Türkiye İstatistik Kurumu ile Ticaret Bakanlığı işbirliğiyle oluşturulan geçici dış ticaret verilerine göre; ihracat 2019 yılı Ağustos ayında, 2018 yılının aynı ayına göre %1,6 artarak 12 milyar 523 milyon dolar, ithalat %1,5 artarak 15 milyar 24 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Dış ticaret açığı %1,2 arttı
Ağustos ayında dış ticaret açığı %1,2 artarak 2 milyar 500 milyon dolara yükseldi. İhracatın ithalatı karşılama oranı 2018 Ağustos ayında %83,3 iken, 2019 Ağustos ayında %83,4 olarak gerçekleşti.
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ihracat %1,5 azaldı
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre; 2019 Ağustos ayında bir önceki aya göre ihracat %1,5 azaldı, ithalat %0,4 arttı. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise; 2019 yılı Ağustos ayında önceki yılın aynı ayına göre ihracat %0,8, ithalat %0,2 azaldı.
En fazla ihracat yapılan ülke Almanya oldu
Almanya'ya yapılan ihracat 2019 Ağustos ayında 1 milyar 118 milyon dolar olurken, bu ülkeyi sırasıyla 1 milyar 26 milyon dolar ile Birleşik Krallık, 641 milyon dolar ile Irak ve 617 milyon dolar ile ABD takip etti. Rusya'dan yapılan ithalat, 2019 yılı Ağustos ayında 2 milyar 30 milyon dolar olurken, bu ülkeyi sırasıyla 1 milyar 422 milyon dolar ile Çin, 1 milyar 271 milyon dolar ile Almanya ve 823 milyon dolar ile ABD izledi.
Yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ihracatı içindeki payı %3,1 oldu
Teknoloji yoğunluğuna göre dış ticaret verileri, ISIC Rev.3 sınıflaması içinde yer alan imalat sanayi ürünlerini kapsamaktadır. Ağustos ayında ISIC Rev.3'e göre imalat sanayi ürünlerinin toplam ihracattaki payı %95,3'tür. Yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayi ürünleri ihracatı içindeki payı %3,1'dir. İmalat sanayi ürünlerinin toplam ithalattaki payı %75,1'dir. Ağustos ayında yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayi ürünleri ithalatı içindeki payı %14,3'tür.
Genel ticaret sistemine göre ihracat 13 milyar 161 milyon dolar oldu
Genel ticaret sistemine göre ihracat 2019 yılı Ağustos ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %1,8 artarak 13 milyar 161 milyon dolar, ithalat ise 15 milyar 566 milyon dolar olarak gerçekleşti. Söz konusu ayda ihracatın ithalatı karşılama oranı %84,5 oldu.
Bu konu ile ilgili bir sonraki haber bülteninin yayımlanma tarihi 31 Ekim 2019'dur.
AÇIKLAMALAR
Dış ticaret istatistikleri özel ticaret sistemi ve genel ticaret sistemi olmak üzere iki farklı ticaret sistemi kullanılarak hesaplanmaktadır. Özel ticaret sisteminde, gümrük antrepoları ve serbest bölgeler istatistiklerde yer almamakta, sadece ülkenin serbest dolaşım alanına giren ve bu alandan çıkan mallar kapsanmaktadır. Bu nedenle, antrepolar ile serbest bölgelerden ülkeye gelen ve ülkeden serbest bölgelere ve gümrük antrepolarına gönderilen mallar hesaplamalara katılırken, söz konusu bölgelerle 3. ülkeler arasındaki ticaret hesaplamalara katılmamaktadır. Genel ticaret sisteminde ise, bir ülkenin ekonomik alanına giren ve ekonomik alanından çıkan mallar kapsanmaktadır. Genel ticaret sisteminde ülkenin ekonomik alanını oluşturan serbest bölgeler, gümrük antrepoları ve serbest dolaşım alanına giren veya bu alanlardan çıkan mallar hesaplamalara katılmaktadır.
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından dış ticaret istatistiklerinin detaylı olarak özel ticaret sistemine göre yayımlanmasına devam edilmektedir. Bunun yanı sıra, genel ticaret sistemine göre yıllık ve aylık toplam dış ticaret istatistikleri, 2013-2019 dönemini içerecek şekilde bülten ekinde ve istatistiksel tablolar kısmında verilmektedir.
Tablolar
Tablo-1 Yıllara ve aylara göre dış ticaret
Tablo-2 Ekonomik faaliyetlere (ISIC Rev.3) göre dış ticaret
Tablo-3 Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (BEC) göre dış ticaret
Tablo-4 En çok ihracat ve ithalat yapılan 20 fasıl
Tablo-5 Ülke gruplarına göre dış ticaret
Tablo-6 En çok ihracat ve ithalat yapılan 20 ülke
Tablo-7 Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış dış ticaret
Tablo-8 Genel ticaret sistemine göre dış ticaret
Bülteni İndir
Tablolar ve Bülteni İndir
İstatistiksel Tablolar
Genel Ticaret Sistemine Göre Dış Ticaret
İllere Göre Dış Ticaret
İllere Göre İthalat
İllere Göre İhracat
Ülkelere Göre Dış Ticaret
Ülkelere Göre İthalat
Ülkelere Göre İhracat
Ülke Gruplarına Göre Dış Ticaret
Ülke gruplarına Göre İthalat
Ülke gruplarına Göre İhracat
Ödeme Şekillerine Göre Dış Ticaret
Ödeme Şekillerine Göre İthalat
Ödeme Şekillerine Göre İhracat
Yıllara Göre Dış Ticaret
Aylara Göre Dış Ticaret
Yıllara Göre Dış Ticaret
Uluslararası Standart Ticaret Sınıflamasına (SITC, Rev.4 ) Göre Dış Ticaret
Uluslararası Standart Ticaret Sınıflamasına (SITC, Rev.4 ) Göre İthalat
Uluslararası Standart Ticaret Sınıflamasına (SITC, Rev.4 ) Göre İhracat
Taşıma Şekillerine Göre Dış Ticaret
Taşıma Şekillerine Göre İthalat
Taşıma Şekillerine Göre İhracat
Sözleşme Şekillerine Göre Dış Ticaret
Sözleşme Şekillerine Göre İthalat
Sözleşme Şekillerine Göre İhracat
Mevsimsel Düzeltilmiş Dış Ticaret
Mevsim ve Takvim Etkilerinden Arındırılmış Dış Ticaret İstatistikleri
Ham Petrol İthalatı
Ham Petrol İthalatı
Gümrüklere Göre Dış Ticaret
Gümrüklere Göre İthalat
Gümrüklere Göre İhracat
Genis Ekonomik Grupların Sınıflamasına (BEC) Göre Dış Ticaret
Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (BEC) Göre İthalat
Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (BEC) Göre İhracat
Fasıllara Göre Dış Ticaret
Fasıllara Göre İthalat
Fasıllara Göre İhracat
Ekonomik Faaliyetlere (ISIC, Rev.4) Göre Dış Ticaret
Ekonomik Faaliyetlere (ISIC, Rev. 4) Göre İthalat
Ekonomik Faaliyetlere (ISIC, Rev. 4) Göre İhracat
Döviz Türlerine Göre Dış Ticaret
Döviz Türlerine Göre İthalat
Döviz Türlerine Göre İhracat
ABD Doları, Avro ve TL/YTL Cinsinden Dış Ticaret
ABD Dolar, Avro ve TL/YTL Cinsinden Dış Ticaret
Raporlar
Bültene ait rapor bulunmamaktadır.
Önceki Haber Bültenleri
Dış Ticaret İstatistikleri, Temmuz 2019 - 29 Ağustos 2019 Dış Ticaret İstatistikleri, Haziran 2019 - 31 Temmuz 2019 Dış Ticaret İstatistikleri, Mayıs 2019 - 28 Haziran 2019 Dış Ticaret İstatistikleri, Nisan 2019 - 31 Mayıs 2019 Dış Ticaret İstatistikleri, Mart 2019 - 30 Nisan 2019 Dış Ticaret İstatistikleri, Şubat 2019 - 29 Mart 2019 Dış Ticaret İstatistikleri, Ocak 2019 - 28 Şubat 2019 Dış Ticaret İstatistikleri, Aralık 2018 - 31 Ocak 2019 Dış Ticaret İstatistikleri, Kasım 2018 - 31 Aralık 2018 Dış Ticaret İstatistikleri, Ekim 2018 - 30 Kasım 2018 Dış Ticaret İstatistikleri, Eylül 2018 - 31 Ekim 2018 Dış Ticaret İstatistikleri, Ağustos 2018 - 28 Eylül 2018
Metaveri
Analitik Çerçeve, Kapsam, Tanımlar ve Sınıflamalar
Tanım
Dış ticaret istatistiklerinin üretilmesinde ve yayımlanmasında “genel ticaret sistemi” (GTS) uygulanmaktadır.
Genel ticaret sistemi, bir ülkenin ekonomik alanına giren ve ekonomik alanından çıkan tüm malları kapsamaktadır. GTS'de ülkenin ekonomik alanını oluşturan serbest bölgeler, gümrük antrepoları ve serbest dolaşım alanına giren veya bu alanlardan çıkan mallar hesaplamalara katılmaktadır.
Özel ticaret sisteminde (ÖTS) gümrük antrepoları ve serbest bölgeler istatistiklerde içinde yer almamakta, sadece ülkenin serbest dolaşım alanına giren ve bu alandan çıkan mallar kapsanmaktadır.
ÖTS'de serbest bölgeler ve gümrük antrepoları o ülkenin istatistik bölgesi içinde yer almamaktadır. Bu nedenle, antrepolar ile serbest bölgelerden ülkeye gelen ve ülkeden serbest bölgelere ve gümrük antrepolarına gönderilen mallar hesaplamalara katılırken, söz konusu bölgelerle yurtdışı arasındaki ticaret hesaplamalara katılmamaktadır.
Genel ticaret sistemine göre dış ticaret istatistiklerinin üretimi konusunda çalışmalar 2012 yılında başlatılmıştır. Serbest bölge ve antrepo işlemleri farklı mevzuata, belge ve form düzenine göre yürütüldüğü için ayrıntılı veri üretimine yönelik bilgi bulunmamaktaydı. Yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen veriler analiz edilmiş ve 2013-2019 dönemine ilişkin ayrıntılı veriler üretilmiştir. Ayrıca bu süreç içerisinde kullanılan form ve belgeler ayrıntılı veri üretimine uygun hale getirilmiştir.
Genel ticaret sistemine göre dış ticaret istatistiklerine ilişkin veri kaynakları 2013'ten itibaren mevcuttur, dolayısıyla söz konusu veriler 2013 ve sonraki döneme ilişkin olarak sağlanabilecektir.
Ulusal hesaplar ve ödemeler dengesi gibi ekonomik istatistiklerin hesaplanmasında genel ticaret sistemine göre dış ticaret istatistikleri kullanılmaktadır. Dış ticaret istatistiklerinin ayrıntılı olarak genel ticaret sistemine göre yayımlanması ile birlikte, hem ulusal hesaplar, hem de ödemeler dengesi hesapları ile uyum sağlanmıştır.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından ayrıntılı dış ticaret istatistikleri 2020 yılı Ocak ayından itibaren genel ticaret sistemine göre yayımlanmaktadır. Bunun yanı sıra özel ticaret sistemine göre yıllık ve aylık dış ticaret verilerine, bülten ekinde ve istatistiksel tablolar kısmında ayrı birer tabloda yer verilmektedir. Bunun yanısıra özel ticaret sistemine göre ayrıntılı verilerin veritabanı aracılığıyla dağıtımına devam edilmektedir.
Uluslararası ticarette etkinlik arttıkça yeni ihracat ve ithalat şekilleri de ortaya çıkmaktadır. Bunlardan biri de Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesidir (ETBG). İthalat ve ihracatta hızlı hava kargo taşıyıcıları yani operatörler tarafından elektronik ortamda düzenlenen bir beyannamedir. Türkiye İstatistik Kurumu ile Ticaret Bakanlığı'nın çalışmaları ile söz konusu beyannameler istatistik üretimine uygun hale getirilmiş ve Ocak 2021'den itibaren istatistiklerin kapsamına alınmıştır.
Uluslararası metodolojiye göre, istatistikleri derleyenlerin yükünü azaltmak için belli bir değerin veya miktarın altındaki işlemler istatistiklere dahil edilmemektedir. Birleşmiş Milletler'in dış ticaret istatistikleri ile ilgili el kitabı olan Uluslararası Mal Ticareti İstatistikleri El Kitabı'nda (IMTS 2010) ülkelerin eşik değer altındaki işlemleri de istatistiklere dahil etmesi önerilmektedir. Bu bağlamda, Ocak 2021'den itibaren eşik altı değerler de istatistiklerde kapsanmaktadır.
Sınıflamalar: Dış ticaret istatistiklerinin derlenmesinde Harmonize Sisteme (HS) dayalı 12-dijitli GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) kodları kullanılmaktadır. İlk 6 dijit Dünya Gümrük Örgütü öncülüğünde hazırlanan ve Birleşmiş Milletler (BM) tarafından kullanılan HS kodları, ilk 8 dijit Avrupa Birliği (AB) tarafından oluşturulan Kombine Nomenklatür (Combined Nomenclature - CN) kodlarıdır. Son 4 dijit ise ulusal ihtiyaçlar için eklenmektedir.
Ayrıca, veriler SITC Rev.2, SITC Rev.3, SITC Rev.4, ISIC Rev.2, ISIC Rev.3, ISIC Rev.4, BEC, CPA, CPC, NACE Rev.2 ve NST2007 sınıflamalarına göre de sunulmaktadır.
Ülke ve ülke grubu sınıflaması olarak, AB'nin Jeonomanklatür kodları kullanılmaktadır.
Ülke grupları, ekonomik ve coğrafi ülke grupları olarak sınıflandırılmıştır.
Teknoloji Yoğunluğuna Göre Ürün Grupları Sınıflaması Eurostat tarafından NACE Rev.2 sınıflaması baz alınarak hazırlanmış, ISIC Rev.4 sınıflamasına uyarlanmıştır.
Sınıflama aşağıdaki detayları içermektedir.
Yüksek Teknoloji
Temel eczacılık ürünlerinin ve eczacılığa ait malzemelerin imalatı (21)
Bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı (26)
Hava ve uzay araçları ve ilgili makinelerin imalatı (30.3)
Orta Yüksek Teknoloji
Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı (20)
Silah ve mühimmat (cephane) imalatı (25.4)
Elektrikli teçhizat imalatı (27)
Başka yerde sınıflandırılmamış makine ve teçhizat imalatı (28)
Motorlu kara taşıtı, treyler (römork) ve yarı treyler (yarı römork) imalatı (29)
Diğer ulaşım araçlarının imalatı (30) (Hava ve uzay araçları ve ilgili makinelerin imalatı ve gemi ve tekne yapımı hariç)
Tıbbi ve dişçiliğe ait araç ve gereçlerin imalatı (32.5)
Orta Düşük Teknoloji
Kayıtlı medyanın çoğaltılması (18.2)
Kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı (19)
Kauçuk ve plastik ürünlerin imalat (22)
Diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı (23)
Ana metal sanayii (24)
Makine ve teçhizat hariç, fabrikasyon metal ürünleri imalatı (25) (Silah ve mühimmat (cephane) imalatı hariç)
Gemi ve tekne yapımı (30.1)
Düşük Teknoloji
Gıda ürünlerinin imalatı (10)
İçeceklerin imalatı (11)
Tütün ürünleri imalatı (12)
Tekstil ürünlerinin imalatı (13)
Giyim eşyalarının imalatı (14)
Deri ve ilgili ürünlerin imalatı (15)
Ağaç, ağaç ürünleri ve mantar ürünleri imalatı (mobilya hariç); saz, saman ve benzeri malzemelerden örülerek eşyaların imalatı (16)
Kağıt ve kağıt ürünlerinin imalatı (17)
Kayıtlı medyanın basılması ve çoğaltılması (18) (Kayıtlı medyaların çoğaltılması hariç)
Mobilya imalatı (31)
Diğer imalatlar (32) (Tıbbi ve dişçiliğe ait araç ve gereçlerin imalatı hariç)
Verinin kapsamı
Dış ticaret istatistiklerinde kapsanan işlemler:
- Kati ihracat ve ithalat rejimi
- Dahilde ve hariçte işleme rejimi
- Sınır ticareti
- Finansal kiralama yoluyla ithalat
- Parasal olmayan altın
- Yeniden ihracat/ithalat
- Geri gelen mallar (mahrecine iade)
Dış ticaret istatistiklerinde kapsanmayan işlemler;
- Transit ticaret,
- Yolcu beraberi eşya (Bavul ticareti),
- Geçici ithalat ve ihracat,
- Sınırı geçmeyen mallar,
- Para tabanlı altın, tedavüldeki paralar, kıymetli evraklar (HS 710820, 4907),
- Tamir ve bakım gören mallar,
- Operasyonel kiralama yoluyla ithal veya ihraç edilen mallar
- Yurtdışındaki askeri birliklere gönderilen mallar
Coğrafi kapsam: İstatistik bölgesi ekonomik bölge ile örtüşmektedir. Serbest dolaşım alanı adı verilen gümrüklü bölge, serbest bölgeler ve antrepolar ekonomik bölgeyi oluşturmaktadır.
Coğrafi ayrıntı: İl düzeyinde veri mevcut olup, ülke, ülke grupları ve sınıflamaların 2 dijiti ayrıntısında dağıtılmaktadır. İl düzeyinde veriler genel ticaret sistemi için 2013'ten, özel ticaret sistemi içinse 2002'den itibaren mevcuttur.
İl verisi: İllere göre dış ticaret istatistiklerinde, girişimlerin merkez adresleri için Gelir İdaresi Başkanlığının sicil kayıtları esas alınmaktadır.
Girişim merkez adreslerinin bulunduğu iller yıldan yıla değişim gösterebileceği için yıllar arası karşılaştırmalarda bu durum dikkate alınmalıdır.
İstatistiksel eşik: Dış ticaret istatistiklerinde 2021 yılı Ocak ayına kadar 100 ABD Doları istatistiksel eşik olarak kullanılmaktaydı ve eşik altı değerler istatistiklere dahil edilmemekteydi. Ocak 2021'den itibaren istatistiksel eşik kaldırılarak tüm işlemler istatistiklere dahil edilmektedir.
Hesaplama Kuralları
Değer hesaplama: Dış ticaret verileri içinde değer "istatistiki değer"dir. Bunun içinde gümrük vergisi vb hiçbir vergi bulunmamaktadır.
Dış ticarete konu olan tüm malların (alış/satış, takas, bedelsiz) değeri vardır. Dünya Ticaret Örgütü Değerleme Anlaşmasına uygun olarak gümrük değeri malın işlem değeridir yani fiilen ödenen veya ödenebilir değeridir.
İhracat FOB teslim şekline göre (malın gemi güvertesinde teslimi), ithalat CIF teslim şekline göre (mal bedeli + navlun + sigorta) olarak değerlendirilmektedir.
Dış ticaret değeri ABD Doları, Avro ve TL cinsinden mevcuttur.
Dövizleri dönüştürmek için TCMB’nin günlük döviz kurları kullanılmaktadır.
Miktar: Doğalgaz ve elektrik dışında tüm ürünler için net ağırlık kilogram olarak derlenmektedir. Bazı ürünler ise ürün cinsine göre ikinci bir miktar birimi (metre, adet, metrekare vb.) ile ifade edilir. Hangi ürünün hangi miktar türüne göre derleneceği Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Resmi Gazete’de yayımlanıp yürürlüğe giren Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu kitabında yayımlanmaktadır.
Dış ticaret dengesi: İthalatın ihracattan çıkartılmasıyla hesaplanır. Farkın negatif olması dış ticaret açığı, pozitif olması ise dış ticaret fazlası olarak adlandırılır.
Dış ticaret hacmi: Bir ülkenin belirli bir dönemde (genellikle bir yılda) gerçekleştirdiği ihracat ve ithalatın toplamıdır.
İhracatın ithalatı karşılama oranı: İhracat değerinin ithalat değerine oranlanmasıyla bulunur. Bu oran, yaptığımız ihracatın ithalatın yüzde kaçını karşıladığını ifade etmektedir.
Temel Veri Kaynaklarının Niteliği
Veri kaynakları: Genel ticaret sistemine göre istatistiklerin veri kaynakları aşağıdaki gibidir:
- Serbest bölgelerin yurtdışı ile işlemlerinde kullanılan "serbest bölge işlem formu",
- Türkiye'nin serbest dolaşım alanı ile serbest bölgeler, antrepolar ve doğrudan yurtdışı ile olan işlemlerinde kullanılan "gümrük beyannamesi",
- Yurtdışından antrepolara getirilen mallar için kullanılan "antrepo beyannamesi",
- Antrepolardan yurtdışına gönderilen mallar için kullanılan "yeni bilgisayarlı transit sistemi" adlı ortak transit sistemi ve "TIR karneleri"nden derlenen bilgiler kullanılmaktadır.
- İthalat ve ihracatta hızlı hava kargo taşıyıcıları yani operatörler tarafından elektronik ortamda düzenlenen Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamelerinden (ETGB) elde edilen veriler istatistiklere dahil edilmektedir.
Bununla birlikte, doğalgaz ve kamunun yaptığı elektrik dış ticareti bilgileri ilgili firmalardan derlenmektedir. Finansal kiralamaya ilişkin bilgiler Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Birliği'nden alınmaktadır.
Özel ticaret sistemine göre veri üretilmeye devam edilmektedir. Veri kaynağı ise gümrük beyannameleri ve elektronik ticaret gümrük beyannameleridir.
Toplanan Verinin Özellikleri: Toplanan temel istatistiksel değişkenler; mal akışı, referans dönemi, gümrük, ürün kodu, ülke, taşıyıcı aracın milliyeti (bayrak), taşıma şekli, gümrük rejimi, istatistiksel değer (ihracat FOB, ithalat CIF), net ağırlık (kg), tamamlayıcı birim (adet, metre, m², m³ vb), teslim şekli, ödeme şekli ve sözleşme kodudur.
İşlemlerin kaydedilme zamanı: İhracat ve ithalatın kaydedilme zamanı, malın sınırı geçtiği, ya da başka bir deyişle beyannamenin kapatıldığı (intaç) tarihtir.
Değişkenler
Ürün kodu: Dış ticaret istatistiklerinin derlenmesinde HS'ye dayalı 12-dijitli GTİP kodları kullanılmaktadır.
Ülke: İhracatta malın gideceği bilinen en son ülke, ithalatta ise menşei ülkedir.
Taşıma şekli: Ülke sınırlarından girilmesi ya da çıkılması sırasında kullanılan taşıma biçimine ilişkin kodlardır.
Gümrük rejim kodu: Dış ticarete konu olan eşyanın gümrük mevzuatı karşısındaki statüsünü belirlemek için kullanılan 4 dijitli kodlardır. İhracat ya da ithalatın kesin ya da geçici olup olmadığı, daha önce eşyaya uygulanmış başka bir rejim varsa o rejimin ne olduğu, işlemin DİR ya da HİR kapsamında yapılıp yapılmadığı gibi bilgiler gümrük rejim kodu ile anlaşılmaktadır.
Fasıl: Harmonize sistemin ilk 2 dijiti fasıl olarak ifade edilir. 99 fasıl kullanılmakta olup, 99. fasıl ulusal düzeyde oluşturulmuştur.
Gümrük: Gümrük işleminin yapıldığı gümrük idaresini ifade etmektedir.
Sözleşme şekli: Alıcı ve satıcı arasındaki ticari sözleşme türlerini ifade etmektedir.
Ödeme şekli: Alıcı ve satıcı arasındaki ödemenin ne şekilde yapıldığını ifade etmektedir.
Sınırdaki taşıyıcı aracın milliyeti (bayrak): İhraç ya da ithal edilen malı ülke sınırında taşıyan aracın, hangi ülkeye ait olduğunu göstermekte ve Bayrak olarak isimlendirilmektedir.
Serbest bölge: İhracat için yatırım ve üretimi arttırmak, yabancı sermaye ve teknoloji girişini hızlandırmak, ekonominin girdi ihtiyacını ucuz ve düzenli biçimde karşılamak, dış finansman ve ticaret imkanlarından daha çok faydalanmak üzere kanunla belirlenen ve gümrük hattı dışında bırakılan bölgelerdir.
Antrepo: Gümrük gözetimi altında bulunan eşyanın konulması amacıyla kurulan ve kuruluşunda aranacak koşulları ve nitelikleri yönetmelikle belirlenen yerlere denir. Ayrıca antrepolar esyanın gümrük mevzuatında düzenlenen şekilde konulması hâlinde süresiz kalabildiği ve eşyanın antrepoda kaldığı süre içinde eşyaya terettüp eden vergilerin ödenmediği bir gümrük rejimidir
Derleme uygulamaları
Veri derleme: Dış ticaret istatistiklerini üretmek için kullanılan gümrük beyannameleri Ticaret Bakanlığı tarafından derlenmektedir.
Veri derleme sistemi: Veri derleme Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri (BİLGE) sistemi ile Elektronik Veri Değişim Sistemi (EDI) ile yapılmaktadır.
Veri işleme sistemi: Dış ticaret verileri Türkiye İstatistik Kurumu tarafından SAS programı kullanılarak işlenmektedir.
Revizyonlar
Dış ticaret istatistikleri ihtiyaçlar ve uygulamalar gereği sıkça güncellenmektedir.
Başlıca revizyon nedenleri; beyannamelerin geç kapatılması, zamanında Ticaret Bakanlığı veri ambarına aktarılamaması, beyanname üzerinde yapılan düzeltmeler ve beyannamelerin iptal edilmesidir.
https://www.tuik.gov.tr/indir/metodolojikDokumanlar/dti_metod_tr.pdf
Her ay revize edilen veri takip eden ayın haber bülteni ile birlikte yayımlanır. Yıllık verinin kesinleştirilmesi, takip eden yılın Temmuz ayındadır (T+6). (AB’nin bu konudaki kuralı T+10 aydır.)
Verinin kapsam ve yönteminde yapılacak önemli değişiklikler yayımlanmadan önce kullanıcılarla "basın duyurusu" ile paylaşılmakta, ayrıca metaveri revize edilmektedir.
Bu haber bülteni kapsamında üretilen istatistikler için cari yıl içerisinde gerçekleştirilecek revizyonlara ilişkin bilgi formuna aşağıdaki linkten ulaşılabilir.
https://www.tuik.gov.tr/indir/revizyon/2020_RBF_TR_ESGDB_DTIG_DTI.pdf
Mevsimsel Düzeltme
Mevsim ve takvimden kaynaklanan etkiler, geçici nitelikte olduklarından, verinin genel eğilimini gözlemlenmesini engellemektedirler. Bu nedenle, kısa dönemli göstergelerdeki mevsimsel yapının belirlenmesi; ardışık dönemler arasında güvenilir karşılaştırmalar yapmak için son derece önemli rol oynar.
Kullanılan Yöntem
Dış Ticaret İstatistiklerinin mevsim ve takvim etkilerinden arındırılması TRAMO-SEATS (Gomez ve Maravall, 1996) yöntemi ile gerçekleştirilmektedir. Bu yöntemin uygulanmasında Almanya Merkez Bankası ve Avrupa Birliği İstatistik Ofisi işbirliği ile Belçika Merkez Bankası tarafından Avrupa İstatistik Sistemi yönergeleri doğrultusunda geliştirilmiş olan JDemetra+ 2.2.2 yazılımı kullanılmaktadır.
Mevsimsel Düzeltme Süreci
Dış Ticaret istatistiklerinin mevsimsel düzeltme süreci, her yılın sonunda bir sonraki yılın model spesifikasyonlarının belirlenmesi ile başlamaktadır. Mevsim ve/veya takvim etkilerinden arındırma işlemi için belirlenen bu model yapısı yıl boyunca sabit tutulmaktadır. Yıl sonunda ise bir önceki yıla benzer şekilde gelecek yılın ekonometrik model spesifikasyonları belirlenmektedir. Bu işlem her yıl döngüsel bir şekilde tekrarlanmaktadır.
Dış Ticaret İstatistiklerinin 20 alt kalemi hem mevsimsellik hem de takvim etkisi içerirken, 3 alt kalemi bu etkilerin hiçbirini içermemekte, 5 alt kalemi yalnızca takvim etkisi içermektedir.
Doğrudan ya da Dolaylı Yaklaşım
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış Dış Ticaret İstatistikleri, dolaylı yaklaşım kullanılarak üretilmektedir. Dış Ticaret İstatistiklerinin SITC ve BEC sınıflamalarına göre alt kalemleri mevsim ve takvim etkilerinden arındırıldıktan sonra arındırılmış toplam ihracat ve ithalat serilerini elde etmek için toplulaştırılmaktadır. Dolaylı yaklaşımın; alt bileşenlerin toplam büyümeye katkılarını kolaylıkla hesaplayabilme ve toplamsallık ilişkisini sağlama avantajları vardır.
Revizyon Politikası
Mevsimsel düzeltme prosedürü seriye yeni gözlemler eklendiğinde mevsimsel bileşenin yeniden tahmin edilmesi nedeniyle zaman içinde revizyonlara maruz kalmaktadır. Bu revizyonlar cari yıl hariç son üç yıllık veriye uygulanmaktadır.
Yayımlama
Arındırılmış veri 3 farklı şekilde kamuoyu ile paylaşılabilmektedir.
Arındırılmamış veriden, takvim ve tatilden kaynaklanan etkiler arındırıldığında “takvim etkisinden arındırılmış” veri elde edilmektedir. Takvim etkisinden arındırılmış veriler, bir önceki yılın aynı ayına/dönemine göre yapılan kıyaslamalarda kullanılmalıdır.
Arındırılmamış veriden, mevsimsel etkilerden kaynaklanan hareketler arındırıldığında “mevsim etkilerinden arındırılmış” veri elde edilmektedir. Mevsim etkilerinden arındırılmış veriler, bir önceki aya/döneme göre yapılan kıyaslamalarda kullanılmalıdır.Arındırılmamış veri, hem mevsim hem de takvim ve tatil etkilerinden arındırıldığında “mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış” veri elde edilmektedir. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış veriler, bir önceki aya/döneme göre yapılan kıyaslamalarda kullanılmalıdır
Dış Ticaret İstatistikleri mevsimsel düzeltme süreci hakkında daha detaylı bilgi için bakınız
Takvim etkileri yöntem dokümanı için tıklayınız
Takvim etkileri regresörlerine ulaşmak için tıklayınız
Kurumsal Kalite Raporu
Dış Ticaret İstatistikleri KKR 2019
Diğer konular
Yayımlama sıklığı: Aylık olarak üretilmekte ve yayımlanmaktadır.
Zamanlılık: İstatistiklerin zamanlılığı AB ve diğer uluslararası kuruluşların standartlarına uyumludur. Yayımlama tarihi Ulusal Veri Yayımlama Takvimi ile kamuoyuna duyurulmaktadır.
Yayımlama ve dağıtım: Aylık dış ticaret istatistikleri, referans ayını takip eden 30 gün içinde yayımlanmaktadır.
Bir sonraki yıla ilişkin Ulusal Veri Yayımlama Takvimi, her yılın Aralık ayında TÜİK web sitesinde yayımlanmaktadır.
Veriler tüm ilgililere haber bülteni, istatistiksel tablolar ve veritabanı aracılığıyla eş zamanlı olarak dağıtılmaktadır.
Veri gizliliği: 5429 Sayılı Türkiye İstatistik Kanunu’na göre:
(1) Dış ticaret istatistikleri TÜİK tarafından yayımlanmaktadır.
(2) TÜİK, kullanılacak yöntemi ve istatistiklerin yayımlanacağı tarihi belirlemek konusunda bağımsızdır.
(3) Veriler sadece istatistiki amaçlar için toplanır ve “pasif gizleme” uygulanır.
Türkiye İstatistik Kanununun 13. maddesine göre gizli verilere yalnızca resmî istatistik üretiminde görev alanlar, görevlerini yerine getirebilmek için ihtiyaç duydukları ölçüde erişebilirler. Bireysel verinin toplulaştırılması ile oluşturulan veri tablosunun herhangi bir hücresindeki istatistikî birim sayısının üçten az olması veya birim sayısı üç ve daha fazla olduğu hâlde bir veya iki istatistikî birimin hakim durumda olması hâlinde ilgili hücredeki veri gizli kabul edilir.
Resmî istatistiklerin üretilmesi için toplanan, işlenen ve saklanan verilerden gizli olanları, idarî, adlî ve askerî hiçbir organ, makam, merci veya kişiye verilemez, istatistik amacı dışında kullanılamaz ve ispat aracı olamaz. Bu bilgileri derleyen ve değerlendiren memurlar ve diğer görevliler de bu yasağa uymak zorundadır. Bu yükümlülük, görevlilerin görevlerinden ayrılmalarından sonra da devam eder.
Resmî istatistik üreten kurum ve kuruluşların yetkilileri tarafından, gizli verilerin hukuka aykırı erişimine, açıklanmasına veya kullanımına karşı her türlü önlem alınır.
Herkese açık kaynaklardan elde edilen veri veya bilgiler gizli kabul edilmez.
İstatistikî birimin, kendisine ait gizli verilerin açıklanmasına yazılı onay vermesi hâlinde, veri gizliliği ortadan kalkar.
Gizli veriler, ancak doğrudan veya dolaylı tanımlamaya yol açmayacak şekilde diğer bilgilerle birleştirilerek yayımlanabilir.
(Ek fıkra: 25/11/2008-5813/2 md.)
Dış ticaret istatistiklerinde dolaylı tanınma ile gizlilik kapsamına giren veriler için bu gizlilik hükümleri, istatistikî birimin kendisine ait verinin gizlenmesini talep eden yazılı başvurusu halinde uygulanır.
Gizleme ilke olarak ürün kodunda yapılır. Eğer bu uygulama yeterli olmazsa, kilogram, ülke, gümrük vb değişkenlerde de gizleme yapılır.
Gizleme uygulanarak aynı fasıl altında tek bir GTİP kodunda birleştirilen maddelere ait toplam değer, sınıflamalarda ana grup toplamlarının kaybolmaması amacıyla "gizli veri" adıyla ayrı bir grup olarak verilmektedir. Söz konusu maddelerin bulunduğu alt grup değerleri, gizli maddelerin değerinin çıkarılmasından sonra kalan maddelerin değerlerini içermektedir.
Veri gizliliği nedeniyle, ülke bilgisi gizlenen veriler "gizli ülke", il bilgisi gizlenen veriler "gizli veri" adıyla ayrı olarak verilmektedir.
Yayımlanmadan önce kurumiçi erişim: Kamuoyuna açıklama yapılmadan önce dış ticaret istatistiklerinin üretilmesinde görev alan personel dışında başka birimlerin verilere ulaşması mümkün değildir.
Uluslararası yöntemler: Dış ticaret istatistikleri Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (Eurostat) tanım, kavram ve yöntemlerine göre üretilmektedir. Dış ticaret istatistiklerinin üretilmesinde Birleşmiş Milletler'in bu konudaki el kitabı olan "Uluslararası Mal Ticareti İstatistikleri El Kitabı (International Merchandise Trade Statistics 2010) kullanılmaktadır.
Yayım döneminde yorumlama: Verilerle ilgili olarak haber bültenlerinde kısa yorumlar yapılmakta, bunun dışında verilerin yorumlanması kullanıcılara bırakılmaktadır.
Yenileme ve yöntemdeki büyük değişikliklerin önceden bildirimi: Dış ticaret istatistikleri ile ilgili esaslar, Resmi İstatistik Programı çerçevesinde belirlenmektedir.
Ayrıca, Ticaret Bakanlığı’ndan alınan ek veriler dikkate alınarak, referansa dönemi bilgileri yayımlanırken geçmiş aylara yönelik de revize yapılmaktadır.
İlişkili Kurumlar
T.C. Ticaret Bakanlığı
/tuikbilgi
bilgi@tuik.gov.tr
|
ALO 124
/tuikbilgi
|
/tuikbilgi
` var table = document.getElementsByTagName("table")[0]; table.style.alignSelf = "center"; table.style.height = "fit-content"; table.style.fontSize = "11px"; table.getElementsByTagName("tbody")[0].remove(); table.innerHTML = bilgi; if (moveElementAdd != null && moveElementAdd != undefined) { var endElement = moveElementAdd.children[1]; moveElementAdd.insertBefore(table.cloneNode(true), endElement); table.remove(); } }