Anaokulu İlkokul Ortaokul Lise Alternatif Eğitim Dünya Eğitim Sistemleri Uzaktan Eğitim Özel Eğitim Okulsuz Eğitim
50Ebeveyn
36Öğretmen
5Öğrenme
Bilişsel Öğrenme Sosyal ve Duygusal Öğrenme Oyun ve Öğrenme
0Kitap-Film
Haftanın Çocuk Kitabı Haftanın Kitabı Haftanın Filmi
İletişim
TRENDLER
Öğrencilerin Sınav Kaygısını Yenmelerine Nasıl Yardım Edebiliriz?
Öğretmenler İçin Özgeçmiş Hazırlamanın Püf Noktaları
ÜSTÜN YETENEKLİLER VE YARATICILIK
28 Mart 2015 Cumartesi
Fethiye Şenel
TÜM YAZILARI
Üstün Yetenekliler ve Yaratıcılık
710
0
Yaratıcı süreç söz konusu olduğunda; kişinin kendi yaratıcı gücü için en doğru ortamı bulması gerekir.
Josephe Renzulli “üstün zekalılılığın” tanımını yaparken; Genel ve Özel Üstün Zihinsel Yetenek, Motivasyon ve Yaratıcılık kümelerini esas almış ve özellikle akademik başarının yanında, yeni düşünceler üretip bunları yeni sorunların çözümünde uygulayabilmeyi içeren yaratıcılığın ve bir işi sebatla başından sonuna kadar götürebilme niteliklerinin önemini vurgulamıştır.
Yaratıcılık, bilimde, sanatta, teknolojide, yöneticilikte, müzikte ve insan zekasını içeren her faaliyette olabilir. İnsanlar genel olarak yaratıcı değillerdir fakat somut bir eylem içerisinde yaratıcı olabilirler. Örneğin matematiksel bir çalışmada, resim yaparken, bir şarkı bestelerken, roman yazarken… Yaratıcılık zeka seviyelerine göre farklılık gösterebilir ancak yaratıcılık, üstün zeka ve yetenek ile birleştiğinde, insanlığın ve medeniyetin ilerlemesi için gerekli olmazsa olmaz iki bileşenin bir araya gelmesinden bahsedebiliriz.
Yüksek zeka ile birleşen yaratıcılığın toplumun gelişmesine sağlayacağı katkıları düşündüğümüzde, eğitim sistemi içerisinde bu kavramın gelişimi için fırsatlar yaratılmasında herkesin üstüne düşen sorumluğu alması gerektiğini unutmamalıyız. Yaratıcılık elbette sadece entelektüel bir süreçten ibaret değil, özellikle sezgiler, duygular ve imgelem gücü ile desteklenen bir süreçtir. Bu süreçte alışılagelmiş ya da rutin olana bir alternatif sağlamak, özgün bir şey oluşturmak söz konudur. Sanırım tam da bu noktada zorluklar ve çelişkiler başlamaktadır, çünkü öğretmenler öğrencilerinin hem yaratıcı olmalarını istemektedirler, hem de yaratıcılık süreci için gerekli olan koşulları oluşturmaktan kaçınmaktadırlar. Bunun sebeplerine indiğimizde yaratıcı kişilerin özellikleri ile genel olarak öğetmenlerin öğrencilerden bekledikleri davranışların birbirine oldukça zıt bir biçimde geliştiğini söyleyebiliriz.
ABD gibi Ar-Ge çalışmalarına yoğun yatırım yapan ülkelerde, çok sayıda şirketin, yenilikçi fikirlerin oluşması ve eyleme dökülmesi için yaratıcı personelinin yoğun olarak çalışması amacıyla ayrılan yaratıcılığı destekleyen bölümleri vardır. Bu bölümde çalışan kişiler, genellikle kravat takmaz, işe geliş-gidiş saatleri düzensizdir, geç gelmeleri zihinleri bir fikirle meşgul olduğu varsayıldığından tolere edilebilir ve olağanüstü yetenekleri sebebiyle onlara “yaratıcılar” denir. – (Ken Robinson, Yaratıcılık, 2001)
Peki ya okul ortamında, sınıflarda durum nasıldır? Sürekli belirlenen kurallara göre ve öğretmenlerin isteklerine göre hareket etmek ve düşünmek zorunda kalan öğrenciler yaratıcılıklarını ne kadar geliştirebilirler?
Yaratıcı kişi; hata yapar, ayrıntılı ve rutin çalışmalardan çok fazla tatmin olmaz, aşırı düzenden rahatsız olur, karmaşık fikirleri tercih eder, dış uyaranlara açıktır, otoriteye karşı gelebilir, heyecan ve düşüncede akıllılık ve çocuksuluk gibi zıt uçlarda bulunabilir, hayal gücü zengindir, uyumsuzdur, risk almayı sever, eleştirel düşünür, duygularını bastırmaz, çok meraklıdır, konu dışında sorular sorar, enerjiktir, coşkuludur. Öğrenme sürecinde öğretmenin bir yandan sınıf yönetimini sağlamaya çalışırken bir yandan da bu kişilik özelliklerine cevap verecek çalışmalar yapmak zorunda kalacak olması, durumu güçleştiren nedenlerin başında gelmektedir. Literatüre yaratıcı kişilerin özellikleri olarak geçen bu maddeler, söz konusu ders ortamı olduğunda; şımarık, öğrenme ortamını bozan, aklı beş karış havada diye tabir edilen öğrenciler olarak ifade edilir.
Yaratıcı süreç söz konusu olduğunda; kişinin kendi yaratıcı gücü için en doğru ortamı bulması gerekir. Çizim yapma konusunda yetenekli olan bir kişi için istediği gibi çizim yapabileceği bir ortamın bulunması onun bu yeteneğini ortaya çıkaracaktır. Bu ortamı denetleyebilmesi, ayrıca deney yapmak ve risk almak için bir özgürlük alanının da olması önemlidir. Tüm araştırmalar yaratıcılığın öğretilebilir ve geliştirilebilir bir özellik olduğunu ortaya koymaktadır. Bu durumda öğretmenlerin belirli dersleri esnek tutumlar sergileyerek, hoş görüsü yüksek ortamlarda, yaratıcılığı geliştiren teknikleri (sonraki yazılarımda bahsedeceğim) kullanarak işlemeleri, çocukların yaratıcılıklarını geliştirme fırsatı bulabilmeleri açısından son derece mühim bir yer oluşturmaktadır.
En başından beri yaratıcılık, zeka ve başarı üzerine yapılan modern araştırmalar, bir grup olarak yüksek IQ’ya sahip öğrencileri (okul hayatları boyunca sürekli iyi not almalarına rağmen) geçen bir grup daha olduğunu göstermiştir. Onlar da sadece IQ derecesi değil, yaratıcılıkları da yüksek seviyede olanlardır. – (Arthur J. Cropley & Klaus K. Urban, Programs and Strategies For Nurturing Creativity, 2000.)
Daha önceki üstün zekalılar ile yazdığım yazılarda, bu çocukların özelliklerinden bahsederken özellikle belirli zamanlarda bağımsız çalışabilme ihtiyaçlarını karşılamanın önemini anlatmıştım. Bir öğrenci hem yüksek IQ seviyesine hem de yüksek yaratıcılığa sahipse, bu alanda kendisini geliştirmesi için ihtiyaç duyduğu zamanı, alanı ve materyali ona sunmamız gerekir. Bazen bizim hayal gücümüzün de sınırlı kaldığı zamanlarda, yaratıcılığın bağlantısız gibi görünen şeyleri birbirine bağlayabilme becerisi olduğunu anımsayıp bu öğrencilere inanmalı ve içsel motivasyonlarna ket vuracak davranışlardan kaçınmalıyız.
Fethiye Şenel
Etiketler
ken-robinsonustun-yeteneklileryaraticilik
Yorum Yazın
Bu Yazıyı Paylaş
Yazarın Diğer İçerikleri
Fethiye Şenel
11 Kasım 2017 Cumartesi
Çocuklarda ve Dolayısıyla Geleceğin Yetişkinlerinde Rezilyans
Fethiye Şenel
28 Haziran 2015 Pazar
İki Kere Farklı ve Her Şeye Rağmen Çok Başarılı!
Fethiye Şenel
20 Şubat 2015 Cuma
Üstün Kelimesinden Korkmalı Mıyım?
Fethiye Şenel
28 Mart 2015 Cumartesi
Üstün Yetenekliler ve Yaratıcılık
Fethiye Şenel
28 Nisan 2015 Salı
Üstün Yetenekli Öğrenciler İçin de Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP)
Fethiye Şenel
28 Mayıs 2015 Perşembe
IQ Testi Yapılmışsa Dosya Kapanmış Mıdır?
En Yeni İçeriklerden Hemen Haberdar Ol
Haftanın En Çok Okunanları
22 Aralık 2013 Pazar
Dünyanın En Şaşırtıcı Eğitim Sistemi: Finlandiya
28 Eylül 2018 Cuma
Her Çocuğun Mutlaka İzlemesi Gereken 30 Animasyon Filmi
Uzaktan Eğitim
28 Mayıs 2020 Perşembe
Sanal Etkileşimi Güçlendirecek 20 Oyun
Yazarlar
Müjdat Ataman Hacettepe Üniversitesi Sınıf Öğretmenliği / Ankara Üniversitesi Yaratıcı Drama
Yılmaz Erdal Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık
Murat Moroğlu Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı
Mürşide Demirkol Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Programları ve Öğretim Anabilim
D. Pelin Sakın
En Yeni İçeriklerden Hemen Haberdar Ol
Eğitim Ebeveyn Öğretmen Öğrenme Kitap-Film HAKKIMIZDA SPONSORLUK ve REKLAM YAYIN İLKELERİ BİZE ULAŞIN