Doğa bilimci olmadığı halde Evliya Çelebi İstanbul’un botanik güzelliği hakkında araştırmalarıyla, iyi gözlem yeteneğiyle bizlere sunmuştur.
Seyahatname içinde Evliya Çelebi geçtiği yolları, kaldığı yerleri, üstlendiği görevleri, katıldığı seferleri, yaşadığı serüvenleri, tarih bilgilerde ilave ederek, yolculuk tarihi sırasına göre anlatır.
Evliya Çelebi (1611- 1682) Seyahatnamesindeki Türkiye’nin Botanik Bitkileri
Biz burada, Evliya Çelebi’nin günümüz Türkiye hudutları içinde gezdiği yerleri belirlemek, Trakya ve Anadolu’da bulunduğu sıralarda nereden hangi bitkileri kaydettiğini öğrenmek ve seyahatnamenin botanik değerini ortaya koymak istedik. Bu yerler Evliya Çelebi’nin bu yerlerden kaydettiği bitkiler aşağıda, seyahatnamede takip edilen sıraya sadık kalınarak açıklanmıştır.
İstanbul Yöresi Bitkileri
Evliya Çelebi önce İstanbul’u gezer ve onun çeşitli yönleri ile tanıtır. Bu arada bitkileri de unutmaz. Örneğin şehir içinde, bahçelerde, avlularda, mesire yerlerinde, ormanlarda gördüğü ağaçları kaydeder. Onları da ne şekilde tanıttığı hakkında bilgi vermek için, cami avlularından birkaç örnek nakledelim:
Eyüp Sultan Cami: Avlu içinde dut ve diğer ağaçlarla yedi tane büyük ağaç vardır.
Fatih Cami: Başları göğe uzanan ve minarelerle adeta beraber olan yeşil serviler vardır ki her biri güya yeşil meleklerdir.
Beyazıt Cami: Avlusunun dışı baştan başa sayısız ağaçlarla süslüdür, çoğu çeşitli dut ağaçları vardır.
Süleymaniye Cami: Yüksekliği görülmeyen çınarlar, servi, ıhlamur, kuşdili ağaçları.
Evliya Çelebi, İstanbul’da tek bir tıbbi bitki görmüştür. Bu bitki eğirdir. Onu şu cümlelerle kaydeder:
Kâğıthane gezinti yerinde baruthane çarıklarını çeviren suyun geldiği yer ki, Cendere Boğazı demekle meşhurdur, orada bir çeşit Eğir kökü çıkar ki, Azak’ta ve Gerede de çıkanlardan çok daha şifalıdır. Yiyeni bin kere geğirtir. Tuhaf hassı vardır. Fakat çok azdır. Çoğu zaman su kaplumbağası onu yiyip yağlanır. Galata’dan Frenk tayfları gelip, adı geçen kaplumbağaları avlayıp bütün çeşitli hastalıklar için ilaç ederler. Doğrusu bin kere şifası görülmüştür.
Evliya Çelebi, kokulu drog ve bitkilere de yabancı değildir. Seyahatnamede daha baştan itibaren rastladıklarımız şunlardır: misk, sümbül, kırmız gül, reyhan (fesleğen), safran, benefşe (menekşe), karanfil, yasemin, beyazgül.
Evliya Çelebi doğayı sever. İstanbul civarının bağ ve bahçelerini, mesire yerlerini, Haliç kıyılarını, Boğaziçi’nin sahillerini, tepelerini, vadilerini gezmiş, bu yörelerin ağaçlarına, otlarına, çiçeklerine, meyvelerine dikkat etmiştir. Örneğin Boğaz da Büyükdere Ormanı’na ve Yuşa Tepesi’ne kadar gitmiş, batıda Terkos Gölü’nden ve Çekmece Göllerinden bahsetmiştir. Gördüğü bitkileri seyahatnamede ne şekil cümleler içinde kaydettiği hakkında bilgi vermek için aşağıda birkaç örnek sunuyoruz:
Sütlüce Bahçeleri: Çam fıstığı ağaçlarıyla süslü, gülü bülbüllü bir bağdır… Dört tarafı fıstık ve servi ağaçları ile süslüdür.
Hasköy Bahçeleri: Bağ ve bahçeleri öyle limon, öyle nar verir ki, hiçbir bağda benzeri bulunmaz.
Kasımpaşa: Bütün meyve ağaçlarıyla donatılmıştır. Baştan başa ceviz ağaçlarıyla süslüdür. Sulu lal renkli şeftalisi, şirin kayısısı, cem şah engürüsü, Şam üzümü meşhurdur. Çimenlik yeri yoktur.
Ali bey Köyü: Mesiresi bir çimenlik dere içinde; yetmiş seksen kadar çınar ağaçlarıyla süslü güngörmez bir gezinti yeridir. Kâğıthane lalesi adıyla meşhur olan çeşitli laleler buradadır. Lale vakti bu mesireyi görenin aklı perişan olur; Burada has olan ot, tırfıl, yonca, ayrık, kara karık, sarı karık gibi çimen hiçbir yerde bulunmaz.
Kâğıthane: Bu nehrin iki tarafı çınar, kavak ve dalları aşağı sarkmış söğütler ile süslüdür. İki tarafı olan ağaçların kökleri su içinde balık ağına dönmüştür.
Beşiktaş: Çınar, söğüt, sakız, servi cevz-i rumi ağaçlarıyla süslü bir vadidir.
Arnavut köy: Safi çam fıstığı ağaçlarıyla süslüdür.
Rumelihisarı: Emsalsiz kiraz bağları vardır ki, Hisar kirazı adıyla, Rum, Arap ve Acem’de meşhurdur.
Büyük dere: Burada bir takım çınar, kavak, servi dalları baş aşağı söğüt ve diğer ağaçlar vardır ki, her biri göğe ulaşmış sonsuz ağaçlardır. Yere güneş işlemez ağaçlıktır. Çeşitli çimenlikleri ve nice akan pınarları ile süslenmiş bir gönül alıcı gezinti yeridir.
Kavak: Dağlarının kestanesi ve ahlat armudu meşhurdur. Dört tarafı kestane ormanıdır.
Yuşa Tepesi: Servilerle süslü, cihanı seyreden bir çimenliktir.
Çubuklu: Burada çıkan kızılcık hiçbir memlekette çıkmaz, her birinden nice bin renk ve çeşitli hasıl olur. Kokudan insanlar dimağı kokulanır.
Evliya Çelebi’nin İstanbul yöresi bitkileri ile yukarıdaki kayıtlardan şöyle bir sonuç çıkarabiliriz: O bir doğa bilimci olmadığı halde ağaçları tanır, bazı ot adlarını bilir, renkli ve kokulu çiçekler ve seçkin meyveler ile ilgilenir, kısaca bitkileri sever, öyle ki, onların özelliklerini kaydederken çoğu zaman abartılı, fakat zarif teşbihler yapar. Bu durumu, onun özel karakterine ve özel üslubuna bağlıyoruz. Şunu da ilave etmek isteriz ki, Evliya Çelebi dikkatli bir gözlemcidir. Kağıthane deresinin iki kenarındaki ağaçların köklerinin su içinde balık ağına dönmüş olduğunu görüp kaydetmesi, bu karakterini kanıtlamaktadır. (Kaynak : Türkiye’de Botanik Tarihi Araştırmaları)
Bu konuyu oyla!
[Toplam: 1 Ortalama: 5]
(Visited 59 times, 1 visits today)
Benzer konular
Yaş meyve ve sebzeler ambalajsız taşınmayacak
Çim Bakım Takvimi
Arı ailesi
Tarım ilacı kalıntısı
Hikaye ve yazılarevliya çelebi, seyahatname, türkiyenin botanik bitkileri	
Yazı dolaşımı
Cumhuriyetin İlk 15 Yılında Ziraat
Gıda zehirlenmelerine karşı alacağınız basit önlemler
Benzer konular
7 Mart 2021 admin 1
Hem kabak satıp hem de nasıl borçlu çıkarsınız?
İşte size soru: Hem kabak satıp hem de nasıl borçlu çıkarsınız? Yalova’da ürettiği 87.5 kilogram kabağı...
Güncel haberler Hikaye ve yazılar
7 Mart 2021 admin 0
Unutulmuş meslekler: macunların kraliçesi
Unutulmuş meslekler: macunların kraliçesi Kıbrıslı Türkler yüz yıllar içinde çeşitli meyveleri macun haline getirmeyi bir sanat...
Hikaye ve yazılar
27 Şubat 2021 admin 0
Yarasa kozası dolandırıcılığı
Yarasa kozası dolandırıcılığı Dolandırıcılıkta sınır yok.. Çankırı Karatekin Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Anabilim Dalı...
Hikaye ve yazılar
Leave a Comment Cevabı iptal et
Bir dahaki sefere yorum yaptığımda kullanılmak üzere adımı, e-posta adresimi ve web site adresimi bu tarayıcıya kaydet.
26 Ekim 2021 admin 0
Biyolojik savaşın vazgeçilmezi: Faydalı böcekler
Biyolojik savaşın vazgeçilmezi: Faydalı böcekler Gereğinden fazla tarımsal ilaç sonucu agro-ekosistemde bulunan doğal düşmanlar olumsuz yönde...
Zirai mücadele
9 Eylül 2021 admin 0
Hangi baklagil Türkiye’de hangi bölgede yetişir?
Hangi baklagil Türkiye’de hangi bölgede yetişir? Hangi baklagil hangi bölgede yetişir? Tarım sektörü ile uğraşanlar bu...
Meyve ve sebzeler
9 Eylül 2021 admin 0
Hangi yağ bitkileri Türkiye’de hangi bölgede yetişir?
Hangi yağ bitkileri Türkiye’de hangi bölgede yetişir? Hangi ürün hangi bölgede yetişir? Tarım sektörü ile uğraşanlar...
Meyve ve sebzeler
Son Yazılar
Biyolojik savaşın vazgeçilmezi: Faydalı böcekler
Hangi baklagil Türkiye’de hangi bölgede yetişir?
Hangi yağ bitkileri Türkiye’de hangi bölgede yetişir?
Hangi tahıl, hububat ürünü Türkiye’de hangi bölgede yetişir?
Hangi meyve Türkiye’de hangi bölgede yetişir?
Yumurta Kodları Ne Anlama Geliyor?
Kayseri cırgalan biberi
Ormanlar ve orman yangınları
Doğal mantarın toplanması, korunması, dikkat edilmesi gerekenler
Yemiş – Böcek – Kola üçlemi
Ağaçların genel bakımı beslenmesi ve ilaçlanması
Yer kirazı
Son Yorumlar
The Flower and Plant Show için mehmet temiz
Arıcılık ürünleri alım | satım için osman yaylı
Organik ürünler alım | satım için sevkap şevik
Bahçe makineleri satış için ferdi diyar
Bahçe makineleri satış için coşkun bulmuş
Arıcılık ürünleri alım | satım için rasim uyar
Organik ürünler alım | satım için mehmet körler
Organik ürünler alım | satım için serdal erdem
Yem ve katkı maddeleri alım | satım için uğur karaca
Emlak Satış | Kiralama | Devir için burhan candar
Ahududu ve böğürtlen arasındaki farklar için hakan seçim
Bu hafta çok okunanlar
Arı ırkları Arı ırkları Arı, zar kanatlılar takımına ait Apoidea familyasını oluşturan…
Topraksız tarım çeşitleri Topraksız tarım çeşitleri Topraksız tarım en basit tarifiyle, besinlerle dolu…
Ficus Amstel King Ficus Amstel King Yaprak yapısı ince uzun bir şekilde ve…
Besin maddelerinin eksiklik ve fazlalık belirtileri Besin maddelerinin eksiklik ve fazlalık belirtileri Karbondioksit ve su bitkilere…
Arı kovanları Arı kovanları Arı kovanı, arıcılıkta balarısı kolonilerinin beslenmesi ve bakımı…
Akvaryum işlevi ve tasarımı Akvaryum işlevi ve tasarımı Türkiye’de akvaryum hobisi görece yeni olup…
Hangi baklagil Türkiye’de hangi bölgede yetişir? Hangi baklagil Türkiye'de hangi bölgede yetişir? Hangi baklagil hangi bölgede…
Bitkilerde magnezyum eksikliği Bitkilerde magnezyum eksikliği Magnezyum sülfat gübresi (MgSO4 7H2O) bitkilerdeki magnezyum…
Etiketler
Akvaryum Arpa arı arıcılık atatürk balık bit bitki besleme budama böcek damızlık denizcilik Denizcilik Terimleri eldiven fao gdo Gıda hayvancılık iş ara kompost kovan Mısır Organik tarım Permakültür Pestisit kullanımı Pulluk Rekombinant rekombinant DNA Römork sebze solucan gübresi tarım Tarım Takvimi tavuk Tavukçuluk Toprak topraksız tarım Traktör tırtıl yeşil gübre zeytin ziraat çim çim bakımı çinko
Bu ay çok okunanlar
Arı ırkları Arı ırkları Arı, zar kanatlılar takımına ait Apoidea familyasını oluşturan…
Besin maddelerinin eksiklik ve fazlalık belirtileri Besin maddelerinin eksiklik ve fazlalık belirtileri Karbondioksit ve su bitkilere…
Topraksız tarım çeşitleri Topraksız tarım çeşitleri Topraksız tarım en basit tarifiyle, besinlerle dolu…
Arı kovanları Arı kovanları Arı kovanı, arıcılıkta balarısı kolonilerinin beslenmesi ve bakımı…
Ahududu ve böğürtlen arasındaki farklar Ahududu ve böğürtlen arasındaki farklar Ahududu ya da frambuaz (Rubus…
Atatürk diyor ki; Atatürk diyor ki; ZİRAAT Milletimiz çok büyük elemler, mağlûbiyetler, facialar…
Tavuk cinsleri Tavuk cinsleri Tavukların sınıflandırılması Bir tür içinde, ortak özelliklere sahip…
Türkiye’nin gölleri Türkiye'nin gölleri Göl, karalar üzerindeki çanakları doldurmuş tatlı veya tuzlu…
Hangi baklagil Türkiye’de hangi bölgede yetişir? Hangi baklagil Türkiye'de hangi bölgede yetişir? Hangi baklagil hangi bölgede…
Kayseri cırgalan biberi Kayseri cırgalan biberi İsmini yetiştirildiği mahalleden alan Cırgalan biberi, özellikle…
Dolaşım menüsü
Başlangıç
Hakkımızda
Gizlilik politikası
Gizlilik ve kullanıcı sözleşmesi
Reklam – Sponsorluk
İletişim
Tarım veya ziraat
Tarım veya ziraat, bitkisel ve hayvansal ürünlerin üretilmesi, bunların kalite ve verimlerinin yükseltilmesi, bu ürünlerin uygun koşullarda muhafazası, işlenip değerlendirilmesi ve pazarlanmasını ele alan bilim dalıdır. Diğer bir ifade ile insan besini olabilecek ve ekonomik değeri olan her türlü bitkisel-Hayvansal ürünün bakım, besleme, yetiştirme, koruma ve mekanizasyon faaliyetlerinin tamamı ile durgun sularda veya özel alanlarda yapılan balıkçılık faaliyetlerinin tümüdür.
Bağlantılar
ziza.net | Bay Çim | Gübreler | Mantar Satış | Mantarcılık | Tropikal | Türk Bahçe | Türkiye Kuruyemiş | Zirai