Göl, deniz ya da okyanus suları ile kuşatılmış durağan kara parçası. Büyük ya da büyükçe akarsularda da yer yer adalar oluşmuştur. Demek ki sularla ilgisi bakımından adalar; okyanus ortamı adaları, deniz ortamı adaları, göl ortamı adaları ve akarsu ortamı adaları olabilirler. Bunlardan okyanuslarda oluşmuş olanlara okyanus adaları, denizlerdekileri deniz adaları, göllerdekilere göl adaları ve akarsular yataklarında oluşmuş olanlara da nehir ya da akarsu adaları denir. Okyanus su kütleleriyle çevrili her kara parçası, coğrafya bilim terimi olarak ada değildir. Denizler amacıyla de aynı görüş geçerlidir. Bir kara parçasının ada sayılabilmesi amacıyla, onu kuşatmış su kütlesinin okyanusal ya da denizel etkilerinin, bu kara parçasının her tarafında, az-çok etkilerinin görülmesi gerekir. Yani, okyanusal-denizel iklim özellikleri etkili olmalıdır. Etkinin çok azaldığı ya da belli olmayacak kadar silik geçtiği büyüklükteki kara parçaları, ada ya da yarımada değildir. Mesela, Avustralya ada olmadığı gibi, Anadolu da yarımada değildir. Ancak, numune olarak Grönland (2.174 milyon km2), Yeni Gine (786 bin km2), Borneo (785 bin km2), Madagaskar (590 bin km2), Sumatra (467 bin km2), Büyük Britanya (248 bin km2) ve Hondo (Honşu= 22.6 bin km2) gibi
büyük kara parçaları, ufak birer kıta sayılabilecekleri büyüklükte olmalarına karşın, bunlara ada denilmesi, bir coğrafî gelenek olmuştur. Okyanuslar, denizler, göller ve azçok da nehir yataklarında konuşlanmış (ya da oluşmuş) binlerce ada, adacık ve kayalık vardır. Sayılarının toplamı bilinmese de az evvelce söz hususu edilen büyük adalar da dahil (Avustralya dahil değil), bunların toplam kısmı 10 milyon km2 kadar tutar (Avrupa’nın kısmı kadar). Adaların büyük çoğunluğu, aniden çoğu bir arada olup, topluluk oluştururlar. Bunlara, grup adalar (ing. group of island) denir. Birkaç ada ya da çok sayıda ada, adacık ve kayalık bir aradadır. Ege Denizi grup adaları gibi. Oluşum kökenlerine göre adalar dört oluşum grubuna ayrılabilirler:
* Volkanik adalar (ing. volcanic island): Deniz dibinde meydana çıkan volkan püskürmeleri neticesi yığılan ve su seviyesi üzerine çıkan magmanın soğuması neticesi oluşurlar. Volkanitlerden oluşmuş ada. Yığılan magmanın, tepesi ya da tepelerinin su üzerine çıkması neticesi oluşurlar. Bunlar, genelde ufak adalar olup, okyanuslarda ve göllerde daha çok rastlanırlar. Başlıca numunelere, Batı Akdeniz’deki Stromboli Adası ve Büyük Okyanusdaki Hawai adaları numune gösterilebilir.
* Kıtalardan ayrılmış adalar: Bu tür adalar, derhal tamamiyle jeolojik vakitlerde kıtalardan ayrılarak oluşmuşlardır. Mesela, Madagaskar adası Afrika’dan II. Zaman’da; Büyük Britanya adaları Avrupa’dan ve Sumatra ile Borneo adaları ise Asya’dan IV. Zaman’da ayrılmışlardır. Bu oluşumda, kıtanın alçalması ya da denizlerin artması neticesi adalar meydana gelebileceği gibi; sıra dağ oluşumları ya da tektonik hareketler de ada teşekkülünde etkili olabilir. Nitekim egeit kara parçasının tektonik hareketler neticesi parçalanmasıyla Ege adaları, tren kara parçasının parçalanmasıyla da Korsika ve Sardunya adaları oluşmuştur. Kıtalardan ayrılmış adalar, kıta gövdeleri önünde ada yayları (ing. island areas) biçiminde uzanırlarsa bunların dağ oluşum hareketleri (orojenik hareketler) eseri oluşumlar oldukları söylenebilir. Büyük Okyanus’un Asya kıyılarındaki kıvrım dağları kıvrılıp su üzerine çıkınca, bu tür ada yayları biçiminde grup adalar oluşturmuşlardır. Bunlara, ada girlandları da denir. Ada yayları ve kara bedeni arasında, derin deniz hendekleri yer alır.
* Mercan adaları (ing. coral islands): Sıcak denizlerde-okyanuslarda, büyük sürüler şeklinde yaşam sürdüren ve artan polip canlılarının bünyelerinden çıkardıkları kalker oluşumlarının yığılması neticesi meydana gelen adalar. Bunlara, mercan yığınakları, yani resif denir. Özellikle sularının senelik sıcaklık ortalaması 20 °C’den az olmayan ve derinliği -60 m.yi aşmayan sığ sularda oluşurlar. Sıcak kUşak deniz canlılarıdırlar. Bunlar doğrulusunda yapılan adalar, daha çok dairesel biçimli olup, bunlara atol denir. Bu tür adalara, Büyük Okyanus ve Hint Okyanusu dönenceler arası sahalarda sık rastlanır. Mesela Marshall adaları ile Carolin adaları tipik mercan adalarıdır. Mercan adalarından bazılarının ortasında, atol (ing. atoll) diye tanımlanan, lâgün=deniz kulağı bulunur. Bir kanalla okyanusa bağlıdır. Dar ve uzun olan bu kanallar yolu ile gemiler büyük atollere (500-600 km2 ile 1000-2000 km2) yani ada içlerine girip çıkabilirler.
Bunu Paylaşabilirsiniz.
Arama
Sosyal Medya
Kategoriler
9.Sınıf Coğrafya
10.Sınıf Coğrafya
11.Sınıf Coğrafya
12.Sınıf Coğrafya
Coğrafya Haber
Gezelim Görelim
Kpss Coğrafya
Rehberlik
TYT AYT Coğrafya
Ülkeler Coğrafyası
Zümre ve Planlar
Son Haberler
Ders Çalışırken Çok mu Sıkılıyorsun?
Coğrafya TR 03 Nisan 2021	
Dünyanın En Çok Çay Üreten Ülke Sıralaması
Coğrafya TR 14 Mart 2021	
Bir Kaç Ülkenin Güneş Enerjisi Karnesi
Coğrafya TR 14 Mart 2021	
Temel Yeterlilik Sınavı (TYT) Coğrafya Konuları
Coğrafya TR 06 Mart 2021	
Celali takvimi Ömer Hayyam takvimi nedir? Celali takviminin özellikleri nelerdir?
Coğrafya TR 02 Mart 2021	
Popüler Coğrafya Haberleri
Biyoçeşitlilik ve Biyomlar
Coğrafya TR 21 Mayıs 2020	
Dünyadaki okyanus akıntıları özellikleri etkileri nelerdir
Coğrafya TR 19 Mayıs 2020	
10.Sınıf Coğrafya Konuları
Coğrafya TR 19 Haziran 2020	
Biyom Nedir? Çeşitleri ve Özellikleri Nelerdir?
Coğrafya TR 19 Mayıs 2020	
Dünya Dönmeseydi Neler Olurdu?
Coğrafya TR 19 Mayıs 2020	
POPÜLER COĞRAFİ TERİMLER
Anökümen
Coğrafya TR 17 Aralık 2020	
Epirojenez
Coğrafya TR 01 Ocak 2021	
Abrazyon Platformu
Coğrafya TR 16 Aralık 2020	
Aba
Coğrafya TR 16 Aralık 2020	
Aysberg
Coğrafya TR 01 Ocak 2021	
Haberlere kayıt ol
Web sitesi ile ilgili güncellemeleri almak için lütfen bültenimize abone olun.
COĞRAFYA HAP BİLGİ
Coğrafya veya Jeografi; beşeri sistemleri ve yeryüzünü araştıran, bunlar arasındaki ilişkiyi neden-sonuç ve dağılış ilkesine bağlı olarak inceleyen ve sorgulayan bir bilim dalıdır. Yer ve insanlar arasındaki ilişkiler coğrafyanın konusunu oluşturur. Kaynak:Vikipedi
Son Haberler
Ders Çalışırken Çok mu Sıkılıyorsun?
Coğrafya TR 03 Nisan 2021	
Dünyanın En Çok Çay Üreten Ülke Sıralaması
Coğrafya TR 14 Mart 2021	
Bir Kaç Ülkenin Güneş Enerjisi Karnesi
Coğrafya TR 14 Mart 2021	
Temel Yeterlilik Sınavı (TYT) Coğrafya Konuları
Coğrafya TR 06 Mart 2021	
Celali takvimi Ömer Hayyam takvimi nedir? Celali takviminin özellikleri nelerdir?
Coğrafya TR 02 Mart 2021	
Popüler Coğrafya Haberleri
Biyoçeşitlilik ve Biyomlar
Coğrafya TR 21 Mayıs 2020	
Dünyadaki okyanus akıntıları özellikleri etkileri nelerdir
Coğrafya TR 19 Mayıs 2020	
10.Sınıf Coğrafya Konuları
Coğrafya TR 19 Haziran 2020	
Biyom Nedir? Çeşitleri ve Özellikleri Nelerdir?
Coğrafya TR 19 Mayıs 2020	
Dünya Dönmeseydi Neler Olurdu?
Coğrafya TR 19 Mayıs 2020	
Etiket Bulutu
Türkiye Tombolo Saplı Ada Türkiye’deki Tombololar Saplı Adalar Tombolosu Yarımadası’nın Marmara Koyu’nda Saplıadaları aşağı yukarı kıyısında Koyu’nun Tuzla Sıradışı Doğa Olayları Ektrem olaylar Sıradışı Doğa Olayları ekstrem olaylar HİDROLOJİK KARAKTERLİ EKSTREM OLAYLAR Aşırı Yağışlar Kuraklık Kıyısal Ekosistemler Lagüner Sahalar Dalyan Dalyan Nedir? bir Dalyanı alanı ton olup üretimi Dalyan tatlı Coğrafya cep Bilgisi coğrafya kısa notlar ülkeler Ekvator Nedir? 21 Mart ve 23 Eylül de Ekvator Dünyanın yuvarlak olmasının en önemli sonuçları Yerel saatin en ileri olduğu yer Coğrafi konum üzerine kısa kısa notlar Ekvatorun üzerinden geçtiği ülkeler namacıyla olur kirliliği Hava amacıyla meydana gibi olan İÇİN natural
Kubilay KİTAPÇIOĞLU © Telif Hakkı 2007 -2021 Tüm Hakları Saklıdır | Coğrafya TR : KPSS, Lise Coğrafya Dersi Konuları , Ders Notları Sitesi , Kısa Özetler	