Seçkin Sarpkaya, bizzat saha çalışması ile yerinde inceleyip hazırladığı “Tebriz’den Masallar: İran Türklerinden Derlenen Metinler” kitabının yazım macerasını Kayıp Rıhtım için kaleme aldı.
Konuk Yazar 13 Şubat 2019, 18.19 Güncelleme: 31 Ocak 2021, 13.01
Madem masal kitabımın hikâyesini yazacağım, öyleyse biraz masal tadında olsun. Bir varmış, bir yokmuş. Yıl 2016, tam da senenin başlarıymış. Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsünde öğretim görevlisi olarak hayatıma devam ediyorum ve bir doktora tezi seçme sürecindeyim. Yine şeytanlı, vampirli, korkunçlu bir şeyler peşindeydim. O dönem danışmanım, manevi babam, Prof. Dr. Metin Ekici ile ara ara konuşuyoruz tezle ilgili. Götürdüğüm fikirlere karşılık, “Sen bunları zaten yaparsın, ben senin sahaya çıkmanı istiyorum,” dedi, ben de her zamanki gibi, Vardır Hocam’ın bir bildiği, dedim ve her zamanki gibi kazançlı çıktım.
Tam da o dönem, yine Hocam Prof. Dr. Metin Ekici’nin danışmanlığında İran Türklerinde Köroğlu üzerine çalışan ve yüksek lisans tezini de Tebriz’de âşıklık geleneği üzerine yapmış olan, tanıdığım en donanımlı “İran Türkleri uzmanı” Öğr. Gör. Fazıl Özdamar ile mesai arkadaşı olmuştuk. Kendisi her konuda bilgisini ve tecrübesini benimle paylaşıyordu. Bir gün önüme, “İran Türkleri çalışsana sen,” gibi bir teklif atınca kafama yattı ve incelemeye başladım. İran, İran Türkleri üzerine düşünürken kafamda saham belirlendi fakat tek bir tür çınlamaya başladı kulaklarımda: Masal!
Öğr. Gör. Fazıl Özdamar’ın teşvikleri, yönlendirmeleri ve tam tabiriyle abiliği ile İran Türkleri üzerine düşünmeye başladım, eş zamanlı olarak danışman hocam da “İran sahasına bir kişinin daha girmesini” isteyince doktora tezim çok değil on gün gibi kısa bir sürede şekillenmiş oldu. Hemen tez önerimi hazırladım ve sonuç itibarıyla İran Türklerinin ve Büyük Azerbaycan’ın “başkent”i Tebriz’de karar kılıp Tebriz’den masal derlemesi yapmaya ve bu masallar üzerine çalışmaya karar verdik.
Karar verildi verilmesine de o dönem Türkiye de İran da biraz karışıktı. Tebriz’de yaşayan Azerbaycan Türkleri ile bağlantıları kurduk, hatta ilk olarak önce Tebriz, ardından Erdebil olmak üzere İran’da bir de sempozyuma katıldık Fazıl Hoca ile beraber. Ön araştırmayı yaptık. Fakat yine de “sahanın riskleri” dolayısıyla tedirgindim.
İran denilince, kitapta da belirttiğim gibi, akla gelen ilk şeylerden biri masaldır. İran bir masal diyarıdır. Bunun yanında İran, Türkiye’den sonra en çok Türk nüfusa sahip bölgedir. Bu anlamda İran bir Türk diyarı, Türk masalları diyarıdır. Tahran dâhil, İran’ın batı sınırından içeri girin ve ilerleyin, tek kelime başka bir dil bilmeden Türkiye’deymiş gibi hayatınıza devam edebilirsiniz. Türkçenin çeşitli lehçeleri konuşuluyor, hatta birçok kişi Türkiye Türkçesi biliyor. İran’a, özellikle batı bölgesine, Tebriz, Erdebil, Zencan gibi şehirlere gittiğinizde Türkiye’nin herhangi bir şehrinde gibi hissedersiniz. Tebriz de geçmişten günümüze bir Türk başkenti olma özelliğini hâlâ koruyor.
Tüm bu bilgi dâhilinde Fazıl Hoca ile birlikte İran’a gittik. Onunla birlikte âşıklar kahvesine gidip bölgedeki âşıklarla tanıştık. Onlardan Köroğlu Destanı dinledik, İran Türklerinin halk şiirinden örnekler dinledik. Tabii ki mahalle mahalle, sokak sokak, köy köy gezip masal, Azerbaycan Türklerinin ifadesiyle “nağıl” dinledik. Âşık Gaffar İbrahimî’nin (cennet mekân) evinde, Âşık Abbas Hazretî’nin evinde misafir olduk, şiirler, nağıllar dinledik. Tebriz’in güçlü Türk kadınlarından Cırtdan dinledik, Daşdemir dinledik. Tebriz’in mis kokulu, tatlı kavunu “talebi” akşam yemeğimiz oldu çoğunlukla. “Sengek” denilen uzun ve şekilsiz ekmekle tanıştık mesela. Dünyanın en büyük kapalı çarşısı Tebriz Bazarı’nda yolumuzu kaybettik. Şah Bulağı’na gidip göçerlerin çadırlarında konakladık. Hepsi destan, masal, şiir, hikâye ve fıkra doluydu. 2016 yazını sağlık problemleri, ülkedeki darbe girişimi başta olmak üzere birçok probleme rağmen saha çalışmamızı başarıyla tamamlayarak kapattık. Açıkçası İran’da Türk kültürü üzerine çalışmanın risklerinden, stresten ve orada yaşadığımız bazı şeylerden bahsetmeyi pek istemiyorum. Sadece şunu bilin, hiç kolay ve rahat değildi.
İran’dan dönünce hemen kaydettiğim masalları deşifre etmeye başladım. Uzun ve sancılı bir süreçti. Azerbaycan Türkçesi metinler, anlatıcılardan ses kaydıyla alınmıştı ve içinde Farsça unsurlar çoktu. Epey uğraştıran bir süreç, Fazıl Hoca’nın ve Tebrizli öğrencim Oktay Reşidi’nin yardımlarıyla metinleri yazıya geçirdik. Doktora tezimin metinler kısmı bilimsel araştırma projesi olarak projelendirilmişti. Metinler deşifre edildi, yazıya geçirildi ve proje, Hocam Prof. Dr. Metin Ekici yürütücülüğünde tamamlandı.
İşte bu kitaptaki 13 metin o proje ve doktora tezim kapsamında sözlü kaynaklardan kaydedilip yazıya dökülmüş metinlerdir. Hepsi 2016 doğumludur, belki de daha önce hiç derlenmemiştir. Önceki kitaplarımın da yayınlandığı Karakum Yayınevi ile güzel bir iş ortaya koyduğumuzu düşünüyorum.
Tebriz’le ve Tebriz’den masallarla ilgili çok şey anlatabilirim. Fakat sözlerimi burada kesmek istiyorum. Hikâyenin devamı için ben susayım, masallar anlatsın. Burada birkaç isme teşekkür etmek istiyorum. Hocam Prof. Dr. Metin Ekici, mesai arkadaşım ve ağabeyim Öğr. Gör. Fazıl Özdamar, İran’dan dostlarım Maral, Ali Abi ve Rıza Abi, Karakum Yayınevi’nden Haydar Barış Aybakır, Ömer Ünal, Uygar Özdemir, Mehmet Altıntaş ve Rabia Karaboyun’a teşekkürü bir borç biliyorum.
Sancılı, yorucu süreçlerden sonra sizlere masal diyarı İran’dan yepyeni masallar getirdik. Keyifle okunması dileğimle.
Seçkin Sarpkaya
Oyla!
0 Points
Olumlu Oy Olumsuz Oy
Facebook
Twitter
WhatsApp
Telegram
LinkedIn
Gmail
Karakum YayıneviSeçkin SarpkayaYazarının Kaleminden
Konuk Yazar
Siz de Kayıp Rıhtım'da konuk yazar olabilirsiniz!
İletişim: [email protected]
Henüz yorum yok. Forum'a gelip sohbete katıl.
Next post
Karanlık Kitaplık Dizisi “Üç Sahtekar” İle Devam Ediyor
Gencoy Sümer: “Polisiyenin Kendine Özgü Evrensel Bir Dili Var”
Gündemde Ne Var?
NFT, Collins Sözlüğü’ne Göre 2021’in Kelimesi Seçildi
Bilim İnsanları Uyardı: Şirketlerin Rüyalara Reklam Yerleştirdiği Gelecek Çok Uzakta Değil
Netflix’in Güney Kore Yapımı Bilimkurgu Gerilim Dizisi “The Silent Sea”den Fragman
Kur Krizi Sonrası Kitap Fiyatları Yükselmeye Devam Ediyor: “30 TL’lik Kitap, 80 TL’ye Çıkacak”
Ayn Rand’ın Yıllardır Beklenen Serisi “Atlas Vazgeçti” Dahil Tüm Eserleri Aynı Anda Türkçede
The New York Times’ın “Son 125 Yılın En İyi Kitabı” Anketi Başladı
facebook
twitter
instagram
youtube
Test
Watchmen Testi: Alan Moore’un Unutulmaz Çizgi Roman Serisine Dair Neler Biliyorsunuz?
Testi Çöz!
John Wick Testi: Keanu Reeves’in Aksiyon Dolu Film Serisine Dair Neler Hatırlıyorsunuz?
Testi Çöz!
Sandman Testi: Neil Gaiman’ın Çizgi Roman Tarihini Değiştiren Serisine Ne Kadar Hakimsiniz?
Testi Çöz!
Seçki’de Bu Ay
Röportaj
Dünyaca Ünlü Satranç Şampiyonu Garry Kasparov, Sıkı Bir Hearthstone Tutkunuymuş
Arkeofili: “Uzaylılar ya da Gizemli Olaylar Olmadan da Arkeolojik Bilginin İlgi Çekici Olduğunu Gösterdik”
Angela Chadwick: “Romanda Anlattıklarımın Gerçeğe Dönüşmesi Ân Meselesi”
Barış Müstecaplıoğlu: “Öyküler Belki Hayatımızı Kurtarmaz, Ama İyileştirebilir”
© 2021 Kayıp Rıhtım tescilli bir markadır. Tüm hakları saklıdır.
Gizlilik Politikası
Hakkımızda
Künye
Reklam
İletişim
Back to Top
Kapak
Arama Sonuçları
Search
Ana Sayfa
Forum
Haberler
Edebiyat
Sinema
Dizi
Çizgi Roman / Manga
Anime / Çizgi
Oyun
Bilim
Arkeoloji
Sanat
Tarih
Mimari
Ödüller
Müzik
İnceleme
Kitap İncelemeleri
Film İncelemeleri
Dizi İncelemeleri
Oyun İncelemeleri
Anime İncelemeleri
Çizgi Roman İncelemeleri
Dosya
Liste
Röportaj
Test
Kayıp Rıhtım
Kayıp Köşeler
Kayıp Rıhtım Öneriyor
Aylık Öykü Seçkisi
Ekibe Katıl!
İletişim
Öne Çıkan
Gündem
facebook
twitter
instagram
youtube
kapat
Log In
Sign In
Kullanıcı adı ya da e-posta adresi
Parola
Beni hatırla
Forgot password?
Forgot password?
Enter your account data and we will send you a link to reset your password.
Kullanıcı adı ya da e-posta adresi
Back to Login
Your password reset link appears to be invalid or expired.
Log in
Privacy Policy
To use social login you have to agree with the storage and handling of your data by this website. Gizlilik Politikası