Dersu Uzala (1975), Rus kâşif Vladimir Arsenyev’in 1923 yılında yazdığı, 1902-1910 yılları arasında Sibirya’nın Sikhote-Alin bölgesindeki keşiflerini anlattığı aynı adlı anılarından filme çekilmiştir. Film, büyük bir ormanın kesilip yerleşim yeri yapılması sırasında, orta yaşlı bir adamın filme adını da veren doğa âşığı avcı Dersu Uzala (Maxim Munzuk)’nın mezarının yerini sormasıyla başlıyor ve daha sonra geriye dönüşle 1902 yılında başlayan olayları anlatmaya başlıyor.
Sovyet hükümetinin görevlendirdiği yüzbaşı kâşif ve topograf Arsenyev (Yuri Solomin), askerleriyle birlikte yeni bir yerleşim yeri keşfetmek amacıyla Sibirya’nın Sikhote-Alin bölgesindeki balta girmemiş ormanlarında topografik araştırma yapmaktadır. Yüzbaşı Arsenyev’in liderliğindeki topografik keşif birliğinin yolu göçebe, avcı, aborjin Goldi Dersu Uzala ile kesişir ve bu karşılaşma sonrasında birliğin rehberi O olur. Bu eğitimsiz, eksantrik yaşlı adam, doğru önsezileri, zekası, keskin gözlem gücü ve iz sürme yeteneği sayesinde kısa sürede tüm birliğin ve tabii en çok Arsenyev’in saygısını kazanır.
Yağmurun dineceğini kuşların ötmesinden anlayabilecek kadar görmüş geçirmiş, terk edilmiş bir kulübenin varlığını bile fark edebilecek kadar gözlem gücü yüksek, ayak izlerinden yaşlı bir Çinlinin geçtiğini veya yakınlardaki bir kaplanın varlığını bilecek kadar iyi bir iz sürücü olan bu yaşlı adam, terk edilmiş kulübede daha sonra gelecek askerler için kibrit, pirinç ve tuz bıraktırabilecek kadar da öngörülü ve erdemlidir. Dersu Uzala ile Yüzbaşı arasındaki yakınlaşma giderek artmaktadır, defalarca birliği zor durumdan kurtaran Dersu Uzala ile Yüzbaşı’nın gerçek dostluğu Dersu’nun Yüzbaşı’nın hayatını kurtardığı o tipi gecesinden sonra daha da pekişecektir.
Bu film, Rusların yaygın olarak Goldi olarak adlandırdıkları Çin’deki 56 etnik gruptan biri olan ve gerçekte Nanai olan Dersu Uzala’nın hikâyesidir. Nanailer Şamandır. Büyük ayı Doonta ve kaplan Amba’ya büyük saygı gösterirler. Yüzyıllardır Şamanlar tanrılara edilen duaların kötü ruhu kovacağına inanırlar. Dersu da rüzgârla, kaplanla, yağmurla, ateşle konuşur. Güneşi, ayı, rüzgârı, suyu ve ateşi bir canlı gibi kabul ederek onlardan bir “adam” olarak bahseder. Yüzbaşıya güneşi göstererek “Kapitan, bu en önemli büyük adam, eğer bu sönerse her şey biter.” der, sonra da ayı işaret ederek “Bu da ikinci büyük adam.” der. O andaki görüntü gerçekten unutulmazdır, güneş tüm kızıllığıyla batmakta ve dolunay hafifçe göğe yükselmektedir ve bu manzarayı izleyen iki adamın ters ışıktaki görüntüleri tek kelimeyle muhteşem bir görsel şölen sunmaktadır bizlere. Diğer muhteşem görüntü ise o müthiş, neredeyse seyrederken nefesinizin tipiden kesildiğini düşündüğünüz tipi sahnesidir. İnanılmaz bir panik duygusu ama aynı zamanda kararlı ve vazgeçmeyen iki adamın çırpınışları ve de nefes almaya engel bir tipi. Akira Kurosawa görsel anlamda öylesine kocaman bir dünya sunuyor ki seyirciye olduğunuz yerde kalabiliyorsunuz ve sadece görsellik de değil, Akira Kurosawa’nın hümanizmi Dersu Uzala filminin tümüne hâkim… İnsanların birbirine çıkarsız yaklaşımları ve ilk bölümde kendi hayatını hiçe sayarak Yüzbaşı’yı kurtaran Dersu’nun davranışına karşın, ikinci bölümde de Yüzbaşının borcunu ödemek için elinden geleni yapmaya gayret etmesi ve Dersu’yu şehre götürmesi filmin ana temalarından biridir. En önemli ana tema ise insanın doğayla olan iletişimi, ona yakın olma çabası, ruh ve beden noktasından çıkıp tamamen bir yere ait olma, oraya kök salma düşüncesi ve modernleşmeden kaçma çabasıdır.
Modernleşmek için yapılan her gelişme veya teknolojinin gelişi beraberinde birtakım kayıplara neden olmuştur. Komünler halinde yaşayan insanoğlu ticaretle uğraşmaya başladıkça tamamen kendi ihtiyaçlarını karşılamaya kanalize olmuş; okuryazarlık arttıkça, ağızdan ağıza yayılan geleneklerde azalma olmuş, geniş alana yayılmış geçmiş ezberlerde disiplin kayıpları oluşmuş; teknoloji yayıldıkça artık yıldızları, gökyüzünü okumayı bırakmıştır.
Filmin ikinci yarısında, Dersu şehre geldikten sonra onun için kâbus dolu günler başlamıştır. Dersu, modern hayata uyum sağlamada öylesine zorluklar yaşar, sıla hasreti öylesine ağır basar ki, adeta gitmek için yalvarır ve bu yalvartıyı Arsenyev görmezden gelemez. Şehrin göbeğinde çadır kurma isteğini; suyu, odunu parayla satan adama karşı takındığı tavrı seyrederken aslında onun doğaya ne kadar bağlı olduğunu ve şehrin onun için hapisten hiç de farklı olmadığını anlarız.
Bu film Sovyetler Birliği’nde 20,4 milyon kişi tarafından izlenir ve 1975 yılında “Yabancı Dilde En İyi Film” Oscar’ını, yine aynı yıl Moskova Film Festivali’nde “En İyi Yönetmen” ödülünün yanında, İtalya, İspanya ve Fransa’da da “En İyi Film” ödülünü kazanır.
Kurosawa yabanıl Sibirya doğasının portresini, sinema perdesine tıpkı bir ressamın boyaları tuvale aktarması gibi görsel bir hipnozla, dostluk ve hayatta kalma çabasını da birbirine katarak aktarmıştır. Dersu Uzala medeniyetleşmenin çevresel zararlarının yanı sıra dostluğa, yaşlanma ve yürek parçalayıcı eskimeye dair alegorik bir vasiyetname, bir büyük söz… Mutlaka izlemelisiniz…
İyi seyirler…
Yazan: reyan yüksel
Aralık 27, 2008
1060 Okunma
8 Yorumlar
akira kurosawadönem filmleridersu uzaladramafilm eleştirisifilmlerklasik filmlerreyan yükselrus sinemasıSanatSinematarihsel filmlervladimir arsenyev
PAYLAŞ
Twitter Facebook Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr Email
YAZAR
Editör
Tüm yazıları Editör →
İLGİLİ YAZILAR
Kötülüğün Yüceltilmesi ya da Şehvet İyidir
Aaahh Belinda (1986, Atıf Yılmaz)
Charlie Hebdo Olayı Üzerine: Sanat Daima Zayıfın Yanında mıdır?
Edebiyat-Kültür-Sanat Dergileri E-mail Adresleri (2015)
8 Yorum
deniz yıldızel (27 Aralık 2008)
Ne kadar güzel ve lirik bir filmdir Dersu Uzala… Dayanışma, savaş, dostluk, yardımlaşma, insancıllık, kardeşlik ve daha birçok evrensel kavram üzerine düşünmeye çağırır bizi. Ben de sana katılıyorum, herkes izlemeli bu filmi.
Kalemine sağlık.
Hakan Bilge (27 Aralık 2008)
Reyan, Dersu Uzala için fazla bekletmişti. Ortaya çıkan sonuç bu bekleyişe değmiş gibi görünüyor
reyan (29 Aralık 2008)
Çok teşekkür ediyorum deniz, senin de yüreğine sağlık.
Evet bu yazı ilk kez burada yayınlandı ve sanatlog için izlenip yazıldı.
İnce elenip, sık dokunduğu için, uzun araştırmalar ve çeviriler de gerektirdiği için biraz uzun sürdü ve Dersu o hümanizmi için bu kadarını hak ediyor.
Yalnız söylemeden geçmeyeceğim, sinefil78’e uzun zamandır yazmak için zorlanan, tembellik eden beni yazmaya teşvik ettiği için teşekkür ediyorum.
luis (6 Ocak 2009)
Dersu Uzala ölçeğinde bir film için yerinde bir eleştiri denebilir.
Reyan arkadaşımızın eline sağlık.
elif (25 Eylül 2009)
Dersu Uzala’nin vatani buyuk bir ekolojik tehdit altinda(*):
Rus baskani Vladimir Poutine’nin baslattigi bir proje ile Sibirya ile Japon kiyilarini baglayacak petrol boru hattinin terminalleri filmin cekildigi Vladivostok cevresinde kurulacak ve bolgenin yegane dogasi zarar gorecek.
(*):http://www.couleurmonde.com/spip.php?article187&date=2005-07
kusagami (26 Eylül 2009)
gerçekten üzücü bir haber. bölge artık sadece film karelerindeki haliyle aklımızda kalacak.
elif (11 Ekim 2009)
bende cok ozel bir yeri olan bu filmden TAMAMEN AMATORCE kisacik bahsetmeye calistim.
elestirirseniz cok sevinirim.
http://sinekiyatri.blogspot.com/2009/09/dersu-uzala-1974.html
Emre Kaya (7 Nisan 2015)
Guzel bir yazi olmus ancak kucuk bir noktaya dikkatinizi cekmek isterim. Vladimir Arsenyev Sovyet hukumeti tarafindan degil Carlik Rusyasi tarafindan gorevlendirilmistir. Zaten 1902’de Sovyetlerden soz etmek mumkun degil. Mukemmel filminin yani sira kitabini da siddetle oneririm.
e.
Yorum bırakın
Cevabı iptal et
﻿
arama
en çok okunanlar
Sinema Tarihinin En İyi 100 Filmi
“Sinema tarihinin en iyi 100...
36048 Okunma
Hitchcock (2012, Sacha Gervasi)
Şu âna dek yazdığım en kısa ...
28075 Okunma
Blue Velvet (1986, David Lynch) – 1. Bölüm
“Film noir is a beautiful fe...
8583 Okunma
SanatLog’daki Son 15 Yazı
Kahramanlar Ölmemeli
Ucube, Gulyabani, Gökkuşağı, Ingrid Bergman
Zulüm (1972, Atıf Yılmaz)
İpekli Mendil’den Kâğıt Mendil’e
Kötülüğün Şirinliği
Hayat mı Bu? (1972, Orhan Aksoy)
Stendhal’de Romantik Estetik
Koyunlar, Kurtlar ve Çoban Köpekleri
Recep İvedik ve Nuri Bilge Ceylan Filmlerinde Tarkovski Etkisi
Mia aioniotita kai mia mera (1998, Theo Angelopoulos) – 5. Bölüm
Kadına ve Çocuğa Yönelik Şiddetin Nedenleri Üstüne
Yaşar Kemal: İnsan Olmanın Büyük Ustası
Özgecan Cinayeti Üzerine: Whodunit?
Tek Boyutlu Kadının Yükselişi
Kötülüğün Yüceltilmesi ya da Şehvet İyidir
SanatLog Arşivi
Ay Seçin Mayıs 2015 Nisan 2015 Mart 2015 Şubat 2015 Ocak 2015 Aralık 2014 Kasım 2014 Ekim 2014 Eylül 2014 Ağustos 2014 Temmuz 2014 Haziran 2014 Mayıs 2014 Nisan 2014 Mart 2014 Şubat 2014 Ocak 2014 Aralık 2013 Kasım 2013 Ekim 2013 Eylül 2013 Ağustos 2013 Temmuz 2013 Haziran 2013 Mayıs 2013 Nisan 2013 Mart 2013 Şubat 2013 Ocak 2013 Aralık 2012 Kasım 2012 Ekim 2012 Eylül 2012 Ağustos 2012 Temmuz 2012 Haziran 2012 Mayıs 2012 Nisan 2012 Mart 2012 Şubat 2012 Ocak 2012 Aralık 2011 Kasım 2011 Ekim 2011 Eylül 2011 Ağustos 2011 Temmuz 2011 Haziran 2011 Mayıs 2011 Nisan 2011 Mart 2011 Şubat 2011 Ocak 2011 Aralık 2010 Kasım 2010 Ekim 2010 Eylül 2010 Ağustos 2010 Temmuz 2010 Haziran 2010 Mayıs 2010 Nisan 2010 Mart 2010 Şubat 2010 Ocak 2010 Aralık 2009 Kasım 2009 Ekim 2009 Eylül 2009 Ağustos 2009 Temmuz 2009 Haziran 2009 Mayıs 2009 Nisan 2009 Mart 2009 Şubat 2009 Ocak 2009 Aralık 2008 Kasım 2008
SanatLog Kategorileri
Kategori Seçin Alternatif Rock Anı Kitapları Animasyon Araştırma Kitapları Avrupa Tiyatrosu Şirin Pancaroğlu İkonlar & Portreler İnceleme Kitapları İzlenimler Ünlü Tablolar Öykü Kitapları B Filmleri Büyük Besteciler Büyük Sanatçılar Bengi Gençer Biyografi Cem Şancı Dünya Müziği Deneme Dergi & Fanzin Duyurular Edebiyat Edebiyat Ödülleri Eleştiri Emel Yuna Fazilet Çulha Felsefe Metinleri Film Festivalleri Film Listeleri & En İyi Filmler Film Müzikleri Fotoğraf Fotoğraf Sanatçıları Fotoğraf Sanatı Gösteriler & Topluluklar Gezi Yazıları Giovanni Scognamillo Karikatür Kısa Metraj Köşe Yazıları Kübizm Kült Filmler Kitabiyat Kitap Kitaplar Klasik Filmler Klasik Müzik Magazin & Popüler Kültür Mahsa & Marjan Vahdat Makale Manşet Masallar Müzik Müzik Albümleri Müzisyen Biyografileri Mektuplar Meltem Taşkıran Metinler Mircan Kaya Modern Klasikler Otobiyografi Oykü Ozan Tunca Pandit Debashish Bhattacharya Rönesans Sanatı Röportajlar Röportajlarımız Resim Roman Romanlar Sanat Sanat Kuramı Sanatsal Etkinlikler Söyleşi Köşesi Söyleşiler Sürrealizm Siir Sinema Tarihsel Kitaplar Türk Sanatçılar Türk Sineması Türk Tiyatrosu Tiyatro Tiyatro Yapıtları Toumani Diabaté Ustalara Saygı Virtüözler Yakın Dönem & Günümüz Sineması Yüzler & Portreler Yeşilçam Klasikleri
SanatLog Üyelik ve İşlem Menüsü
Giriş
Yazılar RSS
Yorumlar RSS
WordPress.org
SanatLog Takvimi
Mayıs 2015
Pts
Sal
Çar
Per
Cum
Cts
Paz
« Nis
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
Etiket Bulutu
Edebiyat SanatLog kusagami kült filmler Siir Yakın Dönem & Günümüz Sineması aşk Eleştiri kadın Sanat sanatlog com hollywood SanatLog.com Deneme edebiyat dergileri avrupa sineması klasik filmler Kitap modern klasikler kapitalizm www.sanatlog.com film eleştirisi roman Hakan Bilge günümüz sineması insan kültür amerikan sineması kitap incelemeleri ustalara saygı Oykü Dergi & Fanzin toplum türk edebiyatı cinsellik SanatLog Haber filmler salim olcay alfred hitchcock türk filmleri türk sineması siyah beyaz Duyurular erotizm Sinema