Bu belgenin hazırlanmasını teşvik eden şey neydi? Her şeyden önce 26 Eylül 1999 Ulucanlar Cezaevi Katliamı ve sonuçla­rıydı. Bu katliam, kana susamış Türk yönetici sınıflarının ve uşak­larının, tüm muhalefet ve protesto eylemlerine rağmen, tüm siyasi tutsakları sözde F-Tipi cezaevleri denilen yüksek güvenlikli tecrit hücrelerine atmakta ısrar ettikleri gerçeğine bir kez daha ışık tuttu.[I] Siyasi tutsakların ve akrabalarının, dostlarının ve destekçi­lerinin ve insan hakları aktivistlerinin Türk ve uluslararası ilerici kamuoyunu aydınlatmak ve harekete geçirmek için neredeyse ke­sintisiz bir kampanya yürütmelerinin nedeni buydu. Türk makam­larının siyasi tutsakların akraba ve destekçileri üzerinde uygula­dığı acımasız baskının, özel olarak siyasi tutsaklara, genel olarak da işçilere ve diğer emekçilere uyguladıkları beyaz terörün man­tıksal bir uzantısı olduğunun altı çizilmelidir. Siyasi tutsakları tec­rit etme, yavaşça ve sessizce öldürme ve kişiliklerini ezme girişim­lerine karşı barışçıl bir şekilde itiraz eden insanlar, defalarca saldırıya uğradılar, dövüldüler, tutuklanıp işkence gördüler.
Bu kitabın hazırlanmasına yol açan ikinci neden, yazarın toplumumuzda hüküm süren, siyasi tutsakların ve akrabalarının yıllardır yaşadıklarıyla ilgili amnezi durumuna yönelik kaygısıdır.
Bu bellek yitiminin Türk toplumunun özel bir niteliği olmadığı vurgulanmalıdır; tersine, çağımızda bu, temelde, ileri kapitalist ül­kelerdeki emperyalist burjuvazi ve dünyanın diğer bölgelerindeki ikince derece yönetici sınıflar tarafından az ya da çok sistematik olarak teşvik edilir. Maddi üretim araçları üzerinde tam kontrole sahip olanlar, entelektüel üretim araçları üzerinde de neredeyse tam kontrole sahiptirler. Dahası, tarih boyunca, sömürülen ve ezi­len kitlelerin tarihsel deneyim bilgilerinin ve kolektif hafızasının yitimi ya da daha ziyade kasıtlı olarak çarpıtılması ve/veya tahrip edilmesi, tiranların ve yönetici sınıfların elindeki en etkili silah ol­muştur. Ne yazık ki, bu bellek yitimi, ülkemizde bizzat siyasi tut­saklar ve destekçileri arasında bile, daha az ölçüde olsa da hüküm sürmektedir. Türkiye tarihinin bu, özellikle kirli ve kanlı bölümü mutlaka kayıt altına alınmalı ve asla unutulmamalıdır. Dolayısıyla, bu çalışma bu yönde mütevazı bir girişim olarak da değerlendiril­melidir. Elinizdeki kitap, Mayıs 2000’de hazırlanan ilk taslağın büyük ölçüde genişletilmiş bir versiyonudur.
Yazarın kendisinin eski bir siyasi tutuklu olması, Türk polisi­nin, askerlerinin ve gardiyanların zulmünü iyi bilmesi, bu kitabın hazırlanmasını kolaylaştıran bir başka faktör sayılabilir.
Bu kitabın ilk taslağının hazırlanmasından yaklaşık iki ay sonra, başka bir zindanda 26 Eylül 1999 tarihli Ulucanlar Katliamı’nın biraz daha küçük bir tekrarı yaşandı. 5 Temmuz 2000 ta­rihinde, Konya İl Jandarma Alayından özel eğitimli Türk askerleri, Özel Timler ve gardiyanlar, Burdur E-Tipi Cezaevi’nde siyasi tut­saklara mahkemeye çıkarmaya çalışmak bahanesiyle saldırdılar. İddiaya göre, “güvenlik” güçleri, duruşmalara katılmayı reddeden siyasi tutsaklara karşı bir operasyon düzenlemek zorunda kalmış­ları. Elbette durum böyle değildi. Gerçek, ister mahkeme, ister hastane, herhangi bir yere götürüldüklerinde, askerlerce sistema­tik olarak ve cebren soyulmuş ve dövülmüş oldukları ve bunun dö­nüş yolunda da tekrarlandığı idi. Bu nedenle, bu insanlık dışı dav­ranış tartının sona ermesine yönelik kesin güvenceler talep etmekteydiler. Bu güvenceler, cezaevi otoritelerince verilmiyordu; onlar, tam tersine, uzun bir süredir mahkûmlarla bir çatışma baş­latmaya çalışıyorlardı. Doğal olarak, yönetici sınıfların uşakları kendi inisiyatifleriyle hareket etmiyorlardı; siyasi tutsaklara F-Tipi tecrit zindanları sistemini dayatma girişiminde faşist diktatörlüğün bir tür öncü gücü olarak hizmet ediyorlardı. Bu nedenle, kamuo­yunu aldatmak, “terörist mahkûmların” her zaman öfkeli oldukla­rını “kanıtlamak” ve kitleleri, onların her zaman sorun çıkardıkla­rına ve cezaevlerinin güvenliğini tehlikeye düşürdüklerine “ikna etmek” için materyal sağlamak zorundaydılar.
Burdur zindanındaki siyasi tutsaklar bir süredir böyle bir saldırı bekliyorlardı. O uğursuz günde faşist diktatörlüğün uşaklarının ca­nice niyetlerini anlayınca, kendi bölümlerine girmelerini engelleyip derhal barikatlar kurmuşlardı. Saldırganlar ağır iş makineleri getir­diler ve cezaevi koğuşlarının duvarlarını yıkmaya başladılar. Bu planlı operasyon için iyi hazırlanmışlardı. Copları, sopaları ve diğer sıradan şiddet ve işkence araçlarını kullanmakla yetinmeyerek, dev­rimci mahkûmlara karşı göz yaşartıcı gaz kapsülleri, kimyasal kö­pük, ateşli silahlar, alev makinası ve çeşitli bombalar kullandılar. Burdur Valisi Kaya Uyar ve bir Türk general de silahsız siyasi tutsak­lara karşı yüzlerce elit askerin bu “kahramanca başarısı” sırasında ha­zır bulundu. Gün boyunca 61 siyasi tutsak, rejimin silahlı haydutla­rıyla çıplak elleriyle dövüştü ve saldırının yoğunluğu karşısında adım adım geri çekilmek zorunda kaldı. Mahpuslar, sabah 8:00’den gece yarısına kadar on altı saatlik bir süre boyunca düşmanın ezici gücüne direnebildiler. Saldırıda 61 mahpusun neredeyse tümü, çoğu ağır olmak üzere yaralandı. Saldırıya uğrayanların hiçbirinin ölme­mesi bir tür mucizeydi. Ağır yaralılar arasında MLKP’den Veli Saçılık ve DHKP-C’den Sadık Türk de vardı. Saçılık’ın kolu, “güvenlik” güçlerinin ağır iş makinasıyla koğuşun duvarını yıkmaya çalıştıkları sırada dirseğinden kopmuştu ve Türk’ün kafatası da isabet eden gaz bombasıyla delinmişti. Veli Saçılık’ın kopan kolu daha sonra Bur- dur’un bir ilçesinde başıboş bir köpekle birlikte bulunacaktı. Yaralı siyasi tutsakların adları: Asiye Güden, Ali Mitil, Hüseyin Kilit, Yunus Aydemir, İnayet Kandemir, Halil Tiryaki, Yusuf Demir, Hüseyin Bulut, Kazım Ceylan, Fiahin Geçit, Birsen Dermanlı, Cem Şahin, Ali Osman Çöpel, Tuncay Yıldırım, Necla Çomak, Fikret Lüle, Veysel Yağan, Kemal Denli, Yılmaz Babatümgöz, Hüsne Davran, Mürüvvet Küçük, Ayten Yıldırım, Yusuf Timur, Özgür Kılıç, Gönül Aslan, İbrahim Bozay, Hakan Baran, Ali Aslan, Yaşar Çavuş, Ali Ayçan, Hüseyin Ali Günay, Selahattin Hıra, Mustafa Hıra, Mehmet Leylek,
Hülya Turunç, Nuray Özçelik, Makbule Akdeniz, Osman Özaslan, Hüseyin Tiryaki, Feryal Demiran, Sibel Özcan.
Ağır yaralananların bir kısmıysa zincirli olarak ve gözetim al­tında hastaneye kaldırıldı. Ancak yaralı siyasi tutsaklar, hem has­taneye nakledilmeleri sırasında, hem de hastanede doktorların önlerinde, hatta bazı hallerde onların yardımlarıyla dövüldükleri için tedaviyi reddettiler! Bu nedenle ertesi gün tekrar cezaevine geri getirilip hücrelere atıldılar; burada dövülmeye ve işkence gör­meye devam ettiler. Gardiyanlar da kadın siyasi tutsaklara cinsel saldırıda bulundular ve en az ikisine (A. Arzu Torun ve Mürüvvet Küçük) tecavüz etmeye çalıştılar. 10 Temmuz’da hücrelere atılan on sekiz siyasi tutsak başka zindanlara transfer edildi. Yolda ken­dilerine su ve yiyecek verilmedi; tuvalet ihtiyaçları karşılanmadı ve dışarıdan çok az hava alan son derece sıkışık cezaevi minibüsle­rinde transferleri sırasında hep kelepçeli tutuldular. Çoğu, yeni meskenlerine geldikten sonra yoldaşlarının yanma alınmadan önce bir kez daha dövüldü. Aralarından özellikle, Ulucanlar Katli­amı gazisi TKP/M-L’den Cemal Çakmak, Bursa Cezaevi’ne geldi­ğinde gardiyanlar tarafından çok ağır dövülmüştü; bu acımasız dayak sonucunda bir kolundaki ve bacaklarındaki kemiklerin bir kısmı kırılmıştı. Bu kitabın içeriğinden de anlaşılacağı gibi, bu korkunç suç, Türk yönetici sınıflarının genel olarak işçilere, emekçilere ve Kürt halkına ve özelde siyasi tutsaklara karşı yü­rüttüğü sistematik baskının yalnızca bir örneğidir.
Türk faşistlerinin zindanlarda işledikleri mezalim bu kitabın belkemiğini oluşturmaktadır. Ancak Türk gericilerin kana susamış karakterini ortaya koyan çok sayıda başka malzeme de eklenmiştir. Burada yer alan materyallerin çoğu, askerî cuntanın iktidara gel­diği Eylül 1980 ile Kasım 2000 arasındaki dönemi kapsamaktadır. Konulardan habersiz okuyucunun bu olayların arka planını tanı­masına yardımcı olmak için, “Giriş”in hemen ardına “Türkiye Ta­rihine İlişkin Bir Ön Not” başlıklı bir bölüm yerleştirilmiştir. Eli­nizdeki yapıt kelimenin tam anlamında bir kitap değildir; daha ziyade ABD ve Batı Avrupa emperyalistlerin yardakçısı olan Türk faşizmine yönelik bir iddianamedir.
[I] Bu metinde ‘siyasî tutsak” ifadesinin, Kürt ulusal özgürlük savaşçıları da dâhil ol­mak üzere yalnızca sol ve devrimci siyasî tutuklulara işaret ettiği kaydedilmelidir. Bunun nedenleri açık olmalıdır. Her şeyden önce bu böyledir, çünkü solcu ve dev­rimci siyasî tutuklular, siyasî nedenlerle Türk zindanlarına atılanların her zaman büyük veya ezici çoğunluğunu oluşturmuş ve Türk faşizminin ana hedefi olmuş­lardır. İkincisi de Türk zindanlarındaki çok az sayıda bulunan sağcı mahkûm (faşist veya İslamcı) kendilerini müesses nizamın bir parçası ve/veya baskıcı devlet me­kanizmasının “gönüllü yardımcıları” olarak görmüşlerdir. Yani ya işkenceye, kötü muamele ve mahrumiyete maruz kalmadılar ya da gördülerse bile, bu sadece is­tisnai koşullar altında ve çok daha az bir ölçüde gerçekleşti.
Ermeni Soykırımı 1915 – Hayatta Kalanların Tanıklıklarına Dair Belgeler
VAN VİLAYETİ
HAKKÂRİ SANCAĞI
BİTLİS VİLAYETİ
BİTLİS SANCAĞI
SİİRT SANCAĞI
MUŞ SANCAĞI
ERZURUM VİLAYETİ
TERCAN KAZASI
KİĞI KAZASI
ERZİNCAN SANCAĞI
Varlık Vergisi
Yervant Özuzun: Irkçılığın, ayrımcılığın diğer adı: Varlık Vergisi
Çok uluslu, çok dinli altı yüz yıllık İmparatorluk sosyolojik ömrünü tamamlamıştı. Benimsenen tek uluslu, tek dinli ulus devlete geçiş süreci Osmanlının Müslüman olmayan unsurları için kolay olmadı. 1915-1923 sürecinde Anadolu ...
Devamını oku...
Sait Çetinoğlu: Yok Edici ‘Varlık Vergisi’
“Varlık Vergisi” üzerinden 70 yıl geçti. Ancak kurbanlarının acıları dinmediği gibi, bu vergi ile ilgili çeşitli münasebetlerle savunmalar yapılmakta ve bu ırkçı vergi meşrulaştırılmaktadır. Bunlardan biri de Hasan Pulur’un konuya ...
Devamını oku...
Emel Gülcan: 18 Maddede Varlık Vergisi: Varlıkları Varlığımıza Armağan Oldu
Varlık Vergisi’nin adı bile yeterince soğuktu. Görünüşte II. Dünya Savaşı’nın çetin koşullarında sosyal adaleti sağlamak için çıkarılmıştı. Hesaba göre, karaborsacılık ve vurgunculukla zenginleşenler, bedelini ödeyecekti. Ancak gerçek böyle değildi. Özellikle ...
Devamını oku...
Nalan Temeltaş: Artin’in kürk mantosunun ederi kaç nesil?!
Kimi zaman bir gülümseyiş, içtenliğiyle ferahlatır. Bazense bir sözcük, bir cümle ya da bir kitap oldukça oylumlu bir kederi; bugüne değin hiç yaşamamış olduğunuza sizi inandırarak üstelik, ortaya çıkarır. Gittikçe ...
Devamını oku...
Ayhan Aktar: Zilciyan’ın zilleri…
1991 yılında Varlık Vergisi üzerinde çalışmaya başladığım zaman, etrafta dişe dokunur bir çalışma yoktu. 1942 - 43 yıllarında uygulanmış olan Varlık Vergisi sadece iktisadi değil; siyasi ve kültürel bakımlardan da ...