Tek kullanımlık ürünler, poşetler, gıda ambalajları, hijyenik pedler ya da çocuk bezleri… Gün içerisinde ne kadar atık üretiyoruz? Ya da ürettiğimiz atıklar ile doğaya ne kadar zarar veriyor? Aslında üretmiş olduğumuz her atık ile ne yazık ki dünyanın ömründen birkaç gün tüketiyoruz. Ya da su ve hava gibi temel ihtiyaçların kirlenmesine yol açarak kendi geleceğimizden çalıyoruz. Oysa atıksız yaşam ile bu durumu tam tersine çevirmek de mümkün. Daha yaşanılır bir dünya inşa etmek ve doğaya yaptığımız zulümden vazgeçmek için ise hiç geç değil. Evlerimizde atacağımız basit adımlar ile atıklarımızı azaltarak bile doğaya ve geleceğe katkıda bulunabiliriz.
“Sıfır atık ev” son yıllarda küresel anlamda çevre bilincinin oluşmasına paralel olarak ortaya çıkan yeni bir kavram. Atıksız yaşam ya da sıfır atık ev trendi, evlerden başlayarak yaşamın her alanında atıksız yaşayabilmeyi öngören bir yaşam biçimi. Atıksız yaşama dair alabileceğimiz tedbirleri merak ediyorsanız, lütfen bu yazıyı sonuna kadar okuyun.
Atıksız Yaşam Nedir?
Yazımızı okumaya başlayınca sizin de aklınızda atıksız yaşam nedir sorusu parlamış olabilir. Bu sorunun yanıtı aslında oldukça basit: Evlerde daha az atık üreterek yaşamak. İngilizcede Zero Waste olarak isimlendirilen atıksız yaşam trendinin orijinalde 5 temel prensibi var. Düşün, daha az tüket, değerlendir, değiştir ve dönüştür şeklinde sıralanan bu prensipler 5D olarak formüle ediliyor.
Sıfır atık üreterek ya da üretilen atık miktarını minimuma indirerek hem doğayı korumak hem de aile bütçesine katkıda bulunmak mümkün. Yani her gün bir torba dolusu çöp üretmemek, geri dönüştürülmesi mümkün olmayan malzemeleri doğaya göndermemek, aynı ürünü tekrar tekrar farklı amaçlarla kullanabilmek… Başlangıçta atıksız yaşama bir anda geçmekte zorlanabiliriz. Bu yüzden de kademe kademe ilerlemek daha iyi bir çözüm olabilir. Bunun için en çok çöp ürettiğimiz alanlardan başlamalı ve giderek atıksız yaşamı hayatımızın her alanına yayarak işe başlamalıyız.
Sıfır Atık Evde Nasıl Uygulanır?
Atıksız yaşam uygulanması gereken alanların başında evimiz geliyor. Dünyada her gün milyarlarca evde üretilen çöpler, farklı yöntemlerle doğaya bırakılıyor. Evlerdeki bu atık üretiminin durdurulmasıyla bile doğanın kaybettiği dengesini yeniden bulabilmesi mümkün. Peki sizin de aklınıza sıfır atık evde nasıl uygulanır sorusu mu geldi? O halde gelin aşağıdaki tavsiyeleri hep beraber inceleyelim.
İşe Alışverişten Başlayın:
Günümüzde market raflarında neredeyse tüm ürünler plastik ya da naylon ambalajlar içerisinde satılıyor. Tedarik zinciri sırasında bazılarının hijyenik kalabilmesi için paketli satılmaları gerekli. Ancak bazı ürünlerin kutusu eve geldikten hemen sonra çöpe gidiyor. Örneğin diş macunu kutusu. Kaçımız diş macunu tüpünü her kullanımdan sonra kutusuna yerleştiriyoruz ki? Aslında toplumsal duyarlılıkla sırf market rafında daha şık durması için üretilen ürünlerin kutusuz üretilmesini sağlayabiliriz. Veya bakliyat poşetleri. Burada da bireysel duyarlılığımızın devreye girmesi ve biraz araştırma yapmamız gerekiyor. Açık bakliyat satan güvenilir yerlerden poşetsiz ürünler alıp bunları kavanozlarda ya da bez torbalarda saklamaya ne dersiniz? Plastik kutularda satılan yoğurtlar yerine, tencereniz ile açık süt alabilir ve kendi yoğurdunuzu yapabilirsiniz. Hem bu sayede doğal ve katkısız da beslenmiş olursunuz. Ya da her meyve sebze için ayrı ayrı poşetler almak yerine, yanınızda getireceğiniz bez torbaya ürünlerinizi doldurabilirsiniz. Bunlar yapabileceklerinizden yalnızca bazıları. Market ve alışveriş alışkanlıklarınızı değiştirerek bile atıksız yaşama katkıda bulunabilirsiniz.
Yeniden Kullanılabilir Ürünler Seçin:
Tek kullanımlık ürünler hayatınıza büyük bir pratiklik katıyor. Özellikle pikniklerde ya da gezilerde plastik çatal, bıçak ve tabaklar kullanılıp sonra çöpe atılıyor. Burada çöplerin poşetlenerek çöpe atılması vicdanımızı biraz olsun hafifletse de durum aslında bu kadar basit değil. Çünkü çöp kovasına bırakılsa dahi tek kullanımlık ürünler yeniden toprağa dönüyor ve ne yazık ki kaybolması yıllar hatta yüzyıllar alıyor. Doğaya bıraktığımız her tek kullanımlık ürün zamanla doğayı daha çok tehdit eder hale geliyor. Bunların yerine evinizdeki metal kaşık, çatalları kullanmanız aslında en iyi seçenek. Ayrıca çocuk bezi, ped ve ıslak mendil gibi tek kullanımlık ürünlerde de alternatiflere yönelmek de bir çözüm. Şimdi durup düşünelim: “Tek sefer kullanıp attığımız neler var?” Daha sonra yapmamız gereken ise onları yavaş yavaş hayatımızdan çıkarmak.
Atıksız Mutfak İçin Mümkünse Kompost Yapın:
Yukarıdaki her adımı tamamladığımızda atıksız yaşama bir adım daha yaklaşıyoruz. Ancak aynı hassasiyeti doğal atıklar için de göstermemiz gerekiyor. Meyve ve sebzeler başta olmak üzere evimizde ürettiğiniz doğal atıkları da yok etmeliyiz. Kompost yapımı, doğal atıkları ortadan kaldırmanın en etkili yolu. Doğal atıkları bir teneke ya da bahçeye açacağımız bir çukura doldurarak kompost yapmaya başlayabiliriz. Ardından yapmamız gereken tek şey, beklemek. Ardından elde edeceğimiz kompostu bahçemizde ya da saksılarımızda gübre olarak kullanabiliriz.
Eskiyen Kıyafetleri Dönüştür:
Çoğumuz eski kıyafetlerimizi hemen çöpe atarız. Ancak atıksız yaşam için onları farklı şekillerde değerlendirmeyi ve bir kullanım döngüsüne sokmayı düşünebiliriz. Mesela eski elbisemizden iyi bir mutfak önlüğü olabilir. Ya da varsa çiçekli bir eteği bir çantaya dönüştürebiliriz. Eskiyen kıyafetlerle ne yapacağımız sadece hayal gücümüzle sınırlı. Bunlar için zamanınız yok mu? O halde birçok ilde bulunan ve vakıflara, derneklere veya belediyelere ait eski giysi toplama merkezlerine giysilerinizi ulaştırabilirsiniz.Kim bilir sizin çöpe göndermek istediğiniz bir giysi, başka birinin tam da ihtiyaç duyduğu şey olabilir.
Atıksız yaşam fikri hoşunuza gitti mi? O halde şimdi ilk olarak çöp kovanızı kaldırarak ilk adımınızı atabilirsiniz. Ama sakın çöpe atmayın! Onu da kullanabileceğiniz yerler var. Mesela kompost kabı yapabilirsiniz. Bunun dışında tercih edeceğiniz markalarda doğaya saygılı, geri dönüştürülebilir ambalajlar ile ürünlerini sunan markalara bir şans verebilirsiniz.