İstanbul'da Kentiçi Deniz Ulaşımının Tarihsel Gelişimi - Haftanın Konuları - Yelkenci, Yelken Sporu ve Denizcilik hakkında bilmek istedikleriniz
- Şehir Seç - İstanbulAnkaraİzmirAdanaAdıyamanAfyonkarahisarAğrıAksarayAmasyaAntalyaArdahanArtvin AydınBalıkesirBartınBatmanBayburtBilecikBingölBitlisBoluBurdurBursaÇanakkaleÇankırıÇorumDenizliDiyarbakırEdirneElazığErzincanErzurumEskişehirGaziantepGiresunGümüşhaneHakkariHatayMersinIğdırIspartaKahramanmaraşKarabükKaramanKarsKastamonuKayseriKırıkkaleKırklareliKırşehirKilisKocaeliKonyaKütahyaMalatyaManisaMardinMuğlaMuşNevşehirNiğdeOrduOsmaniyeRizeSakaryaSamsunSiirtSinopSivasŞanlıurfaŞırnakTekirdağTokatTrabzonTunceliUşakVanYalovaYozgatZonguldak
Ana Sayfa
Hakkımızda
Reklam
İletisim
Yelkenci.org
Türkiye'nin ilk deniz portalı
Ana Sayfa
Yelken Sporu
Yelken ve Denizcilik
En Son Eklenenler
Temel Yelken Yarış Kuralları
09 Aralık 2017 0
Akıntılar
14 Aralık 2010 0
Türkiyede Akıntılar
05 Aralık 2010 0
Sayfalar
Fırtınalar Takvimi
Pratik Hava Tahminleri
Hava Tahmini Kuralları
Marina Tahminleri
Deniz Suyu Sıcaklıkları
24 Saatlik Deniz Raporu
Poseidon Hava Raporu
Detaylı Hava Durumu
Bölümler
Aktüel (31)
Yelken Sporu (24)
Marinalar (3)
Gezi Notları (25)
Balık Çeşitleri (7)
Yemek Tarifleri (102)
Haftanın Konuları (176)
Mekanlar ve Yer Notları (21)
Sponsorlar
Haberler
Güncel Olaylar
Yazarlar
Tüm Yazarlarımız
İlanlar
İlan bırakabilirsiniz
Yat ve Deniz Araçları
Yan Ürün ve Parça
Alışveriş
Sıfır ve İkinci El Ürünler
Antika Gemi Aksesuarları
Denizcilik Malzemeleri
Gemi Aksesuarları
İletişim
İletişime geçin...
0 Ürün
Sepetinizde ürün bulunmuyor!
04 Ocak 2002, 14:51 0
İstanbul'da Kentiçi Deniz Ulaşımının Tarihsel Gelişimi
İstanbul'un başlangıçta deniz ulaşımının sağladığı doğal olanaklara bağlı olarak biçimlenmiş olmasının da gösterdiği gibi; kentte ulaşım, denizyolu ile başlamıştır. 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar, kentiçinde ulaşım yaya olarak ya da kayıkla yapılıyordu. İlk düzenli kayık seferlerinin 1565 yılında başlamış olduğu ve 18. yüzyıl sonunda limana kayıtlı kayık sayısının dört bine ulaşmış olduğu biliniyor. Denizyolunda yolculuk süreleri, kara ulaşımına göre daha kısaydı ve faytona binmek 1825 yılına kadar yalnızca padişaha tanınmış bir ayrıcalıktı.
İstanbul'a gelen ilk buharlı gemi, İkinci Mahmut için 1829 yılında getirilen ve halkın BUĞU adını verdiği SWIFT vapurudur. Bunu SAYİR ve KEBİR izlemiş; 1838 yılında F. Rodhes adlı Amerikalı bir gemi inşa mühendisinin gözetiminde MESİR-İ BAHRİ İstanbul Tersanesi'nde inşa edilmiştir.
1837'den itibaren Rus ve İngilizlere ait birer geminin, günümüz charter seferlerine benzer şekilde Boğaz'da çalıştıklarını görüyoruz. Dönemin Osmanlı yönetimi, Boğaziçi'nde yabancı gemilerin çalışmasını hoş karşılamadığından 1844 yılında Hazine-i Hassa Vapurları İdaresi kurulmuş; devleye ait HÜMAPERVAZ vapuru, bu işe tahsis edilerek Köprü-İstinye arasında işletilmeye başlanmıştır.
Bu oluşumun doğurduğu fikir, Şirket-i Hayriye'nin 1850 yılında devrin Sadaret Müsteşarı Keçecizade Fuat Paşa ve Ahmet Cevdet Paşa'nın öncülüğünde kurulması ile sonuçlanan gelişmelere yol açmıştır. ''Ülke için hayırlı bir girişim'' olarak görüldüğü için Şirket-i Hayriye adını alan kuruluşun sermayesi, Sadrazam Mustafa Reşit Paşa'nın adeta zorlamasıyla katılan Osmanlı üst yöneticileri ve bazı Galata bankerlerinin sahip oldukları 2.000 paydan oluşmaktadır. Bunlardan 100 adedi Padişah'a, 50 adedi Valde Sultan'a ait olup; geri kalan paylar diğer ortaklar arasında bölüşülmüştür.
Şirket-i Hayriye'nin 25 yıllık işletme imtiyazının Boğaziçi ile sınırlı tutulmuş olması, Hazine-i Hassa İdaresi ile şirket arasında kendiliğinden bir iş bölümü doğrumuş; İdare, faaliyetini Sirkeci ile Yeşilköy, Adalar ve Pendik arasında oluşturduğu hatlara kaydırmıştır.
Şirket-i Hayriye'ye ilk gemiler Tersane-i Amire'den tahsis edilmiş; 1851 yılında Londra'ya sipariş edilen sekiz geminin dördü 1854 yılında gelerek çalışmaya başlamıştır. Şirketin esas gelişmesi 1866 yılında müdürlüğe getirilen Hüseyin Haki Efendi zamanında olmuştur. Bu dönemde ilk olarak SÜRAT, TERAKKİ, SEYYAR ve TAYYAR vapurları ile SUHULET'e ek olarak SAHİLBEND ve MEYMENET adlı araba vapurları satın alınmış; Sirkeci, Kabataş ve Üsküdar'da iskeleler yapılarak Kabataş-Üsküdar araba vapuru seferleri başlatılmıştır.
Halktan gelen talep üzerine MİRGÜN, ATİK ve BÜYÜKDERE vapurları ile Adalar hattı açılmıştır. 1902 yılında sipariş edilen ilk uskurlu (pervaneli) gemiler TARZ-I NEVİN ve DİLNİŞİN 1905'de çalışmaya başlamıştır.
Öte yandan ''Osmanlı'ya yarar sağlayan'' anlamına gelen Fevaid-i Osmaniye'ye dönüşmüş olan Hazine-i Hassa İdaresi, Tersane-i Amire'den devraldığı gemilere ek olark satın aldığı 14'ü yandan çarklı, 4'ü uskurlu 18 gemi ile bir yandan Üsküdar, Kadıköy ve Adalar hatlarında çalışırken; diğer yandan Tekirgağ, Bandırma, Gelibolu, Gemlik, İzmit, İzmir, Samsun, Trabzon, Varna ve Selanik hatlarında yük ve yolcu taşıyordu. 1870 yılında Fevaid-i Osmaniye'nin yerini İdare-i Aziziye almış, 1878'de lağvedilmesiyle de İdare-i Mahsusa kurulmuştur. Bu şirket de 1910 yılında Osmanlı Seyr ü Sefain İdaresi'ne dönüştürülmüştür. Fransa'dan KADIKÖY, MODA ve BURGAZ gemileri ile Almanya'dan KINALIADA, PENDİK, MALTEPE gemilerinin satın alınması bu dönemde olmuştur.
O dönemde kentiçi yolcu taşımacılığı yapan diğer bir kuruluş da 20. yüzyıl başlarında kurulup, 1913'de işletme imtiyazını İtalyanlara devreden Haliç Vapur Şirketi'dir.
Cumhuriyet dönemine geldiğimizde, Osmanlı Seyr ü Sefain İdaresi'nin yerine, 1923 yılında Türkiye Seyr ü Sefain İdaresi'nin kurulmuş olduğunu görüyoruz. Bu idare 1933'de Akay ve Denizyolları ile Fabrika ve Havuzlar Müdürlüğü olmak üzere üç bölüme ayrılmış; 1939 yılında Devlet Denizyolları İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nün kurulması ile Akay işletmesine ait Marmara hatları bu müdürlüğe devredilmiştir. Yolcu sayısındaki düşüş nedeniyle 1935 yılında faaliyetini durduran ve tüm mal varlığına Belediye'ce el konan Haliç Vapur Şirketi de 1941 yılında bu yeni müdürlüğe bağlanmıştır. 1944 yılında Devlet Denizyolları ve Limanları İşletmesi Genel Müdürlüğü adını alan idareye bir yıl sonra 94 yıllık faaliyetine son vererek Şirket-i Hayriye'nin de katılmasıyla tüm kentiçi deniz ulaşım hatlarının tek elde toplanması sağlanmıştır.
18 rüsum tonilatonun altındaki küçük dolmuş motorlarıyla yapılan taşımacılığı bir yana bırakırsak; kentiçi deniz ulaşımı, İstanbul Deniz Otobüsleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nce 1987'de faaliyete geçirilmesine kadar çeşitli biçim ve ad değişikliklerinden sonra, günümüzde Türkiye Denizcilik İşletmeleri'ne bağlı olarak çalışan ve Şehir Hatları İşletmesi Müdürlüğü adına taşıyan kuruluş tarafından tekel olarak yürütülmüştür.
Etiket
Kategori Haftanın Konuları
İlk Yorum Yazan Siz Olun
Henüz yorum yazılmamış!
İlginizi çekebilecek içerikler
Haberler
Deniz Turizmi Yönetmeliği
07 Nisan 2021
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, "Deniz Turizmi Yönetmeliği Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ" Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Haftanın Konuları
Denizcilik, Amatör Denizcilik, Özel Yatlar, Kulüpler ve Mevzuat
25 Mart 2002
Haberler
Deniz Tutkunları Tüyap İstanbul Boat Show’da Bir Araya Geldi
29 Şubat 2012
18 - 25 Şubat tarihleri arasında gerçekleştirilen, dünyanın karada düzenlenen en büyük ikinci boat show fuarı “TÜYAP İstanbul Boat Show 2012” ziyaretçiler tarafından yoğun ilgi gördü.
ÜYE GİRİŞİ
E-Posta Adresi Şifre
Beni Hatırla
Yeni Üye
Şifremi Unuttum?
BANNER
www.marinturk.com.tr
Yazarlar
YELKENLİ TEKNE SAHİPLERİNE FAYDALI ÖNERİLER(2)
OKUYUCULARIMIZDAN GELENLER 27.11.2021 17:57:11
Gemi Sökümü - 10. Bölüm
M. Ender Özer Anısına 26.11.2021 13:30:02
Aşiyan, Haydarpaşa, Reşadiye Kışlası
Kampana 26.11.2021 13:24:50
Dil ve Kimlik
GÜNCEL 26.11.2021 13:22:43
Yakın Geçmişten İlhamla Geleceğe Bakış
Özel Haber 26.11.2021 13:17:49
Şirket-i Hayriye İdaresi - 10. Bölüm
M. Orhan Kızıldemir Anısına 25.11.2021 16:07:07
La Palma'da Lavlar Denize Ulaştı, Sokağa Çıkmak Yasaklandı
mavihaber 25.11.2021 15:54:29
Kurtuluş Savaşı'nın Deniz Bölümü Lise Tarih Kitaplarında Niçin Yok?
B.Hulusi Gürbüz 24.11.2021 14:28:25
Dünyada Bir İlk Olan Gemi Suya İndi
denizlerden 24.11.2021 14:24:11
İlginizi Çekebilir - 44 (Hazırlayan: Özge Durmuş)
İlginizi Çekebir 23.11.2021 11:02:16
Kadir Kır'ın Deklanşöründen - 25
Kadir Kır 22.11.2021 13:29:50
Yelken Kursları - 19. Bölüm
Yelken Kursları 19.11.2021 13:32:16
Elif'in Objektifinden - 24
Elif Akyol 18.11.2021 15:56:42
Kadraj - 26
Selahattin Bilbey [email protected] 17.11.2021 12:02:17
Semazenin Gözünden - 13
Semazenin Gözünden 16.11.2021 11:52:43
Güneş ve Deniz'in Kucaklaşması - 14
Sevim Erdoğan Durmuş 15.11.2021 14:31:29
Atatürk ve Deniz
Film Şeridi 10.11.2021 12:38:31
Özge'nin Objektifine Takılanlar - 20
Özge Durmuş 5.11.2021 13:40:41
İzcinin Günlüğü
Yavuz Yeniçeri [email protected] 4.11.2021 15:52:43
Bir İngiliz Deniz Subayının ''Paşalığı'' IV
Samim Çağatay Anısına 3.11.2021 14:41:36
Karikatür Arşivinden - 15
B. Hulusi GÜRBÜZ 2.11.2021 13:31:05
Geçmişten Günümüze Deniz Antikaları - 8. Bölüm
Pelorus / Seyir Yardımcısı 26.10.2021 13:17:35
Çocuklar İçin - 20 ( Hazırlayan: Özge Durmuş )
Çocuklar İçin [email protected] 25.10.2021 13:57:57
Para ve Karakter
Özge Durmuş [email protected] 15.10.2021 14:16:45
Yağmurla Gelen Adam - 12
Yağmurla Gelen Adam 14.10.2021 14:09:47
Subjektif (15) Hazırlayan: Özge Durmuş
Subjektif 12.10.2021 14:27:00
KÖŞEDEKİ ŞİİRLER - 20
Ömer Faruk Ertem [email protected] 5.10.2021 13:20:32
Sevimli Dostlarımız - 12 ( Hazırlayan: Özge Durmuş )
Üstad Bekir Coşkun Anısına 14.9.2021 14:52:39
Zaman ve Zamansızlık...
Sema Erdal [email protected] 2.9.2021 13:00:33
Yeni Tekniklerle Model Gemi Yapımı - 2. Bölüm
Metin Gürkan [email protected] 19.8.2021 11:40:58
Göcek Koylarında Bir Hafta Yelken
Oya çetin İ[email protected] 17.7.2021 00:22:56
Enstantane -7
Enstantane 5.6.2021 11:06:10
ŞEHİT DZ. KD. ÜTĞM. ARİF EKMEKÇİ
Bülent Yanaşık 5.4.2021 16:39:55
Pandemi Günlerinde Mavi Yolculuk
Ömer Bumedian [email protected] 12.3.2021 16:17:50
MARS – URANÜS KAVUŞUMU
Gölge Yelkenci 1.2.2021 18:36:58
Objektifimden-3
Objektifimden [email protected] 24.1.2021 14:44:19
Pencereden Bakış B.Hulusi Gürbüz (23)
B. Hulusi Gürbüz 10.10.2020 21:21:01
BİR ASTRONOTUN GÜNLÜK YAŞAMI
Her Telden 20.4.2021 00:08:39
Facebook
BANNER
BANNER
BANNER
BANNER
BANNER
BANNER
BANNER
BANNER
BANNER
BANNER
Yelkenci
Etrafı denizlerle çevrili olan ülkemiz de amatör denizcilerimizin bir arada bulunabilecekleri ve denizciliğimizin gelişmesi için yapılması gerekenlerin konuşulacağı bir platformu, gelişen çağımızın buluşu olan internette oluşturmak istedik.
Lütfen eleştirilerinizi ve isteklerinizi bize gönderin ve ayrıca bu sayfamızı diğer deniz severlerle de paylaşın.