En Popüler Anahtar Kelimeler kuantum evrim sinirbilim uzay kütleçekim sicim teorisi büyük patlama şempanze makro Telomer
Biyoloji
Genetik Hayvanlar Bitkiler Mantarlar Mikroskobik Yaşam Medikal
Evrim
İnsan Evrimi Canlıların Evrimi Evrimsel Psikoloji Paleontoloji
Doğa Bilimleri
Fizik Kimya Yerbilim Çevrebilim
Diğer Bilimler
Sinirbilim Psikoloji Arkeoloji Eğitim Dilbilim Teknoloji
Uzay Bilimleri
Gökbilim Evrenbilim Uzay Keşifleri Uzay Teknolojisi
Keşfet
Bilimin Doğası Yazı Dizileri Soru-Cevap İnfografik Liste Podcast
Patreon ile Bağış Yap
Hepsi
Sadece Başlıklarda Ara
Sadece Yazı İçinde Ara
Arama yapmak istediğiniz kelimeyi giriniz.
En Popüler Anahtar Kelimeler kuantum evrim sinirbilim uzay kütleçekim sicim teorisi büyük patlama şempanze makro Telomer
Üye Girişi
Üye Ol
E-Posta Adresiniz:
Şifreniz:
Twitter ile Giriş Yap
Facebook ile Giriş Yap
İsim:
Soyisim:
E-Posta Adresiniz:
Şifreniz:
Twitter ile Üye Ol
Facebook ile Üye Ol
E-Posta Adresiniz:
Twitter ile Giriş Yap
Facebook ile Giriş Yap
EvrimYazı Dizileri 02 Şubat 2016
Evrim Teorisine Dair Mitler-2: "Evrim Rastlantısaldır"
Şans, evrimde role sahiptir ancak evrim şansa dayalı değildir.
Beğen Kaydet
0
Yazı Başlıkları
Hayatta Kalmayı Destekleme Mutasyonlar Güçlendiricidir? Farklı Türlerde Görülen Benzer Biyolojik Özellikler Farklı Yönde Evrimleşme
Brian A Jackson / Shutterstock
Gürkan Akçay
Boğaziçi Üniversitesi - Yazar / Editör
Takip Et
Brian A Jackson / Shutterstock
Gürkan Akçay
Boğaziçi Üniversitesi - Yazar / Editör
Bütün Yazılarını Gör Takip Et
Kısa Cevap: Hem evet hem hayır. Doğal seçilim; organizmaları belirli doğrultulardaki evrime sürükleyen, neyin işe yarar olup neyin işe yaramaz olduğunu filtreleyen titiz bir test sürecidir. Ancak, bu süreçte şans da büyük bir role sahiptir.
New Scientist 'teki bir haberde (21 Ocak 1982, syf:140); 1981 yılında astronom Chandra Wickramasinghe'nin Arkansas'taki bir mahkemede1 söylediklerine yer veriliyor. Wickramasinghe şöyle diyor:"Yaşamın oluşmasındaki şans; hurda yığınını üzerinden geçen bir tayfunun Boeing 747 oluşturması kadar düşük bir ihtimaldir."Sonralardan Wickramasinghe'nin meslektaşı Fred Hoyle ise bu ünlü iddianın bir de kasırgalı versiyonunu2 kurmuştu. Bu da bize gösteriyor ki; çok zeki insanlar dahi evrimi tamamıyla yanlış anlayabiliyor.
Aslına bakarsanız, daha "modern" iddialar da bu ünlü iddianın pek ötesine geçebilmiş değil.
Fakat beklentimiz, en azından Evrim Teorisi'ni biraz olsun bildiğini ortaya koyan, daha iyi bir analoji olabilirdi; milyonlarca demir yığınıyla başlayıp, her bir kasırganın ardından geriye kalanlara dair titiz bir seçim sürecinin ardından uçuşa en uygun olanları ayırmak, bunların milyonlarca tam bir kopyasının oluşturulması, milyonlarca yeni kasırgaların oluşması, bir başka kapsamlı test dizisi... vesaire vesaire, ta ki bir tür makine oluşturana kadar -bir Boeing747 olmasa da- en azından birkaç metre uçabilme kapasitesine sahip bir makine inşa etmek.
Hayatta Kalmayı Destekleme
Doğal seçilimle ilerleyen evrim iki adımlı bir süreçtir. Ve yalnızca ilk adımı rastlantısaldır. Şöyle ki; mutasyonlar şans olaylarıdır, fakat hayatta kalıcı olabilmeleri şansa dayalı değildir. Doğal seçilim, bazı avantajlar sağlayan mutasyonları korur ve fiziksel dünya neyin işe yarar neyin işe yaramaz olduğuna dair çok katı sınırlar dayatır. Bu yüzden de organizmalar belirli doğrultularda evrimleşirler.
Avcısı tarafından sürekli olarak kovalanan, su altındaki herhangi bir türü düşünün. Rastgele mutasyonlar, bazı yavruların çeşitli tiplerde olmasına sebep olacaktır. Daha az enerjiyle daha hızlı olmaya olanak tanıyan şekle sahip yavruların hayatta kalması ve dolayısıyla da yavaş kalan yavrulara kıyasla üreyip gelişmesi daha muhtemeldir değil mi?
Sonuç ise; bugün gördüğümüz yunuslar, köpek balıkları gibi bütün hızlı yüzen canlıların aerodinamik bir şekilde evrimleşmiş olmasıdır. Bu durum dizaynın bir sonucu gibi görünebilir, fakat aslında farklı mutasyonların etkilerinin değerlendirilmesini içeren titiz bir gerçek dünya testi olan doğal seçilimin gücüdür.
Önerilen
Mutasyon Nedir?
Mutasyonlar Güçlendiricidir?
Organizmalar her zaman yararlı bir mutasyonun ortaya çıkmasını bekleyen şeyler değildir. Örneğin; uyku hastalığına sebep olan parazit, binlerce yedek çeper proteinine sahiptir. Bu parazit, konak canlının bağışıklık sisteminin ona ayak uydurmasından daha hızlı bir şekilde bu proteinleri karıştırarak ve eşleştirerek3 yeni çeperler oluşturabilir.
Çok sayıda biyolog, bazı mikropların belirli genlerdeki mutasyon oranını artırabilmeye yarayan, değişen çevreyle başa çıkma mücadelesinde ya da ihtiyaç duyulduğunda kullanılmak üzere depolanan mekanizmalar evrimleştirmiş olabileceğini düşünüyorlar. Bu mekanizmalar mevcut olsa dahi4, tüm yaptıkları rastgele varyasyonu üretmektir. Doğal seçilim -test süreci- evrimi belirli doğrultuda ilerleten süreçtir.
Bu durumun bir sonucu; evrim, benzer sorunları karşılayan benzer "dizaynları" üretmeye meyillidir, bu durum da yakınsaklık olarak bilinir. Örnekler sayılamayacak kadar fazladır. Pterozorlar (uçan sürüngenler), kuşlar ve yarasalar hepsi benzer uçuş yolları evrimleştirmiştir. Ton balıkları ve bazı köpek balıkları yüzme kaslarını bulundukları çevreden daha sıcak tutan5 benzer mekanizmalar kullanır.
Farklı Türlerde Görülen Benzer Biyolojik Özellikler
Evrimsel yakınsaklık proteinlerden toplumlara kadar her seviyede meydana gelir. Örneğin, develere özgü alışılmadık bir antikorun6 köpekbalıklarında çok yakın bir eşdeğeri vardır. Bir başka örnek ise; tüysüz köstebek farelerinin de arılar ve karıncalar gibi sosyal koloniler7 oluşturmasıdır.
Bu durum şu anlama geliyor; eğer zamanı geri alabilseydik ve yaşamın yenidenevrimleşmesine olanak tanıyabilseydik, yaşam çok farklı yollarda evrimleşebilirdi, ancak bugün gördüğümüz organizmalara benzer organizmalar da oluşturabilirdi.
Yani, okyanuslarda yüzen canlılar neredeyse tamamen aerodinamik şekilli yüzücüler ve gökyüzündeki canlılar ise kanatlı canlılar olacaktı. Öte yandan, zekanın evrimi de kaçınılmaz olacağından, bazı evrimsel biyologlar zeki organizmaların bizlerden çok daha farklı olabileceğini düşünüyorlar.
Farklı Yönde Evrimleşme
Evrim, yukarıda da bahsedildiği gibi rastlantısal olmamakla birlikte, şansın büyük bir role sahip olduğu8 bir süreçtir. Evrimin genellikle ilerleyebileceği sayısız muhtemel doğrultu vardır. Darwin'in Galapagos Adaları'ndan topladığı farklı besin türüne göre farklı gaga şekillerine göre özelleşmiş 13 farklı türe ayrılan ispinozları düşünün. Kuşlardan bir grup farklı bir yönde evrimleşirken, neden diğer grubun bu yönde evrimleşmemiş olmasının sebebi; belirli bireylerde gaga boyutu ve şeklini etkileyen tamamen şansa dayalı mutasyonlardır.
Üstelik, bazı mutasyonlar populasyon boyunca yayılır ya da ortadan kaybolur, bunun sebebi ise rastgele genetik sürüklenmeden ziyade doğal seçilimdir. Ve burada şansa dayalı durumlar da büyük etkiye sahiptir: 60 milyon yıl önce Dünya'ya büyük bir gök taşı çarpmamış olsaydı, dinozorlar bugün hâla hayatta olabilirdi.
Dolayısıyla, Evrim Teorisi için göz veya kanat gibi yapıların kazara oluştuğunu ileri sürdüğünü düşünmek hatalıdır ve yanlıştır. Şans, evrimde role sahiptir ancak evrim şansa dayalı değildir.
Kaynak ve İleri Okuma
1- http://www.talkorigins.org/faqs/mclean-v-arkansas.html
2- http://www.patheos.com/blogs/daylightatheism/essays/the-tornado-in-the-junkyard/
3- Marcello, Lucio, and J. David Barry. “Analysis of the VSG gene silent archive in Trypanosoma brucei reveals that mosaic gene expression is prominent in antigenic variation and is favored by archive substructure.”Genome research 17, no. 9 (2007): 1344-1352.
4- Wright, Barbara E. “Stress‐directed adaptive mutations and evolution.”Molecular microbiology 52, no. 3 (2004): 643-650.
5- Donley, Jeanine M., Chugey A. Sepulveda, Peter Konstantinidis, Sven Gemballa, and Robert E. Shadwick. “Convergent evolution in mechanical design of lamnid sharks and tunas.” Nature 429, no. 6987 (2004): 61-65.
6- Henry Nicholls, The camel factor: Nanobody revolution, New Scientist, https://www.newscientist.com/article/mg19626241-600-the-camel-factor-nanobody-revolution/
7- Lazy mole rats that get fat to have sex, New Scientist, https://www.newscientist.com/article/mg19025465-500-lazy-mole-rats-that-get-fat-to-have-sex/
8- Laurence A. Moran, “Evolution by Accident,” http://bioinfo.med.utoronto.ca/Evolution_by_Accident/Evolution_by_Accident.html *Evolution myths: Evolution is random. (2008, 16 Kasım). NewScientist.
Etiket
doğal seçilim evrim teorisine dair mitler
Projelerimizde bize destek olmak ister misiniz?
Dilediğiniz miktarda aylık veya tek seferlik bağış yapabilirsiniz.
Destek Ol
Yorum Yap (0)
Bunlar da İlginizi Çekebilir
Evrim
24 Şubat 2016
Evrim Teorisine Dair Mitler-4: "Evrimin Tek Mekanizması Doğal Seçilimdir"
Evrim
16 Nisan 2016
Evrim Teorisine Dair Mitler-6: "Evrim Bilimsel Değildir Çünkü Test Edilemez Ya Da Yanlışlanamaz"
Evrim
12 Mart 2016
Evrim Teorisine Dair Mitler-5: "Evrim, Çevreye Mükemmel Uyum Sağlayan Canlıları Üretir"
Evrim
29 Ocak 2016
Evrim Teorisine Dair Mitler-1: "Mutasyonlar Sadece Bozukluğa Yol Açar"
Evrim
13 Şubat 2016
Evrim Teorisine Dair Mitler-3: "Evrim Teorisi Yalnızca Bir Teoridir!"
Evrim
24 Şubat 2016
Evrim Teorisine Dair Mitler-4: "Evrimin Tek Mekanizması Doğal Seçilimdir"
Soru-Cevap
11 Ocak 2017
Bu Kadar Harika Canlılar Nasıl "Tesadüf Eseri" Oluşabilir?
Evrim
27 Kasım 2014
Evrime Giriş-5: Gizli Kod
Biyoloji
10 Haziran 2015
Biyologlar Açıkladı: Evrim Öngörülemez ve Tersinemez
Bağış Yap, Destek Ol!
Projelerimizde bize destek olmak istersen Patreon üzerinden aylık veya tek seferlik bağışta bulunabilirsin.
Destek Ol
En Çok Okunan
1
Psikoloji
Pedofili Nedir? Pedofil Beyni Nasıldır? Pedofili Tedavi Edilebilir mi?
Yazar: Gürkan Akçay
2
Evrim
Çıplak Gerçek: İnsanların Neden Kürkü Yoktur?
Yazar: Editör
3
Bilimin Doğası
Bilimsel Temeli Olmayan Bir Etiket: Irk
Yazar: Gürkan Akçay
4
Biyoloji
Evrimsel Süreçte Devrim Yaratan Ortaklıklar: Endosimbiyotik İlişkiler
Yazar: Sevkan Uzel
5
Biyoloji
Omurgalılara Genel Bir Bakış
Yazar: Editör
Bu Ay Öne Çıkanlar
1
Katalin Kariko: mRNA Aşısının Arkasındaki Bilim İnsanı
Zeynep Senis Çevirmen/Yazar
2
İnsanlık Uygarlığı Neden Bu Kadar Geç Keşfetti?
Gürkan Akçay Boğaziçi Üniversitesi - Yazar / Editör
3
Erkekler Ne Zaman Karın Kaslarına Takıntılı Olmaya Başladı?
Zeynep Senis Çevirmen/Yazar
E-Bülten Üyeliği
Duyurulardan e-posta ile haberdar olmak istiyorum.
Abone Ol
Arşiv
Yıl Seçiniz 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Ay Seçiniz Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
Yazı Başlıkları
Hayatta Kalmayı Destekleme Mutasyonlar Güçlendiricidir? Farklı Türlerde Görülen Benzer Biyolojik Özellikler Farklı Yönde Evrimleşme