Amaç: Muhasibi ile şekillenen ve Gazali ile zirveye ulaşan nefsin isteklerin izlenip bunların terbiye edilmesine yönelik iç gözlemler eleştirel düşüncenin önemli bir uygulama alanı durumunda. Güdüler ve duyguların birleşimi olarak görülebilecek nefsin, istekleri doğrultusunda nasıl gerçekleri çarpıttığını, bunların selim akıl ile nasıl fark edilebileceğini anlatan çalışmalar da özü itibari ile düşüncenin gözlemlenmesi ve disiplin altına alınmasını içerir.
​
Burada çok geniş kapsamlı bir alan olan tasavvuf ile ilgili her konuyu değil sadece özel bir alan olarak görülebilecek “nefsin oyunları” olarak isimlendirdiğimiz kısım ile ilgili açıklamaları eleştirel düşünce çalışmalarının konusu olarak önerdiğimize özellikle dikkat çekmek istiyoruz. Aksi halde konu eleştirel düşünme konusu olmaktan çıkar bambaşka bir alana sürüklenmekten kurtulamaz.