Evren'e uzaydan bakma şansımız olsaydı, nasıl görünürdü? Bilim adamları, evrenin şeklini saptamak ve sonunun olup olmadığını öğrenmek için farklı ölçümler yaparak bu soruya cevap arıyor. Evren'in şekli nasıl ölçülebilir? Sonucu ne olur?
Evrenin geometrisi
Einstein’ın İzafiyet Teorisi’ne göre, “uzay, güçlü kütle çekimi nedeniyle kavislidir”. Yani evrenin yoğunluğu, evrenin geleceği kadar şeklini de belirler.
Bilim adamları evrenin “kritik yoğunluğunu” hesapladı. Kritik yoğunluk, evrenin genişleme hızını ölçmede kullanılan Hubble sabitinin karesi ile orantılı. Gerçek yoğunluk ile kritik yoğunluğun karşılaştırılması, bilim adamlarının evreni anlamasını kolaylaştırabilir.
Evren'in gerçek yoğunluğu kritik yoğunluktan daha az olursa, evrenin genişlemesini durdurmak mümkün olmaz, evren sonsuza kadar genişler. Bunun sonucunda da eyer şeklinde açık bir evren modeli oluşur.
Evren’in yoğunluğu kritik yoğunluktan fazla olursa, kapalı (sonlu) ve küresel bir evren modeli oluşur. Evren’in genişlemesi durursa, evren küçülür ve galaksiler birbirlerine daha yakın hareket etmeye başlar. Bu durum gerçekleşirse “Büyük Patlama’nın” tam tersi olan “Büyük Çöküş” başlar.
Evren’in yoğunluğu kritik yoğunluğa eşit olursa, evrenin bir kağıt gibi düz ve sonsuz olacağı düşünülmektedir.
Ölçümler, evrenin şeklinin düz olduğunu gösteriyor. Büyük Patlama’dan bugüne ışık hızı evrenin hacmini görmemizi sınırlandırmıştır. Evren'in yaşı yaklaşık olarak 13,8 milyar olduğundan bilim adamları ancak dünyanın 13,8 milyar ışık yılı uzağını görebilir.
Evren’in Ölçümü
Kozmolojiyi inceleyen bilim adamları, evrenin şeklini saptamak için onun yoğunluğunu ve genişliğini ölçmeye çalışmıştır.
20. yy başlarında astronom Edwin Hubble evrendeki galaksileri incelerken, onların Samanyolu’ndan uzaklaştığını gördü. Bunun üzerine evrenin genişlediğini duyurdu. Astronomlar, bu olaydan sonra süpernova ölçümlerine önem verdi.
Evren'in şeklini belirlemek amacıyla kullanılan diğer araçlar arka plan radyasyonunu ölçmeye çalıştı. NASA’nın büyük patlamadan geriye kalan kozmik mikrodalga arkaplan radyasyonunu ölçmek için uzaya yolladığı uydu Wilkinson Microwave Anisotropy Probe, evren açık mı kapalı mı sorusunu cevaplandırabilmek için kullanıldı.
Bilim adamları, 2013 yılında evrenin 0,4 hata payıyla Evren’in düz olduğunu duyurdu.
Kaynak: space.com
﻿
Kategoriler AstronomiFizikYazılar	
Etiketler edwin hubbleevrenevren ölçümüevrenin şekligenişleme hızıgerçek yoğunlukHubble sabitiizafiyet teorisikritik yoğunlukWMAP	
Author
Özge Yazıcı
İlginizi çekebilir:
Büyük Patlama’dan günümüze Evren’in genişlemesi
Kritik Yoğunluk
Evren’in yaşı
﻿
9 Yorumlar
Yorum ekle
1
Sefer Hüseyin	 on 23 Ocak 2014 at 20:36
Cevapla	
TÜBİTAK kitapları arasında “Evrenin Şiiri” adlı çok faydalı bir eserde bu konu ayrıntılı bir şekilde anlatılıyor. Kimine göre evren bir elipsoid, armut, hatta fraktal şeklindedir. Kesin bir şey söylemek mükün değil, ama genelde küre biçiminde ifade ediliyor.
NASA’nın verdiği bilgilere göre, evrenin şekli, “evren özkütlesi”ne bağlı. Bu da önümüzde üç seçeneğin olduğunu gösteriyor:
1- Eğer evrenin özkütlesi, kritik özkütleden büyükse, o halde uzay geometrisi kapanır ve küre biçiminde (+) kıvrılır.
2- Eğer evrenin özkütlesi, kritik özkütleden küçükse, o halde uzay geometrisi açılır, ve eyer biçiminde (-) kıvrılır.
3- Eğer evrenin özkütlesi, kritik özkütleye eşitse, o halde uzay geometrisi
bir kağıt yaprağı gibi düz olacaktır.
http://map.gsfc.nasa.gov/universe/uni_shape.html
2
Erkan Çiftçi	 on 23 Ocak 2014 at 20:58
Cevapla	
Düşünceme göre dışından bakmadığımız sürece tam olarak bunu bilemeyeceğiz. Tıpkı bir boru örneğinde oldugu gibi. Tübitak kitaplarından birindeydi bu örnek. Bir boruyu dusunun yarım metreden bakın 3 boyutlu, daha uzaga goturun 50-60 metreden bakın çok ince bir ip misalı tek boyut gözukuyor. Ayrıntısı var tabi.
Düşünüyorum da örnekte olduğu gibi sadece dünyadan bakarak yaptığımız bilimsel tekniklerin bizi yanıltabileceğini gerçekçi. Tabi kendi fikirlerim, yanlış olsun ama benim olsun ve orjinal.
3
reif mehmet engin	 on 24 Ocak 2014 at 09:22
Cevapla	
Sonsuzluğun şekli yoktur.Ama eğer sonu varsa o zaman onun hacmini kaplayan dışta ne var?
özel relativite teorisini iyi bilmek lazım 🙂
4
Mustafa Gündoğan	 on 24 Ocak 2014 at 09:55
Cevapla	
Özel relativitenin değil, genel relativitenin çok iyi bilinmesi gerekir.
5
Ali Veli	 on 28 Ocak 2014 at 22:29
Cevapla	
Zamanında dünyanın da dümdüz olduğuna inanılırdı. 🙂
6
sinan okcuoglu	 on 09 Mart 2014 at 20:45
Cevapla	
Ya evrenin oz kutlesi degiskense yani her yerde ayni degilse o zaman seklin nasil olabilecegi hakkinda bir fikriniz var mi?
7
Ferit AVAR	 on 07 Mart 2018 at 23:31
Cevapla	
10 m. yarıçapında bir kürenin üzerine 1 cm.lik bir çizgi çizildiğinde, o çizgiyi gözümüz eğri değil, doğru olarak algılar. Aslındaysa o, küre üzerinde olduğundan bir doğru parçası değil, yay parçasıdır.
8
Evrenin Nihai Kaderi – I – İTÜ ASTRONOMİ KULÜBÜ	 on 19 Haziran 2019 at 19:25
Cevapla	
[…] https://www.bilim.org/evrenin-sekli-nedir/ […]
9
Evrenin Nihai Kaderi – II – İTÜ ASTRONOMİ KULÜBÜ	 on 21 Haziran 2019 at 18:58
Cevapla	
[…] https://www.bilim.org/evrenin-sekli-nedir/ […]
+ Yorum yap Cevabı iptal et
Yorum
Name
Email
Url
Δ
Kategoriler
Kategoriler Kategori seçin Antropoloji Astronomi Bilim Genel Bilim.org Bilimkurgu Bilişim Biyoloji Çevre Coğrafya Dilbilim Eğitim Enerji Etkinlikler Felsefe Fizik Haberler Hayvanlar Alemi İklimbilim Kimya Matematik Paleontoloji Psikoloji Röportajlar Sağlık Bilimleri Sosyoloji Spor Tarih Tasarım-Mühendislik Teknoloji Türkiye’de Bilim Yazılar Yer Bilimleri