Ülkemizde telif hakları 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ile korunmaktadır. FSEK ile şu dört eser grubu korunur: i) İlim ve edebiyat eserleri, ii) Musiki eserleri, iii) Güzel sanat eserleri, iv) Sinema eserleri. Bunların yanında FSEK ile mektup, portre, ad ve alamet gibi eser vasfında olmayan koruma konuları da düzenlenmiştir.
FSEK’te bir fikri ürünün eser olarak korunabilmesi için üç şart aranır: i) Şekli Şart: FSEK’te öngörülen ve yukarıda belirtilen eser gruplarından birine dahil olma. ii) Subjektif Şart: Sahibinin hususiyetini taşıma. iii) Algılanabilir Olma: Bir fikri ürünün eser sayılabilmesi için, objektif olarak algılanabilir nitelikte olmalıdır. Sadece fikir aşamasında kalan, algılanabilir düzeye gelmeyen fikri ürünler korumadan yararlanamaz. Ancak bu şart bir fikri ürünün mutlaka cisimleşmesini de gerekli kılmaz. Sözgelimi, bir konferanstaki konuşma, hususiyet taşıyorsa eserdir.
FSEK korumasındaki merkez kavram eserdir. Dünyadaki yeni anlayışa paralel olarak eser kavramı, birçok çalışmayı içine alan geniş bir anlama bürünmüştür. Yukarıda belirtildiği üzere FSEK’e göre eser kavramı dört ana kategoriye ayrılmıştır. Bu kategoriler çoğaltılamaz. Ancak dört ana kategorinin içinde yer alan alt kategoriler sınırlı sayıda olmayıp, örnek kabilinden sayılmıştır. Bunların haricinde ayrıca sahibinin hususiyetini taşıyan işlenmeler de eser kabul edilmiştir. Müstakil bir eserden istifade edilerek meydana getirilen, müstakil esere bağımlı olan ve sahibinin hususiyetini taşıyan eserler işlenmedir. Örneğin, tercümeler, bir eserin izah ve şehri, musiki aranjman ve tertibi birer işlemedir.
Bir çalışmanın eser sayılarak korunabilmesi için tamamlanmış olması gerekmez. Bununla birlikte çalışma, sahibinin hususiyetini yansıtacak düzeye gelmişse eser olarak korunur. Hususiyet arz etmeyen çalışmalar eser korumasından yararlanamaz. Eser parçaları da koruma görür.
Fikirler ve yöntemler eser korumasından yararlanamaz. Teknik bir probleme çözüm üreten fikirler ancak patent mevzuatıyla korunabilir. FSEK ile korunan, fikirlerin ifade ediliş şeklidir (expression of the ideas). Bu bağlamda herkes İstanbul üzerine bir hikâye kitabı yazabilir. Yine herkes Galata Kulesi’ni konu alan şiir yazabilir. Ancak hiç kimse Yahya Kemal’in Aziz İstanbul şiirinin bir ya da birkaç mısrasını kendisine mal edemez.
Eser sahibi, eseri meydana getiren kişidir. Eseri ancak gerçek kişiler meydana getirebilir. İşçi – işveren ilişkisinde eserin sahibi, eseri meydana getiren işçidir. Ne var ki, iş ilişkisi gereği meydana getirilen eser üzerindeki haklarda tasarruf yetkisi işverene bırakılmıştır. Manevi haklar eser sahibinde kalır. Ancak işveren, belirli bir ölçüde bu hakları kullanabilir.
Koruma şartlarını taşıyan bir eser, sahibine manevi ve mali/ekonomik haklar sağlar.
Manevi haklar:
a) Kamuya sunma hakkı
b) Eser sahibi olarak tanıtılma hakkı/adın belirtilmesi yetkisi
c) Eserde değişiklik yapılmasını önleme hakkı
d) Eserin aslına ulaşma hakkı
e) Teşhir hakkı
f) Tahrip etmeyi önleme hakkı.
Mali haklar:
a) İşleme hakkı
b) Çoğaltma hakkı
c) Yayma hakkı
d) Temsil hakkı
e) Yayın ve umuma iletim hakkı
Diğer Haklar:
a) Pay ve takip hakkı
b) Cayma hakkı
c) Vazgeçme hakkı
FSEK’te eserden doğan hakların yanında bağlantılı haklar da korunur. Bu kapsamda yasa koyucu kültür endüstrisine yatırımı korumaktadır.
Bağlantılı hak sahipleri:
a) İcracı sanatçılar
b) Fonogram/plak yapımcıları
c) Radyo-TV kuruluşları
d) Film yapımcıları
e) İcrayı organize eden müteşebbisler.
Eser üzerinde eser sahibine tanınan mali haklar bir başkasına yazılı bir sözleşmeyle devredilebileceği gibi bu hakların kullanım (lisans – ruhsat) hakkı da başkasına bırakılabilir. Buna karşılık manevi hakların devri mümkün olmamakla birlikte, bunların kullanımı bir başkasına bırakılabilir.
Eser sahibinin haklarına bir tecavüz olduğunda hak sahibi, hukuk ve ceza davaları açabilir. Tecavüz halinde üç katı tazminat, 3 aydan 4 yıla kadar hapis cezası, yüksek miktarlarda para cezaları ve korsan ürünlerin imhası gibi yaptırımlar öngörülmüştür.
Cahit Suluk
Doç. Dr. Avukat
info@fikrimulkiyet.com
Tüm Yazıları
Cahit Suluk
Doç. Dr. Avukat
Kariyer
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesini 1992 yılında bitirdi. Tasarımların hukuken korunması konulu teziyle 2000 yılında doktora derecesi aldı. Çalışan Buluşları Hukuku adlı tezi ile 2020 yılında Doçentlik unvanı aldı.2001 Yılından beri İstanbul’da fikri mülkiyet hukuku alanında avukatlık yapmaktadır.
Dr. Suluk, 2002-2008 yıllarında İTÜ’de fikri mülkiyet hukuku dersleri verdi. Yine Kadir Has Üniversitesi ve İstanbul Bilgi Üniversitesinde misafir öğretim üyesi sıfatıyla görev yaptı. Halen İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesinde fikri mülkiyet hukuku dersleri vermektedir.
Fikri mülkiyet hukukuna ilişkin kanun hazırlıklarında da bulunan Dr. Suluk’un on iki adet kitabı, kırk civarında makalesi ve dokuz tebliği yayımlandı. Dr. Suluk’un akademik çalışmaları, Türkiye çapında geniş bir kitle tarafından takip edilmektedir.
Dr. Suluk, Haziran 2004’te Dünya Ticaret Örgütü ile Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatının Cenevre’de ortaklaşa düzenlediği iki haftalık programa Türkiye’yi temsilen katıldı.
Patentlerin korunması konulu doçentlik tez çalışması için Münih’teki Max Planck Enstitüsünde dört ay süreyle araştırma yaptı.
Uzmanlık
Telif, Marka, Patent, Tasarım, Haksız Rekabet, Medya, Bilişim
Unvan
Avukat (İstanbul Barosu)
Marka ve Patent Vekili (Avrupa Patent Vekili)
Öğretim Üyesi (İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi)
Bilirkişi (Fikri ve Sınai Haklar Hukuk ve Ceza Mahkemeleri)
Dil
İngilizce
Üyelik
ALAI, INTA, AIPPI, İstanbul Barosu, Türk Patent ve Marka Kurumu, İstanbul Ticaret Odası Fikri Mülkiyet Komisyonu.
Fikri Mülkiyet ve Bilişim Hukukunda Asistan Alınacak!
23 Kasım 2021
Uluslararası Bilişim ve Teknoloji Hukuku Sempozyumu
19 Kasım 2021
Fikri Mülkiyet Hukukunda Uzman Arabuluculuk Eğitimi
6 Kasım 2021
Uluslararası Tıp Hukuku Kongresi
1 Kasım 2021
EN ÇOK OKUNANLAR
Otel, Restoran ve Alış-Veriş Merkezi gibi Mekanlarda Kullanılan Müzik için Telif Hakkı
2 Ocak 2019
Fikri Mülkiyet Hukukunda Arabuluculuk
7 Ocak 2019
Tescilsiz Fikri Ürünlerin Haksız Rekabet Hükümleri ile Korunması
6 Ağustos 2019
Markanın Hükümsüzlüğü Davalarında “Zamanaşımı” Hususunun Değerlendirilmesi
1 Mayıs 2020
KATEGORİLER
Bilişim (10)
Coğrafi İşaret (1)
Duyurular (26)
Fikri Mülkiyet (11)
Haksız Rekabet (1)
Marka (21)
Patent (24)
Sinema (1)
Sınai Mülkiyet (3)
Tasarım (1)
Telif (21)
Arşivler
Kasım 2021
Ekim 2021
Eylül 2021
Ağustos 2021
Haziran 2021
Mayıs 2021
Nisan 2021
Mart 2021
Şubat 2021
Ocak 2021
Aralık 2020
Kasım 2020
Ekim 2020
Eylül 2020
Ağustos 2020
Temmuz 2020
Mayıs 2020
Nisan 2020
Mart 2020
Ocak 2020
Aralık 2019
Kasım 2019
Ekim 2019
Eylül 2019
Ağustos 2019
Temmuz 2019
Haziran 2019
Mayıs 2019
Nisan 2019
Mart 2019
Şubat 2019
Ocak 2019
Fikri Mülkiyet
Temel Bilgiler
Fikri Mülkiyet
Telif Hakkı
Marka
Patent
Faydalı Model
Tasarım
S.S.S
İletişim
Adres : Altunizade Mah. Fahrettin Kerim Gökay Cad. Okul Sok. Altunizade Sitesi, 1 A Blok, Daire 12 Üsküdar / İstanbul