Papa VI. Alexander kendi saltanatýný korumak için Türk'ten yardým alamamýþtý ama bu hamlesi onun Türk'ün kapýsýný çaldýðý gerçeðini de gözler önüne sermiþti. Türk, döneminin en haþmetli gücüydü ve krallar, yerel lordlar hatta papa dahi baþlarý sýkýþýnca son bir umut olarak Ýstanbul'a gözlerini dikmekte "büyük Türk" olarak tanýmladýklarý Türk sultanýna müracaat etmekteydi. Papa VI. Alexander, Fransýz kralý VIII. Charles tehlikesine karþý II. Beyazýt'tan yardým istemiþti. Papa, Türk sultanýný uyarýp eðer kendisine yardým etmezse, yani VIII. Charles Ýtalya'yý ele geçirirse bir sonraki hedefinin Ýstanbul olacaðýný anlatan bir mektup yazmýþtý. Ýkna için her þeyi denemiþ, bir anlamda "Roma düþerse Ýstanbul da düþer" demiþti.
1492 yýlýnda papalýk makamýnda seçkin bir Ýspanyol aileye mensup Rodrigo de Borja oturmaktaydý. VI. Alexander ismiyle Hristiyan dünyasýnýn en kutsal makamýný iþgal eden Rodrigo`nun çok da müspet bir þöhrete sahip olduðu söylenemez. Rüþvet karþýlýðý dini rütbelerin satýmý, akraba kayýrýmý ve türlü entrikalar ona yöneltilen suçlamalarýn sadece bir kaçýdýr. Zaten papalýk makamýna da rüþvet ile ele geçirmiþti. Sadece o mu? Çocuklarý da birçok þaibeli aktivitenin baþrolünü oynamýþtýr. Evet yanlýþ duymadýnýz, Papa VI. Alexander`in çocuklarý vardý, üstelik metresinden gayr-i meþru olarak dünyaya gelmiþlerdi. Daha papa olmadan önce kardinallik görevini üstlenirken Vannozza de Catanei`yi metres almýþ ve dört çocuklarý dünyaya gelmiþti. 1492 yýlýnda ise papa olunca Vannozza`yý atýp yerine güzelliðiyle ün salmýþ daha genç Guilia Farenese`yi metres olarak almýþtý. Belki de papa olunca en güzelini almayý kendisine hak görmüþtü. Metres Guilia da ona iki veya üç çocuk vermiþti. VI. Alexander`in baþka kadýnlardan da çocuklarý olmuþ ancak onlarýn isimleri tarih sahnesinden silinmiþtir. Papanýn özellikle gayr-i meþru çocuklardan ikisi, Cesare ve Lucrezia kötü þöhretle diðerlerini geçmiþ hatta babalarýný dahi gölgede býrakmýþtýrlar diyebiliriz. Cesare, erkek kardeþini öldürtmekle suçlanmýþ, Lucrezia`nýn ise hem kardeþi Cesare hem de babasý papa Alexander ile ensest iliþki yaþadýðý dedikodularý çýkmýþtýr. Ýlaveten Papa Alexander`in papalýk konutunda uygunsuz dans partileri düzenlettiði bilgisi dönemin kaynaklarýnda mevcuttur.
En büyük entrikasý
Papa VI. Alexander`in baþrolünü oynadýðý skandallarý kelime sýnýrýndan dolayý burada sýralamamýz mümkün olmamaktadýr. Dolayýsýyla, bu yazýmýzda onun Hristiyan dünyasýný derinden sarsacak en büyük entrikasýna yani Türk ile iþ birliði çabalarýna deðineceðiz.
1494 yýlýnda Ýtalyan yarýmadasýnýn üzerinde Fransýz kralý VIII. Charles`in kara bulutlarý dolaþmaktaydý. Ýtalya sadece Türklerin deðil Avrupa'daki deðiþik monarþilerin de iþtahýný kabartmaktaydý. Ýtalyanlar tarafýndan çok da sevilmeyen Ýspanyol Papa Alexander, umutsuzluk içerinde yârdým için Doðu'ya yöneldi. Fransýzlardan kurtulmak için II. Beyazýt'a müracaat etmekten onun kapýsýný çalmaktan elinde baþka bir seçenek kalmamýþtý.
28 Haziran 1494`te Papa Alexander, Giorgio Bucciardo isminde Türkçe bilen bir Cenevizliyi II. Bayezid'e mektup ulaþtýrmasý için Ýstanbul'a gönderdi. Bucciardo Türk sultanýnýn huzurunda papanýn mektubunu takdim ettikten sonra II. Beyazýt'ýn özel temsilcisi Kasým Çavuþ ile birlikte ayný yýlýn Kasým ayýnda Ýtalya'ya dönüþ yolculuðuna baþladý. Kasým'ýn bu Ýtalya'ya ilk yolculuðu deðildi. II. Beyazýt'ýn elçisi olarak daha önce birkaç defa daha gitmiþliði vardý.
Roma`ya dönüþ yolculuðu -birçoklarýnýn tercih ettiði gibi- Venedik üzerinden saðlanmaktaydý. Ýki elçi (birisi papa VI. Alexander`in, diðeri II. Beyazýt'ýn) Venedik'te karaya ayak bastýlar. Daha sonra karayoluyla Roma`ya doðru yola çýktýlar. Ancona`yý geçtikten kýsa bir süre sonra Giorgio ve Kasým, Senigallia Lordu Giovanni Della Rovere`ye baðlý haydutlar tarafýndan saldýrýya uðradýlar. Giovanni`nin kardeþi Giuliano Della Rovere (geleceðin Papa II. Julius`u) Fransýz kralýný desteklemekteydi ve VI. Alexander ile hasýmdý. Dolayýsýyla papaya zarar vermek için her türlü hakký kendisinde görmekteydi.
Cem Sultan için ödenen para
Senigallia Lordu Giovanni`nin eline düþen iki elçi canlarýný zor bela kurtarmýþlar ama soyulmaktan kaçamamýþlardý. Kasým yanýnda taþýdýðý II. Beyazýt'ýn Cem Sultan için papaya senelik ödediði 40 bin dukayý haydutlara kaptýrdý. Önce yakýnda bulunan papanýn kontrolü altýndaki bir kaleye sýðýndý oradan da Venedik`e geçip Ýstanbul'un yolunu tuttu.
Papanýn elçisi Bucciardo`nun haydutlara kaptýrdýðý Kasým'ýnkinden deðersiz deðildi: II. Beyazýt'a gönderilen mektup ve Beyazýt'ýn cevabi beþ mektubu. Türk sultanýnýn gönderdiði mektuplardan birisi Latince diðer dördü Yunanca veya Türkçe idi.
Roma düþerse...
Papa VI. Alexander`ýn mektubunun içeriði beklenildiði gibi Fransýz kralý VIII. Charles tehlikesine karþý II. Beyazýt'tan yardým isteðiydi. Papa, Türk sultanýný uyarmakta ve eðer kendisine yârdým etmezse yani VIII. Charles Ýtalya'yý ele geçirirse bir sonraki hedefinin Konstantinopolis/ Ýstanbul olacaðýný yazmaktaydý. Anlaþýlan VI. Alexander, II. Bayezid'i ikna edebilmek için her þeyi denemekte hatta Türk baþkentinin tehlike altýnda olduðunu ifade etmekte ve bir anlamda Roma düþerse Ýstanbul da düþer demekteydi.
Bununla da yetinmedi, üstüne II. Bayezid'e oldukça cazip bir teklifte de bulundu:
"Napoli Krallýðýný size veriyoruz ve topraklarýný, halkýný kendi korumanýz altýna almanýzý tavsiye ediyoruz. (Ýlaveten) kendi devletimize (papalýk), topraklarýmýza ve Kilisemize ayný nazarla bakmanýzý istiyoruz..."
Çaresizlik insana daha önceden ihtimal dahi veremeyeceði her türlü hamleyi yaptýrýr misali papa VI. Alexander da Türk'ün yardýmýný alabilmek, daha doðrusu kendi konumunu güvence altýna alabilmek gayesiyle hem Napoli krallýðýný vermekte hem de Türk'e baðlýlýðýný bildirmekteydi. Hristiyanlýðýn en büyük düþmaný Türkler þimdi onun en önemli kurtarýcýsý olmuþtu. Papalýk ve Katolik kilisesinin geleceði Türk'ten gelecek yardýma baðlýydý. Çýkarlar, menfaatler ise deðiþken siyasi manzarayý þekillendirmekteydi.
Ýtalya'dan bile önemli
II. Beyazýt'ýn Papa VI. Alexander ile iliþkisinde ise Ýtalya'nýn fethinden çok daha önemli bir madde etken rol oynamaktaydý: Cem Sultan sorunu. Kendisini ve dolayýsý ile Türk devletini uzun süre meþgul eden bu hadiseyi kökünden çözmek istiyordu. 12 Eylül 1494 tarihli Kasým'ýn haydutlara kaptýrdýðý Papa'ya yazýlan beþinci mektup II. Beyazýt'ýn hem niyetine hem de kararlýðýna örnek teþkil etmektedir:
"Hem sizin makamýnýzýn hayrýna hem de benim memnuniyetime uygun olarak Giorgio[Bucciardo]ile þu þekilde düþündük: Her hâlükârda ölüme tabi olan/ maruz kalan kardeþimiz Cem`in ölümünü siz ekselanslarý hýzlandýrabilirseniz iyi olur..."
Mektubun devamýnda:
"Siz ekselanslarýndan ricamýz – bize bir iyilik/lütuf olarak- Cem`i bu dünyanýn yüklerinden halas eylemeniz... ve ruhunun huzura kavuþacaðý öteki dünyaya devretmeniz/göndermeniz."
Bu mektuptaki ifadelerden de anlaþýlacaðý üzere II. Beyazýt'ýn birinci önceliði Cem Sultan meselesini kökünden çözmekti. Bu gayeyle de Papa'ya 300 bin duka altýn vermeyi dahi vaad ediyordu – her sene verdiði yýllýk ücretin tam yedi katýndan fazla.
II. Beyazýt, VI. Alexander ve ailesinin karstiði akraba kayýrma ve rüþvet iliþkilerinin farkýndaydý ve bu sebeple Papa'ya en büyük sorununu çözmek için rüþvet teklif etmekteydi.
Açýktan iþ birliði
Bütün planlar elçiler Kasým ile Bucciardo`nun haydutlar tarafýndan yollarý kesilip soyulmasý ile birlikte altüst oldu. Papa'nýn Hristiyan dünyasýnýn en büyük düþmaný olarak kabul edilen Türk Sultaný ile geliþtirmeye çalýþtýðý entrika bütün Ýtalya tarafýndan duyuldu. Bu geliþme Hristiyanlýðýn en üst makamýndaki birisinin yani papanýn açýktan Türkler ile iþ birliðinin önünü kesti.
Papa VI. Alexander kendi saltanatýný korumak için Türk'ten yardým alamamýþtý ama bu hamlesi onun Türk'ün kapýsýný çaldýðý gerçeðini de gözler önüne sermiþti. Türk döneminin en haþmetli gücüydü ve krallar, yerel lordlar hatta papa dahi baþlarý sýkýþýnca son bir umut olarak Ýstanbul'a gözlerini dikmekte "büyük Türk" olarak tanýmladýklarý Türk sultanýna müracaat etmekteydi.
s.korayer@aya.yale.edu
Ortadoðu'da diyaloðun gücü
3.12.2021
Sudan, Yemen, Suriye, Libya ve Lübnan'daki siyasi istikrarsýzlýk, mülteci krizi, Doðu Akdeniz'deki restleþmeler, küresel petrol fiyatlarýndaki düþüþ, yerel para biriminin deðer kaybetmesi, yüksek enflasyon gibi ekonomik, siyasi ve toplumsal sorunlar, bölge ülkelerini ulusal çýkar önceliklerini güncellemeye zorladý. Ortadoðu ülkelerinin önemli bir emperyalizm ve sömürgecilik tecrübesi var. Bu yüzden birbirlerine çelme takmanýn bedelini yine kendilerinin ödeyeceðini iyi bilmeleri gerekiyor. Eðer çatýþma yerine iþ birliðini tercih ederlerse emperyalizmin ve sömürgeciliðin yol açtýðý acý tecrübelere yeniden maruz kalmazlar.
Riskli bir fay hattý olarak Keþmir
3.12.2021
Çözülemediði gibi her geçen gün büyüyen Keþmir Krizi tüm Avrasya ve dolayýsýyla dünya için oldukça riskli bir fay hattý. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in, 'Keþmir meselesinin BM Güvenlik Konseyi'nde tartýþýlmasý ve BM nezdinde çözülmesi gerektiði' þeklindeki açýklamasý somut ve olumlu bir adým.
E-Bülten’e Katýlýn
Tüm içeriklerden haberdar olmak için e-bültenimize kayýt olabilirsiniz.
Toplumsal narsisizmin aynasý
3.12.2021
Narsisist dünyada 'kendi' dýþýndaki her þey karanlýkta kalýr. Ötekini görmez, ötekini iþitmez, ötekine varlýk hakký tanýmaz. Neticede kendine kurban olarak zayýf gördüklerini seçen habis narsisist, toplumsal narsisizmden beslenerek karþýmýza kendi gibi olmayana karþý bir tehdit olarak çýkar. Hitler'in liderliðinde üstünlüklerini ilan eden Alman ýrkýnýn dünya tarihinde yarattýðý yýkým kolektif narsisizmin ne kadar tehlikeli olabileceðini bize gösterdi. Bugün Avrupa'nýn göçmenlere uyguladýðý ayrýmcýlýðýn, empatinin yer almadýðý insanlýk dýþý yaklaþýmda ne kadar yaygýn olduðunu tecrübe ediyoruz.
Beklediðimiz Türkiye
3.12.2021
"Beklediðimiz bir Türkiye var mý?" sorusu, esasen bizim geleceðe dair sahici bir meselemizin olup olmadýðý konusunda bir cevap arayýþýmýza matuftur. Beraberinde "Biz bu Türkiye'nin nesiyiz" diye de sormayý gerektirir. Beklediðimizle ilgili hiçbir bedel ödeme niyetinde deðilsek, böyle bir soru sorma hakkýný kendimizde görmek bile bir hadsizliðin vesikasý olacaktýr. Önümüzdeki süreç, bir anlamda halkýn istikamete dair bir hassasiyeti gözetip gözetmediði konusunda dikkate deðer bir sýnav olacak. Böylece tahribatýn hangi düzeye geldiði, halkýn hangi meseleye doðru kanalize olduðu muhtemelen bir nebze daha netlik kazanacak.
Ana Sayfa
Yazarlar
Ýletiþim
Künye
© Copyright 2019
Sitemizde yayýnlanan haberlerin telif haklarý gazete ve haber kaynaklarýna aittir. Ýzin alýnmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.