► İzmir Büyükşehir Belediyesi meclisinde oy çokluğu ile kabul edilen bütçenin yüzde 40’a tekabül eden 5 milyar TL’lik kısmı yatırımlara ayrıldı
İBB bütçesi 12 milyar 500 milyon TL
► Soyer, “3 senedir ortaya koyduğumuz bütçe rakamları ve gerçekleşme oranları da son derece başarılı. Türkiye’de bu kadar başarılı bütçe yapan başka belediye yok” diye konuştu.
SEZA NUR DEMİRPARMAK
İzmir Büyükşehir Belediyesi (İBB) Kasım ayı olağan meclis toplantısının altıncı oturumu İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer idaresinde gerçekleştirildi. İzmir Büyükşehir Belediyesinin 2022 Mali Yılı Bütçesi ve İzleyen Yıllar Bütçesi 12 milyar 500 milyon TL olarak AK Parti ve MHP gruplarının ret oylarına karşılık oy çokluğu ile kabul edildi. 2022 mali yılı gider bütçesinin 5 milyar TL’lik kısmının yatırımlara ayrıldığı ifade edildi. Soyer, “Biz çok uzun müzakere ettik ama kararlarımızın yüzde 98’ini ortak geçirmişiz. Biz ortak iradeyi ortaya koyarak bugüne geldik. Bununla da iftihar ederek geldik. Bütçe başarılı. Bütçenin başarısını ölçen şey, gerçekleşme oranıdır. 3 senedir ortaya koyduğumuz bütçe rakamları ve gerçekleşme oranları da son derece başarılı. Türkiye’de bu kadar başarılı bütçe yapan başka belediye yok” diye konuştu. Soyer, Halk Ekmek’te ocak sonuna kadar ekmeğe zam yapılmaması konusunda da görüşmeler yapacağını belirtti” diye konuştu.
“İZMİR’İN ÖDEDİĞİ VERGİLERİN NE KADAR YATIRIM OLARAK DÖNDÜĞÜNÜN HESABINI SORUYORUZ”
8 saat süren meclis toplantısının sonunda konuşan Soyer, “Meclise herkes çalışarak gelmiş. Son derece medeni biçimde uç görüşler ifade edildi. Sesler asla yükselmedi. Genel olarak son derece seviyeli bir müzakere gerçekleşti. Her konuşan arkadaşım dersini çalışmıştı. Fakat bazı konularda kafa karışıklığı olduğunu tespit ettim. Özgür Bey (AK Parti Grup Başkan Vekili) hazırladığımız proje fotoğraflarının hiçbirinin gerçek olmadığını söyledi. Değil, çünkü şu an faaliyet raporunu görüşmüyoruz. Biz 2022 yılında ne yapacağımızın muhasebesini yapıyoruz. Geçmişte ne yaptığımıza dair fotoğraflar koymadık. Bütçe tekniği açısından, bütçe rakamları üzerinden müzakere yapılması gerekiyor. Özgür Bey, ‘Bütçede yüzde 30 kadar artış olmuş. Bunun yüzde 85’i, merkezi hükümetten gelen para’ dedi. Doğru. Merkezi hükümetten kaynak geliyor ama bu, İzmir’in ödediği vergilerin İzmir’e ne kadar yatırım olarak döndüğünün hesabını sormayacağımız anlamına gelmez. 2019’da 84,5 milyar, 2020’de 95,5 milyar, 2021’de 91,7 milyar olmak üzere İzmir, 271,8 milyar vergi ödemiş. İzmir için yatırım harcaması toplam 5,61 milyar. Yani İzmir 40 vermiş, 1 almış. İzmir’in merkezi hükümetten alması gereken yatırımın buna yakın bir şey olması lazım diye insan ümit ediyor. İzmir’in 81 ilde 76’ncı sırada yatırım alması vahim bir şey” dedi.
“EN BÜYÜK YATIRIM KENTSEL ALTYAPIYA”
En büyük yatırımı kentsel altyapıya yaptıklarını söyleyen İBB Plan Bütçe Komisyonu Başkanı Bülent Sözüpek, “30 ilçede sürdürdüğümüz yatırımlarda bu yıl, 215 Milyon TL’lik yatırımla 147 km yola eşdeğer sıcak asfalt dökümü yapıldı. 55 Milyon TL’lik yatırımla 414 km yola eşdeğer statik kaplama yapıldı. 32 Milyon TL’lik yatırımla 173 km uzunluğunda kilit parke taş döşendi, 30 Milyon TL’lik yatırımla 55 adet irili ufaklı düzenleme çalışmaları yapıldı. Toplamda bin 498 adet otopark alanı yapıldı. Asfalt, sathi kaplama, kilit parke taş döşemesi ve düzenleme çalışmalarına 352 Milyon TL’lik yatırım yapıldı. Önümüzdeki yıl 1,5 milyon ton asfalt uygulaması, 1 milyon 500 bin ton da arazi yolu kaplaması için planlamamızı yaptık, 1 milyar 100 milyon TL bütçe ayırdık. Buca’yı otogara bağlayacak ekspres yol ve İzmir’in en uzun karayolu tünelini 1 milyar TL maliyetle yapılıyor. 1. Etap kapsamında iki viyadük inşaatlarının yüzde 80’i tamamlandı. Karayolu alt ve üst geçitleri için 66 Milyon, yaya alt ve üst geçitleri için ise 47 milyon TL bütçe ayrıldı” ifadelerinde bulundu.
İzmir’e 2021 Eylül ayı itibariyle genel bütçeden 1,6 milyar TL aktarıldığını belirten Sözüpek, “2021 Eylül ayı itibariyle İBB tarafından 1 milyar 599 TL, İZSU tarafından 506 milyon 994 TL, ESHOT tarafından 468 milyon TL; bağlı kuruluşları dahil belediye tarafından toplam 2 milyar 588 milyon TL yatırım harcaması yapıldı. 2021 Ekim ayı itibariyle 621 Milyon 886 bin TL iç borç, 517 milyon 969 Bin TL dış borç olmak üzere toplamda 1 Milyar 139 milyon TL borç ödemesi yapıldı. İBB 2022 mali yılı gider bütçesi 12 milyar 500 milyon TL olarak planlandı; gelir bütçesi 9 milyar 950 milyon TL, gelir-gider dengesi 2 milyar 550 milyon TL öngörüldü. Gider bütçesinin 5 milyar TL’lik kısmı yani yüzde 40’ı yatırımlara ayrıldı. İki buçuk milyarlık finansman ihtiyacımızın 2 milyarı da Narlıdere, Buca metrosu ile Çiğli tramvayına harcanacak” diye konuştu.
“KUR FARKI, BORCU 5,6 MİLYAR TL’DEN 10,2 MİLYAR TL’YE ÇIKARDI”
CHP Grup Başkan Vekili Mustafa Özuslu, “İBB ülke ekonomisi enflasyon, kur değişimleri, inşaat gibi çeşitli yükselen maliyetlere rağmen tüm Türkiye’de dengeli akılcı, gerçekçi, doğru bütçe yönetimi nasıl icra edilir dersini vermiştir. Yüzde 134 artan demir, yüzde 140 artan nakliye, yüzde 150 artan çimento, yüzde 173 artan kum bütçemizi fen İşlerimizin bütçesini etkiliyor. İBB’de finansal sıkıntı, ödeme sıkıntıdan bahsediliyor. İBB’nin finansal sıkıntısı ve ödeme gecikmesi nedeniyle ile yarım kalmış tek bir yatırımı yoktur. İzmir borç batağında değildir. Borçlarını ödeyemeyecek borcu yoktur. Sürdürülebilir bir borcu vardır. Göreve geldiğimiz günden bu yana 4,5 milyar borçlanma yapılmış. 3,9 milyar borç ödemesi yapılmış. Borç 5 milyar TL ardaki fark 600 milyon TL’dir. Kur artışı olmasaydı 5,6 milyar olacakken kur farkından dolayı borç 10,2 milyara ulaştı” diye konuştu.
Merkezi hükümetin İzmir yatırımlarının azlığını dikkat çeken Özuslu, en çok vergi toplanan 3’ünc il olmasına rağmen İzmir’in bu vergilerden sadece yüzde 2’sinin yatırım harcaması olarak verildiğini belirterek, “Türkiye’de yüzde 11,35 ile en fazla vergi toplayan il İzmir. İzmir, 23 büyükşehirden 70 ilden daha fazla vergi toplamış. Fakat ne yazık ki şehrimiz vergi gelirlerinin sadece yüzde 2’sini yatırım harcaması olarak merkezi hükümetten almıştır. İzmir merkezi hükümetten yatırım harcaması olarak 81 il içerisinde 76’ncı sırada. Vergi toplarken 3, alırken 76. İstanbul 80 milyar TL, Ankara 48 milyar liralık yatırım gerçekleşirken merkezi hükümetin İzmir’e yatırımı 18 milyar lirada kaldı. Ankara’da yüzde 12 kat artmış, İstanbul’da yüzde 10 kat, İzmir’de 5 kat artmış durumda. İzmir’e yapılan bu haksızlığa İzmirliler hesabını sormalı” diye konuştu.
“İBB YÖNETİMİ 2,5 YILDA 25 MİLYAR TL PARA HARCADI”
Bütçe değerlendirmesini kaynaklar, yatırımlar ve vaatler üzerinde değerlendireceğini dile getiren Ak Parti Grup Başkanvekili Özgür Hızal, “Göreve geleli 2 buçuk yılın üzerinde oldu. Görev sürenizin yarısından fazlası. Sayın Soyer’in hala bugün adaymış gibi ‘yapıyoruz’ ve ‘yapacağız’ gibi ifadeler kullanması İzmirlilere yapılmış ve yapılacak en büyük haksızlık. Bu 2,5 yıllık süreç boyunca sadece İBB için kullandığınız kaynak 25 milyar. Bugünün bütçesini eklediğimizde 40 milyar oluyor. 25 milyar bütçeyi kullanmışsınız ve 12,5 milyar gibi bir rakamla karşımıza çıkıyorsunuz. Geçen yıl bütçeniz 9 milyardı bu yıl 12,5 milyara çıkmış. Bu bütçenin yüzde 85’i merkezi hükümetten gelen pay, bu pay yüzde 38 oranında arttı. Merkezi hükümet İzmir’in payıyla ilgili bir kesintiye gitmiyor. Sosyal demokrat olduğunu iddia eden bir anlayış Türkiye Cumhuriyeti devletinin 81 iline yapılan yatırımla ilgili eleştiriyi anlamıyoruz. 2,5 yılda 25 milyar TL para harcayan İBB ve yönetimi var. Bütçeyi değerlendirirken şuna bakmak lazım icracı kimliğimiz ne kadar ortaya çıkıyor. İzmir’in temel problemlerinden biri olan altyapı ulaşım ve trafik. Trafik son 1 yıldır İzmir’in gerçeği. Trafik denilince İBB Soyer’in 2,5 yıl önce verdiği vaatler var. İZBAN yatırımının yarısı merkezi hükümetçe yapıldı. İzmir’e merkezi hükümet bir santimetre ray yapmadığı. 3 kritik noktada trafiği yeri altına alacağız, 60 bin kapalı otopark alanını 100 bine çıkartacağız, 3 yeni ana transfer merkezi kuracağız, akıllı trafik sisteminin etkin ve verimli çalışması için emniyet ve kurumlarla iş birliği yapacağız demişsiniz. Adayken İzmir’in ulaşım ve trafik problemini gördüğü için bu sözleri vermiş aradan 2,5 yıl geçmiş 25 milyar TL’lik bütçe kullanmışsınız. Çiğli tramvayını kullanıyor olmamız lazımdı. Buca metrosunun yüzde 26’sının bitmesi gerekiyordu. Buca metrosu inşaatına henüz başlanmadı” ifadelerinde bulundu.
Hızal, “Geçmiş yıllardaki performansınız ortadayken, bu yıl bütçeyi rakamsal olarak artırmanızın hiçbir anlamı yok. Bu bütçeyi, gerçeklerle örtüştürmeniz gerekiyor. Ne zaman yatırımları ortaya koyarsınız, o zaman ‘bütçeniz doğru’ deriz” sözlerine yer verdi. Hızal, Uzundere’deki kentsel dönüşüm mağdurlarının taleplerinin yerine getirilmediğini de belirterek, “Vatandaşın tapularını iade edin, hükümet gereğini yapar” diye konuştu.
BÜTÇEDE YATIRIM VE HİZMET MİKTARI İLE ÖNCE ÇIKAN 19 ANA BAŞLIK
İBB 2022 mali yılı bütçesinde yatırım ve hizmet miktarı ile önce çıkan 19 ana başlık ise şöyle sıralandı: Ulaşım yollarında asfalt kaplama, bakım, onarım ve düzenleme yapılması için 1 milyar 100 milyon TL. Hafif Raylı Sistem Projesi kapsamında Buca Metrosu için 510 milyon TL. Tramvay hatları yapımı için 301 milyon TL. Hafif Raylı Sistem Projesi kapsamında Fahrettin Altay-Narlıdere Kaymakamlık Metrosu yapımı için 250 milyon TL. Kamulaştırma çalışmaları için 201 milyon TL. Buca-Bornova arası sanat yapıları, tünel ve bağlantı yolları yapılması için 190 milyon TL. İzmir Opera Binası için 170 milyon TL. Kemeraltı ve çevresi yenileme alanı proje ve programları için 156 milyon TL. İzmir Hafif Raylı Sistemi araç depolama tesisleri yapım işi için 150 milyon TL. Süt Kuzusu Projesi için 117 milyon 500 bin TL. İhtiyaç sahiplerine ayni ve nakdi yardım için 100 milyon 10 bin TL. Modern, yenilikçi, temalı yeşil alanlar projesi için 100 milyon TL. Haşerelerin üreme alanlarını periyodik olarak kontrol etmek ve ilaçlama yapmak için 97 milyon 680 bin TL. Akıllı trafik yönetim sisteminin geliştirilmesi için 96 milyon 800 bin TL. Araç ve iş makinesi alımları hizmeti için 80 milyon TL. Ulaşım yollarında alt ve üst geçit çalışmaları için 66 milyon TL. Belediye hizmet tesisleri, binaları ve depolarının yapımı, bakımı ve güçlendirilmesi 60 milyon TL. Yollardaki yağmur sularının uzaklaştırılması ve dere ıslahı yapılması için 50 milyon TL.
En büyük payı yüzde 34 ile yol, köprü, asfalt, kentsel dönüşüm ve planlama projelerinin yürütüldüğü altyapı stratejik alanı alıyor. İkinci sırayı yüzde 24 ile ulaşım ve trafik, yenilenebilir enerji, çevre sağlığı, sosyal hizmetler ile sağlık ve spor projelerinin yer aldığı yaşam kalitesi stratejik alanı dolduruyor. Üçüncü sırada yüzde 15 ile sosyal yardım ve sosyal projeler ile dijital dönüşüm ve kentsel adalet projelerinin bulunduğu demokrasi stratejik alanı yer alıyor.