Safra, karaciğerde üretilerek bağırsağa dökülen bir salgıdır. Yağların ve yağda eriyen vitaminlerin emiliminde rol oynar. Bazı maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasını, atılımını sağlar. Her gün karaciğerde ortalama 600 ml safra üretilir ve ana safra kanalı aracılığıyla onikiparmak bağırsağına dökülür. Safra kesesi karın sağ üst tarafında yer alan karaciğerin alt yüzüne yapışık, küçük armut biçiminde bir organdır. Küçük bir kanalla ana safra kanalına bağlantılıdır. Başlıca görevi; karaciğerin ürettiği safranın bir kısmını -açlık dönemlerinde- ana safra kanalından emerek depolamak, yoğunlaştırmak ve sindirim sırasında yeniden bağırsağa salgılanmaktır. Safra kesesi yaklaşık 50 ml hacmindedir. Safrayı 10 katına kadar yoğunlaştırabilir ve gerektiğinde hacmini 6 katına kadar artırabilir. Mideye gıda gelişini takiben kasılarak yarım saat içinde içeriğinin yarıdan çoğunu bağırsağa boşaltır ve bir saat içinde yeniden toplar. Karaciğer ürettiği safranın bir kısmını da, safra kesesine ihtiyaç duymaksızın, doğrudan bağırsağa gönderebilir. Safra kesesi yokluğunda safranın tamamı ana safra kanalı aracılığıyla bağırsağa iletilebilir. Bu nedenle safra kesesi yaşam için vazgeçilmez bir organ değildir. İltihap halinde çıkartılması gerektiğinde işleyişte hayati bir noksanlık olmaz.
Safra kesesi ne işe yarar?
Safra kesesinin görevi, karaciğerin ürettiği safra sıvısını depolamaktır. Genellikle açlık halinde safra kesesinde biriken safra, burada konsantre edilerek depolanır. Sindirim sırasında ise, safra kesesi kasılarak içindeki safrayı bağırsağa boşaltır ve böylelikle yağlı maddelerin emilimi gerçekleşir.
Kapalı Safra Kesesi Ameliyat Nasıl Yapılır?
Safra kesesi ameliyatı genellikle kapalı (laparoskopik) teknikle yapılır. Tüm işlemler karın duvarına yapılan minik kesilerden sokulan çubuk şeklinde aletlerle yapılır. Ameliyat için hastaların tümüyle uyutulduğu genel anestezi yöntemi tercih edilir. İşlemin özü; safra kesesinin karın içindeki bağlantılarından ayrılarak (içindeki taş ve çamurla birlikte) tamamen çıkartılmasıdır. Önce göbekten küçük bir boru sokularak karın boşluğu yaklaşık 4 litre gazla şişirilir. Sonra bu boru içinden çubuk biçiminde bir kamera gönderilerek karın içindeki manzara televizyon ekranına yansıtılır. Böylece cerrahi aletler ve işlemler için görüş imkanı ve hareket alanı sağlanmış olur. Sağ kaburga yayı altından üç tane daha küçük boru yerleştirilerek çubuk biçimindeki cerrahi aletler içeri sokulur. Cerrah karın içindeki organları, kullanmakta olduğu aletleri ve yaptığı işlemleri ekrandan izleyerek ameliyat yapar. Kamera görüntüyü büyüterek ve istenilen açıdan yansıtabildiği için cerrahın görüş imkanı açık ameliyatlardan daha üstündür. Gerekirse ameliyat sırasında video kaydı yapılabilir.
Ameliyatta önce safra kesesinin damarı ve kanalı bulunarak titanyum zımbalarla kapatılır, kesilir ve ayrılır. Sonra safra kesesi karaciğere yapışık olduğu yerden sıyrılıp karın içinde serbest hale getirilir. Kese deliklerden birinden dışarı çıkartılır. İşlem biterken içerdeki gaz tümüyle boşaltılıp, minik kesiler gizli dikişlerle yaklaştırılarak ameliyat tamamlanır. Ameliyat süresi genellikle 15-45 dakika arasında değişir. Ciddi derecede alevlenmiş (akut) iltihapla başvuran hastalarda veya uzun süredir iltihabı olan (çok sayıda karın ağrısı atağı geçirmiş) hastalarda ameliyat daha uzun sürebilir ve daha çok cerrahi tecrübe gerektirir. Ayrıca hastanın genel sağlık koşulları, safra kesesi ile komşu organların yapısal ilişkileri de ameliyatın gidişatına etkilidir.