Nerden çıktı tarihi savunmak? Hele ülkemizde yüce ilimdarlar olarak etrafta gezen, anlamadığımız belgeler ile sürekli karşımıza çıkıp, anlamadığımız bu belgelerden yola çıkarak dedelerimizin başlarından geçenleri anlatarak (veya yazarak) para kazanan bu kişilerin uzmanlıklarını mı sorguladı birileri?
Anlaşılan o ki ülkemizde olmasa da birileri bunu yapmış. Öyle bir yapmış ki ünlü tarihçileri bunalıma sokmuş ve yaptıkları işleri kendilerinin de sorgulamasına yol açmış. En önemli sorgulamalarından biri elbette ki “gerçeğin inşaası” alanında tarihin ne ölçüde yer alıp alamayacağı olmuş. Zira Edward Carr’ın muhteşem kitabı “Tarih Nedir?” birçok düşünürün ilgilenmediği bir konu olmuş durumda. Modernizm hülyalarının sonrasındaki esas soru tarih yapmanın mümkün olup olmadığı, hikaye ile tarih arasında bir farkın bulunup bulunmadığıdır. Richard J. Evans’ın 1997’de yazmış olduğu “Tarihin Savunusu” hem postmodern eleştirinin bir özetini hem de bu eleştirilere tarih açısından cevap verme iddiasını içeriyor.
Benim açımdan bu kitabın verdiği umut, epey fazlaydı. Zira Jacques Derrida’nın her şeyin “söz olduğu” söylemi, Michel Foucault’nun üzerimizdeki iktidar zincirlerini göstermesi, tüm bunların Matrix gibi şahane bir film ile kafamızda yer etmesi, ve Ludwig Witgenstein’ın düşünemediğin yerde sus demesi, kafamdaki tüm gerçekliği, idealleri çökertmiş, yazıyı saçmalığa mahkum edip, yaşanılanı rüya kılmıştı. Elimdeki tek ve yegane gerçeklik, gerçek diye bir şeyin olmadığıydı. Kuantum fiziğinin, tüm bu yıkılışı doğa bilimlerince de desteklemesinin sonucu, Platon’un kendisini özlemle anmam oldu. Kitabı elime aldığımda, en azından birkaç cevap alabileceğimi düşünüp sevindim. Her sayfadan sonra gerçekliğimin inşaasına bir katkı aradım.
Maalesef ki tüm kitabın, zekice birkaç kaçış yollu cevaptan ibaret olduğunu anlamam uzun sürmedi. Evans’ın, Derrida’yı alt etmek için bulduğu yol geçmişte gerçekleşmemiş olduğunu iddia etmenin suç olduğu olayların varlığını kendisine sorması olmuş. Düşünsel anlamda işin içinden çıkamadığı her soruna (mesela tarihin gerçeği göstermesinin imkansızlığı ve tüm tarihin aslında koca bir edebi eser olduğu) “Ne yani, Yahudi soykırımı sadece bir hikaye mi? Gerçekten olmadı mı?” gibisinden provokatif sorularla cevap bulmaya çalışmış.
Elbette ki köklü bir disiplini savunmaya çalışmak onurlu bir iştir ve sadece bundan dolayı Evans’ı kutlamak gerekir. Ancak tarihe gelen temel eleştiri olan “her tarihçinin kendi perspektifini işine kattığı” söylemini dahi kulak ardı etmesi üzüntü verici. Zira Evans’ın esas ünlendiği konu Yahudi soykırımı üzerine çalışmalarıdır. Verdiği cevapların çoğunda bu konuyu geviş getirircesine bitmez tükenmez bir silah olarak karşımıza çıkarması ve kendi yaşam deneyimlerinden oluşan algıları çerçevesinde sorunları ele alması, böylesi zor bir savunuda onu çocuksu bir saflığa sürüklüyor. Bozuk teybin sürekli aynı zırıltıyı çığırtması gibi onun da “ne yani kaşık cidden yok mu?” sorusunu biraz da alaycı bir tonla sorup durması, kendi perpektifinin dışına çıkmakta ne kadar da zorlandığını gösteriyor zaten.
Foucault’nun iktidar kavramını ise hükümetin iktidarı ile kısıtlamış, kimi yerlerde zenginlik ve konumdan elde edilen gücü de bu iktidara katmış; ama yine de felsefi alanda belirtilmiş “iktidar” kavramını algılayamamış olduğunu saklayamamıştır. Defalarca okumama rağmen böylesi bir kısırlığa düşmüş olabileceğini kabullenemedim. Ancak kitabın yüz doksan dokuzuncu sayfasında ele alınmaya başlanan bilgi ile iktidar söylemleri arasındaki ilişkiyi, zamanında tarihçilerin Mrs. Thatcher veya Sovyet iktidarına karşı çıkmış olmalarıyla geçiştirmesi hayret vericidir. Tarihçinin, çağındaki iktidara karşı çıkan söylemler geliştirdiğini söylemeniz, onun iktidarın söylemlerinden kurtulmuş olduğunu ispatlamaz. Sadece muhalif olduğunu belirtmiş olursunuz.
Ama tüm bunlara rağmen, Evans anlamlı bir iş çıkarmış. Tarih yapmanın mümkün olduğunu gösteremese de, tarih yapımını teşvik edebilmiştir. Disiplinlerin bu tür düşünsel karşı çıkımları ile belki de postmodernizmin tüm yıkımlarını bertaraf edemeyeceğiz; lakin postmodern eleştirileri kulağımıza küpe ederek daha güzel işler çıkarabilecek ve kendimize- görece, bir dünya kurabileceğiz.
Construction of Reality
Evans, Richard J. Tarihin Savunusu. Çev. Kocabaşoğlu, Uygur. İstanbul: İmge yayınları, 1999
Yazan: Emin Saydut
Tags: İnceleme Kitapları, Edward Carr, Emin Saydut, felsefe, gerçeklik, historizm, iktidar, Jacques Derrida, Kitap, Ludwig Witgenstein, Matrix, michel foucault, modernizm, postmodernizm, Richard J. Evans, Tarih, Tarihin Savunusu
Haber ver!
Yeni yazılar yayınlanınca ilk sizin
haberiniz olsun!
Günün Videosu
Tchaikovsky - Piano Concerto No. 1 in B flat minor, op. 23
SanatLog’daki Son 15 Yazı
Virginia Woolf’un Feminizmindeki Sorunsallar
Casablanca (1942, Michael Curtiz)
Kadın Ölmeli mi?
Poetik İmge Nedir? (Şiir’de “İmge” Nedir, Nasıl Kurulur?)
Lezbiyen Şair ve Roman Kahramanı Olarak Sappho
Kapadokya’da Saatler
Kaybedenler Kulübü (2011, Tolga Örnek)
Salak Memo ve Çağdaş Aşiret Kültürü
Av Mevsimi (2010, Yavuz Turgul)
Tahsin Yücel’in “Yapısalcılık” Yapıtı Üzerine Bir Değerlendirme
Cities of the World
Edebiyat-Kültür-Sanat Dergileri E-mail Adresleri
Kadın Gücünün ve Bilgeliğinin İkonası
Riot in Taksim
Niyazi Berkes – Unutulan Yıllar
SanatLog Arşivi
Ay Seçin Mart 2014 Şubat 2014 Ocak 2014 Aralık 2013 Kasım 2013 Ekim 2013 Eylül 2013 Ağustos 2013 Temmuz 2013 Haziran 2013 Mayıs 2013 Nisan 2013 Mart 2013 Şubat 2013 Ocak 2013 Aralık 2012 Kasım 2012 Ekim 2012 Eylül 2012 Ağustos 2012 Temmuz 2012 Haziran 2012 Mayıs 2012 Nisan 2012 Mart 2012 Şubat 2012 Ocak 2012 Aralık 2011 Kasım 2011 Ekim 2011 Eylül 2011 Ağustos 2011 Temmuz 2011 Haziran 2011 Mayıs 2011 Nisan 2011 Mart 2011 Şubat 2011 Ocak 2011 Aralık 2010 Kasım 2010 Ekim 2010 Eylül 2010 Ağustos 2010 Temmuz 2010 Haziran 2010 Mayıs 2010 Nisan 2010 Mart 2010 Şubat 2010 Ocak 2010 Aralık 2009 Kasım 2009 Ekim 2009 Eylül 2009 Ağustos 2009 Temmuz 2009 Haziran 2009 Mayıs 2009 Nisan 2009 Mart 2009 Şubat 2009 Ocak 2009 Aralık 2008 Kasım 2008
SanatLog Kategorileri
Kategori Seçin Alternatif Rock Anı Kitapları Animasyon Araştırma Kitapları Avrupa Tiyatrosu Şirin Pancaroğlu İkonlar & Portreler İnceleme Kitapları İzlenimler Ünlü Tablolar Öykü Kitapları B Filmleri Büyük Besteciler Büyük Sanatçılar Bengi Gençer Biyografi Cem Şancı Dünya Müziği Deneme Dergi & Fanzin Duyurular Edebiyat Edebiyat Ödülleri Eleştiri Emel Yuna Fazilet Çulha Felsefe Metinleri Film Festivalleri Film Listeleri & En İyi Filmler Film Müzikleri Fotoğraf Fotoğraf Sanatçıları Fotoğraf Sanatı Gösteriler & Topluluklar Gezi Yazıları Giovanni Scognamillo Karikatür Kısa Metraj Kübizm Kült Filmler Kitabiyat Kitap Kitaplar Klasik Filmler Klasik Müzik Magazin & Popüler Kültür Mahsa & Marjan Vahdat Makale Manşet Masallar Müzik Müzik Albümleri Müzisyen Biyografileri Mektuplar Meltem Taşkıran Metinler Mircan Kaya Modern Klasikler Otobiyografi Oykü Ozan Tunca Pandit Debashish Bhattacharya Rönesans Sanatı Röportajlar Röportajlarımız Resim Roman Romanlar Sanat Sanat Kuramı Sanatsal Etkinlikler Söyleşi Köşesi Söyleşiler Sürrealizm Siir Sinema Tarihsel Kitaplar Türk Sanatçılar Türk Sineması Türk Tiyatrosu Tiyatro Tiyatro Yapıtları Toumani Diabaté Ustalara Saygı Virtüözler Yakın Dönem & Günümüz Sineması Yüzler & Portreler Yeşilçam Klasikleri
SanatLog Üyelik ve İşlem Menüsü
Giriş
Yazılar RSS
Yorumlar RSS
WordPress.org
SanatLog Takvimi
Temmuz 2009
Pts
Sal
Çar
Per
Cum
Cts
Paz
« Haz Ağu »
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31
Etiket Bulutu
erotizm Müzik toplum film eleştirisi Hakan Bilge Duyurular modern klasikler SanatLog Haber siyah beyaz Sanat filmler Oykü türk şiiri kültür kadın edebiyat dergileri Edebiyat Dergi & Fanzin SanatLog.com türk edebiyatı aşk Yakın Dönem & Günümüz Sineması ustalara saygı türk sineması klasik filmler roman kitap incelemeleri insan türk filmleri alfred hitchcock kusagami www.sanatlog.com cinsellik Eleştiri Deneme Sinema Siir hollywood amerikan sineması sanatlog com avrupa sineması SanatLog kült filmler günümüz sineması Kitap