Uzun yıllardır her Kasım ayı sonu yaklaştığında Black Friday 'Kara Cuma' Nedir? Soruları sorulmaya başlar. Ve genellikle yanlış bilinen bir bilgi elden ele dolaşır. İşte size Black Friday 'Kara Cuma' Nedir sorusunun cevabı.
Doğrulama platformu Snopes, Aralık 2013’de yayınladığı yazıda Black Friday’in köle ticaretiyle ilgisi olmadığını ortaya koymuş. Snopes’un araştırmasına göre, Black Friday ifadesi ilk olarak ABD ulusal bayramı olan Şükran Günü’nden sonraki Cuma için kullanılmış. Tabir 1950’lerde o gün yoğun alışverişin yarattığı araç trafiği, kargaşa ve yoğunlukla uğraşmak zorunda olan Philadelphia polisi tarafından kullanılmış. 1961 yılında da gazetelerin bu ifadeye yer verdiği görülmüş.
Black Friday günü ABD’de yoğunluk nedeniyle güvenlik önlemleri alınıyor. Bu günün isimlendirmesinin bir diğer popüler açıklaması da, işletmelerin Ocak ayından Kasım ortasına kadar genel bir zararla işlem yaptıktan sonra, gelecek yıl için kâr göstermeye başladıkları gün olması. İşletmelerin kârlarını siyah mürekkepli kalemle yazmaları bu isimlendirmede etkili. Kâr eden işletmelerin çalışanları da bu yoğun günü “Black Friday” olarak adlandırıyordu.
Her Black Friday’de mağazalar beklenmedik indirimler yapıyor. Tüketiciler en iyi fırsatları yakalamak için alışveriş merkezlerine ya da çevrimiçi mağazalara yöneliyor.
Şükran Günü
Kasım ayının dördüncü perşembesinde kutlanan Şükran Günü’nün ardından gelen bu cuma günü Noel sezonunun da başlangıcı. Şükran Günü, Amerika Birleşik Devletleri’nde hasada ve geçmiş yılın tüm nimetlerine şükretmek için kutlanan ulusal bayram. Bu bayramın geçmişi yeni bir hayata başlamak için ‘hacılar’ olarak adlandırılan Avrupalıların Amerika’ya seyahat ettikleri zamana kadar dayanıyor. Şükran Günü’nü aileler hindinin de yer aldığı büyük bir yemek sofrasında bir araya gelerek kutluyor.
Fotoğraf Avustralya’daki Aborjin mahkumları gösteriyor
İddiada yer alan görsel tersine görsel arama yöntemiyle arandığında Chris Owens’in Every Mother’s Son is Guilty: Policing the Kimberley Frontier of Western Australia 1882-1905 isimli kitabında kapak görseli olarak kullanıldığı görülebilir. Factcheck AFP Chris Owen ile görüşerek hazırladığı yazıda fotoğraf hakkında bilgi veriyor. Owen AFP’ye görselin Batı Avustralya’daki Wyndham Kasabası’ndaki Aborjin mahkumlar olduğunu ifade ediyor. Fotoğraf ilk olarak 18 Şubat 1905’de haftalık Batı Avustralya gazetesi Western Mail’de yayınlanmış. Owen, görselin Black Friday’le bir ilgisinin olmadığının da altını çiziyor.
ABD’de köle ticareti 1807 yılında kaldırıldı
Amerika kıtasının keşfinden sonra Avrupa’dan yoğun göç alan kıtada işgücü açığını kapatmak için Afrika’dan köleler getiriliyordu. Afrikalı esirler zincire vuruluyor ve buralarda kurulan pazarlarda açık artırmalarda satılıyorlardı. Köleliğe yönelik tepkilerin artmasıyla 1807 yılında ABD’de köle ticareti yasaklandı. Ancak köleleştirilmiş insanlar uzun yıllar hizmette kullanıldı. 1865’de ise kölelik tamamen ortadan kaldırıldı.
Sonuç olarak Black Friday ifadesinin köle ticareti ya da satışıyla bir ilgisi yok. İddia yanlış bilginin en yaygın yedi türünden “çarpıtma”ya örnek. teyit.org