Terimleri aynı olan iki önermenin ya nitelik ya nicelik ya da hem nitelik hem nicelik bakımından birbirinden farklı olmasına, karşı olma denir.
Karşı olma durumundaki önermeler; karşıt, altık ve çelişik olmak üzere üçe ayrılır. Bu karşıtlıkları daha net olarak kavrayabilmek için aşağıdaki karşı olma karesi’ni inceleyebilirsiniz:
Karşı Olma Karesi
“Karşı olma karesi” adı verilen bu tablodan anlayacağımız şeyler şunlar olmalıdır:
Tümel olumlu önermeler (A) ile tümel olumsuz önermeler (E), birbirleriyle üst karşıtlık ilişkisine sahiptir. Örneğin, “Bütün kitaplar değerlidir.” önermesinin üst karşıtı, “Hiçbir kitap değerli değildir.” önermesidir.
Tikel olumlu önermeler (I) ile tikel olumsuz önermeler (O), birbirleriyle alt karşıtlık ilişkisine sahiptir. Örneğin, “Bazı kalemler yeşildir.” önermesinin alt karşıtı, “Bazı kalemler yeşil değildir.” önermesidir.
Tümel olumlu önermeler (A) ile tikel olumsuz önermeler (O), birbirleriyle çelişik önermelerdir. Örneğin, “Bütün kadınlar güzeldir.” önermesinin çelişiği, “Bazı kadınlar güzel değildir.” önermesidir.
Tikel olumlu önermeler (I) ile tümel olumsuz önermeler (E), birbirleriyle çelişik önermelerdir. Örneğin, “Kimi insanlar sarışındır.” önermesinin çelişiği, “Hiçbir insan sarışın değildir.” önermesidir.
Tümel olumlu önermeler (A) ile tikel olumlu önermeler (I), birbirlerine karşı altık önermelerdir. Örneğin, “Bütün okuyanlar hayata renkli bakar.” önermesi ile “Bazı okuyanlar hayata renkli bakar.” önermesi birbirlerine karşı altık önermelerdir.
Tümel olumsuz önermeler (E) ile tikel olumsuz önermeler (O), birbirlerine karşı altık önermelerdir. Örneğin, “Hiçbir tembel başarılı değildir.” önermesi ile “Kimi tembeller başarılı değildir.” önermesi birbirlerine karşı altık önermelerdir.
Şimdi bu örnekleri ve açıklamaları, önermelere verdiğimiz kısaltma harfleriyle birlikte yeniden ele alalım. Aşağıdaki önermeler, birbirleriyle karşı olma ilişkisi içindedirler:
A-E = Üst karşıt.
I-O = Alt karşıt. A-O = Çelişik.
I-E = Çelişik A-I = Altık.
E-O = Altık.
Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Ömer YILDIRIM’ın Kişisel Ders Notları. Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 3. Sınıf “Klasik Mantık” ve “Modern Mantık” Dersleri Ders Notları (Ömer YILDIRIM)
Tweetle
BENZER KONULAR
Denklik (Eş Değerlik), Önermenin Denkliğini Denetleme, Önermelerde Eş Değerliliğin Denetlenmesi
Mantık Biliminin Konusu Nedir? Mantığın Konusu
Aristoteles Mantığında Kategoriler
Analoji Nedir? Benzeşim Nedir?
Tekil Kavram ve Genel Kavram Nedir?
Mantığın Tarihçesi ve Gelişimi
BİR YORUM YAZIN
[ Yoruma cevap yazmaktan vazgeç ]
Δ
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 2 YORUM
non-time worker dedi ki:
21/06/2020, 10:20 am
Güzel açıklama, elinize sağlık.
Cevap Ver
süleyman dedi ki:
14/05/2021, 6:25 pm
Çok faydalı oldu, şuan olmak istediğim üniden olunca da daha bir hoş oldu 🙂
Cevap Ver
Arama:
Twitter
Takip et @felsefegentr
Kategoriler
Kategoriler Kategori seçinAhlak FelsefesiAntropolojiArkeolojiAydınlanma Çağı Felsefesi TarihiBilgi FelsefesiBilim FelsefesiÇağdaş Felsefe (19.-20. Yüzyıl Felsefesi) TarihiDin FelsefesiEğitim BilimleriEğitim FelsefesiFelsefe AkımlarıFelsefe GrubuFelsefe SözlüğüFelsefe TarihiFelsefeye GirişFilozoflarGirişimcilikHelenistik (Helenizm) Felsefe Tarihiİlk Çağ (Antik Çağ) Felsefesi TarihiKamu YönetimiKlasik MantıkMantığa GirişMantıkModern Çağ (Rönesans) Felsefesi TarihiOkuma OdasıOrta Çağ Felsefesi TarihiPsikolojiSanat FelsefesiSembolik Mantık (Modern Mantık)Siyaset FelsefesiSosyal BilimlerSosyolojiUncategorizedVarlık Felsefesi
Felsefe.gen.tr; Felsefeyi tehlikeli hâle getirmeyi amaçlamaktadır. Felsefe bilimi hakkında her türlü bilgi ve belgeyi bu sitede bulabilirsiniz.Bu sitede bulunan yazıların tamamına yakını Sosyolog Ömer YILDIRIM tarafından hazırlanmıştır.Tüm eserler 5846 sayılı kanun kapsamında korunmaktadır.Görüş, öneri veya şikayetleriniz için lütfen Bize Ulaşın.