Bosna-Hersek zengin bir kültür ve sanat geçmişine sahip. Geleneksel Slav kültürü, Avusturya üzerinden gelen Avrupa kültürü ve Osmanlı ile gelen Doğu kültürü burada kesişerek zengin bir sanat ve kültür ortamı oluşturmuş.
Ardarda gelen büyük uygarlıkların düğüm noktası olan Bosna- Hersek’te Müslüman Boşnaklar, Ortodoks Sırplar ve Katolik Hırvatlar bir arada yaşıyor. Bu farklı kültürler, ülkeye büyük bir sanatsal zenginlik kazandırmış. Zaten bu zenginlikleri günlük hayatın içinde kolayca fark edebiliyorsunuz. Hangi şehirde olursanız olun, mücevher gibi bir ev, muhteşem bir köprü, zarif bir kilise, tarihi bir şadırvan ya da cami, her an karşınıza çıkabilir. Bosna-Hersek müzelerinde Rönesans’tan kalma yağlıboya tablolar, ya da romantik döneme ait eserler pek bulunmuyor. Görselliğe dayanan kültür ve sanat ürünleri, daha çok mimaride, geleneksel giysileri süsleyen işlemelerde, halıcılık, çömlekçilik ya da kuyumculuk gibi el sanatları ürünlerinde, ve bir de dini mekanlarda göze çarpıyor. Yani, Bosna- Hersek’te sanat eserleri duvarlarda asılı değil, günlük yaşamın tam içinde. Bunun, kültürel açıdan Bosna-Hersek’i komşu ülkelerden ayıran en büyük özellik olduğu söylenebilir.
Usta yazarlar
En meşhur Bosnalı yazar, 1961 yılında “Drina Köprüsü” kitabıyla Nobel edebiyat ödülü alan. Bosna’da yetişmiş bir yazar olan Andriç’in bu eseri Drina nehri kıyısındaki küçük Vişegrad şehri halkının öyküsünü anlatıyor. Yazarın Travnik’te doğduğu ev ise, bugün müzeye dönüştürülmüş. Bir başka ünlü yazar ise, 1910-1982 yılları arasında yaşamış olan Mesa Selimovic. Adı Saraybosna’nın en uzun bulvarına verilmiş. En tanınmış eseri «Derviş ve Ölüm».
Şair Mak Dizdar’ın (1917- 1971) dizelerinde, modern felsefe ile bilgeliğin sentezini görmek mümkün. Boşnak edebiyatının en önemli temsilcilerinden Hüseyin Başiç’in de şiirleri, hikayeleri ve romanları çok değerli.
Sinema
Bosna-Hersek’te Sinema sanatının çok ileri bir düzeyde olduğu dikkat çekiyor. Özellikle son dönemlerde Bosna savaşı üzerine çekilmiş çarpıcı filmler var: “Saraybosna’ya Hoşgeldiniz” (1997), “No Man’s Land” (2001) ve “Grbavica” (2006) gibi. Yönetmenliğini Jasmila Zbanic’in yaptığı “Grbavica”, Berlin Film Festivalinde Altın Ayı ödülü kazanmiş.
“No man’s land” filminin yönetmeni ve senaristi olan Danis Tanovic ise, 2001 Cannes Film Festivalinde en iyi senaryo, 2002’de Oscar (en iyi yabancı film) ve Cesar ödülleri, ayrıca Altın Palmiye ve Altın Ayı ödülleri kazanmış bir sanatçı. “No man’s land” adlı film, 90’lı yıllardaki savaşın trajedisini bir tür kara mizahla anlatıyor: Biri Sırp diğeri Boşnak iki askerin traji-komik öyküsü. Yazar, şair ve senarist Abdullah Sidran da Emir Kusturica’nın ünlü “Dolly Bell’i Hatırlıyor musun?” ve “Babam İş Gezisinde” filmlerinin senaristi.
Yönetmen Ademir Kenovic, ödüllü “Kuduz” (1989) ve “Kusursuz Çember” (1997) filmleri ile tanınıyor. Bu filmlerin senaristi de Abdullah Sidran. Kenovic acıları nükteli bir dille, sarsıcı, bazen de şiirsel şekilde anlatıyor. Kuduz filminin müzikleri Goran Bregoviç’e ait.
Sevdalinka
Müzik, Bosna-Hersek kültüründe geniş yer tutuyor. Ünlü müzisyen Goran Bregoviç’in yaptığı müzik, ülke sınırlarını çoktan aşmış, evrensel bir boyut kazanmış. Ama, Bosna- Hersek’te en yaygın müzik, “sevdalinka” ya da kısaca “sevdah” diye adlandırılan aşk türküleri. Osmanlı izleri taşıyan bu türküler, kimi zaman mutluluk, kimi zaman hüzün dolu, ama mutlaka coşkulu. İçinde biraz doğu, biraz batı, biraz Sefarad motifi var. Mükemmel bir harman.
Safet Isovic (1936-2007), sevdalinka deyince ilk akla gelen isimlerden, hatta yaşarken efsane olanlardan. Bir çok sevdalinka ödülünün sahibi. 2003 yılında “20. yüzyılın en iyi sanatçısı” seçilmiş. Himzo Polovina (1927-1986) ise, Saraybosnalı bir psikiyatrist. Unutulup gitmiş sevdalinka şarkılarını su yüzüne çıkarmış. Çok özel, yumuşak sesi ve harika yorumuyla tarihe mal olmuş bir sanatçı. Meho Puzic de 2007’de vefat eden, çok sempatik bir sevdalinka ustası. Son yıllarda Mostar Sevdah Reunion adlı grup da hayli ilgi topluyor; sevdalinka ile çingene müziğini birleştiren bir tarzla.