Bu madde, Vikipedi biçem el kitabına uygun değildir. Sayfayı Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. Gerekli düzenleme yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. (Haziran 2020)
Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir. Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir.
Kaynak ara: "II. Katerina" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR (Nisan 2013) (Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin)
II. Katerina
Rusya İmparatoriçesi
Hüküm süresi
9 Temmuz 1762 – 17 Kasım 1796
Taç giymesi
12 Eylül 1762
Önce gelen
III. Petro
Sonra gelen
I. Pavel
Doğum
2 Mayıs 1729(1729-05-02)
Stettin, Pomerania, Prusya Krallığı, Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu
Ölüm
17 Kasım 1796 (67 yaşında)
Sankt-Peterburg, Rusya
Eş(ler)i
III. Petro
Hanedan
Romanov Hanedanı
Babası
Christian Augustus, Prince of Anhalt-Zerbst
Annesi
Johanna Elisabeth of Holstein-Gottorp
Dini
Rus Ortodoks
İmza
Çariçe II. Katerina veya Büyük Katerina (Rusça: Екатерина II Великая (Yekaterina II Velikaya), (2 Mayıs 1729 - 17 Kasım 1796), 34 yıl boyunca Rusya'yı yönetmiş ve 18. yüzyıl Rusyası'na damgasını vurmuş Çariçedir. Kırım'ı Rus topraklarına katmasıyla tanınır.
İçindekiler
1 Yaşamının ilk yılları
2 Zamanında Rusya'nın genişleme siyaseti
3 Zamanındaki Osmanlı-Rus ilişkileri
3.1 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı ve Küçük Kaynarca Antlaşması
3.2 1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı ve Yaş Antlaşması
4 Özel yaşamı
5 Günümüz kültürüne etkisi
5.1 Bilgisayar oyunları
6 Kaynakça
Yaşamının ilk yılları[değiştir | kaynağı değiştir]
II. Katerina 2 Mayıs 1729 tarihinde Prusya'nın Stettin kentinde (şimdi Polonya'ya ait) doğdu. Doğduğu zamanki adı Sophie Augusta Frederike idi. Babası Prusya'ya bağlı Anhalt-Zerbst bölgesinin prensiydi ve Prusya ordusunda bir generaldi. Bu soylu ailenin diğer üyeleri olan Sophie'nin kuzenleri III. Gustav ve XIII. Karl sonradan İsveç kralı olarak görev yaptılar.
Sophie 1744 yılında Holstein-Gottorp dükü Peter'le evlendi. Sophie'nin kocası Peter, Çar Büyük Petro'nun torunuydu ve Peter'in teyzesi Çariçe I. Elizaveta Peter'i Rus tahtına veliaht olarak seçmişti. Sophie evlendikten sonra Ortodoks dinine geçti ve Katerina Aleksievna adını aldı. I. Elizaveta'nın zorlamasıyla gerçekleşen bu evlilikte hiçbir zaman mutlu olmadı. Katerina'nın ve kocası Peter'in başkalarıyla çok sayıda aşklar yaşadıkları bilinmektedir. Katerina'nın kocası Peter, teyzesi I. Elizaveta'nın ölümü üzerine 5 Ocak 1762 tarihinde III. Petro adıyla Rus tahtına çıktı. Ancak III. Petro'nun çarlığı fazla uzun sürmedi. 28 Haziran 1762 tarihinde muhafız alayı çara karşı ayaklanarak III. Petro'yu tahttan indirdi ve Katerina, Rusya çariçesi olarak ilan edildi.
Zamanında Rusya'nın genişleme siyaseti[değiştir | kaynağı değiştir]
Nikita Ivanovich Panin'i hariciye nazırı olarak atadı. Çariçeliği döneminde Rusya batısı ve güneyindeki 518.000 km²'lik bir alanı topraklarına katmayı başardı. Bu genişleme Lehistan ve Osmanlı İmparatorluğundan alınan topraklar sayesinde oldu. Novorusya, Kırım, Ukrayna, Belarus, Litvanya ve Kurşas (Letonya) Rusya'nın topraklarına katıldı. Lehistan'ın parçalanarak Rusya, Prusya ve Avusturya arasında paylaşılmasına öncülük etti. II. Katerina 1796 yılında öldüğünde Lehistan diye bir ülke artık ortada kalmamıştı. Ancak 123 yıl sonra I. Dünya Savaşı'nın bitmesinden sonra Polonya tekrar bağımsızlığını kazanabildi.
Zamanındaki Osmanlı-Rus ilişkileri[değiştir | kaynağı değiştir]
II. Katerina hükümdarlığının ilk yıllarında Osmanlı ile iyi geçiniyormuş gibi görünmek için Prens Dolgruky’yi İstanbul’a elçi olarak görevlendirdi.[1] II. Katerina’nın asıl amacı hazırlıklarını tamamladıktan sonra Lehistan’ı ilhak etmek ve akabinde Osmanlı’yı mağlup edip, Akdeniz’e sıcak sulara inmektir. 1763’te Lehistan kralı III. August ölünce taht kavgalarını fırsat bilerek kendisine yakın olan Stanislav Ponyatovski’yi IV. August olarak tahta çıkardı. Bu hamle ile Rusya, Lehistan üzerinde tahakküm kurmuş oldu. Bu durumu Osmanlı protesto etmişti. Lehistan’daki bazı askerler bu durumu kabul etmeyerek Osmanlı’ya kaçmıştır. Bu durum Osmanlı ve Rusya arasındaki ipleri gererek savaşa neden olmuştur.
1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı ve Küçük Kaynarca Antlaşması[değiştir | kaynağı değiştir]
Leh milliyetçilerinin de Osmanlı’dan yardım istemesi ve karşılığında Podolya’nın verilmesinin temin edilmesi üzerine Osmanlı sürece dahil oldu. Bu savaş üç cepheden oluşmaktaydı. Birinci cephe Akdeniz cephesidir. Ruslar İngiltere ile yaptıkları antlaşma neticesinde Baltık Denizi’nden çıkarak Akdeniz’e donanma yolladılar. Bilahare Mora’daki isyancıları desteklediler. Osmanlı buradaki isyanı bastırdı. Osmanlı Kaptan-ı Derya’sı Hüsamettin Paşa Türk donanmasını Çeşme’ye demir attırdı. 1770’te Rus donanması bir gecede Çeşme’deki Türk donanmasını yaktı. İkinci cephe ise kara cephesidir. Beş koldan saldıran Ruslar, bu alanda üstün başarılar ilan etti. Ağustos 1770’te mezkûr cephe kapandı. En önemli üçüncü cephe ise Kırım cephesidir. Kırım Hanlığı kendini savunamaz haldeydi. Zira daha öncesinden Rus casusları ile saray çevrelenmiş, Kırım devlet adamları işlevsiz ve vasıfsız hale getirilmiş, Hanın eli kolu bağlı vaziyete getirilmiştir. İki karşıt kuvvetlerin çarpışması neticesinde 1771’de Kırım fiilen Kırım’a girdi ve işgal başladı. 1772’de barış antlaşması yapılmak istenildi. Fakat başarılı olunamadı. 1773’te savaş tekrar başladı ve Osmanlı açısından ağır kayıplar devam etmekteydi. Mamafih, 1774’te barış müzakereleri başladı. Osmanlı 200 kişilik bir heyetle Küçük Kaynarca bölgesinde Mareşal Rumyantsov ile görüşmeye başlandı.[1] Ruslar ön şartlar olarak Karadeniz’de serbest dolaşım, savaş tazminatı ve Kılburun, Yenikale ve Kerç Kalelerinin Ruslara teslim edilmesi gibi şartları öne sürmüşlerdir. 21 Temmuz 1774’te imzalanan antlaşmanın önemli maddelerinin birkaçını şunlardır; Kırım bağımsız olacak,[2] dini anlamda Osmanlı’ya bağlılığı devam edecektir.[3] Azak, Kerç, Yenikale ve Kılburun Kaleleri Ruslara bırakılacaktır.[4] Osmanlı’daki Ortodoksların hamisi Ruslardır.[5] Osmanlı savaş tazminatı ödeyecektir. Rusya, İstanbul’da elçilik açabilecektir. II. Katerina Küçük Kaynarca Antlaşmasından sonra fikirlerini dile getirirken böyle fevkalade bir antlaşmayı beklemediğini ve bu antlaşmadan ötürü çok mutlu olduğunu yakı devlet adamlarına söylemiştir.[6] Mezkûr antlaşmadan yaklaşık 9 yıl sonra Rusya Kırım’ı 1783’te tamamen kendi topraklarına ilhak etmiştir.
1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı ve Yaş Antlaşması[değiştir | kaynağı değiştir]
Rusya Devleti Kırım’ın kaybından ötürü gerek halk gerekse de devlet nezdinde büyük üzüntüye sebep olmuştur. Kırım’ın bir gün geri alınacağı arzusu Osmanlı’nın hep kalbindeydi. 1787 Yılında II. Katerina, II. Josef’le birlikte Karadeniz’deki donanma üslerini teftişe çıkmıştır. İşbu görüşme 12 Ekim 1787’de Osmanlı’ya bildirilmiştir. Akabinde Boğdan Voyvodası Aleksandr’ın Avusturya’nın Osmanlı sınırına asker yığdığı haberi payitahta gelmiştir. Osmanlı bu durumdan şüphelenerek ciddiye almıştır. Kerson’da Rusya’nın İstanbul elçisi Bulgakov ve Avusturya elçisi Herbert aralarındaki görüşmede Osmanlı’nın Hanya ve Rodos’ta bulunan Rus elçiliklerine saldırıda bulunduğu ve Turla Nehri’nde Türk donanmasının hazırda bulundurduğu söylenince her iki devlet, Osmanlı’ya karşı savaş kararı vermişlerdir. Rusya’nın İstanbul elçisi Bulgakov gerilimi haddinden fazla tırmandırmaya çalışmaktadır. Ayrıca Bulgakov, Kerson’da karara bağlanan maddeleri Osmanlı Devleti’ne dikte etmekteydi. Mamafih Memalik-i Mahruse-i Şahane, Rusya’ya altı maddelik şiddetli bir ültimatomda bulunmuştur. Ruslar buna karşın Eflak ve Boğdan Voyvodalarını kışkırtması sonucunda Osmanlı ve Rusya arasındaki ipler tamamen kopmuştur.[1] Sadrazam Yusuf Paşa ve ekibi, Şeyhülislam’dan aldıkları fetva ile I. Abdülhamid’i ikna ederek savaş ilan ettiler. Rus elçisi Bulgakov alelacele tevkif etmiştir. Osmanlı’nın Rusya’ya savaş ilan etmesine binaen Avusturya elçisi Herbert’te 9 Şubat 1788’de Osmanlı’ya savaş ilan ettiklerini bildirdi. Avusturya aslında bunu Prusya’nın hiçbir zaman hayata geçmeyen Helsberg Planını hayata geçirmek için kullandı. Avusturya, Osmanlı’ya ait olan Yergöğü Kalesine saldırdılar. Lakin başarılı olamadılar. Böylece 1791’de Avusturya ile Ziştovi Antlaşması imzalandı. Osmanlı mezkûr antlaşmaya göre Belgrad dahil savaş öncesi sınırlara geri dönülmüş oldu. Tek cephe Ruslar kalmış oldu. Ruslar Rumeli’deki kaleleri ele geçirmeye başladı. Ruslar, İsmail Kalesinde 26 bin Türk’ü kılıçtan geçirmişti. Ruslar, Anapa Kalesini de ele geçirince Osmanlı ümidini iyiden iyiye kaybetmiştir. İngiltere ve Prusya’nın Osmanlı’nın toprak bütünlüğünden yana tavır sergilemeleri barış görüşmelerinin yapılması hususunda önemli bir faktördür.[2] Barış görüşmeleri 10 Kasım 1791’de Eflak’ın Yaş kasabasında başladı.[3] Barış görüşmeleri on beş oturumdan oluşmaktadır. Üçüncü toplantıda Rus heyetinin savaş tazminatı olarak 24 bin kese altın istenmesi, Osmanlı heyetince kabul görmedi. 1783’te Kırım’ı ilhak eden Ruslar, işbu ilhakı Osmanlılara kabul ettirdi. 10 Ocak 1792’de imzalanan Yaş Antlaşması neticesinde bazı mühim maddeler şöyledir: Esir değişimi, Küçük Kaynarca Antlaşmasının geçerliliğinin devamı, Dinyesper sınır kabul edilecektir. Özi ve Kırım Ruslarda kalacaktır.[4] Ticaret imtiyazları genişletilecektir. Böylece Osmanlı’nın Karadeniz’de kaybettiği hakimiyet, yavaş yavaş Akdeniz’de de kaybedilmeye başlandı. Kırım’da uygulanan baskı göçlere sebebiyet vermiştir.
[1] Zülfiye Koçak, ‘’1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Değişen Dengeler ve Yaş Antlaşması’’, Tarih İncelemeleri Dergisi, 32(2), 2017, s. 463.
[2] Koçak, a.g.m., s. 470.
[3] Kemal Beydilli, ‘’Yaş Antlaşması’’, TDV İslam Ansiklopedisi, 43, 2013, s. 344.
[4] Beydilli, ‘’Yaş Antlaşması’’, s. 345.
[1] Kemal Beydilli, ‘’Küçük Kaynarca Antlaşması’’, TDV İslam Ansiklopedisi, 26, 2002, s. 524.
[2] Böylece Osmanlı’dan ayrılan ilk Müslüman toprağı Kırım olmuştur.
[3] Cengiz Fedakar, ‘’Hotin Kalesi (1787-1792 Osmanlı-Avusturya, Rus Savaşları’nda), Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, 16(3), 2019, s. 513.
[4] Karadeniz Türk gölü vasfını kaybetti.
[5] Böylece Osmanlı iç işlerine müdahale başlamıştır.
[6] Beydilli, a.g.m., s. 525.
[1] Serhat Kuzucu, ‘’II. Katerina Dönemi Osmanlı-Rus İlişkilerinde Kırım’’, Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 185, 2010, s. 110.
Özel yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]
Çariçe II. Katerina
Wikimedia Commons'ta II. Katerina ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
II. Katerina çapkınlığı ile nam salmıştır. Tahta çıktıktan sonra pek çok erkek arkadaşı olmuştur. Bunlara malikaneler tahsis ettiği bilinir. Kocası III. Petro’nun tahtan indirilmeden önce evliliklerinin mutlu olmadığı hem kocasının hem de kendisinin birçok sevgilisi olduğu tarihçiler tarafından da deklare edilir. Hatta tahta çıkmasında saray içinde mavi boncuk dağıttığı generaller sayesinde tahta çıkmıştır. Halk arasında ‘’Taçlı fahişe’’ olarak anılır.[1] Çariçe, Voltaire ve Diderot gibi isimlerle yazışarak aydınlanma fikri ile içli dışlı olmuştur. Çariçe sanata çok düşkündür. Bu dönemde sanat yönünde gelişmeler hız kazansa bile sanayi anlamında çöküş olmuştur. II. Katerina, oğlu Pavel’e kötü davrandığı, onu merkezden uzaklaştırdığı görülmektedir.
Günümüz kültürüne etkisi[değiştir | kaynağı değiştir]
Bilgisayar oyunları[değiştir | kaynağı değiştir]
Civilization V adlı strateji oyununda Rus halkının lideriydi.
Önce gelen:
III. Petro
Rusya İmparatoriçesi
28 Haziran 1762 - 6 Kasım 1796 Sonra gelen:
I. Pavel
Önce gelen:
Marta Skavronska Rusya İmparatoru Eşi
25 Aralık 1761 – 28 Haziran 1762 Sonra gelen:
Sophie Dorothea (Württemberg)
g
t
d
Rusya hükümdarları (Kiev Knezliği, Moskova Knezliği, Rusya Çarlığı ve Rus İmparatorluğu)
Knezler
Rurik
Oleg
I. İgor
Olga
I. Svyatoslav
I. Yaropolk Svyatoslaviç
I. Vladimir
I. Svyatopolk Vladimiroviç
I. Yaroslav
İzyaslav Yaroslaviç
Vseslav
Svyatoslav Yaroslaviç
I. Vsevolod Yaroslaviç
II. Svyatopolk İziaslaviç
Vladimir Monomak
I. Mstislav
II. Yaropolk
Vyaçeslav
II. Vsevolod
II. İgor
II. İzyaslav Mstislaviç
Yuri Dolgoruki
Andrey Bogolyubskiy
Mihayll
III. Vsevolod
II. Yuri
I. Konstantin
II. Yuri
II. Yaroslav
III. Svyatoslav
II. Andrey
Aleksandr Nevski
III. Yaroslav
Vasili
Dmitri
Andrey
Mihail
III. Yuri
Korkunç Gözlü Dmitriy
Aleksandr Mihayloviç
I. İvan
Semyon
II. İvan
Dmitri Donskoy
I. Vasili
II. Vasili
III. İvan
III. Vasili
IV. İvan
Çarlar
IV. İvan
Simeon Bekbulatoviç
IV. İvan
I. Fyodor
Boris Godunov
II. Fyodor
I. Dmitriy
IV. Vasili
IV. Władysław Waza
I. Mihail
I. Aleksey
III. Fyodor
V. İvan ve I. Petro (ortak)
I. Petro
İmparatorlar
I. Petro
I. Katerina
II. Petro
Anna
VI. İvan
I. Elizaveta
III. Petro
II. Katerina
I. Pavel
I. Aleksandr
I. Nikolay
II. Aleksandr
III. Aleksandr
II. Nikolay
Otorite kontrolü
BIBSYS: 90372155
BNC: 000201577
BNE: XX979722
BNF: cb120812555 (data)
CANTIC: a11253071
CiNii: DA0501122X
GND: 118560565
ISNI: 0000 0000 9677 2005
LCCN: n80046091
LNB: 000058256
NDL: 00620620
NKC: jn20000603311
NLA: 35026586
NLG: 44336
NLI: 000029322
NLP: A11798452
NLR: 000073488
NSK: 000064536
NTA: 068509502
RERO: 02-A000056911
RKD: 440104
RSL: 000008078
ICCU: IT\ICCU\MILV\033238
SELIBR: 66414
SNAC: w6k35s7p
SUDOC: 029120047
Trove: 800185
ULAN: 500257752
VIAF: 49493819
WorldCat: lccn-n80046091
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
^ "'Büyük Katerina'da dediler, Taçlı fahişe de". İlber Ortaylı. Milliyet. 28 Haziran 2009. 17 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2020.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=II._Katerina&oldid=26067727" sayfasından alınmıştır
Kategori:
1729 doğumlular
1796 yılında ölenler
II. Katerina
Holstein-Gottorp-Romanov Hanedanı
Rus imparatorları
İmparatoriçeler
Rusya'da defnedilenler
Darbe ile iktidara gelenler
Gizli kategoriler:
Vikipedi düzenle Haziran 2020
Kaynakları olmayan maddeler Nisan 2013
BIBSYS tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
BNC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
BNE tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
CANTIC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
CINII tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
ISNI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
LNB tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NDL tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLG tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLP tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLR tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NSK tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NTA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
RERO tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
RKDartists tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
RSL tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
SBN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
SELIBR tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
SNAC-ID tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
SUDOC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
Trove tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
ULAN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
VIAF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
WorldCat tanımlayıcısı içeren Vikipedi maddeleri
Sayfa en son 18.54, 23 Ağustos 2021 tarihinde değiştirildi.
Metin Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı altındadır; ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak, Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.