Dağlık Karabağ: işgal tarihi - 1988-1992 yılları, arazisi - 4400 kv.km; Şuşa bölgesi: işgal tarihi - 8 Mayıs 1992, arazisi -289 kv.km; Laçin bölgesi: işgal tarihi - 18 Mayıs 1992, arazisi 1840 kv.km; Kelbecer rayonu: işgal tarihi - 2 Nisan 1993, arazisi - 054 kv.km; Ağdam bölgesi: işgal tarihi - 23 Temmuz 1993, arazisi -1150 kv.km; Cebrail bölgesi: işgal tarihi - 23 Ağustos 1993, arazisi - 1050 kv.km; Fuzuli bölgesi: işgal tarihi - 23 Ağustos 1993, arazisi -1390 kv.km; Kubadlı bölgesi: işgal tarihi - 31 Ağustos 1993, arazisi - 802 kv.km; Zengilan rayonu: işgal tarihi - 29 Ekim 1993, arazisi - 707 kv.km; Nahçıvan Otonom Cumhuriyeti Sederek iline bağlı Kerki köyü (1990 yılı); Gazah iline bağlı Bağanis Ayrım (24 Mart 1990), Hayrımlı (8 Mart 1992), Sofulu, Berhudarlı (27 Nisan 1992), Yukarı Eskipara (8 Haziran 1992), Kızılhacılı (11 Haziran 1992), Aşağı Eskipara (14 Haziran 1992) köyleri
İşgalden kurtarılmıştır
4 Ekim 2020 tarihinde Cebrail kenti (savaş boyunca Cebrail ilinin 90 köyü) / 9 Ekim 2020 tarihinde Hocavend ilinin Hadrut kasabası (savaş boyunca Hocavend ilinin 35 köyü) / 17 Ekim 2020 tarihinde Fuzuli kenti (savaş boyunca Fuzuli ilinin 53 köyü) / 20 Ekim 2020 tarihinde Zengilan kenti (savaş boyunca Zengilan ilinin Mincivan, Ağbend, Bartaz kasabaları, Bartaz, Sığırt, Şükürataz yükseklikleri ve daha 5 isimsiz yükseklikle beraber 52 köyü) / 25 Kasım 2020 tarihinde Gubadlı kenti (savaş boyunca Gubadlı ilinin 41 köyü) / 8 Kasım 2020 tarihinde Şuşa kenti / savaş boyunca Terter ilinin 3 köyü, Hocalı ilinin 9 köyü, Laçın ilinin 3 köyü, Ağdere ve Murovdağ yönünde birkaç stratejik yükseklik / 20 Kasım 2020 tarihinde Ağdaş ilinin işgal altındaki %73’lük bölümü / 25 Kasım 2020 tarihinde Kelbecer ili / 1 Aralık 2020 tarihinde Laçın ili. Yekun olarak 27 Eylül – 9 Kasım 2020 tarihleri arasında süren İkinci Karabağ Savaşı sırasında 5 kent, 4 kasaba ve 286 köy Ermenistan’ın işgalinden kurtarılmıştır. Gazah ilinin Bağanis Ayrım, Hayrımlı, Sofulu, Barhudarlı, Yukarı Eskipara, Kızılhacılı, Aşağı Eskipara köyleri, Nahçıvan Otonom Cumhuriyeti Sederek ilinin Kerki köyü Ermenistan’ın işgalinden kurtarılacaktır. 10 Kasım 2020 tarihinde askerî operasyonların durmasının ardından Azerbaycan, Karabağ topraklarındaki diğer kent, kasaba ve köyler üzerinde de egemenliğini temin etmiş, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin toprak bütünlüğü sağlanmıştır. Karabağ Azerbaycan’dır!
> <
+9°
Terter
+9°
Berde
+9°
Şuşa
+9°
Fuzuli
+9°
Hankendi
+9°
Hocavend
+9°
Laçin
+9°
Kubadlı
+9°
Kelbecer
+9°
Zengilan
+9°
Cebrail
+9°
Ağdam
+9°
Hocalı
+9°
Bakü
AZ
EN
RU
TR
FR
KARABAĞ - AZERBAYCAN	
Karabağ tarihi
Kültür
Doğa
Ermenistan - Azerbaycan sorunu
Patriotic War
Soykırım
Ermeni meselesi
Belgeler
Haritalar
ESKİ ERİVAN	
TÖRENLER	
MULTİMEDYA	
Foto galeri
Video galeri
Radyo
VK TV
İnfovideo
Posterler
HAKKIMIZDA	
İLETİŞİM	
AZ
EN
RU
TR
FR
KARABAĞ - AZERBAYCAN	
Karabağ tarihi
Kültür
Doğa
Ermenistan - Azerbaycan sorunu
Patriotic War
Soykırım
Ermeni meselesi
Belgeler
Haritalar
ESKİ ERİVAN	
TÖRENLER	
MULTİMEDYA	
Foto galeri
Video galeri
Radyo
VK TV
İnfovideo
Posterler
HAKKIMIZDA	
İLETİŞİM	
KARABAĞ - AZERBAYCAN
Karabağ - Azerbaycan
Karabağ - Azerbaycan
Karabağ Azerbaycan'ın eski tarihi beldelerinden bir tanesidir. Azerbaycan'ın ayrılmaz bir parçası olan Karabağ'ın ismi Azerbaycancadaki "Kara" ve "bağ" sözlerinden oluşmaktadır. Azerbaycan halkının kendi öz toprağının bir parçasına verdiği "Karabağ" sözü ilk kaynaklarda VII yüzyıldan bu yana kullanılmağa başlanılmıştır.
Karabağ'dan bahsederken ilk once akla bir soru gelmektedir: Karabağ neresidir, Azerbaycan'ın hangi topraklarını kapsamaktadır? Bu sorunun cevabı bugün daha günceldir ve Ermeni bölücüleri tarafından oluşturulan "Dağlık Karabağ sorunu"nun anlaşılması için büyük önem taşımaktadır. Verilmiş soruya cevap için ilk kaynağa dönelim. Zamanında bu alanı kapsayan Azerbaycan devletinin - Karabağ Hanlığı'nın veziri olmuş Mirza Cemal Cavanşir Karabağlı kendisinin "Karabağ tarihi" (1847) eserinde bu konuyla alakakı yazıyordu: "Eski tarih kitaplarının yazdığına bakılırsa, Karabağ eyaletinin sınırları şöyledir: güney taraftan Aras nehri: Hudaferin Köprüsü'nden Kırıkköprüye kadar. Doğu taraftan Kür nehri, Cevad bölgesinde Aras nehrine kavuşarak Hazar denizi`ne dökülür. Kuzey taraftan sınırlar Karabağ'ın Yelizavetpolla (Gence gubernyası`nın eski isimlerinden) Kür nehrine kadar onun bir çayı olan Goran çayı`na kadar gitmektedir ve Kür nehri değişik bölgelerden geçerek Araz çayına ulaşır. Batı taraftaysa sınırları Kuşbek, Salvartı ve Erikli isimli yüce Karabağ dağları oluşturmaktadır."
Rusya işgali ve sömürgeciliğinin ilk döneminde Karabağ topraklarının ve sınırlarının böyle net tarif edilmesi şunun göstergesi olabilir:
1. bu olguyu doğrudan Karabağ'ın yönetimiyle uğraşan bir devlet adamı yazıyor, dolayısıyla, bu olgu resmi belgelere dayalı resmi sözdür, Rusya'nın hizmetinde olan devlet adamının resmi sözüdür;
2. diğer yandan bu olgu sadece gerçeğe, deneyime dayalı kalmayıp ilk kaynaklarla de kanıtlanmıştır. Mirza Cemal'in konumunun doğruluğunu göstermek için eski tarih kitaplarına başvurması sadece basit bir raslantı olamaz.
Görüldüğü üzere, siyasal-coğrafi mekân olarak, tarihte hep "Dağlık Karabağ" değil, tüm durumlarda, yani Karabağ'ın tüm topraklarını - dağlarını, ovalarını kapsayan genel bir "Karabağ" kavramı olmuştur. Dolayısıyla, "Dağlık Karabağ" kavramı daha sonra oluşmuş biur kavramdır, bölücülük niyetiyle Karabağ'ın bir bölümüne verilmiş isimdir. Mantık da bunu kanıtlamaktadır: eğer Dağlık Karabağ varsa, o zaman ovalık Karabağ da mevcuttur. Gerçeklik da şöyledir: bugün Azerbaycan'da hem Dağlık Karabağ var, hem de ovalık Karabağ var. Ister ovalık, isterse de dağlık Karabağ hep, tüm tarihi dönemlerde bir halkın - Azerbaycan halkının vatanı olmuştur, dilinde "siyah" ve "bağ" sözleri olan halkın. Azerbaycan halkının yüzlerce eski, ender halk yaradıcılığı örnekleri, müzik incileri işte hep Karabağ'da oluşmuştur, Karabağ'la ilgilidir.
Karabağ bölgesinde birkaç nesil Azerbaycan arkeoloji uzmanlarının çabasıyla Kuruçay kültürü (Paleolitik dönem), Leylatepe kültürü (eneolit dönemi), Kür-Aras kültürü (ilk tunç dönemi), Üzerliktepe kültürü (orta tunç dönemi), Hocalı - Gedebey kültürü (son tunç ve ilk demir dönemi), yanı sıra antik ve ortaçağa ait yüzlerce tarihi anıt incelenerek dünya bilimsel kamuoyunun dikkatine sunulmuştur. Tüm bu yapıların sadece Azerbaycan halkının geçmişine ait olması dünya arkeoloji bilimi tarafından yıllardır bilinmektedir ve bu yapıların Ermeni tarihiyle hiçbir ilgisi yoktur.
Dağlık Karabağ Azerbaycan Cumhuriyeti'nin batı bölgesidir, yani genel olarak Karabağ'ın bir parçasıdır. Sovyet döneminde, 1923 yılının Temmuz ayında arazisi 4,4 bin kv.km veya Azerbaycan Cumhuriyeti genel arazisinin yüzde 5,1`ni oluşturan Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi kuruldu. Özerk bölgeye Şuşa, Askeran, isimleri değiştirilmiş ve Ermenice seslendirilen Hadrut bölgesi, Mardakert, Martuni bölgesi ve bölgenin merkezi olarak Stepanakert (bu şehrin ismi de Sovyetler Birliği`nin kurulduğu ilk yıllara kadar Hankendiydi) şehri dahildi. Dağlık Karabağ şimdiki Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bir parçasıdır. Günümüzde civar bölgelerle birlikte Ermenistan Cumhuriyeti'nin işgali altında bulunmaktadır. Tarih boyunca Azerbaycanlıların yaşadığı bölgedir. 1820 yılından itibaren Ermenilerin Azerbaycan'a toplu şekilde aktarıldığı bölgelerden bir tanesidir.
Dağlık Karabağ sorununun kökleri 18. yüzyıla kadar uzanmaktadır, daha eskilere gitmesi imkansızdır. Zira, Ermeniler Karabağ'da İran siyasi amaçlı faaliyetleri sonucunda İran yaylasından ve Anadolu'dan aktarılmışlardır. Yavaş yavaş çoğalan Ermeniler toprak iddiasıyla çıkış yapmağa başlamışlardır. Henüz Karabağ Hanlığı döneminde onlar bölücü faaliyetlerle uğraşarak hanlığa dış güçlerin seferlerini oluşturmuşlardır. 1805 yılında Karabağ Hanlığı Rusya tarafından işgal edildikten sonra buraya, ayrıca Erivan, Nahçıvan topraklarına Ermenilerin aktarılması süreci iyice hızlandı. Hatta Türkmençay Anlaşması`na (1828 yılı) bu süreci resmileştiren kimi bölümler de eklenmiştir.
XX yüzyılın başlarındaysa Ermeniler Karabağ, Erivan ve Nahçıvan topraklarına iddiada bulundular ve İran ve Rusya'dan bu konuda ciddi destek aldılar gördüler. 1918 yılında bu amaçla Azerbaycan'ın her yerinde soykırım yapıldı. Amaç "Denizden Denize Büyük Ermenistan" yaratmaktı. Azerbaycan Halk Cumhuriyeti kurulduktan sonra eski Azerbaycan toprağı Erivan'ın Ermenilere taviz verilmesiyle (1918 yılında) görünüşte her şey çözülmüş gibi gözükmekteydi. Sovyet döneminde Zengezur ve Göyçe de Ermenilere verildi. Böylece Rusya ve İran sadece Türkiye ve Azerbaycan'ı ayırmadı, ayrıca Nahçıvan`ı da Azerbaycan'dan kopardı. Sovyet döneminde defalarca Karabağ'ı Ermenilere vermeğe çalışsalar da, bu gerçekleşmedi.
Sovyetler Birliği`nin dağılmasına yakın artık Ermeniler Karabağ'da iyice aktirfleşmişlerdi ve 1988 yılından itibaren askeri operasyonlara başladılar. Askeri operasyonlar 1994 yılında ateşkesle durduruldu, Dağlık Karabağ ve ona komşu diğer Azerbaycan'ın 7 bölgesi - Laçın, Kelbecer, Ağdam, Fuzuli, Cebrail, Kelbecer, Zengilan Ermenistan tarafından işgal edildi. Dağlık Karabağ'da bölücü rejim 1991 yılında bağımsızlığını ilan etmiştir. Hiçbir uluslararası yasanın hukuksal taleplerine uymayan bu “bağımsızlık” şimdiye kadar haklı olarak dünyada hiçbir ülkesi tarafından tanınmamıştır.
Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ Özerk İli
Arazisi - 4400 kv.km
Nüfus (1989 - cu il) - 189 085
Ermeniler - 145 450 (%76,9)
Azerbaycanlılar - 40 688 (%21,5)
Ruslar - 1922 (% 1)
Diğerleri - 1025 (%0,6)
Dağlık Karabağ bölgesi ve civar bölgelerin işgal tarihi
Dağlık Karabağ - 1988-1992 (Şuşa – 08 Mayıs1992)
Laçin – 18 Mayıs, 1992
Kelbecer – 2 Nisan, 1993
Ağdam - 23 Temmuz, 1993
Fuzuli – 23 Ağustos, 1993
Cebrail – 23 Ağustos, 1993
Kayseri – 31 Ağustos, 1993
Zengilan – 29 Ekim, 1993
Azerbaycan`a saldırının kurbanları
Ölenler - 20000
Sakatlar - 50000
Azerbaycan Bakanlar Kurulu Nezdinde Azerbaycan’ın işgal altındaki topraklarında kayıp ve ziyanın değerlendirmesini yapan Çalışma Grubu’nun verilerine göre Dağlık Karabağ çatışmasında Azerbaycan’ın uğradığı maddi kayıp toplamda 800 milyar doların üzerindedir.
2020 yılının 27 Eylül – 9 Kasım tarihleri arasında Ermenistan’ın işgalinden kurtarılan kent, kasaba ve köyler
Azerbaycan Ordusu’nun 27 Eylül’de Karabağ’da başlattığı başarılı karşı hamle operasyonu sonucunda 9 Kasım tarihine kadar 5 kent, 4 kasaba ve 286 köy işgalden kurtarılmıştır.
Bugüne kadar Cebrail kenti ve Cebrail ilinin 90 köyü, Fuzuli kenti ve Fuzuli ilinin 53 köyü, Zengilan kenti ve Zengilan ilinin Mincivan, Ağbend, Bartız kasabaları ve 52 köyü, Hocavend ilinin Hadrut kasabası ve 35 köyü, Terter ilinin 3 köyü, Gubadlı kenti ve Gubadlı ilinin 41 köyü, Hocalı ilinin 9 köyü, Şuşa kenti, Laçın ilinin 3 köyü, aynı zamanda Ağdere ve Murovdağ yönlerinde birkaç stratejik yükseklik, Zengilan’da Bartaz, Sığırt, Şükürataz yükseklikleri ve daha 5 isimsiz yükseklik kurtarılmıştır.
10 Kasım’da Azerbaycan Cumhurbaşkanı, Ermenistan Başbakanı ve Rusya Devlet Başkanı çatışma bölgesinde ateşin ve tüm askerî operasyonların durdurulmasına dair deklarasyon imzalamışlardır. Bu deklarasyon doğrultusunda 20 Kasım’da Ağdam ili, 25 Kasım’da Kelbecer ili, 1 Aralık’ta Laçın ili Azerbaycan’a teslim edilmiştir. Gazah ilinin Bağanis Ayrım, Hayrımlı, Sofulu, Barhudarlı, Yukarı Eskipara, Kızılhacılı, Aşağı Eskipara köyleri, Nahçıvan Otonom Cumhuriyeti Sederek iline bağlı Kerki köyü Ermenistan’ın işgalinden kurtarılacaktır. 10 Kasım 2020 tarihinde askerî operasyonların durmasının ardından, Azerbaycan Karabağ bölgesindeki diğer kent, kasaba ve köyler üzerinde de egemenliğini temin etmiş, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin toprak bütünlüğü sağlanmıştır. Karabağ Azerbaycan’dır!