AHMET ÖZEL, "RÂFİÎ, Abdülkādir b. Mustafa", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/rafii-abdulkadir-b-mustafa (06.12.2021).	
Kopyalama metni
Trablus’ta doğdu. Hz. Ömer’in soyundan olup Trablusşam’da Âl-i Râfiî diye tanınan bir ulemâ ailesine mensuptur. Trablus’ta yetişti. Kur’ân-ı Kerîm’i ezberleyip şehrin ulemâsından dinî ilimlerle ilgili ilk bilgileri aldıktan sonra 1263’te (1847) ağabeyi Muhammed er-Râfiî’nin yanına Kahire’ye gitti. Ondan fıkıh, İbrâhim el-Bâcûrî, İbrâhim es-Sekkā, Muhammed el-Üşmûnî, Ahmed Minnetullah es-Sebâsî el-Umeyrî ve diğer âlimlerden hadis, tefsir ve aklî ilimleri okudu. Tahsilini tamamlayınca 1275 (1859) yılında Ezher’de ders vermeye başladı. Yetiştirdiği yüzlerce talebesi arasında Abdurrahman es-Süveysî, Muhammed el-Arûsî, Ahmed el-Arûsî, Mustafa el-Ebyârî, Ahmed Râfi‘ et-Tahtâvî, Hüseyin el-Cisr, Yûsuf b. İsmâil en-Nebhânî, İbrâhim el-Cârim, Muhammed Sâlih el-Baytâr, Abdurrahman er-Râfiî, Muhammed Ali er-Râfiî, Abdürrezzâk er-Râfiî gibi âlimler bulunmaktadır. Ağabeyi Muhammed er-Râfiî’nin 1280’de (1863) vefatı üzerine onun yerine Ezher’deki Revâku’ş-Şevâm şeyhliğine ve Dîvânü’l-evkāf müftülüğüne tayin edildi. Bu arada Meclisü’l-ahkâm’a üye seçildi. On iki yıl müftülük görevi yaptıktan sonra Hidiv İsmâil Paşa zamanında Büyük Şer‘iyye Mahkemesi’nin iki ilmî meclis şeklinde yeniden düzenlenmesi sırasında ikinci meclisin başkanlığına getirildi (1293/1876) ve beş yıl bu görevde kaldı. Birinci meclis kapatılıp mahkeme tek meclisli hale getirilince reisliği 1313 (1895) yılına kadar yine o yürüttü. Mısır Kadısı Abdullah Cemâleddin’in ayrılması üzerine görevi ona teklif edildiyse de kabul etmedi. Muhammed Abduh’un vefatının ardından 4 Ramazan 1323 (2 Kasım 1905) tarihinde Mısır müftülüğüne getirildiyse de üç gün sonra vefat etti ve Karâfetülmücâvirîn’de defnedildi. İlmî kudretinden dolayı “Küçük Ebû Hanîfe” lakabıyla anılan Râfiî, o sırada biri Ezher şeyhine olmak üzere iki kişiye verilen birinci dereceden “Kisvetü’ş-şerîf” pâyesiyle ödüllendirilmiştir. Râfiî, özellikle Hanefî fıkhına dair değerli yazmaların da içinde bulunduğu 1457 cilt kitabını Ezher Kütüphanesi’ne vakfetmiş, kitaplar 1927 yılında kütüphaneye aktarılmıştır. Oğlu Muhammed Reşîd er-Râfiî Tercemetü ḥayâti’ş-Şeyḫ ʿAbdilḳādir er-Râfiʿî (Kahire 1323) adıyla bir eser yazmıştır.
Eserleri. 1. Taḳrîrâtü’r-Râfiʿî ʿalâ Reddi’l-muḥtâr (et-Taḥrîrü’l-muḫtâr li-Reddi’l-muḥtâr). İbn Âbidîn’in Haskefî’nin ed-Dürrü’l-muḫtâr’ına yazdığı Reddü’l-muḥtâr adlı hâşiyedeki anlaşılması zor yerleri açıklamak amacıyla kaleme alınmıştır. Müellifin Reddü’l-muḥtâr’ın kenarına yazdığı açıklamalar önce oğlu Muhammed Reşîd tarafından ayrı bir kitap halinde derlenmiş, daha sonra her ikisi tarafından gözden geçirilmiştir. Râfiî’nin, sağlığında ilâvelerde bulunduğu eser onun vefatından hemen sonra oğlu tarafından yayımlanmıştır (I-II, Bulak 1323, 1329; Beyrut 1407/1987; nşr. Muhammed Ali Muavvaz – Âdil Ahmed Abdülmevcûd, I-XIV, Beyrut 1415/1994, Reddü’l-muḥtâr ile birlikte, son iki cilt Taḳrîrât olup sonradan basılmıştır: Beyrut 1418/1998; I-XIV, Riyad 1423/2003). 2. Taḳrîrü’l-Eşbâh ve’n-neẓâʾir. Ahmed b. Muhammed el-Hamevî’nin İbn Nüceym’in el-Eşbâh ve’n-neẓâʾir’ine yazdığı Ġamzü ʿuyûni’l-beṣâʾir adlı şerh üzerine kaleme alınmıştır. 3. Cedvelü’l-aġlâṭi’l-vâḳıʿa fî kitâbi Ḳurreti ʿuyûni’l-aḫyâr. İbn Âbidînzâde’nin babasına ait Reddü’l-muḥtâr’a yazdığı tekmiledeki hatalarla ilgilidir.
BİBLİYOGRAFYA
Abdülkādir b. Mustafa er-Râfiî, Taḳrîrâtü’r-Râfiʿî, Riyad 1423/2003, M. Reşîd er-Râfiî’nin girişi, XIII, 3; Serkîs, Muʿcem, I, 924; Brockelmann, GAL, II, 740; Âyide İbrâhim Nusayr, el-Kütübü’l-ʿArabiyyetü’lletî nüşiret fî Mıṣr beyne ʿâmey 1900-1925, Kahire 1983, s. 104, 105; Ziriklî, el-Aʿlâm (Fethullah), IV, 46; Abdullah Habîb Nevfel, Terâcimü ʿulemâʾi Ṭarâblus ve üdebâʾihâ, Trablus 1984, s. 88-91; Ömer Rızâ Kehhâle, Muʿcemü’l-müʾellifîn, Beyrut 1414/1993, II, 198-199; Ömer Abdüsselâm Tedmürî, Mevsûʿatü ʿulemâʾi’l-müslimîn fî târîḫi Lübnân el-İslâmî: Ricâlü’l-ḥadîs̱ ve’l-ʿulûmi’l-insâniyye, Beyrut 1414/1993, III, 123-129; Zekî M. Mücâhid, el-Aʿlâmü’ş-Şarḳıyye, Beyrut 1994, I, 337; Ahmet Özel, Hanefi Fıkıh Alimleri, Ankara 2006, s. 160; “Vefâtü’ş-Şeyḫ ʿAbdilḳādir er-Râfiʿî”, el-Menâr, VIII/19, Kahire 1323/1905, s. 759-760.	
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2007 yılında İstanbul’da basılan 34. cildinde, 394 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.	
İlişkili Maddeler
Müntesibi olduğu mezhep
HANEFÎ MEZHEBİ
Dört büyük Sünnî fıkıh mezhebinden biri.
Soyundan geldiği sahabi
ÖMER
Hulefâ-yi Râşidîn’in ikincisi (634-644).
Hocası
BÂCÛRÎ
Ezher şeyhlerinden, Mısırlı fıkıh ve kelâm âlimi.
Hocası
ÜŞMÛNÎ
Arap dili, fıkıh ve mantık âlimi.
Öğrencisi
SÜVEYSÎ
Tunuslu matematikçi, İslâm bilim tarihçisi.
Öğrencisi
EBYÂRÎ
Mısırlı edip ve yazar.
Öğrencisi
TAHTÂVÎ, Ahmed Râfi‘
Mısırlı Hanefî âlimi.
Çağdaşı
İSMÂİL PAŞA, Hidiv
Mısır valisi ve Mısır’ın ilk hidivi (1863-1879).
Çağdaşı
MUHAMMED ABDUH
Mısırlı İslâm düşünürü, yenilik hareketinin öncülerinden.
Üzerine şerh yazdığı eser
el-EŞBÂH ve’n-NEZÂİR
Zeynüddin İbn Nüceym’in (ö. 970/1563) İslâm hukukundaki küllî kaideleri ve benzer meselelerin tâbi olduğu ortak veya farklı hükümleri konu alan eseri.
Öğrencisi
HÜSEYİN el-CİSR
Suriyeli din âlimi.
Öğrencisi
NEBHÂNÎ, Yûsuf b. İsmâil
Filistinli din âlimi.
Öğrencisi
RÂFİÎ, Abdurrahman b. Abdüllatîf
Mısırlı hukukçu, tarihçi ve siyaset adamı.
Üzerine çalışma yaptığı eser
REDDÜ’l-MUHTÂR
Muhammed b. Abdullah et-Timurtaşî’nin Tenvîrü’l-ebṣâr adlı eserine Haskefî’nin ed-Dürrü’l-muḫtâr adıyla yazdığı şerh üzerine İbn Âbidîn’in (ö. 1252/1836) kaleme aldığı hâşiye.
Bütün ilişkili maddeler »
TDV İslâm Ansiklopedisi Madde Bildirim Formu
Bu form aracılığıyla, sadece OSMANLILAR//8-mali-yapi maddesi ile alakalı mesajların iletilmesi rica olunur. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin elektronik sürümü hakkındaki diğer hususların ise İletişim Formu aracılığıyla iletilmesi rica olunur.
Bildiriminiz *
İletişim bilgileriniz
Adınız ve Soyadınız *
E-Posta *
Telefon Numarası
Değişiklikleriniz taslak olarak tarayıcınıza kayıt edilir. Kapatıp daha sonra devam edebilirsiniz.
RÂFİÎ, Abdülkādir b. Mustafa
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
Otuz üç yıllık birikim, yeni yüz: TDV İslâm Ansiklopedisi İnternet sitesi test yayınında. Daha fazla bilgi