FrmTR ForumTR Forum TR > İslam ve İnsan Bölümleri > Peygamberlerin, Evliyaların, Sahabelerin Hayatları > Muhammed Behâuddîn Şah-ı Nakşibend Hazretleri
Cevapla
Konu Araçları
08-11-21, 22:46 #1
dbrovn
Muhammed Behâuddîn Şah-ı Nakşibend Hazretleri
Muhammed Behâuddîn Şâh-ı Nakşibend Hazretleri
Mevlânâ ve Seyyidünâ İmâmut-Tarîkati el-Hâce Muhammed Behâuddîn Şâh-ı Nakşibendî el-Buhârî (Kuddise Sirruh)
Uzunca boylu, buğday tenli, gökçek yüzlüydü. Sakalı büyükçe boynu uzuncaydı. Boynu nur gibi parlardı. Mehabetliydi. Tatlı dilli ve güzel sözlüydü. Halk içinde bulunduğu sırada bile gönlü Hakk ile meşguldü. Türk illerinin saygın mürşidiydi.
Şâh-ı Nakşbend ve Nakşilik
Şâh-ı Nakşbend hazretleri, kendisine kadar Hâcegân Yolu olarak anılan tarikatı Nakşbendî yapan kolbaşı. Veliler serdârı bir ulu. Adı Muhammed Bahâuddin b. Muhammed, nisbesi el-Buhârî. Buhârâ yakınındaki Kasr-ı ârifândan. Burasının eski adı Kasr-ı Hinduvân. Kendilerine nisbetle Arifler köşkü anlamına Kasr-ı ârifân denildi. Nakşbend lâkabının nereden geldiği tam olarak bilinmemekle birlikte tarikatın hafi zikir ve rabıtayı esas almış olmasından kaynaklandığı söylenmektedir. Çünkü Nakşbend Nakışçı, nakışbağı anlamlarına gelmektedir. Başındaki Şâh kelimeside Gönül Sultanı anlamına bir saygı ifadesidir.
Şâh-ı Nakşbend, 718 Muharreminde (1318 Nisanında) Kasr-ı Hinduvânda doğdu. Bu yıllar Osmanlı Devletinin kuruluş yılları. Şâh-ı Nakşbendin doğumundan tam bir asır evvel, Cengiz Han, Buhârâyı kuşattı. İşgal edip yaktı yıktı ve târ u mâr etti. Bundan sonra Buhârâ, Moğollarla Harezmliler ve İlhanlılar arasında bir çok defa el değiştirerek siyasi açıdan tam bir keşmekeş içinde kaldı. Bahaûddin Buhârînin doğduğu zaman Buhârâ, İran Moğolları ile müttefikleri Çağatay hânedânının elindeydi.
Şâh-ı Nakşbend hazretlerinin ilk üstadı, dedesinin ve babasının Şeyhi olan Muhammed Baba Simâsîdir. Kendisinin doğumunu Benim burnuma bu evden bir er kokusu geliyor diyerek müjdeleyen ve onu üç günlük bir bebek iken manevi evladlığa kabul edip terbiyesini halifesi Emir Külâle havale eden, odur. Ancak seyr ü sülûkünü yanında tamamlayıp manevi emaneti aldığı mürşidi, Emir Külâl hazretleridir.
Dînî İlimlerle Meşguliyeti
Şâh-ı Nakşbend hazretleri, maneviyat yoluna girmeden önce bir süre dînî ilimler tahsili için Semerkanda gitti. Onsekiz yaşında Semerkanttaki tahsilini tamamlayarak memleketine döndü ve evlendi. Evlenmesinden bir süre sonra ilk şeyhi Simâsî vefat etti. Bu arada Kasr-ı Hinduvâna gelen Emir Külâl, Bahâeddine şeyhinin vasiyetini hatırlatarak, onun manevi eğitimiyle meşgul olmaya başladı. Şeyhiyle birlikte Nesefe giden Bahâeddin Buhârî yedi yıl kadar orada kaldı.
Abdülhâlik Gucdüvânî zamanında gizli zikre önem veren Hacegân yolunda Mahmud İncir Fağnevî ile cehri zikir, hafi ile birleştirildi. Şâh-ı Nakşbend hazretleri gizli zikre olan meyilleri sebebiyle bir bakıma Abdülhâlik Gucdüvâninin üveysi müridi oldu. Onun vaz ettiği esaslar çerçevesinde ve ondan aldığı ruhani üveysi terbiye dairesinde yetişti. Müridinin halindeki farklılığı sezen ve onun cehri zikre katılmayışı dolayısıyla müridlerinin tepkisini bilen Emir Külâl, bir müddet sonra ona: Şeyhim Muhammed Baba Simâsînin senin yetişmen konusundaki emirlerini yerine getirdim. Göğsümde ne varsa sana aktardım. Ama senin himmet kuşun beni geçti. Artık kemâl semasında dilediğiniz gibi uçmağa tarafımdan mezunsun diyerek icazet verdi. Suhârda bir mescid inşası sırasında beşyüz müridin huzurunda gerçekleşen bu icazetten sonra Şâh-ı Nakşbend, oradan ayrıldı. Emir Külâlin halifesi Arif Dikgirâninin dergahında yedi yıl sohbetine katıldı. Bunun ardından on iki yıl kadar Yesevî şeyhlerinden Kusem Şeyh ile Halil Atânın sohbetlerinde bulundu. Bir ara hükümdar olan Şeyh Halil Atânın bertaraf edilmesinden sonra çok üzülen Bahâeddin Nakşbend, dünya işlerinden büsbütün soğuyarak Buhârâ köylerinden Zivertona yerleşti. Mevlânâ Bahâeddin Kışlâkîden hadis okuyan Bahâeddin Nakşbendin Herat, Merv, Nişabur beldelerine muhtelif seyahatleri oldu. Daha şeyhinin sağlığında irşada mezun olduğu için etrafında geniş bir mürid ve muhib kitlesi oluşmuştu.
Şeyhi Emir Külâl vefatı sırasında (771/1370) müridlerine Muhammed Bahâeddine bağlanmalarını vasiyet etmişti. Üç defa hac maksadiyla Hicaza gitti. Son haccında halifelerinden Muhammed Pârsâyı müridleriyle Nişabura gönderdi. Kendisi Herata giderek orada bulunan Zeyneddin Ebû Bekir Tâyibâdî ile üç gün süreyle sohbetlerde bulundu ve Nişaburda bulunan Muhammed Pârsâ ve diğer ihvanına yetişti. Hac dönüşü Bağdad ve Merve uğrayan Şah-ı Nakşbend, daha sonra Buhârâya geldi ve vefatına kadar irşad hizmetini orada sürdürdü. Bir ara Herat hükümdarı Müizzüddin Hüseyn tarafından hediyyeler gönderdilerek Herata davet edildi. Bu görüşme sırasında Sultana pek iltifat etmemesi, onun halk nezdindeki Şâhlığını yani gönüller sultanı olma özelliğini daha da artırdı. Buhârânın ilim ve irfan çevrelerinde gördüğü hüsn-i kabul ve saygı, ilmini ve tasavvufî kişiliğini göstermektedir. 791/ 1389 yılında doğdukları Kasr-ı ârifanda 73 yaşında hastalandı ve bir süre sonra Hakka yürüdü.
Hakkında yazılan eserlerden Enîsut-tâlibinin verdiği bilgilere göre Hakim Tirmizinin eserlerini okumuş ve fikri olgunluğa o eserler sayesinde ermiştir. Hatta yirmi iki yıldan beri onun tarikında olduğunu söylediği kaydedilmektedir. Bu ifadeler, Onun tasavvufun amelî ve âhlakî tarafından başka, fikri tarafıylada ilgili bulunduğunun delilidir.
Şah-ı Nakşbend hazretleri çok mütevazi bir hayat yaşadı. Haramlardan titizlikle sakınır, ruhsat yolundan çok, azimet tarikini ihtiyar ederdi. Misafirlerine ikramdan hoşlanır, hediyeye hediye ile mukabele etmeye çalışırdı. Mahlûkatın tümüne şefkat nazarıyla bakardı.
Üveysî Üstadı Gucdüvânî
Çağına yetişmeden, yüzyüze görüşmeden feyz aldığı üveysî mürşidi Abdülhâlik Gucdüvânî ona âlem-i mânâda şu nasihatta bulunmuştu: Oğlum Bahâeddin, zikr-i ilâhiden fariğ olma! Mahlûkata hâlisâne hizmet et. Çünkü Hakka giden yol, hizmetten geçer. Ayağını şeriat seccadesine koy, emir ve nehyde istikamet üzre ol. Daima azimetle amel et, sünnete ittibâ et, ruhsatları bırak, bidatlerden kaç insanlar, hayvanlar ve bitkiler senden hizmet bekliyor. Hafi zikre sarıl. Allah yâr ve yardımcın olsun.
Bu vasiyetin tesiri ve fıtratındaki merhametin muktezasınca, onun yaralı hayvanlara baktığı; yaralarını tedavi ettiği hattâ, sokakların temizliğiyle bile meşgul olarak halka hizmet ettiği rivayet edilir.
Sordular:
 Sizin dervişliğiniz mevrûs mudur, yoksa mükteseb midir
Şâh-ı Naşkbend buyurdu:
 Bizim dervişliğimiz Hak cânibinden bir cezbedir. Hakkın ikrâmıdır.
 Peki sizin tarikınızda cehrî zikir, halvet ve semâ var mıdır?
 Hayır, yoktur.
 Öyleyse sizin tarikatınızın esası nedir?
 Bizim tarikatımızın esası halvet der-encümendir. Yani zâhir halk ile, bâtın Hakk ile bulunmaktır. El kârda, gönül yârda olmaktır. Nitekim Kurandaki: Ne ticaret ve ne de alış-verişin Allahın zikrinden alıkoymadığı erler vardır (en-Nûr. 24/37) âyetinde bunlara işaret vardır.
Şâh-ı Nakşbend hazretleri, ileri ufuklara bakmayı daima yükselmeyi öğütleyen bir mânâ sultanıydı. Müridlerine: Eğer himmetimizi yüksek tutmaz, oyununuzu büyük oynamazsanız, size hakkımı helâl etmem. Üstün himmette öyle olmalısınız ki, ayaklarınızla başıma basmalısınız. Yani sizin mânevi dereceniz benden daha yukarılara ulaşmalı.
Asıl Keramet, Kerameti Gizlemektir
Onun tâlim ettiği Nakşilik yolunda en büyük keramet, kerametin gizlenmesiydi, setredilmesiydi. Çünkü Hak Teâlâ bazan veli kulunu kerametle taltif ederek kendisi ile keramet arasında muhayyer bırakarak imtihan eder. Kul, gayenin keramet değil, istikamet ve Hakk rızası olduğunu anlarsa kurtulur; değilse ayağı sürçer ve tökezler. Mâneviyat yolunun en tehlikeli geçidi burasıdır. Şâh-ı Nakşbende göre en büyük keramet kerameti örtmek ve gizlemektir. Bu yüzden kendisinden: Sizden niçin bu kadar az keramet zuhur ediyor? diye soranlara şu cevabı veriyor: Omuzlarımızdaki bunca günah yüküne rağmen ayakta durabilmekten daha büyük keramet mi arıyorsunuz?
Cezbe ve taşkınlıktan, meclisinde sayha ve nârâ atılmasından hoşlanmazdı. Nitekim birisi bulunduğu mecliste: Allaaaah! diye haykırdı. O şunları söyledi: Bu haykırış, gaflet işaretidir. Bizim meclisimizde gafillere yer yok.
Nefs Konusunda
Nefs konusunda şöyle konuşurdu: Nefislerinizi kınayın. Çünkü nefsini kınamasını bilen onun hile ve mekrini bilir.
Nefsin bineğindir, ona şefkatle davran hadisindeki nefs, mutmeinne derecesine ermiş nefstir. Yoksa emmare olan nefs değildir. Nitekim Kurandaki: Nefs, kötülüğü çokca tahrik edicidir, ancak Rabbımın merhamet ettiği nefs müstesnâ (Yusuf, 12/53) âyetinde istisnâ tutulan nefs de budur.
Efendimiz bir hadis-i şeriflerinde Eziyet veren şeyi yoldan uzaklaştırmayı imândan saymışlardır. Şâh-ı Nakşbend hazretleri, bu hadisteki ezayı nefs, yolu da Hak yolu ve tarikat olarak yorumlardı ve bu duruma göre hadisin anlamı Bâyezid Bistamînin buyurduğu gibi, Nefsini bırak da gel şeklindedir. Hak ehli kimselere muhabbete bile mani olan nefsten geçmek nefsin sıfatları, esaretinden kurtulmak gerekir.
Buhara ulemasından biri, Şâh-ı Nakşbend hazretlerine sordu:
 Bir kul namazda huzura nasıl erebilir? Cevap verdi:
 Dört şeyle:
1. Helâl lokma
2. Namaz dışında da Hakkı asla unutmamak,
3. Abdest sırasında da gafletten uzak durmak; Hakk ile olmak.
4. İlk tekbiri alırken kendini Hakkın huzurunda bilmek.
Mârifet Nesepte mi İktisâbda mı?
Kemâl ve mârifetin haseb ve neseble değil, iktisâbla olduğuna inanırdı. Bu yüzden kendisine Sizin silsileniz nereye ulaşır, ve kime dayanır? diye soran birine: Silsile ile kimse bir yere ulaşamaz. diye karşılık verdi.
Kurandaki Ey müminler Allaha inanın (en-Nisâ, 4/136) âyetini her göz açıp kapamada bu fânî vücûdu nefyedip mabûd-i hakikiyi isbat etmektir diye yorumlamıştır. Mâsivâya aldanıp bağlanmayı bu yolda en büyük perde olarak görmüştür. Kelime -i tevhiddeki Lâ ilahe tabiat putunu nefydir. İllallah gerçek mabûdû isbâttır. Muhammedun Rasûlullah Hazret-i Rasûle ittibâdır. Bu yüzden zikirden maksad, bu sırra ermektir. Zikir sırasında mâsivâ bilkülliye nefy olmalıdır, sayısının çok olması şart değildir. buyurmuştur.
Şâh-ı Nakşbend hazretleri, yolunun esasını sohbet olarak tanımlamıştır. Yolumuz sohbetledir. Halvette şöhret vardır. Şöhrette de âfet. Hayr ve felah cemiyette, halk arasına karışmaktadır. Sohbete devam, iman-ı hakikiye imkân sağlar. Bizim tarikımızda az amel ile çok fütûh olur. Çünkü sünnete ittiba zor iştir ve bizim yolumuz sünnet yoludur.
Hacegân Yolu ve Nakşilik
Bilindiği gibi, Şâh-ı Nakşbend hazretleri, Hâcegân yolunun Hace Abdulhâlik Gucdüvânî tarafından tesbit edilen on bir esasını ihyâ etti. Nakşbendiyye yolunu daha sağlığında Buhârâ, Semerkand ve Maveraünnehir bölgesine yaydı. Güçlü ve müteşerri halifeleri sayesinde yıllar yılı İslâm ülkelerinde tesir ve nüfuzunu devam ettirdi. Şâh-ı Nakşbend, Hanefî mezhebindeydi. Kendisinin tasnîf
buyurdukları Evrâd-ı Bahâiyye sinden başka eseri yoktur. Ancak müridi ve halifesi Muhammed Pârsâ ve diğer halifeleri, bazı sözlerini tespit etmişlerdir. Osmanlıların kuruluş yıllarında teessüs eden tarikatı, XIV. Asırdan itibaren Osmanlı ülkesinin muhtelif yerlerine yayılma imkânı bulmuştur.
Buhârâda bulunan kabri, yetmiş yıllık komünist rejim sırasında halkın manevi himaye odağı gibi hizmet görmüş, gizli zikri esas olan tarikatı vicdanlarda mahpus imanları korumuştur.
Kaynak İsmailağa Camisi Resmi İnternet Sitesi
Alıntı Yaparak Cevapla
dbrovn
Kullanıcının Profilini Göster
Cevapla
Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz
Facebook
Twitter
« Önceki Konu | Sonraki Konu »
Konu Araçları
Çıktı Görüntüsünü Göster
Sayfayı E-posta İle Yolla
Gönderme Kuralları
Yeni konu açamazsınız
Cevap yazamazsınız
Dosya gönderemezsiniz
Mesajlarınızı düzenleyemezsiniz
BB code is Açık
Smiley Açık
[IMG] kodu Açık
HTML kodu Kapalı
Forum Rules
Tüm saatler GMT +3. Şuan saat: 01:48
(Türkiye için artık GMT +3 seçilmelidir.)
5651 sayılı yasaya göre forumumuzdaki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Şikayet Mailimiz. İçerik, Yer Sağlayıcı Bilgilerimiz. Tatil