Lişanid Noşan modern bir Yahudi Aramice dilidir, genelde Neo-Aramice diye hitap edilir. Başlangıçta Erbil bölgesinde, güney ve doğu Irak Kürdistanı'nda konuşulurdu. Konuşanların birçoğu bugün İsrail'de yaşamaktadır. Diğer Neo-Aramice lehçeler olan Lişan Didan ve Lişana Deni isimlerine benzeyen Lişanid Noşan "kendi dilimiz" anlamına gelir. Dilbilimciler tarafından ise Erbil Yahudi Neo-Aramicesi denir.
Kökeni ve Bugünü
Urmiye Gölü, Van Gölü, Musul ve Senendec arasında kalan bölgede çeşitli Neo-Aramice lehçelerine rastlanır. Bahsi geçen bölgenin merkezinde konuşulan Aramice Hulaula ve Lişan Didan dilleriyle benzerlikler gösterir. Yahudiler ile Hıristiyanların konuştukları Neo-Aramice diller birbirlerine benzemez. Ayrıca bu dil Lişana Deni diline de benzemez. Bu dilin Hulaula'dan farklı olduğu 1980'lerde yapılan bir araştırmayla ortaya çıkmıştır.
Lişanid Noşan iki ana lehçeden oluşur. Biri batıda Erbil'deki lehçe, diğeri ise doğuda Koy Sancak'ta konuşulan lehçedir. Bu iki lehçeyi konuşan insanlar kolaylıkla anlaşabilirken farklılığın doğmasının sebebi bu dile başta Arapça ve Kürtçe olmak üzere giren yabancı kelimelerdir.
Birinci Dünya Savaşı ve İsrail devletinin kurulmasıyla bu ülkeye yerleşen Kürdistanlı Yahudiler modern İbranice'ye adapte oldular. Yeni nesiller İbranice konuşurken Lişanid Noşan dilini konuşan 3.000'den az kişi kalmıştır ve bunların çoğunluğu 40 yaşın üzerindedir. Bu dil birkaç on yıl içinde neslinin tükenme riskiyle karşı karşıyadır.
Lişanid Noşan İbrani alfabesi ile yazılır. Fonetik bir dil olan bu dilde yuvarlanan sesler yazılmaz.
Kaynakça
Heinrichs, Wolfhart (ed.) (1990). Studies in Neo-Aramaic. Scholars Press: Atlanta, Georgia. ISBN 1-55540-430-8.
Khan, Geoffrey (1999). A Grammar of Neo-Aramaic: the dialect of the Jews of Arbel. Leiden: EJ Brill.
Ayrıca bakınız
Aramice
Hulaula
İbrani alfabesi
Musevi dilleri
Yahudi Aramicesi
Yahudi dilleri
Afro-Asyatik
İbraniceler:
İbranice (Ahit İbranicesi)
Samiri İbranicesi
Yemen İbranicesi
Aramiceler:
Hulaula
Lişan Didan
Lişana Deni
Lişanid Noşan
Yahudi Aramicesi
Arapçalar:
Yahudi Arapçası
Yahudi Bağdat Arapçası
Yahudi Fas Arapçası
Yahudi Irak Arapçası
Yahudi Trablus Arapçası
Yahudi Tunus Arapçası
Yahudi Yemen Arapçası
Diğer:
Kayla
Yahudi Berbericesi
Hint-Avrupa
Cermen:
Yeşiviş
Yidiş
Yingliş
Roman:
İtalkian
Katalanik
Ladino (Haketia)
Lusitanik
Şuadit
Yahudi Aragoncası
Yahudi Latincesi
Zarfatik
Hint-İran:
Buhori
Cuhuri
Cidi
Diğer:
Knaanik
Yevanik
Türk
Karayca
Kırımçakça
Diğer
Kartveli:
Gruzinik
Dravid:
Yahudi Malayalamı
Yahudilik Portali
Dış bağlantılar
Ethnologue'da Lişanid Noşan.
This article is issued from Vikipedi - version of the 2/19/2016. The text is available under the Creative Commons Attribution/Share Alike but additional terms may apply for the media files.