Kim bilir bu konuda 15-20 yıldan beri kaçıncı yazım olacak... Aslında 2-3 yıldır bu konuyu yazmayı bırakmıştım ama sayın Ali Babacan 3 gün önce acı itirafları dile getirince yeniden yazmak şart oldu.
Belki de son kez yazacağım.
Konu sermaye piyasaları.
Ekonomiden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Ali Babacan Sermaye Piyasaları Birliği'nde konuşmasında; Türkiye'nin büyüme sürecinde bankacılığa dayalı modelin sınırlarına geldiğini, kredi oranının mevduatın yüzde 120'sine ulaştığını belirterek "Sermaye piyasalarımız bundan sonraki ekonomik büyümenin merkezinde olmak zorunda" dedi.
Sayın Bakan bir de ekleme yaparak sermaye piyasalarında 'güvenin' oluşması için herkese tek tek görev düştüğünü açıkladı.
2003 yılından 2015 yılına kadar nerede ise her gün bu açıklamayı bekledim: Ak Parti gelecek ve Türkiye faiz belasından kurtulacak diye umut ettim durdum. Ak Parti gelecek bankacılık ve faizcilik yerine ortaklık ve sermaye piyasaları gelişecek diye nasıl güçlü hayallerim vardı bilemezsiniz.
Bu hayal uğruna iktisat fakültesinden mezun olduktan sonra bankacılık yapmadım. Faizci olmayacağım diye ortaklık piyasasında meslek hayatıma başlamıştım. Rahmetli Turgut Özal sermaye piyasalarını-borsayı Türkiye'nin geleceği olarak ilan etmişti. Özal'ın işaret ettiği yoldan gitmek benim için bir şerefti.
Ama olmadı...
Hiç kusura bakmayın, açık açık yeniden yazacağım: 2003 yılından 2015 yılına kadar biz faizi hiç tartışmadık; hep faizin oranını tartıştık. Hep faizin düşmesi için çabaladık ama faizin yerine alternatif piyasaların gelişmesine hiç eğilmedik.
2008-09 krizinde bir kez ümitlenmiştim. Bankalar kredileri bir bir geri çağırmaya başlayınca ve ekonomiyi ümük sıkar gibi sıktıklarında "Şimdi sermaye piyasalarının önemini anlayacaklar" dedim... Ama yine olmadı.
İki rakam vereyim:
Yıl 2003: Türkiye'de kredi büyüklüğü 66 milyar TL. Aynı yıl Gayri Safi Yurtiçi Hasıla ise 455 milyar TL. 2003 yılında tüm kredilerin GSYH'ya oranı yüzde 14,5
Yıl 2014: Türkiye'de kredi büyüklüğü 1 trilyon 240 milyar TL. Aynı yıl Gayri Safi Yurtiçi Hasıla ise 1 trilyon 749 milyar TL. 2014 yılında tüm kredilerin GSYH'ya oranı yüzde 70,9
Ben kredileşme oranına aslında faizli piyasa oranı diyorum. Faizin oranını düşürdük ama faiz pazarını muazzam büyüttük. İktisat fakültesindeki bir çok arkadaşım 5 vakit namaz kılıp akşama kadar faiz pazarlıyor.
İşte bu nedenle keşke faizin oranını tartıştığımız kadar faizin kendisini de tartışsaydık diyorum. Keşke faiz piyasasına alternatif uzun vadeli piyasaları da geliştirseydik diye hayaller kurmuştum.
Evet, sayın Babacan'ın dediği gibi "güven" çok önemli. Çünkü borsada "güven" dibe vurmuş durumda. 15 yıldır bir örnek veririm: Belediye pazarında bile çürük mal satarken belediye denetim ve sorumluluk üstlenir ama bu borsada o kadar çok çürük-hileli mal satıldı ve insanlar dolandırıldı, kandırıldı ve soyuldu ki.
Borsada "güven" anlamı olmayan bir kelime haline geldi.
Bakın daha bir hafta önce Kiler Market'in halka arz ve borsa serüvenini kısaca özetledim. Ve sonra şirketin satış kararı açıklanmadan hissede yaşanan kimsenin bilmediği yükseliş ve son gün açıklanan satış haberi.
Öyle örnekler var ki!
Millete satıldıktan bir kaç yıl sonra batan şirketler daha dün yaşanmadı mı? Yazıktır, günahtır...
Ortaklık bir kültürdür; toplumsal dayanışmanın bir kültürüdür. Refahın paylaşıldığı bir kültürdür. Ben borsa ve yollarda araç kullanımını yani trafiği medeniyet olarak çok önemsiyorum.
13 yıldır yolları sonuna kadar açılanların artık bu medeniyetin ne aşamada olduğunu bilmelerini bekleyemeyiz. Veya borsada kazandıklarını zannedenlerin.
Aslında kaybediyoruz, eriyoruz. Faiz belası her yanımızı çığ gibi sararken ortaklık kültürümüz güvensizlik temelinde eridi bitti. Ciddi bir yatırımcı kalmadı.
Tasarruflarımız için tek seçenek faiz. Veya bir yatırım için kaynak aradığımızda da tek seçenek faiz. Faiz, faiz, faiz...Başka yol yok mu?
Sayın Babacan konuşmasında sermaye piyasalarını artık yeni harita olarak gösterirken maalesef yine ortaklıktan bahsetmiyor. "Şirketler tahvil satısın" diyor. Yani hisse senedi-ortaklık yerine tahvil-faiz diyor.
Beceremedik... Ortaklık kültürünü ekonominin faize alternatifi haline getiremedik. Oysa batı toplumlarında büyük şirketlerin uzun vadeli büyüme yolları ortaklık piyasasından geçiyor. Ortak alarak daha hızlı büyüyorlar.
Biz ise bütün yolları faize bağladık. Tek yol faiz..
yüzde 14'den
yüzde 70'e
veya
7'den 70'e faize bağlandık.
Not: Son yıllarda borsada yapılan düzenlemeler borsayı bir ortaklık piyasası yapma yerine bankalara alternatif faizli borçlanma piyasası haline getirdi. Oysa reel büyümenin yolu kaynakların toplumla paylaşılmasından geçiyor. Başaramadık.
Şahsen bu başarısızlıkta kendimi de çok suçluyorum. Daha çok çalışıp daha çok anlatmalıydım.
YORUMLAR (5)
YORUM YAZ
UYARI: Hakaret, küfür, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. (!) işaretine tıklayarak yorumla ilgili şikayetinizi editöre bildirebilirsiniz.
5 Yorum
SON YAZILAR
Telaş etmeyin ekonomide bir şey deniyoruz
İbrahim Kiras
Geçtik öngörülebilir olmayı...
Mustafa Karaalioğlu
Çöküş dönemlerinin unvanları hep Allah’lı Billah’lı
Akif Beki
Denge bu kez değişir mi?
Ali Bayramoğlu
Ne oldu da ansızın dış politika pek az konuşulur oldu?
İsmet Berkan
Mış mış mış...
Oğuz Demir
Adet yerini bulsun
Gülay Erdemli
BAE ve para zoruyla jeopolitik
Osman Sert
Süper Lig’in süper lideri Trabzonspor
Mehmet Atalay
“Seçimi kazanmak için her şeyi yaparım!”
İskender Öksüz
©Copyright 2019
Tüm Hakları Saklıdır
KARAR SON DAKİKA
İLETİŞİM
KÜNYE
KULLANIM ŞARTLARI
GIZLILIK BİLDİRİMİ
VERİ POLİTİKASI
HUKUK AYKIRILIK BİLDİRİMİ
KATEGORİLER
Güncel
Politika
Üçüncü Syfa
Türkiye
Çevre
Eğitim
Dünya
Orta Doğu
Amerika
Avrupa
Asya
Afrika
Ekonomi
Piyasa
Emlak
Otomotiv
Enerji
Sosyal Güvenlik
Şirketler
Spor
Futbol
Basketbol
Voleybol
Atletizm
Motor Sporları
Diğer
Hayat
Diziler
Magazin
Sağlık
Kültür Sanat
Eğlence
Teknoloji
Mobil
İnternet
Sosyal Medya
Yazılım
Bilim
Karar TV
Gündem
Dizi
Sinema
Komik
İlginç
Teknoloji
Spor
Foto Galeri
Hayat
Capsler
Spor
Teknoloji
Kültür ve Sanat
Gündem
Ekonomi
Görüşler
Yazarlar
SERVİSLER
Hava Durumu
Namaz Vakitleri
Puan Tablosu
Dolar Kaç TL
Şehir Haberleri
Ramazan İmsakiyesi
Google Play Uygulamamız
Apple Store Uygulamamız
Dünyadan en son haberler, Türkiye'den son dakika gelişmeleri, günün öne çıkan gündem haberleri, dünya ekonomi piyasalarından flaş haberler, en yeni spor haberleri ve magazin dünyasından son olaylar Karar.com’da