06:40 - Yaşar Yakış: Türkiye, BAE ile pazarlıkta daha zayıf konumda, BAE Peker'i tutmaya devam edecektir
06:17 - Belediye otobüsüyle çarpıştı, 2 kişi yaralandı
06:15 - Polisten uyuşturucu operasyonu
06:13 - Eve servis getiren kurye, apartman sakinini öldürdü
06:55 - Seda Demiralp: İktidar Çekirdek Seçmeninden Uzaklaşıyor
06:23 - Yanmaz'dan yatırımlara destek verenlere teşekkür
İsmet Berkan
Gazete: Karar
Tüm Yazıları
Seçimden kaçınmak mümkün mü? Doğru mu?
Abone ol
3.04.2021 05:06
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal’ı görevden aldığını öğrendiğim sabah, dar bir abone grubu için hazırladığım bültende, sonbaharda erken seçim gözüktüğünü yazdım.
Bugün aradan 12 gün geçti, bazı farklar olsa da hala aynı görüşteyim.
Size iki senaryo verip bu görüşümü anlatmaya çalışacağım. Ama baştan söyleyeyim, bu yazıda yazılacakların hiçbiri özel bir istihbarata, bir kapı aralığından sadece bana fısıldanmış şeylere dayanmıyor. Tamamı spekülatif bir akıl yürütme.
Önce iyimser senaryo:
Nisan-mayıs aylarında enflasyonun matematiksel olarak düşüp bugünkü 15.6 seviyesinden daha aşağı ineceğini, haziranda yüzde 12’li rakamlara geleceğini hesaplayan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, eş zamanlı olarak aşılamanın da ilerlemesi ve salgının daha kontrol altına girecek olmasıyla bir “ekonomik canlanma paketi” düşündü.
Temelde Merkez Bankası’nın faizleri indirmesine ve büyük ölçüde geçen yılın Mayıs-Haziran aylarında yapılan gibi sübvansiyonlu kredi verilmesine, hatta bankaların yeniden “aktif rasyosu” yoluyla kredi dağıtmaya zorlanmasına dayalı bir paket olacaktı bu. Ve elbette parasal genişlemeyi, yani Merkez Bankası’nın karşılıksız para basmasını da içerecekti. (Naci Ağbal bunlara direneceği için gönderildi.)
Bu krediler sayesinde aynen geçen yıl yaz aylarında yaşandığı gibi bir ekonomik canlanma yaşanacak, bu canlanma sokakta da kısmi bir rahatlama yaratacaktı.
Ağustos ayının ikinci yarısında Cumhurbaşkanı Erdoğan, halka dönüp “Görüyorsunuz, salgını biz bitirdik, şimdi ekonomik canlanmayı da biz sağlıyoruz” diyerek erken seçim çağrısı yapacak, belki seçim kararını Meclis’ten çıkartıp kendi görev süresini de uzatarak Ekim ayında seçime gidecekti.
Şimdi gelelim kötümser senaryoya:
Naci Ağbal’ın görevden alınma biçimi yüzünden yerli yabancı yatırımcının güveni berhava olacak, Ağbal’ın kısa başkanlığı döneminde Türkiye’ye giren 19-20 milyar dolarlık yabancı parası hızla çıkmak isteyecek, bu da doların fiyatında bir baskı yaratacaktı.
TL’nin hızla değer kaybedip doların fiyatının artması kaçınılmaz biçimde Türkiye ile ilgili enflasyon beklentilerini bozacak, artan risk primi yüzünden Türkiye’ye yurt dışından para girişi duracağı gibi bu yıl ödenmesi gereken yaklaşık 220 milyar doların ödenip ödenemeyeceği hakkında son derece rahatsız edici spekülasyonlar da başlayacaktı.
Aşı temini konusunda geç kalan ve yeterli aşıyı bulamayan Türkiye, salgının da yeniden tepe noktalara ulaşması yüzünden bir kez daha kapanmak zorunda kalacak; bu da ekonomik aktiviteyi iyice yavaşlatacak, Merkez Bankası faiz indiremeyeceği için ekonomi iyice durgunluğun pençesine girecekti.
Salgını bitirememiş, bırakın bitirmeyi kontrol altına bile alamamış, bu arada doların fiyatını yeni seviyesi olan 8 liranın üzerine taşımış ve ekonomisini canlandıramamış bir ülkede siyasetçinin seçime kendi isteğiyle gitmesi imkansız bir durum. Ama ekonominin şartları Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı seçime gitmek zorunda bırakacaktı.
***
Şimdi geldiğimiz noktada 20 Mart sabahı düşündüğüm “iyimser senaryo” tamamen olmasa da büyük ölçüde devreden çıkmış durumda. Ağbal’ın gidişiyle başlayan çalkantı bir haftada sona ermedi, bir süre daha piyasalarımız çalkalanacak gibi duruyor.
Üstelik bu sadece başlangıç. Dış borç servisi tarihleri geldikçe veya mesela Botaş doğal gaz ödemeleri için piyasadan yüklü miktarda dolar almaya kalktıkça döviz piyasalarında yeni yeni çalkantılar görmeye devam edeceğiz.
İşsizlik, gelirsizlik, yoksulluğun artması, şirketlerin kapanması vs hep çok büyük kriz belirtileri ama bizim kamuoyumuz “ekonomik kriz” denince esas olarak Türk lirasının değer kaybetmesini anlıyor; önümüzdeki dönemde TL sürekli oynak kalacağı için sokaktaki vatandaşın gözünde “kriz” algısı da süreklilik kazanacak. Artık yaz aylarında faizleri düşürüp kredi genişlemesine gitmek de pek mümkün gözükmüyor.
Bu sebeplerle, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın erken seçimden kaçınması, sorulduğunda da hep “Seçimler normal zamanında, 2023’te yapılacak” demesi son derece normal. Cumhurbaşkanı, salgını bitirmeden ve ekonomik canlanmayı başlatmadan seçime gitmek istemez.
İstemez ama anlatmaya çalışıyorum, ülkemizin içinden geçmekte olduğu zorlu ekonomik şartlara kısa dönemde mucizevi bir çözüm veya rahatlama da gözükmüyor.
O yüzden, iktidarın meseleye sadece seçimi kazanmak ve iktidarını sürdürmek açısından baktığını varsayarak söylüyorum, erken seçimden kaçınmak bir zorunluk gibi gözüküyor ama bunu yapmak iktidar açısından ne kadar doğru olur, tartışmalı.
Abone ol
Yazarın Diğer Yazıları
Yıl olmuş 2021 “Çin gibi kalkınalım” diyoruz hâlâ… 30.11.2021
Piyasayla savaşılmaz; savaşan fena halde kaybeder 25.11.2021
Türkiye ve Türk ekonomisi sahiden yönetiliyor mu? 23.11.2021
Fıkıh alimlerine bir sorum var… 22.11.2021
Daha yazının mürekkebi kurumadan yanıldım ama… 18.11.2021
MHP ufak ufak AK Parti’ye mesafe koymaya başladı 16.11.2021
Kan testiyle kanser teşhisi: Bu öyküleri Türkiye’de de yazabilsek keşke 7.11.2021
Küresel ısınma ve iklim krizi yazısını okuyan çıkar mı? 2.11.2021
Cemil Çiçek de yargı kalitesinden çok dertli, önerileri var 25.10.2021
Yargı bağımsızlığından ümidi olan kaldı mı? 19.10.2021
İsmet Berkan Tüm Köşe Yazıları
Yorum Yap
Gönder
Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Düzce Yerel Haber (www.duzceyerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Çok Okunanlar
DÜZCE'NİN HAVASINI KİRLETEN SANCAKLI'YI KİMSE GÖRMÜYOR!
4.11.2021
DÜZCE'DE SAFRAN YETİŞTİRİCİLİĞİ YAYGINLAŞIYOR
4.11.2021
Düzce'deki sarsıntı olası Marmara depremini tetikler mi? Uzman isimden ilk yorum
17.11.2021
DÜZCESPOR SEVGİSİ "ENGEL" TANIMIYOR
4.11.2021
35 YAŞINDA CANINA KIYDI
10.11.2021
Çok Konuşulanlar
AZMİMİLLİ İLKOKULU İÇİN İLK KAZMA VURULDU
4.11.2021
1
Yazarlar
Sosyalistlerin ittifak halleri
4.12.2021
Ekonomiyi krizden çıkarmaya bir söz yeterdi
4.12.2021
Napolyon “Ekonomist” olsaydı…
4.12.2021
Kritik sorun: Adaylık düğümü
4.12.2021
Muhalefette popülizm riski
4.12.2021
Dış güçler hikâyesine neden inanıyoruz?
4.12.2021
Başka bir dünya...
4.12.2021
İktidar yeni bir ‘resmi ideoloji’ öneriyor!
4.12.2021
Avrupa Konseyi'nin uzun sürecek sınavı başladı
4.12.2021
Gayba imana siyasetçi çağırıyorsa dikkat!
4.12.2021
`
Resmi İlanlar
Sitemizdeki dış bağlantılar referans amaçlıdır, dış bağlantıların içeriklerinden kuruluşumuz sorumlu değildir.