Yahudi Arapçası, eskiden Arap dünyası içinde yaşamış veya hâlen yaşamakta olan Yahudilerin konuştukları kendilerine has Arapça'nın genel adıdır. Konuşulan dilin yanı sıra İbrani Alfabesi ile yazılmış Arapça metinlere de Yahudi Arapçası denir. Arapça'da olduğu gibi Yahudi Arapçası'nda da yöreden yöreye göre değişen lehçe farklılıkları vardır. İstanbul Ladino'su ile Balkan Ladino'su arasında nasıl bir fark varsa Libya'daki Yahudi Arapçasıyla Irak'taki Yahudi Arapçası arasında da aynı şekilde benzerlikler ve ufak farklılıklar bulunur.
Yahudi Arapçası ile yazılmış parşömen
Özellikleri
Yahudiler'in konuştuğu Arapça, Müslüman ve Hıristiyan komşularının konuştuğu Arapça'dan farklıdır. Bunun sebeblerinden bir tanesi, başta İbranice olmak üzere diğer dillerden kelimeler kullanılmasıdır. Bir diğer sebep ise göçtür; örneğin, Kahire'de konuşulan Yahudi Arapçası Kahire lehçesiden çok İskenderiye lehçesine yakındır.[1] Aynı şekilde, Musul'da konuşulan Yahudi Irak Arapçası Bağdat Arapçası'ndan çok Suriye Arapçası'na benzer.[2] Bu dili kullananların birçoğu en az iki dil bilmektedir.
Ayrıca bakınız
Yahudi Fas Arapçası
Yahudi Irak Arapçası
Yahudi Bağdat Arapçası
Yahudi Trablus Arapçası
Yahudi Tunus Arapçası
Yahudi Yemen Arapçası
Notlar
↑ Örneğin, klasik Arapça'da "yazarım" aktub olarak söylenirken, Mısır'daki Yahudi Arapçası'nda nektob denir.
↑ Örneğin, Bağdat Yahudileri ve Hristiyanlari "söyledim"i Suriye ve Musul'da dendiği gibi keltu olarak söylerler fakat Bağdat'taki Müslümanlar gilit der.
Yahudi dilleri
Afro-Asyatik
İbraniceler:
İbranice (Ahit İbranicesi)
Samiri İbranicesi
Yemen İbranicesi
Aramiceler:
Hulaula
Lişan Didan
Lişana Deni
Lişanid Noşan
Yahudi Aramicesi
Arapçalar:
Yahudi Arapçası
Yahudi Bağdat Arapçası
Yahudi Fas Arapçası
Yahudi Irak Arapçası
Yahudi Trablus Arapçası
Yahudi Tunus Arapçası
Yahudi Yemen Arapçası
Diğer:
Kayla
Yahudi Berbericesi
Hint-Avrupa
Cermen:
Yeşiviş
Yidiş
Yingliş
Roman:
İtalkian
Katalanik
Ladino (Haketia)
Lusitanik
Şuadit
Yahudi Aragoncası
Yahudi Latincesi
Zarfatik
Hint-İran:
Buhori
Cuhuri
Cidi
Diğer:
Knaanik
Yevanik
Türk
Karayca
Kırımçakça
Diğer
Kartveli:
Gruzinik
Dravid:
Yahudi Malayalamı
Yahudilik Portali
Bibliyografya
Ethnologue.com'da Yahudi-Irak Arapçası
Ethnologue.com'da Yahudi-Fas Arapçası
Ethnologue.com'da Yahudi-Libya Arapçası
Ethnologue.com'da Yahudi-Tunus Arapçası
Ethnologue.com'da Yahudi-Yemen Arapçası
Blau, Joshua, The Emergence and Linguistic Background of Judaeo-Arabic: OUP, son basım 1999
Heath, Jeffrey, Jewish and Muslim dialects of Moroccan Arabic (Routledge Curzon Arabic linguistics series): London, New York, 2002.
Dış bağlantılar
Alan Corré'nin Yahudi Arapçası Edebiyat sayfası
Yahudi Arapçası Edebiyatı
Lübnan Yahudileri
Reka Kol Israel radyo kanalında Yahudi Arapçasıyla sunulan bir program
Mizrahi konuları
Ülkeler
Afganistan · Bahreyn · Birleşik Arap Emirlikleri · Cezayir · Fas · Irak · İran · Katar · Kuveyt · Lübnan · Mısır · Pakistan · Suriye · Suudi Arabistan · Tunus · Umman · Ürdün
Tarih
Yahudilerin Arap topraklarından toplu göçü · İslam hakimiyeti altındaki Yahudilerin tarihi · Arap dünyasında antisemitizm · İslam ve antisemitizm · Arap Yarımadası'ndaki Yahudi kabileler
Etnik gruplar
Arap Yahudileri · Buhara Yahudileri · Parsim · Berberi Yahudiler · Magrebim · Filistin Yahudileri · Kürt Yahudileri · Bağdadi Yahudiler
Diller
İbranice · Arapça · Farsça · Marathi · Yahudi Malayalamı · Cidi · Yahudi Arapçası · Gürcüce · Gruzinik · Buhori · Yahudi Berbericesi · Cuhuri · Yahudi Aramicesi
Din ve kültür
Sefarad Yahudiliği · Mizrahi müziği
Siyaset
Kara Panterler · Şas
This article is issued from Vikipedi - version of the 1/8/2016. The text is available under the Creative Commons Attribution/Share Alike but additional terms may apply for the media files.