Çiğnemekte zorluk çekiyorsanız, çenenizden olmaması gereken sesler geliyorsa çene eklemi rahatsızlığınız olabilir. Diş kaybı, çeneye alınan darbe gibi fiziksel nedenlerin yanı sıra stres gibi faktörlerde çene eklemi rahatsızlıklarına yol açabilir. KadıköyŞifa Kadıköy Hastanesi Ağız ve Diş Sağlığı Uzmanı Dt. Ceren Saruhanoğlu çene eklemi rahatsızlıklarının nedenleri ve tedavi şekilleri hakkında bilgi veriyor.
Çene eklemi (Temporomandibuler eklem) rahatsızlıkları toplumda azımsanmayacak ölçüde sık görülen ve neden olduğu ağrı ve disfonksiyon sebebiyle hastaların yaşam kalitesi ve günlük aktivitelerini olumsuz yönde etkileyen komplike bir hastalıktır.
Çene ekleminin yapısı
Çene eklemi, dış kulak yolunun hemen önünde yer alır. Kafa kemiklerinden oluşan eklem çukurcuğu ile alt çene kemiğinin uzantısı olan kondil'in arasındaki eklemleşmeden oluşur. Bu eklemleşmede papyon şeklindeki eklem yastıkçığının (disk) özel bir yeri vardır. Bu yastıkçık ağız hareket ederken iki eklem yüzeyinin uyumunu sağlar. Bu eklemi kaslar ve bağlar çevreler. Birinin bozukluğu diğerini etkileyebilir.
Çene eklemimiz nasıl çalışır?
Çene eklemi oldukça karışık fakat uyumlu çalışan yapısıyla ısırmadan çiğnemeye, yutkunmadan soluk alıp vermeye, konuşmadan ıslık çalmaya kadar pek çok işlevde rol almaktadır. Yarım tona ulaşan bir sıkma gücü vardır ve günde 1500 - 2000 defa hareket ederek organizmanın en çok kullanılan eklemlerinden birini oluşturur. Alt çenenin hareketleri, boyun ve çene kaslarının ortak hareketi ile oluşur. Alt çene kemiği aşağı, yukarı, öne ve yanlara doğru hareket edebilmektedir. Bu düzenin bozulması yolunda gitmeyen bir şeylerin habercisi olabilir.
Stres ve üzüntü çene eklemi rahatsızlıklarına yol açabilir!
Çene eklemini bozan nedenler nelerdir?
Normal istirahat halinde üst ve alt dişler arasında temas olmamalı ve dil üst çenede istirahat halinde olmalıdır. Bu durum çene civarındaki kasların gevşek olduğu ve eklemi en az zorlayan konumdur. Dişleri sürekli sıkmak bu kasları zorlamakta ve ağrıya neden olmaktadır. Bu sıkma gündüz istemli olabildiği gibi, gece irade dışı olarak da ortaya çıkabilir (diş gıcırdatma = Bruksizm).
En büyük nedenlerden biri de çenenin kapanış bozuklukları ve dişlerle ilgili sorunlardır. Bir tek eksik diş ve yüksek bir dolgu bile çene eklemindeki normal düzeni değiştirebilmekte, çevredeki kasları yormakta ve şikayetlere neden olabilmektedir.
Tek taraflı çiğneme eklemi bozan bir başka nedendir. Hastalar bir tarafın daha çok ağrıdığı durumlarda haklı olarak diğer taraf ile çiğnemeyi tercih edeceklerdir. Bu çiğnenen taraftaki kasların aşırı gelişmesine, çiğnenmeyen taraftaki kasların zayıflamasına yol açar. Çene ekleminin düzeni bozulduğu gibi, hastanın yüzünün asimetrik görünmesine de sebep olabilir.
Stres ve üzüntülerin, çene eklemi ağrısının oluşmasında büyük bir yer işgal ettiğini görürüz. Bu durum çene civarı ve boyundaki kaslarda yüklenmelere sebep olarak dengesiz bir yük dağılımı oluşturmaktadır.
Baş, boyun ve çene ile ilgili travmalar (darbeler) çene sorununu başlatıcı bir faktör olabilir.
Tırnak yeme, sakız çiğneme, devamlı ağızdan nefes alıp verme, çekirdek yeme, pipo içme, uzun süre telefonla konuşma, keman çalma vb çene eklemi hastalıklarını kolaylaştıran diğer sebeplerdendir.
Tabii ki neden her zaman böyle masum olmaz. Bazen çene şikayetleri vücuttaki ciddi bir hastalığın belirtisi olabilir. Bunlar tümör, enfeksiyon ve iltihaplı romatizma gibi hastalıklardır.
Kulak çınlaması, baş dönmesi çene eklemi rahatsızlığı belirtisi olabilir!
Eklem hastalıklarının belirti nelerdir?
Kas hassasiyeti ve ağrıları
Çene hareketlerinde değişiklik, kısıtlılık veya kilitlenme
Eklem sesleri
Ağızda kayma
Çiğneme düzeninin bozulması
Ağzı açamama
Sıkıntı, karamsarlık ve diğer psikoljik bozukluklar
Kulak çınlaması, baş dönmesi, halsizlik gibi şikayetler
Çene eklemi rahatsızlıklarında teşhis
Muayene yanında röntgen incelemelerinin de teşhiste önemini vurgulamak gerekir. Kemiklerle ilgili bozukluğu en iyi direkt filmler ve bilgisayarlı tomografi, yumuşak dokularla ve diskle ilgili bozukluğu en iyi Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI) gösterir.
Çene eklemi rahatsızlıkları nasıl tedavi edilir?
Uyguladığımız tedavi yöntemlerini kısaca özetlersek; amaç her şeyden önce hastanın bu konuda eğitilmesi ve buna sebep olan faktörlerin ortadan kaldırılmasıdır. Eklem tedavisi ağırlıklı olarak ağız içine yapılacak bir plak (splint) tedavisi ile başlar sonrasında gerekli görülürse fizik tedavi, ilaç tedavisi, eklem cerrahisi ve psikiyatrik destek tedavileri ile desteklenir.
Dr. Ceren Saruhanoğlu önderliğinde, alanlarında referans ve uzman hekimler ile deneyiminizin rahat, stressiz, sakin ve hijyenik bir şekilde gerçekleştirilmesi için çalışıyoruz.