Darbenin üzerinde 30 yıldan fazla bir zaman geçti. Günümüzdeki tartışmalar Türkiye’de “bir bellek konjonktürü”nün oluştuğu göstermekte. Öte yandan geçmişle hesaplaşma tartışmaları yöntem açısında zayıf kalmakta. Bellek ve Kültür Sosyolojisi Çalışmaları Derneği (BEKS) tarafından 2010 yılında ‘Bir Kolektif Bellek Çalışması: 12 Eylül’ adlı araştırma, bu boşluğu doldurmak amacıyla başlatıldı. 12 Eylül 1980 darbesinin, öncesi ve sonrasıyla, gerek Türkiye’nin ortak toplumsal belleğindeki yerini, gerekse farklı kolektif bellek grupları için farklı anlamlarını ortaya çıkarmayı amaçlayan bu çalışma, şimdiye kadar dışarıda bırakılan tanıklıklara başvurarak geçmişle hesaplaşma sürecinin başlatılmasına katkı sunmayı hedefledi. 12 Eylül 1980 darbesi gibi tüm toplumu kesen travmatik bir tarihsel olayla gerçek bir toplumsal hesaplaşmanın nasıl, hangi biçimlerde ve hangi koşullarda gerçekleştirilebileceğini ortaya çıkarılması kuşkusuz bu çalışmanın esas amacını oluşturdu.
Saha çalışması kapsamında İstanbul, Ankara, İzmir, Diyarbakır, Mardin, Artvin, Çorum, Fatsa, Konya, Trabzon, Yozgat, vb. gibi farklı şehirlerde, farklı yaşlarda, farklı sınıfsal ve etnik kökene sahip toplam 150 kadın ve erkekle derinlemesine görüşmeler yapıldı. Nesnel tarihsel doğru arayışındansa farklı öznelliklerin darbe sürecindeki tanıklılığı aktarmak amacıyla örneklemin siyasi aidiyet açısından temsil niteliğinin yüksek olmasına dikkat edildi. Bu amaçla, 1980 öncesi dönemde kendini “devrimci”, “ülkücü” olarak tanımlayanların yanı sıra aynı dönemde kendini ‘tarafsız’ olarak niteleyen kişilerle de görüşme yapıldı. Süreçten doğrudan etkilenen 78 kuşağının yanı sıra, saha çalışmasına, 1980’de 6 ile 56 yaş aralığında olanlar ve 1980 sonrası doğanlarda dâhil edildi. Saha çalışması, izlenen yöntem açısından da özgün bir yaklaşıma sahipti. 12 Eylül hafızasını harekete geçirebilmek için derinlemesine görüşme soru cetveline karşılık gelen “Türkiye’nin Sesi” isimli kurmaca bir gazete hazırlandı.
[youtube https://www.youtube.com/watch?v=mVI6iDUADjk]
Posted in Araştırma Projeleri
Post navigation
Bir Kolektif Bellek Çalışması: 12 Eylül →
Arama / Search
Search
Bağlantılarımız / Contacts
Ortaklıklar / Partnerships
Destekçiler / Supporters
Yakınlıklar / Affinities
Araştırma Projelerimiz
100. Yılında Soykırımı Hatırlamak: Ermeni Gençlerin Post-Belleği Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma / Postmemory of the Armenian Genocide: A Comparative Study on the 4th Generation in Turkey, Armenia, and Diaspora
Bir Kolektif Bellek Çalışması: 12 Eylül / A Study of Collective Memory: September 12
İstisna Halinde İmkansız Yaşam: OHAL Uygulamasının Toplumsal Etkileri, Kollektif Bellekteki Yeri Ve Geçmişle Hesaplaşma / Life in a “State of Exception”: Kurdish Memories of Southeastern Turkey in the 1990s
Büyük Kentlerde Yaşayan Orta Sınıf Kökenli Eğitimli Gençlik ve Geliştirdikleri Yeni Yaşam Biçimleri / Middle Class Backgrounded Youth of Big-city Areas and Their New Life Style
Değişen Orta Sınıf ve Yeni Yaşam Stilleri / Changing Middle Class and New Life Syles
Katıldığımız Etkinlikler
5-7 Eylül 2013 7. Kültür Araştırmaları Derneği sempozyumu “Bellek ve Kültür” kapsamında Tarihsel Olay ve Kolektif Bellek / Historical Events and Collective Memory oturumu
15-16 Eylül 2012 “Kolektif Bellek Ve Toplumsal Travma 12 Eylül’den Ohal’e İstisna Halinde Yaşamak” Oturumu, III. Eleştirel Psikoloji Sempozyumu, “Toplumsal Travma”, Diyarbakır
15-16 Ekim 2011	“Hakikat Komisyonları: Dünya Deneyimleri ve Türkiye” toplantısı
23 Eylül 2011	“Yüzleşme-12 Eylül‘den Günümüze, İşkence, Savaş ve Travma”, Sunum: MEZOPOTAMYA SOSYAL FORUMU, Diyarbakır
9 Nisan 2011	‘Darbe Belleğinin İzinde: 12 Eylül ile Yüzleşme’ Sunum ve Tartışma / Tütün Deposu
16 Şubat 2011 ‘1980 Darbesinin Hafıza Mekânları/ Les lieux de la mémoire du coup d’État de 1980’ / IFEA
Katıldığımız Sergiler
Konuşma: Duble Hikâye’yle Kişisel ve Kolektif Bellek Üzerine
13 Eylül – 10 Ekim 2010, “13 Eylül” Küratör Azra Tüzünoğlu Diyarbakır Sanat Merkezi, Diyarbakır
14 Mart 2011 – 22 Nisan 2011	“Ateşin Düştüğü Yer” TİHV Vakfı’nın 20. Yıl Sergisi, Tophane Tütün Deposu