Ameliyat kesilerinde bakterileri bulunması, yarada enfeksiyonlara neden olabilir. Ameliyat yarası enfeksiyonları sağlık bakım masraflarında artma, yara iyileşmesinde gecikme ve ağrıya neden olabilir. Antibiyotikler bakterileri öldürür ya da üremesini engeller. Ağızdan, damar içine veya doğrudan yara üzerine (topikal) uygulanabilir. Cerrahi sonrası yaraların üzerine antibiyotikler enfeksiyon gelişimini önlediği düşünülerek uygulanır. Antibiyotikleri ağızdan ya da damar içi yolla kullanmaktan çok topikal kullanmanın faydaları olduğu düşünülür.
Topikal uygulanan antibiyotikler sadece sürüldükleri bölgede etki gösterdiği için tüm vücudu etkileyen bulantı ya da ishal gibi istenmeyen etkilerin gelişme ihtimali azalır. Topikal antibiyotik uygulamasının bakterilere direnç gelişme ihtimalini de azalttığı düşünülür. Ancak topikal uygulamanın da istenmeyen etkileri vardır, en sık görüleni sürüldüğü deride kızarma, kaşıntı ve acımaya neden olan allerjik reaksiyondur.
Derleme sorusu
Topikal antibiyotikler cerrahi sonrasında yaraya doğrudan uygulandığında cerrahi yara enfeksiyonunu önlemede ne kadar etkili olduğuna dair kanıtları derledik. Antibiyotiklerin kolay iyileşmesi için kenarları birbirine tutturulan tipte yaralara etkisine odaklandık (primer iyileşme). Kenarlar birbirine dikiş, stapler veya yapıştırıcıyla tutturulabilir.
Bulgular
2016 Martında, primer iyileşen cerrahi yaralarda topikal antibiyotik kullanımını araştıran çalışmalar bulmak için konuya ilişkin mümkün olduğunca çok çalışma aradık. Topikal antibiyotikleri, tedavi verilmemesine, antiseptiklere ve başka topikal antibiyotiklere karşı kıyaslayan 14 araştırma belirledik. Bu araştırmaların sekizi genel cerrahi ve ikisi dermatolojik cerrahiyle ilgiliydi. Çalışmaları çoğu küçük, düşük kalitede ve kayırma hatası riski taşıyordu. Yazarlar tümünü gözden geçirdikten sonra cerrahi yara enfeksiyonu riskinin, ameliyat sonrasında yaralara sürülen antibiyotik kullanımıyla antiseptik ya da tedavi yapılmamasına kıyasla muhtemelen azaldığına karar verdi. Ameliyat sonrasında nispeten seyrek görülen bir olay olan enfeksiyonların oranındaki gerçek azalma antibiyotik kullanıldığında antiseptiğe kıyasla ortalama %4.3 ve tedavi yapılmamasına kıyasla %2 bulundu.
Bir yara enfeksiyonunu önlemek için antiseptik yerine topikal antibiyotiklerle ortalama 24 hastanın ve tedavi verilmemesi yerine ortalama 50 hastanın tedavisi gerekiyor.
Dört araştırmada kontak allerjik dermatit raporlandı, ancak bunun antiseptikler veya tedavi yapılmamasına kıyasla daha sık olup olmadığını belirlemek için kanıtlar yetersizdi ve kullanım kararı öncesinde bunun da göz önüne alınması gerekir.
Bu basit dilli özet 2016 Mayısına kadar günceldir.
Kaynak
Heal CF, Banks JL, Lepper PD, Kontopantelis E, van Driel ML. Topical antibiotics for preventing surgical site infection in wounds healing by primary intention. Cochrane Database of Systematic Reviews 2016, Issue 11. Art. No.: CD011426. DOI: 10.1002/14651858.CD011426.pub2