Eğitim-öğretim açısından içlerinin boşaltılıp sıradan öğretmen okulları haline getirildiği yıllarda(2) girdiği köy enstitüsünden – artık enstitü adını taşımayan Beşikdüzü Öğretmen Okulu’ndan- 1954 yılında mezun olmuş. 1963 yılında da Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Pedagoji Bölümü’nü bitirmiş.
26 Yıllık meslek yaşamından sonra, 1980 yılında emekliye ayrılan Lemanser Sükan, doğumundan itibaren yaşadığı olayları, anılarını birinci ağızdan kronolojik bir sırayla anlatmış.
Anı kitapları, edebiyatın ve kültür tarihimizin zengin kaynakları olarak kabul edilir. Özellikle tarihte ün yapmış kişilerin anıları, o dönemleri aydınlatma açısından önem taşır.
Batıda 18. yüzyılda, bizde ise Tanzimat’tan sonra yazılmaya başlayan anı türü, o devirleri çeşitli açılardan araştıranlara da bilgi verici ve yol gösterici olur.
Ziya Paşa’nın Defter-i Amâl’i, Ahmet Rasim’in Falaka’sı, Halit Ziya Uşaklıgil’in Edebi Hatıralar’ı, Falih Rıfkı Atay’ın Zeytindağı ve özellikle Çankaya adındaki yapıtları yazın hayatımızda önemli belgeler sayılır.
Yakın dönemde Altan Öymen’in “Bir Dönem Bir Çocuk”, “Öfkeli Yıllar”, “Değişim Yılları” adlı anı kitapları; bir Cumhuriyet Valisi olan Aydemir Ceylan’ın “Bir İhtilal Bir Darbe Arasında 20 Yıl” isimli anıları, Şeref Bakşık’ın “CHP ile Bir Ömür”, Hanefi Avcı’nın halen tartışılan “Haliç’te Yaşayan Simonlar” gibi kitaplar da yazıldıkları döneme ışık tutan kitaplardır.
Anı kitapları, yazıldığı döneme objektif bakılabildiği ölçüde önem taşır. Eğer yazar, tarihsel olayları çarpıtma, kendi dünya görüşünü, duygularını, subjektif bir anlayışı sergilemek eğilimindeyse, bu o dönemin tarihsel olgularıyla çelişeceği için yazılanlar değersizleşir.
Lemanser Sükan’ın yazdıkları bir özyaşam öyküsü. Bu öykünün içinde annesi, babası, ağabeyi, kardeşleri, eşi, eşinin ailesi ve çocukları var.
Okuduğu okullar, okul arkadaşları, öğretmenleri, müdürleri var.
Çalıştığı okullar, öğrencileri, öğretmen arkadaşları ve diğer yöneticiler var.
Çoğunlukla anı kitaplarında –hele de yazar toplumcu bir görüşe sahipse- kendi özyaşamsal öyküsünü ikinci plana atarak, yaşadığı dönemin toplumu etkileyen olaylarını ön plana çıkartır. Bu tür anı kitapları daha sonraki yıllarda tarihçilere, toplumbilimcilere faydalı bilgiler içerir.
Lemanser Sükan kendi yaşadıklarını, kendi yakın çevresini birinci planda ele almış. Doğal olarak bunları anlatırken o dönemlerde var olan yönetsel anlayış, ülkenin sosyal ve ekonomik ve siyasal durumu da anlatılıyor. Ancak kitapta, bir öğretmen-memur ailesi olan “Sükan Ailesi”nin çektiği sıkıntılar, yurdun bir ucundan başka bir ucuna savrulmaları, bölünmeleri ön plana çıkarılıyor.
Lemanser Sükan yoksul bir ailenin kızıdır. Zeki ve hırslıdır. Öğrenim hayatı boyunca hep en başarılı olma tutkusu içindedir. Köyünde ilkokulu bitirdikten sonra öğretmeninin yardımıyla girdiği Arifiye Köy Enstitüsü’nü daha sonra Kızılçullu ve Beşikdüzü’nde de okuyarak bitirir. Bozüyük’ün Karaağaç köyünde başladığı öğretmenliğine iki yıl sonra Bozüyük merkezde devam eder. Daha sonra Bilecik Çocuk Kütüphanesi öğretmeni olarak çalışırken Gazi Eğitim Enstitüsü Pedegoji Bölümü’ne girer. Orayı bitirince Tokat Öğretmen okulu, Erzurum Nene Hatun Kız Öğretmen Okulları’nda meslek dersleri öğretmeni; Suşehri Lisesi’nde Türkçe Öğretmeni olarak çalışır. Oradan tekrar Erzurum’daki eski okuluna, 1973’te Ankara Yunus Emre Ortaokulu’na atanır. 1974 – 1979 yılları arasında Edirne Kız Öğretmen Okulu ve İki Yıllık Eğitim Enstitüsü’ne öğretmenlik, müdürlük; Kastamonu Cide İlçesi İlyasbey Köyü Ortaokulu’nda ve Buca Eğitim Enstitüsü’nde öğretmenlik yaptıktan sonra Bursa Rehberlik ve Araştırma Merkezi’nden emekliye ayrılır.
Lemanser Sükan Türkiye Öğretmenler Sendikası (TÖS) ve Türkiye Öğretmenler Birleşme ve Dayanışma Derneği (TÖB-DER) üyesi, sol eğilimli, Atatürk İlke ve Devrimlerini savunan bir öğretmendir. Yine, Tokat Öğretmen Okulu’nda öğretmenken tanışıp evlendiği Beden Eğitimi Öğretmeni Faruk Sükan da devrimci ve çevreci kimliğiyle tanınan, bisikletiyle tüm Türkiye’yi ve Avrupa’yı dolaşmış, kayak ve dağ sporlarıyla ün yapmış bir öğretmendir.
Bu iki öğretmen de, ezberci, körü körüne itaati hedefleyen çağdışı eğitim ve öğretime karşı çıkmışlar; bu tür eğitimi uygulayanlara karşı, aklı egemen kılan, soru soran, laik Atatürk Cumhuriyeti’ni koruyan ve kollayan bir eğitim sistemini savunarak uygulamaya çalışmışlardır. Bu nedenle de şoven milliyetçiliği savunan; inancı, eleştirel akıldan üstün tutan dönemin yöneticileri tarafından aile bütünlükleri bozularak sürekli sürgüne gönderilmişlerdir.
Lemanser Sükan çalıştığı öğretmen okullarında, eğitim enstitülerindeki öğrencilerine şöyle seslenmektedir:
“Sizden istediğim kimseyi ezmeyin. Kimseye de kendinizi ezdirmeyin. Hak ve özgürlüğünüzü korurken, öncelikle başkalarının hak ve özgürlüklerini düşünün. Tüm insanları sevin. Yalnız iyilerle kötüleri ayırmayı öğrenin. İyileri örnek alın, kötüleri de ibret olarak değerlendirin. Asla kötü olanlara düşman olmayın. Onları da iyi olmaya yöneltin. Kötülerden etkilenmeyin, onları siz etkileyin. Öğretmen, tüm insanları sevebilecek güçte, gönlü sevgi dolu, kafası iyiye, güzele, doğruya açık kişidir. Tümünüzün bu özellikleri taşıyan birer öğretmen olmanızı candan dilerim.”
Kitap ekinde 37 belge fotokopisine ve 82 fotoğrafa yer verilmiş. Ancak bu belgelerin çoğu kitabın içinde de aynen yazılmış. Bu ise kitabı gerekli olmayan belgelerle boğmuş.
Yazar kitabında, üçüncü şahısları ilgilendirmeyen, sadece kendini ve aile bireylerini ilgilendiren, hatta sır olarak kalması gereken bazı konulara da yer vermiş. Bu ise ülkede –özellikle eğitim-öğretim topluluğunda çoğu kişi tarafından tanınan eşiyle ilgili, zihinlerde soru işaretleri takılmasına neden olmuş.
Yazar, gerek öğrenciliği, gerekse öğretmenliği ve idareciliği sırasında birebir tanıdığı kişilerle ilgili kesin yargılarda bulunmaktan kaçınmamış. Örneğin, çalıştığı ilin valisinin bir siyasi partinin açıkça destekleyicisi olduğunu, aynı okulda beraber çalıştığı öğretmen arkadaşlarının yetersizliklerini isim vererek açıkça yazmış.
Türkiye’nin yakın tarihinde olan bazı önemli olaylara tanıklığını da anlatan Lemanser Sükan, bu olaylar karşısındaki duygu ve düşüncelerini açık yüreklilikle ortaya koymuş.
Örneğin 27 Mayıs’tan sonra Demokrat Parti yöneticilerinin yargılandığı Yassıada Mahkemeleri’ni nasıl izlediğini, orada savunma yapan eski bakanların söylediklerini, davranışlarını, mahkeme başkanı Salim Başol’un tutumunu kendine özgü bir dille anlatmış.
İnsan, kitabın bazı bölümlerinde, örneğin yazar Cide’nin İlyasbey Köyü’ndeki yaşamını anlatırken, birdenbire Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu’nu ve Zeyniler Köyü’nü anımsıyor. Ama kitabın hemen hemen bütününde aşk ve gönül ilişkileriyle ilgili bir duygusallığa yer verilmemiş. Lemanser Sükan hep eleştirel aklı, duygularının önünde tutmuş.
Kitap, Türkiye’nin siyasal, kültürel ve toplumsal tarihinden bir dönemi irdelemesi açısından önem taşıyor. Özellikle son yarım asırlık eğitim tarihimize ışık tutuyor.
Kitabı eğitim, öğretim dünyasında çalışanların ilgiyle okuyacağını umuyorum.
Dipnotlar: (*) Hami Karslı, Emekli Yazın Öğretmeni.
(1) Memleket Yollarında, Belgesel anı kitabı. Yazan Lemanser Sükan, Bursa Alp Yayınları Anı Dizisi. 1. Baskı: Nisan -2010. Karton kapaklı, orta boy, 520 sayfa. (Yazar kitaptan elde ettiği tüm geliri “Bursa Çağdaş Eğitim Kooperatifi”ne aktarmış. Ayrıca hiçbir telif ücreti almadan kitabın Bursa Nilüfer Belediyesi tarafından 8000 adet basılarak -2.baskı- öğretmenlere dağıtılmasını sağlamış.).
(2) Atatürk’ün sağlığında, 1935 yılında Milli Eğitim Bakanı Saffet Arıkan döneminde başlayan, Türkiye’deki kırk bin köyün aydınlatılması hareketi, Atatürk’ün ölümünden sonra, İnönü döneminde Hasan Ali Yücel’in Milli Eğitim Bakanı olması ve İsmail Hakkı Tonguç’un, vekâleten yürüttüğü İlköğretim Genel Müdürlüğü görevine asaleten atanmasıyla hız kazanmış, 17 Nisan 1940’da köy enstitüleri kurulmuştu. Köylünün uyanmasından korkan egemenler, 1946 yılı seçimlerinden sonra ağırlıklarını iyice hissettirmiş ve İnönü de bunlara ödün vermeye başlamıştı. Bu ödünlerin arasında Hasan Ali Yücel’in bakanlıktan alınıp yerine Reşat Şemsettin Sirer’in atanması, İsmail Hakkı Tonguç’un görevden alınması, okullara din dersi konması, imam hatip okullarının açılması da vardı. Yani 1946’da içleri iyice boşaltılan enstitüler, 1954 yılı başında ismi de değiştirilip şeklen de tarihin sayfaları içerisine gömülmüştü.
Bunu paylaş:
Twitter üzerinde paylaşmak için tıklayın (Yeni pencerede açılır)
Facebook'ta paylaşmak için tıklayın (Yeni pencerede açılır)
İlgili
Tags: Lemanser Sükan
Eleştirel Bakış | Hami KARSLI 29 Aralık 2010
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.
Site İçi Arama
Arama:
Son Yazılar
10 KASIM 2017’DE ATATÜRKÇÜLÜK’ÜN NERESİNDEYİZ? (Devrim ve Karşıdevrim)
HASAN BASRİ ALP (33 yaşında yaşamını yitiren Niksarlı yiğit bir şair)
ADAMIN BİRİ VE DİĞERLERİ…
KİME İNANACAKSINIZ?
ATATÜRKSÜZ TÜRK TARİHİ
TİYATRO KURAN DÜŞÜNÜŞTEN, TİYATRO YOKEDEN DÜŞÜNÜŞE…
(Köy Enstitüleri’nin kuruluşunun 76. yıldönümü nedeniyle) “ANTİGONE’DEN MIZRAKLI İLMİHAL’E…”
Kategoriler
Eleştirel Bakış (237)
Genel (27)
İŞTE TÜRKİYE …. 2006 (12)
İŞTE TÜRKİYE …. 2007 (12)
İŞTE TÜRKİYE …. 2008 (11)
NİKSAR'DA İZ BIRAKANLAR ve Niksar üzerine bazı yazılar (46)
RESİMLER (2)
En çok okunanlar
“HER TOPLUM, LAYIK OLDUĞU ŞEKİLDE YÖNETİLİR” (17422)
ÇOK KISA TÜRKİYE SİYASİ PARTİLER TARİHİ… (2) (1960’tan günümüze kadar) (7283)
CAHİT KÜLEBİ ‘NİN ŞİİRLERİNDE TOKAT VE ANADOLU ‘YA AİT ÖZGÜN MOTİFLER (5509)
NİKSAR-TOKAT DOLMUŞ (!) REZALETİ (5387)
İletişim (4136)
Son Yorumlar
Dr. ALİ NEJAT ÖLÇEN(*) için ADAM ARIYORUM – cumhuriyetciyorum
TÜM TOKATLI HAYVANSEVERLERE… için T Konal
1940’LI YILLARDA TOKAT… için T Konal
Hami Karslı Ev Yasası için vlale
“KİMSENİN HİÇ KİMSESİ OLMAMAK!” için T Konal
Bloga e-posta ile abone ol
Bu bloga abone olmak ve e-posta ile bildirimler almak için e-posta adresinizi girin.
E-posta Adresi
Abone ol
Kullanıcı Girişi
Kayıt ol
Giriş
Yazılar RSS
Yorumlar RSS
WordPress.org
Users on page
Now online: 12
Today: 560
This week: 560
Overall: 1228140
Bu slayt gösterisi için JavaScript gerekir.
Etiketler
Alınteri Gazetesi Atatürk Aziz Ülker AŞIK VEYSEL Bakış Cahit Külebi CEMALETTİN AYKIN CHP Cumhuriyet Dr. NADİR AYDIN Eleştirel EMPERYALİZM Faruk Sükan Gazi Ahmet Danişmend İlkokulu haber Halkevi Hami Henry Ilgaz karaman Karslı KÖY ENSTİTÜLERİ Kırıkkanat Mine Mustafa Kemal Mustafa Özden Niksar Niksar Gençlik Kulübü Niksar İdman Yurdu Ortanın Solu Rıfat SODEP Sosyal Demokrasi Süleyman Onur TARIK KONAL Tokat Tokat Öğretmen Okulu Türkiye ULUSÇULUK UĞUR MUMCU YCHP Çamiçi İMAM HATİP İzzettin Çağpar Şükrü Turan
Kasım 2021
P
S
Ç
P
C
C
P
« Kas
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30
Arşivler
Arşivler Ay seçin Kasım 2017 (1) Eylül 2016 (1) Mayıs 2016 (2) Nisan 2016 (4) Mart 2016 (5) Şubat 2016 (4) Ocak 2016 (4) Aralık 2015 (1) Mart 2015 (1) Şubat 2015 (4) Ocak 2015 (4) Aralık 2014 (5) Kasım 2014 (5) Ekim 2014 (5) Eylül 2014 (4) Ağustos 2014 (3) Temmuz 2014 (5) Haziran 2014 (4) Mayıs 2014 (4) Nisan 2014 (5) Mart 2014 (5) Şubat 2014 (4) Ocak 2014 (5) Aralık 2013 (4) Kasım 2013 (5) Ekim 2013 (5) Eylül 2013 (4) Ağustos 2013 (6) Temmuz 2013 (5) Haziran 2013 (4) Mayıs 2013 (5) Nisan 2013 (4) Mart 2013 (4) Şubat 2013 (4) Ocak 2013 (5) Aralık 2012 (5) Kasım 2012 (4) Ekim 2012 (5) Eylül 2012 (4) Ağustos 2012 (5) Temmuz 2012 (4) Haziran 2012 (4) Mayıs 2012 (5) Nisan 2012 (4) Mart 2012 (4) Şubat 2012 (5) Ocak 2012 (5) Aralık 2011 (6) Kasım 2011 (8) Ekim 2011 (4) Eylül 2011 (5) Ağustos 2011 (5) Temmuz 2011 (4) Haziran 2011 (5) Mayıs 2011 (4) Nisan 2011 (4) Mart 2011 (5) Şubat 2011 (4) Ocak 2011 (1) Aralık 2010 (1) Mart 2010 (2) Eylül 2009 (1) Aralık 2008 (1) Kasım 2008 (1) Ekim 2008 (1) Eylül 2008 (1) Ağustos 2008 (1) Temmuz 2008 (1) Haziran 2008 (1) Mayıs 2008 (1) Nisan 2008 (1) Mart 2008 (1) Şubat 2008 (1) Ocak 2008 (1) Aralık 2007 (2) Kasım 2007 (2) Ekim 2007 (4) Eylül 2007 (2) Ağustos 2007 (2) Temmuz 2007 (1) Haziran 2007 (2) Mayıs 2007 (5) Mart 2007 (1) Şubat 2007 (2) Ocak 2007 (2) Aralık 2006 (5) Kasım 2006 (2) Ekim 2006 (6) Eylül 2006 (2) Ağustos 2006 (1) Temmuz 2006 (4) Haziran 2006 (3) Mayıs 2006 (2) Nisan 2006 (4) Mart 2006 (2) Şubat 2006 (2) Ocak 2006 (1) Ağustos 2005 (1) Mayıs 2005 (2) Nisan 2005 (1) Mart 2005 (1) Şubat 2005 (1) Kasım 2004 (1)
Popüler Yazılar & Sayfalar
“HER TOPLUM, LAYIK OLDUĞU ŞEKİLDE YÖNETİLİR”	
“KİMSENİN HİÇ KİMSESİ OLMAMAK!”	
HASAN BASRİ ALP (33 yaşında yaşamını yitiren Niksarlı yiğit bir şair)	
Aşık Veysel	
Tüm Yazılar	
NİKSAR – TOKAT DOLMUŞ TAŞIMACILIĞI (NİKSAR BELEDİYESİ MİNİBÜSÇÜLER DERNEĞİ)	
“YİĞİT MUHTAÇ OLMUŞ KURU SOĞANA”	
CAHİT KÜLEBİ 'NİN ŞİİRLERİNDE TOKAT VE ANADOLU 'YA AİT ÖZGÜN MOTİFLER	
ASRIN BAŞINDA DOĞANLAR(*)	
ADAMIN BİRİ VE DİĞERLERİ…	
Blog İstatistikleri
200.137 tıklama
Gizlilik ve Çerezler: Bu sitede çerez kullanılmaktadır. Bu web sitesini kullanmaya devam ederek bunların kullanımını kabul edersiniz.
Çerezlerin nasıl kontrol edileceği dahil, daha fazla bilgi edinmek için buraya bakın: Çerez Politikası	