Genellikle sosyal bilimlerde ve özellikle de ekonomi ilminde “teoriler“, gerçeklerin anlaşılması ve olayların açığa çıkması bakımından büyük bir önem taşırlar. Bununla beraber, günlük hayatta “teorilerin” faydası ya da inandırıcılığı üzerinde bazı şüphelerin olduğu görülebilir. “Bu söyledikleriniz teoride doğru olabilir, ama pratikte değil” gibi. Bilimsel gerçeklerin bulunup ortaya çıkarılmasında “teorinin” rolünü ve önemini bilmeyen böyle insanlar, teorinin ne olduğunu gerçek anlamda bilmedikleri için böyle davranırlar. Teorinin sosyal ilimlerde ne kadar kullanışlı ve faydalı olduğunu daha iyi anlatabilmek için önce bir teorinin nasıl yaratılacağını, sonra ise onun gerçekçiliğinin, nasıl test edileceğini örnek vererek açıklamaya çalışalım. Bazı ekonomik olayları açıklayabilmek için bir teori ortaya koymayı düşünelim. İlk yapacağımız iş konumuzla ilgili bazı kavramların tanımlanması olacaktır. İkinci aşama ise bir “model” seçimi yapmak, ya da bir ekonomik model kurmaktır. “Model kurmak” gerçek hayatın akışı ve gruplarım muhtemel davranışları hakkında bazı varsayımlar yapmak, olaylar arasındaki karşılıklı bağlar hakkında bazı temel görüşleri ortaya koymaktır. Terimler ve kavramlar tanımlandıktan ve varsayımlar yapılıp model oluşturulduktan sonra son aşama gelir. O da bu varsayımlar ve temel ilişkiler düzeninde mantık kurallarına göre bazı sonuçlar çıkarmak, hangi olayın hangi olayı izleyeceğini nedenleri ile ortaya koymaktır. Böylece ekonomik olayları sadece gözetlemiş değil, onları açıklamak ve ilerisi için öngörüler ve tahminler de yapmış oluruz. Bilimsel tahminlerin doğru çıkıp çıkmadığı, dolayısı ile benimsediğimiz “teorinin” ve kullandığımız “modelin” gerçeklere uyup uymadığını, yine bazı bilimsel metotlar ile test etmek mümkündür. İstatistik bulgular ve onlara dayanan ekonometrik araştırmalar ile bu testleri yapabilmek mümkündür.
Benimsediğimiz teorinin öngördüğü sonuçlar ile gerçekleşen olaylar arasında önemli farklar ortaya çıkarsa bu farkları açıklayabilmek veya söz konusu teoriden vazgeçip, yeni bir teori bulmamız gerekir. Örneğin; Bir ülkedeki para miktarı ile genel fiyat seviyesi arasındaki ilişkiyi bir teorik model ile açıkladığımızı ve bu modele göre piyasaya sürülen para miktarı hangi oranda arttırılırsa, fiyatların da aynı oranda artacağı sonucuna ulaştığımızı öngörelim. Ekonomik değişkenler arasında, bazı varsayımlara dayanarak ortaya koyduğumuz bu teori, enflasyon olayını açıklamamıza yarayacaktır. Fakat, bu teoriyi test ettiğimizde, bazı ülkelerde bazı dönemlerde para miktarı arttırıldığı halde fiyatların artmadığı görülürse artık bu eski teoriyi bırakıp, yeni bir teori bulmamız gerekecektir. İşte ekonomi ilminin gelişmesi de bu şekilde yeni ve daha güzel teorilerin bulunması ile mümkün olacaktır. Ekonomik modeller, gerçek hayattan bir çok bakımdan farklı da olabilir. Çünkü, model esas olarak önemli noktaları ve temel ilişkileri ortaya koymaya çalışır. İşte tam bu noktada bazı unsurların dışarıda bırakılmış olması, günlük olayların açıklamasında ekonomik modellerin kolay bir şekilde kullanılmasını sınırlandırmaktadır.
Pozitif Ekonomi ve Normatif Ekonomi: Pozitif ekonomi; olayları ve insanların kara ve davranışlarını objektif bir gözle araştıran ve “ne, nedir” gibi soruları soruları bilimsel kurallara bağlar. Olayları nasıl cereyan ettiğini, hangi tercihlerin yapıldığını, çeşitli olaylar karşısında “sebep – sonuç” ilişkilerini araştıran bir ekonomik bölümdür. Normatif ekonomi ise; “değer yargılarına” göre hareket tarzı olan bir teoridir. Normatif teoriler, bir takım sıralamalara göre karar verirler. Refah teorisi, büyüme teorisi ve ekonomik sistem tartışmaları, toplumun çıkarları açısından “neyin olması gerektiğini” araştıran bir teoridir. Pozitif teorinin ulaştığı sonuçları test etmek, olayları doğrulayıp doğrulamadığını araştırmak mümkündür. Olaylar ve gözlemler teoriyi doğrulamıyorsa, o teori bırakılıp yerine daha iyisi bulunur. Normatif teoride ise bunu yapmak imkansızdır. Çünkü işin içinde subjektif nitelikte değer yargıları vardır. İnsanların değer yargıları çok farklı olabilip, bu farkları tartışarak ortadan kaldırmak mümkün olmaz. Ekonomi ilminin önemli bir kısmı, olayları “tarafsız” bir yaklaşımla inceleyen “pozitif teori” ile ilgilidir.
Tüm yasal hakları saklıdır!
İlgili İçerikler
Ekonomi
Ekonomik Model
Enflasyon
Fiyat
İktisat
Normatif Ekonomi
Para
Piyasa
Pozitif Ekonomi
Teori
Kriyus Digital
Kriyus, dijital projeler, eğitim ve tercüme konusunda uzmanlaşmış yaratıcı bir ajanstır.
Önceki Makale
Ekonomi
Ekonomi İlminde Kurallar Bölüm 2
30 Haziran 2016
Kriyus Digital
Görüntüle
Sonraki Makale
Ekonomi
Ekonomik Sorunlar: İhtiyaç, Mal, Fayda, Hizmet
30 Haziran 2016
Kriyus Digital
Görüntüle
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Bir dahaki sefere yorum yaptığımda kullanılmak üzere adımı, e-posta adresimi ve web site adresimi bu tarayıcıya kaydet.