Ömer Hasan Ahmed el-Beşir (Arapça: عمر حسن احمد البشير; d. 1 Ocak 1944, Hoş Banaka), Sudanlı asker ve siyasetçi. 1989-2019 yılları arasında Sudan devlet başkanı ve Ulusal Kongre Partisi'nin lideri. 1989'da tuğgeneral rütbesiyle görev yaptığı Sudan ordusu kansız bir darbeyle hükûmeti devralmış, Ekim 1993'te cuntanın kendisini feshetmesinden sonra devlet başkanlığına getirilmiştir.
Ömer el-Beşir, 4 Mart 2009 tarihinde Uluslararası Ceza Mahkemesi'nce Darfur'daki çatışmaların sorumlusu olarak resmen soykırımla suçlanmıştır. Birleşmiş Milletler'e göre de, çatışmalar sırasında 300 bin kişi öldürülmüş ve 2 milyon 700 bin kişi de evlerini terk etmek zorunda kalmıştır.[1][2]
İçindekiler
1 Hakkında
2 Askerî hayatı
3 Uluslararası Ceza Mahkemesi yargılaması
4 WikiLeaks
5 Kaynakça
Hakkında[değiştir | kaynağı değiştir]
El-Beşir, 1944 yılında Sudan'ın küçük bir köyü olan Hosh Bannaga'da doğdu. İlk eğitimini bu köyde aldı. Daha sonra ailesi ikinci eğitimini alacağı yere, Hartum'a taşındı. El-Beşir, 16 yaşında Sudan ordusuna katıldı. Kahire'deki askerî akademide eğitim aldı, 1966'da Sudan askerî Akademisi'nden mezun oldu. Paraşütçü subay oldu. Sonra, el-Beşir 1973 yılındaki Yom Kippur (1973 Arap-İsrail) Savaşı'nda, Mısır'ın İsrail'e saldırması sonucu Mısır ordusunda görev yaptı.
1975 yılında, el-Beşir, Sudan askerî ataşesi olarak Birleşik Arap Emirlikleri'ne gönderildi. Yurda dönüşünde bir garnizon komutanı yapıldı. 1981 yılında, zırhlı paraşüt tugay komutanı oldu.
Askerî hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]
Sudan'a döndüğünde, Sudan Halk Özgürlüğü Ordusu'nda görev aldı. 1980'lerde general olurken, el-Beşir 1989 yılında demokratik yollarla seçilen devlet başkanı Sadiq al-Mahdi 'yi devirecek olan askerî darbede yer aldı. Ardından tüm siyasi partileri kapadı, basını sansürledi ve parlamentoyu feshetti. Devrimci Hareket Konseyi'nde (yasamaya ilişkin ve ülkenin üzerinde yürütmeyle ilgili güçle yeni kurulan bir organ) kürsü başkanı oldu.
19 Aralık 2018'de ekonomik kriz sebebiyle başlayan gösterilerin rejime karşı eylemlere dönüşmüş,[3] ordu, 11 Nisan 2019'da hükûmete yapılan askeri darbe ile Ömer el-Beşir'in 30 yıllık iktidarını sonlandırılıp tutuklamıştır.
Uluslararası Ceza Mahkemesi yargılaması[değiştir | kaynağı değiştir]
14 Temmuz 2008'de Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Savcısı Luis Moreno-Ocampo, Ömer el-Beşir'in soykırım, insanlığa karşı suçlar ve Darfur'da savaş suçu işlediği gerekçeleriyle suçladı ve tutuklanmasını talep etti[4]. Eğer resmî olarak suçlanırsa Ömer el-Beşir görevi başında iken hakkında dava açılmış ilk UCM zanlısı devlet başkanı olacağı açıklandı. 4 Mart 2009 tarihinde Uluslararası Ceza Mahkemesi'nce resmen soykırımla suçlandığında bu durum gerçekleşti.[1][2]
WikiLeaks[değiştir | kaynağı değiştir]
Ana madde: Amerika Birleşik Devletleri diplomatik belge sızıntısı
WikiLeaks adlı internet sitesi tarafından kamuoyuna açıklanan ve Amerika Birleşik Devletleri diplomatik belge sızıntısı olarak bilinen belgelerde Sudan Devlet Başkanı Ömer el-Beşir'in İngiltere'deki banka hesaplarında ülkesinden kaçırdığı 9 milyar dolar parasının bulunduğu iddia edilmektedir.[5]
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
^ a b Şimşek, Murat (Mayıs 2015). "Uluslararası Ceza Mahkemesinin Taraf Olmayan Devletler ve Devlet Başkanları Üzerindeki Yargı Yetkisi: Sudan Örneği". Research Gate. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
^ a b "Guardian gazetesinin manşeti, "Beşir Darfur'daki sorunun kendi sorumluluğu olduğunu söylüyor"". BBC Türkçe. 21 Nisan 2011. 24 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
^ "Sudan'ın devrik lideri Beşir darbeden sonra ilk kez görüntülendi". hürriyet.com.tr. 17 Haziran 2019. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2019.
^ İngilizce New York Times haberi nytimes.com, Sudan Cumhurbaşkanı Soykırımla suçlandı
^ "WikiLeaks cables: Sudanese president 'stashed $9bn in UK banks'". The Guardian (İngilizce). 17 Aralık 2010. Erişim tarihi: 13 Eylül 2020.
g
t
d
Sudan Devlet Başkanları
Egemenlik Konseyi (1956-58)
Abbud^[a]
el-Halife^[g]
Egemenlik Komiteleri (1964-65)
el-Ezheri
en-Numeyri^[a]
el-Dahab^[a]
el-Mirghani
el-Beşir^[a]
bin Avf^[a]
el-Burhan^[a]
Egemenlik Konseyi (2019-21)
el-Burhan^[a]
^[g] geçici
^[a] askeri
Otorite kontrolü
BNF: cb16256447k (data)
GND: 119502615
ISNI: 0000 0003 7535 7082
LCCN: nb2008023327
NLI: 000565991
NTA: 344108295
SUDOC: 149757956
VIAF: 251919553
WorldCat: lccn-nb2008023327
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Ömer_el-Beşir&oldid=26471457" sayfasından alınmıştır
Kategori:
Yaşayan insanlar
1944 doğumlular
Nil Nehri Eyaleti doğumlular
Sudan devlet başkanları
Sudanlı antikomünistler
Sudanlı İslamcılar
Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından aranan kaçaklar
Darbe ile iktidara gelenler
Savaş suçları suçlamasıyla aranan kaçaklar
Soykırımla suçlanan kişiler
Sudanlı askerler
Kara mareşalleri
Mısır Askerî Akademisi'nde öğrenim görenler
Ulusal Kongre (Sudan) mensubu siyasetçiler
Darfur Savaşı'nda kişiler
Sudanlı Sünniler
Gizli kategoriler:
KB1 İngilizce kaynakları (en)
BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
ISNI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NTA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
SUDOC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
VIAF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
WorldCat tanımlayıcısı içeren Vikipedi maddeleri
Sayfa en son 17.12, 2 Kasım 2021 tarihinde değiştirildi.
Metin Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı altındadır; ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak, Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.