SiyasetEmlakYazarlarFoto GaleriGazete HaberleriYerel HaberlerBlogTeknolojiOtomobilTatilKültür SanatEğitim
UzmanPara
FinansEkonomiSigortaCanlı BorsaDolarEuroAltınBorsa Takip Paketleri
Skorer
FutbolBasketbolPuan DurumuFikstür
Cadde
Magazin
Milliyet Tv
Video
Molatik
Milliyet Çocuk
Çocuk ŞarkılarıAktivitelerOyun
Sizden Gelenler
Pembenar
SağlıkAstrolojiYemekKadınBebek ÇocukHayat
Eğlence Oyun
OyunEvde SinemaMilli PiyangoOlumlama KartlarıSizden Gelenler
Ekler
CumartesiPazar
İletişim
KünyeReklamÜyelik
Bizi Takip Edin
Facebook
Twitter
UYGULAMALARI İNDİREBİLİRSİNİZ.
HaberlerYazarlarFiller tepişir, çimenler ezilir
Şükrü Andaçsukru.andac@milliyet.com.tr
Filler tepişir, çimenler ezilir
10 Ekim 2021
PAYLAŞ
A
Dünya nüfusu 7.9 milyar kişi. Facebook, WhatsApp, Instagram ve Messenger kullanıcılarından oluşan ‘Facebook Ailesi’nin nüfusu ise dünyanın neredeyse yarısına denk geliyor; yani 3.5 milyar kişi.
Tüm dünyayı ürün ve servisleriyle gece gündüz demeden 24 saat birbirine bağlayan Facebook Ailesi, 84 milyonluk Türkiye nüfusunun tam 42 katı büyüklükte.
Bu ailenin en sadık kullanıcıları Hintliler. Hindistan, ABD’nin nüfusunu bile sollayarak 340 milyon kullanıcı ile başı çekerken, bu ailenin Amerika’daki nüfusu 200 milyonu buluyor.
Rakamlar inanılmaz. Değil mi? Gerçekler de öyle...
Böyle anlamamıştık!
Bundan 30 yıl önce “İnternet, merkeziliği ortadan kaldıracak; özgürlükleri, bağımsızlıkları, eşitliği beraberinde getirecek” denildiğinde biz pek bunu böyle anlamamıştık ama olay biraz farklı boyutlara gitti bile.
Google, Facebook, Amazon ve Alibaba gibi interneti üs olarak kullanan teknoloji devleri gün geçtikçe hakimiyetlerini ve bağımlılıklarını artırmayı sürdürüyor.
Daha çok yeni, hafta içinde tüm dünyada yaşanan altı saatlik Facebook Ailesi’nden büyük kopuş açıkça gösterdi ki; milyonlar dijital ürünlerin adeta esiri olmuş durumda. Onlarsız yapamıyoruz... Onlar bizi bıraksa da, yerlerine hemen alternatifleri sıralanıyor.
Anlık mesajlaşmadan, paylaşım yapmadan; takip ettiğimiz dünyanın mesajlarını ya da paylaşımlarını görmeden ne vakit geçirebiliyoruz, ne de iş yapabiliyoruz. Saniyelik kayıplara bile tahammül yok. Dijital dünyadan kopmak artık neredeyse imkansız gibi. Eminim WhatsApp, Facebook, Instagram çöktüğünde; stresten eli titreyenler bile olmuştur.
Pulitzer Ödüllü yazar James Ball’ın “Sistem” adlı kitabında bu konulara dair önemli bilgiler bulunuyor.
Kitapta yer alan “İnternetin neyi değiştirdiğini söyleyeyim” cümlesinin ardından gelen şu söze dikkatinizi çekmek istiyorum: “Bence internet insanları güçlendirdiği kadar onları aynı zamanda zayıflattı.”
Arazi kapmaca oyunu
Araştırmacı Tom Wheeler’in yaptığı tespit ise çarpıcı: “Geleneksel dünyada her şey merkezileştirilmişti. Bugün çelik neden Pittsbug’da? Arabalar neden Detroit’te? Tahıl ürünleri ve mezbahalar neden Chicago’da? Bu ürünlerin belirli noktalarda toplanmasının sebebi demiryolları ve beraberinde getirdiği merkezileştirme gücü idi. Diyelim ki gitmek istediğiniz yere varabilmek için Chicago’da hat değiştirmeniz gerekiyor. Hazır oraya gitmişken ürününüzü neden değerlendirmeyesiniz ki? Öyle değil mi?
Sanal dünyada internet aslında demiryollarından daha farklı çalışıyor. Tasarımı gereği dağınık bir halde ve her şeyin bir araya toplanmasını gerektiren merkezi bir noktaya sahip değil. (Bu teoride böyle ama gerçekte durum pek öyle değil.)
Bugün yaşadığımız sorun, verilerimiz ve bu verileri kimlerin saklayabildiği konusunda verilen kararlar sayesinde bazı platformların (Google ve Facebook’ların) birer sanal Chicago’ya dönüşerek önce veriler için birer toplanma noktası haline gelmesi, sonra da ana üs görevi üstlenmesinden kaynaklı. Bu yetmiyormuş gibi internetin fiziksel altyapısını kontrol eden insanların bu çevrimiçi dünyaya sızmaya teşebbüs ettiklerini görüyoruz. Arazinin sınırsız olduğunu düşündüğünüz internet dünyasında bir tür arazi kapmaca oyunu oynanıyor.”
İşte tüm bu gerçeklere bakarak şunu rahatlıkla söyleyebiliriz:
“Maalesef bazı büyük güçler dışında tüm dünya bu yaşananlar karşısında çaresiz. Yerli ve milli teknoloji geliştirme söylemleri sadece ülkemizde değil gelişmiş birçok ülkede bile karşılıksız kalıyor. Vergi sopasıyla bu yapıların üzerine gitmek ise maalesef kolaycılıktan öteye geçemiyor.”
Yer altındaki bulut!
James Ball, ‘Sistem’de, karşı karşıya kaldığımız bir büyük sorunun daha altını çiziyor:
“İnternet o kadar hızlı değişiyor ki hali hazırda koyduğumuz kurallar ve yapabileceklerimiz geçerliliğini hızla yitiriyor. İnternetin havadaki bir “bulut”tan (cloud computing) ziyade farklı kıtalardaki birçok ülkeden geçerek dünyayı sarıp sarmalayan ve verilerimizi tutan sunucuları birbirine bağlayan kablolardan (yer altında) oluşan bir ağ olduğunu unutmayalım. Düzenleyiciler ne kadar hızlı hareket ederlerse etsinler -ki genelde yavaş hareket ederler- internet onları daima geride bırakıyor.
Aslında düşünmemiz gereken “sistem” olmalı. Mark Zuckerberg’i veya Facebook’u alt etmek veya sosyal ağ kavramını tümüyle ortadan kaldırmak hiçbir anlam ifade etmiyor.
İnternet dediğimiz şeyin fiziksel altyapısı sayısız ağdan oluşan devasa bir ağ. Bu ağın yarattığı güç merkezi de benzer şekilde birbirine bağlı birden fazla unsurdan oluşuyor. Bu sistemler bugün onları yaratan insanlara bile çok karmaşık gelse de hepsi insanlar tarafından inşa edildi ve yine onlar tarafından dizginlenebilir.”
Peki dur durak bilmeksizin sürekli büyüyen bu teknoloji devlerini dizginlemek için ne yapmalı ve bu rol kime düşüyor?
Bireysel özgürlükleri kısıtlamadan ve şirketlere sınırsız alan tanımadan nasıl bir düzenleme yapılmalı?
Hukuk, kurallar veya regülasyonlar teknolojideki gelişmeleri yakalayabilir mi?
Sorular çok, cevaplar belirsiz ama gelecekte yaşanacak olası ‘büyük çöküşler’ öncesinde acil yanıt bulmalı.
YAZARIN DİĞER YAZILARI
Susuz yıllar geliyor akılcı önlemler şart
28 Kasım 2021
Bütün dünya ‘çıldırmış’ olmalı
21 Kasım 2021
2022’ye bakıyorum, gözlerim kapalı
14 Kasım 2021
Gelecek için bir adım atın
10 Kasım 2021
İki bozayıdan sıkı ‘diyet’ tavsiyesi
7 Kasım 2021
Şükrü Andaç
Tüm yazıları
DİĞER YENİ YAZILAR
Cem Kılıçİş kazası yaşayan hangi hakka sahip?
Ümit AvcıF.Bahçe Beko hayata döndü!
Özay ŞendirKazıkta değişen bir şey yok
Abbas GüçlüBu dersler, seçmeli mi olmalı?
Haberler
Son Dakika Haberleri
Gündem Haberleri
Spor Haberleri
Siyaset Haberleri
Ekonomi Haberleri
Dünya Haberleri
Magazin Haberleri
Otomobil Haberleri
Teknoloji Haberleri
Eğitim Haberleri
Gazete Haberleri
Yerel Haberler
Seri İlanlar
Pembenar
Astroloji
Rüya Tabirleri
Burç Uyumu
Yükselen Burç
Gebelik Hesaplama
Yemek Tarifleri
Çorba Tarifleri
Kek Tarifleri
Kurabiye Tarifleri
Tatlı Tarifleri
Pasta Tarifleri
Kahvaltı Tarifleri
Uzmanpara
Altın Fiyatları
Canlı Borsa
Döviz Kuru
Kripto Para
Gram Altın
Yarım Altın
Çeyrek Altın
Dolar Kuru
Euro Kuru
Evde Kal
Koronavirüs
Film İzle
Sigorta
Puan Durumu
İmsakiye
Ramazan
Namaz Vakitleri
Hava Durumu
Milli Piyango Sorgulama
Uçak Bileti
Hız Testi
Güzel Sözler
Ayetel Kürsi
Rüya Tabirleri
Burçlar
Instagram Dondurma
Instagram Silme
Daha Fazla
Korku Filmleri
E Okul
Türkiye Haritası
Yasin Suresi
E Devlet
Saatlerin Anlamı
Marmaray Durakları
Metrobüs Durakları
Soğuk Espriler
Kız İsimleri
Erkek İsimleri
Bebek İsimleri
Altın Hesaplama
Oyun
Çocuk
Nasrettin Hoca Fıkraları
Ateş ve Su
Atasözleri
Daha Fazla
Masal Oku
Boyama Sayfası
Bilmeceler
Tekerlemeler
BİZİ TAKİP EDİN
UYGULAMALARI İNDİREBİLİRSİNİZ
Türkiye'den ve Dünya’dan son dakika haberler, köşe yazıları, magazinden siyasete, spordan seyahate bütün konuların tek adresi milliyet.com.tr; Milliyet.com.tr haber içerikleri kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz, kanuna aykırı ve izinsiz olarak kopyalanamaz, başka yerde yayınlanamaz.