Son zamanlarda, SGK reçete incelemeleri sonucunda Özel Formüllü Tıbbi Mama ve Diyet Ürünlerinin reçetelerinde, hatalı doz kayıtları nedeniyle kesintiler ile karşılaşılmaktadır. Bu reçete gruplarında yapılan kesintilerin, Medula'daki doz girişlerinde TEK DOZ MİKTAR’larının dikkate alınmamasından kaynaklı olduğu anlaşılmaktadır. Danışman Eczacılık Komisyonumuzun yaptığı çalışma sonucunda Özel Formüllü Tıbbi Mama ve Diyet Ürünleri reçetelerinin doz kayıtlarının, aşağıdaki örneklerde anlatıldığı gibi dikkate alınması önem arz etmektedir..
Medula İlaç Bilgisi kayıtlarına göre iki farklı TEK DOZ MİKTARI bulunmaktadır :
1 - Tek Doz Miktarı 1 Adet ( =1 Kutu ) Olan Özel Formüllü Tıbbi Mamalar
2 - Tek Doz Miktarı 1 Ölçek (Spesifik miktarda gram cinsinden) Olan Özel Formüllü Tıbbi Mamalar
Her iki tek doz miktarına göre Medula'da reçete kaydı yapılırken, girilecek doz hesabı rapor açıklamalarında belirtilen günlük kullanım dozu dikkate alınarak yapılmalıdır.
DOZ HESABI ÖRNEKLERİ
ÖRNEK 1 - Tek Doz Miktarı 1 Adet ( =1 Kutu ) Olan Özel Formüllü Tıbbi Mama İçin Örnek Doz Hesabı
* Özel Formüllü Tıbbi Mama raporlarında günlük kalori ihtiyacının belirtilmesine gerek yoktur. Ancak belirtilmişse kullanılacak miktarın kalori değeri ile çelişip çelişmediğinin hesabı yapılmalıdır.
* Raporda günde 8X25 gram ve ayda 15 kutu Basic P mama kullanılacağı ve günlük kalori ihtiyacının 1100 KCal olduğu belirtilmiş. Öncelikle, belirtilen bu miktarlar arasında bir çelişki olup olmadığının tespit edilmesi gerekir.
* Günde 8X25 gram kullanım ile toplamda 200 gram Basic P mama kullanılmış olur.
1 günde 200 gr Basic P mama kullanılırsa
30 günde X gr Basic P mama kullanılır .
X= 6000 Gram = 15 Kutu Basic P Mama (6000gr/400gr=15 Kutu)
Bu sonuca göre günlük 200 gram ve ayda 15 kutu kullanım arasında bir çelişki yok.
* 1 Kutu (400 gram) Basic P mama 2144 KCal ise
200 gram Basic P mama X KCal'dir
X = 1072 KCal
Raporda günlük kalori ihtiyacı 1100 KCal olarak belirtildiğinden günde 8X25 gram verilmesinde günlük kalori ihtiyacı açısından herhangi bir sorun yoktur.
* ÖNEMLİ NOT: Kullanılacak mamanın günlük kalori değeri rapor açıklamasında hasta için belirtilen günlük kalori ihtiyacını aşıyorsa ya günlük kalori ihtiyacının, mamanın dozuna göre yükseltilerek raporda düzeltilmelidir ya da kullanılacak mama dozu, raporda belirtilen günlük kalori ihtiyacına uygun olacak şekilde hesaplanarak bu sonuca göre reçete kaydı yapılmalıdır.
* 1 Kutu Basic P mamanın Medula'daki tek doz miktarı ''1 ADET'' şeklindedir. Yani Medula'ya ''1 günde 1X1'' şeklinde giriş yapılınca 1 günde 1 Kutu Basic P mamanın biteceği anlaşılmalıdır.
* Bu örnekteki rapor açıklaması dikkate alınarak 3 farklı şekilde kayıt yapılabilir.
* 1.Kayıt Yaklaşımı
Aylık kullanılacak kutu adedi net olarak 15 kutu şeklinde hesaplanmıştı. Ayrıca günlük kullanılacak miktara göre de bir çelişki oluşmadığı dikkate alınarak Medulaya;
'' 1 Ayda 1X15'' şeklinde kaydedilebilir.
* 2. Kayıt Yaklaşımı
Günlük toplam kullanılan miktara göre kayıt yapılabilir. Günde 8X25 gram kullanım ile toplam 200 gram Basic P mama kullanılmış olur. 200 gram mama miktarı ise 400 gram olan bir kutu Basic P mamanın 0.5'i dir. Bu hesaba göre Medula'da;
'' 1 günde 1X0.5 '' şeklinde kayıt yapılabilir.
* 3. Kayıt Yaklaşımı
Günlük kullanım sıklığına göre kayıt yapılabilir. Günde 8 defa 25 gram Basic P mama kullanılıyor. Kullanım sıklığı değiştirilmeden 25 gram mamanın bir kutunun kaçta kaçı olduğu hesaplanmalıdır.
400 Gram Basic P mama 1 kutu ise
25 Gram Basic P mama X kutudur.
X = 0.0625 kutu
Bu sonuca göre Medula'da; '' 1 günde 8X0.0625 '' şeklinde kayıt yapılabilir.
ÖRNEK 2 - Tek Doz Miktarı Gram Cinsinden Ölçek Olan Özel Formüllü Tıbbi Mama İçin Örnek Doz Hesabı
* Raporda günde 8X16 gram ve ayda 12 kutu Pregomin AS mama kullanılacağı ve günlük kalori ihtiyacının 900 KCal olduğu belirtilmiş. Öncelikle, belirtilen bu miktarlar arasında bir çelişki olup olmadığının tespit edilmesi gerekir.
* Günde 8X16 gram kullanım ile toplamda 128 gram Pregomin AS mama kullanılmış olur.
1 günde 128 gr Pregomin AS mama kullanılırsa
30 günde X gr Pregomin AS mama kullanılır .
X = 3840 Gram = 9.6 Kutu Pregomin AS Mama (3840gr/400gr=9.6 Kutu)
Bu sonuca göre günlük 128 gram ve ayda 12 kutu kullanım arasında bir çelişki var.
Aylık kullanılacak kutu adeti 12 olarak değil 9.6 kutu olarak dikkate alınmalıdır.
* 1 Kutu (400 gram) Pregomin AS mama 1942 KCal ise
128 gram Pregomin AS mama X KCal'dir
X = 621.44 KCal
Rapordaki günlük 128 gram kullanım ile hastanın alacağı kalori miktarı, günlük kalori ihtiyacı olan 900 KCal'yi aşmadığı için bu konuda herhangi bir sorun yok.
* 1 Kutu Pregomin AS mamanın Medula'daki tek doz miktarı '' 4.6 Gram'' şeklindedir. Yani Medula'ya ''1 günde 1X1'' şeklinde giriş yapılınca 1 günde 4.6 gram Pregomin AS mamanın biteceği anlaşılmalıdır.
* Bu örnekteki rapor açıklaması dikkate alınarak Medula'da 2 farklı şekilde kayıt yapılabilir.
* 1.Kayıt Yaklaşımı
Günlük toplam kullanılan miktara göre kayıt yapılabilir. Günde 8X16 gram kullanım ile toplam 128 gram Pregomin AS mama kullanılmış olur. Öncelikle 128 gram Pregomin AS mamanın ne kadar tek doz olduğunun hesabı yapılmalıdır.
4.6 Gram Pregomin AS mama 1 Tek Doz ise
128 Gram Pregomin AS mama X Tek Doz'dur.
X = (128X1)/4.6 = 27.826086.... Tek Doz
Makul olacak bir şekilde yuvarlama yapılırsa Tek Doz Miktarı 27.826 şeklinde dikkate alınabilir.Bu hesaba göre Medula'da;
'' 1 günde 1X27.826 '' şeklinde kayıt yapılabilir.
* 2. Kayıt Yaklaşımı
Günlük kullanım sıklığına göre kayıt yapılabilir. Günde 8 defa 16 gram Pregomin AS mama kullanılıyor. Kullanım sıklığı değiştirilmeden 16 gram mamanın ne kadar tek doz olduğu hesaplanmalıdır.
4.6 Gram Pregomin AS mama 1 Tek Doz ise
16 Gram Pregomin AS mama X Tek Doz'dur.
X = (16X1)/4.6 = 3.4782608......... Tek Doz
Makul olacak bir şekilde yuvarlama yapılırsa Tek Doz Miktarı 3.4783 şeklinde dikkate alınabilir.Bu hesaba göre Medula'da;
'' 1 günde 8X3.4783 '' şeklinde kayıt yapılabilir.
Özel Formüllü Tıbbi Mama reçeteleri, rapor açıklamalarında belirtilen açıklamaların birbiri ile çelişki oluşturmadığı, çelişki varsa raporda düzeltme yapılması sağlandıktan sonra hastanın kullanabileceği mama miktarı yukarıda örneklerle açıklanmaya çalışıldığı gibi doğru hesaplama ile bulunmuş doz girişleri ile 3 aylık miktarda karşılanabilir.