Framing, yani çerçeveleme iletişim uzmanlarının iyi bildikleri bir kavram. Zamanında üstünde çok düşünülmüş ve pek çok da yazı yazılmış. Kabaca rapor edilen gerçekliğin bir kısmını almak, bir kısmını da dışarıda bırakmak anlamına geliyor. Bu bazen bilinçli bir tercih sonucunda olabiliyor, bazen de reflekslerle. Bu konuda yazılmış en derli toplu makalelerden biri de 1993 yılında Communication Studies de yayınlanmış.
Nortwestern Üniversitesi’nden Robert Entman söz konusu makalede çerçevelemeyi sorunların tanımlandığı, sebeplerinin ortaya konduğu, ahlaki duruşların ifade edildiği, çözüm yöntemlerinin önerildiği bir bütünlük olarak tanımlıyor. Ona göre mesela Soğuk Savaş bize bir çerçeve çiziyor, olan biten her şeyi bu çerçeveden bakıyoruz. Kuhn olsa belki buna paradigma derdi. Foucault da muhtemelen episteme.
* * *
Biz galiba daha çok algı lafını tercih ediyoruz. Gerçekliğin küçük bir boyutunu yakalayıp onun üstüne önyargılarımızdan oluşan bir başka gerçeklik inşa ediyoruz. Kolay, anlaşılabilir ve geniş anlamıyla kültürel değerlere hitap edebilir olması yarattığımız gerçekliğin kolaylıkla benimsenmesine, gerçek olmayan bir olgunun gerçekmiş gibi kabul edilmesine yol açıyor. Yarattığımız gerçeklik özünde var olmayan bir açıklayıcılık kazanıyor.
Dünyayı anlamamızda, olan biteni kavramamızda bir tür referans noktasına dönüşüyor. Bu yeni hakikatle dünyayı test ediyoruz, olaylara anlam yüklüyoruz. Diyelim ki zamanlaması talihsiz bir toplantıda yer alan birisine atfettiğimiz aidiyet üstünden tüm katılımcıları, hatta katılımcı olmayanları bile suçlayabiliyoruz. Özneye atfedilen anlam o kadar güçlü oluyor ki fiille bağlantısı olup olmadığını bile kendimize sormak zahmetine katlanmıyoruz.
Oysa o kritik soruyu sorabilsek, gerçek ne diyebilsek, varsayımlarımın doğruluğunu sorgulayabilsek özne etrafında inşa edilen mitolojinin anlam duvarlarını yıkıp gerçeğin kendisine ulaşmamız mümkün olacak. Ama ne yazık ki çok azımız bunu yapabiliyor, bu yüzden gerçek gerçekliğin ortaya çıkması zaman alıyor. Geçen zaman içinde insanlar haksız suçlamalara maruz kalabiliyor. Gereksiz yere acılar çekiliyor, hukuksuzluklar yaşanabiliyor.
Özellikle de mitoloji inşası travmatik anlara denk geldiğinde sorgulanması, doğruluğunun tartışılması çok daha zor oluyor. Olgusal gerçeklikle hiçbir şekilde örtüşmeyen anlatılar çok daha kolaylıkla algısal gerçeklik yaratıyor. Günün birinde sağlam olmayan temeller üstüne inşa edilen yapı çökene kadar gerçek, yaratılmış gerçeğin altında eziliyor. Ama bir gün biri bir tür arkeolojik çalışmayla gerçek gerçeği buluyor.
Tabii ki herkes bulunan, yeniden keşfedilen gerçeği görmek, bilmek istemiyor. Kimisi eskisini kullanışlı bulduğundan, büyük bir kısmı da eskisinin doğruluğuna inandığından. Doğrusu ilk kategorideki anlayabiliyorum (anlayışla karşılamıyorum, sadece anlayabiliyorum), ne de olsa her gerçek gibi yanlış bilgiyle inşa edilmiş olanı da içinde iktidar, daha doğrusu güç barındırıyor. Kaybetmek istemiyorlar.
* * *
Anlayamadığım bu gücün kullanılma biçiminden rahatsız olanların yaratılan gerçekliğe sadakatle bağlı olmasında. Kim bilir belki de biraz Nietzsche okumam, Foucault’yu iyice özümsemem gerekiyor. Yine de bana öyle geliyor ki daha sorgulayıcı olabilsek, dünyayı bize sunulan paradigmaların dışında görebilsek daha mutlu olacağız, daha huzurlu yaşayacağız, başkalarına da huzur vereceğiz. Huzurumuzu kaçırmak isteyenlere meşruiyet zemini yaratmayacağız.
Eğer bu hafta sonu farklı bir şey yapmak isterseniz bir klasiği, Peter Berger ve Thomas Luckmann’nın Gerçeğin Sosyal İnşası kitabını okuyun derim. Bir de DW’de Tunca Öğreten’in yaptığı söyleşiyi, Murat Yetkin’in ve Yıldıray Oğur’un konuya ilişkin yazılarını. İsterseniz benim eski yazılarıma ve sosyal medya paylaşımlarıma da bakabilirsiniz. İyi bir hafta sonu dileğiyle…
YORUMLAR (4)
YORUM YAZ
UYARI: Hakaret, küfür, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. (!) işaretine tıklayarak yorumla ilgili şikayetinizi editöre bildirebilirsiniz.
4 Yorum
SON YAZILAR
Haşim’in hayal havuzuna yansıyan dünya
Alaattin Karaca
Bu bir geleceğe yatırım tavsiyesidir
Ziyahan Albeniz
Krizi çözmek için zaman ve zemin var mı?
Mustafa Karaalioğlu
15 Temmuz kim için ne kadar önemli?
Mehmet Ocaktan
İyi dış güç, kötü dış güç
Yusuf Ziya Cömert
Avrupa’dan Kovid-19 hastası kabul etmek
Hakan Albayrak
Doları kim yükseltti?
İbrahim Kahveci
Yıl sonuna doğru
Oğuz Demir
Marsilya- Malatya hattı
Bülent Tuncay
Beşiktaş yoğun bakımda ama gören yok
Gökhan Aktürk
©Copyright 2019
Tüm Hakları Saklıdır
KARAR SON DAKİKA
İLETİŞİM
KÜNYE
KULLANIM ŞARTLARI
GIZLILIK BİLDİRİMİ
VERİ POLİTİKASI
HUKUK AYKIRILIK BİLDİRİMİ
KATEGORİLER
Güncel
Politika
Üçüncü Syfa
Türkiye
Çevre
Eğitim
Dünya
Orta Doğu
Amerika
Avrupa
Asya
Afrika
Ekonomi
Piyasa
Emlak
Otomotiv
Enerji
Sosyal Güvenlik
Şirketler
Spor
Futbol
Basketbol
Voleybol
Atletizm
Motor Sporları
Diğer
Hayat
Diziler
Magazin
Sağlık
Kültür Sanat
Eğlence
Teknoloji
Mobil
İnternet
Sosyal Medya
Yazılım
Bilim
Karar TV
Gündem
Dizi
Sinema
Komik
İlginç
Teknoloji
Spor
Foto Galeri
Hayat
Capsler
Spor
Teknoloji
Kültür ve Sanat
Gündem
Ekonomi
Görüşler
Yazarlar
SERVİSLER
Hava Durumu
Namaz Vakitleri
Puan Tablosu
Dolar Kaç TL
Şehir Haberleri
Ramazan İmsakiyesi
Google Play Uygulamamız
Apple Store Uygulamamız
Dünyadan en son haberler, Türkiye'den son dakika gelişmeleri, günün öne çıkan gündem haberleri, dünya ekonomi piyasalarından flaş haberler, en yeni spor haberleri ve magazin dünyasından son olaylar Karar.com’da