Perşembe günkü yazımda Abdullah Gül'ün Cumhurbaşkanlığı'nın daha önce bir partiden gelerek cumhurbaşkanı olan Özal ve Demirel'den çok daha farklı anlamlar içerdiğini belirtmiş ve bunun üstünde durmak istediğimi söylemiştim. Bu yazıda onları ele alayım. Görüşlerimi değerlendirmek için işe Ahmet Necdet Sezer'in cumhurbaşkanlığının çok önemli bir özelliğine değinerek başlayayım.
Sezer ve devlet ideolojisi
Sezer, cumhurbaşkanı seçilmeden önce Anayasa Mahkemesi başkanıydı. O sırada verdiği kararlar ve savunduğu görüşler itibariyle Türkiye'deki kurulu düzenin veya egemen ideolojinin dışına çıkan, çok daha özgürlükçü bir çizgideydi. Türkiye'nin yakın döneminde hayli tartışılan türban ve benzeri konularda daha farklı bir tercihi savunuyordu. Fakat cumhurbaşkanı olmasıyla birlikte bu anlayışını hızla değiştirdi. Aradan geçen zamanda Sezer, adeta egemen ideolojinin kendisidir dedirtecek ölçüde ona yeni bir hayatiyet kazandırdı.
Bana kalırsa bu anlayış değişimi sadece Sezer'in kişisel tercih ve yaklaşımlarından kaynaklanmıyordu. Sezer, Türkiye'de devletin ta kendisi demek olan ve egemen ideolojinin en önemli kurucu ve savunucusu konumunda bulunan bürokrasinin bir parçasıydı. Söylemini ve görüşlerini onun içinden oluşturuyordu. Yasa onun için hukuktan daha önemliydi. Kaldı ki, Türkiye'de, bürokrasi ve onunla özdeş iç içe geçmiş olan siyasal elit bizim siyasal yapımızın en önemli özelliği olan toplumdevlet ve siyaset-bürokratik ideoloji çatışmasının kaynağıdır. Bu saptamadan sonra daha açık söyleyecek olursak, devlet ve bürokrasisi aradan geçen sürede Sezer'i teslim almıştı.
Özal ve Demirel
Özal ve Demirel, hazırlık dönemlerine bakılırsa Sezer'den farklı bir geçmişe sahipti. İkisi de politikadan gelip cumhurbaşkanı seçilmişti. İkisi de siyasal atılımını devletin egemen söylem ve duruşuna karşın toplumu ve politikayı savunan bir çizgide yapmıştı. Ayrıca Özal zaten minimal devleti benimseyen daha liberal bir politika anlayışına sahipti. Buna karşılık iki lider de Çankaya'ya çıktıktan sonra çok daha devletçi, çok daha topluma kapalı, çok daha bürokratik bir tutum izlemeye başlamıştı.
Özal, bundan belli ölçülerde rahatsızdı . Bu rahatsızlığını zaman zaman orduyla ve bürokrasiyle çatışarak dışa vuruyordu. Demirel ise asla böyle bir tutum içine girmedi. 28 Şubat'ı askerlerle birlikte yaratmaktan çekinmedi. Özal, her şeye rağmen daha farklı bir siyasetçi tipi olduğundan, bir noktadan sonra Cumhurbaşkanlığı'nı bırakıp siyasete dönmeyi ciddi biçimde düşünmeye başladı. Demirel'se Cumhurbaşkanlığı'nı bırakmamak için direndi.
Devlet geleneği ve Gül
Bu oluşumu Türkiye'de hakim olan 'güçlü devlet geleneği' mantığıyla açıklamak da mümkün. Ne var ki, 'güçlü devlet' kavramı çok tartışmalı bir kavramdır. Buradaki 'güç', devletin güçlü olması gereken alanlarda değil, tam tersine hiç bulunmaması gereken alanlarda kendisini gösteren bir güce tekabül etmektedir. O bakımdan da bizim devleti teknik açıdan zayıf, ideolojik açıdan güçlü saymak yanlış olmaz ki, doğrudan doğruya bu durumun kendisi yanlıştır.
Şimdi Gül'ün Cumhurbaşkanlığı'yla birlikte bu gerçeğin ne derecede geçerli olduğunu bir kez daha göreceğiz.
Bütün benzerliklerine karşın Gül, Özal ve Demirel'den bir hayli farklıdır; fakat onların oluşturduğu bir yoldan yürüyerek bugüne gelmiştir. Modernleşmedin konusunda olduğu kadar siyaset yapma anlayışı açısından da görülen bu benzerlikler bakalım şimdi cumhurbaşkanlığı katında ne tür bir tavırla bütünleşecektir. Acaba Gül de kendisinden öncekiler gibi bir yol mu izleyecek yoksa daha farklı bir yaklaşım içinde mi bulunacak?
Bu sorunun elbette teknik bir yanıtı var: bugünkü anayasa değiştirilecek ve Cumhurbaşkanlığı yetkileri toplum ve siyaset lehine kısıtlanacaksa Gül ister istemez daha değişik bir pozisyona taşınacaktır. Ne var ki, siyaset bu derecede teknik bir şey değildir. Öncelikle ideolojiktir ve siyasete verdiğiniz anlamla ilgilidir.
Gül'ün üstünde oynayacağı gergin tel, kendisini oraya taşıdığını söylediği halkla kendisini tartışan ve şimdi kuşatacak olan devlet arasında gerilidir. Elindeki denge çubuğunun adı ise siyasettir.
Yayın tarihi: 21 Ağustos 2007, Salı
Web adresi: http://www.sabah.com.tr/2007/08/21//kahraman.html
Tüm hakları saklıdır.
Copyright © 2003-2007, MERKEZ GAZETE DERGİ BASIM YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş.
Yazarın Önceki Yazıları
Ataç'ın yanılgısı ( 18 Ağustos 2007 Cumartesi )
Gül, AKP ve Cumhurbaşkanlığı ( 16 Ağustos 2007 Perşembe )
Cumhurbaşkanlığı gerilimi demek... ( 14 Ağustos 2007 Salı )
Ölen kim? ( 11 Ağustos 2007 Cumartesi )
Kemalizmin boğduğu sol ( 9 Ağustos 2007 Perşembe )
4. Kemalizm ve Anayasa ( 7 Ağustos 2007 Salı )
Kaderin adı tutku ( 4 Ağustos 2007 Cumartesi )
Yeni bir sol için... ( 2 Ağustos 2007 Perşembe )
Seçimi okumak-3: CHP ( 31 Temmuz 2007 Salı )
Mağaza ya da magazin ( 28 Temmuz 2007 Cumartesi )
Yazarlar
NAZLI ILICAK
AK Parti grubu tetikte
AK Parti grubu, oylamadan önce Genel Merkez binasında basına ...
ERDAL ŞAFAK
Kara mizah gibi
Meclis'teki ilk tur oylamayı izlerken, bir yandan da dış basında ...
EMRE AKÖZ
Sezer'i sevdiniz mi?
Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Ankara'daki dairesini kiraya ...
UMUR TALU
Tahrik Kurumu
Bu ülkede insanların zaten kökenlerle ilgili sorunu var. ...
ERGUN BABAHAN
SABAH'ın değerine değer katıyoruz
Yaklaşık beş yıl önce SABAH'ın sorumluluğunu ...
HASAN BÜLENT KAHRAMAN
Devlet, siyaset ve Gül
Perşembe günkü yazımda Abdullah Gül'ün Cumhurbaşkanlığı'nın ...
Özay Şendir
Nazlı Ilıcak
Erdal Şafak
Abdurrahman Yıldırım
Prof. Dr. Aydın Ayaydın
Meliha Okur
Emre Aköz
Mahmut Övür
Hıncal Uluç
Umur Talu
Ergun Babahan
Stelyo Berberakis
Stelyo Berberakis
Hasan Bülent Kahraman
Muharrem Sarıkaya
Yavuz Donat
Ömer Üründül
Sağlık
İnternette sağlıklı sağlık bilgisi almak!
Ben özellikle kilo problemi olan ve midesinde bazı rahatsızlıklar yaşayan biriyim. İnternete girdiğimde bu konuda ...
Aralıklarla egzersiz yağ yaktırır
Yağları en fazla yakan egzersiz türü, 20 dakika aralıklarla yapılan egzersizler! Japonyalı araştırmacıların yaptığı bir ...
Tüp bebekte SSK'lıya 40 yaşsınırı doğru mu?
Prof. Buyru40 yaşın üzerinde gebelik şansı çok az ve üstelik düşük olasılığı da fazla. ...
Otomobil
Lüks markalar Türklere spor oto yetiştiremiyor
Fiyatları 200 bin ile 600 bin Euro arasında değişen lüks markalar, Türk zenginlerin talebine yetişmekte zorlanıyor. ...
İkinci kuşak patronlar baba yadigârını garaja çekti
Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de en önemli statü göstergelerinin başında otomobiller geliyor. ...
Suzuki mahalli ligden ikinci lige yükseldi
Otomotiv sektöründeki satışlarda bir önceki yıla göre yüzde 25 daralma yaşanırken, Suzuki yüzde 37 oranında büyüyerek, ...
Son Dakika | Ana Sayfa | Yazarlar | Çizerler | Günün İçinden | Ekonomi | Gündem | Siyaset | Dünya | Spor | Hava Durumu | Sarı Sayfalar | Dosyalar | Günaydın | Televizyon | Astroloji | Sağlık | Magazin | Teknoloji | Otomobil | Turizm Rehberi | Emlak | İşte İnsan | Sabah Çocuk | Mobil | Detaylı Arama | Cuma | Cumartesi | Pazar | Kültür-Sanat | EGazete | Gazete Reklam | Internet Reklam | Künye | Bize Ulaşın