Medya Çalışma Hayatı Sağlık Spor İnternet Dünyası Teknoloji Kadın Mizah Sinema - TV Sanat Yaşam Tarih LGBTİ Kitap Röportajlar Etkinlik Genel Yemek
Anasayfa Trafik Durumu Yazarlar Alıntı Yazarlar Röportaj Video Foto Galeri Anketler Künye İletişim
Son Dakika
Güncel
Siyaset
Dünya
İş/Ekonomi
Bilim/Çevre
Eğitim
06.04.2018, 18:56
Yalanın Öteki Yüzü
A- A+
Özgür Kurtuluş
Tüm Makaleleri
“21. yüzyılın cahilleri okuma yazma bilmeyenler değil, öğrenmeyen, öğrendiği yanlışlardan vaz geçmeyen ve yeniden öğrenmeyenler olacak” demişti ünlü Amerikalı füturist Alvin Toffler.
Geçen hafta Açık Toplum Enstitüsü’nün (Open Society Institute) 2018 Medya Okuryazarlığı Endeksi yayınlandı. Endekse göre 35 Avrupa ülkesi arasında Türkiye, Makedonya’nın ardından “sahte habere karşı en az dirençli” ikinci ülke oldu. Yani dijital medyadan yayılan yalan haberler yoluyla dezenformasyon ve manipülasyona en açık toplumlardan biriyiz. Açık Toplum Enstitüsü bu durumu ülkemizdeki medya okur-yazarlığı ile ilişkilendiriyor. Yani medya okur-yazarlığı ne kadar düşükse, yalan haberlerin yayılması o kadar kolaylaşıyor. Gerçekten öyle mi?
2016’da Gerçek Ötesi (Post Truth) kavramı, ABD Başkanlık seçimleri ve İngiltere’deki Brexit referandumunda yayılan yalan haberlerin seçim sonuçlarını etkilediği düşüncesi sonucunda popülerleşmişti. Yalan haberlerin seçim sonuçlarına etkisini tam olarak ölçmenin bir yolu yok ancak bazı anekdotlar bize fikir verebilir.
ABD’deki son başkanlık seçimlerinden birkaç hafta önce Washington’da bir evde üç aile bir araya gelip yiyip içerler. Gecenin ilerleyen saatlerinde üçü de Cumhuriyetçi Parti seçmeni olan erkekler masada oturup yaklaşan seçimler hakkında muhabbet ederlerken, aralarından biri Facebook’ta gördüğü bir haberi sesli olarak okur. Habere göre başkan adaylarından Hillary Clinton, Washington’da bir pizzacının bodrum katında esir tutulan çocukların düzenli olarak kanını içmekte ve bu sayede genç ve zinde kalmayı başarmaktadır. İçlerinden biri haberde bahsi geçen pizzacıyı bildiğini söyler. Üç aile babası ertesi gün çocukları kurtarmak için silahlı bir şekilde pizzacıyı basarlar. Olaylar gelişir, polis pizzacıyı kuşatır, daha önce hiç sabıka kaydı olmayan aile babaları içerdekileri rehin alır, pizzacıda çalışanların itidalli tavrı sonrasında olay kimse yaralanmadan sonuçlanır. Elbette bodrumda sadece pizzacının ekipmanları vardır.
Bu uç örnek yalan haber meselesinin köklerinin medya okur-yazarlığından çok daha derinde olduğunun tipik bir örneği. Yalanın iki tarafı var. Birincisi yalan söyleyen ki, dijital medyada kaynak çoğu zaman belirsiz olabilir. Diğer taraf ise yalana inanan ve onu yaygınlaştıranlardır. İnsanlar çoğunlukla kendi görüşüyle örtüşen, kendi tarafından olduğunu düşündüğü insanların sözlerine inanma eğilimindedirler veya tam tersi. İnandıkları şeylerin yanlış olduğunu söyleyenlere karşı ise görüşlerini değiştirmek şöyle dursun kendi görüşüne daha da sıkı sarılabilirler. Bu ilk bakışta çok tuhaf görülebilir ancak ister yalan ister gerçek olsun her haber onu okuyan kişinin kültürel ve siyasi arka planında değerlendirilir. Bunun bilgileri tarafsız biçimde algılayıp algılamamakla bir ilgisi yok.
Üstelik haberin kaynağı güvenilir olmasa bile, yanlış bilginin düzeltilmesi durumu istenilen etkinin tam tersine yol açabiliyor. Haberi yayan ya da düzelten kişinin kim olduğu, kendi görüşünüze yakın biri olup olmadığı (aynı mahalleden olup olmadığınız) yalan habere inanma eğiliminizi belirliyor. Farklı görüşten bir kişinin ya da kuruluşun yaptığı düzeltme yalan habere olan inancı arttırabiliyor. Buna geri tepme etkisi deniyor. İnsanlar çoğunlukla inanmak istediklerine inanıyorlar, gerçek olup olmaması çok da umurlarında değil.
Sonuçta Toffler’ın söylediğine geliyoruz: Eğitim durumunuz ne olursa olsun, bildiğinden vazgeçmeye hazır olmayan, yeniden öğrenmeye istekli olmayan, kendi inanç ve düşüncelerine sıkı sıkıya bağlı insanlar, siyasi yelpazenin ne tarafında olurlarsa olsunlar, 21. Yüzyılın cahilleri olacaklar.
Önceki makale Sonraki makale
Yorumlar
Yorum yazarak topluluk kurallarımızı kabul etmiş bulunuyor ve tüm sorumluluğu üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan DEMOKRAT HABER hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
YazarlarTümü
Sezai Mertadam
Djordjevic'i Desteklemek ve Basketbolu Sevmek
Besim Altunöz
Mekân Duygu İlişkisi
Mehmet Zengül
25 Kasım'da Uçurulan Balonlar ve Devletin Boyalı Eli
Faik Akçay
Fiyat Artışları
Halit Aldemir
Serzeniş
Reha Kazar
Fenerbahçe'de Birikmiş Enerjinin Özgürlüğü
Alıntı YazarlarTümü
Mertcan Güler
Sorularla Kürdistan Metaforu
Can Şahin
Filistin Kampları ve Direniş
Osman Akyol
İşkence Ders Notlarım
Cemalettin Efe
Bir Başkadır Dizisi ve Bir Türkiye Alegorisi
Ali Demir
Ayasofya İletişimi
Özkan Salman
Yasalara Dair Almanya'daki Kısıtlamalar
BEĞEN
TAKİP ET
TAKİP ET
Canlı Skor
Son Haberler Tümü
19:37 - Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Bekir Şahin, HDP'nin kapatılması talebini tekrarladı
19:31 - Twitter CEO'su Jack Dorsey istifa etti
15:39 - Fırtına nedeniyle uçan çatının altında kalan kadın yaşamını yitirdi
15:28 - Yemek Sepeti hakkında inceleme başlatıldı
15:04 - CHP’li Belediye Başkanı Murat Açıl trafik kazasında hayatını kaybetti
14:45 - Erdoğan: Hiçbir zaman faizin yükseltilmesini savunmadım, taviz vermeyeceğim
13:24 - Adalet Bakanlığı'ndan Yargıtay'a Orhan Pamuk başvurusu
13:15 - Squid Game'in dev bebeğini seslendiren çocuğun diziyi izlemesine izin verilmiyor
13:07 - Pegasus ve THY, Fas uçuşlarını durdurdu
12:53 - Financial Times'tan Türkiye için 'hiperenflasyon' uyarısı
12:46 - Şenyaşar ailesi: Yasalar Urfa’da işlemiyor
12:34 - Sinovac'tan Omicron varyantı açıklaması
12:21 - Davutoğlu: Maliye Bakanı fiilen şu an görevde değil
12:13 - "Böyle devam edersek vakalar 1 ayda ikiye katlanacak"
11:58 - Mithat Sancar: Yüzde 15'in altında oy alırsak, başarısız sayacağız kendimizi
11:46 - Bekir Ağırdır: HDP, yüzde 15’i geçebilir
11:20 - Savcı Sayan’ın darp ettiği işçi suç duyurusunda bulundu
10:51 - CRR Sanat Yönetmeni Cem Mansur görevden alındı
10:45 - DSÖ'den Omicron uyarısı: Yayılma riski yüksek
10:42 - İzmir, Çanakkale ve Bursa'da deniz ulaşımına 'lodos' engeli
"Kendine Demokrat" Olmayan Haberler.......... Bağımsız, özgür bir “yurttaş haberciliği” ve “alternatif medya” deneyimi olan Demokrat Haber'de siz de makale, haber ve röportajlarınızla yer alabilirsiniz...
Güncel Haberler
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Bekir Şahin, HDP'nin kapatılması talebini tekrarladı
Twitter CEO'su Jack Dorsey istifa etti
Fırtına nedeniyle uçan çatının altında kalan kadın yaşamını yitirdi
Yemek Sepeti hakkında inceleme başlatıldı
Popüler Haberler
Adıyaman'da 43 ev karantinaya alındı
AB: Göçmen krizinin çözümü için Belarus'la görüşmelere başlandı
Erdoğan'dan 'kur' savunması: Kur ve faiz oyununu görüyoruz
Erdoğan'ın açıklamaları sonrası Dolar'da yeni rekor
#Elif Şanver#Murat Açıl#finansal piyasalar#SALGIN#AŞI#Metin Atılmış#Cemal Reşit Rey Konser Salonu#ekonomide güven#Şile İlçe Emniyet Müdürlüğü#hükümet sistemi#Ölümüne Boşanmak#Dying to Divorce#KONUT SATIŞI#geçinemiyoruz
Copyright © 2021. Her hakkı saklıdır. Yazılım: TE Bilişim
Künye İletişim RSS
Kapat
Ara
#Elif Şanver#Murat Açıl#finansal piyasalar#SALGIN#AŞI#Metin Atılmış#Cemal Reşit Rey Konser Salonu#ekonomide güven#Şile İlçe Emniyet Müdürlüğü#hükümet sistemi#Ölümüne Boşanmak#Dying to Divorce#KONUT SATIŞI#geçinemiyoruz