Evde bakım hizmetlerinin yöneldiği yaş grupları; ağırlıklı olarak 65 yaş ve üzerindeki kronik ve uzun süreli bakımı gereken yaşlı hastalar, bunların yanı sıra kronik hastalığı olan her yaş grubu, bebek ve çocuklardır. Bütün bu yaş grupları çok yönlü bakım hizmetlerini güvenli ev koşullarında alabilmektedirler.
Ayrıca terminal dönemdeki kanserli yetişkin ve çocuk hastaların onur ve saygınlığını korumak, yaşamın son günlerini daha sevgi dolu ve şefkatle geçirilmesini sağlamak amacıyla bakım hizmetleri evde verilebilmektedir.
Türkiye de yaşlı nüfusun artması ile birlikte toplumsal yaşamda bazı düzenlemeler gerekli olmuştur. Yirminci yüzyılın başlarında kırsal nüfus ve geleneksel geniş aile modeli yaygınken son 50 yıldır yaşanan köyden kente göç süreci ile çekirdek aile modeli kentsel alanda yaygın hale gelmiştir. Yaşlılar geleneksel aile modelindeki otoritelerini göreceli olarak yitirmişlerdir. Ancak günümüz Türkiye’sinde dayanışma ve psikolojik destek mekanizmaları aile kurumunun devamını sağlayan unsurlardır.
Aile içinde toplulukçu ilişki modelleri bireyi ve bireyselleşmeyi ön plana çıkaran modellere göre daha yaygındır. Bireyci olmak yerine toplulukçu ilişki tarzlarının yaygın olduğu aile modellerinden gelen yaşlıların, günümüzde çekirdek ailenin de etkisiyle bu olanaklardan giderek daha fazla yoksun kalmak zorunda olmaları önemli toplumsal sorunları gündeme getirmektedir . İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’ nin 25. bendinde “Herkes kendinin iyi olması ve sağlık için yeterli yaşam standartlarına, yaşlılıkta da gıda, giyim, ev, tıbbi bakım, gerekli sosyal hizmetler ve güvenlik hakkına sahiptir” denilmektedir.
Anayasamızın 61. maddesine göre de; Yaşlılar, devletçe korunur. Yaşlılara devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir. Yaşlıların gereksinim duyduğu sağlık hizmetleri genç nüfustan oldukça farklıdır. Yaşlılara verilen sağlık hizmetlerinin temel amacı, hastalıklardan korunma, yeti yitimini önleme ve geciktirme, bağımlı olmadan yaşama, tedavi edici hizmetlerin verilmesi yanında yeti yetersizliği olan yaşlılara üretken ve kaliteli yaşam sağlanması olmalıdır.
Yaşlıların barınma, kişisel bakım ve özellikle psikososyal gereksinimlerinin karşılanabileceği en uygun ortam aile çevresidir. Yaşlıların aileleri ve yakın çevreleri tarafından sahiplenilmesi ve bakımlarının sağlanması gelişmekte olan ülkelerde devam eden bir kültürel anlayıştır.
Ailelerin yaşlılara verdikleri bakım hizmetleri, yaşlıların hastalıklarının bakımı, evde tedavilerinin sürdürülmesi için de önemlidir. Bu yolla hastalıkların akut dönemlerinde hastane bakımı alan yaşlıların hastane sonrası evde bakımları ve kronik hastalığı olanların sürekli bakımları evde yapılabilir. Ülkemiz kültür yapısı evde bakımın kavramsal olarak destek göreceği özelliklere sahiptir. Hastanın aile ortamında bakımının sağlanması, bakımın maliyetinin azaltılması bakımından da önemlidir.
Evde bakım hizmetlerinin sunumu yaşlıların sağlık bakımları için olduğu kadar ruhsal ve sosyal gereksinimlerinin karşılanabilmesi için de ayrı bir öneme sahiptir. Birinci basamakta uzun süreli hekim hasta ilişkisi geriatrik yaş grubu tarafından önemsenmekte, yapılan çalışmaları zorunlu haller dışında yaşlıların aile hekimlerini değiştirmediklerini göstermektedir. Yaşlılar, ayrıca ele alınması ve özel hizmetlere gereksinim duyan incinebilir gruplar içinde yer alan özellikli bir grubun üyeleridir. Kendi aile ortamları yaşlı için sevgi, güven, ait olma duygularını sağlayan ortamlardır. Evde bakım hizmetleri sunulurken her yaşlının, tek kendine özgü olduğu göz önünde tutulmalıdır.
Kaynakça
Akdemir N, Bostanoğlu H, Yurtsever S, Kutlutürk S, Kapucu S, Özer ZC. Yatağa bağımlı hastaların evde yaşadıkları sağlık sorunlarına yönelik evde bakım hizmet gereksinimleri.
Dicle Med J 2011;38(1):57-65. 2. Yılmaz M, Sametoğlu F, Akmeşe G, Tak A, Yağbasan B, Gökçay S, et al. Sağlık Hizmetinin Alternatif Bir Sunum Şekli Olarak Evde Hasta Bakımı. Istanbul Med J 2010;11(3):125-32. 3.
Karahan A, Güven S. Yaşlılıkta Evde Bakım. Turkish J Geriatri 2002;5(4):155-9. 4. Oğlak S. Evde Bakım Hizmetleri ve Bakım Sigortası (Ülke Örnekleri ve Türkiye). 2.Baskı. İskenderun: