Alman sosyolog ve filozof Jürgen Habermas, Abu Dabi’den büyük bir ödül kazanmasına rağmen kendisine gelen eleştirilerden sonra ödülü reddetti. İslam bilimci ve yazar Stefan Weidner’a göre bu durum, Arapların köklü bir kültürel diyalog kurma çabalarını baltalarken Batı’nın ahlaki kibrini ortaya koyuyor.
Stefan Weidner 30 Mayıs 2021
Jürgen Habermas, Fotoğraf: @Shutterstock
Son zamanlarda Körfez’de barış havası hâkim: Suudi Arabistan, ezeli düşmanı İran ile iletişim kuruyor, körfez ülkeleri söz dinlemez Katar Emirliği’ne uyguladığı tecrit politikasını kaldırıyor. Hatta bazıları kendi halklarının direnişlerine rağmen İsrail ile barış anlaşması bile imzaladı. Siyasi alandaki olumlu gelişmeleri kültürel girişimlerle taçlandırma niyetleri ise sekteye uğradı.
Sonuçları her yıl Abu Dabi Kitap Fuarı’nda açıklanan Şeyh Zayed Ödülleri[1], 225 bin avroluk birincilik ödülünü bu sene günümüz Alman felsefesinin yaşlı ustası, Horkheimer ile Adorno’nun düşünce geleneğini yansıtan “eleştirel teorinin” son temsilcisi olan 91 yaşındaki Jürgen Habermas’a layık gördü. Bu tercih, on yıl önce 2011’de Arap Devrimi’ni engellemek için her şeyi yapan güçlerin, itinalı reform süreçleriyle devrimi on yıl sonra neredeyse yeniden başlatacaklarını düşündürtecekti bize. Planlarına uygun adımları atabilmek için başlarda sosyal demokrasiyi baskı altına alan Bismarck örneğine benzetebilirdik bu durumu. Sonuçta Kiev’den Kahire’ye kamusal alanları, meydanları dolduran protestolar pek çok gözlemci için Habermas’ın dillendirdiği “kamuoyunun yapısal değişiminden” başka bir şey değildi. Hem de sadece Batıda değil Batı dışında da aynı düşünce hâkimdi.
Dosya: "İktidarın Kavramları Kavramların İktidarı"
Hâkim İslam Söyleminin Kaynağı Nedir?
2 Ocak 2020
Devrimciler Arasında Bir Felsefe Yıldızı
Habermas hem Arap dünyasında hem de İran’da tanınan biri. Sayısız eseri Arapça ve Farsçaya çevrildi. Genç, devrimci Arap entelektüeller kendisinden röportaj koparma yarışında. İsmi ve temel fikirleri tüm eğitimli insanlar için yol gösterici. Habermas, kaba güç siyaseti yerine iletişimsel eylem fikrini savunur. Kurumların ve sistemlerin rasyonel söylemle meşrulaştırılması destekler.
Habermas eleştirel süzgeçten geçmiş yeni bir aydınlanmanın değerlerini ve fikirlerini temsil eder. Batı dünyasında bu değerler ve fikirler internet çağı ve medya araçlarındaki kutuplaşmalar sebebiyle her geçen gün daha fazla tehlikeye maruz kalsa da Arap dünyasında önemini ve şöhretini bugüne kadar muhafaza etmiştir. Öyle ki ülkelerini mutlakiyetçi yönetimle idare eden diktatörler bile bu değerleri ve fikirleri savunmaktan imtina etmemişlerdir. Siyasal İslam’ın teokratik güç hakkını savunurken ya da Avrupa ve Amerika ile kurulacak siyasi iletişimde ortak bir isim ve ortak bir dil ararkenki süreç de buna dâhil.
Makul İş Birliği
Büyük çaplı fuarların ve ödüllerin ekonomik zorunlulukları olur. Frankfurt Kitap Fuarı mesela yıllardır Abu Dabi ile birlikte çalışır. Frankfurt Kitap Fuarı müdürü Jürgen Boss Şeyh Zayed Kitap Ödülleri’nde bilimsel komite üyesidir. Fuarla bağlantılı olan ve aralarında Arapça kitapların da olduğu Avrupa dışı edebi eserlerin Almancaya kazandırılmasını hedefleyen ve destekleyen Litprom Topluluğu da aynı şekilde Abu Dabi’den maddi destek alır. Böyle bir maddi destek onur kırıcı değildir. Almanya, Fransa ya da İsrail de edebi eserlerinin yurtdışında tanınması için yatırımlar yapar. Hatta eleştirel, yenilikçi kitaplar bile bu desteklerden mahrum bırakılmaz. Bu sene edebiyat kategorisinde Şeyh Zayed Ödülü örneğin, acımasız feminist şiirleriyle nam salmış Mısırlı İman Mirsal’a verildi.[2]
Ödüle Layık Görülen İlk Alman Değil
Jürgen Habermas Şeyh Zayed Ödül kategorilerinden herhangi birine seçilen ilk Alman değil. Würzburg’da felsefe tarihi profesörü olan Dag Nikolaus Hasse[3] örneğin, 2018 yılı Şeyh Zayed Ödülü’nü kazandı. Rönesans zamanında Arap felsefesinin kabulü[4] hakkındaki çalışmasıyla Hasse “diğer dillerde Arap kültürü” başlığında ödüle layık görüldü. Bendeniz de 2020 yılında “1001 Buch”[5] isimli edebiyat tarihi çalışmamla final listesine[6] kalmıştım. Arapçadan çeviriler yapan Hartmut Faendrich[7] ve sayısız başka Avrupalı ve Amerikalı yazar da Körfez’den yüksek meblağda ödüller kazandı. Tüm bunlar olup biterken kimse ortalığı ayağa kaldırmamıştı. Peki neden şimdi bu telaş?
Dosya: "Tepkiselliği Aşmak"
Nefretin Belirleyiciliğini Nasıl Aşarız?
11 Nisan 2017
Kültürel Temellük
Habermas’ın batı anlayışının sembol figürlerinden biri olmasıymış bu telaşın nedeni; eleştirel Alman felsefesinin canlı kanlı temsilcisi olması. Ayrıca Habermas’ın sadece propaganda amaçlı kullanılarak suiistimal edileceği de iddialar arasında yer alıyor. Arapların bu ödülle Habermas’a kendilerince bir misyon yükledikleri düşüncesini doğru kabul edersek, bu durumun burada pek çok insan tarafından aykırı bir kültürel sahiplenme/ kültürel temellük (İng. “cultural appropriation”) gibi hissedildiğine şüphe yoktur. Diyelim ki Arap dünyası eleştirel teorinin aydınlanma düşüncesini benimsemeyi, sahiplenmeyi istiyor. Bunu yapabilir mi? Bunu yapmaya hakkı olabilir mi? Kim kimin adına konuşabilir ve konuşma hakkına sahip? Bu bağlamda cevaplanması gereken kültürel hegemonya soruları bunlar.
Bu endişelerin bütünüyle haksız olmadığını söyleyemeyiz elbette. Ama bir ödüle yatırım yapan her bağışçı kendi için de bir yatırım yapmıyor mu aslında? Dürüst olalım: ödüllerin pek çoğu bu yüzden verilir. Habermas’a verilmesi planlanan bu ödülde ise beklentinin daha yüksek olduğu iddia ediliyor. Artık bu saatten sonra diplomasimiz emirliklerin siyasetini en iyi filozofumuzun ölçütlerine göre değerlendirme hakkına sahip olsa yeridir. Bu değerlendirme ölçütlerine uymayı her ne kadar kendileri de beceremiyorsa da…
Boykot Kültürü Alman Korkusu ile Buluştu
Habermas, nisan ayının başında ödülü reddetmek için bir neden görmemiş olmalıydı ki aksi bir açıklamada bulunmamıştı.[8] Körfez ülkelerine hâkim olan sorunlu siyasetten Habermas’ın Spiegel’de çıkan bir makale ile haberdar olması ise çok da inandırıcı değil. Spiegel Online’da “Jürgen Habermas ve Emirlik Propagandası” [9] başlıklı haber yayınlandıktan birkaç saat sonra Habermas geri çekildi. Habermas’ı bu kararı vermeye iten ne olursa olsun, her fırsatta temsilciliğini yaptığı ve hatta uğruna 2002’de İran’a gittiği kültürel diyaloğa ihanet etti. Çelişkileri göz önüne sermek yerine Habermas, aceleci bir itaatle boykot kültürüne (İng. “cancel culture”) teslim oldu. “Alman korkusu” denir İngilizcede, biri kendine kefil olmak istemediğinde.
Dosya: "Tepkiselliği Aşmak"
“Tek Sorun Müslümanlarmış Gibi Bir Atmosfer Oluşturuluyor”
12 Nisan 2017
Çifte Standart Yaklaşım
Emirliklerin agresif dış ve baskıcı iç politikalarını eleştirmekte elbette bir mahzur yok. Fakat kültürel siyasetle güç siyaseti aktörlerini ve taleplerini ayıramamak üstenci ve naif bir tutum. Batılı ülkeler, hepsinden önce de Almanya, bu konuda tıpkı Körfez ülkeleri gibi iki yüzlü davranmaktadır. Örneğin ilerlemeci Arap aktivistler, sanatçılar ve entelektüeller bizim Goethe Enstitümüz tarafından desteklenirken, siyasi ve ekonomik alanda şüpheli işler dönmekte; desteklediğimiz aktivistleri baskı altına alan hükûmetlerle, örneğin Mısırla, insanlık dışı mülteci anlaşmaları imzalanmaktadır.
Kültür, güçten ve ekonomik çıkarlardan arınmış bir ahlaki temizliğe sahip olmalıdır. Misyonerlerin, bizzat sömürge efendileri tarafından ayaklar altına alınan Hristiyan ahlakını vaaz etmeleri için dünyanın dört bir tarafına gönderildiği zamanlardan beri bu çifte ahlak, batı siyasetinin alameti olmuştur. Bu çifte ahlakın mekanizmaları bugün incelik kazansa da aynı şekilde işlemeye devam etmekte; bugün ayrıca eskiden sömürgeleştirilmiş devletler tarafından da kullanılmaktadır.
Habermas olayı Batının ahlaki kibrini gösteren apaçık bir örnektir. Ayrıca Arapların ve Müslümanların hakkının Batı tarafından teslim edilebilmesinin neredeyse imkânsız olduğunun da bir delilidir. Katar, en ufak bir eleştiri ile karşılaşmadan tüm futbol dünyasını satın alabilir. Ama İsrail’le barış anlaşması imzalamış olması bile Abu Dabi’nin Jürgen Habermas’a ödül vermesine yetmez, öyle mi? Peki ne yeter bileniniz var mı?
Dipnotlar
[1] https://www.zayedaward.ae/de/default.aspx
[2]https://www.nomos-shop.de/ergon/titel/textheterotopien-von-sabah-al-kharrat-zwayn-iman-mirsal-und-suzanne-alaywan-id-98161/
[3] https://www.philosophie.uni-wuerzburg.de/institut/allelehrsthlefrphilosophie/profdrdagnikolaushasse/
[4] https://www.zayedaward.ae/en/previous.editions/winners/sample.user3.aspx
[5] https://de.qantara.de/inhalt/stefan-weidner-1001-buch-die-literaturen-des-orients-die-weltliteraturen-des-orients
[6]https://www.zayedaward.ae/en/media.center/news/sheikh.zayed.book.award.reveals.shortlisted.titles.for.arab.culture.translation.and.publishing.categories.aspx
[7] http://www.hartmutfaehndrich.ch/hartmutfaehndrich/index.htm
[8]Konuyla ilgili 3 Nisan tarihli metin elimde bulunsa da alıntı yapma hakkım yok.
[9] https://www.spiegel.de/politik/ausland/juergen-habermas-und-die-emiratische-propaganda-laesst-sich-der-star-philosoph-vereinnahmen-a-adfdc2f3-4ffa-4217-bb0e-c5bfd3b1aac8
Stefan Weidner
İslam bilimci, yazar ve tercüman olan Weidner’in en son yayınlanan eseri “Ground Zero. 9/11 und die Geburt der Gegenwart.”dır.
YAZARIN DİĞER YAZILARI
EN ÇOK OKUNANLAR
Çifte Vatandaşlık Kasım 26, 2021
Almanya’da Yeni Çifte Vatandaşlık Düzenlemesi Yolda
2021 Almanya Seçimleri Kasım 26, 2021
Almanya’da Yeni Koalisyon Sözleşmesi Neler Vaat Ediyor?
Göçün Bilinmeyen Hikâyeleri Kasım 27, 2021
Hayali Mekândan Medyaya: Göçmen Yayınları
Kovid-19 Kasım 26, 2021
Kovid-19 Aşıları Ölümleri Engellemede Ne Kadar Başarılı?
Kovid-19 Aşısı Kasım 25, 2021
AB, Seyahatlere 9 Ay İçinde 3. Doz Kovid-19 Aşısı Olma Şartı Getiriyor
SON EKLENENLER
ALMANYA 1 Aralık 2021
Yeni Koalisyon Hükûmeti Tarafsızlık Yasasını Değiştirmek İstiyor
ALMANYA 1 Aralık 2021
“Siyahi İnsanlar Irkçı ve Ayrımcı Saldırılara Maruz”
AVRUPA 1 Aralık 2021
Manş Denizi’ndeki Trajedinin Ardından Suçlamalar Devam Ediyor
ARKA PLAN 1 Aralık 2021
Göçmen Hassasiyetine Dayalı Koruyucu Aile Hizmetleri: Sorunlar ve Çözüm Önerileri
ARKA PLAN 1 Aralık 2021
Gençlik Dairesi ve Ebeveynlerin Ortak Noktası: Çocuklar
ETİKETLER: Jürgen Habermas Şeyh Zayed Ödülleri Stefan Weidner	
0 Adet Yorum Var
Bu yazıyla ilgili yorumunuzu paylaşabilirsiniz. Bunu yaparken Yorum Kurallarımızı dikkate alın lütfen.
İsim, Soyisim
E-Posta
Mesajınız
*Tüm alanları doldurunuz
Tartışmaya Katıl
DİĞER ARKA PLAN YAZILARI
Almanya
Yeni Koalisyon Hükûmeti Tarafsızlık Yasasını Değiştirmek İstiyor
Almanya
“Siyahi İnsanlar Irkçı ve Ayrımcı Saldırılara Maruz”
Dosya: Koruyucu Aile Sistemi
Göçmen Hassasiyetine Dayalı Koruyucu Aile Hizmetleri: Sorunlar ve Çözüm Önerileri
Dosya: Koruyucu Aile Sistemi
Gençlik Dairesi ve Ebeveynlerin Ortak Noktası: Çocuklar
HABER BÜLTENİ
Perspektif’in içeriklerinden haberdar olmak için kayıt olun
Lütfen bu alanı boş bırakın
E-posta *
Aboneliğinizi onaylamak için gelen veya istenmeyen posta kutunuzu kontrol edin.
Perspektif’i sosyal medyada takip edebilirsiniz
Hakkımızda
Avrupa’ya işçi göçü yarım asrı ardında bırakırken Müslümanlar da bulundukları ülkelerde kalıcı hâle geldiler. Bu durum “vatan”, “aidiyet”, “İslam” ve “Avrupa” gibi birçok kavramın çift taraflı olarak sorgulanmasına neden oldu. Avrupa’da yerleşik bir Müslüman cemaatin oluşması, hem yerleşik kültür ve siyasi düzen için, hem de Müslümanlar için yeni sorulara da kapı araladı.
YAZININ DEVAMI
KÜNYE
YORUM KURALLARI
ABONELİK
İLETİŞİM
HAKKIMIZDA
© Copyright 2020 perspektif.eu. Yayınlanan haber, yazı ve görsellerin tüm hakları Perspektif web sitesine aittir. İzin alınmadan ve kaynak gösterilmeden iktibas edilemez. Ayrıca metinlerde yer alan fikirler yazarlarına aittir; perspektif’in editoryal politikasını yansıtmayabilir.
Gizlilik Sözleşmesi |
Gizlilik Sözleşmesi
×
Yayınlanan haber, yazı ve görsellerin tüm hakları Perspektif web sitesine aittir. İzin alınmadan ve kaynak gösterilmeden iktibas edilemez. Ayrıca metinlerde yer alan fikirler yazarlarına aittir; perspektif’in editoryal politikasını yansıtmayabilir.
Şartlar & Koşullar
Şartlar & Koşullar
×
Yayınlanan haber, yazı ve görsellerin tüm hakları Perspektif web sitesine aittir. İzin alınmadan ve kaynak gösterilmeden iktibas edilemez. Ayrıca metinlerde yer alan fikirler yazarlarına aittir; perspektif’in editoryal politikasını yansıtmayabilir.