Ülkemizde birçok bölgede art arda yaşanan orman yangınları, sel felaketleri birçoğumuzun yoğun bir stres ve kaygı yaşamasına neden oluyor. Bu afetlere birebir maruz kalanlar ise bizden çok daha büyük travmalar yaşıyor.
Ülkemizde son günlerde yaşanan yangınlar hepimizi derinden etkiledi. Ancak afetle mücadele eden gönüllüler ve doğrudan afetinetkilerine maruz kalan kişiler, hepimizden daha fazla fizyolojik ve psikolojik olumsuz etkiler yaşıyor. Afetten sonraki dönemde evsiz kalmak, yaşam alanının ya da gelir kaynağının yok olması gibi durumların kişinin yüksek düzeyde kaygı hissetmesine neden olduğunu hatırlatan Uzman Klinik Psikolog Fundem Ece Erdem, "Yaşanan stres ve kaygıyla, vücudun yüksek düzeyde kortizol salgılaması kaçınılmazdır. Yüksek kortizol, organizmayı harekete geçirecek gücü ve motivasyonu sağlasa da çok uzun süreler bu hormonun salgılanması, bireyin bilincinde ve vücudunda sorunlar ortaya çıkmasına neden olur. Sindirim sisteminde kalıcı olabilecek bozulmalar, bağışıklık sisteminin zarar görmesi, panik durumunda hissettiren duygusal sorunlar, öğrenme güçlüğü gibi bellek sorunları, depresyona yatkınlık, kalp çalışmasında düzensizlik, kas ağrıları gibi problemlerin de ortaya çıkması muhtemeldir” diyor.
Uykusuz kalan kişilerde bağışıklık sorunları görülebilir
Tehlikeye karşı verilen savaşın, stres ve kaygının üstüne kişinin bir de uykusuzluk yaşamasının zararın katlanmasına neden olduğunu belirten Klnk. Psk. Erdem, bu durumda vücudun geceleri uyku halinde salgıladığı melatonin hormonunu üretemediğini, bunun sonucunda ise biyolojik saatte bozulmalar ve bağışıklıkta sorunların ortaya çıktığını söylüyor. Klnk. Psk. Erdem, kaygı ve stresle işlevleri bozulan bireylerde afet sonrasındaki dönemlerde iştahsızlıkla beraber kilo kaybı, uyku problemleri, kalp hastalıkları, yüksek tansiyon, yorgunluk, bağırsak problemleri, cilt sorunları ve birçok psikopatolojinin görülmesinin de muhtemel olduğunun altını çiziyor.
Afetin neden olduğu psikolojik sorunlar, anlık veya daha sonra ortaya çıkabiliyor. Klnk. Psk. Erdem, yoğun strese maruz kalan afet bölgesindeki bireylerin stresin sebep olduğu fiziksel sıkıntıların yanı sıra karar vermede güçlük çekme, konsantrasyon eksikliği, hafızanın zayıflaması, hata yapmada artış ve performansta düşüş gibi zihinsel bazı sorunlar da yaşayabileceğini belirtiyor.
Yoğun kaygının sürmesi halinde kişilerde anksiyete bozukluğu gözlenebileceğini söyleyen Klnk. Psk. Erdem, şöyle devam ediyor: "Afet sonrasında yoğun stres altında olan kişilerde depresyon görülebilir ve travma sonrası stres bozukluğu oluşabilir. İş hayatı, günlük aktiviteler, aile hayatı, ilişkiler gibi yaşamın her alanında sorunların ortaya çıkması muhtemeldir. Travma sonrası stres bozukluğu kısa süreli olabileceği gibi yıllar boyunca da sürebilir. Bu nedenle yaşanılan afetten sonra psikolojik destek almak büyük önem taşıyor.”
Kişilerde anksiyete ve panik artışı görülebilir
Afetler sonucunda kişiler fiziksel kayıplar yaşayabileceği gibi psikolojik uyumsuzluklar da yaşayabiliyor. Yaşadığımız yangınlar, seller gibi doğal afetler bireyi kaldırabileceğinden daha fazla stresle karşı karşıya bırakıyor. Bireylerde genel olarak tedirginlik hali gözlemlendiği gibi anksiyete ve panik artışı da yaşanabiliyor.
"Yaşanan afetsonucunda kişiler evlerini ve yakınlarını kaybettiler. Bu gibi durumlarda kişi umutsuz, yalnız ve çaresiz hissedebilir, kendini suçlayabilir” diyen Klnk. Psk. Erdem, kişilerde geleceğe yönelik kaygı ve korkuların yaşanabileceğinin de altını çiziyor. Bu gibi durumlarda kişinin kendisi gibi afete maruz kalmış bireylerle iletişim kurmasının, afetzedelere yardım etmesinin iyileşme sürecine yardımcı olabileceğini ifade eden Klnk. Psk. Erdem, kişinin yaşayabileceğini diğer durumları ise şöyle özetliyor:
"Kişi yaşadığı travmatik olaylar tekrar tekrar hatırlayabilir, afetin veya yaşadığı duygularının tekrarlandığı sıkıntı veren rüyalar görülebilir. Yaşadığı travmatik olayın önemli bir kısmını hatırlamama veya sıkıntılı anılardan, duygu ve düşüncelerden kaçınma davranışı da gösterebilir. İnsanlara veya nesnelere karşı saldırgan davranışlar ve öfke patlamaları sergileyebilir. Abartılı irkilmeler, her an tetikte olma durumu ortaya çıkabilir. Odaklanma problemi yaşanılabilir.”
Afetzedelere psikososyal destek sağlanmalı
Bu tür afetler ve travmatik olayların kişilerde psikolojik destek ihtiyacı oluşturduğunun altını çizen Klnk. Psk. Erdem, afet sonrasında bu kişilerin normal yaşamlarına geri dönmeleri için psikososyal desteğin önemine dikkat çekiyor:
"Bireylere yaş gruplarına göre terapi uygulanabilir. Ayrıca gelecekte meydana gelebilecek benzer bir afete karşı da mental olarak başa çıkabilmesi için destek verilebilir. Afet sonrasında öncelikle çocuklara, durumu anlamalarını kolaylaştıracak şekilde açıklama yapılmalı, afetzedeler, duygularını anlatmaya teşvik edilmelidir. Afeti yaşayan kişilerin bir arada bulunması da destek ve dayanışma duygusunun oluşmasını sağlar.”
Klnk. Psk. Erdem, tıpkı afeti bizzat yaşayanlar gibi televizyonda yangın haberi izleyen, gazetede okuyan, sosyal medyadan takip eden, bir yakını afetzede olan kişilerde de travma görülebileceğini hatırlatıyor. Erdem, bu kişilere önerilerini şöyle sıralıyor:
"Eğer üzerinizde kontrol edebileceğinizden fazla stres oluşuyorsa bunu atmak için egzersiz yapabilir, daha iyi beslenebilir ve düzenli uyumaya dikkat edebilirsiniz. Sanatsal faaliyetler gibi sizi dinlendirecek aktivitelere ya da hobilere yönelebilirsiniz. Travmatik etkilerden kaçınmak normaldir ama fazla içine kapanmak da sağlıklı değildir. Kendinizi hazır hissettiğinizde duygu ve düşüncelerinizi çevrenizle paylaşabilirsiniz. Eğer bu stresle başa çıkamadığınızı düşünüyorsanız psikolojik destek almasınız.”
Yorumlar
YORUM YAZ
Diğer Haberler
Sakinleşmek için 5 dakika yeter
Sakinleşmek için yaptığınız uzun meditasyon seanlarını unutturacak, stresinizi kontrol altına alacak öneriler.
Yazıyı Oku
Kaynananızla iyi geçinmeniz için psikolog önerileri
Yazıyı Oku
Saçlarınızı mı yoluyorsunuz
Yazıyı Oku
Editörün Önerileri
Kış depresyonuyla nasıl baş edilir
En sık kadınlarda görülen kış depresyonu, önlem alınmadığında olumsuz durumlara yol açabilir. İşte kış depresyonunun nedenleri ve baş etme yöntemleri.
PSİKOLOJİ
Günlük Burç Yorumu
Koç
21 Mart - 20 Nisan
Partnerinizin son günlerdeki özensizliği sizi hızla ondan uzaklaştırıyor. Partneriniz sizinle aynı korkular içinde değilse, belli ki tek taraflı bir soğuma sürecine giriyorsunuz. Gün içinde mesleğinizle ilgili bazı konularda yanlış kararlar alabilirsiniz. Kendinizi kontrol etmeli ve sakin olmaya özen göstermelisiniz. Yakın çevrenizi ilgilendiren bazı maddi problemler yakında çözülecek. Detaycılığınız yüzünden kendinize olur olmadık hastalıklar yakıştırıyorsunuz. Oysa her şey normal görünüyor.
Boğa
21 Nisan - 20 Mayıs
İlişkinizde gerginlikler yaşamak, sizi bu kadar üzmemeli. Hemen tüm çiftlerin sizinki gibi sorunları olduğunu göz ardı etmeyin. İşyerinde zamanınızı yarım kalmış bir projenizde ya da uzun zamandır askıda duran başka işlerinizde harcayabilirsiniz. Katıldığınız iş toplantılarında pozitif düşünmeye çalışırsanız ve dinleme odaklı olabilirseniz, başarı var. Parasal konularınızın çözümü, akıllıca vereceğiniz kararlarınıza bağlı. Hayatın gerginliği sağlığınızı etkiliyor. Bazı belirtileri küçük de olsalar ciddiye almalısınız.
İkizler
21 Mayıs - 20 Haziran
Kırılganlığınız yüzünden, sevdiğiniz kişi sizinle nasıl konuşması gerektiğine bir türlü karar veremiyor. Bu kadar kuralcı olmak, ilişkinizin zedelenmesine neden olabilir. İş yaşamınızda rahatsız edici bir tatminsizlik yaşamıyorsunuz. Ama yine de pek huzurunuz yok. Bugün bir iş görüşmesi randevunuz var. Bu görüşmeyi fazla istekli karşılamayacaksınız. Yaptığınız akıllı yatırımlar, maddi olarak güçlenmenizi sağlayabilir. Zayıflık saplantınızdan vazgeçin, o kadar da zayıf değilsiniz.
Yengeç
21 Haziran - 20 Temmuz
Sizi seven kimsenin size çok sevindirici sürprizi var. Aşk hayatınıza taze ümitler, güven ve canlılık gelecek. Mesleğinizde parlaklığınızla göz kamaştırıyorsunuz. Fakat sizin kariyerinizi sabote etmek isteyen bir arkadaşınızın yapmak istediklerinin artık farkına varın! Sizi şaşırtacak gelişmeler var. Bu gelişmeleri lehinize ya da aleyhinize çevirmek elinizde. Harcama konusundaki dengesizliğiniz zaman zaman sizi zor duruma düşürebilir. Son zamanlarda gece uyanıp bir daha uyuyamıyorsunuz. Dikkatli olun!
Aslan
21 Temmuz - 20 Ağustos
Sevgilinizle sorunlarınız var. Bugünü onun sorunlarını çözmek için kullanın. Bunu yaptığınız takdirde partnerinizle birbirinize sıkı bir şekilde bağlı olduğunuzu hissedeceksiniz. Şu sıralar iş hayatınızda serinkanlı ve sabırlı olmanız gerekiyor. Başkalarının tartışmalarında taraf tutmayın. Yaptığınız her işte, ufkunuzu geniş tutun. Bugünlerde geçici maddi sıkıntılarınız var, ama önümüzdeki günlerde epey rahatlayacaksınız. Sağlığınız için kolesterollü besinlerden kaçının.
Başak
21 Ağustos - 20 Eylül
Uzun zamandır aşk hayatınızın durgunluğundan şikayet ediyordunuz. Tanışacağınız bir kişiden çok fazla etkilenmeniz mümkün. İş disiplininiz mükemmel. Kendi işinizi kendiniz görebilecek kadar güçlüsünüz, tek eksiğiniz kendinize güveniniz. Bugün bir girişimde bulunursanız alacağınız ilk netice size cesaret verecek. Elde ettiğiniz kazancı, emeğinizin karşılığı olarak yeterli görmüyor, yeni kazanç yolları arıyorsunuz. Bağışıklık sistemini güçlendiren vitaminleri ihmal etmeyin.
Terazi
21 Eylül - 20 Ekim
İçinde bulunduğunuz ilişkinin önemli sorunları olabilir. İlişkiyi olduğu gibi kabullenip, ilişkinin tadını çıkarmaya bakın. Büyük olasılıkla kısa dönemli bir ilişki olacak! Bugün işinizle ilgili zamanınızı iyi değerlendirmeye çalışın. Verimli programlar yapabilir, iradenizi güzel kullanabilir ve sabırla çalışabilirseniz, üstlerinizden övgü alabilirsiniz. Elde edeceğiniz kazanç yüzünüzü güldürse bile çok büyük gelişmeler beklemeyin. Adımlarınızı sağlam atın. Sağlık konusunda biraz ihtiyatlı davranmanız lazım.
Akrep
21 Ekim - 20 Kasım
Her şeyi şansa bırakıp duygusal ilişkiniz için gereken çabayı göstermemeniz sevgilinizle aranızın açılmasına neden olabilir. Sürekli değişen tavırlarınız nedeniyle iş arkadaşlarınız tarafından yanlış değerlendiriliyorsunuz. Bu nedenle kararlarınızın arkasında sonuna kadar durmaya çalışın. Para harcama konusunda içinizde istek uyanabilir. Yapacağınız yatırımlarla ilgili ani kararlar almamaya çalışın. Düzensiz ve yetersiz uyku yaşam enerjinizi alıp götürüyor.
Yay
21 Kasım - 20 Aralık
Sevgiliniz her günü sizinle paylaşmak istiyor. Bugün size bir sürprizi var. Bu sürprizi gerçekleştirmesi için ona fırsat vermenizi bekleyebilir. Disiplininiz ve uzun vadeli çalışmanızın karşılığını alacağınız bir dönem. Ektiklerinizi biçmenin zamanı geldi. Uzun zamandır uğraştığınız bir projenin sonu geldi. Bugün bu çalışmanızla ilgili olumlu bir gelişme yaşanabilir. Ciddi para sıkıntılarınız olmasa da, ödemelerin fazlalığı sizi bunaltıyor. Üzüldüğünüz bir sağlık sorunu var, uzmana başvurun.
Oğlak
21 Aralık - 20 Ocak
İlişkilerinizde, ikilem yaşamak istemiyorsanız, duygu ve mantık dengelerinizi korumak zorundasınız. Etrafınızdaki olaylara karşı tepkisel davranmak istemiyorsunuz. Bugün düşüncelerinizi kendinize saklıyorsunuz. Sağlığınıza dikkat etmelisiniz.
Kova
21 Ocak - 20 Şubat
Duygusal ilişkinizde fazla kontrollüsünüz. Kendinizi biraz özgür bırakmanız gerekiyor. Bunu başarabilirseniz beraberliğinizi daha doya, doya yaşayabileceksiniz. İş hayatınızı çevrenizdeki kıskanç ve dedikoduculardan uzak tutun. Amirlerinize sorumluluklarınızın bilincinde olduğunuzu kanıtlamanız gerekiyor. Son günlerde iştahınız çok kabarık, diyet yapıyorsanız zorlanmanız mümkün. Parasal problem yaşıyorsunuz ama sizin için maddi fedakarlığa hazır kimseleri de görmüyorsunuz.
Balık
21 Şubat - 20 Mart
Partnerinizin son günlerdeki özensizliği sizi hızla ondan uzaklaştırıyor. Partneriniz sizinle aynı korkular içinde değilse, belli ki tek taraflı bir soğuma sürecine giriyorsunuz. Gün içinde mesleğinizle ilgili bazı konularda yanlış kararlar alabilirsiniz. Kendinizi kontrol etmeli ve sakin olmaya özen göstermelisiniz. Yakın çevrenizi ilgilendiren bazı maddi problemler yakında çözülecek. Detaycılığınız yüzünden kendinize olur olmadık hastalıklar yakıştırıyorsunuz. Oysa her şey normal görünüyor.
Koç
Boğa
İkizler
Yengeç
Aslan
Başak
Terazi
Akrep
Yay
Oğlak
Kova
Balık
DOĞUM TARİHİNİZE GÖRE HAYVANINIZ
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
Kadın Erkek
Hesapla
Papağan
İsim Önerisi
Mehtap: Ay ışığı, dolunay.
Reha: Kurtuluş, kurtulma.
Vücut Kitle Endeksi
Boy:
Kilo:
Hesapla
İdeal kilonuzdasınız
Hamilelik Takibi
Hamileliğinizin hangi dönemindesiniz?
0 - 3 Ay
3 - 6 Ay
6 - 9 Ay
Kaç Haftalık Hamileyim?
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
Hesapla
Çin Takvimine Göre Cinsiyet Hesaplama
Çin takvimine göre bebeğinizin cinsiyeti ne olacak?
Doğum Tarihiniz:
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
Gebe Kaldığınız Ay:
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
Hesapla
Kız
Erkek
* Verilerimiz Çin takvimi'ne göre doğru olsa da bu takvim %100 doğruluğu olan bir kaynak değildir. Bu bilgi sadece eğlence amaçlıdır.