Akl-ı selim, İslam’a muhatap olacak anlayıştır. İslam’ı doğru anlamanın aklı veya İslam’ı anlamanın anlayışı veya İslam’ı anlamanın “zihni evreni”… Konu bu noktada görüldüğünde ehemmiyeti anlaşılıyor. Fakat akıl meselesinde, Türkiye’deki durum içler acısı…
Akıl, üzerinde hiç çalışılmamış bir konudur. Türkiye’deki Müslüman camia, her nedense, akıl üzerinde çalışmıyor. Türkiye’deki İslami hareketler, İslam’ın anlaşılması bahsinde aklı çok farklı yerlere koymasına rağmen, akıl üzerinde çalışmamak konusunda sanki ittifak etmiş durumdalar.
Bazı İslami guruplar, Kur’an-ı Kerim’i akılla anlayabileceklerini ileri sürüyorlar fakat akıl üzerinde çalışmıyorlar. Bazı İslami guruplar Kur’an-ı Kerim’in akıl ile anlaşılmayacağını ileri sürüyorlar fakat akıl üzerinde çalışmıyorlar. Temel meselelerde aklın yerini birbirine zıt noktalarda mevzilendirmelerine rağmen her iki kutubun da akıl üzerinde çalışmamak hususunda ittifak etmeleri anlaşılır gibi değil. Akıl, Kur’an-ı Kerim’i anlama kudret ve imkanına sahipse, bu kudret ve imkanın izahı, değilse neden anlayamayacağının izahı gerekiyor. Fakat nasıl oluyor da her iki anlayış da akıl bahsine çalışmıyor?
Akıl bahsindeki zafiyet, “insan tezi” geliştirmeye de mani oluyor. İslam, insan bahsinde ne diyor? Bu soruya verilen cevaplar, kırık dökük. Hiçbiri “insan tezi” ortaya koyamıyor. İnsan anlayışı olmayınca akıl bahsinde söylenecek bir şey yok. Bu tespit tersinden de okunabilir. Akıl ile ilgili çalışma yapılmayınca, insan anlayışına doğru bir yol açılamıyor. Devasa meseleleri aklın sırtına yükleyenler, aklın ne olduğunu bilmiyor. Aklın Kur’an-ı Kerim’i anlayamayacağını söyleyenler, neleriyle anlayacaklarını izah etmiyorlar. Seviyesiz bir tartışma, konunun asıl merkezine ulaşmadan sürüp gidiyor.
Aklın Kur’an-ı Kerim’i anlayıp anlamayacağı, anladığında ne kadarını hangi seviyede anlayacağı, kamil manada anlayamayacaksa insandaki hangi idrak merkezi ile anlamak gerektiği konuşulmuyor. Kur’an-ı Kerim’in akıl ile anlaşılabileceğini söyleyenler, insan tezine sahip olmadıkları için, insandaki tek “idrak merkezinin” akıl olduğu vehmine savruluyorlar. Akıl tek idrak merkezi olarak kabul edildiğinde, Kur’an-ı Kerim’i akıl ile anlamaktan başka yol kalmıyor. Aklı tek idrak merkezi kabul etme ucuzluğuna savrulanlar, “eee, neyle anlayacağız o zaman?” kolaycılığının konforunda keyf sürüyorlar. Akılla anlaşılamayacağını söyleyenler, neyle anlaşılacağını söyleyemedikleri için, kıvranıp duruyorlar.
Akıl bahsine çalışılmadığı için, “nasıl bir akıl” sorusunu kimse sormuyor. Hem aklın hem de “akl-ı selim”in ne olduğunu (tarifini bile) bilmiyorlar. Tarifini bile bilmedikleri bir zihni merkez ile devasa meseleleri anlama çabasında bulunmak, zihni organizasyonun hastalıklı halini gösteriyor. “Akılla anlaşılır” diyenler, hiç değilse “akl-ı selim” üzerinde çalışmalı değiller mi? İslam, Kemalist/çağdaş/batılı/pozitif/ateist eğitim öğretim sisteminin ürettiği akıl ile anlaşılabilir mi? Bu soruyu bile sormayanların seviyesi nerelerde sürünüyor?
Müslümanlar akıl bahsine çalışmadıkları için tuhaf problemler yaşıyor. Farklı İslami anlayış zannettikleri fikirlerin tamamına yakını, aslında farklı “akıl terkipleridir”. Farklı akıl terkiplerine sahip olan insanlar, aynı konuya muhatap olduklarında farklı şeyler anlarlar. Farklı İslami anlayış diye tartışılan yaklaşımlar, farklı akıllara sahip olan Müslümanların, kendi akıl organizasyonlarıyla İslam’dan anladıkları şeydir.
Mizacen korkak olan bir Müslüman, cihat ayetlerini veya hadislerini okuduğunda, tabii olarak ilim ve mal ile cihat kısmını anlıyor. Zira mizacında mahfuz olan korku, aklını vakumluyor. Bir müddet sonra aklı, bu istikamette bir zihni havza oluşturuyor ve her şeyi o havzada anlamaya başlıyor. Ortaya çıkıyor farklı bir İslam anlayışı… Komik… Bunun tersi de sözkonusu. Mizacen cesaretli olan bir Müslüman aynı nasları okuduğunda, askeri cihadı anlıyor. Ortaya başka bir İslami anlayış çıkıyor.
Akıl, terkip maharetini kazanamamışsa, İslam’ı “sistem” çapında anlaması kabil olmuyor. Parça parça anlıyor ve yaşıyor. Kolaysa o Müslüman’a, İslam’ın her alanda bir sisteme sahip olduğunu anlatın. Bu adama, İslam’ın dünya görüşünün inşa edilmesi gerektiğini anlatmak, deveye hendek atlatmaktan zor.
Birkaç misalden anlaşıldığı üzere, Müslümanlar arasında sürüp giden tartışma, “hangi İslam” değil, “hangi akıl” tartışmasıdır. Fakat akıl bahsi çalışılmadığı için bunun farkına varılamıyor. “Akl-ı Selim Okulu” projesi, akıl bahsini gündeme getireceği gibi, “hangi akıl” sorusuna da cevap olacaktır.
Akl-ı Selim Okulu, hakkıyla projelendirilir ve tatbik edilebilirse, Müslümanların yirmi birinci asırda inşa ettikleri en göz alıcı müessese olur. Akıl çağının sonuna yaklaştığımız doğru. Fakat bu durum, aklı ihmal etmemizi gerektirmez. Aklı, yerli yerine oturtmak, sıhhatli bir insan anlayışı ve dünya görüşü kurmak için şart. Bu manada, tüm dünyaya sunulacak bir teorik çerçeve oluşturmanın tam zamanı olduğu zannındayız.
HAKİ DEMİR
demirhaki@gmail.com
Gönderen: HAKİ DEMİR 13 Mayıs 2011 Kategori:AHLAK ve USUL, BİLİM, DİL, EĞİTİM, EPİSTEMOLOJİ, FİKİR, İNSAN, İSLAM, KELAM ve TEFEKKÜR, PSİKOLOJİ, TEFSİR ve İDRAKEtiketler: akıl, AKL-I SELİM OKULU	
Yazı dolaşımı
Önceki Yazı Önceki yazı:
ROBOT TEKNOLOJİSİNDE (YAZILIMDA) YANLIŞ HEDEF, SUNİ ZEKA
Sonraki Yazı Sonraki yazı:
AKL-I SELİM OKULU PROJEKSİYONU
Yorum Gönderin	
Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Bir dahaki sefere yorum yaptığımda kullanılmak üzere adımı, e-posta adresimi ve web site adresimi bu tarayıcıya kaydet.
Δ
Arşiv
Ağustos 2021 (2)
Temmuz 2021 (1)
Haziran 2021 (1)
Mayıs 2021 (1)
Şubat 2021 (3)
Ocak 2021 (2)
Ağustos 2020 (1)
Kasım 2018 (2)
Ekim 2018 (4)
Eylül 2018 (10)
Ağustos 2018 (2)
Haziran 2018 (11)
Mayıs 2018 (13)
Nisan 2018 (11)
Mart 2018 (16)
Şubat 2018 (11)
Ocak 2018 (19)
Aralık 2017 (31)
Kasım 2017 (34)
Ekim 2017 (31)
Eylül 2017 (14)
Ağustos 2017 (14)
Temmuz 2017 (19)
Haziran 2017 (26)
Mayıs 2017 (30)
Nisan 2017 (25)
Mart 2017 (31)
Şubat 2017 (33)
Ocak 2017 (53)
Aralık 2016 (38)
Kasım 2016 (36)
Ekim 2016 (34)
Eylül 2016 (13)
Ağustos 2016 (15)
Temmuz 2016 (17)
Haziran 2016 (10)
Mayıs 2016 (11)
Nisan 2016 (12)
Mart 2016 (12)
Şubat 2016 (16)
Ocak 2016 (20)
Aralık 2015 (34)
Kasım 2015 (16)
Ekim 2015 (22)
Eylül 2015 (22)
Ağustos 2015 (48)
Temmuz 2015 (45)
Haziran 2015 (25)
Mayıs 2015 (17)
Nisan 2015 (16)
Mart 2015 (16)
Şubat 2015 (5)
Ocak 2015 (3)
Aralık 2014 (12)
Kasım 2014 (32)
Ekim 2014 (2)
Eylül 2014 (27)
Ağustos 2014 (68)
Temmuz 2014 (57)
Haziran 2014 (32)
Mayıs 2014 (22)
Nisan 2014 (26)
Mart 2014 (61)
Şubat 2014 (60)
Ocak 2014 (28)
Aralık 2013 (35)
Kasım 2013 (30)
Ekim 2013 (32)
Eylül 2013 (27)
Ağustos 2013 (35)
Temmuz 2013 (35)
Haziran 2013 (53)
Mayıs 2013 (59)
Nisan 2013 (49)
Mart 2013 (42)
Şubat 2013 (46)
Ocak 2013 (86)
Aralık 2012 (80)
Kasım 2012 (59)
Ekim 2012 (85)
Eylül 2012 (94)
Ağustos 2012 (79)
Temmuz 2012 (66)
Haziran 2012 (52)
Mayıs 2012 (37)
Nisan 2012 (28)
Mart 2012 (19)
Şubat 2012 (68)
Ocak 2012 (43)
Aralık 2011 (91)
Kasım 2011 (82)
Ekim 2011 (20)
Eylül 2011 (11)
Ağustos 2011 (9)
Temmuz 2011 (12)
Haziran 2011 (11)
Mayıs 2011 (11)
Nisan 2011 (5)
Mart 2011 (5)
Şubat 2011 (8)
Ocak 2011 (3)
Aralık 2010 (6)
Kasım 2010 (7)
Ekim 2010 (11)
Eylül 2010 (10)
Ağustos 2010 (11)
Temmuz 2010 (4)
Haziran 2010 (18)
Mayıs 2010 (8)
Nisan 2010 (4)
Mart 2010 (6)
Şubat 2010 (7)
Ocak 2010 (11)
Aralık 2009 (15)
Kasım 2009 (3)
Ekim 2009 (14)
Eylül 2009 (1)
Temmuz 2009 (4)
Haziran 2009 (12)
Mayıs 2009 (8)
Nisan 2009 (16)
Mart 2009 (34)
Şubat 2009 (42)
Ocak 2009 (1)
Etiket Bulutu
ABD (59) ahlak (47) AKIL EĞİTİMİ (43) AKL-I SELİM (43) Akparti (70) akıl (94) Akıl İnşası (59) batı (66) Büyük Doğu (49) CHP (55) darbe (44) DERGİ (91) DÖRT HALİFE (45) EĞİTİM (43) FETHULLAH GÜLEN ÖRGÜTÜ (51) Fethullah Gülen (137) FİKİR (125) HİLAFET (53) islamcılık (57) israil (47) kemalizm (46) MAARİF (59) MAARİF ANLAYIŞI (72) medeniyet (51) MEDENİYET AKADEMİSİ (47) Mısır (53) NECİP FAZIL (61) RUH (52) Suriye (79) TALİM VE TERBİYE (59) TALİM VE TERBİYE SÜREÇLERİ (41) tasavvuf (43) tayyip erdoğan (54) TERKİP VE İNŞA DERGİSİ (207) TEŞKİLAT (102) Türkiye (66) İHANET ÖRGÜTÜ (43) İLİMLERİN TASNİFİ (59) İRAN (66) İSLAM (304) İSLAMCILIK MESELESİ (52) İSLAMCILIK TARTIŞMASI (49) İSLAM MAARİF ANLAYIŞI (80) İSLAM MEDENİYETİ (77) ŞİA (57)