Herşeyden once güvenlik sağlanmalı. Arızalı olduğu sanılan hat, trafo bağlantısı, bina bağlantısı vb tespit edilmeli ve işaretlenmelidir. İşaretlemeden kasıt; eğer işaretlenecek bölge sadece kurum personelinin girebileceği özel bir mekan ise (ör. Trafo bina içi) çalışma arkadaşlarımız için uyarı vb levha asmak, eğer işaretlenecek bölge halka açık bir yer ise plastik şerit ile girilmemesi gereken bölge çevrilmeli ve yüksek gerilim uyarı levhaları asılmalıdır.
Arıza bulma ve tamir işlemlerine ilgili hattın enerjisinin kesilmiş ve topraklanmış olduğundan emin olduktan sonra başlanmalıdır.
En önemli nokta arıza bulmanın hangi yöntem ve cihaz kullanılırsa kullanılsın, çözümün “kesin” olmadığı, bazı arızaların problem çözme teknikleri ile bulunması gerektiğinin unutulmamasıdır.
İlk Tespit
Arıza konusunda tahmin yürütebilmek amacıyla normal voltmetre veya izolasyon test cihazi ile kablo üzerinde direnç ölçümü faydalı olacaktır. Ölçülen değerlerin daha önceden kalıp olarak hazırlanmış “arıza değerlendirme” sayfasına girilmesi, grafik olarak direnç değerlerinin görülmesi, problemin çözülmesini kolaylaştıracaktır.
Normal voltmetre ile ölçüm yapıldığında, çok düşük bir ölçüm gerilimi kullanıldığından yüksek dirençli arızalar gözükmeyecektir. Buna rağmen ölçümler size arıza hakkında fikir verecektir. Voltmetre ile yapılan ölçümün pratik olması esastır, gerektiğinde izolasyon test cihazı ile ölçüm kabloları ayarlandıktan sonra ölçüm yapılabilir, ancak her ölçüm daha çok zaman alacaktır.
Normal voltmetre ile sonuç elde edildiği sürece tercih edilebilir, kabloya zarar verme riski de yoktur.
C. Arıza Ön Tespiti ve Hazırlık
Bazı arızalarda km’lerle kablo olduğundan ön tespit yapmadan noktasal tespite geçmek imkansızdır. Tüm arızalı kablolar 50m olsaydı direk olarak noktasal tespit ile başlamak mümkün olurdu. Bu yüzden daha büyük hata payına rağmen önce arızayı daha küçük bir bölgeye sıkıştırmaya çalışırız.
• Ön tespit
• Güzergah tespiti
• Noktasal tespit
Başlıca arıza bulma yöntemleri;
a. PRM (darbe yansıma methodu)
• Impuls yansıma ile sadece YG şebekeleri değil, alçak gerilim şebekeleri ve havai hatlar da kontrol edilebildiği gibi birden çok arızanında tespit edilebilmesi gibi faydaları vardır.
• En çok ölçüm hatası kablo karakteristiği (propagasyon değeri) tespitinde, arızanın ve mufların grafikte tanınması ve tespit edilen uzaklığın kablo güzergahı üzerinde bulunmasında yapılır.
• Impuls yansıma methodu öntespittir, noktasal tespit ayrıca yapılır. Tespit edilen mesafeye %95-%105 aralığında bakılır.
• Ekometre kullanımı için arızanın 1-100 Ohm arasında olması iyi sonuç verirken 300 Ohm’a kadar olan arızalar içinde kullanılabilir. Daha yüksek dirençli arızaların öncelikle yakılması gerekmektedir.
• Impuls yansımada gönderilen sinyal kablonun homojenliği bozulmadığı veya muf vb eklere, ezilmelere gelmediği sürece yansımaz. Eğer arıza kısa devre ise sinyal –1 (ters) olarak yansır.
• Yansıma fiziksel bir olaydır. Temel kural: yoğunluk değişimleri yansımaya neden olur. Elektrikte ise bu direnç / empedans değişimlerine karşılık gelmektedir.
• Bu değişimler ekometre tarafından algılıyabilmemiz için ekrana çeşitli şekilde yansıtılırlar
Cihazın kablo testi veya darbe modu için kabloya bağlanması
Güvenlik uyarısı: İlgili tüm güvenlik uyarılarına uyunuz!
Adım
Uygulama
1
Topraklama hattını cihazı topraklama terminaline bağlayın
2
Topraklama hattının ucundaki G-kancasını topraklama istasyonuna irtibatlayın ve test kablosu üzerindeki timsaha ek topraklama kablosunu bağlayınız.
3
Topraklı timsah ucu geri dönen nötr faza bağlayın(Nötr faz N).
4
Y.G. bağlantı timsahını arızalı kablo fazına bağlayın (L1).
5
Kullanılmayan fazları topraklayınız.
6
Cihaz şebeke elektriğine bağlanır.
1.1 Frekans jeneratörünün bağlanması
Galvanik bağlantı
Bu metod ile kablo güzergahı her zaman en sağlıklı yöntemdir.
Uygulamalar:
- Kablo güzergah tespiti
Galvanik bağlantı ile mümkün olan en uzun güzergah tespit mesafesi elde edilir.
Akım miktarını zorunlu kalınmadıkça arttırmayınız. Çünkü diğer kablolar ve kablo geçiş noktalarında endüktifleme durumu ortaya çıkacaktır.
Ters akım topraklama çubuğu ile toprağa akıtılmaktadır. Dikkat, bu yöntem ile ölçüm eğer yerlaltı hatlarında yapılacaksa ölçümde hatalara meydan verebilir. Eğer kabloya verilen akım miktarı yeterince yükselirse diğer kablolara endüktifleme olacağından, güzergah tespitinde hatalar meydana gelebilmektedir.
Clip on device AZ 10 Clip-on device aparatı canlı veya servis dışı kablolarda kullanılabilmektedir.
Uygulamalar:
- Güzergah (ev bağlantıları, su, teleon, doğalgaz)
• Impuls yansıma yönteminde V/2 değeri çok önemlidir. Bu değer elektriğin kablodaki hızı, saniyenin milyonda birinde kaç metre yol aldığının ölçüsüdür. Bazı tipik kabloların v/2 değerleri;
Yüksek gerilim havai hat 148
Telefon hattı 146
PVC enerji kablosu 75
Kağıt-kuşunlu kablo 80-86
Telefon kablosu 110-125
Stroflex izoleli taşıyıcı frekans kablosu 125
Televizyon kablosu 144
N K B A 80
N E K B A 80
N A K L E Y 80
N Y Y 75
N A Y C W Y 75
P m b c 112
V P E 2x4SY 84
A 2 Y (ST) 100 m/μsan
• Genellikle belirtilen v/2 değerleri ile gerçek değerler arasında fark olduğundan sağlam bir damar ile v/2 değeri tespit etmek veya karşılaştırmak doğru bir yaklaşım olacaktır. Mümkünse iki damar ekometreye bağlanarak görüntüleri karşılaştırılır.
• Dar ve dik çıkışlı dalgalar ile kısa mesefelerde (1km’ye kadar) iyi sonuçlar alınırken, genis ve güçlü, çan tipli dalgalarla uzun mesefelerde kayıp az olduğundan daha iyi sonuç alınır. Ayrıca kablo sağlamken yapılmış test görüntüsü print edilerek saklanırsa karışık görüntülü testlerde çok daha kolay sonuç elde edilir.
• Ölçme noktası yakınlarındaki kısa devre sinyali büyük ölçüde absorbe edeceğinden arkasında kalan diğer arızalar bulunamayabilir.
• Branşmanlarda (T-muf) ölçüm değerlendirme zorlaşabilir. Birçok harmonik ve yansıma sonucu arıza noktasını bulmak imkansızlaşabilir. Kablo planlarından faydalanılarak, branşman sonlarındaki uçları kısa devre yapıp, açarak arızanın yeri bulunmaya çalışılır.