Uluslararası Sütçülük Federasyonu’nun (IDF) 1956 yılında sütün önemine dikkat çekmek amacıyla aldığı kararla, 21 Mayıs “Dünya Süt Günü” olarak kutlanmaya başlandı. Türkiye’de ise gün 1991 yılından bu yana kutlanıyor.
Ancak son zamanlarda 21 Mayıs tarihi ile ilgili bazı itirazlar yükseliyordu. Bazı kurum ve kuruluşlar 21 Mayıs’ta kutlarlarken, bazıları 1 Haziran’da kutluyorlardı. Türkiye’de geçen yıla kadarki tarih 21 Mayıs idi. Halbuki Uluslararası Sütçülük Federasyonuna bağlı ülkelerde çoktan 1 Haziran’da kutlanmaya başlanmıştı bile. Ulusal Süt Konseyi, doğru bir iradeyle kutlama tarihini geçen yıl 1 Haziran olarak belirledi ve bundan sonra da bu tarihte kutlanacak.
Dünya Süt Günü farkındalık yaratıp dünya üzerinde süt tüketimini artırmaya yönelik bir gün. Bakılınca tüketimi etkileyen en önemli husus da ürünlerin market fiyatları. Türkiye’deki gibi fiyatların yüksek olması talebi kısıtlıyor ve bu da tüketimi azaltırken arzı da sınırlıyor.
Bu günde daha çok süt tüketimi konuşulurken, çiftçilerle birlikte hayvan yetiştiricilerinin sorunları bu günden ziyade 14 Mayıs’taki “dünya çiftçiler gününde” konuşuluyor.
Kovid-19 sektörü nasıl etkiledi?
Bu yılı kovid-19 salgını nedeniyle farklı değerlendirmek gerekiyor. Bu süreçte talepteki bazı oynamalar bazı yer değiştirmeler oldu. Ürününü marketlerde satan şirketler herhangi bir sıkıntı yaşamazlarken, büfe, restoran, okul kantinleri, oteller ile yemek şirketlerine ürün yapanlar bunu yaşadılar. Bu yerler yaklaşık iki aydır kapalı ve tedarikçileri olan genellikle küçük ve orta ölçekli süt işletmelerinin bir kısmı kapanırken, bir kısmı da siparişe göre çalışıyor.
Diğer yandan son bir yılda süt maliyetinin yüzde yetmişini oluşturan yeme ardı ardına yapılan zamlar süt işletmelerinin hammaddesi olan çiğ süt üreticisini zora soktu. Bunun üzerine üretici örgütleri haklı olarak çiğ süte yeniden zam yapılmasını istiyorlar.
İnekler tehdit altında!!!
Aslında çiğ süt fiyatı bazı AB ülkelerinden daha yüksek. Ancak Türkiye’de yüksek maliyetler öne çıkıyor. AB’de bir kilo sütle en az 1,5 kilo yem alınırken, Türkiye çiğ süt alım fiyatı bunu yakalayamıyor.
Bir de yüksek et fiyatları ineklerin yaşamlarını tehdit eder durumda. Sütten kazanamayan üretici kasabın yolunu tutabilir. Böyle olursa, gelecek aylarda çiğ süt arzında sorunlar yaşanabilir.
Bu durumda yapılacak olan planlı-verimli bir üretim ile de kayıplar azaltılarak maliyetler düşürülebilir. Bunun için yetiştiricilerin bilgiye-veteriner-zootekni-süt teknolojisi hizmetlerine gereksinimleri bulunuyor. Söz konusu bilgiler ancak kooperatif çatısı altında verilebilir.
Bir de burada üzerinde durulması gereken husus sanayiye giden süt miktarı ile ilgili İki yıl öncesine kadar sanayiye giden süt miktarı üretilen çiğ sütün yüzde 55’i iken bu rakam yüzde 45’e düştü. Daha çok açıkta satılan bu sütlerin hangi koşullarda sağıldığı, nasıl muhafaza edildiği ve evlerde yeterince kaynatılıp kaynatılmadığı belli değil. Bu da halk sağlığını tehdit ediyor. Diğer taraftan sanayiye giden süt miktarı AB’de ortalama yüzde 90’ın üzerinde.
Ambalajlı gıdalar öne çıktı…
Bu rakamın aşağıya düşmesinde, ambalajlı çiğ süt arzının artması ve meslekten olmayanların paketli sütlerle ilgili yaptıkları olumsuz değerlendirmeler etkili oldu. Kovid-19 böyle düşünen kişilerin haksız olduğunu gösterdi. Bilim insanları bu süreçte özellikle kapalı ambalajlar içerisinde satılan gıdaları öneriyorlar.