MEHMET ERDOĞAN, "HÂRİSÎ, Mahmûd b. Ubeydullah", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/harisi-mahmud-b-ubeydullah (28.11.2021).	
Kopyalama metni
Zilhicce 531’de (Eylül 1137) Serahs’ta doğdu ve orada yetişti. Doğum tarihi 541 (1147) olarak da kaydedilmektedir. Mervli olması sebebiyle Mervezî ve Belh civarındaki Tâykân’a nisbetle Tâykânî nisbeleriyle de anılır. Babası, amcaları Muhammed ve Ubeydullah b. Sâid ile Abdülazîz b. Osman en-Nesefî’den ders aldı. Ayrıca Abdülkerîm b. Muhammed es-Sem‘ânî, Nasr b. Seyyâr es-Sâidî, Mes‘ûd b. Muhammed el-Mes‘ûdî, Ebû Muhammed Fazl b. Muhammed ez-Zeyyâdî gibi âlimlerden hadis dinledi. Kendisinden İbnü’d-Dübeysî ve İbnü’n-Neccâr el-Bağdâdî gibi âlimler rivayette bulundular. Özellikle fıkıh ilminde derinleşerek devrinin önemli Hanefî hukukçularından biri oldu. Hilâf ilmi ve mezhebindeki görüşlere vukufundan dolayı “şeyhülislâm” lakabıyla tanındı. 605 (1209) yılında hac için gittiği Mekke ve Medine’de, dönüşte bir müddet kaldığı Bağdat ile daha sonra yerleştiği Merv’de ders verdi. 19 Rebîülevvel 606 (21 Eylül 1209) tarihinde Merv’de vefat etti.
Hepsi de fürû-i fıkıhla ilgili olan eserlerinden sadece, Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî’nin el-Câmiʿu’l-kebîr’inin Ahmed b. Ebü’l-Müeyyed el-Mahmûdî en-Nesefî tarafından kaleme alınmış manzum şeklinin şerhi olan Tefhîmü’t-taḥrîr li-naẓmi’l-Câmiʿi’l-kebîr adlı kitabı günümüze ulaşmıştır (Süleymaniye Ktp., Reîsülküttâb Mustafa Efendi, nr. 306; Dârü’l-kütübi’l-Mısriyye, Fıkhu Hanefî, nr. 95). Kaynaklarda adı geçen diğer eserleri de şunlardır: el-ʿAvn fi’l-fıḳh, Ḫulâṣatü’n-nihâye fî fevâʾidi’l-Hidâye, el-ʿUdde ve el-Fetâvâ.
BİBLİYOGRAFYA
Münzirî, et-Tekmile, II, 175.
Zehebî, Târîḫu’l-İslâm: sene 601-610, s. 219.
Kureşî, el-Cevâhirü’l-muḍıyye, III, 444.
Keşfü’ẓ-ẓunûn, I, 570; II, 1130, 1180, 2039.
Leknevî, el-Fevâʾidü’l-behiyye, s. 209.
Brockelmann, GAL, I, 179; Suppl., I, 290.
Hediyyetü’l-ʿârifîn, II, 404.
Ziriklî, el-Aʿlâm, VIII, 54.
Kehhâle, Muʿcemü’l-müʾellifîn, XII, 178-179.
Sezgin, GAS, I, 426.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1997 yılında İstanbul’da basılan 16. cildinde, 204 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.	
İlişkili Maddeler
Talebesi
İBNÜ’d-DÜBEYSÎ
Hadis hâfızı, kıraat âlimi ve tarihçi.
Talebesi
İBNÜ’n-NECCÂR el-BAĞDÂDÎ
Hadis hâfızı ve tarihçi.
Talebesi
SEKKÂKÎ, Ebû Ya‘kūb
Arap belâgatında çığır açmış dil bilimi âlimi.
Bütün ilişkili maddeler »
Mahmûd b. Ubeydullah el-Hârisî’nin Tefhîmü’t-taḥrîr adlı eserinin ilk iki sayfası (Süleymaniye Ktp., Reîsülküttâb Mustafa Efendi, nr. 306)
TDV İslâm Ansiklopedisi Madde Bildirim Formu
Bu form aracılığıyla, sadece OSMANLILAR//8-mali-yapi maddesi ile alakalı mesajların iletilmesi rica olunur. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin elektronik sürümü hakkındaki diğer hususların ise İletişim Formu aracılığıyla iletilmesi rica olunur.
Bildiriminiz *
İletişim bilgileriniz
Adınız ve Soyadınız *
E-Posta *
Telefon Numarası
Değişiklikleriniz taslak olarak tarayıcınıza kayıt edilir. Kapatıp daha sonra devam edebilirsiniz.
HÂRİSÎ, Mahmûd b. Ubeydullah
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
Otuz üç yıllık birikim, yeni yüz: TDV İslâm Ansiklopedisi İnternet sitesi test yayınında. Daha fazla bilgi