Evrim Ağacı 11 yaşında! Evrim Ağacı'nın senin için neden önemli olduğunu paylaşmak için buraya tıkla.
Sorulara Dön
Bu soru başka bir soruya yönlendirilmiştir: Altıncı his gerçekten var mı?
0
Bilimkurgu & Fantastik
Insan izledigini, kendisine bakildigini, anlayabilir mi?
1
35
0
Mert Can Demir
26 Mart 2020
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap
383K
Ufuk Derin, Öğrenci-Okur
26 Mart 2020
Altıncı his ile ilgili makalede bu konuya değinilmişti.
Duyu Dışı Algılama
Arkamızdan geleni görmeyip, duymamamıza rağmen hissedebilmemizin birçok nedeni olabilir. Bu sebeplerden en güçlüsü, bizim "duymuyor", "görmüyor", "kokusunu almıyor" olmamızın, gerçekten duymadığımız, görmediğimiz veya kokusunu almadığı anlamına gelmediğidir. Bu tip bilinçsiz olarak algıladığımız duyuların toplamına (ve hatta "mistik güç" olarak lanse edilmeye çalışılan diğer algılara da), bilimsel analizlerde, Duyu Dışı Algı (Extrasensory Perception) adı veriliyor.
Çoğu bilim insanı, böyle bir duyu tipi olduğunu kabul etmiyor (Amerikan Ulusal Bilim Akademisi'nin %96'sı bu tip duyuların varlığını reddediyor). Çünkü bu terimi kullananların çoğu, duyu organlarının bu süreçte rolü olmadığını, beynin mistik bir şekilde etrafını algıladığını ileri sürüyor. Ancak buna yönelik çalışmalar bunu destekleyebilecek hiçbir veri üretebilmiş değil. Dolayısıyla konu bilimin sınırlarından çıkıp, sahtebilimin alanı haline geliyor. Bu kavramı kullananlar içgörü, telepati, psikometri, kahinlik, vb. sahtebilim alanlarını bilimselmiş gibi pazarlamaya çalıyor.
Ancak bu kavramı normal şekilde duyu organlarımız aracılığıyla ama farkında olmadan algıladığımız olgular için kullanmak da mümkün! İşte bazı psikologlar ısrarla bu alanda çalışmalarını sürdürüyorlar ve bunu yaparken doğru olmasını arzuladıkları şeylere inanmak yerine, alışageldiğimiz beş duyu haricinde duyularımız varsa bunları ortaya çıkarmaya veya sıra dışı olguları nasıl hissedebildiğimizi beş duyumuzu kullanarak anlamaya çalışıyorlar. Gerçeklere de ancak bu çalışmalarla ulaşabiliyoruz.
Gerçekten de, bu konular üzerine eğilen araştırmacılardan bazıları, farkında olmadan algıladığımız uyaranlar hakkında son derece güvenilir araştırmalar yapıyorlar ve üst düzey bilim dergilerinde makaleler dahi yayınlayabiliyorlar. Biz de, bilimsel şüphecilik dahilinde analizinin yapılmasını faydalı görüyoruz. Zaten bu araştırmalara bakıldığında, bu tip algıların tamamen bilimsel kökenleri olduğu görülmektedir. Şimdi, bunlara bir göz atalım.
Takip Edildiğimizi Nasıl Hissediyoruz?
Issız bir sokakta arkamızdan gelen birini hissedebilmemizi (ya da benzer şekilde, saatin 15:23 olduğunu düşünüp, baktığımızda gerçekten de öyle olduğunu görmemizi), ESP ve benzeri araştırmaların sonuçlarıyla, tamamen bilimsel olarak açıklamamız mümkündür.
Sokak örneğini ele alalım. Arkamızda gerçekten biri varsa, ayaklarından çıkan çok düşük şiddetli sesler, bilincimizde algılanamayabilir; ancak kontrolümüz dışında olan bilinçaltımız tarafından fark edilebilir. İşte buna, duyusal sızıntı (sensory leakage) adı verilir. Bu sızan uyartılar, beynimizde işlenebilir ve içgüdüsel olarak korku hissini tetikleyebilir.
Bir diğer nokta, deri reseptörlerimizin bazılarının, görsel reseptörlerle evrimsel olarak son derece yakın olmasıdır. Farkında olmasak da ve tam olarak mekanizması henüz aydınlatılmamış olsa da, derimiz esasında bir miktar ışığa da tepki veriyor olabilir. Bu, beynimize, gözümüz haricinde başka noktalarımızdan da çok sınırlı da olsa görsel verinin ulaşması anlamına gelebilir.
Benzer şekilde, çok kısıtlı düzeyde de olsa, vücudumuzla algıladığımız ancak bilinçli olarak fark edemediğimiz sese bağlı titreşimler, algılayamadığımız sesleri istemsiz olarak duymamızı sağlıyor olabilir. Yani sese bağlı olarak oluşan ufak titreşimler, vücudumuzda ve ses duyu organlarımızda titreşimlere neden olarak bilinç altı bir algı doğurabilir. Bu konuda da araştırmalar sürmektedir.
Bir diğer nokta da feromonlar ve genel olarak koku duyumuzdur. Feromonlar, çeşitli durumlar karşısında hayvanların vücudundan salgılanan vücut dışı hormonlardır. Bu kimyasallar, havada yol kat ederek diğer bireyler tarafından algılanabilir. Feromon salgısı, insanda oldukça azalmış ve körelmiş bir yapıdır. Oldukça körelmiş olan koklama (burun) ve feromon duyu organlarımız (Jacobsen organı ya da Vomeronasal organ), bilinçaltı düzeyde bizim fark etmediğimiz bazı işlemleri yürütebilir. Bu yüzden, arkamızdaki bireyin kokusu ya da salgıladığı feromonlar bizi uyarabilir.
Bu konuyla ilgili son bir nokta ise, ışığın yansımasıdır. Normalde, biz bunu "gölgeler" olarak niteleyebiliriz, ancak bu, makro büyüklükte olan bir yansımadır. Öte yandan, arkamızdaki cisimlerin, önümüzdeki cisimlerden yansıyan görüntüleri, bariz görüntüler olmasa da, beynimiz tarafından bir miktar algılanıyor olabilir. Dolayısıyla, arkamızdaki bireyden çıkıp, önümüzdeki bir nesneden yansıyarak gözümüze ulaşan fotonlar, beynimizde silik de olsa bazı algıların oluşmasını sağlayabilir ve bu, his oluşumuna neden olabilir. Deri hücrelerimizin mor ötesi ışınları görebildiğine dairse oldukça güçlü veriler bulunuyor. Bu "görme", tam olarak düşündüğümüz gibi olmasa da, konumuzla ilişkili olabilir.
239 görüntülenme
1
Paylaş
1
Kaynaklar
Yazar Yok. Evrim Ağacı. (26 Mart 2020). Alındığı Tarih: 26 Mart 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Bu soru yeni cevap alımına kapatılmıştır. Tekrar açılana kadar lütfen diğer soruları ziyaret ediniz.
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Teorisi'nin Doğruluğu Kanıtlanmış Mıdır?
COVID-19 için gerekli virüs miktarının 50'de 1'ini (2%) günlük olarak alırsak, bu durum bir süre sonra bizi hastalığa bağışıklı hale getirir mi?
Madem ışık hızı ses hızından hızlı, o zaman nasıl günlük hayatta karşımızdaki kişinin sesi ve el-yüz hareketleri senkron olabiliyor?
Laiklik ve sekülerizm arasındaki fark nedir?
Bir hücre ikiye bölündüğünde ilk hücre hangisi olur bilinç hangisinde kalır?
Bu platformda cevap alan soruların ortak özellikleri nelerdir?
İnsanlar neden ünlü gibi kişilerin gerekli olsun gerekli olmasın hayatlarını merak eder, izler, araştırır?
karanlık ışıktan hızlı mıdır? karanlığın hızı nedir? var mıdır?
Alzheimer hakkında bilgi sahibi olabileceğim site, kitap, makale, dergi vb. yerler varsa tavsiye edebilir misiniz?
Vahşi hayvanların kan şekeri düşmüyor mu?
Daha Fazla Göster
|
Soru Sor
Açıklama ve Kaynak
×
Açıklama (Görselin neyi anlattığını buraya giriniz)
Görsel Kaynağının İsmi (Örnek: Popular Science)
Görsel Kaynağının Bağlantısı (Örnek: https://www.popsci.com/is-net-still-neutral)
Kapat
Kaydet
Raporla
×
Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.
İşlem Seç Başka bir soruya yönlendir Başka bir soruyla birleştir Yanlış Kategori Şikayet Et (Zorbalık, Spam, Nefret Söylemi, Reklam, vb.)
Yönlendirilecek/Birleştirilecek Soru
Rapor Açıklaması
Kapat
Gönder
© Evrim Ağacı, Tree of Evolution LLC'nin tescilli markasıdır. 2010-2021. Gizlilik Politikası.
Tüm içeriklerimiz, İçerik Kullanım İzinleri'ne uyulduğu müddetçe kullanıma, dağıtıma ve paylaşıma açıktır.
Bu siteyi kullanan kişilerin sitedeki bütün işlemleri Kullanıcı Sözleşmesi'nin şartlarına tabidir.
Giriş Yap | Kayıt Ol
“Yaşamın olduğu yerde umut da vardır.”
Stephen Hawking
Gece Modu
Katkı Yap
Makale Yayınla
Soru Sor
Etkinlik / İlan Gir
Destek Ol
Reklam Ver
Agora Bilim Pazarı
Öğren & Bilgilen
Son İçerikler
Rastgele İçerik
İçerik Kategorileri
EA Akademi
Bilim Sözlüğü
Gerçeklik Analizi
Video İzle
Podcast Dinle
Yaşam Ağacı
Doğa Gözlemleri
Evren Gözlemleri
Söz & Aforizma Oku
Evrim Algoritması Oyunu
Projeler
Kreosus
COVID-19
Bilim Sözlüğü
Hastalık Kataloğu
Mobil & Masaüstü Uygulama
Darvin
Darvin (Eklenti)
Gelincik Evrim Algoritması
BOUN Evrim Ağacı
Azərbaycan Dilində Məqalələr
PhD² (İngilizce)
Tree of Evolution (İngilizce)
Evrim Ağacı'nı Tanıyın
Tarihçemiz
İlkelerimiz
Ekibimiz
Destekçilerimiz
Onaylı Kullanıcılar
Yayın Politikamız
Düzeltme Politikası
Sık Sorulan Sorular
Gelir Kaynaklarımız
Yasal Bıdılar & İletişim
İçerik Kullanım İzinleri
İçerik Tipi
Adil Kullanım Doktrini
Tıbbi Feragatname
Site Kaynakları
Kullanıcı Sözleşmesi
Gizlilik Politikası
Bize Ulaşın
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla
Paylaş
Bağlantıyı Kopyala
Telegram Twitter WhatsApp Facebook Linkedin
Rastgele
Gece Modu
Seçenekler
Gece / Gündüz Modu
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Menüyü Gizle
İçerik Ekle
Soru Sor
Etkinlik Ekle
Evrim Ağacı
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!
Giriş Yap
Kayıt Ol
E-posta
Şifre Göster
Google Twitter Facebook
Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu
İsim
Soyisim
E-posta
Şifre Göster
Kullanıcı Sözleşmesi'ni ve Gizlilik Politikası'nı okuduğumu, anladığımı ve kabul ettiğimi beyan ederim.
Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.
E-posta
Geri dön
Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.
E-posta
Geri dön
Close
“ Eğer insanların düşündüklerini sanmalarına neden olursanız size aşık olurlar; ancak eğer onları gerçekten düşündürürseniz, sizden nefret ederler.”
Don Marquis
Bize Ulaşın
Başlık Seç
Alt Başlık Seç
İsim
E-Posta
Mesajınız
GÖNDER
Mesajınızı aldık. İlk fırsatta değerlendirip, yanıtlamaya çalışacağız.
Paylaş
WhatsApp
Facebook
Twitter
Telegram
Bağlantıyı Kopyala
Soru Sor
×
Düzenleme Gerekçesi
Soru*
Açıklama
URL
Kategori* Seç
Gizlilik
Herkese Açık Anonim
Cevaplar İçin Kaynak Zorunluluğu
Cevaplarda kaynak göstermek zorunlu olsun. Kaynaksız cevap verilebilsin.
Kapat
Gönder
Reklamsız Deneyim
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.
Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.
Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.
YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.
Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.
Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Destek Ol
Takip Et
Sizi Takip Ediyor
Takipçi UP İçerik Soru Cevap
Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.
Daha fazla bilgi almak için tıklayın
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bilim İçin 30 Saniyeniz Var mı?
Evrim Ağacı'na üye olmak tamamen ücretsiz ve çok sayıda avantajı beraberinde getiriyor. Evrim Ağacı'nda geçirdiğiniz zamanı zenginleştirmek için, sadece 30 saniyenizi ayırarak üye olabilirsiniz (üyeyseniz, giriş yapmanızı tavsiye ederiz).
Üye Ol
Giriş Yap
Üyeliğin Avantajları
Evrim Ağacı 11 Yaşında,
Şimdi Desteğinize İhtiyacımız Var!
Lafı dolandırmayacağız: Türkiye'deki bilimseverlerin destekleri sayesinde 2010'dan beri kimsenin kontrolünde olmaksızın bugünlere gelmeyi başardık. Şimdi, daha fazlasını yapabilmek için yardımınız gerekiyor. Eğer bu mesajı gören her Evrim Ağacı okuru sadece 20₺ ile bile destek olmayı seçseydi, Evrim Ağacı olarak 1 yıl boyunca başka kimseden destek almaksızın Türkiye'de bilim anlatıcılığını sürdürebilir ve ekibimizi daha da büyütebilirdik. Bu yüzden şimdi, sizin de desteğinize ihtiyacımız var! Aşağıda, soldan sağa avantajlılık sırasına göre dizdiğimiz yöntemlerden herhangi birini seçerek bize hemen destek olabilirsiniz.
Kreosus ($) Kreosus (₺) Youtube Patreon Diğer Yöntemler
Zaten Destek Oldum
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.