Tek bir gözlem milyonlarca beyaz kuğunun binlerce yıldır doğrulanmış olduğu genel kanıyı geçersiz kılabilir. Bunun için tek bir siyah kuğu yeterlidir… Diye başlamakta kitabına Nassim Nicholas Taleb, “Siyah Kuğu – Olasılıksız görünenin etkisi”…
Siyah kuğu olarak tanımlanan olayın üç temel özelliği vardır; geçmişte gerçekleşebilmesine yönelik hiçbir bilgi olmaması nedeni ile sıra dışıdır, yüksek etki gücüne sahiptir, beklenmedik olmasına rağmen ortaya çıktıktan sonra açıklanmaya çalışılmaktadır. Nadirlik, yüksek etki gücü ve geçmişe dönük inceleme…
Ekonomik, politik ve finansal hareketli günlerden geçtiğimiz şu dönemde karşımıza her an çıkabilecek siyah kuğulara karşı kitaptan bazı kısa kısa notlar…
– Satış projeksiyonlarında kafamızdaki referans noktalarını kullanır, görüşlerimizi onlara dayanarak geliştiririz, çünkü bir fikri mutlak haliyle değerlendirmektense bir referans noktası ile kıyaslamak daha az zihinsel çaba gerektirir.
– Ortalama derinliği bir metreyse nehri geçmeye kalkışmayın. Karar verirken kullanacağımız yöntemler, olması beklenen son rakamdan çok, olası sonuçların değer aralığına dayanmalıdır.
– Belli bir tahmine katılsanız bile, ondan önemli sapmaların gerçek olasılığından endişelenmeniz gerekir.
– Taş Devri’nde yaşayan bir tarih düşünürüyseniz ve kabilenizin baş planlayıcısına gelecek hakkındaki öngörünüzü kapsamlı bir rapor halinde bildirmek üzere davet edilmişseniz, tekerleğin icadını tahmin etmeniz gerekir, yoksa olacakları büyük oranda atlamış olursunuz.
– Siyah kuğu etkeninden dolayı, öngörü hatalarına açık olduğunuzu biliyor ve çoğu “risk ölçümleri”nin yetersiz olduğunu kabul ediyorsanız, stratejiniz ılımlı-girişken ya da hiper-muhafazakar olmalıdır. Paranızı “orta risk” yatırımlarına koymak yerine bir bölümünü, örneğin %85-90’ını hazine bonoları gibi gayet güvenli enstrümanlara yatırmalısınız. Kalan yüzde 10-15’lik bölümü, opsiyonlar gibi, olabildiğince kaldıraçlı, aşırı spekülatif enstrümanlara yatırmalısınız. Bu şekilde risk yönetimi hatalarına bağımlı olmazsınız; hiçbir siyah kuğu “alt sınır”ınızın üzerinde bir zarar veremez.
– Aslında bu kitabın ana fikri, asimetrik sonuçlar kavramıdır: bilinmeyeni hiçbir zaman bilemeyeceğim, çünkü o, adı üzerinde, bilinmeyendir. Ancak beni nasıl etkileyeceğini her zaman tahmin edebilirim, dolayısıyla kararlarımı da bu çerçevede vermeliyim.
– Büyük entelektüel sahtekarlık çan eğrisi, şok edici olan çan eğrisinin koyu renk takım elbiseler giyen ve ulusal paralar hakkında sıkıcı konuşmalar yapan denetimciler ve merkez bankacılar tarafından bir risk ölçümü aracı olarak kullanılmasıdır.
– Gaussçu çan eğrisi değişimleri, ortalamadan uzaklaştıkça olasılıkları hızla düşüren bir pruva rüzgarına maruz kalır.
– Gaussçu ortalamanın etrafındaki değişimler, diğer adıyla hatalar endişe verici değildir. Küçük ve etkisiz; ortalamanın civarındaki evcilleştirilmiş dalgalanmalardan ibarettir.
Bu vesile ile bir sonraki yazımızı “uç değer teorisi (extreme value theory)” üzerine kuracağımızı belirtelim…
Not: Kitabı anlam bütünlüğünden kopmadan çeviren Nazan Arıbaş’a ve redaksiyondan geçiren Osman Deniztekin’e ve yayınlayan Varlık yayınlarına teşekkür etmek gerek…
Yazar: MockingActuaries
Bunu paylaş:
Twitter
Facebook
Bunu beğen:
Beğen Yükleniyor...
İlgili
« Riskli Sigortalılar Havuzu: Daha riskli günler mi?
Kim Korkar UFRS 17’den »
Tartışma
‘Siyah Kuğu’ için 2 yanıt
Merhaba,
Öncelikle yazı için teşekkürler. Böyle bir platforma süreklilik kazandırmış olmanızın aktüerya açısından değeri çok büyük.
Merak ettiğim konu, acaba sigorta sektörü tarihinde “siyah kuğu” daha önce gözlemlenmiş midir? Temmuz ayında gerçekleşen sel ve dolu olaylarını örnek gösterebilir miyiz?
BeğenBeğen
Posted by Zomato | 3 Aralık 2017, 19:28
Reply to this comment	
Sorunun yanıtını kitaptan verelim “Bazı olaylar nadiren ve önemli olabilir, ama bir şekilde öngörülebilir; özellikle de hazırlıklı ve olanları anlamak için gerekli araçlara sahip olanlar tarafından. Bunlar neredeyse birer Siyah Kuğu’dur. Bilimsel olarak bir şekilde kontrol edilebilirler; nasıl oluştuklarını bilmek şaşkınlığınızı azaltabilir. Bunlar nadir ama beklenen olaylardır”.
BeğenBeğen
Posted by Drill & Stiffrock | 31 Aralık 2017, 14:35
Reply to this comment	
Bir Cevap Yazın Cevabı iptal et
Yorumunuzu buraya yazın...
Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:
E-posta (zorunlu) (Adres hiçbir zaman paylaşılmayacaktır)
İsim (zorunlu)
Web sitesi
WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz.	( Çıkış Yap / Değiştir )
Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz.	( Çıkış Yap / Değiştir )
Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz.	( Çıkış Yap / Değiştir )
Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz.	( Çıkış Yap / Değiştir )
Vazgeç
Connecting to %s
Yeni yorumları bana e-posta ile bildir.
Eposta yoluyla yeni yazıları bana bildir.
Δ
İletişim
E-Posta: aktuerdunyasi@gmail.com
Twitter: aktuerdunyasi
Web: www.aktuerdunyasi.com
Eposta ile Blogu Takip Et
Bu blogu takip etmek ve yeni gönderilerle ilgili bildirimleri e-postayla almak için e-posta adresinizi girin.
Diğer 1.097 takipçiye katılın	
E-posta Adresi:	
Takip Et
Blog İstatistikleri
114.200 tıklama
Follow Aktüer Dünyası on WordPress.com
RSS Takip
Aktüer Dünyası	
WordPress.com'da ücretsiz bir web sitesi ya da blog oluşturun.
Gizlilik ve Çerezler: Bu sitede çerez kullanılmaktadır. Bu web sitesini kullanmaya devam ederek bunların kullanımını kabul edersiniz.
Çerezlerin nasıl kontrol edileceği dahil, daha fazla bilgi edinmek için buraya bakın: Çerez Politikası	