Mary Barnes – Sanatın İşlevleri ve PsikanalizSanatın incelenmiş olduğu bağlam ve sanata yöneltilen sorular değişkenlik gösterdikçe birbirinden değişik işlevler ortaya çıkmaktadır. Sanatın psikiyatri ile ilişkilendirilmesi yeni bir konsept olmamakla beraber uygar sanat sahnesinde oldukça ele alınan bir mevzudur. Bu yazıda, psikiyatri ve sanat alanlarını ortak paydada buluşturan en mühim ve uygar örneklerinden önde gelen şizofreni teşhisi konulmuş Mary Barnes’ı ve ona sanatçı statüsünü kazandıran üretimlerini inceleyeceğiz.Ilk olarak, Mary Barnes’ın sanat ve ruh çözümü alanlarına tesirini incelemeden evvel bireysel tecrübelerini ve savaşım etmiş olduğu şizofreni teşhisi sürecini ele almalıyız. Mary Edith Barnes, 9 şubat 1923’te Portsmouth, İngiltere’de hayata merhaba dedi ve 24 haziran 2001’de Tomintoul, İskoçya’da vefat etti. 4 kardeşten önde gelen Barnes’ın doğum süreci oldukça sancılı geçer ve üç gün süresince devam eder. Hatıralarında, annesinin bu zor süreçi kendisine sık sık hatırlattığından bahseder.Okuldan, annesinden ve kendisinden nefret etmiş olduğu bir çocukluğu olmuştur. Okuldaki yaşıtlarından ürkmekte ve onları kendisinden oldukca değişik bulmaktaydı. Buluğluk çağına ulaştığında adam olmak istediğini söyler. 13 yaşlarındayken ikinci kız kardeşi dünyaya gelir. Bu süreçte Barnes’da ruhsal açıdan değişimler gözlenmeye devam eder: Tanrı’yla, kendi kendine ve düşsel kızı Marion ile dialoglar kurmaya adım atar. Geleceği hakkında birçok hedefi olsa da her biri kısa sürede başarısızlık ile sonuçlanır. Hemşire olma hedefinin ise peşinden koşar ve eğitimlere adım atar. Kısa sürede hemşireliğe karşı inanılmaz bir antipati duymaya adım atar bunu ise şu şekilde açıklamaktadır: hastalarla kendi istediği şekilde ilgilenememek kendisini oldukça rahatsız etmektedir.Mary Barnes18 yaşına ulaştığında ise intihar etme arzusu oldukça ağır basmaktadır. Hemşirelik eğitimini bitirmek üzereyken kardeşi Peter şizofreni teşhisi konularak hastaneye kaldırılır. Mary ise eğitimini bitirip Londra’da hemşire olarak işe adım atar, peşinden orduda hizmete girer.26 yaşlarında katolik olmaya karar verir ve vaftiz edilir. Sonraları, bu olayın hayatında yaşamış olduğu en mühim anı bulunduğunu belirtir. Bununla birlikte kardeşinin durumundan dolayı büyük bir pişmanlık duymaktadır ; zira onun inançsızları kurtarmak için kendini feda ettiğine inanmaktadır.28 yaşına ulaştığında ilk psikotik epizodunu geçirir. Fizyolojik sıkıntılar yaşamasından dolayı mesleğine devam edememesi ve vücut fonksiyonlarının azalması durumun kötüye gitmesini hızlandırır. Bir süre geleneksel psikiyatri şekillerinden önde gelen elektroşok ile tedavi edilmeye çalışılır fakat bu tedaviye direnç göstermesinin üstüne kronik hastalıklar branşında uzman bir hastaneye yatırılır. Bu süreçteki tecrübesini anlatırken bir hasta rolüne bürünmesi gerektiğinden ve doktorların beklentilerini karşılamaya çalışmasından bahseder. Hastaneden çıkışının peşinden hemşirelik okulunda öğretmen olmak için eğitimler almaya adım atar ve hem de Freud’un emekleri ile tanışır. Freud’un kızı Anna Freud’den kardeşi Peter ve kendisi için bir ruh çözümü yürütmesini ister. Fakat, Anna Freud daha ilgi çekici ve derin bir olay ile gelmeden destek olamayacağını söyler. Barnes, hayal kırıklığına uğradıktan sonrasında rahat bir halde yaşayabileceği bir yer aramaya adım atar ve birçok şahıs ile mektuplaşır.Ronald David LaingBu arayışının sonunda 1963’te ingiliz psikiyatr Ronald David Laing ile tanışır. Mary’nin ruhsal yolculuğunda en belirgin olan arzusu ”öncesine dönüş yapmaktır”. Bu arzuyu şu şekilde açıklayabiliriz: kardeşinin doğumundan itibaren güçlenen bir terk edilmiş hissine kapılmıştır, anneannesinin yanına yerleşmesi ve ilginin odağında bulunmaması ile annesinin rahmine geri dönmeyi hayal etmeye adım atar. Laing ile tanışması arzusunun temeline inmesine destek olacaktır. Laing ile tanışıklığı yardımıyla Mary Barnes figürünü dünya sahnesine taşıyacak vakalar gerçekleşir : Anti psikiyatri akımı.Mary Barnes, anti psikiyatri ve 60’lı yılların Londra yeraltı akımlarının esin perisi olarak adını tıp ve sanat dünyalarına yazdırır. 1966 yılından itibaren eserler yaratmaya adım atar. Güncel olarak Türkçeye çevrilmemiş olan Joseph Berke ve Mary Barnes’ın tecrübelerinin anlatıldığı ”Mary Barnes: Two Accounts of a Journey Through Madness” kitabı yardımıyla tanınmaya adım atar. Bu yaratı yardımıyla, bahsedilen yolculuğa tanık olmakla kalmayıp sanatla alakalı üretimlerinin Barnes’ın ‘deliliğe’ olan yolculuğundaki tesirini de incelememiz mümkün.Joseph BerkeMary Barnes’ın yolculuğunun yapı taşlarından biri Londra’da bulunan Kingsley Hall’dur. Kingsley Hall, anti-psikiyatri methodlu terapi odaklı bir topluluktur. Topluluğun başlangıcında Laing bulunmaktadır. Barnes, 42 yaşlarındayken bu topluluğun ilk hastası olur. Sanatçıların ve öteki entellektüellerin çoğunlukla tercih etmiş olduğu bu toplulukta hastalar ve psikiyatrlar aynı statüdedir. Gandhi de Kingsley Hall’de bulunmuştur. Hiyerarşik bir sistem oluşturmadan, topluluktaki her insana yönelik bir iş kısmı oluşturulmuştur. Barnes, Kingsley Hall’e yerleşmeden önceki 19 aylık bekleme sürecinde bir manastıra yerleşir. Devamlı olarak günah işlediği ve temizlenmesi gerektiği algısında olan Barnes kendini kurtarmak için Tanrı’nın yolunu izlemesi icap ettiğini düşünür.Gandhi – Kingsley HallMary Barnes, Kingsley Hall’deki hem sanatla alakalı hem de kişisel yolculuğunu ‘haç yolu’na benzetir. Haç yolundan kasıt İsa’nın çarmıha gerilmeden ilkin Kudüs’te izlediği yoldur. Barnes, eserlerinde İsa temasını oldukça sık kullanmaktadır. Yapmış olduğu ilk eserlerden birini ”Christ Triumphant” olarak adlandırmıştır. Barnes, şizofreni sebebiyle yaşamış olduğu ”iniş” ve ”çıkış” periyotlarını Tanrı tarafınca arınma ve bağışlanmasına giden aşamalar olarak tanımlamaktadır. Fotoğraf kabiliyetinin tanrı vergisi bulunduğunu ve bundan dolayı de üretim sürecinin Tanrı’ya olan inancından ayrı incelenemeyeceğini savunur.1960’lı yılların sonlarında ilk fotoğraf denemelerine adım atar. Yaratım süreci oldukça detaylı ve aşamalıdır. İlk olarak tuval kullanmaz ve odasındaki duvarların, kapıların, kumaşların ve kendi vücudunun üstüne çizmeye adım atar. Başlangıçta, figürler çizmez yalnız karalamalar yapar. Eylül 1965, genç terapist Joseph Berke, Kingsley Hall ekibine katılır. Barnes ile yakından ilgilenen Berke onu fotoğraf çizmeye yönlendirir. Berke, ona materyaller verir ve Barnes çizer. İlerleyen zamanlarda Barnes, bebeğini taşıyan bir karı çizer ve bu resmini Berke’e armağan eder. Barnes’ın ruhsal süreci açısından mühim bir hamledir ; zira ortak alanlarda fotoğraf çizdiğinde insanların yaklaşması yada dokunması krizlerle sonuçlanırken bu fotoğraf kendi arzusu ile Berke’e vermiştir.Mary Barnes, Turuncu-Yeşil Portreİlerleyen süreçte değişik figürler ve şekiller çizmeye başlasa da Barnes bir gelişme sürecinden ziyade değişiklik sürecindedir. Daha sonrasında, resimlerini hikayelere dönüştürmek ister. Barnes oldukca okuyan, kültürlü bir hanımdır bundan dolayı yazdığı ve resmettiği hikayelerde daha öncesinden yazılmış birçok eserden esin alındığı görülür. Kingsley Hall’deki zamanının tamamında fotoğraf çizer ve hikayeler yazar. 1965 yılından 1967 yılına kadar üç büyük kriz atlatan Barnes bu süreçlerde içine kapanır ve yiyecek yemeyi dahi bırakır.Barnes’ın eserleri oldukça ilgi çekmeye başladıkça sanat alanında da bir tanımlama arayışı oluşmuştur. Bir ressam ve sanat teorisyeni olan Jean Dubuffet, kendilerini sanatçı olarak tanımlayan entellektüellerin elitizminden oldukça şikayetçidir. Dubuffet, Avrupa’daki birçok hastaneyi ziyaret ederek sanatın değişik bir algılanış biçimini aramaya koyulur ; zira dünyayı görülmemiş bir halde algılayan bu hastalar hem de sanata daha ilkin görülmemiş bir yaklaşım sergilemektedirler. Geleneksel ve bilimsel nitelikli sanat kurallarına karşıt ve bağımsız, akıl hastalarının, sanat eğitimi almamış insanların ürettiği bu sanat ”Art Brut” olarak adlandırıldı. Artistik oluşum, yaratıcısı tarafınca tekrardan asla olmadığı saflıkta ve içgüdüsel bir halde yeniden yaratılır. Spontane gelişen yaratım süreci sanatçıdaki gereksinim hatta zorunluluk hissiyle körüklenir. Böylece ‘delilik’ten doğduğuna inanılan bu sanat alternatif bir tarif kazanır. Jean Dubuffet, 1971 senesinde koleksiyonunda bulunan 5000 art brut eserini bağışlar. 1976 senesinde koleksiyon Lozan’da 18. yüzyıldan kalma bir şatoda sergilenir. Sanat eleştirmeni Roger Cardinal 1972’de fransızca olan bu terimi ”Outsider art / Raw art” olarak İngilizce’ye kazandırdı. Türkçe’de bir çok kaynakta ”Art Brut Sanatı” olarak geçmektedir.Autoportrait II, 25 x 16,5 santimetre, 1966, Collection Fondation Dubuffet, Paris.Bu süreçte altı çizilen mühim noktalardan birisi de Berke ve Barnes arasındaki iletişimin bir sanat terapisi olmadığıdır. Fotoğraf, Barnes’ın iyileşmesi için öne sürülen bir method değildir. Barnes için fotoğraf ruhunda ve zihninde yaşananları, duygu ve düşüncelerini yansıtma biçimidir. Berke’in belirttiğine gore Mary Barnes, fotoğraf ve kendi benliği arasındaki farka hakim değildir. Kendini resimlerinden ayıramaması da aslına bakarsak eserlerine dokunulduğunda verdiği tepkiyi açıklar: kendisine izinsiz bir halde dokunulup, incelendiğini, eleştirildiğini düşünür. Barnes’ın yolculuğu süresince fotoğraf daima onun ilerlemesini elde eden en büyük etmen olmuştur.Mary Barnes: Two Accounts of a Journey Through MadnessBarnes’ın Kingsley Hall’de geçirdiği 5 yıl iyileşmesine değil fakat semptomlarını azaltarak kendine yeni bir yaşam yaratmasını elde etmiştir. Mary Barnes psikiyatri topluluğunda simgesel açıdan oldukca mühim bir örnektir ; zira anti-psikiyatri akımının geleneksel klinik- medikal psikiyatri methodlarından daha etkili bulunduğunu gösteren en net vakadır.KAYNAK:Joseph Berke, Mary Barnes: un voyage à travers la folie, 1976.
Share on Facebook
New Posts
12 Maymun ve Vakit Yolculuğu
Bu Tablolardan Sonrasında Uyuyabilecek misiniz?
Mary Barnes – Sanatın İşlevleri ve Ruh çözümü
Related Posts
Mary Barnes – Sanatın İşlevleri ve Ruh çözümü
Japon Fotoğraf Sanatı – Edo Süreci ve Ukiyo-E
Mary Barnes – Sanatın İşlevleri ve Ruh çözümü
Tien Nguyen https://bilgi-bilgi.com
I am a web developer who is working as a freelancer. I am living in Saigon, a crowded city of Vietnam. I am promoting for https://bilgi-bilgi.com/
Previous Article
4 kulaklı kedi toplumsal medyada büyük ilgi görmüş oldu
Next Article
Yemekten sonrasında niçin uykumuz geliyor?
En İyiler
12 Maymun ve Vakit Yolculuğu
Şeref Stadyumu – Stadyum
İsim Kökü İle Fiil Kökü Arasındaki Fark
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Bir dahaki sefere yorum yaptığımda kullanılmak üzere adımı, e-posta adresimi ve web site adresimi bu tarayıcıya kaydet.