan (Bayram Sarı)
SANAT KÜTÜPHANESİEDEBİYAT
22 Ekim 2021
Yayın Tarihi: 22 Ekim 2021
By MAKALE
Share
Facebook
Twitter
Pinterest
WhatsApp
“Hayatın en önemli değerinin haz ve zevk almak olduğu ve ideal yaşama ancak bu şekilde ulaşılacağı” felsefesini geliştiren, Yunan düşünürler Aristippos ve Epikros, iki noktada birbirlerinden ayrılır. Aristippos’a göre her davranışın nedeni, “mutlu olmak” isteğidir. Yaşamın anlamı hazdır. Bilgilerimiz, duygularımızla alabildiğimiz kadardır, bunda ötesi yoktur. Bu yüzden Aristippos duygularımızın getirdiği hazza yönelmeyi, acıdan kaçmayı söyler. En üstün ve en iyi, “hazdır.” Ancak gerçek haz sürekli olandır. Sürekli olan hazza da bilgelikle varılabilir. Epikuros içinse en büyük haz, ruh dinginliğidir. Buna da bedensel zevkler peşinde koşmakla değil, bilgelikle varılır. Aristippos ve Epikroshaz, “Hedone” konusunda “tensel-tinsel” anlamda ayrı düşünseler de, kişinin, anlık istek, zevk ve hazzının karşısındaki diğer insanların yargılarına aldırmadan yaşaması gerektiği noktasında birleşirler. Abdülhak Hamid, yapıtları ve yaşamı ile acının/aşkın boyutlarında gerçek bir hazzın mı peşindeydi? “Makber-Hacle” şiirleri bir “Hedonist”in iç dünyasını mı yansıtmaktadır?
Abdülhak Hamid, 1887 yılında yazdığı “Hacle” şiirinde, yeni aşkı Nelly Claver’ı, onunla evlenme arzusunu, eski eşi Fatma Hanım’ın kendisini rahatsız eden hayallerini, doğayı, ölümü ve düşü bir arada vererek farklı imgeler yaratmayı başardı. Doğa, kent içinde sıkılan, gürültüden bunalan, yalnız ve anlaşılmamış bireyin en yakın sığınağıdır. Şair de bir birey olarak toplumdan kaçtıkça doğaya sığınır, huzuru bulur. Ancak onu diğer bireylerden ayıran doğayı sanatında içselleştirmesidir. Şair, doğada insan yaşamının yankılarını, yansımalarını ve anlamını bulur. Yaşamı zaman ve mekanla sınırlı olarak görmez. Doğa, kent yaşamı gibi, kalıpları içinde sıkışamayacak kadar özgürdür. Bu özgürlüğü, Londra’da, kendinden on sekiz yaş küçük Nelly Claver ile evlenerek bulduğu yanılgısına düşer. Makber, Hacle’yi karanlığında boğar, Nelly Claver da, ilk eşi Fatma Hanım gibi veremden hayatını kaybeder. Daha sonra yapacağı üçüncü evliliği ise sadece yirmi gün sürer ve boşanma ile sonuçlanır.
On sekiz yaşındaki Belçikalı Lucienne, altmışlı yaşlarına gelen Abdülhak Hamid’in son evliliğidir. Lucienne bu evlilik yüzünden ailesi tarafından reddedilir ve İstanbul’a dönmek zorunda kalır. Abdülhak Hamid, Lucienne ile evlendikten sonra da alıştığı, “Bohem” diyebileceğimiz gece hayatını, içkiyi ve kadınlar ile olan maceralarını sonlandırmaz; öyle görünüyor ki, yeni eş de bu durumu anlayışla karşılamakta ve Hamid’e herhangi bir serzenişte bulunmamaktadır. Abdülhak Hamid’in, Amerika’daki oğlu ile Lucienne’nin babasının hayatlarını kaybetmesi aynı döneme denk gelir. Lucienne, Roma’ya döner ve ilk görüşte aşık olduğu bir Kont ile evlilik kararı alır; son eşini kaybetmeyi göze alamayan Hamid bunu tek şartla onaylayacaktır: “Lucienne’i istediği zaman görecektir!” Evlilikten sonra Lucienne, Venedik’e döner, Abdülhak Hamid ile iletişimleri bu sürede kesilmez, sürekli mektuplaşırlar. Hamid’in, Lucienne’e olan takıntılı aşkının karşılığı tabii ki de vardır. Yoksa Lucienne, yeni eşine neden İstanbul’a dönelim baskısı yapsın ki? Yapılan bu evlilik kısa süre sonra ayrılıkla sonuçlanır ve Hamid, Lucienne’nine yeniden kavuşur.
Abdülhak Hamid’in sanat anlayışına/yazı yolculuğuna bakıldığında, “Tanzimat” sonrası edebi ve siyasi dönemleri yaşayan ve dönüşen kültürü görebilen/ıskalamayan bir şair olduğu görülür. Tanzimat’ı, Meşrutiyetleri ve Cumhuriyet dönemlerinin kültür dünyasını yakından görüp, yaşadı. Bu devirlerdeki Tanzimat, Servetifünun, Fecr-i Ati, Milli Edebiyat ve Cumhuriyet devri edebiyatlarını yakından tanıdı. Modern Türk edebiyatın kurucusu olarak kabul edilen Abdülhak Hamid’in edebi kişiliği Ebüzziya Tevfik, Recaizade Mahmut Ekrem, Namık Kemal gibi “Tanzimat” döneminin yeni edebiyatçılarının görüşleriyle şekillendi. Doğu ve Batı ülkelerinde diplomat olarak bulunması dünya edebiyatını tanımasını sağladı. Önceleri “Tanzimat” ekolünün etkisinde kalmasına rağmen, sonra Batılı sanatçıları ve yapıtlarını tanıyınca, klasik edebiyattan ayrılarak Batı kültürüne yakın yapıtlar verdi. Dize ve uyak düzenlerinde değişiklikler yaptı, heceye önem verdi. Divan şiirindeki belirli konuların sınırlarını zorladı. Lirik, epik ve felsefi şiirler yazdı. Abdülhak Hamid, gerek içerik gerekse biçim yönünden getirdiği yeniliklerle “Divan Şiiri” geleneğine son verdi. Bulunduğu çağa göre evrensel düşünce yapısına sahip olması, duygu dünyasında da görülür, yerleşik kadın-erkek ilişkilerinin sınırlarını zorlar. “Makber- Hacle” şiirleri Abdülhak Hamid’in kendisine kurduğu imgesel dünyanın kendisidir.
Ölümü olgunlukla karşılayan ve kader olarak düşünen divan şiirinin mersiye geleneğine karşılık, Abdülhak Hamid, ilk eşi Fatma Hanım’ı kaybetmesi üzerine, “Makber” şiirinde ölümün nedenini irdeler. Şiir, ölüme karşı insanın zayıflığını, onu reddedişini ve ardından büyük çaresizliğini okura duyumsatır. Hamid, bazen yaratıcının varlığını kanıtlamak için, bazen de sevgilinin vasıflarını gözümüzde canlandırmak için doğanın yasalarına başvurur. Ama özellikle soyut planda sevgili ile doğanın bir arada kullanıldığı görülür. Acısını dindirmek için doğaya sığınan şair öfkelenince ona isyan eder. Doğaya ve yasası olan ölüme teslimiyet ise birçok sorudan ve çığlıktan sonra, önceki sözleri için pişmanlık ile gelir, huzuru bulduğu tek yer olan doğaya sığınır. “Makber” romantizm akımının etkisindedir ve bu anlayışa uygun olarak, gözyaşları arasından algılanan bir doğa ile bütünleşme görülmektedir. Dönemin edebiyatında ölümü çıplak gözle görmek, ölüm karşısında insanın acizliğini, korkularını, isyanını ifade etmek Abdülhak Hamid Tarhan’ın “Makber” şiiriyle başlar.
“Hacle” şiirinde, ilk eş Fatma Hanım’ın ölümünün ardından evlenmek düşüncesine saplanan Hamid’in gerçekleşecek zifafa, ölen karısının hayalinin nasıl müdahale edeceği tasavvuru vardır: “İnsan bu Hacle olmasa neylerdi ey ilâh/ Evlenmemek değil mi hakikatte bir günah?” Doğu ve Batı kültürünü özümseyen Abdülhak Hamid, Doğunun gece ile örtüştüğünü Fatma Hanım’ın ruhu sayesinde öğrendiğini ifade eder. Güneşin doğduğu yerden gelen bahara, yani eski eşe seslenerek onun evlilik yolunu engellemesini istemez. Çünkü bir yandan sevgilinin hayalini görürken diğer yandan gerdek odasının mecburiyetinden yani cinsel arzularının gerekliliğinden bahsetmektedir.
Hamid, farklı benzetmelerle düşüncelerini, iç dünyasını ve paylaşamadığı duygularını dizelerine yansıtır. Bu duyguları paylaşırken gerçeklikten kopar ve bir düş dünyasına doğru yeni imgeleri ile birlikte yola çıkar. Aslında bunların hepsi şairin oluşturduğu imgeler yoluyla gerçekleşir. Jean Paul Sartre’a göre “İmge, bedensel bir şeydir, dış bedenlerin sinirler ve duyular aracılığıyla kendi bedenimiz üstündeki eyleminin ürünüdür.” Sartre’ın imge tanımlaması, Abdülhak Hamid’in oluşturduğu hayal, düş ve gerçek bir öge gibi görünse de hepsi şairin bedeni üzerinde duyduğu eylemden kaynaklanan imgeleri oluşturur. “Hacle” şiiri gerçekten kopuşun ve başka bir dünyaya yapılan bir yolculuktur. Abdülhak Hamid, “ifade-i mahsusa”da bunu açıkça anlatır: “Makber vâki olmuş bir musibeti müştemil olduğu gibi Hacle vuku bulmuş bir meserreti şâmil değildir. Hacle hayalî, Makber hakîkîdir. Hacle bir efsane, Makber bir tarihtir. Makber’in dediği olmuş bir şey, Hacle’nin muradı ise ‘olaydı böyle olurdu’ demektir.”
Abdülhak Hamid’in, Lucienne’e olan aşkını ve kendisini onunla tamamlamasının nedeni olarak, yaşlı bir erkeğin, genç bir kadına olan saplantılı tutkusu olarak değerlendirmek, şairi tanımamaktır. Şairin ruhunu şekillendiren doğanın yasalarıdır. Ölüm de, yaşam da, arzu da doğanın ta kendisi değil midir? Hamid, “Makber”de, Fatma Hanım aracılığı ile ölümü özne yapar ve kendi varoluşunu sorgular. Nelly Claver ise, Hamid’in yeniden doğuşudur. Ölüm değişmez bir gerçeklikse, yaşam da doğanın özüdür. Hamid’in, Lucienne aşkı ise, Makber ve Hacle arasında kurulan, şairin “Arafıdır.” Doğanın, ölüm ve yaşam yasaları bu aşkın sınırlarında bir mana ifade eder ancak. Hamid, Lucienne’de, ölümü- yok olmayı, yaşamı-doğumu aynı anda yaşar. Lucienne’nin başka biri ile yaptığı evlilik, Hamid için Makber’dir ki, ayrılmalarına rağmen, onu ısrarla görmek istemesi bir kabir ziyaretinden başka nedir ki? Lucienne’nin, Hamid’e geri dönmesi şairin Hacle’sidir. Doğumudur. Kendi anlatımı ile, “olaydı böyle olur”udur.
Etiket
abdülhak hamit tarhan
bayram sarı
MAKALE
Share
Facebook
Twitter
Pinterest
WhatsApp
2,600BeğenenlerBeğen
popüler kategoriler
EDEBİYAT1920
ANSİKLOPEDİ1136
SİNEMA706
TİYATRO603
MÜZİK422
SANAT TARİHİ398
RESİM380
MİMARİ177
HEYKEL168
GÖRSEL SANATLAR140
SANAT YARIŞMALARI123
DANS111
FOTOĞRAF93
HABER54
SERGİ53
ÖYKÜ44
TİYATRO METİNLERİ22
GALERİ14
SÖYLEŞİ13
son yorumlar
Sadık Kudret on Futbol Trafiği (İdris Yiğit)
SALAKFİLOZOF on Yeni Medya ve İdeoloji: Netflix Yapımı Dizilere Althusser’ci Bir Yaklaşım (Doç. Dr. İbrahim Etem Zinderen, Mutluhan Çamur)
Mutluhan on Yeni Medya ve İdeoloji: Netflix Yapımı Dizilere Althusser’ci Bir Yaklaşım (Doç. Dr. İbrahim Etem Zinderen, Mutluhan Çamur)
Zarife Bor on Sezai Karakoç (Hayatı)
Sevdiye Canan on Otizm ve Sanat (Öğr. Gör. Zeynep Maçkalı)
Celile PAPATYA on Trompet Konulu Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi (Öğünç Poyraz, Doç. Dr. Çisem Önver Zafer)
Hamza ÜSTNAM on Trompet Konulu Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi (Öğünç Poyraz, Doç. Dr. Çisem Önver Zafer)
tuna on Büyüler Sofrası (Tuna Ökten)
Burcu Başak on Uluslararası Kahramanmaraş Şiir Ve Edebiyat Günleri Yarışmaları (Son Katılım Tarihi: 8 Ekim 2021)
Tarık Ş. on Benim Adım Khan Filmi: Otizmin Medyadaki Yansıması (Yrd. Doç. Dr. Ayşe Sonay Türkmen, Yrd. Doç. Dr. Fatma Kalpaklı, Doç. Dr. İsmail Sevinç)
HABERLER
EDEBİYAT
Zola’nın ‘Germinal’ Adlı Romanının ve Filminin Başlangıç ve Son Bölümlerinin Karşılaştırmalı Metin ve İmaj Analizleri (Doç. Dr. Hüsnü Arslan)