Medyanın Muhalefeti ya da Muhalefetin Medyası | Yorum | SETA Medyanın Muhalefeti ya da Muhalefetin Medyası – | SETA
SETA Kurumsal
Etkinlikler
Kadromuz
İnsan Kaynakları
Staj
İletişim
Language
Türkçe
English
Deutsch
عربى
Yayınlar
Rapor
Analiz
Odak
Perspektif
5 Soru
Yorum
Kitap
Haber
Video
Podcast
Panel
İnfografik
Zaman Çizelgesi
Etkinlikler
Kadromuz
Hakkımızda
İletişim
Giriş
Kayıt Ol
--
Araştırma Alanları
Siyaset
Dış Politika
Ekonomi
Toplum ve Medya
Güvenlik
Hukuk ve İnsan Hakları
Strateji Araştırmaları
Eğitim ve Sosyal Politikalar
Avrupa Araştırmaları
Enerji
Yayınlar
Rapor
Analiz
5 Soru
Odak
Uzmanlar Cevaplıyor
Perspektif
Yorum
Kitap
Video
Podcast
Panel
İnfografik
Kurumsal
Etkinlikler
Kadromuz
SETA 2021 Güz Dönemi Kurs/Staj Programı
Hakkımızda
İletişim
Siyaset	
İç Siyaset Gündemi
Siyasal Partiler
Demokratikleşme
Kamu Politikaları
Dış Politika	
Türk Dış Politikası
Avrupa
Ortadoğu
Balkanlar
Asya - Pasifik
Ekonomi	
Kalkınma
Teknoloji ve İnovasyon
Küresel Ekonomi
Finans
Toplum ve Medya	
Yeni Medya
Siyasal İletişim
Medya - Siyaset İlişkileri
Güvenlik	
Terörizm
Düzensiz Savaş
Savunma
Radikalleşme
Sınır Güvenliği
Hukuk ve İnsan Hakları	
Hukuk
İnsan Hakları
Yeni Anayasa
Yargı Reformu
Göç ve Mülteciler
Strateji Araştırmaları	
Grand Strateji
Ulusal Güvenlik Stratejileri
Savunma Stratejileri
Askeri Strateji
İstihbarat Stratejileri
Eğitim ve Sosyal Politikalar	
Eğitim Politikaları
Sosyal Politikalar
Gençlik Politikaları
Göç ve Eğitim
Yükseköğretim
Avrupa Araştırmaları	
İslamofobi
Avrupa’da Aşırı Sağ
Uluslararası Göç ve Mülteciler
Türkiye–Avrupa Birliği İlişkileri
Diaspora Araştırmaları
Enerji	
Enerji Arz Güvenliği
Enerji Projeleri
LNG
Yenilenebilir Enerji
Nükleer Enerji
English
Deutsch
عربى
Medyanın Muhalefeti ya da Muhalefetin Medyası	
Son on yılda ortaya çıkan ve çeşitli sıfatlarla (yandaş) itibarsızlaştırılmaya çalışılan medyadaki dönüşüm, esasında ana akımdaki aktörel değişimin yarattığı huzursuzluklar olarak görülebilir. Geçtiğimiz yıllarda önemli medya organlarında yönetici ve yazar olan kimselerin bugün kendi blog ya da internet sitelerinde yazmaları hiç kuşkusuz önemli bir değişimdir.	
Turgay Yerlikaya 29 Ağustos 2020
Paylaş
Turgay Yerlikaya
29 Ağustos 2020
Siyasette denge-denetleme fonksiyonunu icra etmesi beklenen medya, tarihin sınırlı dönemlerinde bu görevini icra etmiştir. Özellikle 17 ve 18. yüzyıllarda ortaya çıkan kamusal alan fikri ve istişare mekanizmasının işletilmesi konusunda oldukça önemli bir yere sahip olmuştur. Siyasetin farklı pratiklerinin geniş kitleler tarafından sorgulanması ve ortak iyiye dair bir perspektifin ortaya koyulması anlamında medyanın (gazete) etkisi büyük olmuştur. Bu anlamda medya kah toplumsal hareketlerde kah devrimlerde kah temsil ile ilgili sorunlara yönelik eleştirilerde başarılı roller oynamıştır. Kitle iletişim araçlarının dünya tarihsel olayların ortaya çıkmasındaki rolü ve etkisi bir yana ideal (denetleme) ve pratik arasındaki makasın sermaye lehine genişlediği dönemler olmuştur. Özellikle genel anlamda siyasalın medyayı keşfi ile birlikte ortaya çıkan tabloda medya araçlarına da gücün konsolide edilmesi aşamasında önem atfedilmiştir. Bunun modern dönemdeki en önemli göstergelerinden biri, gücün temerküzü ile birlikte basın-yayın alanının da kontrol edilme isteğidir.
Türkiye örneğinden hareketle bakıldığında basının toplumsal hayattaki rolü de benzer bir tarihi pratiği ortaya koymaktadır. 19. yüzyılda iktidarın (sultanın) sınırlandırılmasını amaçlayan muhalefetin, sesini duyurabileceği bir ortam olan yarı ticari gazeteler 20. yüzyılda yerini daha kitlesel medya araçlarına bırakmıştır. Özellikle 1990’lı yıllarda özel TV kanallarının varlığı ile zenginleşen basın-yayın ortamı, gücün konsolide edilmesi sürecinden doğrudan etkilenmiştir. Farklı alanlardaki etkilerini tahkim etme adına medya sahipliği yöntemini benimseyen kişiler, 90’lar ve 2000’lerin başındaki medya ortamını benzer gerekçelerle domine etmişlerdir. Sosyo-politik açıdan bakıldığında ise Türkiye’nin kırılma anlarında statükoyu sürdürmeyi amaçlayan medya sahipleri, değişimden yana bir siyasetin tarafı olmamışlar aksine mevcut durumu yeniden üreterek pozisyonlarını korumuşlardır. Özellikle Kürt sorunu ve sivil-asker ilişkilerindeki rollerine bakıldığında bu durum çok daha açık biçimde görülebilmektedir.
Medyadaki çoğulculaşma ve alternatif medya söylemi
Türkiye’deki ana akım medyanın dönüşümü kimilerine göre medyanın çoğulcu bir yapıdan uzaklaşması anlamına gelmektedir. Fakat ana akımın özellikle AK Parti’nin iktidarını pekiştirmesi süreci ile birlikte yaşadığı dönüşüm, iddia edildiğinin aksine bir çoğulculaşma olarak da değerlendirilebilir. Nitekim AK Parti iktidarının ilk yıllarını dışarıda bıraktığımızda, sivil-asker ilişkilerinin düzenlenmesi ve sistemden dışlanan aktörlerin (muhafazakar ve milliyetçiler) sisteme yeniden entegre edilmesi noktasında önemli kazanımların ortaya çıktığını ve bu kazanımların medya alanında da kendisini hissettirdiğini görebiliriz. Öyle ki bu aşamada muhafazakar ve İslamcı aktörler kamusal alana ve medya ortamına dahil olmuş, zımnen de olsa bir temsiliyet üstlenmişlerdir.
Medya sahipliğindeki dönüşümün yanı sıra ekran üzerinden ilerleyen tartışmalarda da kısmi bir mütekabiliyet tesis edilmiş ve aktörel anlamda bir çeşitlenme sağlanmıştır. Bu esnada kendisini alternatif olarak takdim eden ve zahirde Türkiye’deki medya ortamının çoğulculaşmasına katkı sağlayan internet odaklı medya ortamlarında da niceliksel açıdan bir sıçrama gerçekleşmiştir. Kimilerine göre ana akımdan dışlandıkları kimilerine göre ise “daha özgür” bir ortamı mümkün kıldığı için dijital alana kendilerini taşıyan bu aktörler, bu süreçte ciddi bir dönüşüm de yaşamışlardır. Fakat söz konusu aktörlerin oluşturduğu bu mecralar bir muhalefet imkanı olmanın ötesine taşmış, kimi zaman sekter kimi zaman da aşırı politik tutumları ile kendilerini marjinalleştirmeyi tercih etmişlerdir. Bu da bahse konu mecralarda üretilen haber ve bilginin objektifliği bir yana medyanın araçsallaştırılması sonucunu doğurmuştur. Medya zaten gücün konsolide edilmesi sürecinde bir araçtır diye eleştiri getirilebilir pek tabii. Fakat buradaki temel sorun iktidarın medyayı kontrol ettiği yönünde eleştiriler üreten aktörlerin bir zamanlar kendilerinin iktidarda olması ya da iktidarla kurdukları ilişkilerde yaşanan dönüşüm sonucunda dışarıda kalmanın yarattığı mutlak muhalefettir.
İktidar eleştirilerinin kurgusallığı
Alternatif medya olarak tarif edilen platformlarda üretilen içeriğin gerçeklikle ilişkisinin sorunlu olmasının yanında kurgusal ve aşırı politize bir yönünün de olduğu açıktır. Örneğin geçtiğimiz günlerde dindar ailelerin çocukları üzerinden üretilen bir haberin içeriğinde, dindar bir ailede yaşayan bir kadının üniversiteyi kazanması ve pandemi nedeniyle okula gidememesi sorunsallaştırılmıştır.
Habere konu olan kadının üniversiteyi kazanarak başka bir şehre gitmesi onun özgürleşmesi (başını açması) için kaçınılmaz bir fırsat olarak gösterilmekte ve dindar bir ailede endoktrine edildiği gerekçesiyle bağımsız bir birey olmasının imkansızlığı üzerine söylem geliştirilmektedir. Bu anlatıdaki en can alıcı nokta ise genel sorunun cari iktidarın politikaları ile özdeşleştirilerek siyasi bir bağlama oturtulması ve iktidarın bütün bu anomiden sorumlu tutulmasıdır. İlk elde mülakata dayalı bir habercilik pratiği olarak görülen bu içerik, geniş bir perspektiften bakıldığında “dindar ailelerin çocuklarında anlam arayışı” kategorisi üzerinden üretilen bir meta anlatının parçası olarak işlevini yerine getirmektedir. Kendi kimlik ve dini yaşam pratiklerinden uzaklaşmayı özgürleşme olarak varsayan kurgusal bir tipolojiyi genelleştirme eğiliminde olan bu tür anlatılar, nihai kertede araçsal bir anlam taşımaktadır. Nitekim son dönemde İslamcı ve muhafazakarların sekülerleşmesi, deizm ve gençlerde ortaya çıktığı iddia edilen farklı yönelimler olgusal bir analize dayanmıyor aksine tekil örnekleri genelleştirerek politik bir amaca hizmet ediyor.
Son on yılda ortaya çıkan ve çeşitli sıfatlarla (yandaş) itibarsızlaştırılmaya çalışılan medyadaki dönüşüm, esasında ana akımdaki aktörel değişimin yarattığı huzursuzluklar olarak görülebilir. Geçtiğimiz yıllarda önemli medya organlarında yönetici ve yazar olan kimselerin bugün kendi blog ya da internet sitelerinde yazmaları hiç kuşkusuz önemli bir değişimdir. Medyada yaşanılan bu değişimi dijital alana aktaran ve nispi anlamda çoğulcu bir modelin varlığını ortaya koyan platformların bugünkü pozisyonlarını mutlak muhalefete indirgemeleri çok da anlamlı değildir. Zira Türkiye’deki cari iktidar pratiklerini sığ bir karşıtlıkla ele almayı ve çatışmayı derinleştirmek yerine medyanın idealdeki işlevi olan eleştiriyi esas almaları hiç kuşkusuz Türkiye’deki basın-yayın ortamına çok daha fazla katkı sağlayacaktır. Aksi takdirde Center for American Progress’in yayınladığı “Türkiye’nin Değişen Medya Ortamı” başlıklı çalışmasında da görüldüğü üzere fonlar üzerinden ilerleyen ve kendinden menkul bir değeri olmayan mecraların varlığı artacaktır.
[Sabah, 29 Ağustos 2020]
Paylaş
Etiketler:
Toplum ve Medya
Yorum
Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti)
Bölgesel Aktörler | Küresel Aktörler
Center for American Progress
İktidar
Kürt Sorunu
Muhalefet
Etkinlikler
Bugünkü Etkinlikler
kasım, 2021
Sırala:
tarih
Tarih
Şu an etkinlik bulunmamakta
Karadeniz’de Doğal Gaz Keşfettik, Peki ya Şimdi ne Olacak?
Bir önceki
Avrupa Birliği’nin Doğu Akdeniz Yaklaşımı
Bir sonraki
Sosyal Medya
Twitter
21 saat önce
Mevcut sürece köklü bir tedbir geliştirilmezse belirsizlikten iç savaş ve bölünmeye kadar pek çok karamsar senaryo… https://t.co/KFLnJMNW5C
21 saat önce
Hem ayrıştırıcı ve kutuplaştırıcı siyasetten şikâyet etmek, bunu helalleşerek değiştireceğini iddia etmek, hem de t… https://t.co/TaJh994Cb1
22 saat önce
Türkiye ve BAE artık rekabetlerini birlikte müzakere ederek yönetebilecekleri bir aşamaya geldi. https://t.co/9717OOj9ep | @burhanduran
Araştırma Alanları
Siyaset
Dış Politika
Ekonomi
Toplum ve Medya
Güvenlik
Hukuk ve İnsan Hakları
Strateji
Eğitim ve Sosyal Politikalar
Avrupa
Enerji
Yayınlar
Rapor
Analiz
Odak
Perspektif
Yorum
Kitap
Video
Podcast
Panel
İnfografik
Kurumsal
Etkinlikler
Kadromuz
Kurs/Staj
Hakkımızda
İletişim
© 2015 Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı
×
Yükleniyor...
Yükleniyor...
Web sitemizde size en iyi deneyimi sunabilmemiz için çerezleri kullanıyoruz. Bu siteyi kullanmaya devam ederseniz, bunu kabul ettiğinizi varsayarız.TamamGizlilik Politikası