Evrim Ağacı 11 yaşında! Evrim Ağacı'nın senin için neden önemli olduğunu paylaşmak için buraya tıkla.
İsviçre Peynir Modeli Nedir? COVID-19 Pandemisi Hakkında Bize Neler Öğretebilir?
Ian M. MacKay
Epidemiyoloji
Kamu Sağlığı
Özgün
Özgün Nedir?
Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.
Yazar Çağrı Mert Bakırcı
15 Eylül 2021
7 dakika
12,135
Notlarım
Reklamı Kapat
Bilimi Anlatmamıza Yardım Edin!
Her ay milyonlarca bilimsever, Evrim Ağacı olarak karmaşık bilimsel konuları basitçe anlatmamızdan ve ülkemizde bilim anlatıcılığını geliştirmeye yönelik yaptığımız kapsamlı çalışmalarımızdan faydalanıyor. Bütçenize zarar vermeden, aylık veya tek seferlik sadece 20₺ gibi miktarlarda bize destek olarak bu çabalarımızı destekleyebilir, Türkiye'de bilim okuryazarlığını güçlendirmemize katkı sağlayabilirsiniz.
Destek Ol
Neden Destek İstiyoruz? | Zaten Destekçiyim
İsviçre Peyniri Modeli, risk analizinde, riske karşı alınan yöntemlerin kusursuz olmadığı, dolayısıyla risk unsurunu en aza indirmek için birden fazla önleme başvurulması gerektiğini telkin eden bir risk yönetimi modelidir.
Burada yapılan analoji, İsviçre peynirinin meşhur delikli yapısıdır. İnsanların risk karşısında aldığı her önlem, bir dilim İsviçre peyniri gibidir. Eğer tek bir önlem alınırsa, bu peynirdeki deliklerden ötürü risk, peynir boyunca geçebilecek ve öteki tarafa ulaşabilecektir. Ancak üst üste birden fazla önlem alınırsa, bu arka arkaya çok sayıda İsveç peyniri dizmek gibidir. Risk unsuru, bazı deliklerden geçebilecek olsa bile, deliklerin büyüklüğü, sayısı ve konumunun her dilimde farklı olmasından ötürü bir noktada takılacaktır ve o risk unsuruna karşı alınan önlemin başarılı olma ihtimali daha yüksek olacaktır.
Örneğin ana görselde, COVID-19 pandemisinde alınabilecek bazı önlemler sıralanmaktadır. Bunların her birinin belli bir başarı/başarısızlık oranı vardır. Hiçbiri, tek başına salgını durdurmak için yeterli değildir. Yani hangisini tekil olarak virüslerin önüne koyacak olursanız olun, salgın bu deliklerden sızarak size ulaşabilecektir. Ancak sizinle virüsler arasındaki katman sayısı ne kadar çok olursa, virüslerin bu önlemlerden birinde takılıp kalma ihtimali çok daha yüksek olacaktır. Yine de Evren'deki her sistemin içsel olarak kusurlu doğası nedeniyle %100 başarıya ulaşmak imkânsız olabilir, ancak buna çok daha fazla yakınsamak mümkündür.
Reklamı Kapat
İsviçre Peyniri Modeli, aslen Manchester Üniversitesi'nden James T. Reason tarafından, alınan tüm önlemlere rağmen trafik kazalarının yaşanma nedeninin, alınan önlemlerin hiçbirinin kusursuz olmamasından kaynaklandığını izah etmek için 1990 yılında geliştirilmiştir.[1] Ancak sonradan havacılık güvenliği, mühendislik, sağlık, acil servis organizasyonları, bilgisayar güvenliği ve genel olarak savunma sanayiinde yaygın olarak kullanım bulmuştur.
Epidemiyoloji ile ilgili diğer içerikler ›
Salgında Pik (Tepe, Zirve, Doruk) Noktası: Ne Zaman Ulaşılır ve Hakkında Neler Biliyoruz?
AIDS'in Kökünü Kurutmak: Neden Halen Bir HIV Aşımız Yok, Bu Aşı Önündeki Engeller Neler ve Bir AIDS Aşısını Nasıl Geliştirebiliriz?
Klima ve Koronavirüs: COVID-19 Salgını, Çin'in Guangzhou Kentindeki Klimalı Bir Restoranda Nasıl Yayıldı?
Pandemiyle Mücadelede Savunma Katmanları
Yukarıdaki görsel üzerinden gidecek olursak, COVID-19 ile mücadelede alınması gereken önlemler şöyle sıralanabilir:
Bireysel Sorumluluklar
Pandemi sırasında bazı önlemler yalnızca bireyler tarafından alınabilirler. Kimi durumda bireyleri önlem almaya zorlamak mümkün olsa da aslen kişilerin bu önlem mekanizmalarını anlayıp, kendi rızalarıyla bu önlemleri almaları daha verimli ve etkili olacaktır.
Maske Kullanımı
Maskeler, maskeyi takan kişinin saçtığı virüsleri tutarak ve etraftaki virüslerin maskeyi takan kişiye ulaşmasını engelleyerek koruyucu bir kalkan görevi görürler. Örneğin SARS-CoV-2 virüsü havada asılı kalan damlacıklarla bulaştığı için, maskeler bunların size ulaşmasını engelleyebilir. Maskelerin birçoğu düzgün kullanıldığı takdirde çok yüksek başarı oranına sahiptir; ancak bir virüsü durdurmak konusunda %100 başarılı değildir. Bu nedenle özellikle kapalı alanlarda, insanlarla temas edileceği durumlarda ve hastalık şüphesi olan hâllerde kullanılmalıdır; fakat tek başına yeterli olamayacağı hatırlanmalıdır. Maske kullanımıyla ilgili daha fazla bilgiyi buradan alabilirsiniz.
Hastayken Evde Kalmak
Aşıların geliştirilmesi ve maskenin kullanılması sayesinde COVID-19 pandemisinde coğrafi hareketliliği artırmak mümkün olmuş olsa da, özellikle de semptomlu hasta olan bireylerin yüksek virüs saçma oranlarından ötürü evde kalmaları büyük öneme sahiptir. Kendinizi halsiz hissettiğiniz, öksürdüğünüzü fark ettiğiniz, ateşiniz olan durumlarda evden çıkmamayı seçerek salgının yayılmasını yavaşlatabilirsiniz.
Evrim Ağacı'ndan Mesaj
Neden Desteğe İhtiyacımız Var?
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor. Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak... Daha fazla göster
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
Destek Ol
Neden Desteğe İhtiyacımız Var?
El Hijyeni ve Öksürük Kuralları
SARS-CoV-2 virüsünün yüzeylerde en azından birkaç saat boyunca kalabildiği bilinmektedir. Dolayısıyla hasta birinin öksürdüğü veya hapşırdığı bir yüzeye dokunduktan sonra, elinizi ağzınıza, burnunuza veya gözlerinize götürmeniz halinde virüs vücudunuza girebilir ve yayılabilir. Bu nedenle elinizi yüzünüzden uzak tutmak ve düzenli aralıklarla (özellikle de dışarıdan geldiğinizde) ellerinizi yıkamanız önemlidir.
Benzer şekilde virüsü saçan tarafta olmamak adına, öksürme ve hapşırma sırasında bir mendil kullanıp sonra bunu çöpe atmak veya mendiliniz yoksa dirseğinizin iç kısmına hapşırmanız ve ağzınız ile burnunuzu olabildiğince sıkı bir şekilde kapatmanız önemlidir.
Fiziksel Mesafe & Dış Mekan Etkinlikleri
Bir solunum virüsü olan SARS-CoV-2, havada sonsuza kadar ilerleyememektedir. Çoğu durumda 1.5 metre civarında büyük bir kısmı yere düşmektedir. Eğer kapalı ve iyi havalandırılmayan bir ortamdaysanız, bu mesafe daha uzun olabilir. Benzer şekilde, hasta birinin klima veya vantilatör önüne oturması halinde saçtığı virüsler hava yoluyla çok daha uzaklara erişebilir. Bu nedenle durumu iyi analiz ederek, insanlarla aranıza fiziksel mesafe koymak ve bir etkinliğe katılacağınız veya etkinlik düzenleyeceğiniz zaman mümkün olduğunca dış mekan etkinliklerini tercih etmek önemlidir. Fiziksel mesafenin önemini buradan okuyabilirsiniz.
Toplumsal & Bireysel Sorumluluklar
Bazı önlemlerin bireyler tarafından alınması zordur, imkânsızdır veya sadece bireyler tarafından alınması yeterli değildir. Bu durumda toplumsal sorumluluk kavramı ortaya çıkar.
Reklamı Kapat
Gerçeğe Dayalı Bilim İletişimi
Akademik literatür ile halk arasındaki köprü; empatik, gerçeğe-dayalı ve kültürel sorumluluklardan haberdar bir şekilde kurulmalıdır. Konu hakkında deneyimi ve uzmanlığı olmayan kişiler, bilim iletişimi rolüne soyunmamalıdır. Taraflar, akademik olarak anlamadıkları konular hakkında yorum yapmamalı, halka yanlış bilgi vermediklerinden emin olmalıdırlar. Kulaktan dolma ve doğrulanmamış bilgiler halk arasında yayılmamalıdır. Bilgilendirme yapılırken, insanları suçlayıcı, aşağılayıcı ve empatik olmayan bir tavır takınılmamalıdır. Hanlon'un Usturası ve Geri Tepme Etkisi gibi faktörler her zaman gözetilmelidir.
Hızlı, Etkili & Yaygın Test Uygulamaları
PCR testi gibi güvenilir testler, erişilebilir, hızlı ve etkili bir şekilde uygulanmalıdır; çünkü bu testler, salgının nabzını tutmak adına büyük önem taşımaktadır. Test yapımına gereken önem verilmediği takdirde, salgının ne yöne gittiğini kestirmek mümkün olmaz. Bu nedenle sadece hastalık şüphesi olanlara değil, yaygın bir şekilde testler uygulanmalı ve bunların belirli pozitiflik değerlerinin altında kaldığı garanti edilmelidir. Eğer yeterince test uygulanmazsa, salgınla mücadelede başarı konusunda gerçek bir tablo çizmek mümkün olmaz.
Liderlik: Şeffaflık & Finansal Destek
Bireyler, kendilerini korumak adına belli önlemleri alabilirler. Ancak salgın gibi toplumsal sorunlarda gidişatı tek başlarına öngörmeleri imkânsızdır. Bu nedenle toplumsal/siyasal liderlik büyük bir önem arz etmektedir. Devlet kademesinde mesajların hızlı, etkili ve doğru bir şekilde verilmesi, ülkede ve Dünya'da olup bitenlerin şeffaf ve anlaşılır bir şekilde anlatılması, bilinen ve bilinmeyenlerin net bir şekilde halka iletilmesi gerekmektedir. Elbette, hem salgın kontrolüne yönelik olarak bilim ve teknoloji için, hem de salgında etkilenen vatandaşları korumak adına daha önceki dönemlerde toplanan vergilerin ve devlet hazinesinin/rezervlerinin etkili bir şekilde kullanımı, halkın pandemiyi en hafif yaralarla atlatması ve pandemi-kaynaklı sorunlarını gidermesi için büyük öneme sahiptir.
Karantina & İzolasyon
Özellikle de hasta kişilerin hastanelerin yönlendirmesiyle hastane içinde veya evlerinde izole edilmeleri, bir yerde salgın patlak verdiğinde hızlı karantina uygulamalarına geçilerek salgının büyümesine izin verilmemesi büyük öneme sahiptir. Bunlar, sosyal yaşantıyı etkileyen önlemler olsalar bile, doğru ve hızlı şekilde uygulanmaları halinde çok etkili araçlar olabilirler. Ancak sündürülen ve ağırdan alınan karantina ve izolasyon uygulamaları, etkili sonuç vermediği gibi, faydadan çok zarara da neden olabilir.
Reklamı Kapat
Aşılar
Hastalığa yakalanmaksızın savunma sistemine patojenleri (örneğin SARS-CoV-2 virüsünü) tanıtabilen aşılar, hastalığa karşı en güvenli ve en etkili silahtır. Böylece hastalığın yıkıcı etkilerini deneyimlemeksizin, sağlıklı ve güvenli bir şekilde savunma sistemimizi virüse hazırlayabiliriz. Aşılar, bugüne kadar sayısız pandemi, endemi ve ölümcül hastalığın ya tamamen yok edilmesini sağlamıştır ya da kontrol altına alınmasını mümkün kılmıştır. Ancak aşılar bile kusursuz değildir ve %100 koruma sağlayamaz. Bu nedenle toplumun geniş bir yüzdesinin aşılanması gerekir; ancak bu başarılabilirse, kısmen az sayıda aşısız bile aşılılar sayesinde hastalıktan korunabilir. Buna, sürü bağışıklığı adı verilir. COVID-19 aşılarıyla ilgili sorularınızın cevaplarını burada bulabilirsiniz.
Sınır Kontrolü & Sokağa Çıkma Yasakları
Salgın, sadece ülke içinde değil, ülkeler arasında da etkili bir şekilde yayılabilmektedir. Özellikle de tatil mevsimlerinde kitleler halinde yer değiştiren insanlar, kaçınılmaz olarak virüsü de beraberinde getirmekte veya gittikleri yerlere götürmektedirler. Bu nedenle sadece kendi ülkemizdeki değil, diğer ülkelerdeki salgın durumunu da anlık olarak takip etmek ve gerek görüldüğü takdirde belirli ülkelere giriş-çıkışları hızlı bir şekilde yasaklamak gerekmektedir. Bu yasakların herhangi bir kültürel ayrımcılığa veya politik ajandaya dayalı değil, bilimsel verilere ve tıbbi gereksinime dayalı olarak yapıldığından emin olunmalıdır.
Havalandırma, Nem Kontrolü & Hava Filtreleri
Salgın boyunca en çok göz ardı edilen önlemlerden biri, kapalı ortamların havalandırılması, burada biriken nemin kontrol altında tutulması ve hava filtreleriyle patojenlerin yok edilmesi gibi önlemlerdir. Çok iyi havalandırılan kapalı mekanlar, eğer diğer önlemler de uygulanıyorsa, salgının önünü kesmek adına önemli bir araç olabilirler. Bu konuda yaptığımız 2 çağrıyı buradan ve buradan okuyabilirsiniz.
Sonuç
Bu model de her model gibi gerçek hayatta olanı kusursuz bir şekilde karşılayamabilir. Örneğin asıl geliştirilme amacı olan trafik kazalarına uygulanabilirliği konusunda bazı tartışmalar bulunmaktadır.[2] Benzer şekilde, pandemiyle mücadelede de önlemler her zaman bu şekilde doğrusal bir hat izlemeyebilir; çoğu zaman farklı uygulamalar arası dinamikler çok daha karmaşıktır ve kimi zaman sosyal ve ekonomik etki gibi diğer faktörler de gözetilmelidir.
Buna rağmen, İsviçre Peynir Modeli'nin risk yönetiminde genel geçer olarak kabul ve saygı gören bir model olduğu rahatlıkla söylenebilir. Ayrıca birden fazla önlem katmanının, tek adet veya birkaç önlem katmanından neden daha etkili olduğunu hızlı bir şekilde anlatabilmek adına değerlidir.
Okundu Olarak İşaretle
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
A adlı kapalı şekli yarı çapı r olan C dairesine çevirirsek alanı sonsuz bir sayı oluyorken kenarları a ve b olan bir dörtgene çevirirsek neden sonlu?
Peygamber Mezarları Neden Açılmıyor ?
Neden insanlar astroloji, din gibi konularda karşılarına bilimsel kanıtlar sunmamıza rağmen kendi bildiklerini canları pahasına korur?
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
4
1
1
1
1
1
1
0
0
0
0
0
Kaynaklar ve İleri Okuma
^ J. Reason. (1990). The Contribution Of Latent Human Failures To The Breakdown Of Complex Systems. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. B, Biological Sciences, sf: 475-484. doi: 10.1098/rstb.1990.0090. | Arşiv Bağlantısı
^ Eurocontrol. Revisiting The "Swiss Cheese" Model Of Accidents. (30 Ekim 2006). Alındığı Tarih: 14 Eylül 2021. Alındığı Yer: Eurocontrol | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/11/2021 17:28:57 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10987
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
Reklamı Kapat
Kategoriler ve Etiketler
Bilim Ağacı> Uygulamalı Bilimler> Sağlık Bilimleri> Tıp> Epidemiyoloji
Bilim Ağacı> Sosyal Bilimler> Siyaset Bilimi> Kamu Yönetimi> Kamu Sağlığı
Hastalık Salgın Tıp Hızlı Risk Önlem Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını) Önlemler Hastalık Kontrolü Hastalık Dağılımı Hastalık Yayılımı Dağılım Yayılım
Tümünü Göster
Anasayfa
Ara
Uygulamayı İndir
Son İçerikler
EA Akademi
Nedir?
Yazı Dizileri
Bilim Ağacı
Makale Arşivi
Kategoriler
Soru & Cevap
Pazar
Video
Podcast
Gerçek Mi?
Gözlem
Yaşam Ağacı
Doğa Gözlemleri
Evren Gözlemleri
Etkinlik & İlan
Söz & Aforizma
Projeler
Kreosus
COVID-19
Bilim Sözlüğü
Hastalık Kataloğu
Mobil & Masaüstü Uygulama
Darvin
Darvin (Eklenti)
Gelincik Evrim Algoritması
BOUN Evrim Ağacı
Azərbaycan Dilində Məqalələr
PhD² (İngilizce)
Tree of Evolution (İngilizce)
Size Özel
İçerikler
Instagram
Lgbt
Veri Bilimi
Ortak Ata
Bebek Doğumu
Deri
Virüs
Genler
İnsan Türü
Göğüs Hastalığı
Homo Sapiens
Kemik
Kanıt
Taksonomi
Kedigiller
Üreme
Araştırmacılar
Epidemik
Tehdit
Tahmin
Algı
Diş Sorunları
Hekim
Ses
Oksijen
Farmakoloji
Süre Tümü < 5 dakika 5-10 dakika 10-20 dakika 20-30 dakika > 30 dakika Tip Tümü Özgün Türev Çeviri Sözlük Taksonomi Basın Bildirisi Gerçeklik Analizi English Azərbaycan Dili Hastalık Kataloğu Eş Baskı Sponsorlu İçerik Yazar Görüşü Editör Görüşü Duyuru Periyodik Tablo Makaleni Açıkla Sırala En Yeni En Eski En Çok Okunan En Popüler En Tepkisel En Uzun En Kısa Rastgele
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Müzik Aletinin 800 Yıllık Evrimi!
Fransız Ajanı Sanılarak Asılan Şempanze!
Evrimi Anlamak - Kostas Kampourakis (Cenevre Üniversitesi)
Kör Bireyler Rüya Görebilir mi? Körler Ne Görürler? Körgörüş, Bize Bilinç Hakkında Neler Öğretir?
Bu Başlığı Sessizce Okurken, İç Sesinizi Duyuyor musunuz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Anasayfa
Uygulamayı İndir
Ara
EA Akademi
Soru & Cevap
Pazar
Video
Podcast
Gerçek Mi?
Etkinlik & İlan
Söz & Aforizma
Yükleniyor...
Terime Git
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım
Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]
Filtrele
Görüntülendi Okundu Göz Atıldı Kaldığım Yer Not Eklendi/Kaldırıldı Sonra Oku Eklendi/Kaldırıldı Tepki Verildi/Kaldırıldı
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Görüntülendi Okundu Göz Atıldı Kaldığım Yer Not Eklendi/Kaldırıldı Sonra Oku Eklendi/Kaldırıldı Tepki Verildi/Kaldırıldı
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Not Ekle
İptal
Otomatik
Otomatik
26/12/2020, Perşembe
Düzenle
Sil
0/10000
Kaydet
İptal
© Evrim Ağacı, Tree of Evolution LLC'nin tescilli markasıdır. 2010-2021. Gizlilik Politikası.
Tüm içeriklerimiz, İçerik Kullanım İzinleri'ne uyulduğu müddetçe kullanıma, dağıtıma ve paylaşıma açıktır.
Bu siteyi kullanan kişilerin sitedeki bütün işlemleri Kullanıcı Sözleşmesi'nin şartlarına tabidir.
Giriş Yap | Kayıt Ol
“Deniz, deniz olduğu için dalgalanır; ama çöpe sor, hep onun içindir dalgalar.”
Ömer Hayyam
Gece Modu
Katkı Yap
Makale Yayınla
Soru Sor
Etkinlik / İlan Gir
Destek Ol
Reklam Ver
Agora Bilim Pazarı
Öğren & Bilgilen
Son İçerikler
Rastgele İçerik
İçerik Kategorileri
EA Akademi
Bilim Sözlüğü
Gerçeklik Analizi
Video İzle
Podcast Dinle
Yaşam Ağacı
Doğa Gözlemleri
Evren Gözlemleri
Söz & Aforizma Oku
Evrim Algoritması Oyunu
Projeler
Kreosus
COVID-19
Bilim Sözlüğü
Hastalık Kataloğu
Mobil & Masaüstü Uygulama
Darvin
Darvin (Eklenti)
Gelincik Evrim Algoritması
BOUN Evrim Ağacı
Azərbaycan Dilində Məqalələr
PhD² (İngilizce)
Tree of Evolution (İngilizce)
Evrim Ağacı'nı Tanıyın
Tarihçemiz
İlkelerimiz
Ekibimiz
Destekçilerimiz
Onaylı Kullanıcılar
Yayın Politikamız
Düzeltme Politikası
Sık Sorulan Sorular
Gelir Kaynaklarımız
Yasal Bıdılar & İletişim
İçerik Kullanım İzinleri
İçerik Tipi
Adil Kullanım Doktrini
Tıbbi Feragatname
Site Kaynakları
Kullanıcı Sözleşmesi
Gizlilik Politikası
Bize Ulaşın
Beğendim
Geçmiş
Paylaş
Bağlantıyı Kopyala
Telegram Twitter WhatsApp Facebook Linkedin
Rastgele
İçindekiler
Seçenekler
Yukarı Zıpla
Bize Ulaş
Beğenmedim
Sonra Oku
Notlarım
Çevrimdışı Oku
Gece / Gündüz Modu
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Menüyü Gizle
İçerik Ekle
Soru Sor
Etkinlik Ekle
Not Ekle
Evrim Ağacı
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!
Giriş Yap
Kayıt Ol
E-posta
Şifre Göster
Google Twitter Facebook
Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu
İsim
Soyisim
E-posta
Şifre Göster
Kullanıcı Sözleşmesi'ni ve Gizlilik Politikası'nı okuduğumu, anladığımı ve kabul ettiğimi beyan ederim.
Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.
E-posta
Geri dön
Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.
E-posta
Geri dön
Close
“ Bazı insanlar değişimi sevmezler. Ancak alternatif felaketse, değişime sarılmanız gerekir.”
Elon Musk
Bize Ulaşın
Başlık Seç
Alt Başlık Seç
İsim
E-Posta
Mesajınız
GÖNDER
Mesajınızı aldık. İlk fırsatta değerlendirip, yanıtlamaya çalışacağız.
Paylaş
WhatsApp
Facebook
Twitter
Telegram
Bağlantıyı Kopyala
Soru Sor
×
Düzenleme Gerekçesi
Soru*
Açıklama
URL
Kategori* Seç
Gizlilik
Herkese Açık Anonim
Cevaplar İçin Kaynak Zorunluluğu
Cevaplarda kaynak göstermek zorunlu olsun. Kaynaksız cevap verilebilsin.
Kapat
Gönder
Reklamsız Deneyim
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.
Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.
Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.
YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.
Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.
Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Destek Ol
Takip Et
Sizi Takip Ediyor
Takipçi UP İçerik Soru Cevap
Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.
Daha fazla bilgi almak için tıklayın
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bilim İçin 30 Saniyeniz Var mı?
Evrim Ağacı'na üye olmak tamamen ücretsiz ve çok sayıda avantajı beraberinde getiriyor. Evrim Ağacı'nda geçirdiğiniz zamanı zenginleştirmek için, sadece 30 saniyenizi ayırarak üye olabilirsiniz (üyeyseniz, giriş yapmanızı tavsiye ederiz).
Üye Ol
Giriş Yap
Üyeliğin Avantajları
Evrim Ağacı 11 Yaşında,
Şimdi Desteğinize İhtiyacımız Var!
Lafı dolandırmayacağız: Türkiye'deki bilimseverlerin destekleri sayesinde 2010'dan beri kimsenin kontrolünde olmaksızın bugünlere gelmeyi başardık. Şimdi, daha fazlasını yapabilmek için yardımınız gerekiyor. Eğer bu mesajı gören her Evrim Ağacı okuru sadece 20₺ ile bile destek olmayı seçseydi, Evrim Ağacı olarak 1 yıl boyunca başka kimseden destek almaksızın Türkiye'de bilim anlatıcılığını sürdürebilir ve ekibimizi daha da büyütebilirdik. Bu yüzden şimdi, sizin de desteğinize ihtiyacımız var! Aşağıda, soldan sağa avantajlılık sırasına göre dizdiğimiz yöntemlerden herhangi birini seçerek bize hemen destek olabilirsiniz.
Kreosus ($) Kreosus (₺) Youtube Patreon Diğer Yöntemler
Zaten Destek Oldum
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.