Kurucuları arasında yer almaktan onur duyduğum Ortak Akıl Politika Geliştirme Derneği (ORTAK AKIL); Her ay ülkemizde Demokratikleşme, Ekonomi, Sektörel Öncelikler, Sosyal Kalkınma, Güçlü Toplumsal Yapı-Çevre Kentleşme ve Bölgesel Gelişme, Dış İlişkiler alanlarında bültenler yayınlamakta.
Bu bağlamda önceki gün ülkemizin güncel sorunlarından meyve, sebze, gıda fiyatlarındaki artışları irdeleyen, derneğin üyesi ve halen Ticaret Bakanlığı Başmüfettişi olarak görev yapan Ümit Işık’ın “Meyve ve sebze (Gıda) fiyatlarındaki artışın nedeni zincir marketler mi yoksa lojistik maliyetleri mi? “Başlıklı değerlendirmesinden yaptığım alıntıyı özetleyerek (Ümit beyin hoşgörüsüne de sığınarak ) aktarmak istiyorum.
Ülkemizin sahip olduğu coğrafi özelliklerinin olumlu etkilerine bağlı olarak tarımsal üretiminin kendine fazlasıyla yeten bir ülke olduğu gerçeği dikkate alındığında, Türkiye’de son dönemlerde gıda ürünlerindeki fiyatların ve bu alandaki ithalatın artıyor olması gerçekten düşündürücüdür.
Tarımsal üretime bağlı gıda fiyatlarındaki artışı sadece üreticiye, aracıya veya zincir marketlere bağlamak sorunun çözümünde kolaycılığa kaçmak olacaktır.
Zincir marketlerin özelikle meyve/sebze ve gıda fiyatlarındaki piyasayı belirleyici rolü elbette çok önemlidir.
Market raflarındaki fiyatları örnek alan hal ve pazarcı esnafının da fiyatlarını belirlerken market raflarındaki fiyatları örnek aldığı sıklıkla dile getirilmektedir.
Bu etkileşim fiyatların yukarı hareketinde önemli bir etken olmakla birlikte gerçek üreticinin bu artışlardan kendisine düşmesi gereken payı alamadığı bir gerçektir.
Meyve ve sebze üreticilerinin para kazanamadığı ve ürünlerini maliyetine bile satamadığı şikayetlerinin yükseldiği günümüzde fiyat artışlarının nedenlerini üreticiler dışında aramak gerekecektir.
Bu açıdan bakıldığında üreticiden tüketiciye giden süreçte fiyatlar üzerinde birinci sırada etkili olan ve zorunlu olarak katlanılan bir takım maliyetlerin, diğer bir ifade ile lojistik maliyetlerin fiyat artışlarında etkisinin analiz edilme gereği vardır.
Son zamanlara kadar ülkemizde nakliyecilik ile kargoculuk arasına sıkışan bir kavramdan öteye gidememiş olan lojistik, en genel tanımıyla bir ürünü kaynağından (tedarikçilerden) nihai tüketicisine (müşterilere) ulaştırmak için gerekli tüm faaliyetler olarak tanımlanabilir.
Yaş meyve ve sebze ürünlerinde sağlıklı fiyat oluşumu için üretimde verimliliği artırmak kadar, üretim sonrası dağıtım kanallarına da etkinlik kazandırmak kritik öneme sahiptir.
Gümrük ve Ticaret Dünyası Dergisi’nde yayımlanan “Yaş Meyve ve Sebze Sektöründe Lojistik Maliyetlerin Fiyatlara Etkisi” başlıklı makalede yer verilen ve üreticiden tüketiciye giden yolda karşılaşılan maliyetlerin 1 kg ürün üzerindeki etkilerini gösteren çalışmada; Antalya ilinde üretilen limonun Ankara Toptancı halinde faaliyet gösteren tüccar tarafından üreticisinden, dalından 2,50 TL’ye satın alınan yatak limon, tedarik zincirinde karşılaştığı lojistik maliyetler sonucunda 7,24 TL’ye markete ulaşmakta ve market maliyeti diyebileceğimiz bu fiyata yine piyasa durumuna göre belirlenecek kar payı (En az %10 kar payı) eklendiği takdirde ürün ortalama 7,96 TL bedelle tüketiciye sunulabilmektedir.
Örnek çalışmadan da görüleceği gibi gıda fiyatlarının oluşumunda etkili olan lojistik maliyetler azaltılmadıkça yaş sebze ve meyve fiyatları ve buna bağlı gıda fiyatlarındaki artışların önüne geçilebilmesi de kolay olmayacaktır.
Öte yandan tarımsal üretimin muhafazasında önem arz eden ve tabloda da bir maliyet unsuru olarak yer verilen depoculuk faaliyetleri de fiyat artışlarında önemli bir etkendir.
Arz ve talebin bir birine eşit olmadığı her durumda ürünlerin depolanma zorunluluğu bulunmaktadır. Aksi halde üretilen ürünlerin uzun vadede kullanılabilir kalması mümkün değildir.
Sadece aracıların çokluğundan ve zincir marketlerden kaynaklı bir fiyat artışından bahsetmek mümkün değildir.
Lojistik maliyetler ve uygun depolama imkanları dikkate alınmadığı sürece sorunun çözümü eksik kalacaktır.
Ürünlerde yaşanan fiyat yüksekliği sorununun çözümü için aşağıdaki başlıklara özellikle dikkat edilmesinde fayda bulunmaktadır.
1-Ülkemizde demiryolu ve denizyolu taşımacılığı teşvik edilmelidir.
Karayolu taşımacılığında ciddi maliyet oluşturan köprü ve otoyollardan alınan ücretlerin, gıda taşıması yapanlar için, örneğin yüzde 50 indirimli ödenmesi sağlanmalı ve gıda taşımacılığı yapanlara indirimli mazot satışı yapılmalıdır.
2- (a) Yerel yönetimler eliyle üreticilerin kooperatifleşmesi yolunda gerekli eğitimler ve diğer teşvikler sağlanarak ürünlerin doğrudan üretici birliklerinden alınarak tüketiciye ulaştırılması sağlanmalıdır.
Bu amaca yönelik zincir marketlerin meyve ve sebze satışı yasaklanarak bu satışlar Belediyeler eliyle oluşturulacak kalıcı kapalı semt pazarlarında yapılmalıdır.
Bu pazar yerlerindeki tezgahların rant kapısı olmaması için gerekli önlemler de alınmalıdır. Belediyelerin yetkilendireceği ve Pazarcılar Odalarınca kurulacak Kooperatifler doğrudan üretici birliklerinden ürün alarak üyelerine taleplerine göre eşit ve adil şekilde dağıtımı yapmalıdır.
Bu amaçla Halk Ekmek satış ağından da yararlanılabilir.
(b) Marketlerin meyve ve sebze satışlarına devamı durumunda piyasaya yön verecek güce sahip perakendecilerce satılan sebze-meyvelere kâr hakkı sınırı ve fatura üzerinde kâr oranının belirtilmesi zorunluluğu getirilmesi hem kayıt dışılığı hem de haksız kazancın önüne geçilmesini sağlayacaktır.
3- Tarım Satış Kooperatiflerinin ve Birlikleri’nin (TARİŞ, Çukobirlik, Fiskobirlik vs.) cazip alım fiyatlarıyla piyasada belirleyici unsur haline gelmesi, üreticiden alınan ürünlerin diğer illerdeki belediyelerin belirlediği ve desteklediği pazaryerlerinde doğrudan tüketiciyle buluşturulması yönünde çalışmalar yapılmalıdır.
4- Üretim miktarına göre yetersiz olan soğuk hava ve diğer geleneksel depoların gerek üretim gerekse tüketim bölgelerinde yeterli sayıda, ürünlere uygun olarak inşa edilerek sayıları arttırılmalı, mevcut olanlar ıslah edilmeli ve üreticilerin bireysel veya üretici örgütü boyutunda depoculuğa dâhil edilmesi yerinde olacaktır.
5- Gündemde olan yeni Hal Yasası Tasarısı ile modern bir duruma getirilmesi planlanan hallerde, sayı ve teknolojik açıdan yetersiz olan haliçi depoları, tarafların ihtiyaçlarını karşılayacak düzeye getirilmelidir.
Bu tedbir sadece maliyetleri düşürmeyecek aynı zamanda riskleri azaltarak, kayıpların minimize edilmesini sağlayacaktır.
6- Ürünlerin belirli ellerde toplanarak satıştan kaçınılmasının, stokçuluk yapılarak piyasada darlık yaratılmasının ve fiyatların yükselmesinin önüne geçilmesi için hal içi-hal dışı depoların ilgili Bakanlıklarca kayıt altına alınarak gerek sistem üzerinden gerekse fiili olarak yapılacak denetimler yoluyla gerekli takiplerin yapılması gerekmektedir” diyor Ümit bey..
Ticaret Bakanlığı Başmüfettişi ve ORTAK AKILderneği üyesi Ümit Işık’ın değerlendirmesinden alıntılarım özetle bunlar.
Bir tüketici olarak Ümit beye teşekkür ederken önerilerinin yetkililerce dikkate alınacağını umuyorum…
(“ORTAK AKIL” derneği hakkında bilgiyi ve yazının tamamını www.ortakakil.org.tr’den edinebilirsiniz.)
Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar
“Yaratıcı Kültür Endüstrileri” alanında stratejiler oluşturulmalı 02 Aralık 2021
Hedefimiz; Türkiye’yi dünyanın ayakkabı yan sanayi merkezi yapmak… 25 Kasım 2021
Yenilenebilir enerji yatırımlarının hız kazanması gerekiyor… 18 Kasım 2021
İmalatçı KOBİ’lere çağrı; Model Fabrika’da yerinizi alınız 11 Kasım 2021
Plastik sektörü, Fakuma fuarında… 04 Kasım 2021
“Dijital Dönüşüm Zirvesi”nden... 28 Ekim 2021
Ankara 4. KOBİ’ler ve Bilişim Kongresi’nden… 21 Ekim 2021
“Yeşil dünya, teknoloji ve ihracatçı KOBİ’ler” 14 Ekim 2021
Bir girişimcilik öyküsü “Duyu Çocuk”… 30 Eylül 2021
Depozito sistemi doğru kurgulanmalı… 23 Eylül 2021
Piyasa Özeti
Borsa 1.910,41 1,61 %
Dolar 13,7186 0,40 %
Euro 15,5362 0,18 %
Euro/Dolar 1,1309 0,09 %
Altın (GR) 786,53 0,95 %
Altın (ONS) 1.783,04 0,86 %
Brent 70,5000 -0,27 %
Çok Okunanlar
Enflasyon 3 yılın zirvesinde: Yüzde 21,31
Merkez Bankası, kurlara bir kez müdahale etti
Sağlıkçılara zam düzenlemesi bütçe sonrasına kaldı
Kılıçdaroğlu, TÜİK'e alınmadı
Egea bulamayan Doblo aldı
Hesabım Çıkış Yap Abone ol Giriş yap
Anasayfa
Web TV
Son Dakika
Döviz Bülteni
Ekonomi
Geri
Ekonomik Veriler
İş Dünyası
KOBİDEN
Mevzuat
Finans
Geri
Dolar
Altın
Borsa
Emtia
Kripto Para
Gündem
Yazarlar
Geri
Bugün Yazanlar
Tüm Yazarlar
Dünya
Geri
Küresel Ekonomi
Şirket Haberleri
Sektörel Bakış
Geri
Otomotiv
Emlak
Tarım
Turizm
Makine Sanayi
Demir Çelik
Lojistik
Denizcilik
Teknoloji
Sigortacılık
Tekstil
Gıda
Perakende
Madencilik
Mobilya
Savunma Sanayi
İklimlendirme
Girişimcilik
Geri
Kadın Girişimci
Tekno Girişimci
Genç Dünya
Sürdürülebilir Dünya
Şehirler
Dijital Yayınlarımız
İGA
Enerji
Yaşam
Spor
Eğitim
Foto Galeri
Video Galeri
Dünya'nın İK'sı
Dünya Kitap
Yaşam Keyfi
© 2020 Dünya. Tüm hakları saklıdır. İçeriklerin izinsiz kopyalanması yasaktır.
Ekonomi dünyasındaki gelişmeleri takip edin. Neleri size ulaştırmamızı istersiniz?
Günlük Bülten
Haftalık Bülten
Aydınlatma metni kapsamında elektronik ileti almak istiyorum.
Dunya.com internet sitesinde yer alan yazılı ve görsel içerik; izinsiz olarak kaynak gösterilse dahi kısmen ya da tamamen kopyalanamaz, başka yerde kullanılamaz.
Piyasa verileri FOREKS Bilgi İletişim Hizmetleri A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. BIST hisse senetleri, VİOP ve tahvil-bono verileri 15 dakika gecikmeli verilmektedir.
BIST isim ve logosu "koruma marka belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz.
Dünya Gazetesi Künyesi İletişim Reklam Gizlilik Politikası Aydınlatma Metni Çerez Politikası
Yazılım & Tasarım: Bilgin Pro
Bu site deneyimlerinizi kişiselleştirmek amacıyla KVKK ve GDPR uyarınca çerez(cookie) kullanmaktadır. Bu konu hakkında detaylı bilgi almak için çerez politikası ve aydınlatma metni sayfalarını gözden geçirebilirsiniz. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul edersiniz.