2015 Nobel Fizik Ödülü açıklandı ve bu ödül nötrinoların bir kütleye sahip olduğunu gösteren nötrino salınım deneylerini gerçekleştirenlere pay edildi. Saniyede milyarlarca nötrinonun vücudumuzun içinden geçmesiyle beraber hayalet parçacıkları olarak adlandırılan bu nötrino atom altı parçacıkları parçacık fizikçiler ve astrofizikçiler başta olmak üzere pek çoğumuz için en çok merak edilen ve tartışılan atom altı parçacıklardır. Bu nobel ödülüne rağmen biliyoruz ki, cevap verilmesi gereken birçok soru ve keşfedilmesi gereken birçok şey var. Bu sorulardan biri de günümüzde tartışılması aynı etkiyi vermese de, yine de göz ardı edilmeyen nötrinoların karanlık maddeyi oluşturabileceği sorusu var.
Nötrinolar astrofizikçiler tarafından yapılan şaşırtıcı gözlemleri de açıklayabilir. Bu atom altı parçacıkların bizim doğrudan gözlemleyebildiğimizden daha fazla bir şekilde evrende var olduğu ortaya çıkarılmıştı. Biz karanlık maddeyi göremiyoruz. Evrende bizim bildiğimiz sıradan maddenin tamamından beş kat daha fazla bilinmeyen karanlık madde var. Aslında nötrinoları da tam olarak göremiyoruz en azından karanlık madde gibi ışık yaymıyorlar. Dolayısıyla bu benzerlik bazı çağrışımlara neden oluyordu.
2000 yılına kadar, hayalet parçacıklar olarak adlandırılan nötrinoların bu karanlık madde olabileceği düşünülüyordu ama şimdi biliyoruz ki onlar yeterince ağır değil. Biz nötrinoların sadece üç türünü (elektron, müon ve tau) gözlemleyebildik. Ancak biz evrende nötrino türlerinin neden üç tane olduğunu bilmediğimiz için, bariz sorular ortaya çıkıyor, ilave nötrinolar karanlık maddeyi açıklayabilir mi?
Çoğu nötrino salınım deneyleri ilave nötrinoları açıklayabilen nötrino salınım teorisinde bazı işaretler aramaktadır. Ayrıca astrofizikçiler ilave nötrinolar için kozmik ışınlarda bunların işaretlerini de bulmaya çalışmaktadırlar.
Karanlık maddeyi neyin oluşturduğu ve evrenin neden antimaddeden daha çok maddeye sahip olduğu günümüz fiziğin en önemli sorularından sadece ikisidir. Eğer biz bu sorulardan birini çözebilirsek hatta sadece nötrinonun neden hafif olduğunu anlayabilirsek bu çok önemli bir atılım olacaktır. Bunların cevabını bulmak için çok sayıda deneyler arasında dünya çapında bir yarış var!
Ünlü fizikçilerden biri olan Brian Greene’in de bu konuyla ilgili Kuark Bilim Topluluğu’nun Türkçeleştirdiği kısa bir videosu var:
Gökhan Atmaca, Bilim Uzmanı (MSc.)
Takip: twitter.com/kuarkatmaca
İletişim: facebook.com/anadoluca
Kaynaklar:
https://theconversation.com/how-the-neutrino-could-solve-great-cosmic-mysteries-and-win-its-next-nobel-prize-48789
http://ircamera.as.arizona.edu/NatSci102/NatSci102/lectures/darkmatter.htm
Eki 15, 2015 Gökhan Atmaca
Uyarı! Kuark Bilim Topluluğu Bilim Sitesi'nde yayınlanan haber ve makaleler, genellikle telif hakkına sahip olunan çalışmalardır. Bu nedenle kopyalanıp yayınlanması, izinsiz kullanılması yasa ihlalidir. İhlal edenler hapis cezası ve para cezası ile karşılaşabilirler.
NASA Açıkladı: Plüton Mavi Gökyüzüne ve Kırmızı Buza SahipSilisyumun Sınırlarına Gelindi, Gelecek Elektronik Devrimi Nasıl Gerçekleşecek?
Yorumlar: 4
Ergun ikiel
16 Ekim 2015 22:39
Araştırma ve bilginin derlenmesi adına, konunun yazarına övgü, mutlak gerekli.
Ama aynı şeyi video çevirmenine söylemek zor.
Çünkü: videonun 0:13 ile 0:19 süreleri arasında kalan cümleyi, tam olarak algılayabilmek için bir-kaç kez geri alıp, sonra da en başından tekrar izlemem gerekti…
Çeviri aynen şöyle:
Video süresi: 0:13-0:19 arası
“Aynı şekilde nötrino da elektromanyetik etkileşim ile etkileşmeyen bir ışık yaymamaktadır…”
Bu cümle, kelimesi kelimesine bir tam çeviri olarak doğrudur belki. Ama İngilizce ile Türkçe arasında, zaten gramer yapısı bakımından bir asimetri var; bizim son söylediğimizi, onlar ilk önce söylüyor… O halde tam kelime çevirisi yerine, tam anlam çevirisi, daha uygun olurdu diye düşünüyorum.
Ben bu cümleyi, önce; “nötrino elektromanyetik etkileşim ile etkileşmeyen bir ışık yaymamaktadır..; elektromanyetikle etkileşen bir ışık yaymaktadır…” algısına kapılarak anladım.
Ancak tekrar izlediğimde ve özellikle 0:07-0:13 arasında ki cümle ile birleştirip algılamaya çalıştığımda, zihnimde bir anlam belirmeye çalıştı…:
Sanırım çeviri bana şunu söylemeye çalışıyordu:
“Nötrino da tıpkı karanlık madde gibi, elektromanyetik etkileşim ile etkileşebilecek bir ışık yaymamaktadır…”
Ve bu benzerlikten yola çıkılıp da, nötrinonun karanlık madde üzerine, olası etkisi veya yaratım sebebi olabileceği görüşü, ifade edilmeye çalışılıyor…
Facebook’da bu başlığı beğenen 118 takipçiye şu soruyu sormak isterdim:
“Bu başlıkta beğenilen husus nedir?”
Videonun Türkçe’si mi?
Yazının içeriği mi?
Ünlü fizikçi Brian Greene’nin videoda ki son cümlesi mi?
Hangisi?
Eğer karanlık madde ve nötrinonun, ışık yaymama benzerlikleri ilişkilendirilerek böyle bir kanıya varılabilirse, elektromanyetik ışınımla etkileşen türde ışıma yapabilen bütün parçacıkların, bir biri ile aynı olabileceği şüphesi, akla gelmez mi?
Ayrıca, üç çeşit nötrino olduğu ifade edildiğine göre, karanlık madde de üç çeşit olmalı değil midir? Her bir nötrino türünün oluşturacağı üç çeşit karanlık madde?!
Henüz daha bir çeşit karanlık maddeyi algılamamışken, üç çeşidiyle başa çıkmak girişimi, caydırıcı olsa gerek…
Karanlık maddenin ne olduğunu anlayabilmek için, bilim dünyasının düşünürleri, düşünce biçimlerini denetleyip, düşüncelerini kütle çekim etkisinden kurtarmalı ve özgür düşünebilme biçimini, alışkanlık haline getirebilmeliler diye düşünüyorum…
Çünkü karanlık maddeyi algılamak için, kütle çekimi deninlen (ki bana göre bir yanılsamadır) etkinin ne olduğunu çok iyi anlamalı ve hissedebilmelidir.
Yanıtlaİptal
Gökhan Atmaca
17 Ekim 2015 15:48
Videonun ilgili kısmındaki çevirisinde o cümleyi Türkçeye çevirme noktasında çevirmen bu şekilde uygun görmüştür. Bir hata da söz konusu değildir. Ancak mükemmel ya da çok iyi bir altyazı hazırlandığını iddia etmiyoruz, Kuark Bilim Topluluğu’nda herkes bilgisi dahilinde ortaya bir şeyler koymaya çalışıyor. Dolayısıyla hatalar hatta yanlışlarımız da olacaktır. İlginiz için teşekkür ederiz.
Yanıtlaİptal
Hamdi Baydemir
24 Şubat 2017 10:09
Sayın Gökhan Atmaca, Sayın Ergun ikiel’in yorumuna verdiğiniz cevap maalesef amiyane tabirle, ‘yersen, bizden bu kadar’ gibi bir şey olmuş. Öyle ki, son cümleniz bile durumu kurtaramamış. Konu, çok önemsediğimiz fizik olunca rakamlar ve kavramlar kadar ifade şekilleri de önem arzetmektedir. Bilimi, her seviyeden meraklısına sevdirebilmek için popülerleştirirken biraz törpüleyebiliriz, biraz plastize edebiliriz, günlük hayattaki uygulamalarından örneklerle daha renkli hale getirebiliriz.
Kuark Bilim Topluluğu’nun yayına hazırladığı makalelerin hemen tamamının yabancı kaynaklardan çeviri olduğunun farkındayız. Topluluğunuz üyelerinin her birinin, bilimsel terimlerin ve kavramların yabancı dillerdeki karşılığını tam olmasa bile, mesela; kuantum dolanıklığı veya Schrödinger’in kedilerini veya kuantum dalgalanmaları anlaşılır cümlelerle anlatabilmeleri gerekir. Yazarların kimi akademisyen, kimi fizik ögrencisiyken, yapılan çeviri hataları maalesef tolere edilemiyor. Çeviri proğramlarıyla parağraf parağraf yapılan çevirilerin, konuyla ilgili bir bütünsellik içinde tekrar gözden geçirilmeleri gerekir. Sizleri seviyoruz. Sizler, bizim de içimizden geçiripte yapamadığımız şeyi yapmaya, insanların bilgi dağarcığına kırıntılar atmaya çalışıyorsunuz. Bilim insanları için, eleştiriye tahammül ve tevazu, elzem erdemlerdir. Haydi, yine aynı iştiyakla, tam gaz devam. Selam ve saygılarımla…
Yanıtlaİptal
Hamdi Baydemir
26 Nisan 2017 14:42
Nötrinoları sıradan uzay seyyahları olarak algılıyoruz. Bence, aslında onlar insan kılığına girmiş uzaylılar gibiler. Bize, sıradan turistmiş gibi geliyorlar. Biz de, ‘neci’liklerini ve ‘nice’liklerini fazla sorgulamadan, nasıl olsa döviz bırakıyorlar, fazla detaya gerek yok deyip geçiyoruz. Gerçi sorgulamaya kalksak bile; ‘ben buralarda arsa araştırıyordum’ (!) deyip işin içinden sıyrılıveriyorlar. Takip edilmelerini ve tarassut altında tutlmalarını önlemek için de sürekli kılık değiştiriyorlar, birbirlerine salınıyorlar. Bence, görünür madde ile karanlık madde arasında casusluk yapıyorlar, ezelde tanışıklığı olan bu iki madde arasında bilgi transferi yapıyorlar… Kılık değiştirmede kullandıkları minicik kütleleri var. Bu, kütle değiştirirerek biribirine salınma işinde onlara yardım eden bir gizli el veya eller var. Yani, karanlık madde de tek tip olmayabilir!…Uzayın ‘Jurassic Park’ında yumurtalar aynı görünse bile ‘dino’lar farklı olabilir…
Yanıtlaİptal
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir. - Giriş yap
Gökhan Atmaca
Kuark Bilim Topluluğu'nun kurucusu yazarımız,
2018'de Gazi Üniversitesi'nde Katıhal Fiziği Anabilim dalında doktorasını almıştır.
2008'den bu yana Lisesivdin Araştırma Grubu'nda araştırmacı olarak çalışmaktadır.
2015'te Polonya'da ve 2016'da Güney Kore'de misafir araştırmacı olarak çalışmıştır.
Yarıiletken malzemeleri ve teknolojileri, nanomalzemeler konularında uluslararası hakemli dergilerde 18 yayını bulunmaktadır. Çeşitli bilimsel dergilerde hakemlik yapmıştır.
2006-2012 yılları arasında NetBilim Dergisi'nin editörlüğünü yapmıştır.
KBT Bilim Sitesi'nde 950'den fazla haber ve makale yayınlamıştır.
Diğer yazıları | Blog Sayfası | Twitter
15 Ekim 2015	4 Yorumlar	AstroFizik, Fizik, Uzay Araştırmalarıbrian greene, karanlık madde, Nötrino, nötrinolar	
E-posta aboneliği
E-posta adresinizi bırakın ve bilim haberleri e-posta kutunuza gelsin..
Bizi takip edin!
Reklam Alanı
Üyelik
Kayıt ol
Giriş
Yazı beslemesi
Yorum beslemesi
WordPress.org
Facebook’ta Takip Edin
Facebook'ta KBT Bilim Sitesi'ni Takip Edin!
Reklam Alanı
KBT Web Ağı
E-Bilge
KBT Bilim Terimleri
KBT Çalışma Grupları
KBT Nanoteknoloji Tanıtım Ofisi
Kuark Teknoloji
NanoTürkiye
Reklam-Tanıtım
KBT Bilim Sitesi'nde ürün, etkinlik-organizasyon tanıtımı yapmak için iletişime geçebilirsiniz. İletişim için e-posta: kbt@kuark.org