Tekerleklerin araca baðlantýsýný yapan parçalarýn tümüne birden aský sistemi denir. Ön tekerleklerin tekere baðlantýsýný yapan parçalarýn tümüne ön aský sistemi veya ön süspansiyon adý verilir. Arka tekerlerin araca baðlantýsýný yapan parçalarýn tümüne de arka aský sistemi veya arka süspansiyon adý verilir.
A2.Aský Sisteminin Görevleri:
a.Aracýn emniyetli olarak kýsa zamanda yüksek hýzlara ulaþmasýný saðlar.
b.Virajlarda tekerlerin devamlý olarak yolla temasýný saðlar.
c.Yol üzerindeki pürüzlerden, girinti ve çýkýntýlardan oluþan titreþim ve darbeleri en aza indirir. Böyle titreþim ve darbelerin olduðu gibi araca geçmesini engeller.
A3.Aský Sistemlerinin Çeþitleri:
Aský sistemleri; serbest aský sistemi (serbest süspansiyon) ve sabit dingil aský sistemi olmak üzere ikiye ayrýlýr.
Serbest aský sisteminde her tekerlek birbirinden baðýmsýz olarak yaylanma özelliðine sahiptir. Serbest aský sistemi, binek arabalarýnýn tümünde ön aský sistemi olarak, bazýlarýnda ise arka aský sistemi olarak da kullanýlýr.
Sabit dingil aský sisteminde ise bir tekerin yaylanmasý, ayný dingil üzerinde bulunan diðer tekeri de etkiler. Sabit dingil aský sistemi; yük taþýmacýlýðýnda kullanýlan araçlarýn ön ve arka aský sistemlerinde kullanýlýr.
B1.Aský Sistemlerinde Kullanýlan Yaylar Ve Diðer Parçalarýn Yapým Özellikleri:
Aský sisteminin en önemli parçalarýndan birisi yaylardýr.
a.Yaylarýn Görevleri:
1. Tekerlekler hariç aracýn bütün yükünü üzerinde taþýr.
2. Tekerleklerin yol üzerinde bulunan girinti ve çýkýntýlara denk gelmesi halinde veya aracýn yük durumuna göre, tekerlerin þasiye yaklaþmasýna veya uzaklaþmasýna imkan saðlar.
3. Yol üzerinde bulunan bozulmalardan oluþan titreþim ve vuruntularý üzerine alýr, yumuþatýr ve yaylanma halinde fasýlalarla araç gövdesine geçmesini saðlar.
b.Yay Çeþitleri:
Aský sisteminde beþ çeþit yay kullanýlýr. Bunlar:
1. Yaprak yaylar,
2. Helisel yaylar,
3. Burulma çubuklu yaylar,
4. Pnömatik (hava yastýklý) yaylar.
5. Hidro pnömatik yaylar,
1. Yaprak yaylar:
Eski model binek arabalarý ile yük taþýmacýlýðý yapan kamyonlarýn ön ve arka aský sistemlerinde kullanýlýr. Yay çeliðinden yapýlýr. Boylarý birbirinden farklý, lama þeklindeki parçalarýn üst üste konmasýyla meydana getirilir. Parçalarýn tümü, bir merkez cývatasýyla birbirine baðlanýr. Yaylarýn daðýlmasýný önlemek için saç kelepçeler veya kýlýflar kullanýlýr. Ana yapraðýn her iki ucu kývrýlarak yay baðlantý gözleri oluþturulur. Ön aský sisteminde ön dingile, arka aský sisteminde arka köprüye U cývatalarýyla baðlanýr.
Yaylanma sýrasýnda yay yapraklarý birbiri üzerine sürtünerek kayma yaparlar. Sürtünmenin en aza inmesi için yay yapraklarý arasýna sürtünmeyi azaltýcý maddeler konur. Sürtünmesi en aza indirilmiþ yaprak yaylar, kýrýlana veya kavisleri kadar bakýma gerek duyulmaz.
2. Helisel yaylar:
Binek arabalarýnýn ve yolcu otobüslerinin aský sistemlerinde kullanýlýr. Yuvarlak kesitli yay çeliðinden yapýlmýþ çubuklarýn ýsýtýldýktan sonra kalýplar üzerine sarýlmasýyla þekillendirilir. Uçlarý yay tablasýna düzgün olarak oturacak þekilde yapýlýr. Her aracýn yay çapý, bakla sayýsý ve yay basýncý birbirinden farklýdýr. Helisel yaylar, ön aský sisteminde alt ve üst salýncaklar arasýna, üst salýncaðýn üzerine ve amortisör kovaný üzerine baðlanýr. Helisel yaylar, kýrýldýðýnda veya esnekliðini kaybettiðinde yenileriyle deðiþtirilir. Bunun dýþýnda herhangi bir bakýma gerek yoktur.
3. Burulma çubuklu yaylar:
Burulma çubuklu yaylar; titreþim kolu ile bir veya birden fazla uzun çelik çubuklardan meydana gelir. Yayýn bir ucu kare þeklinde yapýlarak aracýn þasisine dönmeyecek þekilde sabitlenir. Diðer ucu da titreþim kolundan aský sisteminin hareketli parçalarýndan birisine baðlanýr. Tekerleðin yol üzerinde yaptýðý salýným bu çubuðu burulmaya zorlayarak yaylanmayý saðlar. Kýrýlmadýðý sürece herhangi bir bakýma gerek duyulmaz.
4. Pnömatik (hava yastýklý) yaylar:
Pnömatik (hava yastýklý) yaylar, havalý aský sistemlerinde kullanýlýr. Her tekerde yay yerine hava yastýðý bulunur. Havalý aský sistemleri; yolcu otobüsleri, kamyon gibi basýnçlý hava sistemi bulunan araçlarda kullanýlýr.
Hava yastýðý, koruyucu bir kap içinde hava ile þiþirilmiþ lastik körükten meydana gelir. Aracýn bütün aðýrlýðý bu hava yastýklarýna biner. Hava yastýklarý, araç kompresöründen gelen basýnçlý hava ile þiþirilir.
Sistemde bulunan seviye ayar supabý, kasa ile dingil arasýndaki mesafenin her konumda eþit kalmasýný saðlar. Seviye ayar supabýnýn komuta kolu dingiller ile irtibatlýdýr. Araç yükünün fazla olmasý halinde kasa yastýklar üzerine oturup dingillere yaklaþmak ister. Yastýðýn çökmesiyle komuta kolu, seviye ayar supabýný etkileyerek yastýklara dolan havanýn basýncýnýn artmasýný saðlar. Yastýklar, kasa ile dingil arasýnda ayarlanmýþ mesafeye gelene kadar þiþer.
Araç yükünün azalmasý halinde hava yastýklarý serbest kalarak dingil ile kasa arasýndaki mesafeyi açmak ister. Bu durumda da komuta kolu, seviye ayar supabýný ters yönde etkileyerek yastýk hava basýnçlarýný gerektiði kadar düþürür. Havasý indir,ilen yastýklar, kasa ile dingil arsýndaki ayarlanan mesafenin sabit kalmasýný saðlar.
Komuta kolu, seviye ayar supabý ile birlikte çalýþarak araç yükünün artmasý halinde hava yastýklarýna basýlan havanýn basýncýný arttýrýr. Yük azalmasý halinde yastýk hava basýnçlarýný düþürülür. Sonuç olarak dingil ve kasa arasýndaki mesafe her zaman sabit tutar.
5. Hidro pnömatik yaylar:
Hidro pnömatik yaylar, hidropnomatik aský sisteminde kullanýlýr. Hidro pnömatik aský sistemi, çok pahalý, lüks binek araçlarýnda bulunur ve üç ana parçadan oluþur.
Bunlar
a. Sývý pompasý
b. Hidro pnömatik tüpler
c. Seviye ayar düzenleyicileridir.
a. Sývý pompasý: Krank kasnaðýndan hareket alarak çalýþýr. Hidro pnömatik tüplerin ihtiyacý olan basýnçlý sývýyý karþýlar.
b. Hidro pnömatik tüpler: Her tekerde bir tane hidro pnömatik tüp bulunur. Tüp, kürsel þekilde olup bir diyaframla ikiye bölünmüþtür. Diyaframýn üst bölümüne imalat sýrasýnda azot gazý doldurulur. Alt bölümde sývý bulunur. Sývý, tüpe birleþtirilen silindir ve pistonun meydana getirdiði hacime sývý pompasý ile basýlýr. Ayrýca diðer tekerlekteki hidro pnömatik tüpler birbirleriyle paralel olarak baðlantýlý olup tekerlek üzerinde yay, amortisör ve kriko görevi yaparlar.
c. Seviye ayar düzenleyicileri: Aracýn yük durumu ne olursa olsun, yol ile mesafenin ayrý kalmasýný saðlar.
Çalýþmasý: Araç tekerleði, yol üzerinde bulunan bir tümseðe çýktýðýnda salýncak kolu tekerle birlikte yukarý kalkar. Tekerin yukarý çýkmasý, salýncak koluna baðlý pistonu da yukarý iter. Piston önünde bulunan sývýyý sýkýþtýrmayacaðýndan diyaframýn içine basar. Diyafram da diðer yüzünün temas olduðu gazý sýkýþtýrýr. Gaz sýkýþarak tekerdeki darbe etkisini yutar. Tekerlek tümseði geçtiðinde normal konumuna döner. Tekerlekle birlikt3 salýncak kolu ve baðlantýlý olduðu piston da normal konumuna gelir. Sýkýþan azot gazý da genleþerek normal basýncýna ulaþýr.
Piston tarafýndan basýlan sývýnýn bir kýsmý da paralel olarak baðlý olduðu diðer tekerleklerdeki hidro pnömatik silindirlere daðýlacaðýndan olayýn etkisi de hissedilme yönünden azaltýlmýþ olur.
Hidro pnömatik tüpün küresel kýsmý ile silindirin birleþtiði yerde amortisör supaplarý bulunur. Sývýnýn gerek diyafram yönüne, gerekse silindir yönüne hareketi amortisör supaplarý tarafýndan tekerlekteki yaylanmayý en aza indirilir.
Seviye ayar düzenleyicileri; aracýn yük durumu ne olursa olsun, yol ile mesafesinin ayný kalmasýný saðlar.
Araç yükünün artmasý aracý yola yaklaþtýrýr. Bu durumda salýncak kolu da yola yaklaþýr. Salýncak koluna baðlý olan seviye ayar kumanda kolu basýnç supabýný silindire daha yüksek basýnçta yaðýn girmesi yönünde hareket ettirir. Silindire giren yüksek basýnçlý yað, aracýn yol ile mesafesi normal yüksekliðe gelene kadar devam eder. Normal yüksekliðe ulaþtýðýnda salýncak kolu ile birlikte yükselen kumanda kolu basýnç supabýný yaðý kesecek yönde hareket ettirir.
Araç yükünün azalmasý ise salýncak kolunun yukarý çýkmasýna vesile olur.
Salýncak kolu ile birlikte hareket eden seviye ayar kumanda kolu, basýnç supabýný basýncý düþürecek yönde hareket ettirir. Silindirdeki yaðýn bir bölümü, aracýn yol ile yüksekliði normale düþene kadar depoya kadar geri dönüþ yapar.
Yükseklik normal konumuna geldiðinde basýnç supabý gene seviye ayar düzenleme kumanda kolu ile nötr duruma getirilir.
c. Salýncaklar:
Aks baþlarýnýn baðlandýðý ve aks baþýna aþaðý yukarý hareket etmesini saðlayan parçalardýr. Her aks baþý için alt ve üst salýncak olarak iki tanedir. Çelik saçlardan preslenerek yapýlýr. Helezon yaylarýn baðlantýsýný yapabilecek konumda þekillendirilir.
d. Denge ve dayanma çubuklarý:
Denge çubuðu (stabilizatör); iki alt salýncaðý birbirine irtibatlandýrýr. Virajlarda merkez kaç kuvvetinin etkisiyle karoseri dýþa doðru savrulur. Savrulma sunucu dýþta kalan yay basýlmaya içte kalan yay açýlmaya zorlanýr. Bu durumda denge çubuðu tekerlek arasýndaki farklý durumu burulmak suretiyle azaltýr. Böylelikle direksiyon hakimiyetini çoðaltýp aracýn savrulmasýný ve saða sola yatmasýný bir dereceye kadar kaymayý önler.
Bazý araçlarda denge çubuðunun yaný sýra birde dayanma çubuðu bulunur. Dayanma çubuðu alt salýncakla þasi arasýna baðlanýr ve salýncakta meydana gelen kaymayý önler.
e. Rotil (küresel mafsal):
Rotil bir küresel mafsal olup aks baþýnýn salýncaklara baðlantýsýný yapan parçadýr. Aks baþýnýn üst salýncaða baðlantýsýný yapan parçaya üst rotil, alt salýncaða baðlantýsýný tapan parçaya da alt rotil denir. Rotiller üretim sýrasýnda yaðlamasý yapýlýr. Sonradan yaðlama yapýlacak gresörlükleri bulunmaz. Çalýþma sonucu boþluk meydana geldiðinde yenileriyle deðiþtirilir.
ÖN DÜZEN AÇI VE AYARLARI
A. Ön Düzen Açý ve Ayarlarýnýn Tanýmý:
Bir aracýn direksiyon hakimiyetinin iyi olmasýný, ön takým elemanlarýnýn uzun ömürlü olmasýný ve lastiklerin dengeli aþýnmasýný saðlanmasý için tekerleklere verilmesi gereken açý ve ayarlardýr.
B. Ön Düzen Açý ve Ayarlarýnýn Çeþitleri ve Önemi:
Ön düzen açýlarý ve ayarlarý denildiðinde aþaðýdaki hususlar alýnmýþtýr.
1. Kamber açýsý,
2. Direksiyon ekseni eðikliði veya açýsý . (baþlýk pimi, king-pim, aks baþý eðikliði veya açýsý)
3. Kaster açýsý,
4. Toe-in
5. Dönüþlerdeki toe-aut
Ön düzen açýlarý araç kataloðunda belirtilen sürelerde veya ön düzenle ilgili problemler oluþtuðunda kontrol edilerek gerekli ayarlar yapýlýr. Aksi halde aracýn direksiyon hakimiyeti kalmaz, lastikler, bilyalý yataklar ve dingil pimi ve yataklarý zamanýndan önce aþýnýr.
1. Kamber açýsý:
a.Tanýmý: Bir aracýn önünden bakýldýðýnda, tekerlek ekseninin düþey eksene göre yaptýðý açýya kamber açýsý denir.
Tekerleðin, aracýn dýþýna doðru yaptýðý açýysa pozitif (+) kamber açýsý, aracýn içine doðru yaptýðým açýya negatif (-) kamber açýsý adý verilir. Kamber açýsý doðru ayarlanmýþ bir tekerlekte, direksiyon ekseni ile tekerlek ekseni, tekerleðin yola temas noktasýnda birleþir. Þekil: 14.3
b. Kamber açýsýnýn önemi ve etkileri:
Kamber açýsýnýn veriliþ nedeni; tekerlek ekseninin, yol üzerinde araç yükünün altýna yaklaþmasýnýn önemi ve etkileri þunlardýr.
1. Lastiklerin dengeli aþýnmasýný saðlar.
2. Ön teker bilya yataklarý ile aks baþý yataklarýnýn (burç veya rotil) uzun ömürlü olmasýný saðlar,
3. Direksiyonun kolay dönmesini saðlar.
Kamber açýsýnýn uygun olmamasý ise; lastiklerin içten veya dýþtan tek taraflý aþýnmasýna, tekerlek yataklarýnýn, aks baþý yataklarýnýn kýsa zamanda aþýnmasýna, direksiyonun aðýr olmasýna veya bir tarafa çekmesine neden olur.
2. Direksiyon ekseni eðikliði:
a. Tanýmý: Rotillerin veya baþlýk pimi ekseninin üst ucunun düþeye oranla, aracýn merkezine doðru olan eðikliðine direksiyon ekseni eðikliði (baþlýk pimi eðikliði, king-pim eðikliði veya aks baþý eðikliði) veya açýsý denir.
b. Direksiyon ekseni eðikliðinin önemi ve etkileri:
Direksiyon ekseni eðikliðinin veriliþ nedeni; tekerlek ekseninin, direksiyon ekseni ile yol üzerinde birleþtirmektedir. Tekerlek ekseni ile direksiyon ekseni tekerleðin yola temas etme noktasýnda birleþmesi araç yükünün lastikler üzerine dengeli daðýlmasýný saðlar. Araç yükünün dengeli olarak lastikler üzerinde daðýlmasýnýn önemi ve etkileri þunlardýr.
1. Lastikler dengeli aþýnýr,
2. Direksiyon daha kolay döner ve viraj çýkýþý direksiyonun kendiliðinden toplamasýný saðlar.
3. Fazla kaster açýsýna ihtiyacý azaltýr.
2. Kaster açýsý:
a. Tanýmý: Ön tekerin iç kýsmýndan bakýldýðýnda baþlýk pimi veya rotillerin yani direksiyon ekseninin düþey eksenle yapmýþ olduðu açýya kaster açýsý denir.
Direksiyon ekseninin yatma yönü; aracýn içine doðru ise pozitif kaster, dýþýna doðru ise negatif kaster adýný alýr.
b. Kaster açýsýnýn önemi ve etkisi:
Kaster açýsýnýn veriliþ nedeni; araç yükünün tekerleðin önüne veya arkasýna aracýn yola dalmasýný önler, virajlarda ve düz yolda yön kontrolünü saðlar.
Kaster açýsýnýn uygun olmamasý ise; lastiklerin yol üzerinde zýplamasýna, direksiyon sertleþmesine, saða sola çekmesine, aracýn yolda gezmesine, dalmasýna ve direksiyon hakimiyetinin azalmasýna sebep olur.
4. Toe-in açýsý (tekerleklerin içe kapanýklýlýðý):
a. Tanýmý: Bir aracýn ön tarafýndan ve üstten bakýldýðýnda ön tekerlerin ön kýsmýnýn arka kýsmýna göre bir miktar kapalý olma durumuna toe-in denir.
b. Toe-in açýsýnýn önemi ve etkileri:
Toe-in açýsýnýn veriliþ nedeni; seyir esnasýnda ön tekerlerin ön kýsmýnýn arka kýsmýna oranla açýlmak istemesinin önüne geçmektir. Toe-in deðeri bazen mesafe bazende açý olarak verilir.
Toe-in açýsýnýn verilmesiyle dururken ön kýsmý kapalý olan teker seyir esnasýnda açýlarak birbirine paralel hale gelirler. Tekerlerin seyir halinde birbirine paralel gelmesinin önemi ve etkiler,i þunlardýr.
1. Direksiyonda denge saðlanarak aracýn direksiyon hakimiyeti artar.
2. Lastiklerin dengesiz aþýnmasýnýn önüne geçilir. Fazla toe-in açýsý sað ön lastiði dýþtan, az toe-in açýsý solo ön lastiði içten aþýnmasýna neden olur. Toe-in açýsýnýn sebep olduðu lastik aþýntýsý, keskin köþe görüntüsü verir.
5. Dönüþ açýsý veya dönüþlerdeki toe-aut açýsý:
a. Tanýmý: Bir aracýn dönüþ esnasýnda, ön tekerleklerinde oluþan açý farklýlýðýný ifade eder.
b. Toe-in açýsýnýn önemi ve etkileri:
Araç viraja girdiðinde dönüþ çemberinin merkezi, D noktasýdýr. Dýþta kalan ön tekerlek daha küçük bir açý ile, içte kalan ön tekerlek daha büyük bir açý ile dönmek zorundadýr. Ön tekerleklerin birbirinden farklý açýlarda dönmeleri ayarlanamazlar ise dönüþlerde lastikler yuvarlanmanýn yaný sýra yola sürtünerek kaymak durumunda kalýrlar. Bu olayda lastiklerin çabuk aþýnmasýna yol açar.
AMÖRTÝSÖRLER
A1. Amortisörün Görevi:
Uygun olmayan yol düzeyinden etkilene tekerlerin, yaylarda meydana getirdiði yaylanmayý (titreþimi) en kýsa zamanda sona ettirmektir.
A2. Amortisörlerin Çeþitleri, Parçalarý ve Yapýsal Özellikleri:
Günümüz araçlarýnýn tamamýnda boru amortisörler kullanýlýr. Boru amortisörler; tesir yönünden tek tesirli ve çift tesirli olmak üzere iki çeþittir. Tek tesirli amortisör; açýlma veya kapanma halinden yalnýz birinde görev yapar diðerinde serbesttir. Çift tesirli amortisör ise hem açýlma ve hem de kapanma halinde görev yapar.
Tek tesirli amortisörler pek kullanýlmaz. Araçlarýnda genelinde çift tesirli amortisör bulunur. Çift tesirli amortisörlerin çift borulu, tek borulu ve gazlý olanlarý vardýr.
Çift borulu amortisör, depo görevini yapan bir dýþ boru, pistonun içinde çalýþtýðý ve silindir görevini yapan içi hidrolik dolu ikinci bir iç boru, amortisör mili, piston, pistonun üzerinde bulunan çift yönlü supap, silindir altýnda bulunan 2. çift yönlü supap ve üst kapaktan oluþur.
Çalýþmasý: Amortisör üzerine yük bindiðinde kapanmaya zorlanýr. Amortisörün kapanmaya baþlamasýyla ucunda piston olan amortisör mili, içi hidrolik yað ile dolu silindir içinde aþaðý doðru ilerlemeye çalýþýr.
Pistonun baskýsýyla basýncý yükselen hidrolik pistonun üstündeki çift yönlü supabýn küçük deliklerinden pistonun üst tarafýna ve alttaki çift yönlü supaptan depoya mümkün olduðunca çýkmaya çalýþýr. Hidrolik, silindir içini yavaþ yavaþ boþaltýrken amortisör de yavaþ yavaþ kapanýr.
Amortisör ters yönde yüklendiðinde açýlmaya zorlanýr. Amortisörün açýlmaya baþlamasýyla piston, amortisör mili ile birlikte, silindir içinde yukarý doðru ilerlemeye çalýþýr.
Pistonun üstünde bulunan hidrolik, sýkýþarak üstteki çift yönlü supaptan pistonun alt tarafýna ve alt oluþan boþluða alttaki çift yönlü supaptan takviye hidrolik dolar.
Gerek amortisörün kapanmasýnda gerekse açýlmasýnda, silindir içindeki hidrolik pistonun hareketini yavaþlatarak yayýn araç üzerinde meydana getirdiði titreþimi en kýsa zamanda yok eder.
Tek borulu amortisörler gazlý amortisörlerdir. Hidrolik ile gaz arasýnda ayýrýcý bir piston bulunur. Gaz olarak 20-30 bar� lýk azot kullanýlýr.
Amortisörün kapanmasýyla, amortisör milinin silindir içindeki hacim artýrýþý ve ani yükleme gaz basýncýný 120 bar� a kadar yükseltir.
Hassas imalat ve kaliteli malzeme kullanýlmasý nedeniyle pahalýdýr. Binek arabalarýnda kullanýlýr.
B. Amortisörlerin Arýzalarý, Kontrolü ve Bakýmý:
Amortisör arýzasýnýn en önemli belirtisi, kasise düþen tekerleðin adeta balyozla vurulmuþ gibi ses çýkarmasýdýr. Bunun yaný sýra direksiyon hakimiyetinin zayýflamasý, araçta fazla titreþim hissedilmesi amortisörlerin bozulduðunu haber verir.
1) Amortisör arýzasý olarak; amortisör yaðýnýn keçeden dýþarý sýzmasý, supaplarýn görev yapmamasý, baðlantý kulaklarýndaki lastik takozlarýn yýpranmasý en çok görülen arýzalardýr.
2) Dýþ gövdenin ýslanmasý, sýzan yaðýn üzerine tozlarýn birikmesi, amortisörün yað kaçýrdýðýný gösterir. Böyle bir amortisörün yenisiyle deðiþtirilmesi gerekir.
3) Dýþ görünüþü iyi olan bir amortisör yerinden sökülerek dýþarýda kontrol edilir. Bunun için amortisör elle birkaç kez sonuna kadar açýlýp kapatýldýktan sonra sonuna kadar açýlýr. Yukarýdan basýldýðýnda boþluk yapmadan sonuna kadar belirli bir basýnçla kapanýyorsa bu amortisörün saðlam olduðuna karar verilir.
4) Amortisörlerin bakýmý; baðlantý kulaklarýndaki yýpranmýþ lastik takozlarýn yenisiyle deðiþtirilmesi, tespit vidalarýnýn kontrol edilerek gevþek olanlarýn sýkýlmasýndan ibarettir.
sinan-s
Üye Profili
Özel Mesaj Yolla
Üyenin Mesajlarýný Bul
Arkadaþ Listeme Ekle
1. Vites
Yaþý : 39
Aracý : Belirtilmemiþ
Kayýt Tarihi: 21 Mart 2008
Konum: Bostancý/S VRJ
Durum: Aktif Deðil
Mesajlar: 2643 Mesaj Seçenekleri
Yanýt Yaz
Alýntý sinan-s
Bu mesaj kurallara aykýrýysa buradan yöneticileri bilgilendirebilirsiniz.
Teþekkür(0)
Alýntý Cevapla Gönderim Zamaný: 17 Haziran 2008 Saat 17:26
Paylaþým için saðol abi...
Guests
Üye Profili
Özel Mesaj Yolla
Üyenin Mesajlarýný Bul
Arkadaþ Listeme Ekle
MISAFIR
Mesaj Seçenekleri
Yanýt Yaz
Alýntý Guests
Teþekkür(0)
Alýntý Cevapla Gönderim Zamaný: 15 Kasým 2008 Saat 21:06
DERAN_TUYNER Yazdý:
SÜSPANSÝYON SÝSTEMLERÝNÝN ANALÝZÝ
A1.Aský Sistemleri:
Tekerleklerin araca baðlantýsýný yapan parçalarýn tümüne birden aský sistemi denir. Ön tekerleklerin tekere baðlantýsýný yapan parçalarýn tümüne ön aský sistemi veya ön süspansiyon adý verilir. Arka tekerlerin araca baðlantýsýný yapan parçalarýn tümüne de arka aský sistemi veya arka süspansiyon adý verilir.
A2.Aský Sisteminin Görevleri:
a.Aracýn emniyetli olarak kýsa zamanda yüksek hýzlara ulaþmasýný saðlar.
b.Virajlarda tekerlerin devamlý olarak yolla temasýný saðlar.
c.Yol üzerindeki pürüzlerden, girinti ve çýkýntýlardan oluþan titreþim ve darbeleri en aza indirir. Böyle titreþim ve darbelerin olduðu gibi araca geçmesini engeller.
A3.Aský Sistemlerinin Çeþitleri:
Aský sistemleri; serbest aský sistemi (serbest süspansiyon) ve sabit dingil aský sistemi olmak üzere ikiye ayrýlýr.
Serbest aský sisteminde her tekerlek birbirinden baðýmsýz olarak yaylanma özelliðine sahiptir. Serbest aský sistemi, binek arabalarýnýn tümünde ön aský sistemi olarak, bazýlarýnda ise arka aský sistemi olarak da kullanýlýr.
Sabit dingil aský sisteminde ise bir tekerin yaylanmasý, ayný dingil üzerinde bulunan diðer tekeri de etkiler. Sabit dingil aský sistemi; yük taþýmacýlýðýnda kullanýlan araçlarýn ön ve arka aský sistemlerinde kullanýlýr.
B1.Aský Sistemlerinde Kullanýlan Yaylar Ve Diðer Parçalarýn Yapým Özellikleri:
Aský sisteminin en önemli parçalarýndan birisi yaylardýr.
a.Yaylarýn Görevleri:
1. Tekerlekler hariç aracýn bütün yükünü üzerinde taþýr.
2. Tekerleklerin yol üzerinde bulunan girinti ve çýkýntýlara denk gelmesi halinde veya aracýn yük durumuna göre, tekerlerin þasiye yaklaþmasýna veya uzaklaþmasýna imkan saðlar.
3. Yol üzerinde bulunan bozulmalardan oluþan titreþim ve vuruntularý üzerine alýr, yumuþatýr ve yaylanma halinde fasýlalarla araç gövdesine geçmesini saðlar.
b.Yay Çeþitleri:
Aský sisteminde beþ çeþit yay kullanýlýr. Bunlar:
1. Yaprak yaylar,
2. Helisel yaylar,
3. Burulma çubuklu yaylar,
4. Pnömatik (hava yastýklý) yaylar.
5. Hidro pnömatik yaylar,
1. Yaprak yaylar:
Eski model binek arabalarý ile yük taþýmacýlýðý yapan kamyonlarýn ön ve arka aský sistemlerinde kullanýlýr. Yay çeliðinden yapýlýr. Boylarý birbirinden farklý, lama þeklindeki parçalarýn üst üste konmasýyla meydana getirilir. Parçalarýn tümü, bir merkez cývatasýyla birbirine baðlanýr. Yaylarýn daðýlmasýný önlemek için saç kelepçeler veya kýlýflar kullanýlýr. Ana yapraðýn her iki ucu kývrýlarak yay baðlantý gözleri oluþturulur. Ön aský sisteminde ön dingile, arka aský sisteminde arka köprüye U cývatalarýyla baðlanýr.
Yaylanma sýrasýnda yay yapraklarý birbiri üzerine sürtünerek kayma yaparlar. Sürtünmenin en aza inmesi için yay yapraklarý arasýna sürtünmeyi azaltýcý maddeler konur. Sürtünmesi en aza indirilmiþ yaprak yaylar, kýrýlana veya kavisleri kadar bakýma gerek duyulmaz.
2. Helisel yaylar:
Binek arabalarýnýn ve yolcu otobüslerinin aský sistemlerinde kullanýlýr. Yuvarlak kesitli yay çeliðinden yapýlmýþ çubuklarýn ýsýtýldýktan sonra kalýplar üzerine sarýlmasýyla þekillendirilir. Uçlarý yay tablasýna düzgün olarak oturacak þekilde yapýlýr. Her aracýn yay çapý, bakla sayýsý ve yay basýncý birbirinden farklýdýr. Helisel yaylar, ön aský sisteminde alt ve üst salýncaklar arasýna, üst salýncaðýn üzerine ve amortisör kovaný üzerine baðlanýr. Helisel yaylar, kýrýldýðýnda veya esnekliðini kaybettiðinde yenileriyle deðiþtirilir. Bunun dýþýnda herhangi bir bakýma gerek yoktur.
3. Burulma çubuklu yaylar:
Burulma çubuklu yaylar; titreþim kolu ile bir veya birden fazla uzun çelik çubuklardan meydana gelir. Yayýn bir ucu kare þeklinde yapýlarak aracýn þasisine dönmeyecek þekilde sabitlenir. Diðer ucu da titreþim kolundan aský sisteminin hareketli parçalarýndan birisine baðlanýr. Tekerleðin yol üzerinde yaptýðý salýným bu çubuðu burulmaya zorlayarak yaylanmayý saðlar. Kýrýlmadýðý sürece herhangi bir bakýma gerek duyulmaz.
4. Pnömatik (hava yastýklý) yaylar:
Pnömatik (hava yastýklý) yaylar, havalý aský sistemlerinde kullanýlýr. Her tekerde yay yerine hava yastýðý bulunur. Havalý aský sistemleri; yolcu otobüsleri, kamyon gibi basýnçlý hava sistemi bulunan araçlarda kullanýlýr.
Hava yastýðý, koruyucu bir kap içinde hava ile þiþirilmiþ lastik körükten meydana gelir. Aracýn bütün aðýrlýðý bu hava yastýklarýna biner. Hava yastýklarý, araç kompresöründen gelen basýnçlý hava ile þiþirilir.
Sistemde bulunan seviye ayar supabý, kasa ile dingil arasýndaki mesafenin her konumda eþit kalmasýný saðlar. Seviye ayar supabýnýn komuta kolu dingiller ile irtibatlýdýr. Araç yükünün fazla olmasý halinde kasa yastýklar üzerine oturup dingillere yaklaþmak ister. Yastýðýn çökmesiyle komuta kolu, seviye ayar supabýný etkileyerek yastýklara dolan havanýn basýncýnýn artmasýný saðlar. Yastýklar, kasa ile dingil arasýnda ayarlanmýþ mesafeye gelene kadar þiþer.
Araç yükünün azalmasý halinde hava yastýklarý serbest kalarak dingil ile kasa arasýndaki mesafeyi açmak ister. Bu durumda da komuta kolu, seviye ayar supabýný ters yönde etkileyerek yastýk hava basýnçlarýný gerektiði kadar düþürür. Havasý indir,ilen yastýklar, kasa ile dingil arsýndaki ayarlanan mesafenin sabit kalmasýný saðlar.
Komuta kolu, seviye ayar supabý ile birlikte çalýþarak araç yükünün artmasý halinde hava yastýklarýna basýlan havanýn basýncýný arttýrýr. Yük azalmasý halinde yastýk hava basýnçlarýný düþürülür. Sonuç olarak dingil ve kasa arasýndaki mesafe her zaman sabit tutar.
5. Hidro pnömatik yaylar:
Hidro pnömatik yaylar, hidropnomatik aský sisteminde kullanýlýr. Hidro pnömatik aský sistemi, çok pahalý, lüks binek araçlarýnda bulunur ve üç ana parçadan oluþur.
Bunlar
a. Sývý pompasý
b. Hidro pnömatik tüpler
c. Seviye ayar düzenleyicileridir.
a. Sývý pompasý: Krank kasnaðýndan hareket alarak çalýþýr. Hidro pnömatik tüplerin ihtiyacý olan basýnçlý sývýyý karþýlar.
b. Hidro pnömatik tüpler: Her tekerde bir tane hidro pnömatik tüp bulunur. Tüp, kürsel þekilde olup bir diyaframla ikiye bölünmüþtür. Diyaframýn üst bölümüne imalat sýrasýnda azot gazý doldurulur. Alt bölümde sývý bulunur. Sývý, tüpe birleþtirilen silindir ve pistonun meydana getirdiði hacime sývý pompasý ile basýlýr. Ayrýca diðer tekerlekteki hidro pnömatik tüpler birbirleriyle paralel olarak baðlantýlý olup tekerlek üzerinde yay, amortisör ve kriko görevi yaparlar.
c. Seviye ayar düzenleyicileri: Aracýn yük durumu ne olursa olsun, yol ile mesafenin ayrý kalmasýný saðlar.
Çalýþmasý: Araç tekerleði, yol üzerinde bulunan bir tümseðe çýktýðýnda salýncak kolu tekerle birlikte yukarý kalkar. Tekerin yukarý çýkmasý, salýncak koluna baðlý pistonu da yukarý iter. Piston önünde bulunan sývýyý sýkýþtýrmayacaðýndan diyaframýn içine basar. Diyafram da diðer yüzünün temas olduðu gazý sýkýþtýrýr. Gaz sýkýþarak tekerdeki darbe etkisini yutar. Tekerlek tümseði geçtiðinde normal konumuna döner. Tekerlekle birlikt3 salýncak kolu ve baðlantýlý olduðu piston da normal konumuna gelir. Sýkýþan azot gazý da genleþerek normal basýncýna ulaþýr.
Piston tarafýndan basýlan sývýnýn bir kýsmý da paralel olarak baðlý olduðu diðer tekerleklerdeki hidro pnömatik silindirlere daðýlacaðýndan olayýn etkisi de hissedilme yönünden azaltýlmýþ olur.
Hidro pnömatik tüpün küresel kýsmý ile silindirin birleþtiði yerde amortisör supaplarý bulunur. Sývýnýn gerek diyafram yönüne, gerekse silindir yönüne hareketi amortisör supaplarý tarafýndan tekerlekteki yaylanmayý en aza indirilir.
Seviye ayar düzenleyicileri; aracýn yük durumu ne olursa olsun, yol ile mesafesinin ayný kalmasýný saðlar.
Araç yükünün artmasý aracý yola yaklaþtýrýr. Bu durumda salýncak kolu da yola yaklaþýr. Salýncak koluna baðlý olan seviye ayar kumanda kolu basýnç supabýný silindire daha yüksek basýnçta yaðýn girmesi yönünde hareket ettirir. Silindire giren yüksek basýnçlý yað, aracýn yol ile mesafesi normal yüksekliðe gelene kadar devam eder. Normal yüksekliðe ulaþtýðýnda salýncak kolu ile birlikte yükselen kumanda kolu basýnç supabýný yaðý kesecek yönde hareket ettirir.
Araç yükünün azalmasý ise salýncak kolunun yukarý çýkmasýna vesile olur.
Salýncak kolu ile birlikte hareket eden seviye ayar kumanda kolu, basýnç supabýný basýncý düþürecek yönde hareket ettirir. Silindirdeki yaðýn bir bölümü, aracýn yol ile yüksekliði normale düþene kadar depoya kadar geri dönüþ yapar.
Yükseklik normal konumuna geldiðinde basýnç supabý gene seviye ayar düzenleme kumanda kolu ile nötr duruma getirilir.
c. Salýncaklar:
Aks baþlarýnýn baðlandýðý ve aks baþýna aþaðý yukarý hareket etmesini saðlayan parçalardýr. Her aks baþý için alt ve üst salýncak olarak iki tanedir. Çelik saçlardan preslenerek yapýlýr. Helezon yaylarýn baðlantýsýný yapabilecek konumda þekillendirilir.
d. Denge ve dayanma çubuklarý:
Denge çubuðu (stabilizatör); iki alt salýncaðý birbirine irtibatlandýrýr. Virajlarda merkez kaç kuvvetinin etkisiyle karoseri dýþa doðru savrulur. Savrulma sunucu dýþta kalan yay basýlmaya içte kalan yay açýlmaya zorlanýr. Bu durumda denge çubuðu tekerlek arasýndaki farklý durumu burulmak suretiyle azaltýr. Böylelikle direksiyon hakimiyetini çoðaltýp aracýn savrulmasýný ve saða sola yatmasýný bir dereceye kadar kaymayý önler.
Bazý araçlarda denge çubuðunun yaný sýra birde dayanma çubuðu bulunur. Dayanma çubuðu alt salýncakla þasi arasýna baðlanýr ve salýncakta meydana gelen kaymayý önler.
e. Rotil (küresel mafsal):
Rotil bir küresel mafsal olup aks baþýnýn salýncaklara baðlantýsýný yapan parçadýr. Aks baþýnýn üst salýncaða baðlantýsýný yapan parçaya üst rotil, alt salýncaða baðlantýsýný tapan parçaya da alt rotil denir. Rotiller üretim sýrasýnda yaðlamasý yapýlýr. Sonradan yaðlama yapýlacak gresörlükleri bulunmaz. Çalýþma sonucu boþluk meydana geldiðinde yenileriyle deðiþtirilir.
ÖN DÜZEN AÇI VE AYARLARI
A. Ön Düzen Açý ve Ayarlarýnýn Tanýmý:
Bir aracýn direksiyon hakimiyetinin iyi olmasýný, ön takým elemanlarýnýn uzun ömürlü olmasýný ve lastiklerin dengeli aþýnmasýný saðlanmasý için tekerleklere verilmesi gereken açý ve ayarlardýr.
B. Ön Düzen Açý ve Ayarlarýnýn Çeþitleri ve Önemi:
Ön düzen açýlarý ve ayarlarý denildiðinde aþaðýdaki hususlar alýnmýþtýr.
1. Kamber açýsý,
2. Direksiyon ekseni eðikliði veya açýsý . (baþlýk pimi, king-pim, aks baþý eðikliði veya açýsý)
3. Kaster açýsý,
4. Toe-in
5. Dönüþlerdeki toe-aut
Ön düzen açýlarý araç kataloðunda belirtilen sürelerde veya ön düzenle ilgili problemler oluþtuðunda kontrol edilerek gerekli ayarlar yapýlýr. Aksi halde aracýn direksiyon hakimiyeti kalmaz, lastikler, bilyalý yataklar ve dingil pimi ve yataklarý zamanýndan önce aþýnýr.
1. Kamber açýsý:
a.Tanýmý: Bir aracýn önünden bakýldýðýnda, tekerlek ekseninin düþey eksene göre yaptýðý açýya kamber açýsý denir.
Tekerleðin, aracýn dýþýna doðru yaptýðý açýysa pozitif (+) kamber açýsý, aracýn içine doðru yaptýðým açýya negatif (-) kamber açýsý adý verilir. Kamber açýsý doðru ayarlanmýþ bir tekerlekte, direksiyon ekseni ile tekerlek ekseni, tekerleðin yola temas noktasýnda birleþir. Þekil: 14.3
b. Kamber açýsýnýn önemi ve etkileri:
Kamber açýsýnýn veriliþ nedeni; tekerlek ekseninin, yol üzerinde araç yükünün altýna yaklaþmasýnýn önemi ve etkileri þunlardýr.
1. Lastiklerin dengeli aþýnmasýný saðlar.
2. Ön teker bilya yataklarý ile aks baþý yataklarýnýn (burç veya rotil) uzun ömürlü olmasýný saðlar,
3. Direksiyonun kolay dönmesini saðlar.
Kamber açýsýnýn uygun olmamasý ise; lastiklerin içten veya dýþtan tek taraflý aþýnmasýna, tekerlek yataklarýnýn, aks baþý yataklarýnýn kýsa zamanda aþýnmasýna, direksiyonun aðýr olmasýna veya bir tarafa çekmesine neden olur.
2. Direksiyon ekseni eðikliði:
a. Tanýmý: Rotillerin veya baþlýk pimi ekseninin üst ucunun düþeye oranla, aracýn merkezine doðru olan eðikliðine direksiyon ekseni eðikliði (baþlýk pimi eðikliði, king-pim eðikliði veya aks baþý eðikliði) veya açýsý denir.
b. Direksiyon ekseni eðikliðinin önemi ve etkileri:
Direksiyon ekseni eðikliðinin veriliþ nedeni; tekerlek ekseninin, direksiyon ekseni ile yol üzerinde birleþtirmektedir. Tekerlek ekseni ile direksiyon ekseni tekerleðin yola temas etme noktasýnda birleþmesi araç yükünün lastikler üzerine dengeli daðýlmasýný saðlar. Araç yükünün dengeli olarak lastikler üzerinde daðýlmasýnýn önemi ve etkileri þunlardýr.
1. Lastikler dengeli aþýnýr,
2. Direksiyon daha kolay döner ve viraj çýkýþý direksiyonun kendiliðinden toplamasýný saðlar.
3. Fazla kaster açýsýna ihtiyacý azaltýr.
2. Kaster açýsý:
a. Tanýmý: Ön tekerin iç kýsmýndan bakýldýðýnda baþlýk pimi veya rotillerin yani direksiyon ekseninin düþey eksenle yapmýþ olduðu açýya kaster açýsý denir.
Direksiyon ekseninin yatma yönü; aracýn içine doðru ise pozitif kaster, dýþýna doðru ise negatif kaster adýný alýr.
b. Kaster açýsýnýn önemi ve etkisi:
Kaster açýsýnýn veriliþ nedeni; araç yükünün tekerleðin önüne veya arkasýna aracýn yola dalmasýný önler, virajlarda ve düz yolda yön kontrolünü saðlar.
Kaster açýsýnýn uygun olmamasý ise; lastiklerin yol üzerinde zýplamasýna, direksiyon sertleþmesine, saða sola çekmesine, aracýn yolda gezmesine, dalmasýna ve direksiyon hakimiyetinin azalmasýna sebep olur.
4. Toe-in açýsý (tekerleklerin içe kapanýklýlýðý):
a. Tanýmý: Bir aracýn ön tarafýndan ve üstten bakýldýðýnda ön tekerlerin ön kýsmýnýn arka kýsmýna göre bir miktar kapalý olma durumuna toe-in denir.
b. Toe-in açýsýnýn önemi ve etkileri:
Toe-in açýsýnýn veriliþ nedeni; seyir esnasýnda ön tekerlerin ön kýsmýnýn arka kýsmýna oranla açýlmak istemesinin önüne geçmektir. Toe-in deðeri bazen mesafe bazende açý olarak verilir.
Toe-in açýsýnýn verilmesiyle dururken ön kýsmý kapalý olan teker seyir esnasýnda açýlarak birbirine paralel hale gelirler. Tekerlerin seyir halinde birbirine paralel gelmesinin önemi ve etkiler,i þunlardýr.
1. Direksiyonda denge saðlanarak aracýn direksiyon hakimiyeti artar.
2. Lastiklerin dengesiz aþýnmasýnýn önüne geçilir. Fazla toe-in açýsý sað ön lastiði dýþtan, az toe-in açýsý solo ön lastiði içten aþýnmasýna neden olur. Toe-in açýsýnýn sebep olduðu lastik aþýntýsý, keskin köþe görüntüsü verir.
5. Dönüþ açýsý veya dönüþlerdeki toe-aut açýsý:
a. Tanýmý: Bir aracýn dönüþ esnasýnda, ön tekerleklerinde oluþan açý farklýlýðýný ifade eder.
b. Toe-in açýsýnýn önemi ve etkileri:
Araç viraja girdiðinde dönüþ çemberinin merkezi, D noktasýdýr. Dýþta kalan ön tekerlek daha küçük bir açý ile, içte kalan ön tekerlek daha büyük bir açý ile dönmek zorundadýr. Ön tekerleklerin birbirinden farklý açýlarda dönmeleri ayarlanamazlar ise dönüþlerde lastikler yuvarlanmanýn yaný sýra yola sürtünerek kaymak durumunda kalýrlar. Bu olayda lastiklerin çabuk aþýnmasýna yol açar.
AMÖRTÝSÖRLER
A1. Amortisörün Görevi:
Uygun olmayan yol düzeyinden etkilene tekerlerin, yaylarda meydana getirdiði yaylanmayý (titreþimi) en kýsa zamanda sona ettirmektir.
A2. Amortisörlerin Çeþitleri, Parçalarý ve Yapýsal Özellikleri:
Günümüz araçlarýnýn tamamýnda boru amortisörler kullanýlýr. Boru amortisörler; tesir yönünden tek tesirli ve çift tesirli olmak üzere iki çeþittir. Tek tesirli amortisör; açýlma veya kapanma halinden yalnýz birinde görev yapar diðerinde serbesttir. Çift tesirli amortisör ise hem açýlma ve hem de kapanma halinde görev yapar.
Tek tesirli amortisörler pek kullanýlmaz. Araçlarýnda genelinde çift tesirli amortisör bulunur. Çift tesirli amortisörlerin çift borulu, tek borulu ve gazlý olanlarý vardýr.
Çift borulu amortisör, depo görevini yapan bir dýþ boru, pistonun içinde çalýþtýðý ve silindir görevini yapan içi hidrolik dolu ikinci bir iç boru, amortisör mili, piston, pistonun üzerinde bulunan çift yönlü supap, silindir altýnda bulunan 2. çift yönlü supap ve üst kapaktan oluþur.
Çalýþmasý: Amortisör üzerine yük bindiðinde kapanmaya zorlanýr. Amortisörün kapanmaya baþlamasýyla ucunda piston olan amortisör mili, içi hidrolik yað ile dolu silindir içinde aþaðý doðru ilerlemeye çalýþýr.
Pistonun baskýsýyla basýncý yükselen hidrolik pistonun üstündeki çift yönlü supabýn küçük deliklerinden pistonun üst tarafýna ve alttaki çift yönlü supaptan depoya mümkün olduðunca çýkmaya çalýþýr. Hidrolik, silindir içini yavaþ yavaþ boþaltýrken amortisör de yavaþ yavaþ kapanýr.
Amortisör ters yönde yüklendiðinde açýlmaya zorlanýr. Amortisörün açýlmaya baþlamasýyla piston, amortisör mili ile birlikte, silindir içinde yukarý doðru ilerlemeye çalýþýr.
Pistonun üstünde bulunan hidrolik, sýkýþarak üstteki çift yönlü supaptan pistonun alt tarafýna ve alt oluþan boþluða alttaki çift yönlü supaptan takviye hidrolik dolar.
Gerek amortisörün kapanmasýnda gerekse açýlmasýnda, silindir içindeki hidrolik pistonun hareketini yavaþlatarak yayýn araç üzerinde meydana getirdiði titreþimi en kýsa zamanda yok eder.
Tek borulu amortisörler gazlý amortisörlerdir. Hidrolik ile gaz arasýnda ayýrýcý bir piston bulunur. Gaz olarak 20-30 bar� lýk azot kullanýlýr.
Amortisörün kapanmasýyla, amortisör milinin silindir içindeki hacim artýrýþý ve ani yükleme gaz basýncýný 120 bar� a kadar yükseltir.
Hassas imalat ve kaliteli malzeme kullanýlmasý nedeniyle pahalýdýr. Binek arabalarýnda kullanýlýr.
B. Amortisörlerin Arýzalarý, Kontrolü ve Bakýmý:
Amortisör arýzasýnýn en önemli belirtisi, kasise düþen tekerleðin adeta balyozla vurulmuþ gibi ses çýkarmasýdýr. Bunun yaný sýra direksiyon hakimiyetinin zayýflamasý, araçta fazla titreþim hissedilmesi amortisörlerin bozulduðunu haber verir.
1) Amortisör arýzasý olarak; amortisör yaðýnýn keçeden dýþarý sýzmasý, supaplarýn görev yapmamasý, baðlantý kulaklarýndaki lastik takozlarýn yýpranmasý en çok görülen arýzalardýr.
2) Dýþ gövdenin ýslanmasý, sýzan yaðýn üzerine tozlarýn birikmesi, amortisörün yað kaçýrdýðýný gösterir. Böyle bir amortisörün yenisiyle deðiþtirilmesi gerekir.
3) Dýþ görünüþü iyi olan bir amortisör yerinden sökülerek dýþarýda kontrol edilir. Bunun için amortisör elle birkaç kez sonuna kadar açýlýp kapatýldýktan sonra sonuna kadar açýlýr. Yukarýdan basýldýðýnda boþluk yapmadan sonuna kadar belirli bir basýnçla kapanýyorsa bu amortisörün saðlam olduðuna karar verilir.
4) Amortisörlerin bakýmý; baðlantý kulaklarýndaki yýpranmýþ lastik takozlarýn yenisiyle deðiþtirilmesi, tespit vidalarýnýn kontrol edilerek gevþek olanlarýn sýkýlmasýndan ibarettir.
Amortisörün birincil islevi tekerlek tümseklerin ve çukurlarin üzerinden geçtikten sonra yaylarin salinimini azaltmaktadir.
Yaylarin görevi ise, lastigin yolun yüzeyi ile sürekli temasi muhafaza etmesine imkan saglamaktir. Aslinda yüzeyin bozuklugunun soklarini emen yaydir. Bu durumda, yaygin olarak kullanilan isimlerinin aksine, “sok emicisi”nin yani amortisörün amaci yoldaki tümseklerin sokunu emmek degildir. Bu yaylarin görevidir. Amortisörün amaci aslinda yaylarin salinimini azaltmaktir.
Bir yayin, sikistirildiktan ya da gerildikten sonra asil biçimine geri dönebilmek için enerjiyi muhafaza eder. Ne yazik ki, bir yay sadece asil sekline geri dönüp orada öylece kalmaz. Bir yayi sikistirir ya da gererseniz, sonunda durana kadar giderek daha küçük artislarla ileri geri salindigini muhtemelen siz de gözlemlemissinizdir. Eger eski bir arabanin bir tümsegi astiktan sona sürekli ziplayip durdugunu görmüs iseniz, etkisiz amortisörleri olan bir arabada yaylarin ne yapacagini görmüssünüz demektir. Bu durum arabanin güvenle kontrol edilmesi bakimindan iyi olmadigi gibi, yaris esnasinda arabanin etkili bir sekilde kullanilmasi bakimindan iyi olmadigi da kesindir.
Amortisörün birinci amaci bu salinimi kontrol etmektir. Yolcularin tasindigi bir arabada, tasarimci bu amortisörlerin yayin sokunu nasil azaltacagini ayarlayabilmektedir. Eger bu azaltma ani olursa, arabanin agirlik aktarim hizi kontrolü daha iyi, ancak kullanimi daha sert olacaktir. Eger azalma daha yavassa ve 2 ila 3 salinima kadar imkan taniyorsa, arabanin kullanimi çok daha yumusak olacaktir.
Araba yarislarinda, azalmanin neredeyse derhal olmasini arzu edilir. Bir aracin yayin üzerinde ziplamasi lastigin temas parçalarinda istikrarsiz degisiklikler ve lastikler üzerinde mekanik bir ters kuvvet yaratir. Bu kosullarin her ikisi de lastiklerin sahip oldugu etkili tutusu azaltir. Aracin karoserinde meydana gelen tüm ziplamalar, tam tutusun mümkün oldugu hizla lastiklere dönmesi için hizla ortadan kaldirilmalidir.
Ancak, aynen yaylar gibi, bir amortisörün çok sert olmasi ihtimali de mevcuttur. Öncelikle, eger amortisörler yaylardan daha sertse, yaylar etkisiz hale gelecek ve çarpmalari emme islemlerini yerine getirmeyecektir.
Ikinci olarak, amortisörün hizlanma, frenleme ve viraj almanin dinamik degisikliklerinde agirlik aktariminin ne kadar hizla ortaya çiktigi üzerinde önemli bir etkisi vardir. Bu durum aracin direksiyonunun çok hafif olmasina yardimci olacaksa da, aktarim sürücü için çok hizli olabilir.
Özellikle viraj alirken, sürücünün yumusak bir agirlik aktarimi gerçeklestirmesi ve lastiklerin azami tutuslarina ulastigini hissetmesi gereklidir. Eger agirlik çok hizli aktarilirsa, sürücü lastigin söz konusu zirve tutusa ulastiklarini hissedemeyecek, ve muhtemelen lastiklerin çekme kapasitesini asarak asiri kayma ya da dönüslere (spin) yol açacaktir.
Arabaniz üzerinde degisiklik yaparken, ise satin alabileceginiz en müthis yaris donanimi ile baslamak muhtemelen en uygun baslangiç noktasi degildir. Tam yaris amortisörleri yollar için çok sert olacak ve büyük bir ihtimalle arabanizin tümsekler üzerinde ziplamasina neden olacaktir. Buna ek olarak, muhtemelen azami hizda viraj alirken lastiklerin tutus seviyesini hissedecek duyarliliga da sahip olmayacaksiniz.
Çifte amaçli yol/pist arabasina yardimci olmak ve kullanim performansinin ayarlanabilmesini saglamak amaciyla, ayarlanabilen birkaç piyasa sonrasi amortisör mevcuttur. Manuel (ve hatta elektronik) bir gösterge sayesinde giderek daha sertlesen birkaç ayardan birini seçmek mümkündür. Bu amortisörler yol üzerinde yumusak bir kullanim için (her ne kadar yine de normal amortisörden daha sert olsalar da) en yumusak derecelerine, ve karoserin yuvarlanmasini en aza indirmek ve direksiyonunun yumusakligini arttirmak için en sert derecelerine ayarlanabilmektedir. Bu ayarlanabilir sayesinde, ayrica kullanim performansinin belirli bir pist için ince ayarinin yapilmasi da mümkün olmaktadir.
Eger mali durumunuz ayarlanabilir amortisörleri satin alacak kadar iyi degilse sabit fiyatli bir amortisörde daha sertin daha iyi oldugunu düsünmeyin. Amortisörler birlikte kullanilacagi yaylar bilinerek seçilmelidir. Çok sert bir amortisör yayi etkisiz hale getirerek verimini azaltacaktir. Eger amortisör ayarlanamiyorsa, amortisörün yaylarin sinifina uydurulmasi daha da büyük önem tasimaktadir. Bu uyum konusunda deneyimli bir magazaya danismalisiniz.
Arabanizi taniyan teknisyen ile konusun ve hangi amortisörlerin arabanizin degisiklik derecesi için en iyi performansi sundugunu bulun. Bir baskasinin arabasi için süper olan amortisör sizinki için en iyisi olmayabilir.
Yanýt Yaz
Forum Atla -- Forum Seç -- Atatürk - Türk Silahlý Kuvvetleri - Türk ve Dünya Tarihi Duyurular, Þikayet, Ýstek ve Öneriler Üyelerimizi Tanýyalým Üyelerimizin Araç Resimleri Organizasyonlar Sohbet \ Muhabbet Haberler Aracýnýz Hakkýndaki Tüm Sorular 106 206 206+ 207 208 301 306 307 308 (2008-2013) 308 (2014 Sonrasý) 406 407 508 (2011-2018) 508 (2019-) 2008 (2013-2019) 2008 (2020-) 3008 (2009-2015) 3008 (2016-) 5008 (2010-2016) 5008 (2017-) RCZ Peugeot Ticari Sýnýf - Bipper - Bipper Tepee - Partner - Partner Tepee - Expert - Boxer - Rifter - Traveller Diðer Modeller Eski Modeller Peugeot Konsept Otomobiller Diðer Markalar Modifiye ve Tuning Bilgileri Kullaným Klavuzlarý Peugeot Jant Lastik Seçimi Peugeot Ses Sistemleri Sanal Modifiye Nasýl Yapýlýr ? - 106 - 206 - 207 - 306 - 307 - 308 - Genel - Projeler Yararlý Dökümanlarý Araç Alým & Satýmý Satýlýk Parça ve Aksesuar Alýnýk Parçalar 2.el Eþya Alým-Satýmý Forum Ýzinleri
Kapalý Foruma Yeni Konu Gönderme
Kapalý Forumdaki Konulara Cevap Yazma
Kapalý Forumda Cevaplarý Silme
Kapalý Forumdaki Cevaplarý Düzenleme
Kapalý Forumda Anket Açma
Kapalý Forumda Anketlerde Oy Kullanma
PEUGEOT TÜRKÝYE FORUMLARINDA SON 20 KONU
Peugeot Türkiye Fan Club Gündem
Peugeot Yedek Parça
8v mý 16v mý lütfen destek 407 2 Berkay Erdinç
Selektör sorunu 531 6 talip206
P1340 TÝTREME ARIZASI ACÝL YARDIM 521 2 berkant12
Acil bilgi devir sorunu 784 5 Penbeece
GÖSTERGI ISIKLARI SORUNU 1125 7 armani28
Giderken stop etti. (8 ay sonra yeniden) p0192 9862 23 assaint
Yakýt sarfiyatý 325 2 Sametmutlu2958
Triger Kayýþý Hknd. 767 5 sonerkyl
307 Dizel Olaðanüstü yakýt tüketimi 587 3 sonerkyl
308 start stop sorunu 565 3 sonerkyl
Triger seti ve Devirdaim Deðiþimi 292 1 sonerkyl
Aþýrý yakýt tüketimi. Neredeyse 2 katý yakýyor. 989 6 emrebaki
18 SMD Xenon beyaz bagaj 286 0 muzo
Araç içi telefon tutucu önerisi 427 2 Sail
bir kaç ufak soru 585 4 sonerkyl
Merkezi kilit & Akü 364 1 sonerkyl
206 1.6 90 lýk motorun elektrik tesisatý 595 3 sonerkyl
Bu ariza lambasinin sebebi nedir ? 367 2 sonerkyl
Akrilik USB güç hareketli LED karþýlama 1145 2 sonerkyl
Led plaka aydýnlatma ýþýðý için Peugeot 206 307 30 565 0 muzo
Bizi Takip Edin
2021 KASýM EN AKTÝF 10 ÜYE
Üye Mesaj
sonerkyl 45
Puger208 14
AdemUsta1 13
Sametmutlu2958 9
assaint 9
muzo 8
GökhaN 6
armani28 5
Bay.psikoz 5
talip206 4
FORUM YETKÝLÝLERÝ
Üye Adý Yetki
GökhaN YÖNETÝCÝ
sonerkyl MODERATÖR
Alicilik MODERATÖR
KILIÇ MODERATÖR
Ýçerik saðlayýcý paylaþým sitelerinden birisi olan PeugeotTurkey.Com Peugeot Turkey Forum Adresimizde T.C.K 20.ci Madde ve 5651 Sayýlý Kanun'un 4.cü maddesinin (2).ci fýkrasýna göre TÜM ÜYELERÝMÝZ yaptýklarý paylaþýmlardan sorumludur. PeugeotTurkey.Com hakkýnda yapýlacak tüm hukuksal Þikayetler buradan iletiþime geçilmesi halinde ilgili kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 1 (Bir) Hafta içerisinde PeugeotTurkey.Com yönetimi olarak tarafýmýzdan gereken iþlemler yapýlacaktýr.