Bilim ve Sanat Vakfı Sanat Araştırmaları Merkezi ve Türk Sineması Araştırmaları Merkezi’nin (TSA) düzenlediği “Hayâl-i zî-ruhtan Sinemaya” başlıklı programın üçüncü konuğu Derviş Zaim idi. Programda ilk önce yönetmenin son filmi Balık izlendi, ardından yoğun katılım ile söyleşi gerçekleştirildi. İlk uzun metrajlı filmi Tabutta Rövaşata’yı 1996’da çeken Derviş Zaim üretken yönetmenlerimizden. Onu sinemamızda ayrıcalıklı kılan en önemli özelliklerinden biri benzer meseleler etrafında dolaşsa da hemen her filminde farklı biçimsel arayışlara girmesi. Filler ve Çimen’de ebru sanatının filmin kurgusu ve konusundaki vurgusu daha sonra çekeceği geleneksel sanatlar üçlemesinin habercisiydi. Minyatür, hat ve gölge sanatlarından yola çıkarak biçim arayışına girdiği Cenneti Beklerken, Nokta ve Gölgeler ve Suretler’in ardından insan ve doğa meselesine odaklanan üçlemesinin ilk iki filmi geldi: Devir ve Balık. Derviş Zaim, her ne kadar filmleri konu ve form itibarıyla ayrı dursa da aralarında güçlü irtibatların olduğunu vurguluyor. Son iki filmindeki en belirgin ortaklık da ‘döngüsellik’ ki bu Devir filminin isminde açıkça ifade ediliyor. Filmografisinde kompartımanlar var, bunlar birbirinden bağımsız ama içine girdiğinizde benzerlikler görmek mümkün. Zaim’in sinema serüvenindeki en büyük muradı değişen bir şeyin içerisinde devam eden şeyi aramak. İlk filmlerinde her şeyi kaleme döküp onun üzerinden harekete geçen Zaim’in son iki filmindeki en önemli fark ‘raslantılar’a alan açması. Elinde yazılmış bir senaryo olmadan çektiği Devir filmindeki tecrübesini çok önemsiyor, Balık’ta her ne kadar senaryo yazılmış olsa da burada da bir önceki tecrübesinin izinden gitmiş. Bu anlamda gittikçe daha çok Zen tarzının sinema çekim sürecinde belirginleştiğini söylüyor: “Senaryoyu yazarsınız ama sete girdiğiniz zaman yaşadığınız an, oyuncularla, ekiple kurduğunuz ilişki değişebilir. Anın sürekli farkında olma, ‘an’ın çocuğu olmanın sette de anlamlı olduğunu bana Devir’deki deneyimim gösterdi. Mimari ile ilgili olan son çektiğim filmde de bu devam etti.”
Derviş Zaim sinemasındaki arayışların en önemli motivasyonu bize sunulan tarih ve kültürün ne tür potansiyeller taşıdığını hem kendine hem de genele göstermek. Türk sinemasında bu konuda düşünen ve filmler üreten nadir isimlerden biri. Peki, bu çabasının yeterince anlaşıldığını düşünüyor mu? Arayışının farkına varan, önem verenlerin hakkını teslim etse de bu soruya verdiği cevap net: “Hayır.”
Derviş Zaim’in sinemamızda görmezden gelindiğini, yok sayıldığını, festival ya da sinema medyasında hak ettiği ilgiyi görmediğini dillendiren soruya karşılık Zaim’in söyledikleri ise dikkate değerdi. Başından itibaren başıma gelecekleri biliyordum diyerek söze başladı: “Bizim entelijansiyamız gerçekçi filmlerden hoşlanır, Tabutta Rövaşata’yı bu dönemde yapsam aynı şekilde hoş karşılanır mıydı emin değilim. Tabutta Rövaşata’yı post-Yılmaz Güney olarak algıladılar ve övdüler. Çamur’dan sonra farklı anlatı stratejilerini bir arada kullanmaya ve bunun sesini yükseltmeye başladığımda anlamamaya başladılar. Bu içerisi için böyle. Dışarıda da bizden beklentiler farklıdır. Uluslararası sinema entelijansiyası bize der ki ya minimalist iş yapacaksın ya da realist. Yapı ile oynayamazsın, yapı ile oynamak senin harcın değil diyorlar bize. Böyle olunca minyatür, hat, gölgeler suretler’deki arayışlar onların beklentisine uymadı. Ben ıslah edilmiş öteki değilim. Ötekini isterler ama ötekini ıslah etmek isterler.”
Balık filmindeki Filiz karakterinden yola çıkarak sinemasındaki kadın karakterlere vurgu yapan Zaim, kadın temsilindeki yaklaşım bağlamında filmlerinin farklı bir yeri olduğuna değindi. Onun filmlerinde kadın karakterler pasif, çaresiz değil kendisi ve başkası için bir şeyler yapan karakterler aynı zamanda. Daha çok filmlerinde gri karakterlere yer veren yönetmen söyleşide filmlerindeki estetik tercihlerini, tecrübelerini dinleyiciler ile paylaştı.
Söyleşideki ilginç vurgularından biri de Türk sinemasının yanlış nihilizm ve varoluşçuluk yorumlarına takılıp kalmış olmasıydı. Bunu daha çok 80 sonrası savrulma ile açıklayan Zaim’e göre Joseph Campbell’in işaret ettiği gibi şahsi mitler ile toplumun mitleri çakışmadıkça bu çıkmazdan çıkmak mümkün değil. Bunu gerçekleştirebilecek biçim ve içerik arayışı önemli ve Türk sinemasının yapması gereken de bu, tıpkı Derviş Zaim’in yapmaya çalıştığı gibi…
Tuba Deniz
Share
Tags: derviş zaim balık filmi kriterderviş zaim bisavderviş zaim filmleriDerviş Zaim söyleşisi
You may also like...
Sesame Street / Susam Sokağı / Edi ile Büdü Replikleri (1969 – )
2 Ağu, 2012
The Square / Kare (2017) Replikleri
9 May, 2020
Trzy kolory: Bialy / Three Colours: White / Üç Renk: Beyaz (1994)
6 Ara, 2011
Next story Hüseyin Karabey ile Dengbejler, Arayış ve Yolculuk Üzerine Konuşulacak
Previous story Shirin / Şirin (2008) | Ekran Alıntıları
Popular Posts
Recent Posts
Recent Comments
Tags
Pelin Esmer ile Son Filmi “İşe Yarar Bir Şey” Hakkında Söyleşi
Oca 23, 2018
Mâşuk’un Nefesi İzleyicilerle Buluşacak
Kas 10, 2014
Bir Festival Seçkisi Gecesinin Ardından!
Kas 10, 2014
‘Sinemanın Yüzyıllık Aşkı’ İstanbul Modern’de
Eyl 26, 2014
Sessiz Sinema Günleri Başlıyor
Eyl 23, 2014
Leyla ile mecnun çay replikleri - Leyla ile Mecnun (Dizi 2011 – 2013) Replikleri – … says:
[…] Leyla ile Mecnun (Dizi 2011 – 2013) Replikleri – …...
Fargo 1. Sezon İNCELEMESİ/Dizi Önerileri – MySerencam says:
[…] https://replikler.net/replik/fargo-1-sezon-replikleri-dizi-2014/ […]
cuma says:
Çok kötü
bilal says:
Kaliteli Film Kaliteli Replik
recep cengiz says:
teşekkürler. başarı diliyorum.
Ahmet says:
Gri arka plan uzerine gri tonlarina yakin yazilar okurken zorlaniyorum ve...
sLamen says:
İlginiz için teşekkürler. Değiştirildi.
aksiyon filmleri anime replikleri aşk replikleri batman replikleri cem yılmaz replikleri dizi replikleri efsane filmler efsane film replikleri efsane replikler efsane replikleri en iyi replikler Famous Quotes | Over 2 Million Famous Quotes & Good Quotations film filmlerden alıntılar filmlerden replikler filmlerden unutulmaz replikler film replikleri Greatest Movie Quotes of All-Time Greatest Quotes in Movies güzel sözler harika replikler hellsing replikleri imdb Top 250 Movie Quotes imdb top 250 replikleri johnny depp replikleri Komedi komik replikler manga replikleri memorable quotes memorable quotes from movies Movies - The Best Movies Quotes replik replik deposu replikler replikler.net replik oku replik sitesi sinema star wars replikleri Top 10 Movie Quotes Top 250 Movie Quotes Toplam Film unutulmayan replikler unutulmaz film replikleri unutulmaz replikler