Nabýz sayýsý, insan bedenindeki diðer tüm sistemler gibi olaðan dýþý durumlarda bazý sinyaller veriyor. Normalden hýzlý ya da yavaþ olmasý birçok deðiþkene baðlý olmakla birlikte bazý hastalýklarýn habercisi de olabiliyor. Bu nedenle nabýz sayýsý hakkýnda bilgi sahibi olmak, saðlýk açýsýndan önem taþýyor.
Özel Siirt Hayat Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nden Uz. Dr. Haþim Güneþ,kalbin kasýlma gücünü yansýtan nabýz sayýsý hakkýnda bilgi verdi.
Küçük eforlarda bile normalden fazla yoruluyorsanýz…
Özel Siirt Hayat Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nden Uz. Dr. Haþim Güneþ,Nabýz, kalbin kasýlmasý sýrasýnda aorta attýðý kanýn el bileði, dirsek içi, kasýk, þakak, ayak bileði gibi damarlarýn yüzeysel seyrettiði yerlerde damar duvarýna yaptýðý basýncýn deri üzerinden hissedilmesidir.
Nabýz sayýsý kalbin bir dakika içinde kaç kez kasýldýðýný yani kalbin dakikadaki atým hýzýný gösteren sayýsal bir deðerdir. Bu, kalp çalýþtýðý sürece devam eden bir döngüdür. Kiþinin yaptýðý aktiviteler, yapýlan egzersizler, duygudurum düzeni, bedenin o an bulunduðu pozisyon, sahip olduðu kilo, düzenli kullanýlan bazý ilaçlar, saðlýk durumu, hava sýcaklýðý ve havadaki nem oraný gibi birçok faktör nabýz sayýsýný etkiler.
Yaþ arttýkça dakikadaki nabýz sayýsý düþer. Nabýz hýzý kadýnlarda erkeklere göre dakikada yaklaþýk 7-8 atým daha fazla, uzun boylu ve zayýf kiþilerde ise kýsa boylu ve þiþman kiþilere göre daha yavaþtýr. Düzenli spor ya da sürekli egzersiz yapanlarda kalp atýþ hýzý bir dakikada 60’ýn altýnda olabilir.
Sedanter yani hareketsiz yaþayanlarda ise hem istirahat nabzý daha yüksektir hem de egzersiz yaptýklarýnda nabýz kýsa sürede hýzla yükselir. Bu durum efor kapasitesini azaltan bir durumdur. Günlük hayatta pek hareket etmeyen kiþilerin eforla daha çabuk yorulmalarýnda bu durum etkilidir.
Dakikadaki nabýz sayýsýnýn;
1 yaþýna kadar olan yeni doðan bebeklerde dakika içerisinde 100–160 arasý,
1–10 yaþ dönemi içerisinde ki çocuklarda 70–120 arasý,
11–17 yaþ arasýndaki çocuk ve ergenlerde dakika içerisinde 60–100 arasý,
17 yaþ ve üstü genç ve yetiþkinlerde dakika içerisinde 60–100 arasý,
Sporcularda 40–60 arasý olmasý normal kabul edilir.
Kalp yetersizliðine varan sonuçlarý olabilir
Özel Siirt Hayat Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nden Uz. Dr. Haþim Güneþ,Hem düþük hem de yüksek kalp hýzlarý tamamen fizyolojik yani olmasý gereken bir durum olabileceði gibi önemli bir rahatsýzlýðýn göstergesi de olabilir. Hýzlý nabýz yani kalbin fazla çalýþmasý kalbin daha fazla enerji tüketmesine yol açar.
Çok yüksek kalp hýzlarý tansiyon düþüklüðüne ve hatta bayýlmaya yol açabilir. Yine uzun dönemde kalbin kasýlma fonksiyonlarýný olumsuz etkileyebilir. Sadece yüksek kalp hýzýna baðlý kalp yetersizliði oluþabilir. Bu durumlar genelde tedavi edilmeyen, yüksek kalp hýzýyla seyreden ritim bozukluklarýnda gözlenir.
Çok yavaþ kalp hýzlarý da vücuda dakikada pompalanan kan miktarýný azaltarak beyne ve diðer organlara az oksijen gitmesine ve buna baðlý bayýlma, bayýlacak gibi olma, halsizlik, baþ dönmesi, çabuk yorulma gibi þikayetlere yol açabilir.
Bazý ilaçlar da nabýz hýzýný etkiliyor
Özel Siirt Hayat Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nden Uz. Dr. Haþim Güneþ,Hareket etmek, spor yapmak, duygusal durum, karnýn aç ya da tok olmasý, hava sýcaklýðý, günlük kafein veya sigara tüketimi gibi pek çok faktör nabzý etkiler. Örneðin spor esnasýnda vücudun daha fazla kana ihtiyacý olmasý sebebiyle nabýz artarken, endiþe duyulduðunda sempatik sinir sisteminin aktivasyonu yani adrenalin artýþý kalp hýzýný artýrýr.
Kafein ya da nikotinin direk kalbi uyarýcý etkileri bulunmaktadýr. Yüksek ateþ, kansýzlýk, hipertiroidi yani tiroit hormon fazlalýðý gibi durumlar da nabzýn artmasýna yol açabilir. Kullanýlan bazý ilaçlar nabýz hýzýný etkiler. Bazý soðuk algýnlýðý ilaçlarý, kafein içeren aðrý kesiciler nabýz sayýsýný artýrýr.
Çevresel faktörler de nabýz sayýsý üzerine etkilidir. Ortam ýsýsýnda yükselme ya da vücut sýcaklýðýndaki yükselme nabýz hýzýný artýrýr. Vücut sýcaklýðýndaki her 0.6 derecelik sýcaklýk artýþý, nabýz hýzýný da 7-8 atým artýrýr. Tüm bunlar dýþýnda kalp yetersizliði olan hastalarda ya da ritm bozukluðu sýrasýnda istirahat nabzý yükselir.
Doðru ölçüm için bu kurallara dikkat edin
Özel Siirt Hayat Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nden Uz. Dr. Haþim Güneþ,Nabýz atýmýnýn en kolay hissedildiði alan radial arter (atar damar), ön kolda bileðin iç kýsmýnda bulunur. Hasta yatar pozisyonda ise nabýz sayýmý yapýlacak kol gövdeye paralel olacak biçimde vücudun yanýna uzatýlýr.
Oturur pozisyonda ise nabýz ölçümü yapýlacak kol, göðüs üzerine yerleþtirilir. Nabýz almak için iþaret, orta ve yüzük parmak uçlarý radial arter üzerine konur. Nabýz atýþlarýný hissedinceye kadar parmak uçlarý arter üzerine bastýrýlýr. Atýmlar net hissedildiði anda 1 dakika içerisindeki nabýz ritmi deðerlendirilir.
Bu yöntemle kiþi kendi nabzýný ölçebilir ya da günümüzde dijital tansiyon aletleri de eðer cihazda bir problem yoksa doðru bir þekilde nabýz deðerini vermektedir. Doðru yanýtý almak için kiþinin bir süre dinlenmesi o sýrada kimseyle konuþmuyor olmasý, en az yarým saat öncesinde çay, kahve veya sigara tüketmemiþ olmasý, gergin ve stresli olmamasý önemlidir.
Bazý ritim bozukluklarýnda nabýz sayýsý farklý çýkabiliyor
Özel Siirt Hayat Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nden Uz. Dr. Haþim Güneþ,Nabýz, kalp atýmlarýnýn atar damarlarda hissedilmesidir. Kalbin dakikadaki her bir kasýlarak kan pompalamasý bir kalp atýmý demektir ve bu atým yüzeysel atar damarlarda nabýz olarak hissedilir.
Herhangi bir ritim problemi yok, yüzeyel damarlar nabzý hissetmeye uygun ve doðru bir þekilde sayýlýyorsa kalbimiz dakikada nabýz sayýmýz kadar vücuda kan pompalýyor anlamýna gelir. Ancak bazý ritim bozukluklarýnda kalp atým hýzý daha fazla iken nabýz daha düþük sayýlabilir.
Bazý kasýlmalar yüzeyel damarlarda hissedilmediðinde bu durum oluþur. Bu ritim bozukluklarýnýn baþýnda kalbin düzensiz ve hýzlý çalýþtýðý kalpte oluþan her atýmýn yüzeyel damarlara yansýmadýðý atriyal fibrilasyon gelir. Yine esktrasistol denilen hastalar tarafýndan tekleme olarak hissedilen durumda da nabýz sayýsý ile kalp atým sayýsý farklý bulunabilir. Bu ritim bozukluklarý dýþýnda ve tabi eðer doðru sayýlýyorsa nabýz sayýsý ile kalp atým sayýsý genellikle eþittir.
Ritim bozukluðu düzenli takip gerektiriyor
Özel Siirt Hayat Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nden Uz. Dr. Haþim Güneþ,Nabýzla ilgili bir sorundan þüpheleniliyorsa ilk yapýlacak tetkik muayeneden sonra elektrokardiyografi çekmektir. EKG olarak da bilinen bu yöntemle kalbin ritmi yani elektriksel aktivitesi kýsa sürede deðerlendirilir.
Bu test kalp ve kalbin ritmi ile ilgili önemli bilgiler verir. Ancak sadece iþlem sýrasýnda oluþan ritim bozukluklarýný gösterir. Bu nedenle her zaman yeterli olmamaktadýr. Ritim bozukluðundan þüphelenilen hastalarda uzun süreli ritim holter kaydýndan elektrofizyolojik çalýþmaya kadar uzanan bir yelpazede tetkik gerekebilmektedir.
Hangi hastada hangi tetkikin isteneceðine; hastanýn þikayetleri, risk faktörleri, kalpte yapýsal bir hastalýk bulunup bulunmamasý gibi birçok faktör göz önünde bulundurularak karar verilir. Nabýz sayýsýna etki eden ritim bozukluklarý tedavisinde hayat tarzý deðiþikliði, ilaç tedavi seçenekleri ya da kalp pili takýlmasý, ablasyon gibi giriþimsel tedavi yöntemleri yer alýr.
Her hastada farklý tedavi seçeneklerinden biri veya daha fazlasý gerekebilir. Ritim bozukluðu olan hastalarýn düzenli takibi gerekmektedir.
ADRES: Atatürk Bulvarý, No:32 Merkez / SÝÝRT TELEFON: 444 4 798 - 0 (484) 223 65 00 - 223 65 01 - 223 55 55