En Popüler Anahtar Kelimeler kuantum evrim sinirbilim uzay kütleçekim sicim teorisi büyük patlama şempanze makro Telomer
Biyoloji
Genetik Hayvanlar Bitkiler Mantarlar Mikroskobik Yaşam Medikal
Evrim
İnsan Evrimi Canlıların Evrimi Evrimsel Psikoloji Paleontoloji
Doğa Bilimleri
Fizik Kimya Yerbilim Çevrebilim
Diğer Bilimler
Sinirbilim Psikoloji Arkeoloji Eğitim Dilbilim Teknoloji
Uzay Bilimleri
Gökbilim Evrenbilim Uzay Keşifleri Uzay Teknolojisi
Keşfet
Bilimin Doğası Yazı Dizileri Soru-Cevap İnfografik Liste Podcast
Patreon ile Bağış Yap
Hepsi
Sadece Başlıklarda Ara
Sadece Yazı İçinde Ara
Arama yapmak istediğiniz kelimeyi giriniz.
En Popüler Anahtar Kelimeler kuantum evrim sinirbilim uzay kütleçekim sicim teorisi büyük patlama şempanze makro Telomer
Üye Girişi
Üye Ol
E-Posta Adresiniz:
Şifreniz:
Twitter ile Giriş Yap
Facebook ile Giriş Yap
İsim:
Soyisim:
E-Posta Adresiniz:
Şifreniz:
Twitter ile Üye Ol
Facebook ile Üye Ol
E-Posta Adresiniz:
Twitter ile Giriş Yap
Facebook ile Giriş Yap
Biyoloji 20 Kasım 2018
Çocuk Sahibi Olmak İçin "Doğru" Bir Yaş Var mı?
Eğer bir çocuğa sahip olmak istiyorsanız; doğru yaş, düşündüğünüzden daha erken olabilir.
Beğen Kaydet
0
Syda Productions/Shutterstock
Gürkan Akçay
Boğaziçi Üniversitesi - Yazar / Editör
Takip Et
Syda Productions/Shutterstock
Gürkan Akçay
Boğaziçi Üniversitesi - Yazar / Editör
Bütün Yazılarını Gör Takip Et
Son 30 yılda anne-babaların çocuk sahibi oldukları ortalama yaş düzenli bir artış gösterdi. Fertilite bilimindeki ilerlemelerle birlikte, insanlar, spermlerini ya da yumurtalarını buz içerisine koyabiliyor ve ebeveynliğin başlangıcını erteleyebiliyorlar. Hatta birçok büyük şirket (örneğin; Apple, Facebook ve Google), sağlık hizmetleri paketinin bir parçası olarak çalışanlarına yumurta dondurma seçeneğini de sunuyor.
Öte yandan bebek sahibi olmayı ertelemek, kolay olmayan ve pek çok toplum için de sosyal anlamda pek kabul görmeyen bir durumdur. Peki ebeveyn olma yaşına dair bir erteleme içerisinde bulunmak iyi bir şey midir?
Öncelikle göz önünde bulundurulması gereken üç soru bulunuyor. Çocuğum sağlıklı olacak mı? Üreme yetim devam edecek mi? Ekonomik olarak bu sorumluluğu alabilir miyim?
2001 yılında Bioethics'de yayımlanan bir araştırmada, her ebeveynin, çocuğunun iyi bir yaşam standartıyla hayata başlaması için ahlâki bir zorunluğa sahip olduğu ileri sürülüyor. Ancak Obstetrics & Gynecology'de 2005 yılında yayımlanan bir araştırmada, 35 yaş üzerindeki kadınların anne olmalarının ve bir Nature yayını olan Translational Psychiatry'de 2017 yılında yayımlanan bir araştırmada, 45 yaş üzerindeki erkeklerin baba olmalarının, çocuğun yaşam kalitesini etkileyen genetik ve nörogelişimsel bozukluklar (şizofreni ve otizm gibi) açısından daha büyük bir risk oluşturduğu ileri sürülüyor.
Öte yandan, daha yaşlı ebeveynlerin, IVF (in vitro fertilizasyon-tüp bebek) gibi erken doğum veya düşük doğum ağırlığına sahip bebeklerle ilişkilendirilen yardımcı üreme tekniklerine ihtiyaç duymaları da daha olasıdır. 2013 yılında Human Reproduction Update'de yayımlanan çalışmada, in vitro fertilizasyon aracılığıyla doğan bebeklerin yaşamlarının sonraki aşamalarında kardiyovasküler ve metabolik hastalıklar açısından daha büyük bir risk tehditi altında bulunduğunu gösteriyor.
Tüm bu veriler ışığında, ebeveyn adaylarının, görece daha erken yaşlarda yumurta ve spermlerini dondurmalarının, yaşa bağlı bazı risklerin azaltılmasına olanak sağlayabildiğini söyleyebiliriz. Fakat aynı durum in vitro fertilizasyonlardan kaynaklı riskler için geçerli değildir.
Önerilen
Ebeveynlerin Boşanması Çocuklar İçin Kötü mü?
In vitro fertilizasyonu --ya da halk arasındaki deyimiyle tüp bebek yöntemi--, laboratuvar ortamındaki dondurulmuş yumurtaya intrasitoplazmik sperm enjeksiyonunu içerir. Ancak bu sperm enjeksiyonu aynı zamanda da düşük yapma riskini arttırabiliyor. Öte yandan intrasitoplazmik sperm enjeksiyonu, büyük oranda, sperm hareketliliğinin zayıf olduğu yaşlı erkeklerde kullanılıyor. Yani yine yaşa bağlı riskler varlığını koruyor.
Peki diyelim ki; beklemeye karar verdiniz. Eğer böyle bir kararınız varsa; öncelikle yalnız olmadığınızı bilin. Pek çok çift, ancak bir yıllık deneme sürecinin ardından gebe kalmaktadır. Hatta İngiltere verilerine göre; her 7 çiftten biri gebe kalma konusunda sorunlar yaşıyor ve yaş, bu süreçte büyük bir rol sahibi.
Öte yandan, 7 Avrupa ülkesinden 782 çift örneklemine sahip, Obstetrics & Gynecology'de 2004 yılında yayımlanan araştırma sonuçlarına göre, yaşı 35 ve 39 arasındaki her 6 kadından birisi, bir yıllık denemenin ardından da gebe kalamamaktadır. Bunun yanı sıra eğer bu yaş aralığındaki kadınların eşleri de 40 yaşın üzerindeyse; bu oran daha da düşerek her 4 kadından biri seviyesine ulaşmaktadır.
İn vitro fertilizasyon, pek çok kişi için bir kurtarıcı yöntem olarak görülmektedir, ancak bu yöntemin başarısını da belirleyen büyük oranda yaştır. Kendi yumurtalarını kullanan bir kadın için, --yine İngiltere verilerine göre-- 40 yaş üstündeki üzerindeki başarısı yüzdesi %10'dan daha azdır.
2004 yılında Human Reproduction'da yayımlanan çalışmada, bilgisayar modellemesi kullanılarak ebeveynliği ertelemenin muhtemel riskleri simüle edildiAraştırma sonuçlarına göre, eğer 30 yaşındaki bir kadın, bebek sahibi olma yaşını 3o'dan 35'e ertelerse, gebe kalma şansı %9 oranında azalıyor ve in vitro fertilizasyonla bu oran yalnızca %4 kompanse edilebiliyor.
Kadınların yaşlandıkça daha az yumurta (oosit) üretmesi dışında, daha yaşlı kadınlar, başarılı bir doğum için makul bir şans için gerekli olan sekiz ila on yumurta saklamak için daha fazla uyarıma ihtiyaç duyabilirler ve bu da aşırı derece pahalı olabilir.
Önerilen
Çocuk Sahibi Olmak Romantik İlişkiyi Riske Atıyor
Öte yandan, in vitro fertilizasyon tekniğinin de pahalı olmasının yanı sıra, bir çocuğa sahip olmanın diğer önemli dolaylı maliyetleri de vardır. Çalışan kadınlar açısından annelik süreci, pek çok iş kolunda adeta ekonomik bir cezalandırmaya maruz kalmak anlamına geliyor. Pek çok kadın, annelik sürecinde ücretsiz izne ayrılmak durumunda kalmaktadır. Hatta kadınların bu maddi kayıptan kurtulabilmek için annelik sürecini yirmili yaşlarından otuzlu yaşlarının başlarına ertelediğini gösteren bazı deliller de bulunuyor. Bununla birlikte, bu ekonomik cezalandırma cinsiyete özgü bir durum olarak da görülmüyor. 1993 yılında Norveç devleti tarafından getirilen babalık izninin de pek çok iş kolunda izne ayrılan babaların kazançları üzerinde olumsuz etkiler yarattığı görülüyor. Sonuç olarak, eğer bir ebeveyn olur ve aileniz için zaman ayırırsanız kârın temel oluşturduğu ekonomik sistemlerde kazancınızda bir düşüş olacaktır.
Ne Zaman Başlamalı?
Bilimsel veriler olabildiğince açıktır. Bu verilere dayanarak; bir çocuk sahibi olmak "doğru" yaşın, biyolojik saatinize göre, kadınlar için 35 yaş altı ve erkekler için de 40 yaş altı olduğunu söyleyebiliriz.
2018 yılı Temmuz ayında Human Fertility'de yayımlanan araştırmada, genç nüfusun %75'inden fazlasının, yaşın; erkek ve kadın doğurganlığı üzerindeki etkilerini pek dikkate almadığına değiniliyor. Öte yandan Eylül 2018'de Journal of Assisted Reproduction and Genetics'de yayımlanan çalışmada, doktorların yalnızca %27'sinin, sosyal nedenlerle çocuk sahibi olmayı ertelemeyi düşünen 18-34 yaş arası bireylerle bu kararın olası etkilerini tartıştığına vurgu yapılıyor.
Çiftler, aile planlamasının geciktirilmesi noktasında meydana çıkacak olası riskler konusunda daha bilinçli olmalı ve aile doktorları da bunun için daha proaktif bir rol oynamalıdır. Nihayetinde, eğer bir çocuğa sahip olmak istiyorsanız; doğru yaş, düşündüğünüzden daha erken olabilir.
Kaynak ve İleri Okuma
Charlotte Walker, Suzannah Williams "What is the ‘right’ age to have a child?" The Conversation, Erişim Tarihi: 20 Kasım 2018 https://theconversation.com/what-is-the-right-age-to-have-a-child-106951
Etiket
gebelik (hamilelik) kısırlık üreme
Projelerimizde bize destek olmak ister misiniz?
Dilediğiniz miktarda aylık veya tek seferlik bağış yapabilirsiniz.
Destek Ol
Yorum Yap (0)
Bunlar da İlginizi Çekebilir
Biyoloji
13 Aralık 2017
Eşcinsellikte "Ağabey Etkisi"nin Biyolojik Temelleri, Annenin Bağışıklık Tepkisinde Yatıyor
Biyoloji
03 Eylül 2015
Erkek Denizatı ve İnsan Hamileliği Çok Benzer
Medikal
05 Mart 2017
Hamileyken Hamile Kalmak Mümkün mü?
Biyoloji
24 Haziran 2017
Fetüsün Bağışıklık Sistemi Hücreleri Annenin Hücrelerine Neden Saldırmaz?
Evrim
08 Aralık 2016
Sezaryen Doğum, İnsan Evrimini Etkileyebilir
Medikal
18 Nisan 2019
Alzheimer Hastalığında, Gebelik Hasarlarını Dengeleyen PZP Proteini İşe Yarayabilir
Biyoloji
21 Mart 2018
Hamilelik Boyunca Alınacak Kilolar Tahmin Edilebilir mi?
Biyoloji
31 Ekim 2017
Meme Kanseri Sonrası Hamilelik Uzun Vadede Güvenli
Medikal
12 Eylül 2018
Hamilelik Dönemindeki Depresyon Riski Geçmiş Yıllara Kıyasla Daha Fazla
Bağış Yap, Destek Ol!
Projelerimizde bize destek olmak istersen Patreon üzerinden aylık veya tek seferlik bağışta bulunabilirsin.
Destek Ol
En Çok Okunan
1
Psikoloji
Pedofili Nedir? Pedofil Beyni Nasıldır? Pedofili Tedavi Edilebilir mi?
Yazar: Gürkan Akçay
2
Evrim
Çıplak Gerçek: İnsanların Neden Kürkü Yoktur?
Yazar: Editör
3
Bilimin Doğası
Bilimsel Temeli Olmayan Bir Etiket: Irk
Yazar: Gürkan Akçay
4
Biyoloji
Evrimsel Süreçte Devrim Yaratan Ortaklıklar: Endosimbiyotik İlişkiler
Yazar: Sevkan Uzel
5
Biyoloji
Omurgalılara Genel Bir Bakış
Yazar: Editör
Bu Ay Öne Çıkanlar
1
Katalin Kariko: mRNA Aşısının Arkasındaki Bilim İnsanı
Zeynep Senis Çevirmen/Yazar
2
İnsanlık Uygarlığı Neden Bu Kadar Geç Keşfetti?
Gürkan Akçay Boğaziçi Üniversitesi - Yazar / Editör
3
Erkekler Ne Zaman Karın Kaslarına Takıntılı Olmaya Başladı?
Zeynep Senis Çevirmen/Yazar
E-Bülten Üyeliği
Duyurulardan e-posta ile haberdar olmak istiyorum.
Abone Ol
Arşiv
Yıl Seçiniz 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Ay Seçiniz Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık