Özgür E�itim-Sen Genel Ba�kan覺 Abdulbaki De�er bugün Karar Gazetesi'nde evrim-cihad konular覺n覺 yazd覺. Hükümeti müfredat覺 de�i�tirdi�i için de�il de�i�tirmedi�i için ele�tirmemiz gerekti�ini belirten Genel Ba�kan yaz覺s覺nda önemli tespitlerde bulundu.
Son günlerde ‘evrim’ ve ‘cihad’ konular覺n覺n namluya sürüldü�ü bir psikolojik harp ile bo�u�uyoruz. MEB’in yeni müfredatta Talim Terbiye Kurulu Ba�kan覺’n覺n (TTKB) ‘tart覺�mal覺 ve anla�覺lmas覺 zor’ �eklinde yer verilmeme gerekçesini aç覺klad覺�覺 ‘evrim’ ile müfredata al覺nan ‘cihad’ konular覺 üzerinden e�itim görünümlü siyasal-sembolik bir mücadelenin k覺skac覺nday覺z. Biz sorunlar覺m覺z覺 dile getirmek, bu sorunlara çözüm üretmek pe�inde miyiz yoksa sorunlar覺m覺z覺 dile getiriyormu� gibi yaparak kördü�üme dönü�türmek çabas覺nda m覺y覺z pek belli olmuyor. Zaten anla�覺lan o ki tart覺�may覺 açanlar da ülkenin bugününü ve yar覺nlar覺n覺 ilgilendiren hayati bir mevzuyu çözüme kavu�turmaktan ziyade kendi çözümlerinin herkes için geçerli bir ‘do�a kanunu’ �eklinde kabul edilmesini istiyorlar.
Özellikle devletin, toplumun belirli kesimlerinin ittifak ili�kisine girdi�i bir kay覺rma düzene�i olarak i�lev gördü�ü siyasi hayat覺m覺zda nitelikli bir tart覺�ma ve müzakere süreci üzerinden sorun çözmek gibi bir becerimizin olmad覺�覺-geli�medi�i gerçe�i önümüzde dururken sembolik bir sava�覺n içinde kendimizi buluvermemiz kaç覺n覺lmaz oluyor. Konu�tu�umuz, tart覺�t覺�覺m覺z her hadise kendi özgül anlam覺ndan s覺yr覺larak siyasal-kültürel ayr覺�man覺n fay hatt覺na oturuyor. Müfredat tart覺�mas覺nda da c覺mb覺zlanan iki konunun getirilip laiklik-dincilik hatt覺na oturtulmas覺 bu aç覺dan sürpriz de�il.
Sorun müfredat mevzusunun çok ötesinde
Zaten bu durumumuz, sorunumuzun tart覺�t覺�覺m覺z müfredat mevzusunun çok ötesinde oldu�unu gösteriyor. Devlet toplum ili�kisindeki savruklu�un yan覺s覺ra Huntington’un ifadesiyle ‘y覺rt覺k ülke’ vaziyetimiz. Toplumsal kesimlerin birbirine kar�覺 ya�ad覺�覺 güven bunal覺m覺n覺 yans覺tan bu vaziyet Osmanl覺’dan tevarüs eden cemaat dokusunun muhafazas覺yla ilintili. Mahçupyan’覺n saptamas覺yla ‘toplum olamamak’ hali. Bu durum toplumu duygusal, al覺ngan ve k覺r覺lgan k覺ld覺�覺ndan Türkiye’nin yönetilebilirli�i aç覺s覺ndan da en büyük risk olarak de�erlendirilebilir.
Bu tarihsel-toplumsal arka plan üzerinden müfredat tart覺�mas覺n覺 anlaml覺 olmasa da en az覺ndan anla�覺labilir k覺labiliriz. Yinde de tart覺�ma hem lokasyonu hem de içeri�i itibariyle kendi pozisyonlar覺n覺 müdafaa etmeyi yegane stratejik hamle olarak gören kesimlerin yüzy覺ll覺k kli�elerini tekrar ettikleri bir deja-vu alan覺 oluyor. Söz konusu ba�lam覺 hat覺rda tutarak müfredat mevzusunda konu�ulmas覺-tart覺�覺lmas覺 ve gözönünde bulundurulmas覺 gereken bir kaç hususu payla�makta bu aç覺dan fayda görüyorum.
Müfredat bir seçme ve eleme i�idir
Öncelikle müfredat覺n teknik tan覺mlamalar覺n覺n ötesinde ve özünde ‘bir seçme ve eleme oldu�u’ gerçe�ini göz önünde bulundural覺m. S覺n覺rs覺z bir bilgi evreni içerisinde neyi ald覺�覺n覺z, neyi d覺�arda brakt覺�覺n覺z, neyi öne ç覺kard覺�覺n覺z ve önemsedi�iniz, neyi geride b覺rakt覺�覺n覺z ve s覺radanla�t覺rd覺�覺n覺z önemlidir ve bu seçimlerin hiçbirisi asla tesadüfi de�ildir. Dünyan覺n hiçbir ülkesinde de müfredat i�i bugün i�levsel bir susturucu olarak i�e ko�ulan ‘bilimsellik’ ile mukayyet �ekilde yap覺lm覺yor. Çünkü kurumsal e�itim naif bir iyimserlikle kabul etti�imiz gibi salt teknik ve pedagojik de�il do�du�u günden bu yana temel alamet-i farikas覺 politikli�idir. Özellikle bizde de Tevhid-i Tedrisat’tan 1739 Say覺l覺 Milli E�itim Temel Kanunu’na var覺ncaya dek yasal metinlerde çerçevesi, içeri�i, denetimi, yürütülmesi çizilen yap覺n覺n politik do�as覺 apaç覺k ortadad覺r. Ba�ka ülkelerde de a�a�覺 yukar覺 benzer bir uygulaman覺n yürütüldü�ü ortadad覺r. Modern e�itimin serencam覺 da yukar覺daki tespitin en büyük kan覺t覺 hükmündedir.
Nitekim modernle�me hikayemizin radikalle�mi� fasl覺 olan Cumhuriyet prati�inde toplumun tarih-kültür-inanç evrenini �ekillendirecek bir enstruman olarak i�e ko�ulan ana yap覺lardan birisi e�itim sistemiydi. Toplumun dindar-muhafazakar kesimi, al覺naca�覺 bu istasyonda gayr覺 me�ru ilan edilen tarih-kültür-inanç kodlar覺ndan s覺yr覺lacak e�zamanl覺 olarak da tahayyül edilen cemaate dönü�mesi için iktidar覺n onay覺ndan geçmi� bilgiyle yeniden formatlanacakt覺.
DE�襤�T襤RMEMEK ELE�T襤R襤LMEL襤
Dolay覺s覺yla müfredat覺n do�as覺 gere�i iktidar ile ilintili oldu�u aç覺k. Bu bugünkü hükümetin sapt覺rmas覺yla kar�覺m覺za gelen s覺rad覺�覺 bir uygulama de�il devam ede gelen bir uygulaman覺n ayn覺yla muhafazas覺d覺r. Tart覺�may覺 alevlendirenler el çabuklu�uyla müfredat üzerindeki iktidar覺n genetik etkisini karartarak bugünkü vaziyeti mevcut hükümetin bir tasarruffuna indirgemek istiyorlar. Oysa bu acelecili�e kap覺lmadan ve sorunun Türkiye aç覺s覺ndan ta�覺d覺�覺 anlam ve önemi de dikkate alarak hem dile gelen itiraza hem de MEB’in yapm覺� oldu�u düzenlemeye bakmakta fayda var.
Do�rusu itirazlar, konular覺 ve niteli�i bize e�itim sisteminin makul ve me�ru bir çizgide yap覺lanmas覺ndan ziyade Cumhuriyetin ba�覺nda toplumun geni� kesimleri aleyhine kotar覺lm覺� bir imtiyaz覺n süreklili�inin sa�lanmas覺 talebini dillendirmekteler. Bilimsellik, laiklik, Atatürk söylemi de siyasal hayat覺m覺zda bu manipülatif i�levin d覺�覺nda bir i� görmedi. Bugün de sanki sistemde yap覺sal dönü�ümler ya�anm覺�, yasal mevzuat de�i�tirilmi� gibi bir alg覺 yarat覺lmaya çal覺�覺l覺yor olsa da özü itibariyle Cumhuriuyet’in ba�覺nda hayata geçirilen e�itim düzene�i ana kurgusu, mevzuat覺 ve zihniyetiyle i� ba�覺ndad覺r. Göstergeleri, performans覺 hiçkimseyi tatmin etmese bile malesef yap覺sal hiçbir itiraz覺n muhatab覺 olmadan sosyal bir fosil �eklinde bu yap覺 varl覺�覺n覺 muhafaza etmektedir. 襤lginç olan ayn覺 zamanda bu sosyal fosili zannedilenin aksine tüm bu yak覺n ve yak覺c覺 tecrübeye ra�men müadafa edenlerin çoklu�u ve çe�itlili�idir. TTKB Ba�kan覺 SETA’da müfredat ile ilgili kat覺ld覺�覺 bir toplant覺da ‘�u an itibariyle bir de�i�iklik yapmad覺k sadece geli�tirme yapt覺k, mevcut müfredat覺 seyrelttik, güncelledik, de�erlendirdik’ demi�ti.
Gerçekten de Anayasa’n覺n 42. maddesinin ve Tevhid-i Tedrisat’覺n korundu�u, 1739 say覺l覺 MTK’da herhangi bir de�i�ikli�in yap覺lmad覺�覺 ortamda sistemdeki yap覺sal problemlerin kayna�覺 olan bu vasat覺 tart覺�madan yönetmeliklere, müfredatta yeri de�i�tirilen konulara odaklanmak fark覺nda olunsun veya olunmas覺n Türkiye’ye operasyon çekmektir. Temel bir sorun alan覺n覺n sofistike bir biçimde gözden kaç覺r覺lmas覺d覺r. Zira soruna kaynakl覺k eden hususlar覺 gözden kaç覺r覺p tart覺�may覺 lokal ve tali bir yere çekebiliyorsan覺z süreci hakimiyetiniz devam ediyor demektir. Bu tart覺�maya ba�ka motivasyonlarla dahil olanlar覺n enerjilerini art覺k Türkiye için bir pususya dönü�en bu mahalde ve bu �ekilde tüketiyor olmas覺 üzüntü vericidir. Zira e�itim bahsinde esas tart覺�覺lmas覺 gereken hususlar (Tevhid-i Tedrisat, Anayasa’n覺n 42. maddesi, Milli E�itim temel Kanunu vs.) yerli yerinde duruyor ve toplumun tüm kesimleri aç覺s覺ndan adalet ve özgürlük temelinde bir dönü�üm için dönü�türülmesi elzem olan bu düzenlemeler sorun olmaktan kaç覺r覺l覺yorlar. Mücadele lüzumsuz alanda kimseye faydas覺 olmayan sembolik bir düzlemde heba oluyor. Malesef Türkiye’de ba�覺ndan beri devlet ile imtiyaz ili�kisinde olan belirli bir kesim sahip oldu�u imtiyiz nedeniyle bir üzüntü belirtmedi�i gibi imtiyaz覺n覺n temel bir hak olarak herkesçe tescillenmesini talep ediyor. Bu imtiyaz talebine kimi zaman patolojik d覺�avurumlarla, kimi zaman s覺n覺r tan覺mayan �覺mar覺kl覺klarla muhatap oluyoruz.
襤T襤RAZLARIN NEDEN襤
Bu imtiyaz talebinin kar�覺lanmas覺 elbette mümkün de�il. Ancak söz konusu talebin ne tür bir ili�ki a�覺nda kar�覺l覺k buldu�u, ne tür bir söylemle ve nas覺l cevapland覺�覺 da çok önemli. Zira ili�ki biçiminiz ve söyleminiz bu anomaliyi sürdürmeye hatta sizi de anormalle�tirmeye götürebilir. Bu k覺s覺r mevcudun sündürülerek gelece�e ta�覺nmas覺 giri�imine dikkat kesilmek durumunday覺z. ‘Dincilik geliyor, �eriat, geliyor, bilimsellik, ayd覺nlanma, kazan覺mlar elden gidiyor’ vaveylas覺 hem provakatif hem de manipülatiftir. Sizi kendi parkurunda kendine benzetmeye çal覺�arak provoke ediyor ayn覺 zamanda sizi tart覺�覺lmas覺 gereken konulardan uzakla�t覺rarak manipüle ediyor. Bu aç覺dan bizi ku�atma giri�imine, talep ve beklentilerimize s覺n覺rlar koyan te�ebbüse hem bizi hem de ülkeyi normalle�meden al覺koyan bu hale tav覺r alma mecburiyetimiz aç覺k. Bu sadece kendi do�rular覺nda 覺srar etmeyi dile getirmiyor ayn覺 zamanda ötekini de gözeten bir sorumlulukla ve her ad覺m覺nda toplumsal me�ruiyeti ve iknay覺 gözeten bir bilinçle yol almay覺 gerektiriyor. Yap覺lan düzenlemelerin do�ru, yanl覺� veya eksik yanlar覺 olabilir. Ama esas itibariyle tart覺�ma gösteriyor ki Türkiye’de e�itim fasl覺nda aciliyet arzeden konular覺n-durumlar覺n b覺rak覺l覺p teknik-tali meselelerle u�ra�覺lmaktad覺r. Ho� sivil toplum kesimlerinin de bu minvalde bir tart覺�mas覺, bir talep ve beklenti listesi oldu�unu söyleyemiyoruz malesef. Böyle olunca Türkiye’nin maarif davas覺 da e�itim bürokrasisinin ve Türkiye’nin belirli bir dönemini tarih-toplum üstü k覺larak sabitlemeyi varolu�sal bir sorumluluk addedenlerin ufkuyla s覺n覺rl覺 hale gelmesi mukadder oluyor. Baz覺 tart覺�malar yap覺lan bir düzenlemeyi köpürterek yap覺lmas覺 gereken-yap覺lmas覺 muhtemel bir düzenlemenin önünü kesmeye dönük i�lev görürler. O yüzden uyan覺k olmakta fayda var.
BENZER KONULAR
�nce Ger癟ekleri G繹relim M羹jdenizi Bilahare Konu�uruz
Cumhurba�kan覺 Erdo�an, 20’nci Milli E�itim �uras覺’nda, haz覺rlanacak ����retmen Meslek Kanunu�� ile...	
01.12.2021
0
163	
Fikir Co�rafyas覺’覺nda “Masal覺 Y覺kmak” Konu�uldu
A4��te bu hafta Abdulbaki De�er��in Masal覺 Y覺kmak kitab覺 羹zerinden g羹n羹m羹z...	
25.11.2021
0
55	
Sezai Karako癟 Hakka Y羹r羹d羹
17.11.2021
0
8	
E�itimi Yarat覺c覺l覺�a Kam癟覺lamak
Ali Ayd覺n ve Abdulbaki De�er on be� g羹nde bir yapt覺klar覺...	
10.11.2021
0
52	
Yanl覺� Ekonomi Politikalar覺 Orta Gelirliyi Yok Ediyor!
T�襤K, Ekim ay覺 enflasyon rakamlar覺n覺 a癟覺klad覺. T�襤K verilerine g繹re, enflasyon Ekim ay覺nda y羹zde 2,39...	