Demet : İneklerde Pnömovgina Olgusu; Önemli Bir Döl Tutumama Sorunu Dicle Üniv Vet Fak Derg 2010-1(1): 26- 28
26
İneklerde Pnömovagina Olgusu; Önemli Bir Döl Tutumama Sorunu
Ömer DEMET*
*Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Farmakoloji ve Toksikoloji Anabilim Dalı, Diyarbakır Giriş
Pnömovagina, genellikle birden fazla doğum yapmış ineklerde görülen; vajinanın bir miktar hava ile dolması ile karakterize bir olgudur. Güç doğum, tekniğine uygun olmadan yaptırılan doğumlar nedeniyle; vulva ve vajinada oluşan yırtıklar(3),vajinitis, mikrobik kontaminasyonlar ve vulvada görülen anatomik bozukluklar(7) pnömovaginanın başlıca sebepleridir(1,2).Bu gibi olguların tedavisi zamanında yapılmazsa vulvadan vaginaya hava transferi dolayısıyla mikrobiyal kontaminasyon kaçınılmazdır. Çoğu zaman kontaminasyonun, üreter, idrar kesesi, vajina ve uterusa kadar yayıldığı görülür. Böylece, pnömovagina ile birlikte sistit ve endometrit olgusu da gelişmektedir. Verim düşmekte, siklus bozulmaktadır. Tohumlamalardan sonuç almak zorlaşmakta, gebe kalma oranı önemli ölçüde düşmektedir. Vajinada hava miktarı arttıkça, hayvanlarda zaman zaman sancı belirtileri de gözlenmektedir.
Tanı
Tanı kolaydır. Veteriner hekimler tohumlama
yaparken veya ürogenital kanal muayenesi sırasında, pnömovagina olgusu ile karşılaşabilirler. Rektal muayene sırasında, vulva dudakları arasından havanın çıkışı tipiktir. Bu farkedildiğinde, elle vajina detaylı bir şekilde palpe edilerek muayene edilmelidir. Elle vajinaya basınç yapıldıkça, vajinadaki havanın dışarıya doğru boşaldığı görülür. Mikrobiyal kontaminasyon varsa, genellikle vulva dudakları arasından iltihabın aktığı veya vulva
ve kuyruğun iltihapla bulaştığı gözlenir. Anemnez de, hayvan sahibi, ineğinin tekrarlanan tohumlamalara rağmen gebe kalmadığını söyler.
Tedavi
Pnömovagina olgusunun en önemli sonucu, tohumlamaların gebelikle sonuçlanmamasıdır. Olgu yeni ve henüz mikrobiyal kontaminasyon oluşmamışsa , bazı inekler gebe kalabilmektedirler. Gebelik ilerledikçe, ağırlaşan uterusun aşağıya doğru sarkması vulvadan hava girişini engellemekte; progesteronun etkisiyle serviksin sıkıca kapalı olması oluşan gebeliğin sürdürülmesine katkı sağlamaktadır. Tedavide, vajinanın antibiyotik veya antiseptiklerle ilaçlanması, anatomik bozukluğu düzeltmeyeceğinden kesin sonuç elde edilemez. Kesin sonuç, vulvadan vajinaya hava girişinin önlenmesi ile olur. Bunun için de, operasyonla rima vulvanın bir kısmının kapatılması gerekir.Bu operasyon,kronik vajina prolapsuslarının önlenmesinde de endikedir (5,6).
Operasyon
Vulvada kaslik operasyonu yapılır(5,6). Rima vulvanın anüse yakın kısmından alt kısma doğru olmak üzere üçte ikisi dikişlerle kapatılır.
Operasyon için gerekli olan malzemeler: Makas, portekü,dikiş iğnesi, ipek veya naylon iplik. Genellikle,dikiş ipliği olarak; çok ince veya çok kalın olmayan üç numara ipek ipliği kalınlığında, naylon makara iplik kullanılabilr.Aneztezi için, Demet, Ö.:
EDİTÖRE MEKTUP
Elektronik:ISSN: 1308-0679, Baskı ISSN: 1307-9972
(2)
Demet : İneklerde Pnömovgina Olgusu; Önemli Bir Döl Tutumama Sorunu Dicle Üniv Vet Fak Derg 2010-1(1): 26- 28
27
adrenalin içeren lidokain (L-Anestin amp.,Jetokain amp.) çözeltisi ve gerekirse,ksilazin uygulanır.
Operasyona Hazırlık
Hayvan uygun bir yere bağlanarak zaptu-rapt altına alınır. Rektal girilerek, rektum boşaltılır. Vulvada operasyon yapılacak bölgenin kılları traş edilerek temizliği sağlanır. Alt epidural aneztezisi ve vulva aneztezisi yapılır.
Alt epidural aneztezisi
3-5 cc aneztezik madde enjeksiyonu yeterlidir. Aneztezik ilaç, ambalajından yeni çıkartılmış steril bir enjektöre çekilr. Enjeksiyon yeri, birinci ve ikinci kuyruk vertebrası arasıdır. Pamukla, enjeksiyon yapılacak yerin temizliği yapıldıktan sonra, kuyruk bir yardımcıya tutturulur ve aşağı yukarı oynatılması sağlanarak vertebra boşluğunun tespiti yapılır. Enjektör iğnesi önce deriye dik olarak batırılır ve biraz ilerletilir. Daha sonra 45 derecelik bir açı oluşacak şekilde kranio-ventral yönde sokulur. Enjektör pistonu geriye doğru çekilerek kanamanın olup olmadığı kontrol edilir. Kanama varsa işlem tekrarlanır, yoksa aneztezik madde boşluğa verilir. Bu işlemlerden önce gerekirse bir cc’yi geçmiyecek miktarda ksilazin (Kİ) uygulanabilir. Operasyon bölgesinin kirlenmemesi için, kuyruk ve sakrum bölgeleri ıslak bir bezle nemlendirilir. Temiz bir bez anüsü kapatacak şekilde kuyruk altından bağlanabilir.
Vulva aneztezisi
Temiz steril bir enjektöre çekilen 10 cc aneztezik ilaç ile vulvanın deri-mukoza sınırından 1 cm kadar içeriden iki taraflı, pelvisin taban düzeyinin biraz altından vulvanın dorsal comisura’na kadar submukozal İnfiltrasyon anestezisi yapılır.
Vulva dudaklarının karşı karşıya getirilmesi Aneztezik çözelti ile kabaran ve altındaki dokulardan ayrılan tunica mukozadan, dış sınırı deri ile mukozanın birleştiği çizgi olmak üzere 5-6 mm genişlikte bir şerit makas yardımı ile kaldırılır. Şeridin kaldırılması ile oluşan taze yara kenarları vulva dudakları karşı karşıya getirilerek basit dikiş veya vertikal U dikişleri ile birleştirilir. Dikişler, bir hafta sonra alınabilir. Dikişten sonra ve dikiş alındıktan sonra yara bölgesine tentürdiyot sürülür. Operasyonun uygulama zamanı
Kronik prolabe vajina olgularında istenildiği zaman uygulanabilir. Ancak doğum zamanı yaklaşmışsa, bu operasyon doğum sonrasına
bırakılmalıdır. Bunun yerine, gerekirse vulva dudaklarına doğuma kadar geçici dikiş uygulanabilir. Pnömovaginanın sebep olduğu düşünülen döl tutmama durumlarında uygulama iki şekilde yapılabilir:
1.uygulama: pnömovagina olgusu genellikle, tohumlama sırasında belirlenen bir durumdur.Böyle bir durumla karşılaşıldığında, endometrit,metrit veya vajinit gibi ürogenital sistemle ilgili bir sorun varsa ,tohumlama yapılmaz; bu hastalıkların tedavisi için intrauterin (ve intravajinal) antibiyotik uygulaması (fatroksimin tüp.,özellikle tek uygulama seçeneği tercih edilir) yapılır.Gerekiyorsa parenteral antibiyotik (ampisilin,amoksilin , sefalosporinler ve tetrasiklin vd) uygulanır.Daha sonra yukarıda belirtilen şekilde operasyon yapılır.Gelecek östrüste hayvan tohumlanır
2.uygulama: Ürogenital sistemde klinik olarak tespit
edilen bir yangı ve hastalık durumu yoksa hayvan tohumlanır. Klinik olarak görülmese de, bu tür olgularda endometrit olasılığı düşünülerek tohumlamadan en az yarım saat sonra uygun bir ilaç ( ampisilin, amoksilin ve sefalosporin intrauterin tüp) intrauterin verilebilir. Endometrit şüphesi yoksa ilaç uygulaması yapılmaz. Daha sonra, yukarıda belirtilen şekilde operasyon yapılır.
Hayvan gebe kalıp, doğuracağı zaman vulvanın darlığı ciddi bir sorun oluşturmaz. Veteriner hekim, hasta sahibine bu durumumu önceden bildirir. Bu operasyonu geçirmiş ve de kendiliğinden doğuran hayvanlarda yırtılmanın, genellikle dikiş yerinden olduğu ve ciddi bir kanamanın oluşmadığı gözlemlenmiştir. Doğumun veteriner hekimler tarafından yaptırıldığı durumlar da ise, dikiş yerinden ensizyon yapılarak doğum yaptırılır ve yeniden ensizyon yarası dikilir. Dikişler bir hafta sonra alınır.
(3)
Demet : İneklerde Pnömovgina Olgusu; Önemli Bir Döl Tutumama Sorunu Dicle Üniv Vet Fak Derg 2010-1(1): 26- 28
28
Kaynaklar
1. Alaçam, E.(1994).Evcil hayvanlarda Reprodüksiyon Sun’i tohumlama Doğum ve İnfertilite s.358 Birinci Baskı, Dizgievi-Konya. 2. Bostedt, H.(1985). Surgical treatment of injuries and positional changes in the vulvoperineal region of cows Tierarzt Prax Suppl 1.26–32.
3. Farhoodi at all(2000). Factors associated with rectovaginal injuries in Holstein dairy cows in a herd in Tehran. Prev Vet Med. Jul.20;46(2):143-8 4. Mamak N,Durgut R,Görgülü Ö. (2007). Mustafa Kemal Üniversitesi Veteriner Fakültesi Kliniklerine getirilen Sığırların Değerlendirilmesi. Veteriner Cerrahi Dergisi,13(1),11–15.
5. Semacan, A. (2000). Evcil Hayvanlarda Dişi Genital Organlarını arı.1.baskı. Damla ofset, Konya, S 117-121
6. Van Ittersun AR, Van Buitten, A. (1999):The prevention of pneumovagına and effect the caslick operation on fertility: a retro spective study. Tijdschr Diergeneeskd,124(99),281–283.
7.Youngguıst RS, Braun WFJR (1993). Abnormalities of the tubuler genital organs. Vet. Clin North Am Food Anim Pract. Jul; 9 (2):309–22.
İletişim Adresi
Doç. Dr. Ömer DEMET
Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Farmakoloji ve Toksikoloji Anabilim Dalı, Diyarbakır e-mail: omer-demet33@hotmail.com
Daha fazlasını oku
Şekil
Updating...
Referanslar
Updating...
Download (PDF - 3 sayfa - 285.80KB)
Benzer konular :
Benzer Belgeler
TÜRK ROMANINDA KÖY ENSTİTÜLERİ OLGUSU ÜZERİNE BİR İNCELEME
Köy Enstitüleri’nin amacı; köye öğretmen yetiştirmek, oluşturulan yeni model ile birlikte köyde hâkim insan tipi yaratmak, eğitim aracılığıyla tarımı ve köy
237 0 0
BÜRO OTOMASYON SİSTEMLERİNDEN DİJİTAL ARŞİVLEME (BİR UYGULAMA ÖRNEĞİ)
Bu sayede büro otomasyonu alt sistemlerinin (görüntülü iletiĢim sistemleri, kurumsal bilgi portalı, elektronik toplantı sistemleri, kelime iĢlem sistemleri,
117 0 2
Oryantasyon Eğitiminin Çalışan Performansına Etkileri Hakkında Bir Uygulama
Toplamda bu soruya cevap verenlerin en fazla kişiyle katılıyorum diyenler %35' i oluştururken, kesinlikle katılıyorum diyenler ise % 5,8'ioluşturmaktadır.Uygulanan
109 0 0
Bankacılık sektöründe birebir pazarlama ve bir örnek uygulama
Araştırmaya katılan banka çalışanlarının uyguladığı bire bir pazarlama düzeylerinden ürün ve hizmetleri butik hale getirmek puanları ortalamalarının bankada çalışma
110 0 2
Turizmde tanıtım faaliyetleri ve Ankara'da bir uygulama
Tanıtma kavramı, amacına ve uygulanış biçimlerine göre çoğu kez reklâm, pazarlama, halkla ilişkiler, satış geliştirme gibi kavramlarla eş anlamlı olarak
108 0 5
Kümelenme olgusu ve KOBİ'ler
Çalışmanın Örneklemi olarak; Ankara OSTİM bölgesinde İş ve İnşaat Makineleri Kümelenmesi (İŞİM), Savunma Yan Sanayi Kümelenmesi, Yenilenebilir Enerji ve Çevre
118 0 0
Turistik bir ürün olarak kentlerin marka denkliğinin ölçülmesi: Ankara ilinde bi...
H3: Ankara ilini ziyaret eden yerli ve yabancı turistlerin kent markası denkliği algılamaları ile eğitim seviyeleri arasında anlamlı bir farklılık vardır... H3.a:
106 0 0
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN TURİZME ETKİLERİ: KONAKLAMA İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA
Tüm ülkeler için oldukça önemli olan küresel iklim değişikliğinin konaklama sektörüne etkilerinin araştırılacağı bu çalışmada, sorunun boyutlarının anlaşılması için
135 0 0
İşgörenlerin Motivasyon Araçlarını Algılaması Düzeyinin Belirlemesine Yönelik Ka...
Araştırmaya katılanların eğitim durumu değişkeni açısından, kara katılmanın motivasyon araçlarına verdikleri değer ve motive etme düzeylerinde bir farklılık
100 0 4
Konaklama işletmelerinde hizmet inovasyonu ve bir uygulama
Ürün, süreç, pazarlama ve örgütsel inovasyon faaliyetlerinin de işletme performansı ve tekrar ziyaret etme niyeti üzerindeki etkileri ölçülerek, karşılaştırmalar
138 0 2
Finansal çevrimler ve iş çevrimleri: Bir uygulama
Finansal değişkenlerin ithalat endeksi üzerinde meydana gelen değişimi açıklama dereceleri ise sırasıyla finansal stres endeksi (ortalama %9,02), reel kredi hacmi endeksi
242 0 5
W.A. Mozart'ın saraydan kız kaçırma operası'nda işlenen oryantalizm olgusu
Saraydan Kız Kaçırma Operası incelendiğinde, bu olgunun pek çok öğe ile birlikte ortaya çıktığı, çeşitli oryantalist elementler bulundurduğu anlaşılmaktadır.. Bu
86 0 2
Bir erkek keçide ürolithiazis olgusu
Hastanın klinik muayenesinde; ayakta durmakta güçlük, abdominal gerginlik, anal bölge ile prepisyum çevresinde ödem (şekil 1) ve prepisyumun uç kısmında kuruluk
6 0 0
Bir köpekte idrar kesesi taşı olgusu
Sunulan vakada sistotomi ile çıkarılan ürolitin şeklinin kirli beyaz renkte ve 4-6 köşeli olması, idrar pH’sının alkali olması, radyografik olarak idrar