Hakan Bilge’nin Yeni Kitabı “Aşktan da Üstün: Hitchcock Sinemasında Kişisel Bir Gezinti” Raflardaki Yerini Aldı
24 Aralık 2016
Yeni sinema dergisi SİNE K raflarda
13 Kasım 2016
“Güney Dergisi” Sorumlu Yazıişleri Müdürü Aziz Özer’e 1 yıl 6 Ay Hapis Cezası Verildi!
2 Nisan 2011
BM’den Libya’ya Özgürlük ve Demokrasi Harekâtı
24 Mart 2011
Leman Dergisi 1000. Sayısının 2. Baskısında, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile Adnan Polat’ı Aynı Karede Buluşturdu…
22 Ocak 2011
Varolmanın Medeni Hâli: Orfeus
13 Mayıs 2015
Görmeme Biçimleri
22 Kasım 2013
“Yazın”ın Peşinde Yeni Bir Yaklaşım: Biçimcilik
2 Şubat 2011
Sanat Üzerine Felsefi Soruşturmalar 2
20 Aralık 2009
Politik Taşlama Örneği: Memleketin Birinde
16 Nisan 2012
Hadi Öldürsene Canikom Kuyucak’taydı
20 Ocak 2012
Temrin Dergisi’nin 42. Sayısı Çıktı…
28 Eylül 2011
2009 Blog Ödülleri Sonuçları: SanatLog.com, Kategorisinde 3. Oldu!
30 Nisan 2009
Sinema
Modern Klasikler
Söyleşiler
Türk Sineması
Yakın Dönem & Günümüz Sineması
Yeşilçam Klasikleri
Animasyon
İkonlar & Portreler
B Filmleri
Film Festivalleri
Film Listeleri & En İyi Filmler
Kısa Metraj
Kült Filmler
Klasik Filmler
Magazin & Popüler Kültür
SanatLog Film Dizini
Anasayfa / Manşet / Arkadaş (1975, Yılmaz Güney)
Arkadaş (1975, Yılmaz Güney)
Editör 21 Mayıs 2012	Manşet, Sanat, Sinema, Türk Sineması, Yeşilçam Klasikleri Yorum
Paylaş
Facebook
Twitter
Google +
Pinterest
Arkadaş, Yılmaz Güney’in burjuvaziye nefretini en açık bir biçimde gösteren filmidir. Filmde yozlaşmış burjuva eleştirisi oldukça çiğ bir şekilde verilir. 1974’te hapishaneden çıkan Güney, burjuvaziye öfkesini, diğer filmlerinin aksine, bir kent filmiyle, küçük burjuva alışkanlıklarının çirkinliğini alabildiğine gözler önüne sererek gösteriyor. Halk insanı olan Âzem (Yılmaz Güney) ile fabrikatör; kaybolmuş, kimliksiz, kimsesiz kalmış Cemil (Kerim Afşar) arasındaki çatışmalı arkadaşlık, dönem filmlerinin dışına çıkmış bir film olan Arkadaş’ın konusunu oluşturmaktadır.
Film, zaman içinde ideolojik anlamda değişen arkadaşına gerçekleri gösterme çabasındaki bir adamın çırpınışını anlatır, yozlaşmayı ve tükenişi resmeder. Filmin başlarında Cemil’in tatil yapmak için geldiği sahil kasabası ve sahil kasabasında tatil yapmayı hak etmiş (!), yazları çalışmak zorunda olmayan insanlar gösterilir. Cemil’in yaşadığı villada bir telefon sesi işitilir ve Âzem geleceğini bildirir. Şehir merkezinde buluşan Âzem ile Cemil eski günlerden söz ederken geçen yılların kendilerinde nasıl bir değişime yol açtığını görürüz. Cemil’in kilo alışını kast ederek yükünün arttığını söyleyen Âzem, aslında sahip olduklarının tahakkümü altına giren ve ezilen Cemil’e atıfta bulunur. İznini arkadaşının yanında geçirmeye karar veren Âzem, şehri Melike aracılığıyla tanımaya başlar ve olaylar gelişir. Bir yandan bütün ahlaki değerleri hiçe sayan ve oldukça lüks bir yaşamı olan burjuva hayatı sürdürülürken diğer yandan onların rahatı için güneşin kavurucu sıcağı demeden çalışan işçiler yaşam mücadelesi vermektedir. Hayatında hiçbir zorluk görmeden, emeğin gerçek karşılığının ne olduğundan bihaber yaşayan burjuva sınıfı hiç görmedikleri ve tahmin bile edemedikleri yoksulluk üzerine büyük laflar ederler; hiçbir köyde sıkıntı olmadığından, çarığın tarihe karıştığından bahsederken, işçilerin sürekli para istediğinden ve onca parayla ne yapacaklarını anlayamadıklarından yakınırlar. Burjuvazinin temsilinde ahlaki imgelerin kullanılması, geçmişteki geleneksel ahlaki formların ne kadar önemli ve etkili olduğunu da gösterir. Bu yozlaşmış ahlak anlayışı 1974’te izleyici üzerinde çok etkili olmasına karşın günümüzde bu durum sıradan bir hal almıştır.
Burjuva hayatından birçok kesit sunan film, alt kültür-karşıt kültürün hayatından görüntülerle de beslenir. Artık bir alt kültür eğlencesi olarak görülen ve alt kültürün alçak zevkini temsil eden piknik alanına götüren Âzem, Cemil’in eski tanıdıkları ve çevresiyle ilk yüzleşme evresini gerçekleştirir. Piknikten sonra Cemil’i artık tanıyamadığını söyleyen Semra ile görüşen Âzem, o’na, Cemil’e bu hayatın çirkinliklerini göstereceğinden ve onu değiştireceğinden bahseder. Cemil için artık her şeyin geç olduğunu düşünen Semra ise Cemil’in içinde bulunduğu şartların Cemil’i -yani burjuvaziyi- yansıttığını, Cemil’in değişmesinin ancak yaşadığı şartlar değiştiği takdirde mümkün olabileceğini söyler. Cemil, sahip oldukları sayesinde var olabilen, onlar olmadığı müddetçe var olamayacak biridir.
Kapitalist sistemin göz ardı ettiği ve öngöremeyip kontrol altına alamadığı kesim olan alt kültür, sınıfsal kimliğinden dolayı yozlaşmış hayatı her gün sindirmeye çalışan uzun saçlı gencin, yaşananları kendisine ve kendi sınıfından olanlara yakıştıramayarak, bilinçsiz bir şekilde camları kırması ve tekerlekleri patlatması ile imgelenir. Üretim biçiminden kaynaklanan hayat şartlarının değişmesi ancak ve ancak üretim şeklinin değişmesi ile mümkündür (Marx), teorisinden yola çıkan Âzem, işe alt kültürü karşıt kültüre çevirmek ve bilinçli birer proleter yapmakla başlar. Sınıfsal olayları iyi niyet ve vaazla çözme anlayışı bir çıkar yol değildir. Ne kadar işçi varsa oturur ve sınıfın ne demek olduğundan tutun da emeğin kurtuluşuna varıncaya dek (Marx’ın yabancılaşma teorisi) anlatır. İnsanlar kendi sınıfsal kültürlerinin etkisinde olduğundan herkes bir anda değişmez, eğer bir düzelme olacaksa bir sınıfın iktidarı yenilerek ve sınıfsız bir iktidar kurularak yapılabilir. Sınıfsal ayrışma kesindir ve bunun sosyo-ekonomik, kültürel ve ahlaki ayrışmaları getirmesi kaçınılmazdır. Değişim isteniyorsa, değişimi de toplumsal bir tabana dayanmadan bireysel çabalarla gerçekleştiremeyiz. Bütün bunlardan yola çıkarak Cemil’in değişmesini isteyen Âzem, Cemil’i bir kenara çekerek; “senin tutum ve davranışların, aile ilişkilerin hiç iyi değil. Biz arkadaşsak açık konuşmak zorundayız. Arkadaşların bu işe medeni olmak diyor, sense açık fikirli olmak diyorsun, bence dejenere olmaktır bu tavrın adı, yozlaşmaktır” der. Böylece, iyi niyetli olmak yerine, dost acı söyler diyerek sosyo-ekonomik analiz ile arkadaşın tanımını Cemil’e yeniden yapar. Âzem’in bu hal ve hareketleri Cemil’in eşinin ve arkadaşlarının hiç hoşuna gitmez; seçkinliklerine leke sürüldüğünü düşünürler.
Cemil’den umut kesmeyen Âzem, duyulan davulun sesinin uzaktan hoş geldiğini, bir de yakından dinlenmesi gerektiğini düşünür ve ikinci kere gerçeklerle yüzleşmesi için Cemil’i köyüne götürür. Film, bu köyde yaşayanların çaresizliğine burjuvazinin bakış açısının ne kadar sığ olduğunu da bu karelerle anlatır; çarığın tarihe karıştığından bahsederlerken çarığı bile olmadan taşlı yollarda yürümek zorunda kalan çocuklar Cemil’i derin düşüncelere gark eder. 32 metreden suyun nasıl olup da çıktığına inanamayan Melike, her yerde çeşme olduğunu düşündüğünden orada bulunmadığına şaşırır. Kendisi ve ailesi için, en önemlisi istediği için gece gündüz demeden çalışan köydeki çiftçi, emeğine yabancılaşmadan çabalıyor ve üretiyor, her şeyden önemlisi umutları ve hayalleri var. Kendi hayalleri ve yaşam tarzını sorgulamaya başlayan Cemil’in benliği sarsılıyor. Dönüşte, çorak bir arazide kendini aramaya kalkan Cemil’e bir tavsiye daha yine Âzem’den geliyor; “sen kendini burada kaybetmedin ki burada bulasın.” Bundan sonra Cemil hırsla geri döner ve ilişkilerini, tüketim alışkanlıklarını, nasıl olup da, sahip olduklarına bu kadar yenildiğini ayrımsar. Hayatımızı değiştirmek istiyorsak, acı gerçeklerle de yüzleşmek gerekir. Bunca zamanını, bütün hayatını, zengin olmak ve belli bir konuma gelebilmek için harcayan Cemil, Platon’un mağarasından dışarı çıkarak gerçeği gören insanlar gibi bir şok içine girer. Sahip oldukları kendisine ağır gelir ve intihar eder.
İrem Aydın
irem-[email protected]
Yazarın diğer yazıları için tıklayınız.
1970'ler sineması arkadaş - 1975 Azra Balkan film okumaları filmler irem aydın Kerim Afşar Melike Demirağ politik filmler Sanat Sinema türk filmleri türk sineması yılmaz güney yılmaz güney - arkadaş yılmaz güney filmleri yılmaz güney sineması Yeşilçam Klasikleri	2012-05-21
+Editör
Paylaş
Facebook
Twitter
Google +
Pinterest
Etiketler1970'ler sineması arkadaş - 1975 Azra Balkan film okumaları filmler irem aydın Kerim Afşar Melike Demirağ politik filmler Sanat Sinema türk filmleri türk sineması yılmaz güney yılmaz güney - arkadaş yılmaz güney filmleri yılmaz güney sineması Yeşilçam Klasikleri
Hakkında Editör
Hakan Bilge - The Godfather Mitosu (Şule Yayınları, 2015) ve Aşktan da Üstün: Hitchcock Sinemasında Kişisel Bir Gezinti (Doruk Yayınları, 2016) adlı sinema kitaplarının yazarıdır.	
@hakan_bilge
Önceki İklimler (2006, Nuri Bilge Ceylan)
Sonraki Nikos Kazancakis – Zorba
Benzer Haberler
Pickup on South Street (1953, Samuel Fuller)
19 Şubat 2017
Bedavacılık Kültürü ve Tiyatro İlişkisi
19 Şubat 2017
Rear Window (1954, Alfred Hitchcock)
13 Şubat 2017
Bu yazıya da bakabilirsiniz.
Dressed to Kill (1980, Brian De Palma)
Alfred Hitchcock’un ve filmlerinin Hollywood’u hatta dünya sinemasını nasıl etkilediği malum. O etkilenmeden en çok ...
2 Yorum
fırat
6 Eylül 2016 at 04:13
mukemmel bir yazı olmuş, yalnız filmin son sahnesinden cemil’in intihar ettiğini çıkaramayız.
Ümit G.
7 Ocak 2017 at 01:32
Sonda patlayan silah Cemil’in “Belki de kendim için” diye vurguladığı konuşmanın tekrarında işitiliyor.Dolayısıyla Cemil’İn intihar ettiğini çıkarmamız hiç güç değil.Filmde sahneler arasında ciddi kopukluklar olsa da sınıf çatışmasını,yozlaşmayı iki arkadaş üzerinden anlatması kayda değer.Filmin sonunda Azem’in yediği tokat burjuvazinin halka attığı bir tokattır.Devamında “Bu tokadın hesabını bir gün mutlaka soracağız.Bir gün mutlaka…”repliği duyulur ki bu da adeta filmi ana fikri gibidir.
Bir Cevap Yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Son
Popüler
Yorum
Etiketler
İnsanlığın Çocuğu: Miguel de Cervantes Saavedra
20 Şubat 2017
Pickup on South Street (1953, Samuel Fuller)
19 Şubat 2017
Rus Edebiyatının Yeniden Dirilişi
19 Şubat 2017
Bedavacılık Kültürü ve Tiyatro İlişkisi
19 Şubat 2017
Rear Window (1954, Alfred Hitchcock)
13 Şubat 2017
Kahramanlar Ölmemeli
2 Mayıs 2015	
Mulholland Drive (2001, David Lynch) – 2. Bölüm
1 Aralık 2014	
Recep İvedik ve Nuri Bilge Ceylan Filmlerinde Tarkovski Etkisi
16 Mart 2015	
Blue Velvet (1986, David Lynch) – 1. Bölüm
24 Eylül 2014	
Görsel Haz & Anlatı Sineması
12 Mart 2013	
mehmet yenidogan: ilk paragrafta hikayenin geçtiği yer olarak las vegas yazılmış. hata olmuş, los...
Hasan Kaya: Duygusal, içten bir mektup olmuş bu Don Kişot'un yaratıcısına. Karakteri ayrı, y...
güray alın: film izlemeyi severim. filmlerden çok şey öğrenilebildiğini de bilirim. ama 50 y...
ugur: vay anasını be, filmi anlamayıp buradan okuyunca on numara oturdu her şey. teşek...
Di: harika bir inceleme olmuş gerçekten. izlerken aklımdan geçen soruları, yazdıklar...
Sanat Sinema Edebiyat Hakan Bilge klasik filmler amerikan sineması filmler Deneme Dergi & Fanzin Kitap Siir sanatlog com edebiyat dergileri Eleştiri türk edebiyatı Duyurular avrupa sineması kitap incelemeleri insan türk sineması film eleştirisi SanatLog.com roman kült filmler SanatLog Haber	
Bizi Facebook’ta bulun	
SanatLog Arşivi
SanatLog Arşivi Ay Seçin Şubat 2017 Ocak 2017 Aralık 2016 Kasım 2016 Ekim 2016 Eylül 2016 Ağustos 2016 Temmuz 2016 Haziran 2016 Mayıs 2016 Nisan 2016 Mart 2016 Şubat 2016 Ocak 2016 Aralık 2015 Kasım 2015 Ekim 2015 Eylül 2015 Ağustos 2015 Temmuz 2015 Haziran 2015 Mayıs 2015 Nisan 2015 Mart 2015 Şubat 2015 Ocak 2015 Aralık 2014 Kasım 2014 Ekim 2014 Eylül 2014 Ağustos 2014 Temmuz 2014 Haziran 2014 Mayıs 2014 Nisan 2014 Mart 2014 Şubat 2014 Ocak 2014 Aralık 2013 Kasım 2013 Ekim 2013 Eylül 2013 Ağustos 2013 Temmuz 2013 Haziran 2013 Mayıs 2013 Nisan 2013 Mart 2013 Şubat 2013 Ocak 2013 Aralık 2012 Kasım 2012 Ekim 2012 Eylül 2012 Ağustos 2012 Temmuz 2012 Haziran 2012 Mayıs 2012 Nisan 2012 Mart 2012 Şubat 2012 Ocak 2012 Aralık 2011 Kasım 2011 Ekim 2011 Eylül 2011 Ağustos 2011 Temmuz 2011 Haziran 2011 Mayıs 2011 Nisan 2011 Mart 2011 Şubat 2011 Ocak 2011 Aralık 2010 Kasım 2010 Ekim 2010 Eylül 2010 Ağustos 2010 Temmuz 2010 Haziran 2010 Mayıs 2010 Nisan 2010 Mart 2010 Şubat 2010 Ocak 2010 Aralık 2009 Kasım 2009 Ekim 2009 Eylül 2009 Ağustos 2009 Temmuz 2009 Haziran 2009 Mayıs 2009 Nisan 2009 Mart 2009 Şubat 2009 Ocak 2009 Aralık 2008 Kasım 2008
SanatLog Kategorileri
SanatLog Kategorileri Kategori Seçin Alternatif Rock Anı Kitapları Animasyon Araştırma Kitapları Avrupa Tiyatrosu Şiir Şirin Pancaroğlu İkonlar & Portreler İnceleme Kitapları İzlenimler Ünlü Tablolar Öykü Kitapları B Filmleri Büyük Besteciler Büyük Sanatçılar Bengi Gençer Biyografi Cem Şancı Dünya Müziği Deneme Dergi & Fanzin Duyurular Edebiyat Edebiyat Ödülleri Eleştiri Emel Yuna Fazilet Çulha Felsefe Metinleri Film Festivalleri Film Listeleri & En İyi Filmler Film Müzikleri Fotoğraf Fotoğraf Sanatçıları Fotoğraf Sanatı Gösteriler & Topluluklar Gezi Yazıları Giovanni Scognamillo Karikatür Kısa Metraj Köşe Yazıları Kübizm Kült Filmler Kitabiyat Kitap Kitaplar Klasik Filmler Klasik Müzik Magazin & Popüler Kültür Mahsa & Marjan Vahdat Makale Manşet Masallar Müzik Müzik Albümleri Müzisyen Biyografileri Mektuplar Meltem Taşkıran Metinler Mircan Kaya Modern Klasikler Otobiyografi Oykü Ozan Tunca Pandit Debashish Bhattacharya Rönesans Sanatı Röportajlar Röportajlarımız Resim Roman Romanlar Sanat Sanat Kuramı Sanatsal Etkinlikler Söyleşi Köşesi Söyleşiler Sürrealizm Sinema Tarihsel Kitaplar Türk Sanatçılar Türk Sineması Türk Tiyatrosu Tiyatro Tiyatro Yapıtları Toumani Diabaté Ustalara Saygı Virtüözler Yakın Dönem & Günümüz Sineması Yüzler & Portreler Yeşilçam Klasikleri
SanatLog Üyelik ve İşlem Menüsü
Hatırla
Parolanızı mı unuttunuz?
SanatLog Takvimi
Ağustos 2017
P
S
Ç
P
C
C
P
« Şub
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
Kategoriler
Araştırma Kitapları B Filmleri Biyografi Büyük Besteciler Büyük Sanatçılar Deneme Dergi & Fanzin Duyurular Dünya Müziği Edebiyat Eleştiri Film Listeleri & En İyi Filmler Film Müzikleri Fotoğraf Gösteriler & Topluluklar Kitabiyat Kitaplar Klasik Filmler Klasik Müzik Kült Filmler Magazin & Popüler Kültür Makale Manşet Metinler Modern Klasikler Müzik Müzik Albümleri Müzisyen Biyografileri Oykü Resim Roman Romanlar Röportajlarımız Sanat Sinema Söyleşiler Tiyatro Türk Sineması Türk Tiyatrosu Ustalara Saygı Yakın Dönem & Günümüz Sineması Yeşilçam Klasikleri İkonlar & Portreler İnceleme Kitapları Şiir