İran’ın nükleer anlaşmadan doğan iki sorumluluğunu yerine getirmeyeceğini açıklaması anlaşmadan çekilmesinin başlangıcı olarak nitelendirilebilir.
ABD’nin artan baskısıyla karşı karşıya olan İran kanadından 8 Mayıs’ta nükleer anlaşmaya ilişkin gelen açıklamalar tartışılmaya devam ediyor. Artık zenginleştirilmiş uranyum ve ağırlaştırılmış suyu yurt dışına satmayacağını duyuran İran böylelikle anlaşmadan doğan iki yükümlülüğü yerine getirmeyeceğini ortaya koydu. İranlı yetkililer ayrıca, anlaşmanın mevcut taraflarının 60 gün içerisinde başta petrol ve bankacılık sektörlerindekiler gelmek üzere sorumluluklarını yerine getirmemeleri ve İran’ın beklentilerini karşılamamaları durumunda ülkelerinin tekrar uranyum zenginleştirmeye başlayacağını söyleyerek ültimatom verdi.
İran’ın bu hamlesine ilişkin konuşan Kremlin Sözcüsü Peskov ortada ciddi bir durumun bulunduğu değerlendirmesini yaptı. Rusya’nın desteğini almak için Moskova’ya giden İran Dışişleri Bakanı Zarif’le görüşen Rus mevkidaşı Lavrov da mevcut durumun kabul edilemez olduğunu ve bunun sorumluluğunun düşüncesizce davranan ABD’ye ait olduğunu savundu. Diğer yandan Fransa Savunma Bakanı Parly, anlaşmadan çekilmesi durumunda İran’a karşı yaptırımların tekrar başlatılabileceği uyarısında bulunurken Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, İran’ın şimdilik anlaşmanın sorumluluklarını sonuna kadar yerine getirdiğini söyledi.
İran’ın anlaşmayı kısmen askıya almasının arkasında birkaç ana sebep vardır. Birincisi, İran’a karşı uygulanan ekonomik yaptırımlar ve petrol ambargosu İran ekonomisini dolayısıyla da devlet-toplum ilişkisini olumsuz yönde etkilemektedir. Dahası, giderek ağırlaşan ekonomik durum ulusal güvenlik sorununa dönüşme eğilimindedir. İran yönetimi gittikçe derinleşen bu sorunlara kısa ve orta vadede bir çıkış yolu bulamazsa uzun vadede bu durum ulusal güvenlik krizine sebep olabilir.
İran’ın kararını etkileyen ikinci önemli sebep ise anlaşmaya taraf olan Avrupa ve Çin gibi küresel ekonomik merkezlerin İran’ı karşılaştığı sorunlar karşısında yalnız bırakmasıdır. İran’ın anlaşmaya bağlı kalması için ısrar eden taraf devletlerin anlaşmadan doğan sorumluluklarını yerine getirmemeleri İran’ın anlaşmaya bağlılığını zayıflatmış ve söz konusu ülkelere olan güvenini de ciddi şekilde zedelemiştir. Dolayısıyla bu karar aynı zamanda taraf ülkelerin tutumuna karşı bir tepki olarak da görülebilir.
İran anlaşmadan tamamen çekilerek suçlu pozisyonuna düşmekten ve Avrupalı aktörlerin ABD’nin çizgisine yaklaşmasından çekinmektedir. Bu yüzden ara formül olarak anlaşmanın bazı maddelerini askıya alarak bir taraftan hâlâ bir umudun olduğunu gösterirken diğer taraftan da bu kararıyla niyetinin ciddi olduğunu ve gerektiğinde radikal kararlar alabileceğini göstermek istemiştir. İran ayrıca bölgede çıkabilecek güvenlik krizinden sadece kendisinin değil anlaşmaya uymayan devletlerin de sorumlu olacağı mesajını vermeye çalışmıştır.
Sonuç olarak bu karar, İran’ın anlaşmadan çekilmesinin başlangıcı olarak nitelendirilebilir. Ulusal güvenliği tehdit altında olan İran’dan buna benzer başka adımların gelmesi ve baskıların artması durumunda İran’ın tek taraflı hamleler yapması olasıdır. İran’ın istikrarsızlaştırılması durumunda ise uluslararası güvenliği de doğrudan etkileyecek adımların atılması ve bölgede güvenlik risklerinin artması muhtemeldir.
Nükleer anlaşma, uranyum zenginleştirme, ağırlaştırılmış su, ABD
Riyad-Şam Yakınlaşması
Sabir Askeroğlu
Orta Doğu’nun değişen dengeleri, Suudi Arabistan’ın dış politikasını değişime zorlamaktadır.
Zarif’in Moskova Suçlaması ve Rusya’nın Tepkisi
Sabir Askeroğlu
Rusya, Zarif’in sözlerini iç siyasete yönelik olarak görse de bu sözlerin, Kremlin’in Nükleer Anlaşma’yla ilgili savlarını yalanlıyor olmasının Moskova’yı rahatsız ettiği söylenebilir.
YAYINLARIMIZ
Önceki Sonraki
25.11.2021
İran-Hamas Ekonomik İlişkileri
15.11.2021
İran’ın Irak’taki Ekonomik Nüfuzu
12.11.2021
Horasan-i Rezevi’de Varoşlaşma: Sorunlar ve Sonuçlar
18.10.2021
İran’da Uzaktan Eğitimde Yaşanan Zorluklar
11.10.2021
Ruhani Dönemi’nin Sosyoekonomisi
Etkinlikler
Tümü
Tez/Makale Sunumu | Türkiye’nin İran ile Değişen İlişkileri, 2002-2019: Bölgeci Perspektif 27.11.2021
Dr. Zehra Funda Savaş Yalçınkaya’nın “Türkiye’nin İran ile Değişen İli...
Konferans - Panel | İran’ın Güvenlik Algısına Jeopolitik Bakış 12.11.2021
12 Kasım Cuma günü saat 14.00'da Doç. Dr. Serdar Palabıyık'ın kat...
Tez/Makale Sunumu | 1820-1823 Osmanlı-İran Savaşı 06.11.2021
Dr. Eralp Yaşar Azap’ın “1820-1823 Osmanlı-İran Savaşı” başlıklı tez sunumu, İRAM ...
EN ÇOK OKUNANLAR
İran-Azerbaycan Geriliminin Arka Planı
Bilgehan Alagöz
İran ve Taliban Başlıklı Panel Gerçekleştirildi
İRAM 12. Tez Sunumu Etkinliği Gerçekleştirildi
İRAM 6. Kitabiyat Sunumu Etkinliği Gerçekleştirildi
İRAM 13. Tez Sunumu Etkinliği Gerçekleştirildi
İRAM 14. Tez Sunumu Etkinliği Gerçekleştirildi
E-Bültenimize Kaydolun
Aşağıdaki kutuya mail adresinizi yazın ve gönder butonuna basın. Size de bülten gönderelim.
Gönder
İlgi Alanları ve Dil
Türkçe
English
Farsça
İç Politika
Ekonomi
Etkinlik
Dış Politika
İran Araştırmaları Merkezi (İRAM), Türkiye’nin derin tarihi ilişkilere sahip olduğu İran ve çevresi ile ilgili araştırmalar yapmak üzere kurulmuştur. Ülkemizde türünün ilk örneği olan Merkezimiz, bir ülke ve onun ilgili olduğu bölgeye yoğunlaşmaktadır.
ARAŞTIRMA ALANLARI
İÇ POLİTİKA
DIŞ POLİTİKA
EKONOMİ
TOPLUM / KÜLTÜR
ŞİİLİK ARAŞTIRMALARI
GÜVENLİK ÇALIŞMALARI
YAYINLAR
ANALİZ
PERSPEKTİF
RAPOR
ALINTI/RÖPORTAJ
TEMEL METİNLER
KİTABİYAT
İNFOGRAFİK
VİDEO
Her Hakkı Saklıdır © 2017 - IRAM CENTER
Tasarım ve Yazılım Fildişi Ajans
Çerez Politikası
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için İRAN ARAŞTIRMALARI MERKEZİ (İRAM) KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI POLİTİKASI sayfasını inceleyebilirsiniz.