İlk bakışta "Nasıl?! Zaha ve Gehry'den sonra o da mı?" demenize yol açan, sonra da resimlerini görüp bir yazım hatası veya kötü bir isim taklidi ile karşı karşıya kaldığınızı size düşündüren bu kişi –Rem D. Koolhaas, "bizim" Koolhaas'ın yeğeni. Üstelik kendisi de aslen bir mimar! Ancak hikayesini bir doz "modern ve çağdaş tasarıma karşı motivasyonsuzluk" ve bir doz da "bir kırık kalp" üzerine ören Koolhaas, son zamanlarda United Nude markası altında son derece ilginç ve giyilebilir gözüken ayakkabı tasarımları ile uğraşıyor.
Rem D. Koolhaas'ın ayakkabı tasarımı ile ilk imtihanı, "hayatından çıkan bir kadını yeniden elde etmek üzere en iyi bildiği işi –yani mimarlığı- mümkün olabilecek en ufak ve en hassas ölçeğe kadar küçültmek" ile başlıyor. Kadın dünyasını daha iyi anlayabilmesini de sağlaması gereken bu eylem, mimarı "kadın ayağı" fikrine çıkarıyor.
Möbius
Her ne kadar bu gibi romantik girişimler genellikle tamamen başarısızlıkla sonuçlansa da, Koolhaas'ın elinde kırık bir kalp ama iyi bir ayakkabı kalıyor. Duygularının verdiği ona "Möbius"u tasarlatıyor. Koolhaas "Onu kaybetmiştim, ama biliyordum ki ayakkabı gerçek olmalıydı!" diyor.
"United Nude" markasının ortaya çıkışı ise, Koolhaas'ın tekil girişimleri ile elbette olmuyor. Ancak bu hikaye, umutsuzlukla başlayan bir şans anlatısına dönüyor. Çünkü Koolhaas, Clark's ayakkabılarının yedinci jenerasyondan varisi Galahad Clark ile tanışıyor. Möbius'u gördüğünde mutlaka yeni bir marka yaratılması gerektiğine ikna olan Clark ve Koolhaas, 2003'te United Nude'u kuruyorlar.
Koolhaas'ın tasarladığı tüm ayakkabılar, mimari bir objenin yeniden yorumlanması veya farklı bir malzeme ya da rengin keşfedilmesi sürecini yansıtıyor. Örneğin ilk ürün "Möbius", Mies'in 1929'daki Uluslararası Dünya Fuarı için tasarladığı Barselona Pavyonu'nda konumlanan, en az bina kadar ikonik Barselona koltuğundan ilhamını alıyor. Bu özgün sandalet/ayakkabı; topuk, taban ve çatının tamamının tek ve sürekli bir yüzey tarafından oluşturulması fikrinden yola çıkılarak oluşturuluyor.
Ancak Koolhaas'ın mimarlık-ayakkabı tasarımı dünyasını çakıştırma faaliyetlerine örnekler, Möbius ile sınırlı kalmıyor. United Nude'un diğer bir ayakkabı serisi, Eamez, adından da rahatlıkla anlaşılabileceği gibi 20'inci yüzyılın en önemli mobilya tasarımcılarından Ray ve Charles Eames kardeşlerin tasarımsal üretimlerinden besleniyor. Bu koleksiyonda topuklular, sandaletler, botlar ve bağcıklı ayakkabılar bulunuyor. Ve tamamı, bir koltuk ayağı detayını kendi topukları olarak taşıyorlar. Ayakkabı tabanına oldukça alt bir noktadan bağlanan bu detay, ayağın yarı havada kaldığı izlenimini veriyor ve kullanıcının, neredeyse sıfır yerçekimli ortamda yürüdüğüne dair sürreal bir hissiyat yaratıyor.
Öte yandan "Fold" serisi, yine mimarlık üretimlerinde kullanılacak türden bir tasarımsal süreç izleyerek tek bir kumaş parçasını, ayak üzerine atılmış bir şalmışçasına kullanıyor ve böylelikle akışkan bir görüntü sağlıyor. "Peel" ise bir deri yüzeyinin hareketlenerek ayağı sarmasını ve sonrasında da topuk haline gelmesini inceliyor.
Tüm bu tasarımlar arasında belki de en ilginç olanı ilse "Frame" olarak karşımıza çıkıyor. Belki de markanın üzerine temellendiği tüm tasarımsal düsturu tek seferde ortaya döken ayakkabı tasarımı, bir topuğun tabanın merkez noktasına yerleşmesi durumunda ayakkabıların nasıl olabileceğini araştırıyor. Bu sırada da, kendi geometrisi içinde ayağı kavrayacak bantlar kullanıyor ve "giyilebilir bir sanat tasarımı"na dönüşüyor.
Nr. 39'dan İpek Yılmaz
“Ayakkabı tasarımı da mimarlık gibi, projeyi tamamıyla kendi başınıza düşünmeniz gereken bir iş…”
“Binanın da ayakkabının da doğru şey üzerine inşa edilmesi gerekiyor”
“Ayakkabıda renk ve model birinci, ergonomi ikinci sırada”
“Deriyi en ham haliyle kullanmak, masif bir malzeme kullanmak gibi…”
“Bence Türkiye’deki tasarımcıların en büyük problemi atölyeye inmemeleri”
“Türkiye’de el emeği fazla para etmiyor; insanlar çok daha titiz davranmıyor”
CicciCocco Shoes'dan Bilge Köprülü
“Floransa’da yapıların renk düzenlerini görmek bile insanın zihnini açıyor”
“Ayakkabı kalıbı tasarlamak heykel gibi… Ayak formu tasarlıyorsunuz aslında!”
Geçmişteki ayakkabıları giyilebilir şekilde yeniden tasarlamak
“Artık İstanbul sokakları topuklu ayakkabılar için biraz tehlikeli!”
United Nude'dan Rem D. Koolhaas
Kadınların dünyasını keşfetmek isteyen, mimarlıktan sıkılmış ve yenilik peşinde bir mimar
"Her daim 'obje-ayakkabı'lar tasarlamaya devam edeceğim"
Ve Manolo Blahnik...
Gehry'den, Wright'tan ve hatta İstanbul'dan esinlenen bir tasarımcı
Blahnik'in mimar yeğeni Kristina Blahnik: "Strüktür, oran ve malzeme bilgisi, her ölçeğe uygulanabilir"