Yeni DW'nin beta sürümüne herkesten önce göz atın. Görüşünüzü bize bildirerek yeni DW'yi daha da geliştirmemize yardımcı olabilirsiniz.
Yeni DW'yi ziyaret edin
Verdiğimiz hizmetleri geliştirmek amacıyla çerezlerden (cookies) faydalanıyoruz. Daha fazla bilgiye gizlilik ilkelerimizden ulaşabilirsiniz.
Daha fazla bilgi Tamam
Inhalt
Navigation
Weitere Inhalte
Metanavigation
Suche
Choose from 30 Languages
Albanian Shqip
Amharic አማርኛ
Arabic العربية
Bengali বাংলা
Bosnian B/H/S
Bulgarian Български
Chinese (Simplified) 简
Chinese (Traditional) 繁
Croatian Hrvatski
Dari دری
English English
French Français
German Deutsch
Greek Ελληνικά
Hausa Hausa
Hindi हिन्दी
Indonesian Indonesia
Kiswahili Kiswahili
Macedonian Македонски
Pashto پښتو
Persian فارسی
Polish Polski
Portuguese Português para África
Portuguese Português do Brasil
Romanian Română
Russian Русский
Serbian Српски/Srpski
Spanish Español
Turkish Türkçe
Ukrainian Українська
Urdu اردو
Wrong language? Change it here DW.COM has chosen Türkçe as your language setting.
DW.COM in 30 languages
DW AKADEMİSİ
HAKKIMIZDA
DW.COM
Deutsche Welle
GÜNDEM
DÜNYA
Türkiye
Almanya
Avrupa
Ekonomi
YAŞAM
BASIN
SPOR
Bilim ve Çevre
MULTİMEDYA
Canlı TV
Tüm medya içeriği
YAYINLARIMIZ
PARTNERLERİMİZ
İLETİŞİM
TV PROGRAMI (İNGİLİZCE)
ALMANCA ÖĞRENİN
ALMANCA KURSLARI
ALMANCA KURSLARI
Deutsch Interaktiv
Mission Europe
Radio D
Deutsch - warum nicht?
Audiotrainer
DEUTSCH XXL
DEUTSCH XXL
Deutsch Aktuell
Deutsch im Fokus
Telenovela
Bandtagebuch
Landeskunde
COMMUNITY D
COMMUNITY D
Das Porträt
Podcasts & Newsletter
Service
ALMANCA ÖĞRETİN
ALMANCA ÖĞRETİN
DW im Unterricht
Unterrichtsreihen
Deutschlehrer-Info
DÜNYA
Türkiye
Almanya
Avrupa
Ekonomi
YAŞAM
BASIN
SPOR
Bilim ve Çevre
GÜNDEM / Türkiye
Reklam
Türkiye
Podcast gazeteciler için yeni bir özgürlük alanı mı?
Türkiye’de ana akım medyanın güvenilirliğini yitirdiğini düşünen gazetecilerin yöneldiği yeni medya araçlarından biri de podcast. Peki, podcast, gazetecilere ihtiyaç duydukları özgürlük alanını sağlayabiliyor mu?
ABD'de ve Avrupa'da başlayıp küresel bir trende dönüşen podcast kültürü, son yıllarda Türkiye’de de hızlı bir ivme yakaladı. Artık kültür sanattan politikaya, spordan sağlığa pek çok alanda hem kurumsal hem de bireysel olarak üretilmiş Türkçe podcast dinlemek mümkün. Son veriler de Türkiye’de podcastin yaygınlaştığını gösteriyor.
Türkiye’de podcast kültürüne ilişkin araştırmalar yapan Podiolab’ın 2019’da gerçekleştirdiği "Podcast Dinleme Alışkanlıkları Anketi" verilerine göre, katılımcıların yüzde 34,2’si son üç yıldır düzenli olarak podcast dinliyor. Bu kişilerin yüzde 49,1’i yeni bir bilgi edinmek, yüzde 28,7’si kişisel eğitim, yüzde 17,9’u ise günlük haber ve gelişmeleri takip etmek amacıyla podcast dinlediklerini söylüyor.
RTÜK'ten Spotify'a 'erişim engeli' uyarısı
Türkiye’de podcast hızla yayılırken, bu formatın geniş mecralara yayılmasını sağlayan Spotify, son olarak Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’nun (RTÜK) erişim engeli uyarısıyla gündeme gelmişti. RTÜK, dijital yayıncıların denetime tabi tutulmasından sonra tüm dijital yayıncıların lisans başvurusunda bulunmalarını istemiş ancak Spotify başvuruda bulunmamıştı. Buna karşılık RTÜK, Spotify’a 72 saat içinde başvuruda bulunmadığı takdirde erişim engeli getirileceğini duyurmuştu.
Yaman Akdeniz
DW Türkçe’ye konuşan siber haklar uzmanı Yaman Akdeniz, RTÜK ile Spotify arasındaki sorunun erişim engeline kadar uzanmayacağı görüşünde. Ancak lisanslama uygulamasının sansürün yolunu açacağını söyleyen Akdeniz, bu düzenlemeyle artık RTÜK’ün Spotify’dan uygun görmediği podcast yayınlarının kaldırılmasını isteyebileceğine dikkat çekiyor.
Peki, ana akım medyanın dışında kalan gazeteciler neden podcaste yöneliyor? Bu yeni format gazetecilere ihtiyaç duydukları özgürlük alanını sağlayabiliyor mu?
"Trendin sebeplerinden biri de mevcut medyanın acizliği"
Serdar Kuzuloğlu
Türkiye’de ilk Türkçe podcast yayınına 2005 yılında başlayan gazeteci Serdar Kuzuloğlu'na göre son yıllarda gazetecilerin podcaste yönelmesinin sebeplerinden biri mevcut medyanın durumu:
"Ekonomik, sosyal ve politik sorunumuz çok fakat bunların mevcut medyada karşılığı yok. Toplum olarak konuşulmaya muhtaç çok konumuz var ama konuşabileceğimiz alan yok. İletişimin bu kadar pompalandığı, kolaylaştığı ve çeşitlendiği bir zamanda konuşamamak insanı içten içe tüketen bir durum. Bu yüzden gazeteciler nispeten bakir olduğunu düşündüğü her ortamda sesini, haberini ortaya koymaya çalışıyor. Podcastteki yükselişin sebebi biraz da mevcut medyanın acizliği."
"Türkiye’de habere karşı ciddi bir açlık var"
Türkiye'de kurumsal olarak haber podcasti üreten mecraların başında gelen Kısa Dalga’nın Genel Yayın Yönetmeni Kemal Göktaş da benzer görüşte. DW Türkçe’ye konuşan Göktaş, 2019 yılında başladıkları podcast yayınlarında temel motivasyonlarının Türkiye’deki haber yoksunluğu olduğunu söylüyor:
Kemal Göktaş
"Türkiye'de geçmişte ana akım medya olarak çalışan haber kuruluşları sermayelerinin el değiştirmesiyle iktidar basınına dönüştü. Yanı sıra muhalif medya kuruluşları da habere yeterince yatırım yapmıyor. Dolayısıyla Türkiye’de habere karşı ciddi bir açlık var. Biz bu açığı yeni bir medya aracı olan podcastle doldurmak istedik."
"Özgürlük ifadesi iyimser kalır"
Göktaş’a göre podcast henüz yeterince göz önünde olmadığı için özgür görünse de Türkiye’deki baskı ortamı tüm mecraları kapsıyor.
Önerdiğimiz linkler
Türkiye'de internet yayınlarına RTÜK denetimi başladı
İnternetten görüntülü haber yayınlayan kuruluşlara lisans zorunluluğuyla getirilen denetleme devrede. Hukukçular, RTÜK üyeleri ve gazeteci örgütleri, hükümetin hedefinin eleştirel yayınları engellemek olduğu görüşünde.
Erişim engelleme: Dertleri çıplaklık değil, çıplak gerçeklik
Yargı AKP’lilerin erişim engelleme taleplerini anında karara bağlıyor. Bülent Mumay'a göre bu tablo, yasayı değiştirirken “pornografi”yi bahane edenlerin asıl derdinin çıplak gerçeklik olduğunu ortaya koyuyor.
Podcast için bir ‘özgürlük’ ortamından bahsetmenin iyimser bir yaklaşım olacağını savunan Göktaş, "Önce ana akım medyaya yönelik baskılar başladı. Sonra ana akımda yer alan ama muhalif çizgiye sahip gazetelere baskı uyguladılar. Oralarda da kısmen denetim sağlandıktan sonra sıra alternatif medya organlarına geçti. Şimdiyse internet medyasına yönelik bir baskı söz konusu. İktidarın yönelimi etki alanı açısından podcaste henüz ulaşmamış olabilir. Ancak diğer yandan reklam verenler üzerinde ciddi baskı var, yayınınızı duyurmanızın önünde engeller var. Dolayısıyla bir özgürlük ortamından söz etmek biraz iyimser olur" diyor.
"Henüz sansürün ve linç kültürünün uğramadığı bir alan"
Meslek örgütü temsilcilerine göre podcast yapısı gereği diğer mecralara kıyasla - şimdilik - sansürün ve linç kültürünün pek uğramadığı bir alan. Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) Akademi Direktörü Orhan Şener'e göre bu durum gazeteciler için bir avantaj gibi görünse de diğer yandan erişimi kısıtlayan bir dezavantaja dönüşüyor.
Orhan Şener
DW Türkçe’ye konuşan Şener, "Yazılı ve video yayınlar, kısa sürede yayılabildiği için yaptığınız haber sebebiyle hızlıca sansüre ya da lince uğrayabiliyorsunuz. Oysa podcast çok kolay yayılan bir format değil. Henüz arama motorları da podcast konusunda metin veya görüntüde olduğu kadar başarılı değil. Haliyle podcastinizi dinlemek isteyenin sizi arayıp bulması gerekiyor. Dolayısıyla sansürden ve denetimden uzak bir alan. Bu bir nevi avantaj ama öte yandan erişimi kısıtlayan bir dezavantaja dönüşüyor, haberinizin geniş kitlelere ulaşmasının önüne geçiyor" ifadelerini kullanıyor.
"Seslerle yaratılan atmosfer hayal gücünü tetikliyor"
Gazeteciler ise podcast formatının getirdiği yenilikleri haber üretimi açısından olumlu buluyor. Daha önce ulusal ve uluslararası medya kuruluşlarında çalışmış gazeteci Beril Eski, şimdilerde Kısa Dalga’da podcast formatında özel haber dosyaları hazırlıyor. DW Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Eski’ye göre podcast, hayal gücünü tetikliyor:
Beril Eski (solda)
"Seslerle yarattığım atmosfer, hem benim yaratıcılığımı geliştiriyor hem de dinleyicinin hayal gücünü tetikliyor, bu açıdan podcasti çok seviyorum. Video yayınlarındaki gibi kamera gerginliği de yok. Ayrıca yazıya kıyasla daha geniş bir alan tanıyor, haberi daha kapsamlı ele alabiliyorum. Üstelik yazıda olduğu gibi ağdalı bir dile de izin vermiyor. Derdinizi konuşur gibi anlatmanız gerekiyor. Böylelikle haberinizin daha kolay anlaşılmasını sağlıyor."
"Yavaş gazetecilik ilkesi ile akrabalığı var"
Can Yayınları tarafından çıkarılan aylık spor dergisi Socrates de 2016’dan bu yana podcast üreten yayınlardan biri. Socrates Podcasts Yayın Yönetmeni Cem Pekdoğru, podcastin dergide olduğu gibi ‘yavaş gazetecilik’ ilkesiyle akraba olduğunu düşünüyor. Pekdoğru, buna bağlı olarak dergi okurlarının birer podcast dinleyicisine dönüşmesinin de çok hızlı gerçekleştiğini söylüyor.
Cem Pekdoğru
Podcastin Türkiye’deki geleceğinden umutlu olan Pekdoğru, "Podcast, herkesin kendi sesinin değerini yeniden idrak ettiği günlere çok uygun bir mecra. Bir yayıncıya ihtiyaç duymadan kitlelere ulaşma fırsatının keşfi ve pandeminin de etkisiyle daha fazla insanın bu alana şans verdiğini görüyoruz. Bunların bazıları bir yayıncılık disiplini taşımıyor gibi gözükse de, evrene bırakılan tüm bu seslerin bir anlamı olduğunu ve bu alandaki ilerlemeye öncülük edeceğini düşünüyorum" diyor.
Podcast, Türkiye’de ana akım medyada yer almayan gazeteciler için yeni bir alan olarak varlığını genişletiyor. Öte yandan gazeteciler, podcast formatının getirdiği yeniliklerin, haberleri daha derinlemesine ele almayı ve daha anlaşılır aktarmayı sağladığını düşünüyor. Şimdilik gazeteciler için nispeten özgür bir alan olsa da, dijital yayıncıların denetime tabi tutulmasıyla birlikte yakın zamanda sansürün bu tür mecralara da ulaşacağına yönelik bir endişe var.
Fatima Çelik
© Deutsche Welle Türkçe
Tarih 07.10.2020
Konular Basın özgürlüğü
Anahtar kelimeler podcast, gazetecilik, Spotify, basın özgürlüğü, RTÜK
Yorumunuz: Bize yazın
Yazdır Bu sayfayı yazdır
Kısa link https://p.dw.com/p/3jaPr
Benzer içerik
Spotify Türkiye'de lisans başvurusunda bulundu 15.10.2020
RTÜK, ihtarname gönderilen Spotify'ın lisans izni almak için resmen başvuruda bulunduğunu açıkladı. İhtar gönderilen diğer platformların başvuruda bulunup bulunmadıkları bilinmiyor.
Türkiye'de Spotify ve FOXplay'e erişim engeli gelebilir 12.10.2020
RTÜK, lisans başvurusu yapmadığı gerekçesiyle aralarında Spotify ve FOXplay'in de bulunduğu bazı yayın kuruluşlarına ihtarname gönderdi. Bu kuruluşlar 72 saat içinde başvuruda bulunmazsa yayınları engellenebilir.
"Tarafsız habercilik yapacaksan karşımızdasın" 02.05.2021
Türkiye, 3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü'ne bu yıl da basının tarafsızlığını yitirdiği ve gazetecilerin hak kaybına uğradığı bir ülke olarak giriyor. Peki bu noktaya nasıl gelindi? Gazeteciler DW Türkçe'ye anlattı.