Cakarta, Endonezya'nın başkenti ve en büyük şehridir. Cava Adası'nın kuzeybatısında 661,52 km² alana kurulu olup, nüfusu 8.490.000'dir.[1] Cakarta ülkenin ekonomik, kültürel ve siyasi merkezidir. Endonezya ve Güneydoğu Asya'nın en kalabalık şehri olmakla birlikte dünyanın da on ikinci en büyük şehridir. Cakarta ismi Sanskritçe bir kelime olan "Cayakarta"'dan gelmekte olup "muzafferiyet" veya "zafer" anlamlarına gelir.
Cakarta
Başkent
Bayrak
Arma
Sloganlar:
Jaya Raya
(Endonezce): "Büyük ve Başarılı"
Haritada Cakarta
Ülke
Endonezya
İdare
• Vali
Anies Baswedan
Yüzölçümü
• Toplam
661,52 km² (25.541 mil²)
Zaman dilimi
[[UTCUTC+7]] (Endonezya Batı Standart Saati)
Posta kodu
1xxx0
Dördüncü yüzyılda kurulduktan sonra şehir Sunda krallığının önemli bir ticaret limanı haline geldi. Hollanda Hindistanı kolonisinin de başkentliğini yaptı. II. Dünya Savaşı'ndan sonra Endonezya'nın bağımsızlığını ilan etmesiyle ülkenin başkenti oldu. Önceki isimleri sırasıyla Sunda Kelapa (397–1527), Jayakarta (1527–1619), Batavia (1619–1942) ve Djakarta (1942–1972) şeklindedir.
National Monument (Monas) ve İstiklâl Camii şehrin simgesi olan yapılardır. Şehir ASEAN Sekreterliği'ne de ev sahipliği yapmaktadır. Soekarno-Hatta Uluslararası Havalimanı, Halim Perdanakusuma Uluslararası Havalimanı ve Tanjung Priok limanı Cakarta'nın önemli ulaşım merkezleridir.
Tarihi
Sömürgeden Önceki Dönem
Bu alana ve modern Cakarta'nın çevresine 4. yüzyılda ortaya çıkan Sunda insanlarının yaşadığı Tarumanagara Krallığı hakimdi. Tarumanagara Endonezya'daki en eski Hindu krallıklarından biriydi. Tarumanagara krallığının giderek zayıflamasıyla birlikte onun topraklarında ve Cakarta'yı da kapsayan alanda yeni bir krallık olarak Sunda Krallığı ön plana çıktı. Bu krallıkla beraber 7. yüzyıldan 13. yüzyılın başlarına kadar Sunda Limanı'nı egemenliği altına alan Srivijaya Deniz İmparatorluğu da ön planda idi. 1200 yılı dolaylarında yazılı olan Çin kaynağı, Chu-fan-chi'ye göre Srivijaya İmparatorluğu Sumatra, Malay Yarımadası ve Batı Java (Sunda) topraklarında 13. yüzyılın başlarına kadar hüküm sürmüştür. Kaynak raporlarında Sunda Limanı'ndan gelen biberlerin Sunda'daki en kaliteli biber olduğu yönündedir. O dönemde yaşayan insanlar tarım alanlarında ve ahşap kazıklarla evler inşa ettikleri biliniyor. Bununla beraber eski Tarumanagara Krallığının başkenti olan Sunda Pura'ya, Sunda Krallığı döneminde o dönemin büyük limanlarından olan Sunda Kelapa limanını inşa etmişlerdir.
İlk Avrupa filosu, 1513'te Portekizlerin yeni bir baharat yolu arayışı yüzünden Malakka'dan gelen gemilerdi. Bu ilk karşılaşmadan sonra Sunda Krallığı bölgede yükselen güç olmaya başlayan Demak Sultanlığı için 1522 yılında Portekizliler ile ittifak kurup Portekizlilerin Sunda'da bir liman kurmalarına göz yummuştur. Bu antlaşma ile birlikte 1527 yılında Portekizlilere ait olan Fatahillah Savaş Gemisine, Demaklı bir Cava generali saldırdı ve Sunda Kelapa'yı fethetti. Bu taarruzla beraber Portekiz gücü Endonezya'dan çekilmiştir. Bundan sonra Sunda Kelapa, Jayakarta adını aldı ve Banten Sultanlığı Beyliğinin altında Güneydoğu Asya'nın ticaret merkezi oldu.
Prens Jayawikarta'nın ilişkileri sayesinde 1596 yılında Hollanda gemileri Banten Sultanlığının egemenliğinde olan Jayakarta'ya geldi. Hollandalılardan sonra 1602 yılında Sir James Lancaster komutasındaki İngiliz Doğu Hindistan Şirketi'nin ilk Aceh yolculuğuna ve Bantende bir ticaret sitesinin kurulmasına izin verildi. Kurulan ticaret sitesi 1682 yılına kadar İngilizlerin Endonezya'daki ticaret merkezi haline geldi.
Koloni Dönemi
1906 yılında yayınlanmış olan Justhus Perthes See Atlas'dan "Hinterindische und Chinesische Gewässer" haritasında Batavia.
Zamanla Prens Jayawikarta ile Hollonda arasında ilişkiler kötüleşti ve Jayawikarta'nın askerleri Hollanda kalelerine saldırdı. Bu saldırılara İngilizler de destek verdi fakat Hollandalılar, Prensi ve İngilizleri savaşta yendi. Savaşın kazanılmasında ise kısmen de olsa zamanında yetişen komutan J.P. Coen ön plandaydı. Onun gelişiyle Hollandalılar İngiliz kalelerini yakıp yıktılar ve İngilizleri kendi gemilerinden geri çekilmek zorunda bıraktılar. Birleşmiş Hollanda güçleri savaşı kazandı ve şehri yeniden adlandırarak adını Batavia olarak koydular. Hollanda'nın kurmuş olduğu koloni başkenti, Endonezya ve de özellikle Çinli göçmenler için ticari bir fırsat oldu. Bir anda oluşan yüksek nüfus artışı şehirde yük oluşturdu. Sömürge hükûmeti tehcir yoluyla Çin göçünü kısıtlamaya çalışınca gerginlik arttı. Gerginliğin sonucunda 1740 yılında patlak veren bir isyan neticesinde Hollandalılar ve Endonezya yerlileri 5.000 Çinli'yi katletti. Olayların ilerleyen yıllarda da ilerlemesi üzerine Çinliler şehir duvarlarının dışına, Glodok'a taşındılar. 1835 ve 1870 yıllarında yaşanan salgınlarda birçok kişi limanı terk etti ve şehir güneye doğru genişletildi. Bu olaylar eşliğinde şimdiki Merdeka Meydanı'nın bulunduğu alanda 1818 yılında Koningsplein inşa edildi, 1913 yılında Menteng konut parkı inşasına başlandı ve son Kebayoran Baru adında Hollanda inşaat yerleşim bölgesi inşa edildi. Bu gibi gelişmelerle birlikte 1930'larda Batavia'da 37.067'si Avrupalı olmak üzere 500.000'den fazla insan yaşamaktaydı.
2. Dünya Savaşı'ndan sonra 1946 yılında bağımsızlığını kazanan Endonezya'da Endonezyalı milliyetçiler tarafından Batavia şehrinin ismi "Jakarta" (Jayakarta'nın kısaltılmışı) olarak değiştirildi.
Kardeş şehirler
Cakarta'da eski bir top
Pekin Çin
Berlin Almanya
İstanbul Türkiye
Cidde Suudi Arabistan
Los Angeles Amerika Birleşik Devletleri
Yeni Güney Galler Avustralya
Paris Fransa
Rotterdam Hollanda
Seul Güney Kore
Tokyo Japonya
Manchester Birleşik Krallık
New Mumbai Hindistan
Kaynakça
"Kependudukancapil 2010-04-27". 8 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2010.
Dış bağlantılar
Wikimedia Commons'ta Jakarta ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
Resmî site
Asya başkentleri
Orta Asya
Nur-Sultan, Kazakistan · Bişkek, Kırgızistan · Duşanbe, Tacikistan · Aşkabat, Türkmenistan · Taşkent, Özbekistan · Ulan Batur, Moğolistan
Doğu Asya
Pekin, Çin · Taipei, Çin Cumhuriyeti (Tayvan) · Tokyo, Japonya · Pyongyang, Kuzey Kore · Seul, Güney Kore
Güney Asya
Dakka, Bangladeş · Thimphu, Bhutan · Yeni Delhi, Hindistan · Malé, Maldivler · Katmandu, Nepal · İslamabad, Pakistan · Sri Jayawardenapura-Kotte, Sri Lanka
Güneydoğu Asya
Bandar Seri Begavan, Brunei · Phnom Penh, Kamboçya · Dili, Doğu Timor · Cakarta, Endonezya · Vientiane, Laos · Kuala Lumpur (resmî) ve Putrajaya (idarî), Malezya · Naypyidaw · Yangon, Myanmar · Manila, Filipinler · Singapur, Singapur · Bangkok, Tayland · Hanoi, Vietnam
Güneybatı Asya
Kâbil, Afganistan · Erivan, Ermenistan · Bakü, Azerbaycan · Manama, Bahreyn · Lefkoşa, Kıbrıs Cumhuriyeti · Tiflis, Gürcistan · Tahran, İran · Bağdat, Irak · Tel Aviv, İsrail · Amman, Ürdün · Kuveyt, Kuveyt · Beyrut, Lübnan · Maskat, Umman · Doha, Katar · Riyad, Suudi Arabistan · Şam, Suriye · Ankara, Türkiye · Abu Dabi, Birleşik Arap Emirlikleri · San'a, Yemen · Kahire, Mısır
Kuzey Asya
Moskova, Rusya
Dünyanın en kalabalık şehirleri
1. Tokyo-Yokohama, Japonya
2. Cakarta, Endonezya
3. Delhi, Hindistan
4. Mumbai, Hindistan
5. Manila, Filipinler
6. Şanghay, Çin
7. São Paulo, Brezilya
8. Seul-İncheon, Güney Kore
9. Meksiko, Meksika
10. Guangzhou–Foshan, Çin
11. New York, ABD
12. Pekin, Çin
13. Kahire, Mısır
14. Kalküta, Hindistan
15. Moskova, Rusya
16. Bangkok, Tayland
17. Buenos Aires, Arjantin
18. Shenzhen, Çin
19. Dakka, Bangladeş
20. Los Angeles, ABD
21. Lagos, Nijerya
22. İstanbul, Türkiye
23. Osaka–Kobe–Kyoto, Japonya
24. Karaçi, Pakistan
25. Bangalore, Hindistan
26. Tahran, İran
27. Kinşasa, Demokratik Kongo Cumhuriyeti
28. Ho Chi Minh Kenti, Vietnam
29. Rio de Janeiro, Brezilya
30. Chennai, Hindistan
31. Çengdu, Çin
32. Lahor, Pakistan
33. Paris, Fransa
34. Londra, Birleşik Krallık
35. Tientsin, Çin
36. Lima, Peru
37. Haydarabad, Hindistan
38. Johannesburg-East Rand, Güney Afrika
39. Bogotá, Kolombiya
40. Nagoya, Japonya
41. Chicago, ABD
42. Vuhan, Çin
43. Taipei, Tayvan (Çin)
44. Luanda, Angola
45. Kuala Lumpur, Malezya
46. Dongguan, Çin
47. Pune, Hindistan
48. Çongçing, Çin
49. Washington, D.C.–Baltimore, ABD
50. Nankin, Çin
Kaynak: Demographia (2020, ss. 23-24)
Endonezya'nın en üst düzey idari birimleri
Sumatra
Bangka-Belitung · Bengkulu · Jambi · Lampung · Açe · Kuzey Sumatra · Riau · Riau Adaları · Güney Sumatra · Batı Sumatra
Cava
Banten · Orta Cava · Doğu Cava · Cakarta · Yogyakarta · Batı Cava
Kalimantan
Orta Kalimantan · Doğu Kalimantan · Güney Kalimantan · Batı Kalimantan · Kuzey Kalimantan
Küçük Sunda Adaları
Bali · Doğu Nusa Tenggara · Batı Nusa Tenggara
Sulawesi
Orta Sulawesi · Gorontalo · Kuzey Sulawesi · Güneydoğu Sulawesi · Güney Sulawesi · Batı Sulawesi
Maluku
Maluku · Kuzey Maluku
Batı Papua
Papua · Batı Papua
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.