Değişimlere karşı bazı insanlar neden dirençli olur? Denemekten neden korkarız? Bilimsel ve mantıklı temellere dayanarak mı hareket ediyoruz? Direncin temelinde nasıl bir psikodinamik yatıyor? Bu soruların cevaplarını düşünürken tam cevabı olmasada çok anlamlı beş maymun deneyini öğrendim.
Beş Maymun Deneyi
Bilim adamları bir gün bir deney yapmışlar ve değişik bir sonuçla karşılaşmışlar. Öncelikle büyük bir kafesin tepesine bir salkım muz asılır ve kafese beş maymun koyarlar. Ortaya da bir merdiven konur. Her bir maymun merdivenleri çıkarak muzlara ulaşmak istediğinde dışarıdan üzerine tazyikli soğuk su sıkılır. Soğuk suyla yere düşen ve sırılsıklam ıslanan maymunun yerine bir yenisi atılır o da aynı şekilde soğuk suya maruz kalır. Beş maymunun da sırayla denemeleri başarısızlıkla sonuçlanınca maymunlar bir daha muzları almaya cesaret edemezler.
Su kapatılıp maymunlardan birisi dışarı alınır, yerine de yeni bir maymun konulur. Maymunun ilk yaptığı iş, koşup tepedeki muzlara ulaşmak için merdivene tırmanmak olur. Fakat diğer dört ıslak maymun buna izin vermez ve yeni maymunu bir de döverler. Daha sonra ıslanmış maymunlardan biri daha yeni bir maymunla değiştirilir. Ve o da merdivene ilk yaptığı atakta dayak yer. Bu maymunu en şiddetli ve istekli döven de biraz önce diğerleri tarafından engellenen ve ilk dayağı yiyen birinci yeni maymundur.
Islak maymunlardan üçüncüsü de değiştirilir. Bu da ilk atağında diğerleri tarafından cezalandırılır. Diğer dört maymundan yeni gelen ikisinin, en yeni gelen maymunu niye dövdükleri konusunda hiçbir fikirleri yoktur ama en iştahlı dövenler de onlardır. Sonra en baştaki ıslanan maymunların dördüncü ve beşincisi de yenileriyle değiştirilir. Bu maymunlar da muzları almaya yeltendiklerinde onlardan önce değiştirilmiş üç yeni maymun tarafından dövülerek yukarı çıkmaları engellenir. Ama tepelerinde o bir salkım muz hala asılı olduğu halde artık hiç biri merdivene yaklaşmamaktadır.
Maymunlar öğrendiler. Ancak her konuda negatif olmayı öğrendiler. Her yeni durum için aynı sonucun olacağını düşündüler.
Belki farklı yol denemek gerekir. Ama denemekten vaz geçmemek gerekir.
Etiket: 5 maymun deneyi
[reklam]
özkan emiroglu
Arkadaşlarına paylaşabilirsin
Tweet
WhatsApp
Yazdır
Pocket
E-posta
Bu yazılar ilginizi çekebilir:
5. PDR Sempozyumu: Toplumsal Aynamız “ÇOCUK VE AİLE”
Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır; Sizin Öğrenme yönteminiz hangisi?
İlginç ve Korkunç 10 psikoloji deneyi!
Öğrenme ve Kendine Güven
Eğitici Hikayeler içinde yayınlandıbeş maymun deneyi, deney, eğitici hikaye, hikaye olarak etiketlendi	