Şiirin Hayatla Münasebeti yazısını ve tüm Bilal CAN yazılarını Kitaphaber.com.tr sitemizden okuyabilirsiniz.
Söyleşi
Düşünce
Edebiyat
Bilim
İlahiyat
Yeni Çıkanlar
Dergi
Sinema
Haber
Tarih
Çocuk
Kara Tahta
Manşetler
Yazarlar
X
Söyleşi
Düşünce
Edebiyat
Bilim
İlahiyat
Yeni Çıkanlar
Dergi
Sinema
Haber
Tarih
Çocuk
Kara Tahta
Manşetler
Yazarlar
Hakkımızda
Künye
İletişim
Manşetler
Etiketler
Yazarlar
Arşiv
Yazı Göndermek İçin
Şiirin Hayatla Münasebeti
04.07.2019 11:58 - Bilal CAN
Şiir üzerine uğraşanlar bilir ki; onun anlamı her şair için farklı bir rüya yorumu içerir. Bu bakımdan şiir için bir tür "rüya yorumu", şairler için de "rüya yorumcusu" demek yanıltıcı olmayacaktır. Rahmani ve şeytani rüya ayrımında şairler en çok ilhamdan beslenerek kendilerine işaret olan "im"lerle yola çıkarak şiirlerinin omurgalarını oluştururlar. Rüya hayale, hayal mefkûreye dönüşebilir. Bu "im"ler imgeye dönüşür, anlamın genişlemesi sağlanır. İdrakimizin süsü olan hayaller iç hanemize bir ışık olarak süzdüğünde bu ışığın sağlamış oldu erinçlikle hayatın gizil yönlerini anlamaya çalışırız. Şiir bu yönden kimi zaman insanoğlunun gölgede kalan yarımını aydınlatma girişimi olarak okunabilir. Bakış açısını genişletmesi, kelimeler dünyasıyla hakikat ekseninde bir yolculuğa çıkartması bu girişimin nedenleri olarak sayılabilir.
Şiirin çok boyutluluğu ve farklı anlam katmanlarından insana seslenmesi sürekli olarak "çağrı" ile ilgilidir. Bu çağrı "hitap, seslenme, ünleme" olarak da ele alınabilir. Kendine getirme hitabı olan şiirden ancak o sesi duyanlar/duyabilenler/duyargaları müsait olanlar istifade edebilirler. Haz, şiirin sesini duyduktan sonra ortaya çıkar. Estetik zevk bu hitaba muhatap olduğunda gelişir. Tüm sanat eserlerinde olduğu gibi şiirde de durum hitap-muhatap bağlamında ele alınarak incelenebilir. Hitabın muhatap bulamaması eserin amacını gerçekleştirememesi olarak okunabilmektedir.
İnsanlığın dünya serüveninden beridir hitap-muhatap biçimi kendini farklı biçimlerde ortaya çıkartmaktadır. Kimi, seslerle bunu elde etmeye çalışırken kimi, görüngüler dünyasının nesneleri ile duvarda bir resim, girişte bir heykel, tavanda bir süsleme ile bunu yansıtır. Şiir de muhatabını bulduğunda hitabını tamamlamış olur. Artık hitap ettiği insanın duygu, hayal ve zihin durumuna göre onu etkisi altına alır. Şiir ise en çok anlamlarla muhatabını kendine çeker. Kelimelerin ahenginden faydalanarak, bazen sanatlı, ağdalı ifadelerle, bazen akıcı, duru bir biçimde…
Şiirin Hayatla Teması
Her şair, yaşadığı toplumun sesidir. Bunu genellersek; her sanatçı yaşadığı toplumun özelliklerini, sesini, rengini, yaşantı biçimini, kültürünü yansıtır. Sanatın bir "yansıtma" aracı olduğu, sanatçının da eserini ortaya koyarken yaşadığı toplumdan yola çıkarak eserini inşa etmesi ana hatta sanatın özel hatta ise şiirin hayatla direkt bir temasının olduğunun göstergesidir.
Osman Bayraktar'ın bir tezi ortaya koyma çabası olarak okunabilir. Şiir ve Hayat adlı eser, şiirin hayatta nereye tekabül ettiğinin şiirler üzerindeki yansımalarını ortaya koymaya çalışır. Bayraktar, bu teması şiirin şairiyle ele alarak yansıtmaya çalışır. Eserin girişinde de belirttiği üzere; "Baktığım pencere, daha çok benim ilgi alanım ve fırsat bulup üzerine yazabildiklerimle sınırlı. Şiiri sadece metin olarak değil, şairiyle birlikte düşünme ve kavrama, şiirin içindeki hayatı görme çabası"(s.8)
8 Şairin Şiir ve Hayatı
Osman Bayraktar Şiir ve Hayat adlı eserinde 8 şairin şiirini inceleyerek şiirleri hakkındaki kanaatlerini ortaya koymuştur. Bu isimler Mehmet Akif, Yahya Kemal, Necip Fazıl, Sezai Karakoç, Erdem Bayazıt, Ebubekir Eroğlu, Kamil Eşfak Berki ve Ömer Erdem'dir. Bu yazılar daha önce Yediiklim Dergisi'nin farklı sayılarında okurlarla paylaşılmıştı. Yazıların genel olarak durduğu nokta şiirin salt edebi metinler olarak değerlendirilemeyeceği, şiirin tarihsel, sosyolojik olarak arkeolojisi yapılabileceğinin mümkünlüğünü ortaya koymaktadır. Mehmet Âkif'in Zamanları başlıklı yazısıyla okuru karşılayan eser, derinlikli ve geniş bir yazı ile Mehmet Âkif'in sadece şair yönüne değil, zorluklarla geçmiş hayat hikâyesini, mücadeleci kişiliğini, şiirini oluşturan unsurları da ortaya koyarak Mehmet Âkif şiirinin daha ayrıntılı biçimde anlaşılmasını sağlamıştır. Âkif'in Şimdiki Zamanı başlığında aktardığı:
"Bir eseri büyük yapan temel unsur, gelecek kuşaklar için ilham vericiliğidir. İlham verici olma, her dönemde farklı biçimlerde tezahür eder. Değerlerin yeri yerine oturduğu, dış şartların çok yavaş değiştiği geçmiş dönemlerde bu durum; büyük kabul edilen eserlere nazire yazılması, ortak bir temanın yeniden yazılarak üstatlarla aynı kulvarda yarışma biçimlerinde ortaya çıkıyordu. Her sanatçı aynı kalıplar içinde ortak özü yeniden tanımlıyordu bir bakıma. Ama kalıplar daha çok zamanla kayıtlıdır; bu nedenle de dönemin koşullarına, estetik algılarına uygun yeniden keşfedilmeleri gerekir. Şeyh Galip ile Mevlana, Sezai Karakoç ile Şeyh Galip, Mehmet Âkif ile Sâdî arasındaki ilişki bu türden bir ilişkidir. İlk bakışta, bu sanatçıların arasında hiçbir bağlantı yokmuş gibi görünür. Çünkü bu ilişkide, biçimden çok öz tevarüs edilir ve yeniden üretilir". (s.39)
ifadesi, sadece Âkif'in şiiri için değil, ilham verici, büyük eserlerin geneli için söylenebilir. Büyük eserlerin ortaya çıkışı o eserleri ortaya çıkartan toplumsal koşulları ne ölçüde yüreğine ve zihnine alabildiği ile alakalıdır. Bayraktar da büyük eserlerin ortaya çıkış serüveninden bahsederken ortak bir ilişkiden bahseder, dönemin konjönktürel havası, estetik algısı eserlere sinmiştir. Şiir ve Hayat adlı eserin genelindeki temel yaklaşım "eserlerin niyetlerini göz önüne getirme" olarak okunabilir. Bayraktar, bu çabası ile ülkemizde eksikliği yoğun şekilde hissedilen "eleştirmenlik" kurumuna farklı bir yaklaşımla katkı sunmaktadır. Bu çabanın artarak devam etmesini diliyoruz.
Osman Bayraktar
Şiir ve Hayat
İz Yayıncılık
136 Sayfa
Not: Bu yazı Yediiklim Dergisi'nin 320. sayısında yayınlanmıştır.
Yazar: Bilal CAN - Yayın Tarihi: 04.07.2019 11:58 - Güncelleme Tarihi: 23.11.2021 13:59
,
Etiketler : Bilal CAN Edebiyat ebubekir eroğlu erdem bayazıt kamil eşfak berki necip fazıl sezai karakoç yahya kemal bilal can edebiyat iz yayıncılık mehmet akif mehmet akif mevlana osman bayraktar sadi sezai karakoç sâdî ömer erdem şeyh galip şiir ve hayat
Sıkıcı Cennet Hayatından Dünya Macerasına Sürüklenişin Hikâyesi
Asıl Vahşet Çağrısı?
1015
Bilal CAN Hakkında
Dumlupınar Üniversitesi Sosyoloji lisansını tamamladıktan sonra yüksek lisansını da aynı üniversitede tamamladı. Sosyolojik çalışmaları mekân, kent, şehir ve edebiyat sosyolojisi üzerine yoğunlaşmıştır. Şiirleri, denemeleri, kitap değerlendirmeleri ve eleştirileri bir çok dergide yer aldı.
Kitaphaber.com.tr sitesinin kurucuları arasında yer alıyor ve 2015'ten itibaren genel yayın yönetmenliğini yapıyor.