AK Parti'den seçim kurullarıyla ilgili kritik düzenleme: Sandık başında kıdemli değil seçilmiş hakim olacak
Son dakika! PKK'nın 'hacker' grubuna operasyon
Son dakika! Kara Kuvvetleri'nde FETÖ operasyonu
Takla atan otomobilin sürücüsü olay yerinden kaçtı
Kültür Sanat Büyük Ödülü sahibi Teoman Duralı kimdir? Teoman Duralı nereli kaç yaşında?
Teoman Duralı hayatını kaybetti
İmamoğlu, Davutoğlu'nu evinde ziyaret etti
Edirne'de Yunan polis gözaltına alındı
Anasayfa
Yazarlar
Mehmet Ocaktan
İslam demokrasiye engel mi?
Bugünkü Yazarlar Tüm Yazarlar
Mehmet Ocaktan
Yazarın Tüm Yazıları >
10/05/2017 02:08
İslam demokrasiye engel mi?
56
Tarihi süreç içinde İslam toplumlarının yaşadığı tecrübeye baktığımızda, ortaya çıkan fotoğrafın sanki bu tezi doğruladığı gibi yanıltıcı bir kanaat oluşabilir. Bu yüzden de demokrasi macerasının tarihsel serüvenini dikkate almadan İslam toplumlarına ilişkin genel yargılarda bulunmak hakkaniyetli bir yaklaşım olmayacağı gibi tarihi hakikatler anlamında da bir “doğru”ya tekabül etmeyecektir.
Biliyoruz ki demokrasi Antik Yunan’da icat edilmiş bir kavramdır. Zaman içinde toplumsal, siyasal ve düşünsel gelişmelerle birlikte demokrasinin niteliği de farklı değişimler göstermiştir.
Kısaca demokrasi, Yunanca demokratia sözcüğünden türemiş bir kavramdır. Antik Yunanlar, MÖ 500-300 yılları arasında polis olarak adlandırdıkları siyasal birimlerde uyguladıkları yönetim şekillerini demokratia olarak kavramsallaştırmışlardır, demokratia halkın doğrudan kendi kendini yönetmesini, yani “halkın egemenliğini” ifade etmektedir.
***
Ancak unutmayalım ki Antik Yunan’daki bu demokrasi modelinde kölelik sistemi de devam etmektedir. Canlı bir araç ve eşya gibi görülmekten başka pek fazla bir şey ifade etmeyen köleler insan kategorisinde dahi sayılmıyorlardı.
Ta ki Avrupa’da 16. yüzyılda feodal sistemden ulus-devlet modeline geçişle birlikte demokraside de yeni arayışlar ortaya çıkmaya başlamıştır. Ulus-devlet düzeyinde demokrasinin uygulanabilmesini mümkün kılan siyasal kurum, temsil mekanizmasını oluşturmuştur. Yani modern dönemde demokrasi varlığını ancak temsili demokrasi şeklinde sürdürebilmiştir. Huntington’a göre demokratik düşüncenin gelişimi Magna Carta, Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi, Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi gibi gelişmeler neticesinde halkların genel ve eşit oy hakkına kavuşması, temel hak ve özgürlüklerin anayasal güvenceye bağlanmasıyla mümkün olmuştur. Ve bu aşamalardan sonra da “temsil” olgusuyla birlikte demokrasi yeni bir safhaya geçebilmiştir.
Tarihi tecrübenin ışığında söylemek gerekirse, Batı’da özgürlükler ve insan hakları alanındaki gelişmeler modern demokrasiye doğru evrilirken, Dört Halife dönemindeki pozitif örneklere rağmen, İslam toplumlarının istikameti zulüm ve baskının simgesi haline gelen despotik yönetimlere doğru olmuştur. Bugün bile İslam ülkeleri arasında tek demokrasi tecrübesi olan Türkiye’nin, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki Mustafa Kemal ve “Milli Şef” İnönü’yü referans alma noktasına gelmiş olması ibret vericidir.
Peki, İslam toplumlarındaki demokratik başarısızlıkta İslam’ın bir rolü olabilir mi? Tabii ki hayır, çünkü İslam bir siyasi model önermemiştir. Yönetim modelinin meşrutiyet mi, krallık mı, sultanlık mı yoksa demokrasi mi olacağı konusundaki kararı tamamen beşeri iradeye bırakmıştır. Bu konuda Prof. Dr. Ali Bardakoğlu Hoca’nın “Yüzleşme” kitabındaki şu tespit son derece önemlidir: “Din açısından önemli olan adalettir, adaletin gerçekleşmesidir. Önemli olan haktır, hakikattir, doğrunun egemen olmasıdır, zulmün haksızlığın olmamasıdır. Bunu kim sağlıyorsa İslam onu alkışlar, kim yapmıyorsa onun da karşısında olur. Böyle olduğu içindir ki Afrika’da yerel kültüre göre yönetilen kabile de şu veya bu şekilde yönetilen modern toplumlar da İslam’ın hitap halkasındadır.”
Ama bütün bu doğrular, halihazırda İslam toplumlarındaki demokrasi azlığını, hukuksuzluğu, hak ve hürriyetlerin, özgürlüklerin yokluğunu izaha yetmiyor.
***
Galiba günümüz İslam toplumlarındaki demokrasi mahrumiyetinin esas sebebi, İslam düşüncesinin modern zamanlarda kendisini yenileyememiş olmasıdır. Şu muhakkak ki geleneksel dini kültürün tarihsel hafızasını aynen koruyarak Batılı anlamda bir demokrasiyi inşa etmek ve özgürlüklerin önündeki engelleri kaldırmak mümkün değildir. Çünkü “nevi şahsına münhasır” bir demokrasi olamaz.
Demokrasi özünde farklılıkların uzlaşma zeminidir. Dolayısıyla İslam, “tek tipçi’ ve dayatmacı” bir anlayışa karşı çıkar. Farklı dinlere, dillere mensup kabilelerin, milletlerin mensubiyetlerini yok saymadan sosyal barış ortamı içinde uzlaşarak birlikte yaşamalarını ister. El-Maide suresindeki “Şayet Allah dileseydi sizi tek bir ümmet yapardı” ifadesinin hikmeti de bu olsa gerek... Dolayısıyla İslam, bir uzlaşı modeli olan demokrasiye engel değildir. Hz Peygamber’in Hicret’in akabinde çeşitli dini grup ve kabileler arasında gerçekleştirdiği “Medine Sözleşmesi” bu konuda çok önemli bir örnektir.
YORUMLAR (56)
YORUM YAZ
UYARI: Hakaret, küfür, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. (!) işaretine tıklayarak yorumla ilgili şikayetinizi editöre bildirebilirsiniz.
56 Yorum
SON YAZILAR
Yer bordo gök mavi
Mehmet Atalay
Sezai Karakoç ve dölleyici düşünce
Ömer Erdem
Eziklerin şeytanları
Salih Cenap Baydar
Gelecek hükümetin kırmızı çizgileri
İbrahim Kiras
Çin modeli nereden çıktı?
Taha Akyol
“Babacan tepkisi”nin arka planı
Ahmet Taşgetiren
Sarı Hoca
Hakan Albayrak
16 Aralık’ta faiz inecek mi inmeyecek mi?
Elif Çakır
Katar sıkışmamızdan yararlanmayacak mıydı!
Akif Beki
Muhalefetin ‘kurucu’ siyaseti var mı?
İsmet Berkan
©Copyright 2019
Tüm Hakları Saklıdır
KARAR SON DAKİKA
İLETİŞİM
KÜNYE
KULLANIM ŞARTLARI
GIZLILIK BİLDİRİMİ
VERİ POLİTİKASI
HUKUK AYKIRILIK BİLDİRİMİ
KATEGORİLER
Güncel
Politika
Üçüncü Syfa
Türkiye
Çevre
Eğitim
Dünya
Orta Doğu
Amerika
Avrupa
Asya
Afrika
Ekonomi
Piyasa
Emlak
Otomotiv
Enerji
Sosyal Güvenlik
Şirketler
Spor
Futbol
Basketbol
Voleybol
Atletizm
Motor Sporları
Diğer
Hayat
Diziler
Magazin
Sağlık
Kültür Sanat
Eğlence
Teknoloji
Mobil
İnternet
Sosyal Medya
Yazılım
Bilim
Karar TV
Gündem
Dizi
Sinema
Komik
İlginç
Teknoloji
Spor
Foto Galeri
Hayat
Capsler
Spor
Teknoloji
Kültür ve Sanat
Gündem
Ekonomi
Görüşler
Yazarlar
SERVİSLER
Hava Durumu
Namaz Vakitleri
Puan Tablosu
Dolar Kaç TL
Şehir Haberleri
Ramazan İmsakiyesi
Google Play Uygulamamız
Apple Store Uygulamamız
Dünyadan en son haberler, Türkiye'den son dakika gelişmeleri, günün öne çıkan gündem haberleri, dünya ekonomi piyasalarından flaş haberler, en yeni spor haberleri ve magazin dünyasından son olaylar Karar.com’da