Betonun döküleceği nokta yerleştirileceği yer olmalıdır. Betonu bir bölgeye dökerek çekmek veya aktarmak yöntemiyle yerleştirileceği bölgeye taşınmasından kaçınılmalıdır. Beton döküldüğü bölgeden en fazla 3 m ye kadar yayılabilir.
Yerleştirilecek beton özellikle döşeme ve yol betonlarında önce bir bölgeye yığılıyor daha sonra yayılmaya çalışılıyor. Bu uygulamadan kaçınılmalıdır.
Beton yatay tabakalar halinde dökülmelidir. Her bir tabakanın kalınlığı 15-30 cm olmalıdır. Tabaka kalınlığı her bölgede eşit ve homojen olmalıdır. Kolon ve perde gibi elemanlarda tabaka kalınlığı 30-45 cm olmalıdır. Barajlar gibi diğer kütle betonlarında bu kalınlıklar artabilir.
Beton daima kalıpların ortasına dökülmelidir. Kalıp yanlarına çarpan beton ayrışır.
Pompa hortumunu mümkün olduğu kadar kalıp tabanına indirin. Bu durum betonun ayrışmasını engeller. Taze beton yüksek mesafelerden serbestçe düşürülmez. Taze betonu en fazla 80 cm'lik bir yükseklikten düşürün.
Beton daima kalıba düşey yönde ve dik olarak dökülmelidir.
Betonun yerleştirme işlemine kalıpların köşelerinden başlanılır.
Çiseleyen bir yağmur beton dökümü için uygundur. Şiddetli bir yağmurda ise beton dökümünde kaçının.
Beton dökümü kesintisiz ve sürekli olmalıdır. Soğuk derze olanak verilmemelidir.
2- SICAK HAVA KOŞULLARINDA BETON DÖKÜMÜ
Sıcak havada beton dökümü esnasında dikkat etmemiz gereken hususlar;
Aşırı sıcak hava ve Düşük nem beton yüzeyindeki suyun hızlı bir şekilde buharlaşmasına neden olduğundan betonun üretimini, yerleştirilmesini, kür edilmesini ve betonun yapısını olumsuz etkilemektedir.
Taze betondaki suyun buharlaşması sonucu betondaki sıcaklık artar buda hidratasyonun çok daha hızlı olmasına neden olur..
TS 1248 standartına göre, beton dökümü esnasında hava sıcaklığının;
5–30 °C arası olması Normal hava sıcaklık, 30 °C dereceden yüksek olması ise anormal hava sıcaklığı olarak kabul edilmektedir.
Sıcak havanın betona etkisi
İstenilen beton kıvamı için karışım suyu miktarı artacak
Beton sıcaklığının (Hidratasyon) yükselmesi, beton prizini daha kısa sürede almasına neden olur
Büzülme (plastik rötre) çatlaklarında artış meydana gelir
Sertleşmiş betonda dayanım ilk günlerde hızla artarken 28 günlük mukavemeti düşer buda betonun çatkalama eğiliminin artmasına neden olur ayrıca betonda kuruma ve büzülme daha çabuk olur.
Hava sıcaklığının + 5 oC üstünde olduğu yerlerde yerleştirilecek beton sıcaklığının 10–30 °C derece arasında olması gerekir, en uygun beton karışım sıcaklığının ise 15–16 °C ’dir
Almamız gereken tedbirleri ise şu şekilde sıralayabiliriz;
Hidratasyon ısısı düşük olan çimento kullanmalıyız.
Betonu oluşturan malzemeleri soğutmalıyız.
Suyun buharlaşarak kaybolmasını önleyecek önlemler almalıyız Örneğin; Kür Yöntemleri
Beton zemine dökülüyorsa beton suyunun zemin tarafından emilmemesi için, zemini önceden sıkıştırmalıyız ve tesviye edilip mutlaka ıslatmalıyız.
Mümkünse gece beton dökümü tercih etmeliyiz.
Çok sayıda personel ile en kısa sürede beton döküm işlemi gerçekleştirilmeli ve vibrasyon işlemi yapmalıyız.
Beton hazırlanmasından itibaren en geç 90 dk içinde yerine yerleştirmeliyiz eğer bu süre uzarsa katkı maddesi kullanılarak süreyi uzatabiliriz.
Betonu yerine yerleştirdikten sonra yüzeyini mutlaka düzeltmeliyiz, Beton yüzeyi zarar görmeyecek hale geldiğinde mümkün olan her yerde su kürü uygulamalıyız.
Beton yüzeyi bozulmayacak hale geldikten sonraki 24 saat beton yüzeyini mutlaka ıslak tutmalıyız.
3- SOĞUK HAVA KOŞULLARINDA BETON DÖKÜMÜ
Aşırı sıcak,kuru ve rüzgarlı havalar beton dökümü için olumsuz hava koşullarının başında gelir ve bu tür durumlarda betonu dökmeye başlamadan önce bir takım önlemler almamız gerekmektedir.
Soğuk havanın betona etkileri;
Soğuk havalarda betonun priz tutma süresi artar dayanım kazanma yavaşlar
Betondaki su buzlanarak hacmi arttırır (yaklaşık %9-10) ve kalıba yüksek basınç uygulanmasına sebep olur
Çatlaklar oluşmasına neden olur, Eriyen buzlar sonucu betonda boşlukların oluşmasına neden olur
Eğer betonda donma meydana gelirse çok yüksek oradan (%45-55) dayanım kaybı meydana gelir.
Kalıplar zamanında kaldırılamaz buda iş süresini arttırır ve ekonomik olmaz.
Soğuk havada beton dökümü esnasında dikkat etmemiz gereken hususlar
Düşük kıvam tercih edilmeliyiz, bu kıvam için gerekli su oranını minimum olacak şekilde kullanılmalıyız
Hidratasyon ısısı yüksek ve erken dayanım verecek çimento kullanılmalıyız
Beton dökülmeden önce kalıba izolasyon uygulamalıyız, böylece betondaki ısı kaybı daha az olacaktır
Kritik hava koşullarında kalıp ısıtılmalıyız
Soğuk havada hem taze beton hem de sertleşmekte olan beton hızlı bir şekilde ısı ve nem kaybedecektir. Bu nedenle bir takım önlemler almamız gerekmektedir
İlk etapta betonun sıcaklığının belirli bir değerden aşağı düşmesini önlemeliyiz
TS betonun basınç mukavemetinin 50 kgf/cm2 ye erişmesinden sonra don sebebiyle zarar görmeyeceğini kabul eder. Bu süre kaliteli bir beton için +10 °C derede 3 günlük bir süreçtir
Teknik Şartnamelere bakacak olursak en düşük beton sıcaklığının + 5 °C ile + 10 °C arasına olmalıdır
Taze betonda, priz esnasındaki donma çok tehlikelidir. Türk Standartları bu konuyla ilgili bazı sıcaklık sınırlandırmaları koymuştur. Örneğin: En büyük agrega dane büyüklüğü 31,5 mm olan bir betonun, -1°C ~ 5 °C arasındaki hava sıcaklıklarında, taze beton karışım sıcaklığının en az 15°C, yerleştirme sıcaklığının da en az 13°C olması gerekmektedir.
Beton ani ısı değişimlerinden korunmalıyız
Betona soğuk havada da dahil her zaman su kürü uygulamalıyız ve setleşmiş betonun ani olarak kurumasına izin vermemeliyiz.