Demografi Dünya’da veya bir ülkede bulunan nüfusun yapısını, durumunu, dinamik özelliklerini inceleyen bilim dalıdır. Diğer adıyla nüfus bilimidir. Demografi, insan nüfusunun yenilenme (ve bazen yenilenmeme) mekanizmalarını inceler. . Demografların incelediği 4 temel olgu doğumlar, ölümler, evlilikler ve göçlerdir. 1662’de İngiliz istatistikçi John Graunt “Ölüm Kayıtları Üzerine Doğal ve Siyasi Gözlemler” (Natural and Political Observations Made Upon the Bills of Mortality) adlı eserinde ölüm oranı tabloları kullanarak ilk kez demografik bir analiz yaptı. Böylece Graunt, nüfusbilimin yani demografinin kurucusu olarak tanındı.
Aslında nüfus konusu antik medeniyetlerden beri dikkate alınan bir meseleydi. Eski Çin, Yunan ve Mısır dönemlerinde yöneticilerin toplanacak vergiyi ve askere alınabileceklerin sayısını belirlemek üzere zaman zaman haneleri ve erkek nüfusu saydıkları bilinmektedir. Ancak konunun bilimsel bir şekilde ele alınmaya başlaması 19. yüzyıldan itibaren Avrupa’da doğum ve ölüm oranları üzerine yapılan kapsamlı araştırmalarla olmuştur.
Londralı tüccar John Graunt, bir yığın veriden istatistiksel çıkarım setini oluşturan ilk kişidir.
John Graunt Aynı Zamanda Epidemiyolojinin Kurucularındandır
Epidemiyoloji; “toplumda sık görülen hastalıkların nedenlerini ve dağılımlarını (kişi, yer ve zaman) inceleyen bilim dalıdır. Epidemiyolojide inceleme birimi tek tek bireyler değil, belirli özelliği olan gruplar veya toplumdur. John Graunt, matematiksel istatistiğin doğuşunu sağlayan makalesinde; Londra’daki doğum ve ölümlerin haftalık raporlarını incelemiş ve ilk kez bir toplumda hastalık modellerini belirlemiştir.
Hem doğan hem de ölen erkeklerin kadınlardan daha fazla olduğunu, bebek ölüm hızının yüksek olduğunu vurgulamıştır. Hipokratın söz ettiği mevsimsel değişikliklerin ölüm oranları üzerindeki etkilerini ortaya koymuştur. Graunt ayrıca, vebanın şehirdeki topluma etkisini sayısal olarak belirtmeye çalışmış ve salgınların görüldüğü yılların özelliklerini incelemiştir. Hastalıklar hakkında bilgi sağlamada, rutin olarak toplanan verilerin önemini fark etmesi, epidemiyolojinin gelişmesinde önemli bir adım olmuştur..
Graunt ise 1604’ten 1661 yılına kadar 57 yılın istatistiklerini tablolara indirgeyerek Naturel and Political Observations’ da yayımlamıştır. Graunt’ un önemli istatistiksel gözlemleri arasında doğan erkek çocuk sayısının kız çocuk sayısından daha fazla olduğu böylece tek eşliliğin mümkün olduğunu göstermesi vardır. Çalışmalarının sonucunda ünlü London of Life (Londra Yaşam Tablosu) oluşturmuştur.
Bu araştırmaları ona 1660 yılında kurulan Royal Society of London’ un kurucu üyelerinden biri olma onurunu yaşatmıştır. Bu kurulun 119 asil üyesi arasında esnaf olarak yer alan sadece kendisi olmuştur.
John Graunt tarafından yapılan yaşam analizi tablosu çalışmaları Hollandalı Huygens kardeşlerin de dikkatini çekmiştir. Graunt’ un şekillerinden Christiaan kendi ölüm oranı eğrisini oluşturmuş (bu istatistiksel verilerden üretilen ilk grafik olma özelliğini taşır) ve bunu kullanarak verilen zamanda ölüm olasılığı ve belirli bir yaşta hayatta kalma olasılığı gibi kavramları ortaya çıkmasını sağlamıştır.
Bu kavramlarla birlikte Christiaan Huygens olasılık teorisi ile ilgili yayınlanan ilk metin olan De Ratiociniis in Lude Aleae ‘ı (Şans Oyunlarında Muhakeme Üzerine) yazması ile bu konuyu sağlam matematiksel temellere oturtmuş ve Pascal ile Fermat’ ın geniş kapsamlı çalışmalarına vesile olmuştur.
Ludwig Huygens büyük kardeşi Christiaan’a 1669 yılında şöyle yazmıştır: “Ben belirli bir yaşta ölen insanlar hakkında tablo yapmaktayım… İyi yaşa! Benim hesaplarıma göre sen 56,5 yaşına kadar yaşayacaksın ve ben 55 yaşına kadar yaşayacağım.”
İlgili Makaleler
Galaksimiz Dışında Yer Alan Bir Ötegezegen Tespit Edilmiş Olabilir mi?
27/10/2021	
İstatistik: Belirsizlikten Belirliliğe Doğru Yol Gösteren Bir Bilim Dalı
30/03/2020	
Karmaşık Analiz ve Modern Analizin Kurucusu Karl Weierstrass
29/11/2020	
Dünyada Bulunan Suyun Kaynağı Nedir?
07/10/2020	
İnsan Vücudundaki Matematiksel Oranlar
Çocuk Yoksulluğu ve Palma Oranları
Köpek Yaşı Nasıl Hesaplanır? Cevap 7 ile Çarpma Değil!
Periyodik Tablonun Sonuna Ne Zaman Ulaşacağız?
Kaynak: David M. Burton’un Matematik Tarihi
Matematiksel
Etiketler
olasılık
Olgun Duran04/01/2018Güncelleme 14/09/2021
5.691 2 dakikada okuyun
Paylaşmak İsterseniz
Facebook Twitter LinkedIn Messenger Messenger WhatsApp E-Posta ile paylaş Yazdır
Olgun Duran
Ömür boyu öğrencilik felsefesini benimsemiş amatör tiyatro oyuncusu ve TEGV gönüllüsü; kitaplarından, doğaya hayranlığından, yeni yerleri görmekten, gittiği yerlerin kültürünü keşfetmekten ve bunların uğruna çabalamaktan vazgeç(e)meyen kişi...
İçeriğimiz Hakkında Bir Yorum Bırakabilirsiniz.
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Δ
İlgili Makaleler
Geçmişten Günümüze Rastgele Sayı Üretme Aracımız Zarın Kısa Tarihi
14/07/2017
Karar Ağacı Algoritmaları Nelerdir?
12/06/2021
Basit Ama Etkili: Güvercin Yuvası İlkesi
30/04/2018
Kolmogorov Karmaşıklığı ve Algoritmik Olasılık
21/05/2020
Seçimin Kazananı Nasıl Belirlenmelidir? Condorcet Yani Seçim Paradoksu
16/11/2017
Benford Yasası: Sayılar İşin İçine Girdiğinde Karşımıza Çıkan İlginç Örüntü
22/08/2020
Biz Kimiz?
Matematiksel, tamamen gönüllü bir ekip tarafından 2015 yılından beri yürütülen bir bilim platformudur. Hedefimiz matematiğin ülkemizde bir popüler bilim olarak yaygınlaşmasını sağlamaktır. Sizin desteğiniz ile büyüyoruz. Elele daha güzel yarınlara...
Facebook
Twitter
LinkedIn
YouTube
Instagram
RSS
YAZARIMIZ OLMAK İSTER MİSİNİZ?
Ailemize dahil olmak isterseniz, burada yazan koşulları inceledikten sonra bize yayınlanmasını istediğiniz içeriklerinizi gönderebilirsiniz.
Arama:
Kategoriler
DOĞA BİLİMLERİ 334
MATEMATİK 474
SOSYAL BİLİMLER 448
ÖNERİLER 80
BEŞERİ BİLİMLER 341
UYGULAMALI BİLİMLER 150
Son Yazılarımız
Haftanın Bilmecesi #10: Aklından Bir Sayı Tut 05/12/2021
Gen Düzenleme Nedir Ve Yaşam Kodunu Değiştirmek İçin Nasıl Kullanılır? 04/12/2021
Bir Gün Aslında 24 Saat Değildir 29/11/2021
Ley Hatları: Doğaüstü Çizgiler Dünyamızı Sarabilir mi? 29/11/2021
Oxford Üniversitesi Kabul Sorularını Çözebilir misiniz? 29/11/2021
Rorschach Mürekkep Lekesi Testi Nedir? Bu Teste Güvenebilir miyiz? 24/11/2021
Haftanın Bilmecesi #9: Canan’ın Doğum Günü Problemi 22/11/2021
Söğüt Ağacından Modern Kimyaya: Aspirin’in Kısa Tarihi 20/11/2021
Son Yorumlar
Bir Dönemin Çıkmazı İ Sayısı ve Sanal Sayılar için Baha
Astrolojinin Sahte Bilim Olduğunu Bilsek de İnanmaya Devam Ediyoruz için tostçumahmut
Araştırmalara Göre Çalışırken Nasıl Oturmalıyız? Cevap Dik Değil için İsmail Hayat
Uzman Yorumlarıyla Pfizer/BioNTech mRNA COVID-19 Aşısının Faz-3 Verimlilik Değerlendirmesi için İsmail Hayat