Ünlü Fare Parkı deneyi, bağımlılığın doğası hakkında bazı ilginç görüşler sunmuştur. Sıçanlar genellikle insanlara genetik benzerlikleri nedeniyle “psikolojik deneyler” için kullanılmaktadır. İnsan genomunun yüzde doksan beşi sıçanlarla aynıdır.
Sıçan içeren çalışmalar her zaman kontrollü ortamlarda (diğer bir deyişle laboratuvarlarda) gerçekleştirilir. Laboratuvar hayvanlarının çoğu, dış dünyayla hiçbir teması olmadan kafeslerde tek başına yaşar. Bu, bu hayvanların yaşaması için tamamen doğal olmayan bir ortamdır.
“Tüketiciliğin doğasında olan tutum, tüm dünyayı yutuyor. Tüketici, meme için ağlayan ebedi emicidir. Bu alkolizm ve uyuşturucu bağımlılığı gibi patolojik olaylarda açıkça ortadadır.”
– Erich Fromm
60’lı yıllarda, bilim insanları bağımlılığı araştırmak için sıçanları kullandı. Ayrıca, sıçanları yiyecekle ödüllendiren veya elektrik çarpmasıyla cezalandırabilen elektrikli cihazlarla tasarlanmış kafesler olan Skinner kutuları adı verilen bir şey kullandılar.
Bu kafesler, bilim insanlarının ve davranış psikologlarının davranışları incelemelerini sağladı. Fare Parkı deneyi bu paradigmadan koptu. Nedenini öğrenmek için okumaya devam edin.
Bağımlı fareler
60’ların davranış psikologlarının yaptıkları şey, farelerin içine cerrahi olarak bir tedarik aracı koymaktı. Sonra, onları Skinner kutularına (ayrı kafesler) koydular. Ardından, onlara kafesteki kolu bastırmayı öğrettiler. Kola bastıkları zaman, fareler kendilerine bir doz psikoaktif ilaç verecekti.
Neredeyse bütün vakalarda, söz konusu madde eroindi. Eroin, tüm zamanların en bağımlılık yapan uyuşturucularından biridir. Mesele şu ki, bir fare kola her bastığında, hemen bir doz uyuşturucu aldı. Araştırmacılar, bazı durumlarda, farelerin bazılarının, fazla miktarda ilacı kendilerine sağlamak için kola tekrar tekrar bastığını fark ettiler.
Farelerin bir kısmı öylesine bağımlı oldu ki, yemeyi ya da içmeyi unuttu. Unutmadıkları tek şey, eroini nasıl alacaklarıydı. Sonuç olarak, farelerin çoğu deney sırasında öldü. Araştırmacılar, eğer insanlar bu tür bir ilaca aynı türde erişime sahipse aynı kaderi yaşayacakları sonucuna vardılar.
Ardından, Profesör Bruce Alexander ve Kanada’daki Simon Fraser Üniversitesinden bir grup araştırmacı ortaya çıktı ve Fare Parkı deneyi fikrini önerdi.
Fare Parkı deneyi
Profesör Bruce Alexander, farelerin izole tutulmalarının, deneylerden objektif sonuçlar çıkarmayı imkansız hale getirdiğine inanıyordu. Deneydeki bütün fareler, bir cins Norveç sıçanının soyundan gelen albino idi. Bu; girişken, meraklı ve zeki bir türdür. Kafeslerde izole olmak, doğal ortamlarından çok uzak olmalarına neden olur. Tüm bunların ışığında, bu yeni araştırmacılar bir fare parkı yaratma fikri ile geldi.
Alexander “serbest” sıçanların kafesli sıçanlarla aynı şekilde davranıp davranmayacağını merak etti. Bağımlılığa karşı doğuştan gelen bir eğilim var mı? Fareler uyuşturucu tüketince, ölünceye kadar kullanmaya devam etmeleri mümkün olan tek sonuç mu?
Bu soruları cevaplamak için, Alexander 1977’de Fare Parkı deneyine başladı. Araştırma ekibi iki grup hayvanla başladı. Bir grup, normal laboratuvar kafeslerinde birbirlerinden izole edilmiş şekilde yaşıyordu. Bununla birlikte, diğer grup için araştırmacılar, kafeslerden birinin büyüklüğünün 200 katı kadar bir alan inşa etmişlerdi. Alan, birçok bitki ve ağacın olduğu bir parka benzeyecek şekilde tasarlandı.
İzolasyon ve bağımlılık
Araştırmacılar yeni deneylerini Fare Parkı deneyi olarak adlandırdı ve laboratuvar sıçanlarıyla etkileşime girmeleri için fare parkına vahşi sıçanlar koydu. Hem kafesli hem de parktaki sıçanların morfine erişimi vardı.
Araştırmacılar farelere iki sıvı arasında bir seçim yaptırdı. Biri morfin içeriyordu, diğeri içermiyordu. Morfinin acı tadını bir şeker çözeltisi ile gizlediler. Birkaç gün sonra, kafesli sıçanlar morfin içeren sıvıyı tercih etmeye başladı. Fare Parkı sıçanları da morfini içti, ancak morfini tercih etmeleri çok sayıda günden sonra gerçekleşti.
Deney süresince bilim insanları kafesli sıçanların serbest sıçanlardan 19 kat daha fazla morfin tükettiğini gözlemledi. Parktaki sıçanlar, daha önce denemiş olsalar bile, ilacı tüketmemenin ve ilaca karşı koymanın faydalarını anlıyor gibiydi. Alexander ve ekibi deneye farklılıklar getirdi. Örneğin, her iki gruptaki çok sayıda sıçanı bağımlı hale getirdi, ancak model pek değişmedi.
Fare Parkı deneyi, uyuşturucu bağımlılığının oluşmasında sosyal izolasyonun ne kadar belirleyici bir faktör olabileceğini göstermiştir. Diğer sıçanların varlığı ve parkın sunduğu özgürlük alanı, sıçanların uyuşturucu tüketme isteğini önemli ölçüde azalttı. Morfine teslim oldukları zaman, etkilenen sıçanlar normal hallerine geri dönmek için ellerinden geleni yaptılar, hatta geri çekilme döneminden geçtiler.
Toplumumuz artık çoğunlukla ekranlara ve akıllı cihazlara odaklandığından, sosyal izolasyon giderek daha yaygın hale geliyor. Bu zaten önemli bir ölçüde var olan bağımlılık krizinin ortasında bir sorun teşkil edebilir. Bu nedenle, Fare Parkı deneyinin sonuçları güncelliğini şimdi her zamankinden daha fazla korumaktadır.
WhatsApp Bağımlılığı Diye Bir Şey Var mı?
İnternet bağımlılığı, WhatsApp bağımlılığı, Instagram bağımlılığı, çevrimiçi flört etme bağımlılığı hakkında bilmek istedikleriniz bu makalede! Daha fazla oku »
Kaynakça
Alexander, Bruce K., Barry L. Beyerstein, Patricia F. Hadaway And Robert B. Coambs (1981). “Effect of Early and Later Colony Housing on Oral Ingestion of Morphine in Rats”. Pharmacology, Biochemistry & Behavior, Vol. 15. pp. 571-576, 1981.
İlginç Başlıklar
İlginç bilgiler
Evlerimizdeki En Yaygın Evcil Hayvanlardan 11’i
Türümüz yerleşik düzene geçtiğinden beri hayvanları evcilleştirdik. Günümüzde egzotik hayvanlar bizlere oldukça sık arkadaş oluyorlar. Bununla birlikte, evcil hayvan olarak…
Kültür
Arkadaşlarınızla Yapabileceğiniz 20 Eğlenceli Şey
Arkadaşlarınızla yapabileceğiniz birçok eğlenceli şey var. Bu yazıda, hava nasıl olursa olsun yapılacak bazı şeyler bulacaksınız. Bazıları ücretsiz olduğu veya…
Felsefe ve psikoloji
Goethe’nin En Güçlü Sözlerinden Bazıları
George Eliot, Johann Wolfgang von Goethe’yi Alman tarihinin en büyük edebiyatçısı olarak tanımladı. Bu nedenle, Goethe’nin alıntıları, bu sıradışı yazar…
Felsefe ve psikoloji
Carl Jung’un Kara Kitapları Tüm İnsanlık İçin Bir Mesaj İçeriyor
2009’da Jung’un Liber Novus’unun (Kırmızı Kitap) yayımlanması, son derece önemli, merakla beklenen bir kültürel olaydı. Ancak, Jung’un Kara Kitapları: Dönüşümün…
Felsefe ve psikoloji
Ouroboros Paradoksu ve Ebedi Dönüş
Ouroboros paradoksu oldukça popüler bir kavramdır. Ancak birçok din, filozof ve fizikçi buna karşı çıkar. Çeşitli entelektüeller tarafından üzerinde çalışılan bir fikre, sonsuzluk fikrine atıfta bulunur. Antik Yunan’da sonsuzluk, “ouroboros” olarak bilinen bir resimle temsil edilirdi. Bu, kendi kuyruğunu ağzına almış…
İlginç bilgiler
Bilime Göre Evcil Hayvanlar Sağlığınızı Nasıl Etkiler?
Bir köpeğe, kediye veya diğer hayvan türlerine bakmanın sizin için birçok düzeyde faydalı olduğu kanıtlanmış bir gerçektir. Aslında, evcil hayvanlarınızın…
İlginç bilgiler
İnternetteki “İlk Ne Görüyorsunuz” Testlerinin Yanlışlığı
Onlar viraldir. Tıklama tuzağı için kullanılan yemdirler ve muhtemelen birden fazla durumda kendinizi onlara kapılırken bulmuşsunuzdur. İnternetteki “ilk önce ne görüyorsunuz”…
Haberler ve psikoloji
Y Kuşağında Kaygı
Y kuşağı tartışmalı bir nesildir. Genellikle sosyal medyaya bağımlı oldukları ve hayatlarında ebeveynlerinden daha fazla sorun yaşadıkları söylenir. Nitekim veriler, Y kuşağında kaygı seviyesinin tarihteki en yüksek kaygı olduğunu gösteriyor. Kronolojik olarak konuşursak, Y kuşağı 1981 ile 1993 arasında doğan…
İlginç makaleler
Kişisel gelişim
Sessizliğimi Seviyorum Çünkü Paylaşılıyor
“Az çoktur. Sessizlik, en iyi dildir. Korkunç bir kelimeler enflasyonu çağında yaşıyoruz ve bu para enflasyonundan daha kötü.” -Eduardo Galeano-…
Hastalıklar
Menstrüel Migren, Çok Sık Görülen Bir Gerçek
Menstrüel migren son derece yıpratıcı bir patofizyolojik fenomendir. Ayrıca kusma ve baş dönmesi de eşlik edebilir. Ortalama olarak, menstrüasyondan birkaç…
Klinik psikoloji
Yetişkinlerde Karşı Gelme Bozukluğu
Yetişkinlerde karşıt olma veya karşı gelme bozukluğu düşündüğünüzden daha yaygındır. Bu durumdaki insanlar her zaman kızgındır. Tartışmalara bağımlıdırlar, çabuk sinirlenirler, aile ve sosyal çevrelerinde olduğu kadar işte de sorunlar yaşarlar. Aslında, bu psikolojik durum çocuk nüfusu ile daha sık ilişkilendirilme…
İlginç bilgiler
Evlerimizdeki En Yaygın Evcil Hayvanlardan 11’i
Türümüz yerleşik düzene geçtiğinden beri hayvanları evcilleştirdik. Günümüzde egzotik hayvanlar bizlere oldukça sık arkadaş oluyorlar. Bununla birlikte, evcil hayvan olarak…
Biz Kimiz
Kullanım hüküm ve koşulları
GİZLİLİK POLİTİKASI
Çerez (Cookie) yasası
Facebook Pinterest
Bu yayındaki içerik sadece bilgilendirme amaçlı sunulmuştur. Bu bilgiler hiçbir şekilde teşhis koymayı veya kalifiye bir profesyonelin çalışmasının yerine geçmeyi amaçlamamaktadır. Bunun için güvenilir bir uzmana başvurmanızı öneririz.
Biz Kimiz
Kullanım hüküm ve koşulları
GİZLİLİK POLİTİKASI
Çerez (Cookie) yasası
Facebook Pinterest
© 2021 Aklınızı Keşfedin | Psikoloji, filozofi ve sanat ile ilgili konulardaki fikir ve eğlence blogu.
International: Português | English | Deutsch | 日本語 | Italiano | Español | Suomi | Français | Polski | Dansk | Norsk bokmål | Svenska | Nederlands | 한국어
Bu yayındaki içerik sadece bilgilendirme amaçlı sunulmuştur. Bu bilgiler hiçbir şekilde teşhis koymayı veya kalifiye bir profesyonelin çalışmasının yerine geçmeyi amaçlamamaktadır. Bunun için güvenilir bir uzmana başvurmanızı öneririz.