06:40 - Yaşar Yakış: Türkiye, BAE ile pazarlıkta daha zayıf konumda, BAE Peker'i tutmaya devam edecektir
Taner AKÇAM
Tüm Yazıları
Gezi Türk 68’idir!
Abone ol
29.07.2013 00:00
Gezi ile Avrupa 68 hareketi arasında bir benzerlik var mı? Gezi yeni bir Türk 68’i sayılabilir mi?Ben Gezi’nin yeni ve gecikmiş bir Türk 68’i olduğuna inananlardanım. İki boyutuyla, birincisi kendi özellikleri itibarıyla, ikincisi çekirdek Gezi’nin 68’lilerin çocukları olmalarınedeniyle.
Önce Avrupa ile Türk 68’i arasında esasa ilişkin bir fark: Avrupa 68’i bir kültür devrimi olarak yaşandı ve içinden çıktığı toplumu köklü biçimde değiştirdi. Alman Yeşiller örneğinde olduğu gibi, iktidara gelen siyasi partiler ortaya çıkarmanın ötesinde, 68’in savunduğu birçok kültürel değer, daha sonra bu toplumlarda ortalama kültürel norm hâlini aldı.
Türk 68’i ise kalıcı bir iz bırakmadan ve ciddi bir kültürel değişime yol açmadan sönüp gitti. Bunu, Türk 68’inin silahlı mücadeleyi savunan örgütler ortaya çıkartması ve bu örgütlerin büyük insan kıyımlarına da yol açan darbelerle ortadan kaldırılması ile açıklamak mümkün değil. Çünkü Avrupa’da da benzeri durumlar oldu ve ama sonuç farklı idi.
Avrupa 68’i, üç ülkede silahlı mücadeleye yöneldi. İtalya, Almanya ve Türkiye. Buna dolaylı “Türkiye 68’i” sayacağım ASALA’yı da dâhil edelim. Lübnan’da oluşan ASALA Ermeni 68’idir; ana hedefi Türkiye’dir ve Türk 68’i ile önemli benzerlikler taşır.
Avrupa 68’i niye sadece bu üç ülkede silahlı mücadeleye yöneldi? Bunda bu ulusların tarihte yaşadıkları travmaların ve yaralanmış ulusal onurlarının payı nedir? Bu kendi başına ayrı bir tartışma konusu.
Alman ve İtalyan örnekleri de yenilgilerle sonuçlandı ama oralarda 68 bir kültürel devrim olarak başarılı oldu, bizde niye olamadı?
Türk 68’i de Avrupa muadilleri gibi, özgürlükçü bir hareket olarak başladı ve “masum” talepler etrafında şekillendi. Bireysel özgürlükleri esas alan, anti-otoriter, hümanist bir kültür devrimi idi. Hatırlarım, üniversiteye giden abilerimin en çok tartıştığı konular, büyüklerin yanında sigara içmenin, bacak bacak üstüne atmanın doğru olup olmadığı idi; cinsel özgürlüğü savunuyorlardı ve evlilik kurumuna ciddi eleştiriler getiriyorlardı. Siyasi olarak da özgürlükçü idiler ve demokratik üniversite istiyorlardı.
Başlangıcında hümanist, anti-otoriter ve özgürlükçü Türk 68’i, üç ana dalga tarafından boğuldu. Birincisi, arka bahçesinde büyüdüğü evin sahipleri tarafından. Sivil-asker Kemalist bürokrasi Türk 68’inde, kendisine siyasi iktidar yolu açacak büyük bir potansiyel gördü. Özellikle, “anti-Amerikancı” ve “anti-Emperyalist” söylem ile gençler çok çabuk kucağa düştüler. Dönemin siyasi örgütlerinin en çok Silahlı Kuvvetler için örgütlenmiş olmaları bir tesadüf değildi.
İkinci darbe, Marksizm’den geldi, üstelik onun en totaliter versiyonu olan Marksizm-Leninizm’den. Türk 68’inin Stalinizm’le buluşma ve kucaklaşması çok vakit almadı. Bireysel özgürlük, yerini örgüte, lidere itaati ve disiplini meziyet sayan otoriter siyasi kültüre bıraktı.
Üçüncü darbe “halkımızdan” geldi. Siyasi hareket olarak kitlelerle kucaklaşmak isteyen gençler, “halkımızın kültürel değerlerini” benimsemeye başladılar. Cinsel özgürlüğü savunanlar kısa sürede, “mahallenin namusunu koruyan bekçilere” döndüler. ÖDTÜ örneğinden bilindiği gibi, “ahlak zabıtaları” kurdular.
Bu üç ayrı dalga tarafından boğulan Türk 68’i herhangi bir kültürel fazla yaratamadan ve içinde yaşadığı toplumda ciddi bir değişikliğe yol açmadan dağılıp gitti. Gelenekler onu boğdu. Ama doğa için geçerli olan toplum için de geçerlidir. Türk 68’inin ilk masum hâlleri kaybolmadı.O kuşak, kendi çocuklarını, kendi hayalleri doğrultusunda büyüttü eğitti. Gezi’de boy gösterenler işte o 68’in çocukları idiler. Şimdi onların bireysel özgürlüğü esas almış kültürel tavır alışları bir toplumsal değişime yol açacak mı? Göreceğiz.
[email protected]
Abone ol
Yazarın Diğer Yazıları
Türkün uygarlıkla sınavı 16.07.2020
24 Nisan, Hrant Dink ve fabrika ayarları 4.05.2020
Koronalı günlerde 24 Nisan üzerine konuşmak 27.04.2020
23.5 Nisan ve yeni bir kuruluş hikâyesinin zorunluluğu 24.04.2020
Tekalif-i Milliye (Milli Vergi) emirleri ve korona için bağış 6.04.2020
Yeni bir cumhuriyet ve tarihi buluşma 28.01.2020
Hrant, Talat Paşanın intikamı için öldürüldü 21.01.2020
Siyasetin söylenecek sözü bitmiş yeni söz lazım 28.12.2019
Amerikan Senatosu’nun soykırım kararı ve olası sonuçları 16.12.2019
Bizim mahallenin hocası Mümtaz Soysal 18.11.2019
Taner AKÇAM Tüm Köşe Yazıları
Yorum Yap
Gönder
Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Düzce Yerel Haber (www.duzceyerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Çok Okunanlar
Düzce'deki sarsıntı olası Marmara depremini tetikler mi? Uzman isimden ilk yorum
17.11.2021
Yanmaz'dan yatırımlara destek verenlere teşekkür
25.11.2021
35 YAŞINDA CANINA KIYDI
10.11.2021
Seda Demiralp: İktidar Çekirdek Seçmeninden Uzaklaşıyor
25.11.2021
Kısa sürdü ama fena salladı!
17.11.2021
Yazarlar
HAYAT HANIM
6.12.2021
Türkiye’nin iktisatla savaşının kısa tarihi
6.12.2021
Ülükler ve savcılıklar
6.12.2021
Yarım simit…
6.12.2021
Düşüncenin erotikleşmesi
6.12.2021
Sol'un kibirli ideolojik duvarları...
6.12.2021
Bir an seçmek ve ‘Hayat Hanım’
6.12.2021
Ali Fuat Başgil’i mezarında ters döndürmek!
6.12.2021
Muhalefette popülizm riski
4.12.2021
İktidar yeni bir ‘resmi ideoloji’ öneriyor!
4.12.2021
`
Resmi İlanlar
Sitemizdeki dış bağlantılar referans amaçlıdır, dış bağlantıların içeriklerinden kuruluşumuz sorumlu değildir.