Yatırım Teşvik Belgesi; yatırımın karakteristik değerlerini ihtiva eden, yatırımın bu değerler ve tespit edilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmesi halinde üzerinde kayıtlı destek unsurlarından istifade imkanı sağlayan, başka bir deyişle; tasarrufları yatırıma yönlendirmek suretiyle, ileri ve uygun teknolojileri kullanarak bölgeler arası dengesizlikleri gidermek, istihdam yaratmak ve uluslararası rekabet gücü sağlamak için yatırımların devlet tarafından desteklenmesi amacıyla verilen bir belgedir.
TEŞVİK SİSTEMİ: Teşvik sistemi, 4 ana gruptan oluşmaktadır. Bunlar;
Genel Teşvik Belgesi
Bölgesel Teşvik Belgesi
Büyük Ölçekli Yatırımlar İçin Düzenlenen Teşvik Belgesi
Stratejik Yatırımlar İçin Düzenlenen Teşvik Belgesi
Bu uygulamalar kapsamında yatırımcılara;
KDV istisnası
Gümrük vergisi muafiyeti
Vergi indirimi
Asgari ücret üzerinden hesaplanan Sigorta Primi İşçi ve İşveren Hissesi Desteği
Faiz desteği
Yatırım yeri tahsisi
Gelir vergisi stopajı desteği ve
KDV iadesi
Destekleri verilmektedir. Söz konusu desteklerin tamamından veya bir bölümünden; yatırımın büyüklüğüne, bölgesine ve konusuna göre değişen oran ve sürelerde yararlanma imkanı söz konusudur.
Teşvik sisteminde, asgari ücret üzerinden hesaplanan Sigorta Primi İşçi Hissesi Desteği ve Gelir Vergisi Stopajı Desteği ise sadece 6. Bölgede gerçekleşen yatırımlar için geçerlidir.
1.Genel Teşvik Belgesi: Bu kapsamda, ülke genelinde teşvik edilmeyecek yatırım konuları ile diğer teşvik uygulamaları dışında kalan ve asgari sabit yatırım tutarı ve kapasiteleri üzerindeki bütün yatırımlar;
KDV İstisnası ve
Gümrük Vergisi Muafiyeti ile desteklenmektedir.
Yatırımların destek unsurlarından yararlanabilmesi için asgari sabit yatırım tutarının; 1 inci ve 2 nci bölgelerde 1 Milyon Türk Lirası – 3 üncü, 4 üncü, 5 inci ve 6 ncı bölgelerde ise 500 Bin Türk Lirası olması gerekmektedir.
Bu yatırımların 6. Bölgede gerçekleştirilmesi halinde ayrıca yatırımcıya, asgari ücret üzerinden hesaplanan Sigorta Primi İşçi Hissesi Desteği ve Gelir Stopajı Desteği sağlanacaktır.
2. Bölgesel Teşvik Belgesi: Teşvik sisteminde gelişmişlik düzeylerine bağlı olarak Türkiye 6 (altı) bölgeye ayrılmıştır. Bölgesel Teşvik Uygulaması kapsamında;
KDV istisnası
Gümrük vergisi muafiyeti
Vergi indirimi
Sigorta primi işveren hissesi desteği
Faiz desteği (1. ve 2. bölgeler hariç) ve
Yatırım yeri tahsisi
Destekleri sağlanmaktadır.
Yatırımın 6. Bölgede yapılması halinde ise, bu desteklere ilave olarak yatırımcılara çalışanların asgari ücretleri üzerinden hesaplanan Sigorta Primi İşçi Hissesi Desteği ve Gelir Vergisi Stopajı Desteği de sağlanmaktadır.
Yatırımların organize sanayi bölgelerinde yapılması halinde yatırımcılar, yatırımın bulunduğu bölgenin bir alt bölgesinde uygulanan destek oranlarından yararlanacaklardır. 6. Bölgede yatırıma katkı oranı (vergi indirimi) 5 puan artırımlı olarak (Bölgesel teşvik uygulamaları için % 55, büyük ölçekli yatırımların teşviki için ise % 65) uygulanacaktır.
Yatırım Teşvik Sisteminde Vergi İndirimi Desteği:
– Yatırım döneminde ve yatırımcıların diğer faaliyetlerinden elde edilen kazançlarına da uygulanması sağlanacaktır. Yani vergi indirimi, sadece işletme döneminde ve sadece teşvik belgesi kapsamındaki yatırımdan elde edilen kazanca uygulanmayacak; ödenmesi gereken vergi hesaplanırken, yatırımcının yatırım dönemindeki tüm faaliyetlerinden elde ettiği kazanç dikkate alınacaktır.
Söz konusu oran, bölgelere göre kademelendirilmiş tir. Bu çerçevede yatırımcılar, yatırım döneminde yatırıma katkı tutarının 2. bölgede % 10’unu, 3. bölgede % 20’sini, 4. bölgede % 30’unu, 5. bölgede % 50’sini ve 6. bölgede ise % 80’ini diğer faaliyetlerinden elde edilen kazançlarına da uygulayabileceklerdir.
Bu uygulama, büyük ölçekli yatırımların teşviki kapsamında da aynı esaslar çerçevesinde geçerli olacaktır.
Bir diğer destek unsuru olan Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği: bölgelere göre kademeli olarak 2 ila 12 yıl arasında değişen sürelerde uygulanacaktır. Yeni sistemde, bu desteğin süresi tüm bölgelerde arttırılmıştır. (6. Bölgede yapılacak yatırımlarda yatırımcıların ödemeleri gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden tutarı 10 yıl süreyle, yatırımların organize sanayi bölgelerinde yapılması halinde ise 12 yıl süreyle devlet tarafından karşılanacaktır.)
Bölgesel teşvik uygulamaları kapsamında bölgesel desteklerden yararlanacak yatırım konuları, il bazında ve sektörel olarak yeniden düzenlenmiştir. Buna göre;
Bölgesel sistemden yararlanabilmek için gerekli asgari sabit yatırım tutarları, birçok yatırım konusu için her bölgede düşürülmüş,
Bazı öncelikli yatırım konularının, konu itibariyle daha geniş kapsamda desteklenmesi sağlanmış ve
Bir kısım yatırım konuları, Bölgesel Teşvik Uygulamaları kapsamına dahil edilmiştir.
Yatırım teşvik sisteminde önemli bir konu; sürdürülebilir ekonomik ve sosyal kalkınma için kritik önem arz eden, ulusal ekonominin dünyanın önde gelen teknoloji devi firmalar karşısında rekabet gücü kazanmasını sağlayacak lokomotif sektörlerin desteklenmesi şeklindedir.
Bu kapsamda;
Madencilik yatırımları
Demiryolu ve denizyolu ile yük veya yolcu taşımacılığına yönelik yatırımlar
Otomotiv, uzay veya savunma sanayine yönelik test merkezleri, rüzgar tüneli vb. nitelikteki yatırımlar
Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgelerinde yapılacak turizm yatırımları
Özel sektör tarafından gerçekleştirilecek ilkokul, ortaokul ve lise yatırımları
Yatırım tutarı 20 Milyon TL üzerinde olan biyoteknolojik ve onkolojik ilaçlar ile kan ürünlerinin üretimine yönelik ilaç yatırımları
Savunma sanayi yatırımları
Türkiye’nin hangi ilinde yapılırsa yapılsın 5. Bölge desteklerinden yararlanacaklardır.
– Bölgesel Teşvik Uygulamalarının yatırım havzalarının ve kümelenmenin desteklenmesi hedefi çerçevesinde ayrıca, yatırımların organize sanayi bölgelerinde yoğunlaşmasına, yatırımcılar arasında stratejik işbirliklerinin tesis edilmesine ve yatırımcıların Ar-Ge faaliyetleri sonucunda bulunan veya geliştirilen ürünün ticarileştirilmesine yönelik girişimlerin desteklenmesi kapsamında;
Organize sanayi bölgelerinde yapılacak yatırımlara
Aynı sektörde faaliyet gösteren en az 5 yatırımcının gerçekleştireceği ve ortak faaliyet gösterilen alanda dikey veya yatay entegrasyonu sağlayacak yatırımlara ve
TÜBİTAK tarafından desteklenen Ar-Ge projeleri neticesinde geliştirilen ürünün üretimine yönelik yatırımlara, vergi indirimi ve sigorta primi işveren hissesi desteklerinden, bulundukları bölgenin bir alt bölgesinde uygulanan oran ve sürelerde yararlanma imkanı sağlanacaktır.
3. Büyük Ölçekli Yatırımlar İçin Düzenlenen Teşvik Belgesi: Ülkenin teknoloji ve Ar-Ge kapasitesini arttıracak, ayrıca uluslararası alanda rekabet üstünlüğü sağlayacak yatırımlara;
KDV istisnası
Gümrük vergisi muafiyeti
Vergi indirimi
Asgari ücret üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesi desteği ve
Yatırım yeri tahsisi destekleri devam edecektir.
Bunlara ilave olarak yatırımın 6. Bölgede yapılması halinde, asgari ücret üzerinden hesaplanan sigorta primi işçi hissesi desteği ve gelir stopajı desteği sağlanacaktır.
Büyük ölçekli yatırımların teşviki uygulaması kapsamında desteklenmekte olan sektörler ve uygulamaya dahil olabilmek için sağlanması gereken asgari sabit yatırım tutarları önceki döneme göre değiştirilmiştir.
Buna göre asgari sabit yatırım tutarları; kimyasal madde ve ürünlerin imalatı, motorlu kara taşıtlarının imalatı, liman ve liman hizmetleri yatırımları, elektronik sanayi yatırımları ve ilaç üretimi yatırımları için önceki döneme göre azaltılmıştır.
4. Stratejik Yatırımlar İçin Düzenlenen Teşvik Belgesi: Yatırım teşvik sisteminde, büyüme potansiyeli olan sektörlerin ara malı ithalat bağımlılığını azaltacak, Ar-Ge içeriği yüksek, yüksek teknolojili ve yüksek katma değerli yatırımları ifade eden Stratejik Yatırım kavramı getirilmiştir. Bu yatırımlar; % 50’den fazlası ithalatla karşılanan ara malı veya ürünlerin üretimine yönelik bulunan, belirli büyüklükteki yatırımlardan oluşacaktır. Ülkede yüksek teknolojili ürünlerin üretilmesini sağlayacak yatırımlar da bu uygulama kapsamında desteklenecektir.
Söz konusu uygulama kapsamında bahsi geçen yatırımlara;
Gümrük vergisi muafiyeti
KDV istisnası
Vergi indirimi
Sigorta primi işveren hissesi desteği
Yatırım yeri tahsisi
Faiz desteği (Yatırımcıların kullanacakları yatırım kredileri için sabit yatırım tutarının % 5’ini geçmemek üzere 50 milyon TL’ye kadar)
KDV iadesi (Asgari 500 milyon TL tutarındaki yatırımların bina-inşaat harcamaları için)
Destekleri sağlanacaktır.
⇒ Stratejik Yatırım Konuları:
% 50’den fazlası ithalatla karşılanan ara malları veya ürünlerin üretimine yönelik yatırımlar (Münhasıran bu yatırımların enerji ihtiyacını karşılamak üzere gerçekleştirilecek enerji yatırımları dahil).
⇒ Bu Sistemin Amacı:
GİTES ve İthalat Haritası çerçevesinde, cari açığın azaltılması amacıyla ithalat bağımlılığı yüksek ara malları ve ürünlerin üretimine yönelik,
Uluslararası rekabet gücünü arttırma potansiyeline sahip, yüksek teknolojili ve yüksek katma değerli yatırımları teşvik etmektir.
⇒ Stratejik Yatırımları Değerlendirme Kriterleri:
İthalat bağımlılığı yüksek ara malı veya ürünlerin üretimine yönelik,
Asgari yatırım tutarı 50 milyon TL olan – Üretilecek ürünün % 50’den fazlası ithalatla karşılanan,
Asgari % 40 katma değer yaratan,
Üretilecek ürünle ilgili toplam ithalat değeri son 1 yıl itibariyle en az 50 milyon $ olan (Yurt içi üretimi olmayan mallarda bu şart aranmayacaktır.)