Gönderen: HAKİ DEMİR	 20 Şubat 2010 22 Şubat 2010 CEMAAT KAVRAYIŞINDA SIKIŞMAK için bir yorum bırakın	
CEMAAT KAVRAYIŞINDA SIKIŞMAK
İslam cemiyeti bahsi, her nedense gündeme gelmiyor. Müslümanlar, hangi sebeple olduğu anlaşılmaksızın, “İslam cemiyet” bahsi üzerinde çalışmıyorlar. Bu konudaki hareketsizliğin ve alakasızlığın ilk bakışta görünen bazı sebepleri var ama meseleyi izaha kafi değil. İlk göze çarpan sebepleri, hayatı cemaat çerçevesinde yaşamaya alışmış olmaları, hayatı, büyük insan kütlelerini içine alacak çapta anlayamamış olmaları, İslam’ın, mizaç çeşitliliklerinden kaynaklanan içtimai çeşitlilikleri ihtiva ettiğini kavrayamamış olmaları vesaire…
İçtimai kavrayışın, cemaat kavrayışı sınırlarında kalması halinde Müslümanların, cemiyet (toplum) yekununu oluşturan renklerden bir renk olması kaçınılmazdır. Hakim renk haline gelme ihtimali de olmayacaktır. Böyle bir netice, İslam’ı, cihanşümul olan mahiyeti bir tarafa, bir cemiyeti dahi ihata edemeyecek fikri meşgale haline getirir. Cemiyet içinde bir cemaat (veya birçok cemaat) olma hali, İslam’ın tamamının yaşanma ihtimalini sıfırlar. Zira hayatın tamamını inşa edememiş olan dünya görüşleri, hayatın tamamını yaşama imkanını üretememiş demektir. İslam, hayatın tamamını üretemediği takdirde, kendini, varlık, insan ve hayat temel bahislerinin tamamında tatbik edemez. Tamamının tatbik edilememesi, ihtiva ettiği hikmetlerin zuhuruna manidir.
Cemaat kavrayışından cemiyet (toplum) kavrayışına sıçrayamayan düşünceler, teorik olarak değilse de pratikte eklektik bir yapı arzetmeye başlarlar. Hayatın bir kısmı ile ilgilenen disiplinler, hayatın yekununa eklenmekten kendilerini kurtaramazlar. Hayatın yekununa eklenmek, “müstakil dünya görüşü” olma iddia ve imkanını kaybetmektir.
Müstakil dünya görüşü olmanın iki önemli hususiyeti var. İman ve meşruiyet… Cemiyetin yaşadığı hayatın bir kısmını işgal etmek ve diğer kısımlarına alakasız kalmak, kendi dışında bir iman ve meşruiyet kaynağını takdir ve teyit etmektir. İslam, iki meşruiyet kaynağı tanımaz. Daha keskin ifade ile söylemek gerekirse, iki meşruiyet kaynağına sahip olmak, şirktir. Hayata eklenmiş cemaatçi anlayış, en hafif tabirle İslam’ın nakıs olduğunun kabulüdür. İslam’a böyle bir iftirada bulunmak hiçbir Müslüman’ın cüreti dahilinde değildir.
Müstakil dünya görüşü olabilmek için, kainat, insan ve hayat temel bahislerini ihtiva eden nizami (sistematik) izah yekunu gerekir. Herhangi bir alandaki izahlarını başka dünya görüşlerinden veya düşünce mecralarından ödünç alan dünya görüşü, müstakil olma iddiasına sahip olamaz. Bu noktadan bakıldığında dünyadaki tek “müstakil dünya görüşünü” İslam üretebilir. Tarihinde üretmiştir de… Günümüzde ise kainat, insan ve hayat temel bahisleri bir tarafa, cemaat kavrayışından cemiyet kavrayışına sıçramakta bile patinaj yapıyor.
Cemaat yapılarında ve cemaat kavrayışında, fikir-mizaç ayniliği meydana geliyor. Daha doğrusu, benzer mizaçların bir araya gelmesiyle oluşan beraberlikler, sahip olunacak fikirlerin de müşterek mizaç hususiyetleri tarafından vakumlanarak kendine benzetilmesine yol açıyor. Benzer mizaç hususiyetlerine sahip olan insanların bir araya gelmesi, cemaati kaçınılmaz kılar. Benzer mizaçların toplamından ancak cemaat çıkar. Benzer mizaçların oluşturduğu cemaatin ürettiği kültür iklimi ise o mizaç hususiyetlerinin ufkunda dolaşır. Böylece bir fasit daire üretilir ve düşünce ve hayat kısırlaştırılır.
Cemiyete kadar uzanamamış kavrayış bütünlükleri, tabiatı gereği “parça fikir” üretir. Çünkü cemaat, cemiyetin parçalarından biridir. Cemaat sınırlarını aşamamış olan insanların aklı ve düşüncesi, parça fikirden kurtulamaz. “Parça fikir”, mutlaka başka bir yekuna (sisteme) eklemlenir. Eklemlenmekle farklı meşruiyet kaynaklarına da imkan tanır. İşte “müstakil dünya görüşü” ihtiyacının ne kadar zaruret olduğu bu noktada apaçık kendini gösterir.
Cemaat kavrayışından cemiyet kavrayışına sıçramak, çok sayıda cemaati de ihtiva eden bir içtimai anlayış ufkuna ulaşmaktır. Bu noktada ilk anlaşılacak husus, hayatta birden çok “gerçeklik” olabileceğidir. Çok sayıda gerçekliğin mümkün olması, cemaat kavrayışındaki insani münasebetlerin ve hayattaki tüm denklemlerin değişmesi gerektiğini gösterir. Cemaat hayatında ve kavrayışında, hayata dair denklemler çok sadedir ve anlaşılması ve tatbiki kolaydır. Oysa çok sayıda gerçekliğin (mesela birden çok cemaatin) mümkün olduğu kabulü, içtimai münasebetlerin ve hayatın denklemlerini fevkalade girift hale getirir. Acaba cemaat kavrayışından cemiyet kavrayışına sıçramaktaki zorluğun sebeplerinden biri bu mudur?
İslam’ın cemiyet anlayışı, farklı mizaç ve ahlak terkiplerinden meydana gelen çeşitlilikleri, farklı hassasiyet seviyelerinden meydana gelen çeşitlilikleri, farklı şartlar ve imkanların ürettiği çeşitlilikleri ve farklı fikir ve dinlerden meydana gelen çeşitlilikleri ihtiva eder. Bu taksimattaki her bir kısım kendi içinde de çok sayıda çeşitliliği barındırır.
Çok sayıda farklı gerçekliği içine alacak olan içtimai denklem, mutlaka tek değildir. İslam’ın insani tüm gerçeklikleri kendine konu edinmiş olması, birden çok cemiyet modeli kurabileceği manasına gelir. Evet… İşin püf noktası burasıdır. Birden çok İslam cemiyet modeli mümkün…
Birden çok İslam cemiyet modeli, ayrı ayrı mümkün olduğu gibi hemzaman olarak aynı ülke içinde de mümkün…
Cemiyet kavrayışına sıçrayabilmiş bir İslami anlayış, günümüzde yaşanan ve çözümsüz olduğu veya çözümünün zor olduğu zannedilen bir çok problemin bir anda çözüme kavuştuğunu görüverir. Başka bir ifadeyle, cemiyet kavrayışına ulaşıldığında, bu günkü problemlerin bir çoğunun aslında problem olmadığı, problem olarak görülmesinin ise “dar kavrayış formundan” kaynaklandığı anlaşılır. On metre karelik odada on kişinin yaşaması gerektiğinde ortaya çıkan problemlerin büyük çoğunluğu imkan darlığındandır. On kişi iki yüz metre karelik büyük bir daireye taşındığında önceki problemlerin bir çoğunun yok olduğu görülecektir. Esas imkanların ise fikri imkanlar olduğu anlaşılmalıdır. Dar fikir çerçeveleri, problem çözmek yerine problem üretirler. Ülkedeki Kemalizm de böyledir ya… Kemalizm, fikri kaynakları gereği dardır ama İslam, kaynak darlığına sahip değil, Müslümanlar teorik kaynaklarını kullanma maharetine sahip olamadığı ve dar kavrayış formları ürettikleri için problemleri çözmekte maharet sahibi olamıyorlar.
Not: Bu yazı cemaatleşmeye karşı bir eleştiri değildir. Cemaatleşmek, orijinal örgütlenme tarzlarından biridir. Fakat hayata dair anlayışın cemaat sınırında kalması ve cemiyet çapına sıçrayamaması yanlıştır. Yerimizin darlığı, uzun izahlara müsaade etmediği için bu notu düşmemiz gerekti.
HAKİ DEMİR
demirhaki@gmail.com
Gönderen: HAKİ DEMİR 20 Şubat 2010 22 Şubat 2010 Kategori:AKTÜEL, DİN, ELEŞTİRİ, FİKİR, İSLAM, İSLAMİ HAREKETLER, İSLAMİ MÜCADELE, PSİKOLOJİ, SOSYOLOJİEtiketler: cemaat, cemiyet, islam cemiyeti	
Yazı dolaşımı
Önceki Yazı Önceki yazı:
STRATEJİK HATA BAŞBUĞ POLEMİĞE GİRDİ
Sonraki Yazı Sonraki yazı:
Mevlid Kandili
Yorum Gönderin	
Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Bir dahaki sefere yorum yaptığımda kullanılmak üzere adımı, e-posta adresimi ve web site adresimi bu tarayıcıya kaydet.
Δ
Arşiv
Ağustos 2021 (2)
Temmuz 2021 (1)
Haziran 2021 (1)
Mayıs 2021 (1)
Şubat 2021 (3)
Ocak 2021 (2)
Ağustos 2020 (1)
Kasım 2018 (2)
Ekim 2018 (4)
Eylül 2018 (10)
Ağustos 2018 (2)
Haziran 2018 (11)
Mayıs 2018 (13)
Nisan 2018 (11)
Mart 2018 (16)
Şubat 2018 (11)
Ocak 2018 (19)
Aralık 2017 (31)
Kasım 2017 (34)
Ekim 2017 (31)
Eylül 2017 (14)
Ağustos 2017 (14)
Temmuz 2017 (19)
Haziran 2017 (26)
Mayıs 2017 (30)
Nisan 2017 (25)
Mart 2017 (31)
Şubat 2017 (33)
Ocak 2017 (53)
Aralık 2016 (38)
Kasım 2016 (36)
Ekim 2016 (34)
Eylül 2016 (13)
Ağustos 2016 (15)
Temmuz 2016 (17)
Haziran 2016 (10)
Mayıs 2016 (11)
Nisan 2016 (12)
Mart 2016 (12)
Şubat 2016 (16)
Ocak 2016 (20)
Aralık 2015 (34)
Kasım 2015 (16)
Ekim 2015 (22)
Eylül 2015 (22)
Ağustos 2015 (48)
Temmuz 2015 (45)
Haziran 2015 (25)
Mayıs 2015 (17)
Nisan 2015 (16)
Mart 2015 (16)
Şubat 2015 (5)
Ocak 2015 (3)
Aralık 2014 (12)
Kasım 2014 (32)
Ekim 2014 (2)
Eylül 2014 (27)
Ağustos 2014 (68)
Temmuz 2014 (57)
Haziran 2014 (32)
Mayıs 2014 (22)
Nisan 2014 (26)
Mart 2014 (61)
Şubat 2014 (60)
Ocak 2014 (28)
Aralık 2013 (35)
Kasım 2013 (30)
Ekim 2013 (32)
Eylül 2013 (27)
Ağustos 2013 (35)
Temmuz 2013 (35)
Haziran 2013 (53)
Mayıs 2013 (59)
Nisan 2013 (49)
Mart 2013 (42)
Şubat 2013 (46)
Ocak 2013 (86)
Aralık 2012 (80)
Kasım 2012 (59)
Ekim 2012 (85)
Eylül 2012 (94)
Ağustos 2012 (79)
Temmuz 2012 (66)
Haziran 2012 (52)
Mayıs 2012 (37)
Nisan 2012 (28)
Mart 2012 (19)
Şubat 2012 (68)
Ocak 2012 (43)
Aralık 2011 (91)
Kasım 2011 (82)
Ekim 2011 (20)
Eylül 2011 (11)
Ağustos 2011 (9)
Temmuz 2011 (12)
Haziran 2011 (11)
Mayıs 2011 (11)
Nisan 2011 (5)
Mart 2011 (5)
Şubat 2011 (8)
Ocak 2011 (3)
Aralık 2010 (6)
Kasım 2010 (7)
Ekim 2010 (11)
Eylül 2010 (10)
Ağustos 2010 (11)
Temmuz 2010 (4)
Haziran 2010 (18)
Mayıs 2010 (8)
Nisan 2010 (4)
Mart 2010 (6)
Şubat 2010 (7)
Ocak 2010 (11)
Aralık 2009 (15)
Kasım 2009 (3)
Ekim 2009 (14)
Eylül 2009 (1)
Temmuz 2009 (4)
Haziran 2009 (12)
Mayıs 2009 (8)
Nisan 2009 (16)
Mart 2009 (34)
Şubat 2009 (42)
Ocak 2009 (1)
Etiket Bulutu
ABD (59) ahlak (47) AKIL EĞİTİMİ (43) AKL-I SELİM (43) Akparti (70) akıl (94) Akıl İnşası (59) batı (66) Büyük Doğu (49) CHP (55) darbe (44) DERGİ (91) DÖRT HALİFE (45) EĞİTİM (43) FETHULLAH GÜLEN ÖRGÜTÜ (51) Fethullah Gülen (137) FİKİR (125) HİLAFET (53) islamcılık (57) israil (47) kemalizm (46) MAARİF (59) MAARİF ANLAYIŞI (72) medeniyet (51) MEDENİYET AKADEMİSİ (47) Mısır (53) NECİP FAZIL (61) RUH (52) Suriye (79) TALİM VE TERBİYE (59) TALİM VE TERBİYE SÜREÇLERİ (41) tasavvuf (43) tayyip erdoğan (54) TERKİP VE İNŞA DERGİSİ (207) TEŞKİLAT (102) Türkiye (66) İHANET ÖRGÜTÜ (43) İLİMLERİN TASNİFİ (59) İRAN (66) İSLAM (304) İSLAMCILIK MESELESİ (52) İSLAMCILIK TARTIŞMASI (49) İSLAM MAARİF ANLAYIŞI (80) İSLAM MEDENİYETİ (77) ŞİA (57)