Sinema ve müzik yazarı, radyo programcısı, dostumuz Cüneyt Cebenoyan’ı 3 Ağustos’ta bir trafik kazasında kaybettik, çok üzgünüz. Cüneyt kişisel ve entelektüel kimliğini birleştiren yorumları, cesur ve dirençli duruşu, sert çıkışları ve mizahıyla tanınıyordu. Saygı ve sevgiyle anıyoruz.
Bu yazı Altyazı’nın 191. sayısında yayımlanmıştır.
Ne kadar çok insan kendini Cüneyt’e yakın hissetmiş; yanında kendisi olabilmiş. Birbirinden çok farklı insanlar üstelik. Bunu hep bilirdim de, yazılanları okudukça, anıları dinledikçe ve cenazede bir araya gelince, daha da iyi farkına vardım. Ne kadar çok insanın gerçekten arkadaşı olmuş Cüneyt…
İnsanları eşitleyen bir iletişim tarzı vardı; ve açık fikirli, meraklı, canlı bir kişiliği. Bu yüzden de uluslararası camiada çok sevilirdi. Hoşsohbetti ama hoş olmayanı da halının altına süpürmezdi. Cuntaya “cunta” dediği için on dört ay hapis yatmış, “meseleleri mesele” eden adamdı. Kırık kol varsa yen içinde kalmayıp tedavi edilmeliydi. Edilemiyorsa, “neden?”di. Bu sadece ideolojik veya mesleki görüşlerini de kapsamıyordu. Tanık olduğum kadarıyla, kişisel ilişkilerinde de mümkün olduğunca bu dürüstlüğün peşindeydi. Örtük bir çatışma varsa, yüzleşmeyi denerdi. İkna edilmek isterdi. Tartışmanın sonunda “haklısın” demesi mümkündü ama onu “ya n’apıcan işte…” gibi vasat bir bahaneyle veya çoğunluğa uymak, statükoyu korumak uğruna susturamazdınız. Ben Cüneyt’i öfkeli biri olarak tanımadım (bilakis), ama öfkesinin yükseldiği durumların, böylesi durumlar olduğunu hatırlıyorum. Bu onun hayatta kalma formüllerinden biriydi bence. Haklı olduğunu düşündüğün yerde susmak, istediğin hâlde istemiyormuş, istemediğin hâlde istiyormuş gibi yapmak, bunların ‘cehenneme giden iyi niyet taşları’ misali insanı adım adım, yaşarken öldürdüğü malum. Cüneyt en çok buna direniyordu belki de. “Susma, sustukça sıra sana gelecek”ten de öte, “Susmam, susarsam öleceğim,” gibi bir şey.
Aynı hakkı başkası için de savunurdu. Tek kalanın yanında, başkalarından onay beklemeden sağlam durabilirdi. Cüneyt kendisini de önemserdi, karşısındakini de. Umursadığı için tartışırdı zaten. Nitekim intikam veya nefret olmazdı çıkış noktası. Herkes biliyor, en büyük mücadelelerinden birini, ablası Yasemin Cebenoyan ile Onat Kutlar’ın hayatına mal olan The Marmara Oteli patlamasıyla (1994) ilgili olarak PKK’den bir özür alabilmek ve kendi çevresinde, özellikle sol çevrelerde yapılan anmalarda failin adının konması için vermişti. PKK kamplarını ele alan Kuzey (Bakur) belgeselinin gösterimi engellendiğinde ise, sesini derhâl ve en net biçimde çıkaranlardan biri o olmuş ve şöyle demişti: “Eğer Kuzey bir propaganda filmiyse beş para etmez deriz geçeriz, seyirci de gitmez zaten öyle bir filme. Biz de karşı fikirlerimizi söyleriz ya da. Benim söyleyeceklerim olacaktır bir PKK propaganda filmine. Hem de çok. Ertuğrul Mavioğlu’nun da dediği gibi ‘O kamplar orada duruyor.’ Bu bir gerçeklikse, benim de o gerçeklik hakkında bilgi sahibi olmaya hakkım var.”
BİR ÇEŞİT FİLM KAHRAMANI
Cüneyt’in yazılarındaki netlik hoşuma giderdi. Diyelim bir filmle ilgili kafası karışık, ve çelişkili hisleri var, onu da açıkça ortaya koyup, olası nedenleri üzerine fikir yürütürdü. Soru işaretleri ve şüpheye de yer açardı çekinmeden. Veya “Aksiyon sahnelerinde derhâl esnemeye başladığım için…” gibi mizahi itiraflara. Kendini çokça sorgulayan birisi olarak, psikanalize olan merakını film yorumlarına taşırdı sık sık. Bilinçdışından gelen sızıntıları takip etmeyi severdi (doğal bir David Lynch hayranıydı). Son dönemdeki Roma ve Climax yazılarında olduğu gibi, beğeni trendlerine sıkı gerekçelerle kafa tuttuğu (ve azınlığın sesi olduğu) çok olmuştur. Tarantino ile Ceylan mizahının benzer noktaları gibi ilginç buluşları, Altyazı’da yayımlanan ‘Yeni Regresif Türk Sineması’ (2010) makalesindeki gibi çok ciddi saptamaları da.
Sektörel, teknik, akademik ya da sinefil işi bir çerçeveye tam da bağlı kalmadan yazardı ve bence asıl hünerini de, kültürel bir olguya dönüşmüş yönetmenler, filmler, temel problemler üzerine yazdığında, hayatın bambaşka alanlarından birikimini ve gözlemlerini ‘serbest nizam’ birleştirdiğinde gösterirdi (Antichrist yazısındaki gibi). Herkesin anlayabileceği bir dille ve inceden bir mizahla yapardı bunu. Ne çıkacağını bilemezdiniz aslında… Mutlaka kendisi olurdu ama o yazıların içinde. Cüneyt’in yazılarını tıklarken aklımdan, “Acaba filmle ne yaşamış?” diye geçerdi. Çünkü bir yanıyla bir ‘sahne’ insanıydı da. Bir çeşit film kahramanı… Birkaç filmde rol de almıştı zaten.
CÜNEYT CEBENOYAN OLMAK
Kültürel hayatın içinde de, bir meslek veya ideolojiyle tanımlanmış olmaktan çok, ‘Cüneyt Cebenoyan’ olarak var oldu. Sadece entelektüel çıkarımları değil; duyguları, geçmişi, esprileri, travmaları, polemikleri, sevgili Ayşegül’ü ve Elif’inden haberlerle birlikte, tüm bir dünyasıyla çıktı insanların karşısına. Bir yönünü diğerinden ayrı düşünmek mümkün gelmiyor. Sahici bir yaşam coşkusu ile –bir yanında hep taşıdığı– kronik kederini birbirinden ayırmanın mümkün olmadığı gibi. Karanlığının en büyük kaynağını; ablası Yasemin’i, oğlu Ali’yi, annesi ve babasını kaybedişini ‘Zaman Tedavi Etmez’ başlıklı meşhur yazısında çok iyi anlatmış, binlerce kişiyi derinden etkilemişti.
Coen Kardeşler’in Inside Llewyn Davis’inin afişini taklit ettiği (Altyazı’nın dayanamayıp ‘Inside Cüneyt Cebenoyan’ olarak bir dergi kapağına dönüştürdüğü) fotoğraf, onunla en çok özdeşleşen imgelerden biriydi sanırım. Kuşağının (’68’den bir sonraki kuşağın) rock’n’rollculuk geleneğiyle hayli örtüşen bu derbeder & kaybeden hâlin kara mizahçılığı, Cüneyt’in dünyasına sahiden de yakındı. Radyodaki sinema programına var olmayan bir filmdeki hayalet geminin ismini (Erguvani İstimbot) vermiş; ablasıyla birlikte, tutunamayan eksantrikleri üye kabul ettikleri hayali örgüt ‘Lodos Partisi’ni kurmuştu.
Geçen ay boyunca Cüneyt’i düşünürken, ağladığım kadar gülümsedim de. Fokurdayan, benzersiz gülüşü çalındı kulağıma ve gözümün önünden türlü muzipliği geçti. Komedi, Macera, Dram, Rock’n’Roll… Cüneyt’le hepsini yaşayabilirdiniz. Harika bir dosttu. Şimdiden çok özlüyorum. Her şey için teşekkürler Cüneyt…
E-Bülten'e Üye Olun	
Altyazı'nın içeriklerinden ve etkinliklerinden haberdar olun.	
Üye Ol
Kişisel Verilerin İşlenmesine İlişkin Aydınlatma Metni'ni okudum, anladım.	
Yeşim Tabak
Kültür-sanat gazeteciliğine 1999’da Radikal’de başladı. Sanat etkinlikleri düzenledi; radyo için müzik programı hazırlayıp sundu; kamera arkası belgeselleri ve kısa video’lar çekip kurguladı; sinemadan esinlenen iki sahne performansı yazıp yönetti. 2019’dan bu yana Altyazı Sinema Dergisi’nde editörlük yapıyor. SİYAD ve FIPRESCI üyesi.
Yeşim Tabak 16 Eylül 2019
Share
Tweet
Editörün Seçimi
1
Listeler
Altyazı Öneriyor: Haftalık Gösterim Rehberi (26 Kasım – 2 Aralık)
2
Söyleşiler
Tufan Taştan ile Sen Ben Lenin Üzerine Söyleşi: ‘Anlattığımız Politik Bir Masal’
3
Eleştiriler
Gucci Ailesi: Bir Cinayetin Kartpostal Tadında Anatomisi
4
Eleştiriler
Ben, Daniel Blake: Çarklar Arasında
5
Eleştiriler
Dün Gece Soho’da: Geçmişin Aynası, Bugünün Sancısı
En Çok Okunanlar
1
Listeler
5 Unutulmaz Mads Mikkelsen Performansı
2
Eleştiriler
Spencer: Yüzeysel Bir Karakter Analizi
3
Eleştiriler
Dünyanın En Kötü İnsanı: Bir Kadının Genç Yetişkin Olarak Portresi
4
Eleştiriler
Dün Gece Soho’da: Geçmişin Aynası, Bugünün Sancısı
5
Listeler
Altyazı Öneriyor: Haftalık Gösterim Rehberi (19-25 Kasım)
Matine	
Sovyet Sinema Günleri
Bir Önceki
Haberler	
Toronto’da Halkın Seçimi Jojo Rabbit
Bir Sonraki
© 2013-2020 Altyazı Aylık Sinema Dergisi / Altyazi.net'in içeriği dergi yönetiminden ve yazarlardan izin alınmaksızın kullanılamaz.
image/svg+xml
Asset 1
Haber
Matine
Vizyonda
Yazı
Eleştiriler
Hareketli Kavramlar
Bir An
Umut Tazeleyen Filmler
Bir Yönetmen Beş Madde
Seyir Defteri
Anısına
Sessiz Sinema
Şarkılı Köşe
Sinema Kitaplığı
Ayın Kısası
Rastgele Bir Film
Yönetmen Portreleri
Sinemanın Kadın Öncüleri
Söyleşi
Karantina Söyleşileri
İzliyorum
Liste
Bir Yönetmen Beş Madde
Bir Sinema Psikopatının Listesi
Bir Kelime On Film
Fasikül
Hakkımızda
İletişim
Seminerler
Gizlilik ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
Mesafeli Satış Sözleşmesi
Üyelik Sözleşmesi
Facebook
Twitter
Instagram
Youtube
Kullanıcı deneyiminizi iyileştirmek için yasal düzenlemelere uygun çerezler (cookies) kullanıyoruz. Çerez Politikası sayfamız için tıklayınız.
Kabul EdiyorumKabul Etmiyorum
Manage consent
Close
Privacy Overview
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary	
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.	
Non-necessary	
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.	