Gerçekçiliğin bilinen bazı belirleyici özellikleri, gerçekçi ayrıntılar, belli bir duyusal haz, «işlenmemiş» ham malzemenin varlığı ve benzeridir. Gerçekçi ayrıntı özeri yansıtır, asıl konu için az çok onsuz yapılabilecek bir nesnedir. Sezar’ın başındaki dazlağı buna örnek gösterebiliriz; ya da belli bir durumda girişilen kendine özgü bir eylemi yansıtır gerçekçi ayrıntı, belki bütün insanlarda genellikle rastlanabilmesine karşın, o büyük ilişkiler örgüsünde kendine özgü biçimde yer alan bir ayrıntıdır; diyelim ölüm döşeğinde Kral idarin çevresindekilerden ceketinin düğmelerinden birini açmasını istemesi, böyle bir gerçekçi ayrıntıdır.
Descartes felsefesinin temelleri üstüne yazılmış iddialı bilimsel bir incelemede ansızın şu satırları karşımızda buluruz: «Her ne kadar duyularımız bazan bizi uzağımızdaki ufak tefek nesneler konusunda yanılgılara sürüklerse de, duyusal algılarımızın çoğu öyledir ki, bunlarda herhangi bir kuşkuya kapılmamız asla düşünülemez; Örneğin burada olduğumu, sobanın başında oturduğumu, üzerimde kışlık bir palto bulunduğunu, kâğıda ellerimle dokunduğumu vb. algılamam bunlar arasındadır.» Böyle bir yeri okurken içimizde kesinlikle sanatsal bir yazı okuduğumuz duygusu uyanır, ilgili satırlarda Descartes, okuyucuyu özellikle gerçekçi biçimde kendisiyle düşünmeye çağırır. «İşlenmemiş» ham madde, olayın düz bir çizgi izlemesine karşı duran bir malzeme fazlalığını anlatır; salt konunun ayakta tutulması için gerekenden fazlasını veren karakterlerin çizimi (çelişkili insan), olay kapsamı dışında bırakılamayacak salt olgusaldın verilmesi, beklenmeyenin, rastlantının, istisnanın, doğru çıkmayan hesabın, kısaca genel olarak söylenildiği gibi gerçek yaşamla masa başında hesaplanan arasındaki ayrımın kayda geçirilmesidir. Çağımızın organize karmaşasında hesap bir sütçü kızın hesabından farksızdır kuşkusuz; bir sütçü kızın hesabı gözüyle bakılamayacak bir hesap (ek gelirleri kapsamına almayan bir hesap) daha gerçekçidir.
Bütün bunları tamamen pratik bir açıdan ele almak gerekir. O klasik Aslan Asker Şvayk anlatısında Hasek’in, kahramanım konunun gerektirdiği yere yollamadan, kentin alt kesiminde görülecek bir işini gidip gördürmesi, gerçekçi bir insan bilgisiyle davrandığım sergiler. Ayrıca, Hasek, genel içinde özel bir durumu, günlük yaşamda bir serüveni oluşturan asıl konu karşısında bağımsız bir tutum takınır ve Şvayk’ı da böyle bir tutum içinde gösterir, (…) ezilenin bir arada yaşamak zorunda bulunduğu kendisini ezene karşı uyanık dikkati, ezenin güçsüz ve kusurlu yanlarını alabildiğine titizlikle araştırarak ele geçirme yeteneği, düşmanın gerçek gereksinimlerini ve bocalayışlarını derinlemesine kavrama ve önceden kestirilemeyecek faktörlerle etki derecesi belirsiz olguları hesaba katma vb. gücü (Şvayk’ın sahra rahibine karşı ilişkisi). Duyusallığı, bu dünyaya yönelikliği, gerçekçiliğin en çok bilinen karakteristik özelliklerindendir. Ne var ki, yanıltıcılıktan uzak değildir bu özellik. Bir gerçekçi için insanın fizik gereksinimleri alabildiğine önemlidir. Böyle birinin, kendini açık seçik bir amaç uğrunda fizik gereksinimlere «aşağılık» damgasını yapıştıran ideolojilerden ve ahlâk vaazlarından yakasını ne ölçüde kurtarabileceği sorunu, adeta kesin önem taşır.
Kuşkusuz, insanın insan tarafından sömürüldüğü zamanımızda duyumculuk, açıklıkla, içinde oturulmaya elverişli olmayan evlerle, toplumsal nedenlerden kaynaklanan hastalıklarla, cinsel sapıklıklarla uğraşma biçiminde kendini açığa vurmaktadır. Ancak toplumsal nedenlerden kaynaklandıkları benimsendiği zamandır ki, bu olaylarla ilgilenmek gerçekçi nitelik taşıyabilir. Tek başına duyumculuk (sensualizm), gerçekçiliğin belirleyici bir özelliği değildir. Hiç değilse zaman zaman büyük ölçüde vazgeçilebilir özdeşleşme’ den. Yazar, okuyucuların duyularını uyarma yoluna başvurmadan, toplumsal olayları kavramada önemi pek büyük soyutlama yeteneklerini pekâlâ kamçılayabilir. Beri yandan, gerçekçilik, hayal ve icat gücünün saf dışı bırakılması gibi bir anlamı içermez. Cervantes’in Donkişot’u gerçekçi bir romandır; çünkü şövalyeliğin ve şövalyelik ruhunun gerilerde kaldığını gösterir; oysa şövalyeler yeldeğirmenlerine karşı asla savaşmamıştır. Bunun gibi, üzerindeki fantastik, giysinin de Anatole France’m birçok bakımdan gerçekçi Penguinler Adası’nı berbat ettiği söylenemez. Gerçek’i denetim altına alınabilir duruma getirmek için gereksindiği hiçbir araç, yazardan esirgenmemelidir. Hatta sözü edilen karakteristik özelliklerin bir yapıtta eksikliği de bazen hiç önem taşımıyabilir. Lenin’in Yüksek Dağlara Çıkış adındaki küçük kıssasını yazabilmek, her gerçekçi yazarı pek sevindirirdi kuşkusuz. îlgili kıssa, gerçekçiliğin klasik nitelikte küçük bir yapıtıdır; gerçekçi ayrıntılara, konuyu oluşturan malzemeye fazla ağırlık verilmesi vb. böyle bir yapıtın canına okuyabilirdi örneğin.
Bertolt Brecht
Sanat Üzerine Yazılar
Çeviri : Kamuran Şıpal
ilgili yazılar:
Karmaşıklığın Kavranmasına Doğru – Onat Kutlar
Bertolt Brecht, Shakespeare’i Nasıl Okudu – Margot Heinemann
CHAPLİN’DEN KIZINA MEKTUP: HER ZAMAN İNSAN OLMAK İÇİN ÇABA HARCADIM. SEN DE ÖYLE YAP!
Tarkovski: “İnsanlar ve Politikacılar Kendi Yarattıkları Sistemin Tutsağı Oldular”
Tarkovski: Tolstoy’un Savaş ve Barış’ı sanat okulum ve beğenilerimin bir ölçütü oldu
Andrey Tarkovski’nin Stalker (İz Sürücü) Filminden Üç Şiir: Uyanık mısınız?
“Alışkanlıklar duyarsızlaştırıyor insanı!..” Godot’yu Beklerken – Samuel Beckett
HAKKARİ’DE BİR MEVSİM: ÖN VE SONSÖZ – FERİT EDGÜ
Etiketler
Bertolt Brecht
Edebiyat
Gerçekçilik
Sanat Üzerine Yazılar
Sinema Film Tiyatro
Sosyalist gerçekçilik
Toplumcu gerçekçilik
Facebook
Twitter
Pinterest
WhatsApp
Linkedin
ReddIt
Email
Print
Tumblr
Telegram
Mix
VK
Digg
LINE
Viber
Naver
Önceki İçerikAşkın iki temel düşmanı: sigorta sözleşmesi güvenliği ve kısıtlı zevklerin rahatlığı
Sonraki İçerikGazeteciğin Baskı Gücü – Pierre Bourdieu
cafrande.org
İlgili HaberlerYazarın Diğer İçerikleri
ROMAN KAHRAMANLARI: “SUÇ VE CEZA”NIN RASKOLNİKOV’U – ATAOL BEHRAMOĞLU
DOSTOYEVSKİ: ÖNEMLİ OLAN TANRININ VAR OLMASI DEĞİL, İNSANIN İÇİNDE OLMASI DÜŞÜNCESİDİR
“BİR ÜLKE GEREK BİZE, TERK ETMEK İÇİN BİLE OLSA!” PAVESE’NİN İZİNDE – ALEJANDRO ZAMBRA
ORHAN VELİ: ALEYHİMDE YAZILAN YAZILARIN FAZLA OLMASI BENİ MEMNUN EDER
“İYİ YOL GÖSTEREN ON ÇALIŞANDAN İYİDİR!” GORKİ’NİN BÜYÜKANNESİ NEDEN DİLENCİLİK YAPTI?
SABAHATTİN ALİ: NİÇİN İLK KEZ RAST GELDİĞİMİZ İNSAN HAKKINDA SON KARARIMIZI VERİP GEÇİVERİYORUZ?
Cevap Ver İptal
Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz
Yanlış bir e-posta adresi girdiniz!
Lütfen e-posta adresinizi buraya girin
Ismimi, e-postamı ve web sitemi bir dahaki sefere bu tarayıcıya kaydet.
Δ
Sitemizi takip edin!
Adorno Yazıları
Adnan Yücel Yazıları
Ahmed Arif Yazıları
A. H. Tanpınar
Attila İlhan Yazıları
Aristo Yazıları
Ahmet Ümit Yazıları
Ali Şeriati Yazıları
A. Adler
Aziz Nesin Yazıları
Balzac
Behçet Aysan Yazıları
Bertolt Brecht Yazıları
Bukowski
B. Russell
Camus
Can Yücel Yazıları
Cemal Süreya Yazıları
Cemil Meriç Yazıları
Çehov
Çernişevski
Darwin
Deleuze
Descartes
Dostoyevski Yazıları
Ece Ayhan Yazıları
Enver Gökçe Yazıları
Einstein Yazıları
Erich Fromm Yazıları
Edip Cansever Yazıları
Foucault
Furuğ Ferruhzad Yazıları
Frida Kahlo Yazıları
Freud
Galeano
Goethe Yazıları
Gogol Yazıları
Gorki
G. Orwell
Halil Cibran Yazıları
Hegel
Hemingway
Jack London Yazıları
Jung
Kafka
Kant
Konfüçyüs Yazıları
Krishnamurti Yazıları
Lacan
Leyla Erbil Yazıları
Lenin
Locke
Marx
Marquez
Mehmed Uzun Yazıları
Metin Altıok Yazıları
Mina Urgan Yazıları
Musa Anter Yazıları
Murray Bookchin Yazıları
Montaigne
Nazım Hikmet Yazıları
Neruda
Nietzsche Yazıları
Oğuz Atay Yazıları
Orhan Veli Yazıları
Onat Kutlar Yazıları
Ömer Hayyam Yazıları
Özdemir Asaf Yazıları
Pavese
Picasso Yazıları
Platon Yazıları
Rıfat Ilgaz Yazıları
Sabahattin Ali Yazıları
Sadık Hidayet Yazıları
Sait Faik
Salvador Dali Yazıları
Sartre
Sevgi Soysal Yazıları
Schopenhauer
Shakespeare Yazıları
Stefan Zweig Yazıları
Steinbeck
Slavoj Zizek
Şükrü Erbaş Yazıları
Tezer Özlü Yazıları
Tesla
Turgut Uyar Yazıları
Tomris Uyar Yazıları
Tolstoy
Troçki
Van Gogh Yazıları
Vedat Türkali Yazıları
Victor Hugo Yazıları
Yaşar Kemal Yazıları
Yılmaz Güney Yazıları
Yusuf Atılgan Yazıları
© www. cafrande.org | Farklı fikirlere, renklere ve seslere yolculuk | Kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz | iletişim: cafrande.org@gmail.com, bariskisin@gmail.com