10. sınıf tarih öğretim programı ve ders kitabında yer alan yabancı dil kökenli kavramların öğretimine ilişkin öğretmen görüşleri
menu
menu
Loading...
Home
Diğer
10. sınıf tarih öğretim programı ve ders kitabında yer alan yabancı dil kökenli kavramların öğretimine ilişkin öğretmen görüşleri
100 0 Download (0)
Daha Fazlasını Göster ( 99 sayfa)
Daha Fazlasını Göster ( sayfa)
Şimdi indir (100 sayfa)
Tam metin
(1)
EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİSTÜSÜ
ORTAÖĞRETİM SOSYAL ALANLAR EĞİTİMİ ANABİLİM DALI TARİH EĞİTİMİ BİLİM DALI
10. SINIF TARİH ÖĞRETİM PROGRAMI VE DERS KİTABINDA YER ALAN YABANCI DİL KÖKENLİ KAVRAMLARIN ÖĞRETİMİNE
İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ
YÜKSEK LİSANS TEZİ
Sabri KIZILTAN
TRABZON
Mayıs, 2013
(2)
EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİSTÜSÜ
ORTAÖĞRETİM SOSYAL ALANLAR EĞİTİMİ ANABİLİM DALI TARİH EĞİTİMİ BİLİM DALI
10. SINIF TARİH ÖĞRETİM PROGRAMI VE DERS KİTABINDA YER ALAN YABANCI DİL KÖKENLİ KAVRAMLARIN ÖĞRETİMİNE
İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ
Tezin D anışmanı Doç. Dr. Rahmi ÇİÇEK
Sabri KIZILTAN
TRABZON
Mayıs, 2013
(3)
(4)
III
Tezimin içerdiği yenilik ve sonuçları başka bir yerden almadığımı ve bu tezi KTÜ Eğitim Bilimleri Enstitüsünden başka bir bilim kuruluşuna akademik gaye ve unvan amacıyla vermediğimi; tez içindeki bütün bilgilerin etik davranış ve akademik kurallar çerçevesinde elde edilerek sunulduğunu, ayrıca tez yazım kurallarına uygun olarak hazırlanan bu çalışmada kullanılan her türlü kaynağa eksiksiz atıf yapıldığını, aksinin ortaya çıkması durumunda her türlü yasal sonucu kabul ettiğimi beyan ediyorum.
Sabri KIZILTAN 30/05/2013
(5)
IV
duruma getirebilmeleri açısından oldukça önemlidir. Bu açıdan tarih bilimine bütün toplumlarda özel bir önem gösterilmekte, tarihin doğru algılanması, yorumlanması ve tarihsel düşünme becerilerinin geliştirilmesi için, milletlerin eğitim sistemlerinde planlı, programlı çalışmalarla yürütülen tarih dersleri yer almaktadır. Okullarda öğretimi yapılan tarih dersleri, topluma kimlik kazandırıcı, toplumu birleştirici ve toplumların geleceklerini yönlendirici güce sahiptir. Milletlerin hayatlarında bu kadar önemli bir yere sahip olan tarihin doğru öğretilebilmesi, en az tarih bilimin kendisi kadar önemlidir. Tarih öğretisinin ne derece önemli olduğunu kavramış olan toplumlar, tarih öğretiminin geliştirilmesi adına yapılan çalışmalara gereken önemi ve desteği vermekten kaçınmamaktadırlar. Bu anlamda tarih öğretisi, önemi ulusal boyutu aşıp, küresel anlamda incelenmesi ve takip edilmesi gereken bir bilim dalıdır. Tarih öğretimi alanındaki yenilikleri ve gelişmeleri takip etmek için konu alanı uzmanlarının, bu alanda çalışmalar yürüten araştırmacı ve bilim adamlarının ve tarih öğretmenlerinin, olmazsa olmaz niteliklerinden biri yabancı dil bilme durumlarıdır.
Milletler var olmalarından bu yana birbirleri ile kimi zaman tek yönlü, kimi zaman iki yönlü etkileşim içindedirler. Bu etkileşimlerin sonucu olarak milletlerin kültürlerine ve dillerine başka milletlerden, köken olarak kendi dillerine yabancı, zamanla içselleştirdikleri ve çoğu zaman kavram yanılgısına dönüşecek şekilde yanlış anlamlandırdıkları yeni kavramlar girmektedir. Tarih öğretiminde bu kavramların öğretimi bir takım güçlüklerin oluşmasına neden olmakta ve tarihin doğru algılanmasını engelleyebilmektedir.
T.C. MEB 10. Sınıf Tarih Öğretim Programı ve Ders Kitabı’nda yer alan yabancı dil kökenli kavramaların öğretimine karşılaşılan güçlüklerin nedenlerine ilişkin öğretmen görüşlerini ortaya koymak amacıyla yürüttüğüm bu çalışmada, yardımlarını benden hiçbir zaman esirgemeyip her zaman yapıcı davranan Tez Danışmanım, değerli hocam Doç. Dr.
Rahmi Çiçeğe, bilimsel araştırmalar konusundaki donanımımı bana kazandıran, sayın hocam Doç. Dr İsmail Hakkı Demircioğlu’na, araştırmanın veri analizleri kısmında yardımlarına başvurduğun konu alanı uzmanı KTÜ Eğitim Bilimleri Enstitüsü, PDR Ana Bilim Dalı, araştırma görevlisi Sayın Serkan Volkan Sarı’ya ve çalışmamın her anında yanımda olan Sayın Yrd. Doç. Dr. Eşref Nural’a teşekkürlerimi bildiririm.
Sabri KIZILTAN Mayıs/2013
(6)
V
ÖNSÖZ………IV İÇİNDEKİLER……….V ÖZET……….………VIII ABSTRACT……….X TABLOLAR LİSTESİ………...…XII ŞEKİLLER LİSTESİ………...……XIV KISALTMALAR LİSTESİ………XV
1. GİRİŞ………...………..……1
1. 1. Araştırmanın Amacı...3
1. 2. Araştırmanın Gerekçesi ve Önemi...3
1. 3. Araştırmanın Sınırlılıkları...4
1. 4. Araştırmanın Varsayımları ...4
1. 5. Tanımlar ...4
2. LİTERATÜR TARAMASI ...6
2. 1. Araştırmanın Kuramsal Çerçevesi...6
2.1.1 Kavram Öğretimi………...6
2.1.2 Kavram Yanılgıları ve Kavramsal Değişim……….18
2.1.3 Tarih Öğretimi………..……22
2.1.4 Tarih Öğretiminin Önemi ve Türkiye’de Tarih Öğretimi………33
2.1.5 Tarihte Kavram Öğretimi………...…35
2.1.6 T.C. MEB 10. Sınıf tarih Öğretim programı ve Ders Kitabı………...38
2. 2. Literatür Taramasının Sonucu...42
3.YÖNTEM...44
3. 1. Araştırma Modeli...44
3. 2. Araştırma Grubu………...45
3. 3. Verilerin Toplama Araçları ve Geliştirilmesi...47
3. 4. Veri Toplama Araçlarının Uygulanması ...48
3. 5. Verilerin Analizi...48
(7)
VI
4.1.1 İsimsiz Kimlik Bilgileri………51
4.2. İkinci Bölüm………..….…53
4.2.1. Nicel Verilere İlişkin Bulgular………...…….…..53
4.2.1.1. Birinci Alt Probleme İlişkin Bulgular………53
4.2.1.1.1. Tarih Öğretmenlerinin Kavramların Öğretiminde Karşılaşılan Güçlükler ile Kavramların Bir Yabancı Dile Ait Olma Durumlarına İlişkin Görüşleri….……….………...…….53
4.2.1.2. İkinci Alt Probleme İlişkin Bulgular……….………….……54
4.2.1.2.1. Tarih Öğretmenlerinin Kavramlara Yönelik Öğretim Etkinliklerine İlişkin Görüşleri………..……….…54
4.2.1.3. Üçüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular………....….…54
4.2.1.3.1. Öğretmenlerinin Kavram Öğretiminde, Tarih Öğretmenlerinin Yeterliliklerine İlişkin Görüşleri……….…54
4.2.1.4. Dördüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular……….……….…55
4.2.1.4.1. Tarih Öğretmenlerinin Eğitim Durumlarına Göre, Kavramların Bir Yabancı Dile Ait Olma Durumları Kavramlara Yönelik Öğretim Etkinlikleri Ve Kavram Öğretiminde Tarih Öğretmenlerinin Yeterliliklerine İlişkin Görüşleri Arasındaki Fark Durumu………..………...….55
4.2.1.5. Beşinci Alt Probleme İlişkin Bulgular………..…56
4.2.1.5.1. Tarih Öğretmenlerinin Mesleki Kıdemlerine Göre, Kavramların Bir Yabancı Dile Ait Olma Durumları Kavramlara Yönelik Öğretim Etkinlikleri Ve Kavram Öğretiminde Tarih Öğretmenlerinin Yeterliliklerine İlişkin Görüşleri Arasında Fark Durumu………...56
4.2.1.6. Altıncı Alt Probleme İlişkin Bulgular………56
4.2.1.6.1. Tarih Öğretmenlerinin Lisans Düzeyinde Kavram Öğretimi Dersi Alma Durumuna Göre, Kavramların Bir Yabancı Dile Ait Durumları Kavramlara Yönelik Öğretim Etkinlikleri Ve Kavram Öğretiminde Tarih Öğretmenlerinin Yeterliliklerine İlişkin Görüşleri Arası Fark Durumu……….…56
4.2.1.7. Yedinci Alt Probleme İlişkin Bulgular……….…….57
(8)
VII
Kavramlara Yönelik Öğretim Etkinlikleri Ve Kavram Öğretiminde Tarih Öğretmenlerinin Yeterliliklerine İlişkin
Görüşleri Arasında Fark...57
4.3. Üçüncü Bölüm……….….…,.,.….…58
4.3.1. Nitel Verilere İlişkin Bulgular……….….……..……58
4.3.1.1. Birinci Alt Probleme İlişkin Bulgular………..…..…..……58
4.3.1.1.1. Tarih Öğretmenlerinin Kavramların Öğretiminde Karşılaşılan Güçlükler ile Kavramların Bir Yabancı Dile Ait Olma Durumlarına İlişkin Görüşleri……….………..……….…...58
4.3.1.2. İkinci Alt Probleme İlişkin Bulgular………..………….…59
4.3.1.2.1. Tarih Öğretmenlerinin Kavramlara Yönelik Öğretim Etkinliklerine İlişkin Görüşleri……….…59
4.3.1.3. Üçüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular………..………….…60
4.3.1.3.1. Tarih Öğretmenlerinin Kavram Öğretimi Yeterliliklerine İlişkin Görüşleri………...…60
5.TARTIŞMA...61
5.1. Birinci Alt Probleme İlişkin Tartışma………...………61
5.2. İkinci Alt Probleme İlişkin Tartışma……….62
5.3. Üçüncü Alt Probleme İlişkin Tartışma………64
5.4. Dördüncü Alt Probleme İlişkin Tartışma……….66
5.5. Beşinci Alt Probleme İlişkin Tartışma……….…67
5.6. Altıncı Alt Probleme İlişkin Tartışma………...68
5.7. Yedinci Alt Probleme İlişkin Tartışma……….69
6. SONUÇLAR ve ÖNERİLER ...71
6. 1. Sonuçlar ...71
6.2.Öneriler... 72
6.2.1. MEB Yetkililerine Yönelik Öneriler……….73
6.2.2. Tarih Öğretmenlerine Yönelik Öneriler………..73
6.2.3. Diğer Araştırmacılara Yönelik Öneriler………...74
(9)
VIII
9. ÖZ GEÇMİŞ ve İLETİŞİM BİLGİLERİ ...
...83
(10)
IX
10. Sınıf Tarih Öğretim Programı ve Ders Kitabı’nda Yer Alan Yabancı Dil Kökenli Kavramların Öğretiminde Karşılaşılan Güçlüklere İlişkin Öğretmen Görüşleri
Tanımlayıcı bir çalışma olan bu çalışmanın amacı “T.C. MEB 10. Sınıf Tarih Öğretim Programı ve Ders Kitabı’nda Yer Alan Yabancı Dil Kökenli Kavramların Öğretiminde Karşılaşılan Güçlüklere İlişkin Öğretmen Görüşleri”ni ortaya koymaktır.
Çalışmada ana soruna yanıt bulmak adına, tarih öğretmenlerinin, öğretim programında yer alan yabancı dil kökenli kavramların öğretiminde karşılaşılan güçlüklerin ana nedeninin kavramların bir yabancı dile ait olma, kavramlara yönelik öğretim etkinleri, tarih öğretmenlerinin yeterlilikleri ve öğretmenlerin, kıdem yılı, mezun oldukları fakülte, kavram eğitimi alma, yabancı dil bilme durumlarına göre; sözü edilen kavramların öğretiminde karşılaşılan problemlere ilişkin görüşleri arasında fark olup olmadığı sorularına yanıt aranmıştır.
Araştırmanın evrenini Trabzon ili merkez bölgesinde yer alan orta öğretim kurumları, örneklemini ise her lise türünden rastgele birer tane seçilen yedi orta öğretim kurumunda görev yapmakta olan 29 tarih öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada gerçekleştirilirken alan taramasının nicel ve nitel boyutu, kullanılan veri toplama araçlarından anket ve görüşme formundan elde edilen verilerle sağlanmıştır. Çalışmada uzman görüşleri doğrultusunda araştırmacı tarafından geliştirilen birinci bölümünde katılımcıların isimsiz kimlik bilgilerinin toplandığı, ikinci bölümünde beşli Likert tipli zaman aralığı ölçeğinin yer aldığı, yirmi sorudan oluşan anket formu ve yarı yapılandırılmış sekiz sorudan oluşan görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracından elde edilen nicel verilerin değerlendirilmesinde SPSS 15 paket programı kullanılmış, veriler tek yönlü varyans analizi (ANOVA) , t-testi, frekans ve yüzde tabloları kullanılarak analiz edilip bulgulara dönüştürülmüştür. Görüşme formundan elde edilen nitel veri analizi yöntemlerinden içerik analizi yapılarak değerlendirilmiş ve nicel verilerin desteklenmesinde kullanılmıştır.
Araştırmanın sonucunda tarih öğretmenlerinin; Orta Öğretim 10. Sınıf Tarih Öğretim Programı ve Ders Kitabı’nda yer alan yabancı dil kökenli kavramların öğretiminde karşılaşılan güçlüklere ilişkin; bu kavramların köken olarak bir yabancı dile ait olma durumlarının öğretimi zorlaştırdığı, bu kavramların öğretiminde öğrenci merkezli, yaparak yaşayarak öğrenimi etkin kılacak şekilde, görsel, işitsel, görsel – işitsel araç kullanılarak öğretim yapılması gerekliliği, tarih öğretmenlerinin kavram öğretisine ilişkin gerekli yeterliliklerinin olmadıkları görüşlerini taşıdıkları ve öğretmenlerin mezun olunan fakülte
(11)
X
durumlarına ilişkin görüşlerini farklılaştırdığı, öğretmenlerin kavram öğretimi eğitimi alma ve bir yabancı dil bilme durumlarının, kavramların bir yabancı dile ait olma, kavramlara yönelik öğretim etkinlikleri ve öğretmen yeterliliklerine ilişkin görüşlerini etkilemediği ortaya çıkmıştır. Çalışmanın sonunda ileride benzer çalışma yapacak araştırmacılara yönelik, öğrencilerin hangi yabancı dil kökenli kavramların öğrenmede zorluklar yaşadıklarını ortaya koyan çalışmalar yapmaları, tarih öğretmenlerine yönelik, ölçme araçlarında öğrencilerde var olabileceği düşünülen kavram yanılgılarının tespitine yönelik sorulara yer vermeleri ve bunların giderilmesine yönelik yöntem ve teknikler kullanmaları, öğretim programı ve tarih ders kitabı hazırlayan konu alanı uzmanlarına yönelik ise sözü edilen kavramları öğretim programı ve ders kitabına olabildiğince güncel Türkçedeki karşılıkları ile dahil etmeleri gibi bir takım önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Tarih Öğretimi, Kavram Öğretimi, Kavram Yanılgısı, Kavramsal Değişim, Kavram Haritası, Tarihte Kavram Öğretimi,Tarihsel Kavram
(12)
XI
Views of History Teachers About the Difficulties which Occurs During the Teaching of Foreign Language Origin Historical Concepts in Turkish Republic Secondary Schools History Teaching Programme and Students History Book of 10th Classes
This descriptive study aims to figure out the views of history teachers about the difficulties which occurs during the teaching of foreign language rooted historical concepts in Turkish Republic Secondary Schools History Teaching Programme and Students History Book of 10th Classes. To find a solution to problem of the study, answers of following questions’ are researched ; “what ae the views of history teachers about the relation between concepts’ being foreign language rooted ones and the difficulities occures during the teaching of these concepts ? ”, “what are the views of history teachers towards technics and methods of concept teaching?, “what are the views of history teachers towards teachers’ sufficiency?” and “are there differences between teachers views of concepts’ being part of foreign languages, technics and methods used in concept teaching and teachers’ sufficiency according to their teaching experiences, kowledge of foreign language, faculties they graduated from and their kowledge of conceptual teaching education?”.
Secondary schools in Trabzon Province are the universe and the 20 history teachers of the random selected seven secondary schools are the research group of this study. Quantitive and qualitive part of this field study is ensured by a twenty-question questionnerie and semi structured interview form which are developed by researcher with the approval of expert views. Quantitive datas which are collected by questionnerie, are analysed in ANOVA , t-tests , and frequency tables via SPSS 15 package programme and transformed into findings. Quantitive datas, which are used to support qualitive findings, are collected by semi structured interview form and transformed into findings after being analysed via content anaylsis tables.
As a result of the study ; teacher thinks that ; “historical concepts’ being a part of foreign lanuages originally create difficulities in conceptual history teaching”, “while teaching foreign language rooted concepts in history, visual, audio and audiovisual tools should be used and student centered , active learning teaching methods should be reflected into classroom enviromnent”, “history teachers are lack of conceptual teaching skills”, “there are differences between teachers views about concepts’ being a part of foreign lanuages originally in terms of their teaching experiences”, “there are differences between teachers views about techincs and methods used in conceptual teaching interms
(13)
XII
educations”. At the end of the study there are some suggestions for history teachers like including questions on their assesing tests to see misconceptions of students and using concept maps to remove them, for history teaching programme producers and secondary school history book writers like including these concepts into teaching programme and history teaching books with their Turkish equivalents and for the further researcers like making new reseaches to ases which foreing language rooted concepts create more difficulities to students while learning.
Key Concepts : Teaching History , Conceptual Teaching, Concept Errors, Conceptual Chance, Concept Maps, Concept Teaching in History, Historical Concepts
(14)
XIII
Tablo No Tablo Adı Sayfa No
1. T.C. MEB 10. Sınıf Tarih Öğretim Programı ve Ders Kitabındaki Yabancı Dil Kökenli ve İki Binli Yılların Türkçesine Yabancılaşmış Kavramların Dilsel Olarak Gruplandırılıması………..…40
2. T.C. MEB 10. Sınıf Tarih Öğretim Programı ve Ders Kitabındaki Yabancı Dil Kökenli ve İki Binli Yılların Türkçesine Yabancılaşmış Kavramların İşlevsel Olarak
Gruplandırılması………..…....41
3. Tarih Öğretmenlerinin En Son Mezun Oldukları Eğitim
Durumuna Göre Dağılımı……….……...51
4. Tarih Öğretmenlerinin Mesleki Kıdem Durumuna Göre Dağılımı……….….…..51
5. Tarih Öğretmenlerinin Lisans Düzeyinde Kavram Öğretimi
Dersi Alma Durumuna Göre Dağılımı………...52
6. Tarih Öğretmenlerinin Kavram Öğretimine İlişkin Hizmet İçi Eğitimi Alma Durumlarına Göre Dağı………….………...…52
7. Tarih Öğretmenlerinin, Kavram Öğretimine İlişkin Kurs
Düzenlendiğinde Kursa Katılma İsteklerine Göre Dağılımları...52
8. Tarih Öğretmenlerinin Herhangi Bir Yabancı Dil (Osmanlıca Dahi) Bilme Düzeylerine Göre Dağılımı……….53
9. Tarih Öğretmenlerinin Kavramların Öğretiminde Karşılaşılan Güçlüklerin Nedeninin, Kavramların Bir Yabancı Dile Ait Olma Durumlarına İlişkin Görüşlerine Yönelik Ortalama ve Standart Sapma………..….53
(15)
XIV
Tablo No Tablo Adı Sayfa No
10. Tarih Öğretmenlerinin Kavramlara Yönelik Öğretim
Etkinliklerine İlişkin Görüşlerine Yönelik Ortalama ve Standart Sapmalar………..………..………..54
11. Tarih Öğretmenlerinin Kavram Öğretiminde, Tarih Öğretmenlerinin Yeterliliklerine İlişkin Görüşlerine Yönelik Ortalama ve Standart Sapmalar………..54
12. Mezun olunan fakülte değişkenine yönelik ANOVA sonuçları…...55
13. Mesleki kıdeme yönelik t testi sonuçları………..56
14. Lisans düzeyinde kavram öğretimi dersi alıp almadığına
yönelik ANOVA sonuçları………...57
15. Yabancı dil bilme değişkenine yönelik ANOVA sonuçları………….57
(16)
XV
Şekil No Şekil Adı Sayfa No
1. Kavram Haritası Örneği………20
(17)
XVI
Akt. : Aktaran
ANOVA : Analysis of Variance Diğ. : Diğerleri
Enst. : Enstitü
f. : Frekans
Fak. : Fakült
K. : Katılımcı
Nr. : Numara
Ort : Ortalama
S. : Sayfa
Ss. : Standart Sapma
SPSS : Statistical Packages for the Social Sciences TDK : Türk Dil Kurumu
T.C. :Türkiye Cumhuriyeti
TDÖP : Türk Dili Öğretim Programı KTÜ : Karadeniz Teknik Üniversitesi MEB : Milli Eğitim Bakanlığı
(18)
1.GİRİŞ
Eğitim öğretim etkinliklerinin akademik dünyada bir bilim dalı olduğu gerçeğinin kabul görmesinden bu yana, insanlığın var oluşuyla yaşam bulan tarih bilimi de, diğer bütün alanlar gibi başlı başına bir disiplin olarak eğitim öğretim programları içerisindeki yerini almıştır.
Geçmişi bildirerek geleceğe ışık tutma özelliğiyle, toplumların eğitim öğretim programlarında önemli bir yer alan tarihi, tarih derslerinde doğru anlatabilmek, farklı gelişmişlik düzeyleri olan toplulukların birbirleriyle etkileşimi sonucu ortaya çıkan tarihsel kavramları bu günkü sosyo- kültürel yapıda öğrenciye kavratabilmek ne kadar olasıdır. Akınoğlu ve Arslan‘ a göre (2007), tarih eğitimi ve felsefesi aynı zamanda tarihin kavramları üzerine düşünmektir. Akınoğlu ve Arslan, İki çeşit tarih kavramından söz etmektedir. Bunlar mekan, silah, asker gibi somut, demokrasi ve özgürlük gibi soyut kavramlardır (Akınoğlu ve Arslan 2007). Tüm bu soyut ve somut tarihsel kavramların birde aynı zamanda farklı kültürlerde doğup çeşitli etkenler sonucu bir toplumun tarihsel geçmişinde yer aldığı düşünüldüğünde, tarih öğretimi sürecinde öğretmenler, kendi öz dillerine birçoğu köken olarak yabancı olan, kavramların öğretimiyle karşı karşıya kalmaktadır.
Toplumların iletişimi, bilgi paylaşımı ve bunların sonucu olan dünyanın küreselleşme süreci, yazının matbaa ile herkes tarafından ulaşılabilir olmasıyla başlamış ve bu süreci telefon, radyo gibi sözlü iletişim araçları, televizyon ve internet gibi hem sözlü, hem yazılı, hem de görsel etkileşim sağlayan iletişim araçları geldiğimiz noktaya kadar taşımıştır. Bu karşılıklı etkileşim süreci en çok da insanların etraflarındaki dünyayı algılama aracı olan dillerini etkilemekte, insanlar gereksinimleri doğrultusunda yeni olgu, bilgi ve kavramlarla karşı karşıya gelmektedirler. Bu sürecin etkileri, kendini, bilimin her alanında olduğu gibi eğitim alanında da ve özellikle tarih eğitiminde hissettirmektedir. Çünkü tarih belgelere dayanan somut bir bilim ve sanattır. Tarihin temellerini oluşturan her belge kendi çağının dilinden izler taşımaktadır.
Belgeler dayanan iki bin yıllık geçmişi boyunca çok geniş coğrafyalarda hüküm sürmüş olan Türk topluluklarının onlarca medeniyetle etkileşim içinde bulunmuş olması Türk diline ve tarihine çok sayıda kavram kazandırmıştır. Bu kavramlardan bazıları zamanla, kullanılmaz olmuş iken bazıları da iki binli yıllara kadar gelebilmiştir. Tarih öğretiminde de bu kavramlara sıkça rastlamak olasıdır.
Dünya dillerinin sınıflandırılma aşamasında kullanılan en önemli iki değişkenden biri dillerin kendi yapısal durumudur, diğeri de tarihtir (Demirel, 2000; 3–11). Tarih ve dil, diğer bilimlerden, içi içe geçmeleri ve yaşayan birer olgu olmaları yönüyle ayrılmaktadır. Örneğin coğrafya, fizik, matematik bilimlerinin en temel özellikleri evrenin var oluşundan bu güne kadar aynı iken, dil ve tarih için aynı durumdan söz etmek olası değildir. Çünkü tarih ve dil
(19)
insanlar yaşadıkça, insanların ve toplumların verdikleri kararlar doğrultusunda şekillenip değişen birer bilim dallarıdırlar. Bin dokuz yüzlerin başlarında konuşulan dili iki binlerde anlamak pek kolay değildir. Bin dokuz yüzlerde kullanılan tarihsel kavramları da iki binli yılların tarih öğretim programlarında kullanmak çok kolay olmayacaktır. Bu durum, tarih öğrenimi ve öğretiminde kavrama sorunları doğurması olasıdır.
T.C. MEB Orta 10. Sınıf Tarih Öğretim Programı ve Ders Kitabı birçoğu Türkçeye başka dillerden geçen kavramlar barındırmaktadır. Örneğin öğretim programında yer alan üniteler içerisindeki 5. ünitenin hedef kazanımlardan, 12. hedef kazanım olan “II. Meşrutiyet dönemi siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik gelişmeleri değerlendirir” kazanımındaki, etkinlik örnekleri içerisinde ve T.C. MEB Orta öğretim 10. Sınıf Tarih Ders Kitabında da yer yalan, düşünce akımları konusunda “hümanizm” kavramından söz edilmektedir. Köken olarak Fransızca bir sözcük olan ve insan anlamına gelen “human” kelimesinden türeyen Hümanizm kavramı başlangıcı milattan öncesine dayanan ve temelde var olan her şeyin merkezinde insanın olduğunu, insanın değerli olduğunu ve gelişim adına yapılması gereken her şeyin insanın iyiliği için yapılması gerektiğini savunan felsefi bir akımdır. Hümanizm kelimesi kavramın anlamını kökünden geldiği sözcüğün yaptığı kavramsal çağrışımlarla Fransız dilinde tam olarak karşılamakta iken, ana dili Türkçe olan bir öğrenci için daha önce hiç duymadığı ve kendisinde hiçbir çağrışım yapmayan yeni bir kavram durumundadır. Bu durum öğrenciler ve öğretmenler açısından bir takım zorluklar yaratmaktadır
Candan ve Koçer, (2013)‘ e göre tarih dersi kendi doğası gereği bir takım zorlular taşımaktadır. Öğrenciler tarih derslerinde geçmişi, geçmişte yaşanan olay ve durumları öğrenmektedirler. Öğrencilerin seçici tarihsel algıları, önemli ve günümüzde de etkisini devam ettiren sosyal süreçler dışındaki durumları algılamakta güçlük çekmektedir. Öğrenciler öğrendikleri tarihsel kavramlarla ilgili olarak kavramın ait olduğu zaman diliminin değer yargılarını ve o zamanın dünyasını anlayarak yorum ve değerlendirme yapmalıdırlar. Bu açıdan içinde bulunduğu çağdan çok öncesine ait olayları ve bunların sonucu olarak ortaya çıkan kavramları kavramak öğrenciler açısından oldukça güçtür ve bu güçlüklerin ardından ortaya kavram yanılgıları çıkmaktadır. “Öğrencilerin kavramları algılama ve kavram yanılgıları üzerine birçok çalışma yapılmış olsa da özelliklede tarih alanında bu tür çalışmaların sayıca yetersizliği tarihsel kavramların ne tür düzeyde öğrenildiği noktasında elimizde bir veri olmamasına neden olmaktadır” (Candan ve Koçer,2013).
1.1. Araştırmanın Amacı
Bu çalışmanın amacı Orta öğretim tarih öğretmenlerinin Orta Öğretim 10. Sınıf Tarih Öğretimi Programı ve Ders Kitabında yer alan yabancı dil kökenli kavramların öğretiminde karşılaşılan güçlüklerin nedenlerine ilişkin görüşleri nelerdir? Sorusuna yanıt aramaktır.
(20)
Çalışmada ana amaca ulaşabilmek için şu sorulara yanıt aranmıştır:
1. Tarih öğretmenlerinin, kavramların öğretiminde karşılaşılan güçlükler ile kavramların bir yabancı dile ait olma durumlarına ilişkin görüşleri nelerdir?
2. Tarih öğretmenlerinin kavramlara yönelik öğretim etkinliklerine ilişkin görüşleri nelerdir?
3. Tarih öğretmenlerinin kavram öğretimi yeterliliklerine ilişkin görüşleri nelerdir?
4. Tarih öğretmenlerinin eğitim durumlarına, kavramların bir yabancı dile ait olma durumları kavramlara yönelik öğretim etkinlikleri ve kavram öğretiminde tarih öğretmenlerinin yeterliliklerine ilişkin görüşleri arasında fark var mıdır?
5. Tarih öğretmenlerinin mesleki kıdemlerine göre, kavramların bir yabancı dile ait olma durumları kavramlara yönelik öğretim etkinlikleri ve kavram öğretiminde tarih öğretmenlerinin yeterliliklerine ilişkin görüşleri arasında fark var mıdır?
6. Tarih öğretmenlerinin lisans düzeyinde kavram öğretimi dersi alma durumuna göre, kavramların bir yabancı dile ait olma durumları kavramlara yönelik öğretim etkinlikleri ve kavram öğretiminde tarih öğretmenlerinin yeterliliklerine ilişkin görüşleri arasında fark var mıdır?
7. Tarih öğretmenlerinin yabancı dil bilme değişkenine göre, kavramların bir yabancı dile ait olma durumları kavramlara yönelik öğretim etkinlikleri ve kavram öğretiminde tarih öğretmenlerinin yeterliliklerine ilişkin görüşleri arasında fark var mıdır?
1.2. Araştırmanın Gerekçesi ve Önemi
Bu araştırma T.C. MEB Orta Öğretim 10. Sınıf Tarih Öğretimi Programı ve Ders Kitabında yer alan yabancı dil kökenli kavramların öğretiminde karşılaşılan güçlüklerin nedenleriyle ilgili öğretmen görüşlerini belirlemektir. Araştırmadan elde edilecek bulguların, tarih öğretiminde öğretmenlere bu kavramaları öğretmede kolaylık sağlaması, uygun yöntem ve tekniklerin seçiminde önderlik etmesi, tarih öğretimini olumlu yönde etkilemesi, öğrencilerin bu kavramları öğrenmelerinde kolaylık sağlamasını ve alan uzmanı ve diğer ilgililerin dikkatini çekmesi ve konuyla ilgili düşünmelerine yardımcı olacağı sanılmaktadır.
Diğer taraftan araştırmadan elde edilecek sonuçlar ışığında tarih derslerinde kavram öğretisinin daha kolay ve anlaşılır olması yönünde doğru yöntem ve tekniklerle yapılması yönünde görüş oluşması, tarihsel kavramların kaynaklarda güncel Türkçedeki karşılıklarıyla yer almalarının önemine dikkat çekilmesi beklenmektedir. Bu çalışma öğrencilerin tarihsel kavram kazanımlarında karşılaşılan engellerin ortadan kaldırılması yönünde bir kaynak oluşturabileceği sanılmaktadır.
(21)
1.3. Araştırmanın Sınırlılıkları
1. Bu araştırmanın verileri orta öğretim 10. Sınıf öğretmenlerinin tarih öğretiminde kavram öğretisi ve yanılgısına ilişkin görüşleri ile sınırlıdır.
2. Diğer 9, 11 ve 12. Tarih öğretmenleri araştırma kapsamı dışı bırakılmıştır.
3. Öğretmenlerin araştırma konusuna ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla bilgi toplama araçlarında yer alan sorularla sınırlıdır.
1.4. Araştırmanın Varsayımları
1. Araştırma grubu, öğretmenlerin orta öğretim 10. sınıf tarih öğretimi programı ve ders kitabında yer alan yabancı dil kökenli kavramların öğretiminde karşılaşılan güçlüklere ilişkin görüşlerini ortaya koymak için sayıca yeterlidir.
2. Uygulamaya katılan orta öğretim tarih öğretmenlerinin anketi ve görüşme sorularını içtenlikle yanıtlamaları beklenmektedir.
3. Araştırmadan elde edilecek veriler geçerli ve güvenlidir.
4. Bilgi toplama araçlarında yer alan sorular öğretmenlerin orta öğretim 10. sınıf tarih öğretimi programı ve ders kitabında yer alan yabancı dil kökenli kavramların öğretiminde karşılaşılan güçlüklere ilişkin görüşlerini çözümleyecek niteliktedir.
1.5. Tanımlar
Kavram: Kavramlar; varlıklar, olaylar, insanlar ve düşünceler benzerliklerine göre gruplandırıldığında gruplara verilen ortak adlardır (Kaptan, 1999; 103’den akt. Baysarı, 2007).
Kavram öğretimi: Kavram öğretimi öğrenciye nesneleri, olayları, düşünce ya da insanları bir sınıfa koyabilme yetisi kazandırabilme durumudur (Özyürek, 1983; 347–366).
Kavram yanılgısı: Kavram yanılgısı, öğrencilerin anlamada güçlük çektikleri kavramları kendi anlayışlarına göre uygun bir şekilde yorumlamaları ve bilimsel kavramlara bakış açılarını, bilim adamları tarafından kabul edilmiş olanlardan farklı olmasıdır (Moore, 1997’den akt. Baysarı, 2007).
Kavram haritaları: Kavram haritası kavramların ve bu kavramlar arasındaki ilişkilerin grafiksel bir teknikle sunulmasıdır (Beyerbach ve Smith 1999’den, akt. Atasayar 2008).
Kavram analizi: Kavram analizi; kavramın adının, basit bir tanımının, ilişkili ve ilişkisiz niteliklerinin belirlenerek, öğrenciye sunulma yolu ile öğretilme tekniğidir (Kılıç, 2007).
Öğretim programı: Öğretim programı öğrenene okulda ve okul dışında planlanmış etkinlikler yoluyla sağlanan öğrenme yaşantıları düzeneği (Demirel, 2010; 3–167).
(22)
Öğretim yöntemi: Öğretim yöntemi, öğretimsel bir sorunu çözmek, bir deneyi sonuçlandırmak, bir konuyu öğrenmek, ya da öğretmek gibi amaçlara ulaşmak için bilinçli olarak seçilen ve izlenen düzenli yoldur (Demirel, 2010; 3–167).
Öğretim tekniği: Teknik bir öğretme yöntemini ortaya koyma biçimi ya da sınıf içinde yapılan işlemlerin bütünüdür (Demirel, 2010; 3–167).
Tarih öğretimi: Türkiye ‘de İlköğretim ve Orta Düzeyinde Sosyal Bilgiler, Osmanlı Tarihi, Atatürkçülük ve T.C. İnkılâp Tarihi dersleri adı altında Tarih disiplin içeriğini yapısını ve becerilerini yaklaşık 10–16 yaş arasındaki erişkinlere kazandırmaya yönelik pedagojik yaklaşım ağırlıklı çalışan bir bilim dalı (Ata, 2002)
Tarihsel kavram: Tarihsel kavramlar tarih alanına özgü terminolojinin bütünüdür (Köstüklü, 2003; 189–190).
I. Grup Düşünce: Tarih öğretmenlerinin çalışmada sözü edilen kavramların öğretiminde karşılaşılan güçlüklerin ana nedeninin yabancı dilde birer kavram olduğu düşüncesini belirlemek amacıyla, veri toplama aracında yer alan “1.6.15.16.18.19” no’ lu sorulara verilen cevaplardan söz edilmektedir.
II. Grup Düşünce: Tarih öğretmenlerinin, tarih öğretimine öğrenci merkezli, görsel, yaparak yaşayarak öğrenmeyi etkin kılacak şekilde, öğretim yapılması gerekliliği düşüncesini belirlemek amacıyla, veri toplama aracında yer alan “2.5.6.7.8.9.10.14.15.20,” no’ lu sorulara verilen cevaplardan söz edilmektedir.
III. Grup Düşünce: Tarih öğretmenlerinin, tarih öğretimine sözü edilen kavramların daha etkili öğretimi için öğretmenlerin yeterli olmadığı ve bir eğitimden geçmeleri gerekliliği düşüncesini belirlemek amacıyla, veri toplama aracında yer alan “11.12.13.17,” no’lu sorulara verilen cevaplardan söz edilmektedir.
(23)
2. LİTERATÜR TARAMASI
2.1. Araştırmanın Kuramsal Çerçevesi 2.1.1. Kavram Ö ğretimi
Alan yazını incelendiğinde; Kavram ve kavram öğretisine ilişkin son yıllarda birçok araştırma ve makaleye rastlanmaktadır. Örneğin; Coştu, Ayaz ve Ünal (2007) “ Kavram yanılgıları ve Olası nedenleri Kaynama Kavramı” üzerine kaynama kavramı ile ilgili yanılgıları, bunların olası nedenlerini belirlemek üzere, sınıf kimya öğretmenleri ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanarak yaptıkları çalışma sonucunda çalışmaya katılan her bir öğretmenin kavram yanılgılarının kendi öğrencilerinde var olduğunu belirtmişler öğretmenlerin kendi öğrencilerine ilişkin belirttikleri kavram yanılgılarının çoğunluğunun uluslar arası literatürde yapılan çalışmalarla paralellik gösterdiğini ancak öğretmenlerin literatürde belirtilen farklı birkaç kavram yanılgısının da kendi öğrencilerinden kaynaklandığını belirtmişlerdir. Diğer taraftan çalışmaya katılan x öğretmeninin kaynama olayının buharlaşmadan farklılığı konusunda yaptığı açıklamaya bakıldığında “ kaynama buharlaşmanın hızlı şeklidir” yanılgısını örnek olarak vermişler, bilgi eksikliği somutlaştırma amaçlı deneylerin yapılması, öğrencilerin önceki deneyimleri ve düşünceleri, ders kitapları, yanlış ilişkilendirilmelerde bulunma konu ile ilgili görsel nitelik taşıyan deneylerin tasarlanması, öğretmenlerin konu anlatımı esnasında yanılgılara neden olacak ifade ve modellemeden kaçınılması, öğretim esnasında farklı örnekler üzerinde durarak öğrencilerin gereğinden az veya fazla genelleme yapmasını engelleme ve öğrencilerin önceki deneyimleri ortaya çıkarılarak bu deneyimlerde ki yanlışları vurgulanarak konun sunumun yapılması gibi önemli sonuçlar elde etmişler. Bu sonuçlar doğrultusunda da kavram öğretisi sorunu olan öğretmenlerle görüşme yoluyla kavram yanılgılarının düzeltilmesi yoluna gitmişlerdir (Çoştu, ve diğ. 2007).
Güneş, Dilek, Demir, Hoplan ve Çelikoğlu (2010) “Öğretmenlerin Kavram Öğretimi, Kavram Yanılgılarını Saptama ve Giderme Çalışmaları” üzerine Fen Bilgisi ve sınıf öğretmenlerinin Fen ve teknoloji dersinde, kavram öğretiminin nasıl gerçekleştiği, kavram yanılgılarını nasıl belirledikleri ve kavram yanılgılarını nasıl ortandan kaldırmaya çalıştıklarını belirlemek amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanarak yaptıkları çalışma sonucunda fen bilgisi öğretmenlerinin çoğunun kavram öğretimini soru cevap şeklinde, günlük hayattan örnekler vererek, deney ve gözlem yaptırarak gerçekleştirdiklerini belirttiklerini, sınıf öğretmenlerinin kavram öğretimini deney gözlem ve araştırma yaptırarak öğrettiklerini belirttiklerini söylemişlerdir. Güneş, Dilek, Demir, Hoplan
(24)
ve Çelikoğlu, öğretmenlerin kavram öğretimiyle ilgili geleneksel yöntemlerden vazgeçmediklerini bu nedenle, öğretmenlerin konuyla ilgili görüşlerine başvurulup, kavram öğretisi ve kavram yanılgılarına ilişkin yetersizliklerinin ve gereksinimlerinin belirlenmesi gerektiğini, öğretmenleri kavram öğretiminde kullanılan modern yöntem ve tekniklerden haberdar etmenin dışında onlara bu teknikleri etkili bir şekilde kullanabilmeleri için hizmet içi eğitim verilmesi ve yapılanmalarına yardımcı olunması gerektiğini ifade etmişlerdir(Güneş ve diğ., 2010).
Kılıç, (2008) “Kavramların Öğretiminde Kavram İçerik Öğelerinin Açıklanmasının Akademik Başarıya ve Bilimsel Esnekliğe Etkisi” üzerine yaptığı çalışmada, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Okulu Öncesi Öğretmenliği ve Sınıf Öğretmenliği 2. sınıf öğrencilerine kendi geliştirdiği kavram başarı testini uygulamış ve bilişsel esnekliği değerlendirmek için yine kendisinin geliştirdiği yapıyı doldur testini uygulamış ve sonuç olarak kavramların öğretiminde kavram analizi yönteminin akademik başarıyı arttırdığı ve bilimsel esnekliği geliştirdiğini, Kılıç, kavramların öğretimine ilişkin kavramların içerik öğelerinin (kavramın adı, tanımı, özellikleri, özellik olmayanları, örnekleri ve örnek olmayanları) açıklanmasının daha etkili bir öğrenme için oldukça önemli olduğunu, nitelikli öğrenmelerin gerçekleşmesine yardımcı olabileceğini ileri sürmüş aksi halde yanlış ve eksik öğrenilen kavramlarla aşırı ve dar genellemelere ya da yanlış kavramsallıştırmalara ulaşılabileceğini ileri sürmüş ve bu durumunda istenen bir durum olmadığını belirtmektedir (Kılıç, 2008).
Atasayar, (2008) “ Kavram Öğretimi Sürecine Yönelik İçerik Geliştirme Aracının Tasarlanması ve Kullanışlılığının Test Edilmesine” İlişkin Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalında bir yüksek lisans tezi yapmıştır. Bu çalışma kapsamında öğrenim nesneleri kavramı temel alınarak, kavram öğretimine yönelik içerik geliştirme sürecinin standartlaşmasında kullanılan yardımcı bir araç geliştirmiştir. Çalışma iki aşamadan oluşmakta, 1. Aşamasında kavram öğretiminin içerik geliştirme süreci incelenmiş, bu sürece yönelik üst verilerin yer aldığı bir model öğrenme nesneleri yaklaşımı da temel alınarak araç geliştirilmiş 2. Aşamada modelin uygulanabilirliğini test etmek amacı ile kavram öğretimi sürecine yönelik bir içerik geliştirme aracı tasarlanmıştır. Aracın kullanışlılığını değerlendirmek için MEB Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü E-Eğitim Öğretim Portalı Biriminde öğrenme nesnesi yaklaşımı ile içerik geliştirmekle görevli 3 öğretmen araştırma grubunu oluşturmaktadır.
Bu öğretmenlerden çalışmada geliştirilen aracı kullanarak kavram öğretim sürecine yönelik içerik paketi oluşturmaları istenmiş, daha sonra senaryo tabanlı buluşsal yöntem kullanılmış ve aracın kullanışlılığını ölçmek için katılımcılara biçime dönük değerlendirme yapılmıştır. Sonuç olarak kavram öğretimi sürecine yönelik içerik analizi yapılmış, kavram
(25)
öğretimi süreci modellenmiş, bu modelden yola çıkarak kavram öğretimi sürecine ilişkin standart üst veriler tanımlanmıştır. Sonraki süreçte sürece yönelik standart üst veriler içeren bir içerik geliştirme ve paketleme aracı geliştirilmiştir.. Aracın kullanışlılığını değerlendirmek amacı ile yapılan biçime dönük değerlendirme ve kullanışlılık değerlendirmesi sonuçlarına göre içerik geliştiriciler; öğretmenler için kullanılabilecek yararlı ve kullanışlı bir içerik geliştirme ve paketleme aracı ortaya çıkarmışlardır ( Atasyar, 2008 ).
Sünbül ve Çalışkan, “Kavram haritasının Öğretimi “ üzerine kavram haritalarının öğretiminde uygulayıcılara örnek öğretim etkinlikleri sunmak, öğretimde öğrencilerin yaşadıkları güçlükleri belirlemek ve öneri sunmak amacı ile ilköğretim okuluna devam eden 21 tane 6. Sınıf öğrencisi üzerinde haftada bir ders saati olmak üzere 8 hafta uygulama yapmışlar, kavram haritalarının öğretiminde strateji öğretiminde kullanılan doğrudan öğretim yaklaşımını temel alarak öğretimde karşılaşılan güçlükleri belirlemeye çalışmışlar, sonuç olarak öğrencilerin kavram haritaları oluştururken kavramlar arası ilişkileri, genellemeleri ve ilkleri bulmada güçlük yaşadıkları gözlemlenmiş, bu doğrultuda öğretimde uygulama basamaklarında ya da kuralların ilk başlarda esnek olmasını önermişlerdir. Diğer taraftan öğrencilerin kavram haritaları oluşturmakta ve genelleme yapmalarında zorlanmalarına ilişkinde öğretimin başlarında konulan kuralların uygulanması noktasında ısrarcı olunmaması gerektiğini ileri sürmüştürler. (Sünbül, Çalışkan, 2010).
Coştu, Çepni ve Yeşilyurt “ Kavram Yanılgılarının Giderilmesinde Bilgisayar Destekli Rehber Materyallerin Kullanılmasına” ilişkin bir ilköğretim okulunda aynı sınıfa giren bir öğretmenin 2 ayrı sınıfından birine bilgisayar destekli materyal (deney grubu N =27) metodu kullanılarak, konu sunulurken diğer gruba ise düz anlatım metodu (kontrol grubu N= 27) kullanılarak konu sunulmuş, çalışmada öncelikle ön test deney ve kontrol gruplarına uygulanmış öğrencilerin yanılgıları tespit edilmeye çalışılmıştır. ”Anlama”
“yanlış anlama” (kavram yanılgısı), “anlamama” ve “cevap vermeme” kategorileri kullanılmış. Her iki grubunun cevap yüzdeleri de birbirlerine yakın çıkmıştır. Deney kontrol grubuna iki farklı yöntem uygulanmış, konunun sonunda her iki gruba son test uygulanarak deney ve kontrol grubunun ön test ve son test sonuçları karşılaştırma yapılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulardan hal değişimi konusu ile ilgili öğrencilerde var olan kavram yanılgılarını giderme ve öğrencilerin başarılarının arttırma açısından bilgisayar destekli olarak hazırlanan materyalin düz anlatım yöntemine göre daha etkili bir öğretim yöntemi olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırmada örnek model olarak kullanılan yöntemin materyal dersi geliştirme kapsamında öğretmenlerin lisans öğrenimi sürecinde eğitim uygulamalarında, program geliştirme derslerinde bu yöntemi öğrenmeleri,
(26)
hazırlanmış bu tür materyalleri kendi sınıflarında kullanmaları önerilmiştir (Coştu ve diğ.
2002).
Çoban ,(2007) “Öğretim Tekniği Olarak Kavram Haritalarının Atletizm Dersinde Kullanılmasına” ilişkin literatürden yararlanarak oluşturduğu kavram haritası tekniğini beden eğitimi ve spor alanında uygulanabilirliğini ileri sürmüş, bilgiler organize hale getirildiğinde hem öğrenci hem de öğretmene yardımcı olacağını ifade etmiştir. Kavram haritalarının derslerde bir öğretme ve öğrenme süreci olarak kullanılabileceğini önermiştir (Çoban, 2007).
Baysarı, (2007) “İlköğretim düzeyinde 5. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi Canlılar ve Hayat Ünitesi Öğretiminde Kavram Karikatürü Kullanımının Öğrenci Başarısına, Fen Tutumuna ve Kavram Yanılgılarının Giderilmesine Olan Etkisi” üzerine deney desenli bir çalışma yapmıştır. Araştırmacı tarafından ilköğretim 5. Sınıf fen ve teknoloji dersi canlılar ve hayat ünitesinin kazanımlarında karşılaşılan kavram yanılgılarını giderme amaçlı kavram karikatürleri geliştirilmiştir. Kavram karikatürleri hazırlanırken öğrencilerin kavram yanılgılarına düştükleri konular dikkate alınmıştır. Araştırma kontrol testi ön test ve son test modeline uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmada deney grubunda kavram karikatürü ile yapılandırmacı model kontrol grubunda ise yalnızca yapılandırmacı öğretim modeli uygulanmıştır. Öğrencilerin fen e yönelik tutumlarını ölçmek için Baykul’a ait fen tutum ölçeği uygulanmıştır. Kavram yanılgılarını belirlemek içinde geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının uzman görüşü alınarak da araştırmacı tarafından geliştirilen 76 maddelik bir test uygulanmıştır. Araştırma sonucunda Elde edilen bulgular kavram karikatürlerinin fen ve teknoloji dersinde kullanımı öğrencilerin akademik başarılarında ve fen e yönelik tutumlarında bir fark yaratmadığı ortaya çıkmıştır. Kavram karikatürlerinin kavram yanılgılarını gidermede etkili olduğu ve diğer ünitelerde de kullanılabileceği ileri sürülmüş, kavram karikatürü kullanımının öğrencilerin fene yönelik tutumlarını olumlu yönde geliştirdiği, bu doğrultuda fene yönelik olumlu tutum geliştirme amaçlı kavram karikatürlerinin kullanılabileceği önerilmiştir (Baysarı 2007).
Turanlı, Keçeli ve Türker , (2007) “ Orta Öğretim İkinci Sınıf Öğrencilerinin Karmaşık Sayılara Yönelik Tutumları ile Karmaşık Sayılar Konusundaki Kavram Yanılgıları ve Ortak Hataları” üzerine 2005–2006 eğitim öğretim yılında orta öğretim ikinci sınıf öğrencilerinin karmaşık sayılara yönelik tutumları ile kavram yanılgıları arasında bir ilişki olup olmadığını araştırmak amacıyla yaptığı çalışmada araştırmacılar tarafından geliştirilen 20 maddelik karmaşık sayılar tutum testi kullanılmış, geçerlik (uzman görüşü alınmıştır) ve güvenirlik (Cronbach alfa katsayısı. 94) çalışması araştırmacılar tarafından yapılmış karmaşık sayılar konusunda orta öğretim ikinci sınıf öğrencilerinin tutumlarının olumluya yakın olduğu ve karmaşık sayılara yönelik tutumla karmaşık sayılar konusundaki kavram
(27)
yanılgıları arasında olumlun yönde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Veriler incelendiğinde öğrencilerin yanılgılarının anlamlı öğrenmelerden değil ezbere öğrenmelerin gerçekleştiği konularda olduğu görülmüştür. Bu yanılgıların nedenleri ve nasıl giderileceği üzerinde trigonometri, geometri, analitik geometri, cebir konularında çalımlar yapılabileceğini önermişlerdir (Turanlı ve diğ. 2007).
Candan ve Koçer, (2013) “yeniden yapılandırmacı yaklaşım” esas alınarak “Tarih Derslerindeki Kavramların Algılanma Düzeylerine ” farklı lise türleri üzerinde çalışma yapmışlardır. Yapılan bu çalışma 10. Sınıf tarih dersinde 2011–2012 eğitim öğretim yılında farklı lise türlerinde; eğitim gören 767’i 10. Sınıf öğrencisini araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırma bulgularına göre çoğunlukla öğrencilerin kavram öğrenme düzeyinin düşük olduğu görülmüş, bu durumun yapılandırmacı yaklaşımın henüz tam anlamıyla tarih öğretisinde yerleşmediğinin bir göstergesi olarak yorumlanmıştır.
Diğer taraftan ders kitaplarının içerikleri isim ve kronoloji ezberletici zorlayıcılığı ders öğretmenlerinin hazırlık düzeyleri seçtikleri öğretim yöntem ve tekniklerinin zengin olmayışı öğrencilerde kavram öğretmenin ve kalıcılığının sağlanmasının zorluğu olarak ortaya çıkmıştır. Kavramların pekiştirilmesi için tekrar ve örneklemeye gidilemeyişinden dolayı öğrenciler arası kavramlar arası bağ kurulamamakta öğrenildiği sanılan kavramlar kısa sürede unutulmaktadır. Araştırmacı kavram öğretiminde hedeflenen başarıya ulaşılması için öğrencinin bilgisi ve kavramları kendisi tarafından keşfedeceği yapılandırmacı bir öğrenme ortamı hazırlanması, kullanılacak öğretim yöntem ve tekniklerin iyi seçilmesi yeni eğitim ve öğretim teknolojilerine daha çok yer verilmesi, kavramın neden öğretildiğinin, hangi olayı algılamada ve çözümlemede işe yarayacağının örneklendirilmesi, bazı kavramların bulmacalara dayalı etkinliklerle yapılması gibi benzeri öneriler ileri sürmüşlerdir (Candan, Koçer, 2013).
Akınoğlu ve Arslan, (2007) “Türkiye‘ de Ortaöğretim Öğrencilerinin Tarih Kavramlarını Kazanma Durumu ve Değerlendirilmesi” adında bir çalışma yapmışlardır.
Amacı ortaöğretim öğrencilerinin tarih kavramlarını kazanma durumunu incelemek ve değerlendirmek olan bu çalışmanın nicel kısmında betimsel tarama ve nicel kısmında ise yarı yapılandırılmış görüşme formu ve açık uçlu sorularla doküman analizi yapılmıştır.
Araştırmadan elde edilen veriler 185 öğrenciye uygulanan tarih kavramlarını ölçmeye yönelik test ve 200 öğrenciye uygulanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile açık uçlu sorularla elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; öğrencilerin ana kaynak kavramını %67,56, vatan kavramını %88,64, göç kavramını %90,81 ve kültür kavramını
%75,62 oranlarında kazandıkları belirlenmiştir. Öğrenciler tarih öğretiminde geçen kronoloji, yer/mekân isimleri, devlet yönetim şekilleri ve eski Türkçe‘ de kullanılan
(28)
kavramları öğrenmede güçlük çekmektedir. Ayrıca öğrencilerin %71,2 si tarihin tekerrürden olduğu düşüncesine sahiptir. Akınoğlu ve Arslan‘ a göre;
1. Tarih kitapları hazırlanırken, ünitenin başlangıcında öğrencinin konuya ilgisini çekecek, anlaşılır, seviyeye uygun ve eski tarihsel kavramların yanlarında Türkçelerinin de yazıldığı temel kavramlara yer verilebilir.
2. Orta öğretimde Türkiye’de bir ilk gerçekleştirilerek, tarih felsefesi dersleri konulabilir. Böylesi bir uygulamayla öğrenciler eleştirel düşünebilen, tarih yazıcılığına, tarihsel olaylara, kısacası; geçmişe nasıl bakması gerektiği noktasında tarihe yönelik bir üst bakış edinebilmelerine bir katkı sağlanabilir.
3. Öğrencileri pasif ve yalnızca kuru tarih bilgisi bombardımanına maruz kalmış yitik nesneler dünyasından çıkarıp, tartışan özneler dünyasına çekmek için tartışarak öğrenme kültürünün geliştirilmesi yararlı olabilir (Akınoğlu, Arslan 2007).
Şeker ve Yılmaz (2011) “Sosyal Bilgiler Öğretimine Öğrenme Stillerinin Kullanılmasının Öğrencilerin Kavram Yanılgıları Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi” üzerine yaptıkları araştırmada nicel veri toplama ve analiz yöntemleri kullanarak bir araştırma yapmışlardır. Deney ve kontrol grubuna ayrılan öğrencilere uygulanana Öğrenme Stilleri Ölçeği ve Kavram Yanılgıları Testi’nin SPSS paket programı analizi sonucunda Şeker ve Yılmaz, öğrenme stillerine uygun öğrenim etkinliklerinin öğretim etkinliklerinin gerçekleştirildiği deney grubu öğrencilerinin kavram yanılgılarını önemli ölçüde azalttığı tespit etmişlerdir. Öğrenme stillerine göre öğretim yapılmayan kontrol grubu öğrencilerin kavram yanılgılarında ise herhangi bir azalma görülmemiştir. Deney grubu lehine azalan kavram yanılgılarının yaş, cinsiyet, veli eğitim düzeyi ve veli mesleği gibi demografik değişkenlerin etkisinden bağımsız olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonuçları öğrenme stilleri programının sosyal bilgiler öğretiminde kullanılmasının öğrencilerin kavram yanılgılarını azalttığını ve başarı düzeylerini olumlu yönde etkilediğini göstermiştir. Kavram yanılgılarının asgari düzeye indirilebilmesi için, öğretimde öğrencilerin önceki deneyimlerinin ve bireysel farklılıklarının göz önünde bulundurulması, sadece ders kitabına bağlı kalınmaması, farklı örneklerin kullanması gereklidir. Şeker ve Yılmaz ‘a göre sosyal öğretiminde görsel ve işitsel araçlardan mümkün olduğunca çok yararlanılmalıdır (Şeker, Yılmaz, 2011).
Gündoğdu “Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın Kavram Öğretisi Açısından İncelenmesi” adıyla bir çalışma yürütmüştür. Çalışmasında Gündoğdu;
1. TDÖP’de kavram öğretimine yönelik kazanımların temel dil becerileri açısından dağılımı ne düzeydedir?
2. TDÖP’de kavram öğretimine yönelik kazanımların dilbilgisi alanı açısından dağılımı ne düzeydedir?
(29)
3. TDÖP’de kavram öğretimine yönelik etkinliklerin temel dil becerileri açısından dağılımı ne düzeydedir?
4. TDÖP’de kavram öğretimine yönelik etkinliklerin dilbilgisi alanı açısından dağılımı ne düzeydedir?
5. TDÖP’de kavram öğretimine yönelik açıklamaların temel dil becerileri açısından dağılımı ne düzeydedir?
6. TDÖP’de kavram öğretimine yönelik açıklamaların dilbilgisi alanı açısından dağılımı ne düzeydedir? sorularına yanıtlar aramış ve sonuç olarak; TDÖP’de kavram öğretimine yönelik temel dil becerileri kazanımların niceliksel açıdan düşük olduğunu, dengeli bir dağılım sergilemediğini, öte yandan kavram öğretimine yönelik dilbilgisi kazanımlarının niceliksel açıdan yeterli olduğunu ancak sınıflar arası aşamalılığı göz önünde bulundurmadığını; kavram öğretimine yönelik temel dil becerileri etkinliklerinin niceliksel açıdan yeterli olduğunu fakat dengeli bir dağılım sergilemediğini, öte yandan kavram öğretimine yönelik dilbilgisi etkinliklerinin niceliksel açıdan yeterli olduğunu fakat sınıflar arası aşamalılığı göz önünde bulundurmadığını; kavram öğretimine yönelik temel dil becerileri açıklamalarının niceliksel olarak dengeli bir dağılım sergilemediğini fakat konu alanı açısından yeterli olduğunu; kavram öğretimine yönelik dilbilgisi açıklamalarının niceliksel dengeli bir dağılım sergilemediğini ve sınıflar arası aşamalılığı göz önünde bulundurmadığını ifade etmiştir.
Çaycı, Demir, Başaran ve Demir, (2007) “ Sosyal Bilgiler dersinde İşbirliğine Dayalı Öğrenme İle Kavram Öğretimi” adında işbirlikli öğrenme yönteminin, öğrencilerin sosyal bilgiler dersi “Adım Adım Türkiye” ünitesinde geçen kavramları öğrenme başarıları üzerindeki etkisini inceleyen bir çalışma yürütmüşlerdir. Araştırma 2005-2006 öğretim yılında deney grubunu 30 kontrol grubunu ise 32 öğrencinin oluşturduğu 5. sınıf düzeyindeki öğrencilerle yürütülmüş, ilgili ünite 15 ders saati sürecinde deney grubunda işbirlikli öğrenme yöntemi ile, kontrol grubunda ise geleneksel öğretim yöntemleri ile işlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak, kavram başarı testi kullanılmış ve verilerin analizinde, t-testinden faydalanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, işbirlikli öğrenme yönteminin uygulandığı deney grubundaki öğrencilerin kavram başarısı kontrol grubundaki öğrencilerin başarısından daha yüksek çıkmıştır ( t= 2,54 p≤,05). Araştırmanın sonuçları doğrultusunda öğretmenlere, özellikle kavram öğretiminde, işbirlikli öğrenme yönteminde olduğu gibi tartışmalara ve grup çalışmalarına dayalı, öğrencilerde kavramsal değişimi sağlayan ve kolaylaştıran, ayrıca öğrenciyi merkeze alarak onları bilginin keşfedicisi ve yapılandırıcısı konumuna sokan diğer yöntemleri de kullanmaları konusunda ir öneri getirilmektedir. Ayrıca yapılandırmacı kuramdan temel alan ve öğrencilerin kavramsal değişim sürecinden başarılı bir biçimde çıkmasını sağlayan diğer
(30)
öğretim yöntemlerini konu alan çalışmaların yapılmasının, bu alana önemli katkı sağlayacağını düşünmektedirler (Çaycı ve diğ., 2007).
Yılmaz ve Çolak, (2012) “Sosyal Bilgiler Öğretiminde Kavram Haritaları Kullanımının Öğrencilerin Tutum, Akademik Başarı ve Bilgilerinin Kalıcılık Düzeylerine Etkisi” adında yaptıkları çalışmada sosyal bilgiler dersi tarih konularının öğretiminde kavram haritaları kullanılmasının ilköğretim öğrencilerinin tutum, başarı ve bilgilerinin kalıcılık düzeyi ve kavramları algılama becerileri üzerindeki etkileri incelemek amaçlı, hem nicel hem de nitel veri toplama ve analiz yöntemlerinin kullanıldığı, bir araştırma yürütmüştürler. Tutum ölçeği, başarı testi, kalıcılık testi, kompozisyon ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak elde edilen veriler SPSS istatistiksel paket programı ve betimsel analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda deney ve kontrol grubu öğrencilerinin, tutum, başarı ve kalıcılık testi puanları arasında deney grubu lehine istatistiksel anlamlı farklılıklar bulunmuş, nitel bulgularında bu sonuçları desteklediği görülmüştür.
Araştırma sonuçları sosyal bilgiler öğretim programında yer alan kavramların öğretiminde kavram haritaları tekniğinin kullanılmasının kavramların öğrenciler tarafından doğru ve anlamlı bir şekilde öğrenilmesinde, öğrencilerin sosyal bilgiler dersine karşı olumlu bir tutum geliştirmesinde, derse aktif katılımlarını sağlamada ve dersteki başarılarını yükseltmede etkili olduğu göstermektedir. Kavram haritası tekniğinin kalabalık sınıflarda dahi öğrencilerin derse katılımını önemli ölçüde arttırdığı görülmüştür. Bunun yanı sıra çalışmada öğrencilerin kavram haritası tekniğine alışıncaya kadar zaman zaman bocaladıkları ve sıkıldıkları gözlemlenmiştir. Bu nedenden ötürü, Yılmaz, ve Çolak, kavram haritasını sosyal bilgiler öğretiminde kullanmaya karar veren öğretmenlerin öğrencilerin ilk tepkilerinden olumsuz etkilenmemelerini, tekniği uygulama konusunda dikkatli, titiz ve sabırlı olmalarını önermektedirler (Yılmaz, ve Çolak, 2012).
Köksal, (2006) “ Kavram Öğretimi ve Çoklu Zekâ Teorisi” üzerine, kavram öğretiminin ilklerini ve kavram öğretiminde karşılaşılan güçlükleri, çoklu zeka teorisi açısından incelemek amacıyla bir çalışma yürütmüştür. Yürüttüğü çalışma sonucunda Köksal, kavram yanılgıların belirlenmesine yönelik çalışmaların, kavram öğretiminde, yeni yöntemlere ihtiyaç olduğunu vurguladığını ileri sürmüş, çoklu zeka teorisine yönelik etkinliklerin olumlu neticeler vermesinin kavram öğretiminde çoklu zeka etkinliklerinin dikkate alınması gerektiğini belirtmiş ve buradan hareketle kavram öğretimi için şu önerilerde bulunmuştur;
1. Ön bilgilerin yoğun olarak oluşturulduğu, ilköğretim ve daha alt öğretim basamaklarında, çoklu zekâ etkinliklerinin, kavram öğretimi açısından etkiliği üzerinde çalışmalar yapılmalıdır.
(31)
2. Orta öğretim ve daha üstü öğretim basamaklarında, var olan kavram yanılgılarını gidermede, çoklu zekâ teorisi temelli öğretimin etkiliği üzerinde çalışmalar yapılmalıdır.
3. Kavramların, günlük hayatla ilişkili hale getirilmesinde, çoklu zeka etkinliklerinin kullanılabilirliği üzerine çalışmalar yapılmalıdır.
4. Kavramlar arası ilişkilerin kurulmasında çoklu zekâ etkinliklerinin kullanılabilirliği üzerine çalışmalar yapılmalıdır.
5. Soyut ve somut kavramların öğretiminde hangi çoklu zekâ etkinliklerinin kullanılacağına ilişkin çalışmalar yapılmalıdır ( Köksal, 2006 ).
Read, (2006) “Öğrencilerin Fen Eğitimindeki Kavramsal Değişim ve Kavram Yanılgıları”Adıyla bir çalışma yürütmüştür. Read, çalışmasında ağırlıklı olarak fen eğitiminde karşılaşılan kavramsal değişim ve yanılgıları incelemeyi ve literatürde doğrudan bulunamayan kavramlarla ilgili içerik hazırlamada karşılaşılan problemleri incelemeyi amaçlamıştır. Literatürden edindiği verilerle Read, kavramsal değişim ve kavram yanılgılarıyla ilgili tartışılan dört bakış açısının aşağıdaki olduklarını belirtmiştir;
Vosniadou, kavramsal değişimi, önceden var olan bir çerçeve teorisinin epistemolojik ve ontolojik varsayımların revizyonu olarak görür böylece yeni zihinsel modeller oluşturulabilir. Kavramsal değişim zihinde oluşur ve önceden edinilmiş olan bilgi bir hem aşılması gereken engel ve olanları değiştirebilecek bir araçtır.
Chi, kavramsal değişim kavramların ontolojik kategoriler halinde yeniden sınıflandırılması olarak görmektedir. Kavramsal değişim zihinde oluşur ve yanlış bir şekilde sınıflandırılmış olan kavramların düzeltmek için aşılması gereken engeldir.
Sessa kavramsal değişimi yapısal tutarlı bir resim halindeki bilginin parçalar halinde organize olması olarak tanımlamaktadır. Kavramsal değişim zihinde oluşur ve önceden edinilmiş olan bilgi ayrıca sınıflandırma aracılığıyla var olan önceki kuralları değiştirmek için kullanılacak araçtır.
Sosyo kültürel bakış açısı kavramsal değişimi kültürel öğrenim ve araçların nasıl ve ne zaman kullanılacaklarının özümlenmesi olarak tanımlamaktadır. Kavramsal değişim toplumda oluşur ve sosyal kullanımlarla toplumda kemikleşir bu yüzden önceden edinilmiş olan bilgi bu duruma ne bir engel ne de değiştirebilecek bir araçtır (Read, 2006).
Ho, Watkins ve Kelly (2001) “Eğitim ve Öğretimi Geliştirmede Kavramsal Değişim Yaklaşımı: Hong Kong personel Gelişim Programının Değerlendirilmesi” adıyla bir çalışma yürütmüştürler. Çalışmalarında, eğitim ve öğretimi kavramsallaştırarak öğretmenlerin programlarını değiştirmeyi amaçlayan yenilikçi bir yaklaşım olan kavramsal değişimi ilgili literatürü inceleyerek bununla ilgili bir rapor sunmuşturlar. Araştırmada, değerlendirme üç boyutta yapılamıştır; kavramların katılımcıların öğretimine olan etkisi, kavramların öğretim tekniklerine olan etkisi ve öğrencilerin öğrenmeleri üzerindeki etkileri.
(32)
Çalışmanın verilerine göre deney grubunun 3/2 sinde kavramsal gelişim ve değişim gözlenmiştir. Araştırmanın sonucuna göre değişkenlik gösteren tüm öğretmenler devam eden öğretim yılında öğrencilerden olumlu dönüt alırken kavramlarını değiştirmeyen öğretmenler öncekilere ek bir olumlu bir dönüt almamıştır. Çalışmalarının sonucunda araştırmacılar; aşağıda yer alan bir takım öneriler getirmiştirler;
Personel eğitimlerinde uygun bir öğretim programıyla kısa kurslarla kavramsal değişimi yöntemini uygulamak verimliliği arttıracağını,
Kavram değişikliği öğretim teknikleri ve öğrenci öğrenmelerine öncülük etmede yarar sağlayacağını,
Öğretim kavramlarındaki ilerlemeler öğretim yöntemlerinin geliştirilmesine temel oluşturacağını ileri sürmektedir. (Ho, Watkins ve diğ. 2001).
Acat (2008) “Anlamı Bilinmeyen Kelimelerin Öğretiminde Kavram Haritalarının Etkililiği” adıyla Türkçe derslerinde anlamı bilinmeyen kelimelerin öğretiminde karşılaşılan sorunların çözümünde etkili olabileceği düşünülen kavram haritalarının söz dağarcığını zenginleştirme çalışmalarındaki etkisi ortaya konmaya çalışmıştır. Acat araştırmasında deneysel yöntem kullanılmıştır. Bu yöntemin “Kontrol Gruplu Ön Test, Son Test Deseni”
işe koşulmuştur. Araştırmada iki grup kullanılmıştır. İlköğretim 4. sınıf Türkçe programı uygulanan Eskişehir ili Ahmet Sezer İlköğretim Okulunda bulunan 4. sınıf şubeleri araştırma kapsamına alınmış, rastsal olarak 4-B şubesinden 43 öğrenci deney, 4-A şubesinden 43 öğrenci kontrol grubu olarak seçilmiştir. Acat‘ ın araştırmasından elde ettiği sonuçlar aşağıdaki gibidir;
Kavram haritaları, Türkçe dersinde anlamı bilinmeyen kelimelerin öğretimi çalışmalarında kelimelerin anlamlarını belirleyebilme ile ilgili davranışları kazandırmada, geleneksel yaklaşımdan daha etkilidir.
Kavram haritaları, Türkçe dersinde anlamı bilinmeyen kelimelerin öğretimi çalışmalarında kelimeler arası ilişkileri belirleyebilme ile ilgili davranışları kazandırmada, geleneksel yaklaşımdan daha etkilidir.
Kavram haritalarının, Türkçe dersinde anlamı bilinmeyen kelimelerin öğretimi çalışmalarında kelimeleri cümlede kullanma ile ilgili davranışları kazandırmada, geleneksel yaklaşımdan daha etkilidir.
Acat‘ın çalışmasının sonucunda getirdiği birtakım öneriler vardır, araştırmacıya göre; Anlamı bilinmeyen kelimelerin öğretimi çalışmalarında öğrencilerin söz dağarcığını geliştirmek amacıyla kavram haritalarından yararlanılmalıdır. Ders kitaplarının dizaynında metinlerle ilgili kavram haritaları oluşturulmalıdır. İlköğretim ikinci kademede söz dağarcığı zenginleştirme çalışmalarında kavram haritalarının etkiliği belirlenmelidir. Türkçe öğretimi
(33)
çalışmalarında okuma, yazma, dinleme becerilerinin öğretiminde kavram haritalarının kullanılabilirliği ve etkililiği araştırılmalıdır (Acat, 2008).
Thomson ve Logue, (2006) “Fen Bilimlerindeki Yaygın Kavram Yanılgılarına bir Açıklama” adıyla bir çalışma yapmışlardır. Araştırmacılar çalışmalarında, öğrencilerde yaygın olan bilimsel kavramları belirleyip bunlara ilişkin kavram yanılgılarını tanımlamak ve belirlemeyi amaçlamışlardır. Araştırmada yöntem olarak üç ayrı yaş grubunu temsil eden altı öğrenciye önceden belirlenmiş bir soru seti ve kullanarak, görüşme gerçekleştirilmiştir. Araştırmacılar, öğrencilerin hangi kavram yanılgılarını edindiklerini ve nasıl edindiklerini anlamak için görüşmeye verilen cevapları kayıt edip değerlendirmeye almışlardır. Araştırmanın sonucunda Thomson ve Logue öğrencilerin edindikleri kavramlarla kavram yanılgıları arasında çeşitlilik olduğunu, kavram yanılgılarının çeşidi ve seviyesinin yaş düzeylerine göre de farklılık gösterdiğini belirtmişlerdir (Thomson ve Logue, 2006).
Yazıcı , (2009) Yeni Zelanda Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ve Bu Programın Türkiye’deki Sosyal Bilgiler Öğretim Programı İle Karşılaştırılması” adıyla yaptığı çalışmasında Yeni Zelanda sosyal bilgiler öğretim programı tanıtmış ve bu program ile Türkiye’de yürürlükte olan sosyal bilgiler öğretim programı karşılaştırarak, iki öğretim programı arasındaki benzerlik ve farklılıklar tespit edilmeye çalışmıştır. Araştırmacı çalışmasında, tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmacı öğretim programlarını ve kaynakları elde etmesinin ardından, iki ülkenin sosyal bilgiler öğretim programlarını yapı ve içerik açısından incelemiştir. Yazıcı, her iki ülkenin sosyal bilgiler öğretim programları incelenmesinin neticesinde şu sonuçlara ulaşılmıştır. Yapı olarak her iki ülkenin sosyal bilgiler öğretim programları, öğrenme alanları kullanılarak oluşturulmuştur. Ancak Yeni Zelanda’da sosyal bilgiler öğretim programı, sosyal bilgiler süreçleri, Türkiye’de ise kavram, beceri ve değer boyutları üzerinden yapılandırılmıştır. Yazıcı, Her iki ülkenin sosyal bilgiler öğretim programların incelemesi sonucunda, kavram ve değer boyutları ile değerlendirme sürecinin ülkemizde yürürlükte olan sosyal bilgiler öğretim programında, beceri boyutunun ise Yeni Zelanda sosyal bilgiler öğretim programının daha kapsamlı ve işlevsel bir biçimde oluşturulduğunu, sosyal bilgiler öğretim programlarında yer alan araç- gereçlerin benzer olduklarını söylemektedir (Yazıcı, 2009).
İlter ve Er (2007) “Erken Yaşta Yabancı Dil Öğretimi Üzerine Veli ve Öğretmen Görüşleri” üzerine, okul öncesi dönemde, erken yaşta yabancı dil öğretiminin önemini tartışarak ve erken yaşta yabancı dil öğretiminin nasıl olması gerektiği konusunda veli ve öğretmen görüşlerini yansıtan bir araştırma yürütmüştür. Araştırmacılar çalışmalarında okul öncesi öğretmenlerine ve okul öncesi eğitimde çocukları olan velilere yabancı dil öğretimi konusundaki düşüncelerini öğrenmek üzere bir anket vermiş ve görüşlerini almış
Daha fazlasını oku
Daha fazlasını oku
Şekil
Updating...
Referanslar
http://eprints.sdu.edu.tr/289/1/TS00453.pdf
(http://kisi.deu.edu.tr//oguz.serin/tez/esra_baysari.pdf)
(http://kutaksam.karabuk.edu.tr/index.php)
http://www.turkishstudies.net/Makaleler/1231985634_%C4%B1%C5%9F%C4%B1khasan.pdf
http://turkishstudies.net/Makaleler/1928167635_35İşcan%20Adem.pd
http://libraries.sta.uwi.edu/journals/ojs/index.php/cts/article/view/306
https://curriculumfellows.hms.harvard.edu/sites/curriculumfellows.hms.harvard.edu/files/Seminar_12-8-11_Post_0.pdf
http://cmap.ihmc.us/publications/researchpapers/theorycmaps/theoryunderlyingconceptmaps.htm
http://www.tarihegitimcileri.org.tr/index.php/yay-nlar/makaleler/75
58 http://sosyalbilgiler.org/
http://www.asell.org/global/docs/conceptual_change_paper.pdf
(http://www.iconte.org/FileUpload/ks59689/File/__04._program.pdf)
www.ataum.gazi.edu.tr/posts/download?id=46652
http://www.academia.edu/1103828/Tarih_ve_Sosyal_Bilgiler_Derslerinde_Uygulanan_Etkinliklerin_Yontem_ve_Teknikler_Acisindan_Incelenmesi
http://www.curriculum.edu.au
(www.tdksozluk.com/s/kavram/
http://iej.com.au
(http://cosmos.phy.tufts.edu/~zirbel/ScienceEd/Teaching-for-Conceptual-Change.pdf)
Download (PDF - 100 sayfa - 1.77MB)
Benzer konular :
Outline : Kavram Yanılgıları ve Kavramsal Değişim Tarih Öğretimi Tarihte Kavram Öğretimi T.C. MEB 10. Sınıf tarih Öğretim programı ve Ders Kitabı Diğer Araştırmacılara Yönelik Öneriler
Benzer Belgeler
Sosyal Bilgiler Dersi Öğretmenlerinin Tarih Konularının Öğretimine İlişkin Değer...
Araştırmada Sosyal Bilgiler dersi öğretmenlerinin toplumsal ihtiyaçları karşılama düzeyi / değer kazanımı algıları ile Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programına
23 0 0
Ortaokul 5. sınıf din kültürü ve ahlak bilgisi öğretim programında yer alan dini...
● Allah katında iyi müslümanların ödül olarak gittiği yerdir. ● Her türlü güzelliğin olduğu bir yerdir. ● Müslüman olanlar ve günah işleyemeyenler gidebilir. Sınıf, 11
119 0 0
Dilbilim Eğitimi Alan Öğrencilerin Yabancı Dil Öğretiminde Dilbilgisi Öğrenimine...
Katılımcıların yabancı dil öğrenme deneyimlerine dayalı olarak öz-değerlendirmeyle ortaya koydukları durumsal öz-görümleri, dilbilgisi bilişleri, dilbilgisi
19 0 0
Kuram ve Uygulamada Sınıf Dışı Tarih Öğretimi Algısı: Öğretmen ve Aday Öğretmen...
Faydası ve önemi tespit edilen sınıf dışı tarih öğretiminin uygulamada yaygınlaşmasının sağlanmasına yönelik hizmet öncesi ve hizmet içi ihtiyaç, hedef
21 0 0
Yabancı dil hazırlık eğitimi alan öğrencilerin yabancı dile yönelik kaygı ve baş...
Araştırma sonucunda yabancı dil ders kaygısına yönelik görüşler cinsiyete ve yurt dışı deneyimine göre karşılaştırıldığında ölçeğin dil dersinde konuşma
8 0 0
Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ders Kitaplarındaki Okuma Metinlerinde Yer Al...
Yabancı Dil Olarak Türkçe ders kitaplarındaki okuma metinlerinde yer alan sözcükler Türkçe Sıklık Sözlüğünde yer alan en sık 5000 sözcük ile
9 0 0
Tarih Öğretmenlerinin Tarih Öğretiminde Öğrenci Başarısını Ölçüp Değerlendirmel...
Kaynak(2000) yılında Antakya İlinde “ Ortaöğretimde Çalışan Branş Öğretmenlerinin Öğrenci başarısını Ölçme ve Değerlendirme İle İlgili Görüşlerinin Değerlendirilmesi
16 0 0
Sosyal bilgiler 6. sınıf ders kitabında yer alan eskiçağ tarihi konularının, Mak...
Tablo 4.22: Etkinlik ve Ölçme Değerlendirme Uygulamaları Bakımından Türkiye’nin Sosyal Bilgiler Kitabı İle Makedonya’nın İstorija (Tarih) Ders Kitaplarının
149 0 0
İlköğretim II. kademe yabancı dil dersi öğretim programının değerlendirilmesine...
Yapılan araştırmada yabancı dil dersinde ölçme değerlendirme amacıyla kullanılan yöntemler, yazılı sınavlar, performans görevleri, proje görevleri, ders içi
168 0 0
Bilgisayar destekli yabancı dil öğretimi ile ilgili öğrenci görüşleri
Araştırmaya katılan öğrencilerin “Bilgisayar destekli öğretimin daha düzgün İngilizce konuşmaya yardımcı olması” görüşü ile okul türü arasında anlamlı bir fark
129 0 0
Sakarya Anadolu Lisesi 1. sınıf öğrencilerinin yabancı dil öğretimine ilişkin fa...
Tablo 31’de görüldüğü üzere öğretmenlerin % 46.7 oranla konuşmaya çok önem vermekte olduğu anlaşılmaktadır.. Yabancı dil eğitiminin beş önemli boyutu olan gramer,
94 0 0
Geschichte und geschehen 3 isimli Alman tarih ders kitabında yer alan İslam tari...
benzer konularla karşılaştırarak benzer ve farklı yönlerini bulmaları, konuyu paralel konularla ilişkilendirmeleri ve konuyu konuya muhatap kişilerle karşılıklı
212 0 0
Yabancı dil öğretimi sürecinde iletişimsel dil öğretim yönteminin uygulanabilirl...
Richards ve Rodgers’a göre (2001) Doğrudan Öğretim Yöntemi sınıf ortamında doğrudan hedef dilde çalışmalarla günlük sözcük bilgisi ve cümleler üzerinde
88 0 0
Multimedya araçlarının yabancı dil öğretimine etkisi üzerine öğretmen görüşleri
Araştırmada yabancılara Türkçe öğretiminde yazma becerisi kazandırmak için derslerde kullanılan teknolojik materyaller konusundaki öğretmen görüşleri