Select LanguageAfrikaansAlbanianArabicArmenianAzerbaijaniBasqueBelarusianBulgarianCatalanChinese (Simplified)Chinese (Traditional)CroatianCzechDanishDutchEnglishEstonianFilipinoFinnishFrenchGalicianGeorgianGermanGreekHaitian CreoleHebrewHindiHungarianIcelandicIndonesianIrishItalianJapaneseKoreanLatvianLithuanianMacedonianMalayMalteseNorwegianPersianPolishPortugueseRomanianRussianSerbianSlovakSlovenianSpanishSwahiliSwedishThaiTurkishUkrainianUrduVietnameseWelshYiddish
Bizi Takip Edin
instagram
linkedin
facebook
twitter
youtube
Hakkımızda | Advertisement | Künye | Arşiv Select LanguageAfrikaansAlbanianArabicArmenianAzerbaijaniBasqueBelarusianBulgarianCatalanChinese (Simplified)Chinese (Traditional)CroatianCzechDanishDutchEnglishEstonianFilipinoFinnishFrenchGalicianGeorgianGermanGreekHaitian CreoleHebrewHindiHungarianIcelandicIndonesianIrishItalianJapaneseKoreanLatvianLithuanianMacedonianMalayMalteseNorwegianPersianPolishPortugueseRomanianRussianSerbianSlovakSlovenianSpanishSwahiliSwedishThaiTurkishUkrainianUrduVietnameseWelshYiddish
Abone Ol
Hızlı Erişim
Tüm Haberler
Yazarlar
Şirket Haberleri
Sizden Gelenler
Fırsat Ürünleri
Video Galeri
Etkinlikler
Seri İlanlar
Reklam
LabSektör
Firma Rehberi
Seri İlanlar
English Editions
Arşiv
Hakkımızda
Künye
Abone Ol
İletişim
Sepet
Kapat
Haberler
Labmedya
Haberler
EVREN’DEKİ EN ŞAŞIRTICI GERÇEK NEDİR? Hayatın Fiziksel Anlamına Dair 3 Bilimsel Cevap
EVREN’DEKİ EN ŞAŞIRTICI GERÇEK NEDİR? Hayatın Fiziksel Anlamına Dair 3 Bilimsel Cevap
Bu yazıya Evren’deki en büyük mucize nedir başlığıyla giriş yapmayı düşündüm; ama sonra dedim ki bu bir popüler bilim yazısı ve mucizelere değil, bilimsel gerçeklere odaklanmalıyız.
02 Aralık 2015, Çarşamba
Yazar: Kozan Demircan
www.khosann.com
Bu yazıya Evren’deki en büyük mucize nedir başlığıyla giriş yapmayı düşündüm; ama sonra dedim ki bu bir popüler bilim yazısı ve mucizelere değil, bilimsel gerçeklere odaklanmalıyız. Peki, fizik ve astronomi açısından Evren’deki en şaşırtıcı gerçek nedir? Bilim insanlarının hayatın anlamı için verdiği 3 bilimsel cevabı birlikte görelim.
Önce kısa bir alıntı
Modern psikolojinin babalarından James Hillman demiş ki “Yaşlı insanların en hayranlık uyandırıcı yanı korkusuz olmalarıdır. Dünyaya kafadan dalarlar ve bu da çok şaşırtıcıdır. Belki gençler kadar iyi görmezler veya duymazlar, ama caddede hayatı olduğu gibi kabullenen rahat bir yürüyüşleri vardır. Gariptir ama bu açıdan cesaret abidesidirler.”
Fizik biliminin en temel sorularından biri olan hayatın kökeni ve hemen devamında gelen hayatın anlamı sorusuna psikolojik giriş yapmam şaşırtıcı gelmesin. Sonuçta filozof Jean-Paul Sartre’ın dediği gibi, hayatın bir anlamı varsa o da insanların hayata istedikleri gibi anlam verebilmesidir. Kısacası hayata anlam katan varlığın insan olduğunu söyleyebiliriz. Demek ki bu psikolojik bir sorun.
Bu açıdan bakarsak
İçinde yaşadığımız Evren’i keşfederken öğrendiğimiz bilimsel gerçeklere insani bir anlam vermemiz gerektiğini görüyoruz. Bu nükleer fizik araştırmaları yapan bir bilim insanı ile atom bombası geliştiren mühendis memur arasındaki farktır. Buna bilimin ahlakı olmaz, ama bilim insanı ahlaklı olmalıdır da diyebiliriz. Ancak, Evren’in en şaşırtıcı bilimsel gerçeğini bu basit cevapla geçiştiremeyiz. “Evren hakkındaki en şaşırtıcı gerçek nedir?” sorusunu yanıtlamak için önce başka soruları ele almak gerekiyor:
“Evren nasıl oluştu, neden böyle bir Evren var, nasıl oldu da hayat ortaya çıktı ve böylece biz insanlar nasıl oldu da bu zor soruları sorma fırsatı bulduk?” Endişelenmeyin. Bütün bu soruları tek başıma ve tek yazıda yanıtlayacak değilim. Kimse bu kadar büyük bir iddiada bulunamaz.
Bu yazıda söz konusu sorulara genel olarak değindikten sonra Evren’deki en şaşırtıcı gerçeğe odaklanacağım. Şimdi tüm zamanların en büyük sırrını keşfetmeye hazır mısınız? Haydi başlayalım!
1. YILDIZ TOZU
2008 yılında Time dergisi bu soruyu Neil de Grasse Tyson’a sordu: “Evren’e dair bizimle paylaşabileceğiniz en şaşırtıcı gerçek nedir?”
Tyson, insanları oluşturan atomların en az 5 milyar yıl önce süpernova halinde patlayarak içindekileri uzaya döken eski yıldızların çekirdeğinde oluştuğunu söyledi. “Bu da bizi Evren’e bağlıyor” diyen Tyson; aslında akıl hocası Carl Sagan’ın, Kozmos belgeselinin ilk sunucusu olan Sagan’ın 1980’lerde geliştirdiği argümanı tekrarlıyordu ama bir farkla:
Tyson, “İnsanlar Evren’le arasındaki bu bağı görünce kozmosun büyüklüğü karşısında kendini küçük hissediyor” dedi. “Ancak ben büyük hissediyorum, çünkü benim atomların o yıldızların fırınlarında dövüldü.”
Gerçekten de Evren hakkında çok şaşırtıcı bir gerçek ama bence en şaşırtıcı gerçek değil. İkinci soruya ve cevabına geçelim.
2. Neden evren var ve neden hayat var?
Denizler ve ormanlarla kaplı dünyamıza bakarak Evren’in hayata elverişli olduğunu düşünüyorsanız yanılıyorsunuz.
Dünya’da harika kumsallar ve aşk dediğimiz o güzel şey var. Oysa Everest’e tırmanır ya da yerden uçakla sadece 10 km uzaklaşarak yükseklere çıkarsanız uzayın hiç de hayata elverişli olmadığını görürsünüz.
Uzayda yerçekimi yok; kaslarınız-kemikleriniz eriyor, karaciğeriniz hasar görüyor. Yerçekimsiz ortamda aşk da yapamıyorsunuz, sarılmak zor oluyor. Ay’da atmosfer yok, Mars soğuk ve o çok sevdiğimiz aktif kara delikler ile nötron yıldızları öldürücü radyasyon yayıyor.
200 Milyar galaksi
Son sayımlara göre gözlemlenebilir evrende 120 ila 200 milyar galaksi var. Bunların her biri milyarlarca yıldız içeriyor. Samanyolu’nda en az 100 milyar yıldız var ve sayısız gezegen. Yine de hayat dediğimiz şey içlerinden sadece birinde, Dünya’da yeşerdi. Başka gezegenlerde varsa bile farklı hayatlar söz konusu. Oysa Evren’i belirleyen fizik yasalarını birazcık değiştirsek, örneğin yıldızların ana yakıtı olan hidrojen atomu çekirdeklerindeki protonların kütlesini biraz artırsak bütün yıldızlar kendi üzerine çöküp kara deliklere dönüşürdü. O zaman da Evren tümüyle karanlık, soğuk ve ölü bir yer olurdu.
3. Evren neden böyle?
Bu soruya verilecek iki ana yanıt var. Birini dinler veriyor: Evren’i Tanrı yarattı diyor. Bilimsel açıdan ise bu tesadüf eseri diyoruz. Bazı kozmoloji teorilerine göre kainatta sonsuz sayıda veya en az 10500 Evren var. Bizim evremizdeki atomların sayısı ise sadece 1080!
Dolayısıyla kainatta çok sayıda Evren var diyebiliriz. İçlerinden birinde, belki de sadece birinde hayat rastlantısal olarak ortaya çıkmış olabilir. Bu da çok şaşırtıcı bir gerçek ve antropik ilkeye dayalı bir açıklama olurdu.
Nitekim Evren’de hayat olmasaydı bugün biz burada olmazdık ve “Evren’de neden hayat var?”sorusunu da soramazdık. Bu kısır döngü ve sıradan bir açıklama olabilir. Oysa sırf sıradan olduğu için son derece şaşırtıcı bir gerçek.
Yetmez ama evet!
Yazının başındaki alıntının vurguladığı üzere; bu Evren’de mucize arıyorsanız önce hayatın sıradanlığına, en azından görünüşteki rastlantısallığa bakmanız lazım. Bence Evren’deki en şaşırtıcı gerçeğin bugüne dek gözümüzden kaçmış olmasının sebebi de bu: O kadar bariz bir gerçek ki gözümüzün önünde olduğu halde fark etmemişiz. Peki nedir? Bunu görmek için benmerkezci değil de alçakgönüllü olmamız gerekiyor.
Putları yıkmak
Önce Dünya gezegenini Evren’in merkezi sandık. Sonra Güneş’i ve ardından Samanyolu Galaksimizi Evren’in merkezine yerleştirdik. Oysa Samanyolu’nun da milyarlarca galaksiden sadece biri olduğu ortaya çıktı. Hatta kainatta çok sayıda Evren olabilir ve içinde bulunduğumuz Evren de bunlardan sadece biri olabilir. Yetmedi! O çok övündüğümüz “hayat” da başka gezegenlerde farklı şekillerde ortaya çıkmış olabilir. Hatta insan türü tek akıllı canlı olmayabilir. Belki de bizden çok ileri olan dünya dışı uygarlıklar var. Bu galakside olmasa bile Evren’de yüz milyarlarca galaksi bulunuyor.
Bütün bunlara rağmen çok şaşırtıcı bir gerçek var. O da Evren’i anlayabiliyor olmamız. İster Hubble uzay teleskopuyla yıldızlara bakalım, ister atomların içine veya ruhumuzun derinliklerine; fiziği de metafiziği de anlıyoruz. Sanat, edebiyat, felsefe, bilim yapıyoruz. Hayata ahlaki anlamlar, yani değerler yükleyebiliyoruz (para da metafizik bir değer).
Bunları nasıl yapıyoruz?
Nasıl oluyor da son çalışmalar insan bilincinin, hatta Evren’in muhtemelen bir simülasyon olduğunu gösterirken biz Evren’i, çevremizi, kendimizi ve çevremizdeki insanları yarım yamalak da olsa, eksik ve bölük pörçük de olsa anlayabiliyoruz?
Nasıl oluyor da büyük bir olasılıkla Evren’in dili değil de insan icadı olan matematiği kullanarak fizik formülleri tasarlayıp Evren’i fiziksel olarak açıklayabiliyoruz?
Tek sebebi var
Evren büyük–küçük tüm ölçeklerde, her yerde ve her zaman aynı fizik yasalarına uyuyor. Evren’de çiğnemeyeceğiniz tek yasa varsa o da fizik yasalarıdır. Başka evrenlerin yasaları farklı olabilir; fakat bu evrende fizik yasaları her yerde ve her zaman aynı.
Einstein’ın “Uzak galaksileri eski haliyle görüyoruz” şeklinde özetleyebileceğimiz görelilik teorisini hesaba katsak da fizik yasaları Evren’de aynı. Şimdi diyeceksiniz ki fizik yasaları farklı olsaydı Evren’in içinde başka evrenler çıkardı.
Unutmayın!
Bundan daha büyük bir tehlike var: Ya Evren’deki fizik yasaları an be an değişseydi? Ya fizik yasaları sabit olmasaydı veya bazı fizikçilerin dediği gibi sadece milyar yıllık büyük zaman ölçeklerinde yavaş yavaş değişmek yerine anlık olarak değişseydi? O zaman Ay veya Dünya hiç oluşmazdı veya anında yok olabilirdi. Aslında çok daha kötüsü olurdu: Evren’in her yerinde aynı fizik yasaları geçerli olmasaydı biz insanlar (bir şekilde hayatta kalmayı başarsak dahi) Evren’i, kendimizi ve başkalarını asla anlayamazdık. Kimse de bizi anlayamazdı.
Her şey kaos ve çılgınlık olurdu. İster adına bilinç deyin ister ruh; kainatta bizim için hiç bitmeyen bir korku, delilik ve azap hüküm sürerdi. İşte bu yüzden Evren’deki en şaşırtıcı gerçek fizik yasalarının her yerde aynı olmasıdır. İster Tanrı’ya inanın, ister Einstein’a, ister Evren simülasyon deyin ister zar kozmolojisini kabul edin: Bütün aykırı ve sıradan fikirlerinizi Evren’deki fizik yasalarının evrenselliğine ve pratikte değişmezliğine borçlusunuz.
Gerçekler tamam, peki hakikat?
Sözlerimi sonlandırmadan bana daha şaşırtıcı gelen bir hakikate değinmek istiyorum (burada hakikat terimini filozof Heidegger’in kullandığı anlamda kullanıyorum). O da şu: Bütün bu söylediklerimi bize bilim ve fizik söyleyemezdi.
Fizik sadece fizik yasalarının evrensel olduğunu gösteriyor (gerçi başka evrenlerin olası varlığını bile şaşırtıcı bir şekilde kendi fizik yasalarımızdan türetebiliyoruz!); ama bu keşfin, bu gerçeğin ne anlama geldiğini ancak felsefe yaparak görüyoruz.
Bu sebeple bilimsel bağnazlık tuzağına düşmeyin. Fizik gerçekleri gösterebilir, ama gerçekler hakikatin sadece bir parçasıdır ve işin en ilginci, bunu fark etmek için üstün bir varlığa inanmamıza gerek yok. Bir agnostik veya ateist de akıl ve felsefe yoluyla bu hakikate varabilir.
Paylaş
×Kapat
Etiketler#evren deki#şaşırtıcı#gerçek#nedir#hayatın#fiziksel#anlamına#dair#bilimsel#cevap
Toplam Görüntülenme 7048
Haberler
LABMEDYA 68. SAYIMIZ ÇIKTI...
Laboratuvarda üretilen ilk kahve
Aç Mıyım Yoksa Sıkıldım Mı?
3.4 Milyar Dozun Ardından Covid-19 Aşıları
Ay’ı Dünya’nın Oksijeni Mi Paslandırdı?
Lazerlerle Laboratuvarda Üretilen Antimadde
Yapay Zekaya Güvenebilir Miyiz?
Sadece Ekmek Yiyerek Yaşayabilir Miyiz?
Kimyada Araştırma Alanınızı Nasıl Değiştirirsiniz?
Hepa Filtreler Koronavirüse Karşı Etkili Mi?
Belirsizlik ve insan psikolojisi
Çift kat maskeler Gerçekten daha fazla Koruma sağlıyor mu?
Hücreler ölümden sonra beyinde canlanıyor mu?
Yeme bozuklukları ile nasıl başa çıkacağız?
Multivitaminler
Derin gece uykusu zihni temizliyor
DNA’sının yüzde 60’ı insan ile benzer sineğe 6. Nobel
Filmlerdeki bilimsel hatalar
2020’de neler yaşandı?
Dünyanın düzenini değiştirecek olaylar
Çocuklara neden siber güvenlik eğitimi vermelisiniz?
En ünlü psikolojik deneyler
Gıda kaynaklı antibiyotik direnci
Doğal sabun nasıl anlaşılır?
Ekrana bakmak uykuyu nasıl engelliyor?
Bizi biz yapan mikroorganizmalar
Covid 19 Tüm Dünyada Kış Aylarında Nasıl Bir Seyir İzleyecek?
Kimyagerler Termoset Plastikleri Geri Dönüştürmenin Yolunu Buldu
Aç Olan Aslında Gözümüz Mü?
Laboratuvar Akreditasyonunda Tarafsızlık ve Gizlilik Yönetimi
Köşe Yazarları
Şirket Haberleri
Etkinlikler
Yayınlarımız
Haberler
Fırsat Ürünleri
Sizden Gelenler
Video Galeri
Firma Rehberi
Seri İlanlar
TOP 5 Geçmiş Etiketler
En Çok Okunanlar
Yoğurt ve kanser konusu: Şaka olmalı ama çok kötü bir şaka
8 Felsefi Öğretiye Göre Hayatın Anlamı Nedir?
HİPOTİROİDİZM NEDİR?
Periyodik cetvelin babası: Dimitri Mendeleyev
Anlamak, Anlamamak; Anlamadığını Anlamak
Son Okuduklarınız
EVREN’DEKİ EN ŞAŞIRTICI GERÇEK NEDİR? Hayatın Fiziksel Anlamına Dair 3 Bilimsel Cevap
Etiketler
labmedya 43 labmedya labmedya 46 labmedya 46 sayı 46 heidolph manyetik karışıtırıcı kampanya manyetik karıştırıcı kampanya info endüstri laboratuvar medya dergi gazete
Kişisel Verilerin Korunması
×Kapat
Yükleniyor...
Tanımlama Bilgileri Politikası (Cookies)
×Kapat
Yükleniyor...
İnternet sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz ve internet sitemize yapacağınız ziyaretleri kişiselleştirebilmek için tanımlama bilgilerinden (cookies) faydalanıyoruz.
Dilediğiniz halde çerez ayarlarınızı değiştirebilirsiniz. Daha fazla bilgi
Tamam
Oğuzlar Mh. 1374. Sk 2/4 Balgat, Çankaya / Ankara
+90 312 342 22 45
+90 312 342 22 46
[protected email address]
Kurumsal
Hakkımızda
Künye
Reklam
Firma Rehberi Ön Başvuru
Okurlar İçin
Makale / Yazı Gönder
Gönüllü Yazarımız Olun
Okuyucu Anketi
Dijital Platformlar
Apple App Store
Google Play
Turkcell Dergilik
PressReader
Anasayfa
Bize Ulaşın
Kişisel Verilerin Korunması
Tanımlama Bilgileri Politikası (Cookies)
© LABMEDYA
$("#basket-info").html('' + data.items); //total items in basket-info element button_content.html(''); //reset button text to original text //alert("Item added to basket!"); //alert user //display basket box $("#basket-modal").fadeIn(); //display basket box $("#basket-results").html(''); //show loading image $("#basket-results" ).load( "ajax.basket.php", {"load_basket":"1"}); //Make ajax request using jQuery Load() & update results if($("#basket-modal").css("display") == "block"){ //if basket box is still visible $(".basket-modal-box").trigger( "click" ); //trigger click to update the basket box. } }) e.preventDefault(); }); //Show Items in basket $( ".basket-modal-box").click(function(e) { e.preventDefault(); $("#basket-modal").fadeIn(); $("#basket-results").html(''); $("#basket-results" ).load( "ajax.basket.php", {"load_basket":"1"}); }); //Close basket $( ".close-basket-modal").click(function(e){e.preventDefault(); $("#basket-modal").fadeOut();}); //Remove items from basket /* $("#basket-results").on('click', 'a.remove-item', function(e) { e.preventDefault(); var pcode = $(this).attr("data-code"); $(this).parent().fadeOut(); $.getJSON("ajax.basket.php", {"remove_code":pcode} , function(data){ $("#basket-info").html('' + data.items); $(".basket-modal-box").trigger( "click" );});}); */ //Remove items from basket $("#basket-results").on('click', 'a.remove-item', function(e) { e.preventDefault(); var pcode = $(this).attr("data-code"); //get product code $(this).parent().fadeOut(); //remove item element from box $.getJSON( "ajax.basket.php", {"remove_code":pcode} , function(data){ //get Item count from Server $("#basket-info").html('' + data.items); //update Item count in basket-info $(".basket-modal-box").trigger( "click" ); //trigger click on basket-box to update the items list }); }); /************//// }); /* $(document).ready(function() { var track_load = 0; //total loaded record group(s) var loading = false; //to prevents multipal ajax loads var total_groups = ; //total record group(s) //var total_groups = 25; //total record group(s) $('#results').load("autoload_process.php", {'group_no':track_load}, function() {track_load++;}); //load first group $(window).scroll(function() { //detect page scroll if($(window).scrollTop() + $(window).height() == $(document).height()) //user scrolled to bottom of the page?{ if(track_load <= total_groups && loading==false) //there's more data to load{ loading = true; //prevent further ajax loading $('.animation_image').show(); //show loading image //load data from the server using a HTTP POST request $.post('autoload_process.php',{'group_no': track_load}, function(data){ $("#results").append(data); //append received data into the element //hide loading image $('.animation_image').hide(); //hide loading image once data is received track_load++; //loaded group increment loading = false; }).fail(function(xhr, ajaxOptions, thrownError) { //any errors? alert(thrownError); //alert with HTTP error $('.loaddat').hide(); //hide loading image loading = false; }); } } }); }); */ $(document).ready(function(){ $('.lazy').bglazyload(); });	AOS.init({ easing: 'ease-in-out-sine' }); /* (function ($) { 'use strict'; $(function () { $('.js-fillcolor').fillColor(); }); })(jQuery); */ $(document).ready(function ($) { $('table').scroltable(); }); $(function() { $('#main-menu').smartmenus({ subMenusSubOffsetX: 1, subMenusSubOffsetY: -8 }); }); $('#main-menu').bind('show.smapi', function(e, menu) { var $sub = $(menu), hasSubMenus = $sub.find('ul').length && !$sub.hasClass('mega-menu'); if (!hasSubMenus) { var obj = $(this).data('smartmenus'); if (!obj.isCollapsible()) { $sub.css('overflow-y', 'auto'); } } }); (function() { var reset_scroll;$(function() { return $("[data-sticky_column]").stick_in_parent({parent: "[data-sticky_parent]",bottoming: true,}); }); }).call(this); $(window).on("load", function(){$('body').removeClass('loading');}); $(window).on("load", function(){$('div').removeClass('loader');}); $('#main-nav').affix({ offset:{ top: $('header').height() } }) /* $(window).scroll(function() { if ($("#main-nav").offset().top > $('header').height()) { $(".nav-down").addClass("newclass"); $('.navbar-logo img').attr('src','newImage.jpg'); /*change src */ /* } else { $(".nav-down").removeClass("newclass"); $('.navbar-logo img').attr('src','OldImage.jpg') } }); */ jQuery(document).ready(function($){ var offset = 300, offset_opacity = 1200,scroll_top_duration = 1, $back_to_top = $('.page-up'); $(window).scroll(function(){ ($(this).scrollTop() > offset ) ? $back_to_top.addClass('page-is-visible') : $back_to_top.removeClass('page-is-visible page-fade-out'); if( $(this).scrollTop() > offset_opacity ) { $back_to_top.addClass('page-fade-out'); }}); $back_to_top.on('click', function(event){event.preventDefault(); $('body,html').animate({scrollTop: 0 ,}, scroll_top_duration); }); }); (function(d, s, id) { var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0]; if (d.getElementById(id)) return; js = d.createElement(s); js.id = id; js.src = "https://connect.facebook.net/tr_TR/sdk.js#xfbml=1&appId=1806624792944299&version=v3.0"; fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs); }(document, 'script', 'facebook-jssdk'));