Google, Amazon ve Facebook gibi mega şirketlerin egemenliği nedeniyle, İnternet tehditleri artmaktadır. Özgür ve merkezsiz İnternet’in pek çok savunucusu açık İnternet’e güç verebilen yeni nesil teknolojiyi inşa etmek için kendi açık kaynak hareketlerini başlatıyor. Son birkaç yıldır oldukça başarılı bir teknoloji olan Blockchain; Bitcoin, dünyanın önde gelen kripto paylaşımını güçlendiren güvenli, dağıtılmış, peer-to-peer bir platform. Aynı platforma dayanan Blockstack adlı yeni bir teknoloji, kişisel verileri tam kontrol altına almayı sağlayarak İnternet’te devrim yaratabilir. Dolayısıyla, kendi verilerinizden tam anlamı ile sorumlu olma fikri pek çoğumuz için ilgi çekici gelebilir. Blockstack ve online/çevrimiçi gizliliği nasıl artırabileceği hakkında bilmeniz gerekenleri hazırlamak istedik.
Blockstack Nedir?
Bazıları tarafından ‘Web 3.0’ diye adlandırılan Blockstack, mevcut İnternet’in statükosunu tamamen yeni bir hale getirmeyi vaat ediyor. Kullanıcılar verilerini, mega şirketlerin sunucularında depolama ve kontrol etmesi yerine, kendi cihazlarında depolayarak verilerini kontrol etmeyi sağlayan merkezi olmayan İnternet. Yani anlayacağınız tamamen özgünlüğü getirmektedir.
Bitcoin blok zincirine kurulmuş olan Blockstack, günümüzde İnternet’in çalışma biçiminden ayrı bir işleyiş sağlamaktadır. Ve eğer savundukları şey başarılı olursa, dünya çapında web üzerinden izlenmeyi ortadan kaldıracaktır.
Blockstack üzerinde çalışan uygulamalar merkezi olmayan ve daha az sunucu demektir. Sistem, Google, Facebook veya WhatsApp gibi ara bulucuları ortadan kaldırarak kullanıcıların kendi aralarında doğrudan bilgi transferi yapmalarını ve böylelikle kendi kişisel verileri üzerinde kontrolü ele geçirmelerini sağlar. Tüm bilgileri takip etmek için kullanılan dijital defter veya blok köprüsü, dünyadaki milyonlarca bilgisayar arasında dağıtılan bir peer-to-peer ağ olup, kimsenin tanımlayabileceği ve kontrol edebileceği bir sistem değildir ve hiç kimseye ait olmadığını ifade eder. Yeni teknoloji, DNS, PKI (halka açık anahtar altyapısı) ve bulut depolaması gibi mevcut hizmetleri değiştirerek İnternet’in bugünkü çalışma biçimini değiştirmeyi ve böylece kullanıcıların kendi veri ve çevrimiçi trafiğini sağlamasını vaat ediyor.
Linux gibi Blockstack, çekirdek teknoloji için bir GPLv3 lisansı olan açık kaynaklı bir projedir. Tıpkı kar amacı gütmeyen kuruluşlar ve ticari kuruluşlar gibi, lisans koşullarına uyduğu sürece Linux’un üstünde uygulamalar ve hizmetler oluşturabileceği gibi, Blockstack de, geliştiricilere, kullanıcıların kendi verilerinden sorumlu olacak şekilde, mevcut blok zincir altyapısının üzerine merkezi olmayan uygulamalar (dApps) ve hizmetler oluşturma olanağı sağlar.
Peki Blockstack’ın arkasında kimler var?
Blockstack, Muneeb Ali ve Ryan Shea iki bilgisayar mühendisi tarafından 2013 yılında kuruldu. Organizasyon, Union Square Ventures, Digital Currency Group ve AngelList kurucularından Naval Ravikant’ın da bulunduğu 5.45 milyon dolarlık girişim sermayesi yarattı. Resmi Blockstack blogundaki bir yazıya göre, proje şu anda Jude Nelson, Larry Salibra ve Guy Lepage tarafından iki ortak kurucu tarafından korunuyor.
Blockstack, online gizliliği geliştirmek için ne vaat ediyor?
Blockstack’ın verilerimizi kontrol altına almaya yönelik nasıl yardımcı olacağını anlamak için, ilk önce bu teknolojinin nasıl çalıştığını anlamamız gerekir. Her Blockstack düğümü kendi alan adları defterine ve bu alan adlarının çözeceği IP adreslerini içerir. Geçen aylarda Blockstack tarafından yayınlanan bir rapora göre, ağdaki alan adı işlemlerinde “kayıtlar, aktarımlar ve veri güncellemeleri var. Bu işlemler alttaki blok zincire işlemlerle kodlanır ve çalışmalarını yapmak ve kendi veritabanını güncellemek için Remote Procedure Call (RPC) API’sini kullanır.”
Blockstack, alan adı sorgularını çözmek için merkezi olmayan bir DNS sistemi uygulamak istiyor. Daha önce değinildiği gibi, tüm platform, alan adlarını merkezi olmayan bir defter ile kaydetmek ve korumak için kullanılan Bitcoin blok zincirine dayanıyor ve böylece tüm sistemi geleneksel DNS sisteminden daha güvenli hale getiriyor. Teknoloji ayrıca önbellek sorunlarından korunma ve sansürden muaf tutulmayı taahhüt ediyor. Blockchain veya Ethereum gibi platformların bir diğer önemli yararı, tek bir bilgisayardan ziyade bir P2P ağı üzerinde çalışarak gizlilik ve anonimliği sağlayan merkezi olmayan uygulamalar veya ‘dApps’tir.
Merkezi olmayan uygulamalar (dApps) nedir ve bugün hangi uygulamaları kullanabilirim?
Merkezi olmayan uygulamalar veya dApps, otomatik olarak çalışmak üzere tasarlanmış peer-to-peer yazılım programlarıdır. Facebook veya Google gibi, çalışması için merkezileştirilmiş sunuculara ihtiyaç duyan geleneksel uygulamalardan farklı olarak, bu tür yazılımlar bağımsız olarak çalışacak şekilde tasarlanmıştır ve herhangi bir şekilde denetlenmez. Ethereum, MaidSafe, BURST ve diğerleri gibi dApp teknolojileri son zamanlarda oldukça ilerleme kaydederken, çoğu dApps (ve temel platformları) zamanın bu noktasında henüz başlangıç aşamasındadır. Olduğu söyleniyor, çok çeşitli platformlarda çok sayıda farklı dApps halihazırda mevcut veya gelişmiş aşamalardadır. Blockstack platformunda bulunan en iyi seçeneklerden bazıları Airbnb’ye alternatif olan Casa ve eBay için alternatif olan OpenBazaar‘dır.
Blockstack’ın Ethereum’dan farkı nedir?
Birincisi, Ethereum kendi içinde bir blok zinciri (blockchain) iken Blockstack, alttaki bir blok zincirin üzerine kurulmuş bir “katman 2” teknolojisidir. Blockstack’ın kurucularından Muneeb Ali’ye göre Ethereum, tüm karmaşıklıkları, hesaplamaları, ölçeklenebilirliği ve güvenlik konularını ele alan “ağır blok zinciri” olarak düşünülebilir. Blockstack ise “mevcut İnternet altyapısını yeni yollarla yeniden kullanarak blok zincirin içine minimal mantık koyar ve blok zincirinin dışına ölçeklenebilirlik sağlar”. Ethereum’un aksine, Blockstack, belirsiz blok zinciri olduğu için %51 saldırı veya blok zinciri başarısızlıklarına karşı nispeten daha iyi sigortalıdır, bu da tüm şebekenin bu gibi durumlarda başka bir blok zincirine geçebileceği anlamına gelir.
Blockstack yaygın olarak kullanılabilecek mi?
Merkezi olmayan uygulamalar kavramı ya da dApps gerçekten ivme kazanmaya başlamıştır. Ortadoğu kurucu ortaklarından biri olan Ryan Shae, 2017 yılının sonları ve 2018’de kullanıcıların, verilerini korumaya ve merkezi olmayan uygulamalara olan ilgisinin daha da artacağını belirtiyor. Bununla birlikte, önümüzdeki yıl, ilk gerçek dApp’ın (merkezi olmayan uygulamanın) gerçekte 1 milyon kullanıcı hedefine ulaşacağını öngörüyor. dApps’ın yaygın olarak kullanılması için uzun bir yolu var ve yakın zamanda İnternet’in geleceği olması pek mümkün gözükmüyor. Kullanıcıların bu sisteme destek vermesi elbette bu süreci hızlandıracaktır.