Kuveyt ya da resmî adıyla Kuveyt Devleti (Arapça: دولة الكويت, Devletü'l-Kuveyt), Arap Yarımadası'nın kuzeydoğusunda, Basra Körfezi kıyısında yer alan ülkedir.[5] Kuzeyde Irak ve güneyde Suudi Arabistan ile komşudur.[5] Ülkenin ismi, Arapçada "su kenarındaki kale" anlamına gelen akwat kelimesinden gelmektedir.[6] Yüzölçümü 17.818 km² olan ülkenin nüfusu 2020 tahminiyle yaklaşık 2,9 milyondur.[7]
Bölgeye ilk yerleşimler MÖ 4. yüzyılda Antik Yunanlar tarafından yapıldı. MÖ 123 yılında Partların yönetimine girdi. 123'te ise Sasani İmparatorluğu tarafından ele geçirildi ve Hacer olarak anılmaya başlandı. 18. yüzyıl başlarında bölgeye Arap kabilelerin yerleşmesiyle Kuveyt Şeyhliği kurularak günümüzdeki Kuveyt'in temelleri atıldı. 19. yüzyılda, Arap Yarımadası'ndaki yerleşim yerleriyle birlikte Osmanlı İmparatorluğu yönetimine giren Kuveyt, 1899'da Britanya İmparatorluğu'yla yaptığı anlaşmayla, Britanyalıların güvencesi ve denetimi altında yarı bağımsızlık kazanıldı. 1930'ların sonlarına doğru ülkedeki zengin petrol yatakları keşfedilmeye başlandı.
1961'de Birleşik Krallık'tan ayrılarak tam bağımsızlık kazandı. Bu tarihten sonra ülkedeki petrol üretimi büyük bir artış gösterdi. 1990'da, sınır komşusu Irak tarafından işgal edildi. 7 ay süren işgal, ABD'nin başı çektiği koalisyon güçlerinin müdahalesiyle sonlandı. Irak güçleri Kuveyt'ten çekilirken, 773 kadar petrol kuyusunu yakarak büyük bir çevre felaketine sebep olurken, ülke ekonomisine de darbe indirmiş oldu.[8] Savaşın ardından harap olan ülkede yeniden yapılanmaya gidildi.[9]
Parlamenter monarşi ile yönetilen Kuveyt'in başkenti, ülkeyle aynı adı taşıyan Kuveyt'tir. Petrol rezervleri bakımından dünyada beşinci konumda bulunan ülkede[10] ihracatın %95'ini oluşturan petrol, ülke gelirlerinin ise yaklaşık olarak %80'ini oluşturmaktadır.[7] Gayrı safi yurt içi hasılaya göre dünyanın en zengin yedinci ülkesi olan Kuveyt,[11] en yüksek İnsani Gelişme Endeksi'ne sahip 31. ülkedir.[12] Kuveyt, Dünya Bankası tarafından yapılan sınıflandırmaya göre yüksek gelirli ülkelerden birisi konumundadır.[13]
İçindekiler
1 Tarihçe
1.1 Erken dönemler
1.2 Kuruluş yılları
1.3 Petrol sonrası zenginleşme dönemi
1.4 İstikrarsızlık yılları
1.5 Körfez Savaşı
2 Siyaset
3 Coğrafya
3.1 İklim
4 Ekonomi
5 Demografi
5.1 Etnik gruplar
5.2 Din
5.3 Diller
6 İdari yapılanma
7 Kaynakça
8 Dış bağlantılar
Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]
Ana madde: Kuveyt tarihi
Erken dönemler[değiştir | kaynağı değiştir]
MÖ 4. yüzyılda, Kuveyt açıklarında bulunan ve Feyleke olarak bilinen adada koloniler kuran Antik Yunanlar, buraya "Ikaros" adını verdi.[14][15] MÖ 123 yılında bölge, Partlar'ın kontrolüne girdi.[16] MS 224'te Sasaniler tarafından ele geçirildi ve Hacer olarak anılmaya başlandı.[17] 7. yüzyıla gelindiğinde ise günümüzdeki Kuveyt'in de dahil olduğu topraklar, Arap Yarımadası'nın tamamıyla birlikte Dört Halife döneminde fethedildi.[18]
17. yüzyılda bölgede sürekli yerleşim yapan ilk insanlar olan Arap Bani Halit kabilesi, 1756'da emirlik kurarak günümüz Kuveyt'inin temellerini attı.[19][20] 1756'da halk tarafından seçilen Sabah I Bin Cabir, ülkenin ilk emiri oldu.[21] Kuveyt'in şu anki hanedanı El-Sabah'ın soyu da I. Sabah'a kadar dayanmaktadır. El-Sabah'ın yönetiminde Kuveyt, önemli bir ticaret merkezi oldu. Özellikle inci ticaretinde büyük gelişmeler gösteren Kuveyt, günümüzde petrolün de etkisiyle bölgenin büyük ekonomilerinden biri olup; Hindistan, Afrika Boynuzu, Necd, Mezopotamya ve Levant arasındaki ticaret ağının bir parçası konumundadır.
Kuruluş yılları[değiştir | kaynağı değiştir]
19. yüzyıllarının sonlarında Arap Yarımadası'nın büyük bir kısmı ile birlikte Osmanlı İmparatorluğu'nun kontrolüne girdi. Kuveyt, Osmanlılar döneminde El-Sabah hanedanlığının yönetiminde özerklik elde etti.[22]
Osmanlı'ya bağlı emirlik üzerindeki Birleşik Krallık etkisi, 19. yüzyılın başlarından itibaren artış gösterdi.[20] Ocak 1899'da Kuveyt, Birleşik Krallık ile imzaladığı anlaşma gereğince, dış ilişkilerin kontrolü Britanyalıların elinde olacak, karşılığında ise her yıl belli bir miktar para alacaktı.[23] Böyle bir anlaşma yapılmasının asıl sebebi ise Berlin ile Bağdat arasında yapılması planlanan demiryolunun, Alman İmparatorluğu'nun Basra Körfezi üzerinde güç sahibi olmasından Britanya'nın duyduğu rahatsızlıktı.[20] 1913'te Birleşik Krallık ile Osmanlı İmparatorluğu arasında imzalanan anlaşmayla Kuveyt emiri Mübarek el-Sabah, Kuveyt şehrinde oluşturulan özerk yönetimin yöneticisi olarak her iki devlet tarafından da tanındı.[23] 1914'te I. Dünya Savaşı'nın çıkmasıyla Britanyalılar anlaşmayı iptal ederek Kuveyt topraklarının Britanya İmparatorluğu himayesine girdiğini duyurdu.[22] 1922'deki El Akir Konferansı'yla birlikte Kuveyt ile Suudi Arabistan arasındaki sınırlar belirlendi ve her iki ülke arasında yaklaşık 5.770 km²'lik tarafsız bölge oluşturuldu.[20][24]
1934'te, BP ve Gulf Oil petrol şirketleri; Kuveyt Petrol Şirketi adı altında birleşerek bölgedeki petrol arama ve işletme haklarını ellerinde aldı.[20] İlk petrolü 1938'de bulan şirket, işletimine 1946'da başladı.[25]
Petrol sonrası zenginleşme dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]
Abdullah III Al-Salim Al-Sabah tarafından yönetilen Kuveyt, 19 Haziran 1961'de Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını kazandı.[23] Hindistan Merkez Bankası tarafından basılan Körfez rupisi, Kuveyt dinarının yerine kullanılmaya başlandı. 20 Temmuz 1961'de Arap Birliği üyesi olması ve geniş petrol yataklarının keşfiyle birlikte birçok yabancı girişimci ülkeye yerleşti ve ülke ekonomisi büyük bir yükselişin içine girdi.[20] Petrol endüstrisindeki büyüme sayesinde Arap Yarımadası'nın en zengin ülkelerinden biri konumuna gelen Kuveyt, Basra Körfezi'nde en çok petrol ithalatı yapan ülke oldu. Ekonomideki bu büyümenin ardından, başta Mısır ve Hindistan olmak üzere çeşitli ülkelerden birçok işçi, çalışmak için Kuveyt'e akın etti.
Tarafsız bölgedeki petrol hakları konusunda Suudi Arabistan ile anlaşmazlıklar yaşansa da bölgedeki tüm petroller eşit olarak paylaşılarak sorun çözüldü. Sınırlar konusunda tartışmalar yaşanmasına karşın Ekim 1963'te Irak, Kuveyt'i ve sınırlarını resmî olarak tanıdı.[26]
Çöl Kalkanı Operasyonu sırasında bir Kuveyt M-84 tankı.
1967'de patlak veren Altı Gün Savaşı'nın başlamasından bir gün sonra, 6 Haziran 1967'de, Arap devletleri ortaklaşa uyguladığı politika gereğince İsrail'e destek veren devletlere yaptığı petrol ithalatını durdurdu. Uygulanan bu ambargo, 1 Eylül'de, Hartum Önergesi'nin yayımlanmasıyla kaldırıldı.[27]
1973 Arap-İsrail Savaşı'nda ABD'nin İsrail'e destek vermesi üzerine Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü üyesi devletlerle birlikte, İsrail'e destek veren ülkelere karşı 15 Ekim 1973'ten başlayarak ikinci kez petrol ambargosu koydu. Bununla beraber OPEC üyesi ülkelerle birlikte dünya petrol fiyatlarını yükselterek ülkeye giren kaynakların arttırılmasına karar verildi. Ambargoyla birlikte dünya ekonomisinde büyük bir kriz yaşandı. Birkaç ay sonra, 17 Mart 1974'te Washington'da yapılan petrol zirvesiyle ambargo kaldırıldı. 1970'lerde kamulaştırılmaya başlanan Kuveyt Petrol Şirketi'ndeki hükûmet iştiraki 1974'te %60'a çıkarılırken, kalan %40'lık kesim BP ve Gulf Oil arasında eşit olarak paylaştırıldı.[28]
İstikrarsızlık yılları[değiştir | kaynağı değiştir]
1982'de, Souk Al-Manakh borsasının çöküşünün ardından ülkede ekonomik kriz yaşandı ve petrol fiyatlarında artış görüldü.[29] Fakat kriz kısa sürede aşıldı ve Kuveyt'teki petrol üretimi gittikçe artarak, İran-Irak Savaşı sebebiyle İran ile Irak'ta düşen petrol üretiminden kaynaklanan boşluğun doldurulması sağlandı. 1980'de başlayan savaşta önceleri tarafsız kalan Kuveyt, sonraları maddi yönden Irak'ı destekledi. Bunun yanında Irak'a gönderilen savaş malzemelerinin de kendi üzerinden geçmesine olanak sağladı.[20] 1983'te, ülkede seri halinde yaşanan altı bombalı saldırı sonucunda beş kişi hayatını kaybetti. Saldırıyı üstlenen Şii Dava Partisi, İran ile yaşanan savaş sırasında Kuveyt'in Irak'a verdiği destekten dolayı saldırıyı gerçekleştirdiğini açıkladı.[30] Eylül 1987'de İran, Kuveyt'e İpekböceği füzeleri ile saldırılar düzenledi.[31][32] 5 Nisan 1988'de, Bangkok'dan Kuveyt'e sefer yapan ve Kuveyt Kraliyet Ailesi'nin üç üyesinin de aralarında bulunduğu 112 yolculu, 422 sefer sayılı Kuwait Airways'na ait Boeing 747 tipi uçak, bir grup Lübnanlı tarafından kaçırıldı.[33] Silahlı ve el bombalı teröristler pilotu, İran'ın Meşhed şehrine iniş yapması için zorlarken, aynı zamanda Kuveyt'te tutulan 17 Şii gerillanın serbest bırakılmasını talep ettiler. Meşhed'e inildikten sonra Ürdünlü bir yolcuyu serbest bırakan teröristler,[34] Sırasıyla Larnaka ve Cezayir'e iniş yapan hava korsanları iki Kuveytli yolcuyu da öldürdü. Kuveyt'in 17 esiri serbest bırakmayacağını açıklamasının ardından teröristlerin Cezayir'i terketmelerine izin verildi ve 16 gün süren eylem sona erdi.[35][36]
Körfez Savaşı esnasında ,Kuveyt'teki yanan petrol sahasının üzerinde uçan ABD Hava Kuvvetleri uçakları (F-16, F-15C ve F-15E)
Savaşta, sekiz yıl boyunca maddi yönden Irak'ı destekleyen Kuveyt, savaşın sona ermesiyle birlikte Irak'ın 65 milyon $'lık borcunun silinmesi yönündeki teklifini reddetti.[37] Kuveyt'in petrol fiyatlarını %40 oranında arttırmasıyla birlikte her iki ülke arasında ekonomik bir savaş başlamış oldu.[38] Irak'ın; Kuveyt'in eğimli sondaj yaparak kendisine ait Rumeyla petrol sahasından petrol çıkardığı iddiasıyla iki ülke arasındaki tansiyon daha da yükseldi.[38]
Körfez Savaşı[değiştir | kaynağı değiştir]
2 Ağustos 1990'da, Irak kuvvetleri Kuveyt'i işgal ederek kendi topraklarına kattı. Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin, emir Cabir Al-Sabah'ı görevden alarak Ali Hasan el Mecid'i Kuveyt valisi olarak atadı.[39] Irak işgali sırasında, yaklaşık 1.000 Kuveytli sivil öldürülürken 300.000'den fazla kişi ülkeyi terketti.[40] Diplomatik görüşmelerin sonuç vermemesi sonunda, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından ABD'nin başı çektiği 34 ülkeden meydana gelen koalisyon güçleri oluşturuldu. Koalisyon güçleri; 17 Ocak 1991'de, Irak kuvvetlerini Kuveyt topraklarından çıkarmak amacıyla düzenledikleri Çöl Fırtınası Operasyonu ile Körfez Savaşı'na dahil oldu. 6 hafta sonra, 26 Şubat 1991'de, koalisyon güçleri başarıya ulaştı ve Irak güçlerinin ülkeden çekilmesiyle birlikte emir, yetkilerine yeniden kavuştu.[41] Sonrasında ise Kuveyt, koalisyon güçlerine hizmetleri karşılığında 17 milyar $ ödeme yaptı.[41]
Irak kuvvetleri Kuveyt'ten çekilirken 737 petrol kuyusuna zarar verip, bunların 600 kadarını ateşe verdi.[42] Irak işgalinin ardından yapılan tahminler sonucu yaklaşık 5-6 milyon galon (950.000 m³) petrolün yandığı belirlendi.[43]
Petrol ve kurum tabakası Basra Körfezi'nin tamamını etkiledi ve 25 ila 50 milyon galon (7.900.000 m³) petrolden meydana gelen "petrol gölleri" oluştu.[44] Bu petrol tabakası, ülke yüzölçümünün %5'lik kısmını kapladı.[42] Toplamda 11 milyon galon (1.700.000 m³) petrol Basra Körfezi'ne dökülürken,[45] Kuveyt'in ham petrol rezervinin %2'lik kısmına tekabül eden 96 milyon galon (1.53×1010 m³) petrol yakıldı.[46] Yangınları söndürmek dokuz aydan uzun bir süre alırken, hükûmetin harcadığı 50 milyar $ sayesinde kuyuların tamiratı ve altyapı düzenlemeleri 2 yıl kadar bir sürede eski haline getirilebildi.[47] Körfez Savaşı'nın ardından Kuveyt, sosyo-ekonomik, çevresel ve halk sağlığı açısından büyük bir gelişim gösterdi.
Siyaset[değiştir | kaynağı değiştir]
Ana madde: Kuveyt'te siyaset
Kuveyt
Şu madde dizisinin bir parçasıdır:
Kuveyt
devlet yapısı
Anayasa
1961 Anayasası
İnsan Hakları
Monarşi
Emir
Nawaf El-Ahmet
El-Cabir El-Sabah
Hanedan
Hükümet
Başbakan
Nâsır El-Muhammed
El-Ahmed El-Sabah
Bakanlar Kurulu
Yasama
Kuveyt Millî Meclisi
Meclis Başkanı
Ali El-Raşid
Gensoru oylaması
Siyasi Partiler
Halk Hareketi Bloğu
Ulusal Demokratik İttifak
Ulusal İslami Birlik
Hadas
Adalet ve Barış İttifakı
Seçimler
2006
2008
2009
Şubat 2012
Aralık 2012
İlgili konular
İdari yapılanma
Valilikler
İlçeler
Dış ilişkiler
İnsan hakları
Siyasî sorunlar
Diğer ülkeler
Atlas
g
t
d
Kuveyt Basra Körfezi ülkeleri içinde en eski seçilmiş meclise ev sahipliği yapmaktadır. Devletin başı Emir'dir. Emir başbakanı atar ki, başbakan da genellikle kraliyet ailesine mensuptur. Bakanlar Kurulu, hükûmet işlerini yürütür ve bakanların sayısı meclis üyelerinin sayısının 1/3'ünden fazla olamaz. Meclis başbakanı veya kabinedeki bakanları görevden alma yetkisine sahiptir. Anayasaya göre yeni bir veliahtın tahta çıkması için meclis tarafından onaylanması gerekmektedir. Meclis 50 üyelidir ve 4 yılda bir yenilenir. Son reformlarla birlikte kadınlar da oy kullanma hakkına sahip olmuş ve seçmen sayısı 139.000'den 339.000'e çıkmıştır. Yakın bir zamanda Başbakan Şeyh Sabah el-Ahmet el-Sabah kabinede bir kadın bakanın yer alacağını duyurmuştur.
11 Kasım 1962'de kabul edilen ve günümüzde de yürürlükte olan anayasayla birlikte emirin yetkileri kısıtlandı. Dört yıllığına seçilen 50 üyeden meydana gelen bir meclis oluşturuldu ve hükûmetin yalnız aile üyelerinden oluşmasının önüne geçildi.[20][48] Ocak 1965'te yeni hükûmet seçim yerine veliaht prens tarafından kuruldu.[20] Abdullah III Al-Salim Al-Sabah'ın 24 Kasım 1965'teki ölümü üzerine ülke yönetimi, kardeşi Sabah III Al-Salim Al-Sabah'a geçti. Al-Sabah, başbakanlık görevini Cabir III Al-Ahmet Al-Cabir Al-Sabah'a bıraktı.[20]
29 Ağustos 1976'da emir Al-Salim Al-Sabah tarafından meclis dağıtılarak basın üzerinde sıkı bir denetim kuruldu. 31 Aralık 1977'de Al-Salim Al-Sabah'ın ölümü üzerine ülkenin yeni emiri Cabir III Al-Ahmet Al-Cabir Al-Sabah oldu. Yeni emir, veliaht prens Saad I Al-Abdullah Al-Salim Al-Sabah'ı, 8 Şubat 1978'de başbakan olarak atadı.
Ağustos 1980'de emir Cabir, yeni bir parlamento kurma çalışmalarına başladı. Yeni bir seçim yasası kabul edildi. 23 Şubat 1981'de yapılan seçimler, rejim yandaşlarının zaferiyle sonuçlandı.
Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]
Ana madde: Kuveyt coğrafyası
Kuveyt'teki kum fırtınası Nisan, 2003
Arap Yarımadası'nın kuzey doğusunda yer alan Kuveyt, dünyadaki en küçük kıta ülkeleri arasındadır. Engebesiz bir yapı gösteren ülke topraklarının çoğunu Arap Çölü kaplamaktadır. Ülkenin en yüksek noktası ile ortalama yüksekliği arasında 306 m kadar küçük bir fark bulunmaktadır.[7] Dokuz adaya sahip olan Kuveyt'te, Failaka Adası dışındaki adalarda yerleşim yapılmazken,[49] kapladığı 860 km² alanla Bubiyan, ülkedeki en büyük ada konumunda olup ana karaya 2.380 m. uzunluğundaki bir köprüyle bağlanmaktadır.[50] Topraklarının çoğu tarıma elverişli olan ülkenin 449 km uzunluğundaki kıyı şeridi boyunca yer yer yeşil arazilere rastlanmaktadır.[7]
İçerdiği petrol sahaları bakımından dünyanın en zengin ülkelerinden biri olan Kuveyt'teki Burgan sahasında ülkede çıkarılan toplam petrolün 70 milyon galonluk (1,1×1010 m³) kısmı elde edilmektedir. 1991'deki Kuveyt petrol yangınları sırasında ülke genelinde 500'ün üzerinde petrol gölü oluşmuş ve yaklaşık 35,7 km² alana yayıldı.[51] Meydana gelen kirlilik yüzünden ülkenin doğu ve güneydoğu kısımlar yaşanamaz hale geldi.[43] Körfez Savaşı sonucunda oluşan petrol sızıntıları ülkenin deniz kaynaklarını da şiddetli biçimde etkiledi.[52]
İklim[değiştir | kaynağı değiştir]
Ana madde: Kuveyt iklimi
Mart'ta başlayan ilkbahar, nadir olarak gerçekleşen sağanak yağışlara rağmen ılık geçmektedir. Kuzeybatıdan esen rüzgârlar sonbahar ve kış aylarında soğuk; ilkbahar ve yaz aylarında ise sıcak hava getirir. Güneydoğudan esen rüzgârlar genellikle sıcak ve nemli olup, Temmuz ile Ekim arasında etkisini gösterirken; aynı yönden esen sıcak ve kuru rüzgârlar ise ilkbahar ile yaz mevsiminin başlarında etkisini gösterir. Kuzeybatıdan esen ve şimal adı verilen rüzgârlar ise Haziran ve Temmuz aylarında etkili olup, kum fırtınalarına yol açmaktadır.[53]
Kuveyt iklimi
Aylar
Oca
Şub
Mar
Nis
May
Haz
Tem
Ağu
Eyl
Eki
Kas
Ara
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C)
18
21
26
31
38
43
43
44
42
35
26
19
Ortalama en düşük sıcaklık (°C)
7
9
13
18
24
27
29
28
24
19
13
8
Ortalama yağış (mm)
25,4
15,2
12,7
15,2
5,1
0,20
0
0
0
2,5
12,7
17,8
Kaynak: weather.com[54]
Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]
Kuveyt, petrole dayalı zengin bir ekonomiye sahiptir. Kuveyt dünyanın en zengin ülkelerinden biridir. Kuveyt dinarı, dünyanın en değerli para birimidir. Dünya Bankası'na göre Kuveyt, kişi başına gayri safi milli gelir açısından dünyanın en zengin beşinci ülkesi ve kişi başına GSMH'si 70.000 doların üzerinde olan beş ülkeden biridir. Çeşitli çeşitlendirme politikalarının bir sonucu olarak, petrol artık toplam GSYİH'nın %43'ünü ve ihracat gelirlerinin %70'ini oluşturuyor. Petrol dışı en büyük endüstri çelik üretimidir.
Son beş yılda, Kuveyt'te girişimcilik ve küçük işletme başlangıçlarında önemli bir artış oldu. Kayıt dışı sektör de yükselişte, esas olarak Instagram işletmelerinin popülaritesi nedeniyle. 2020'de Kuveyt, MENA bölgesinde BAE, Mısır ve Suudi Arabistan'dan sonra başlangıç ​​finansmanında dördüncü sırada yer aldı.
2019'da Kuveyt'in ana ihracat ürünleri, petrol (toplam ihracatın %89,1'i), uçak ve uzay aracı (%4,3), organik kimyasallar (%3,2), plastik (%1,2), demir ve çelik (%0,2), değerli taşlar ve metaller (%0,1), bilgisayarlar dahil makineler (%0,1), alüminyum (%0,1), bakır (%0,1) ve tuz, kükürt, taş ve çimento (%0,1) oldu. Kuveyt, 2019'da dünyanın en büyük sülfonatlı, nitratlı ve nitrozlu hidrokarbon ihracatçısıydı. Kuveyt, 2019 Ekonomik Karmaşıklık Endeksi'nde (ECI) 157 ülke arasında 63. sırada yer aldı.
Kuveyt yaygın olarak bölgenin petrole en bağımlı ve en az ekonomik çeşitliliğe sahip ülkesi olarak kabul ediliyor.
Kuveyt, son yıllarda güvenlik endişeleri nedeniyle yabancı işgücünü düzenlemek için bazı önlemler aldı. Örneğin, Gürcistan'dan gelen işçiler giriş vizelerine başvururken daha fazla incelemeye tabi tutuluyor ve Gine-Bissau ve Vietnam'dan gelen ev işçilerinin ülkeye girişine doğrudan yasak getirildi. Bangladeşli işçiler de yasaklandı. Nisan 2019'da Kuveyt, yasaklı ülkeler listesine Etiyopya, Burkina Faso, Butan, Gine ve Gine-Bissau'yu ekleyerek toplamı 20'ye çıkardı. Göçmen Hakları'na göre, yasaklar esas olarak bu ülkelerin Kuveyt'teki elçiliklerinin ve işçi şirketlerinin yetersiz olması nedeniyle konuyor.
Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]
Kuveytli gençler, Kuveyt'in bağımsızlığını ve kurtuluşunu kutluyor, 2011.
Kuveyt'in 2018 nüfusu, 1,4 milyonu Kuveytli, 1,2 milyonu diğer Araplar, 1,8 milyonu Asyalı gurbetçi ve 47.227 Afrikalı olmak üzere 4,6 milyon kişiydi.
Etnik gruplar[değiştir | kaynağı değiştir]
Kuveyt'teki gurbetçiler, Kuveyt'in toplam nüfusunun yaklaşık %70'ini oluşturuyor. Aralık 2018 sonunda, Kuveyt'in toplam nüfusunun %57,65'i Arap'tı (Arap gurbetçiler dahil). Hintliler ve Mısırlılar sırasıyla en büyük göçmen topluluklarıdır.
Din[değiştir | kaynağı değiştir]
Kuveyt'in resmi devlet dini Maliki Sünni İslam'dır. Emir de dahil olmak üzere Al Sabah yönetici ailesi, Sünni İslam'ın Maliki mezhebine bağlı. Kuveyt vatandaşlarının çoğu Müslümandır; resmi bir ulusal nüfus sayımı yoktur ancak %60-70'inin Sünni ve %30-40'ının Şii olduğu tahmin edilmektedir. Ülke, 259 ila 400 arasında Hristiyan Kuveyt vatandaşından oluştuğu tahmin edilen yerli bir Hristiyan topluluğu içeriyor. Kuveyt, Bahreyn dışında vatandaşlığı olan yerel bir Hristiyan nüfusa sahip tek KAÜİK ülkesidir. Bahá'í Dinini takip eden az sayıda Kuveyt vatandaşı da bulunmaktadır. Kuveyt ayrıca geniş bir gurbetçi Hristiyan, Hindu, Budist ve Sih topluluğuna sahiptir.
Diller[değiştir | kaynağı değiştir]
Kuveyt'in resmi dili Modern Standart Arapça'dır, ancak günlük kullanımı gazetecilik ve eğitim ile sınırlıdır. Kuveyt Arapçası, Arapça'nın günlük hayatta kullanılan çeşididir. İngilizce yaygın olarak anlaşılır ve genellikle bir iş dili olarak kullanılır. İngilizce'nin yanı sıra, Fransızca, okullarda beşeri bilimler öğrencileri için üçüncü bir dil olarak öğretilir, ancak sadece iki yıl için. Kuveyt Arapçası, Körfez Arapçasının bir çeşididir ve Doğu Arabistan'daki komşu kıyı bölgelerinin lehçeleriyle benzerlikler taşır. Petrol öncesi tarihinin yanı sıra ticaret sırasındaki göç nedeniyle Kuveyt Arapçası, Farsça, Hint dilleri, Beluç dili, Türkçe, İngilizce ve İtalyanca'dan birçok kelime ödünç aldı.
İdari yapılanma[değiştir | kaynağı değiştir]
Ana madde: Kuveyt'in idari yapılanması
Başkent Kuveyt
Kuveyt, valilik adı verilen 6 idari bölgeye ayrılmıştır. Valilikler ise kendi içlerinde ilçelere ayrılır.
Valilikler
Merkez şehir
Yüzölçümü
km²
Nüfus
(2005)
El Ahmedî El Ahmedî 5 120 393 861
El Asime Kuveyt 200 261 013
El Cehrâ El Cehrâ 12 130 272 373
El Fervaniye El Fervaniye 190 622 123
Havallî Hawallî 84 487 514
Mübârek el-Kebîr Mübarek El Kebir 94 176 519
Kuveyt Kuveyt 17 818 2 213 403
Başkent Kuveyt ve El Cehrâ şehirleri, ülkenin en önemli şehirlerinin başında gelir.
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; PACI isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
^ "Population of Kuwait".
^ a b c d "Uluslararası Para Fonu 2021 GYSİH Tahminleri". Dünya Ekonomi Tahmini. Uluslararası Para Fonu. 9 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Aralık 2020.
^ "Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı İnsani Gelişme 2020 Raporu" (PDF) (İngilizce). Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı. 15 Aralık 2020. 15 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 15 Aralık 2020.
^ a b Nijman, Jan (2020). Geography: Realms, Regions, and Concepts (20. bas.). Wiley. ISBN 978-1119607410.
^ John P. Lesko (2002). "Kuwait". World Education Encyclopedia: A Survey of Educational Systems Worldwide. 2, Rebecca Marlow-Ferguson tarafından değiştirilmiş sürüm. Detroit: MI: Gale Group.
^ a b c d "The World Factbook - Kuwait". Central Intelligence Agency. 8 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2010.
^ Ryan Chilcote (3 Ocak 2003). "Kuwait still recovering from Gulf War fires". CNN. 11 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2010.
^ "Country profile: Kuwait". BBC News. 16 Aralık 2009. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2010.
^ "Country comparison: Oil-proved reserves". Central Intelligence Agency. 1 Ocak 2009. 9 Mart 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2010.
^ "Country comparison: GDP-per capita". Central Intelligence Agency. 18 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2010.
^ "Human development indices" (PDF). Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı. 12 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Ekim 2009.
^ "Country and Lending Groups". Dünya Bankası. 13 Haziran 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2010.
^ Neil Arun (7 Ağustos 2007). "Alexander's Gulf outpost uncovered". BBC News. 2 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2010.
^ > "State of Kuwait (History)". kuwait-info.com. 3 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2010.
^ Kaveh Farrokh (2007). Shadows in the desert: Ancient Persia at war. Osprey Publishing. ISBN 9781846034732.
^ Lawrence Plotter (2009). The Persian Gulf in history. Macmillan. ISBN 9780230612822.
^ Satish Ganjoo (2004). Economic System in Islam. Yeni Delhi: Anmol Publications PVT. LTD. ISBN 9788126118083.
^ "Kuwait Information - History". Northern Star. 13 Kasım 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2010.
^ a b c d e f g h i j "Kuveyt". Büyük Larousse. XIV. ss. sf. 7230-7231. |erişim-tarihi= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım)
^ "The Late Amir Sheikh Sabah Al Awal". kuwait-info.com. 26 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2010.
^ a b William Cleveland (2000). A history of the modern Middle East. Westview Press. ISBN 0813334896.
^ a b c "Background Note: Kuwait". ABD Dışişleri Bakanlığı. 4 Mayıs 2010. 7 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2010.
^ Ali Çimen (2010). Tarihi Değiştiren Olaylar. Timaş Yayınları. ss. sf. 75. ISBN 9752635326.
^ Mary Ann Tétreault (1995). The Kuwait Petroleum Corporation and the Economics of the New World Order. Greenwood Publishing Group. ss. sf. 14. ISBN 0-89930-510-5.
^ Michael S. Casey (2007). The History of Kuwait. Greenwood Publishing Group. ss. sf. 128. Erişim tarihi: 15 Ekim 2010.
^ Simon C. Smith (2004). Britain's revival and fall in the Gulf: Kuwait, Bahrain, Qatar, and the Trucial States. Routledge. ss. sf. 44-45.
^ "Kuwait Oil Company" (PDF). Oil&Gas Directory. 2008. Erişim tarihi: 15 Ekim 2010.
^ Fadwa Adel Darwiche, Fida Darwiche (1986). The Gulf Stock Exchange crash: the rise and fall of the Souq Al-Manakh. Routledge. ss. sf. XII. Erişim tarihi: 24 Ekim 2010.
^ Shireen T. Hunter (1990). Iran and the World: Continuity in a Revolutionary Decade. Bloomington, Indiana: Indiana University Press. ss. sf. 117.
^ ""İpekböcekleri" sahnede". demonim. 5 Eylül 1987. s. 4. |erişim-tarihi= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım)
^ "Körfez'de "İpekböceği" bilmecesi". Milliyet. 6 Eylül 1987. s. 4. |erişim-tarihi= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım)
^ "1988: Hijackers free 25 hostages". BBC. 5 Nisan 1988. 17 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2010.
^ "Körfez'de hava korsanlığı". Milliyet. 6 Nisan 1988. s. 4. |erişim-tarihi= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım)
^ Greenwald, John; Allis, Sam; Jackson, David S. (25 Nisan 1988). "Terrorism Nightmare on Flight 422". Time. 25 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2010.
^ "Kâbus bitti, yolcular serbest, korsanlar kaçtı". Milliyet. 21 Nisan 1988. s. 4. |erişim-tarihi= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım)
^ "Iraqi Invasion of Kuwait; 1990". Acig.org. 6 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2010.
^ a b Derek Gregory (2004). The colonial present: Afghanistan, Palestine, Iraq. Wiley-Blackwell. ss. sf.156. ISBN 9781577180906. Erişim tarihi: 28 Haziran 2010.
^ Ibrahim al-Marashi. "The Significance of the "Death" of Ali Hassan al-Majid". Center for Nonproliferation Studies. 3 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2010.
^ "The Use of Terror during Iraq's invasion of Kuwait". The Jewish Agency for Israel. 24 Ocak 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2010.
^ a b "Kuwait". Ehistory.osu.edu. 17 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2010.
^ a b Robert Campbell Wellman (14 Şubat 1999). "Iraq and Kuwait: 1972, 1990, 1991, 1997". USGS. 19 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2010.
^ a b "Kuwait Ted Case". American.edu. 12 Ocak 2000. 2 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2010.
^ "1991 Kuwait oil fires". NASA. 18 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2010.
^ Wilbur G. Landrey (30 Ocak 1991). "Oil slick in gulf likely to spread". St. Petersburg Times. ss. sf. 5A. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2010.
^ "Kuwait Oil Fires, Persian Gulf War". Espionage Information. 13 Nisan 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2010.
^ "Fears of Iraqi oil fires fuel global panic". Independent Online. 21 Mart 2003. 8 Mayıs 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2010.
^ "The Constitution". Kuveyt Başbakanlığı. 2 Ekim 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2010.
^ Encyclopædia Britannica. "Būbiyān". 10 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2010.
^ "Bubiyan Bridge". Structurae. 19 Ekim 2002. Erişim tarihi: 28 Haziran 2010.
^ Daniel Pendick. "Kuwaiti Oil Lakes". Encarta. 7 Şubat 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ekim 2010.
^ "Kuwait (country)". Encarta. 1 Kasım 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi.
^ "Kuwait". Encyclopædia Britannica. 4 Haziran 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2010.
^ "Monthly Averages for Kuwait International Airport, Kuwait". weather.com. 27 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2010.
Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]
Vikipedi'nin kardeş projelerinden
Kuveyt
hakkında daha fazla bilgi edinin
Vikisözlük'te tanımlar
Commons'ta dosyalar
Kuveyt Emirliği resmî sitesi (İngilizce)
Devlet başkanı ve kabine üyeleri 14 Ocak 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
The World Factbook için Kuwait verileri (İngilizce)
UCB Libraries GovPubs 'da Kuveyt
Curlie'de Kuveyt (DMOZ tabanlı) (İngilizce)
Wikimedia Atlas'da Kuwait (İngilizce)
Vikigezgin'de Kuwait ile ilgili gezi rehberi bulunmaktadır.
(İngilizce)
g
t
d
Kuveyt konuları
Semboller
Bayrak
Arma
Ulusal marş
Tarih
Kronoloji
Ekonomik
Askerî
Siyaset
Anayasa
Başkent
Emir
Başbakan
Hükûmet
Parlamento
Hukuk
Seçimler
Siyasi Partiler
İdari yapılanma
Dış ilişkiler
Ordu
Coğrafya
Jeoloji
Dağlar
Göller
Nehirler
Ekonomi
Kuveyt Borsası
KWD
Bankalar
Merkez Bankası
Ulaşım
Telekomünikasyon
Demografi
Dil
Din
Şehir
Kültür
Edebiyat
Eğitim
Medya
Televizyon
Mimari
Mutfak
Müzik
Resmi bayramlar
Sanat
Sinema
Spor
Kuveyt portalı
Coğrafi konumu
g
t
d
Asya ülkeleri
Egemen devletler
Afganistan
Azerbaycan
Bahreyn
Bangladeş
Bhutan
Birleşik Arap Emirlikleri
Brunei
Çin
Doğu Timor (Timor-Leste)
Endonezya
Ermenistan
Filipinler
Güney Kore
Gürcistan
Hindistan
Irak
İran
İsrail
Japonya
Kamboçya
Katar
Kazakistan
Kıbrıs Cumhuriyeti
Kırgızistan
Kuveyt
Kuzey Kore
Laos
Lübnan
Maldivler
Malezya
Mısır
Moğolistan
Myanmar
Nepal
Özbekistan
Pakistan
Rusya
Singapur
Sri Lanka
Suriye
Suudi Arabistan
Tacikistan
Tayland
Türkiye
Türkmenistan
Umman
Ürdün
Vietnam
Yemen
Sınırlı tanınan devletler
Abhazya
Artsah Cumhuriyeti
Filistin Devleti
Güney Osetya
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Tayvan
Bağımlı ve özel yönetim bölgeleri
Avustralya
Christmas Adası
Cocos Adaları
Birleşik Krallık
Ağrotur ve Dikelya
Britanya Hint Okyanusu Toprakları
Çin Halk Cumhuriyeti
Hong Kong
Makao
g
t
d
Orta Doğu ülkeleri
Orta Doğu
Bahreyn · BAE · Filistin · Irak · İran · İsrail · Katar · Kıbrıs Cumhuriyeti · Kuveyt · Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti · Lübnan · Mısır · Suriye · Suudi Arabistan · Türkiye · Umman · Ürdün · Yemen
Yakın Doğu
Abhazya · Afganistan · Azerbaycan · Batı Sahra · Cezayir · Cibuti · Dağlık Karabağ · Ermenistan · Eritre · Fas · Güney Osetya · Gürcistan · Kazakistan · Kırgızistan · Komorlar · Libya · Moritanya · Özbekistan · Pakistan · Somali · Sudan · Tacikistan · Tunus· Türkmenistan
Eğik yazılan devletler Birleşmiş Milletler tarafından tanınmamaktadır.
g
t
d
Basra Körfezi'ne kıyısı olan ülkeler
Bahreyn · Birleşik Arap Emirlikleri · Irak · İran · Katar · Kuveyt · Suudi Arabistan · Umman
g
t
d
Hint Okyanusu'na kıyısı olan ülkeler ve bölgeler
Afrika
Cibuti
Eritre
Fransa
Mayotte
Réunion
Güney Afrika
Kenya
Komorlar
Madagaskar
Mauritius
Mısır
Mozambik
Rodrigues (Mauritius)
Seyşeller
Somali
Somaliland (Tanınmayan)
Sudan
Tanzanya
Zanzibar, Tanzanya
Asya
Bahreyn
Bangladeş
Birleşik Arap Emirlikleri
Britanya Hint Okyanusu Toprakları
Chagos Archipelago - Birleşik Krallık
Christmas Adası (Avustralya)
Cocos Adaları (Avustralya)
Endonezya
Hindistan
İran
Irak
İsrail
Katar
Kuveyt
Maldivler
Malezya
Myanmar
Pakistan
Suudi Arabistan
Sri Lanka
Tayland
Timor-Leste
Umman
Ürdün
Yemen
Diğer
Antarktika
Avustralya Antarktika Bölgesi
Adélie Arazisi
Avustralya
Uluslararası kuruluşlar
g
t
d
İslam İşbirliği Teşkilatı
Üyeler
Afganistan
Arnavutluk
Azerbaycan
Bahreyn
Bangladeş
Benin
Birleşik Arap Emirlikleri
Brunei
Burkina Faso
Cezayir
Cibuti
Çad
Endonezya
Fas
Fildişi Sahili
Filistin
Gabon
Gambiya
Gana
Gine-Bissau
Guyana
Irak
İran
Kamerun
Katar
Kazakistan
Komorlar
Kuveyt
Kırgızistan
Libya
Lübnan
Malezya
Maldivler
Mali
Mısır
Moritanya
Mozambik
Nijer
Nijerya
Özbekistan
Pakistan
Senegal
Sierra Leone
Somali
Sudan
Surinam
Suriye
Suudi Arabistan
Tacikistan
Togo
Tunus
Türkiye
Türkmenistan
Uganda
Umman
Ürdün
Yemen
Gözlemci ülkeler
Bosna-Hersek
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti 1
Rusya
Orta Afrika Cumhuriyeti
Tayland
Gözlemci kuruluşlar
Afrika Birliği
Arap Birliği
Bağlantısızlar Hareketi
Birleşmiş Milletler
Ekonomik İşbirliği Teşkilatı
Moro Ulusal Kurtuluş Cephesi
1 Kıbrıs Türk Devleti olarak.
g
t
d
Arap Birliği
Üye Ülkeler
Bahreyn
Birleşik Arap Emirlikleri
Cezayir
Cibuti
Fas
Filistin
Irak
Katar
Komorlar
Kuveyt
Lübnan
Libya
Mısır
Moritanya
Ürdün
Somali
Sudan
Suudi Arabistan
Tunus
Umman
Yemen
Gözlemci Ülkeler
Brezilya
Eritre
Hindistan
Venezuela
Üyeliği Askıda Olan Ülkeler
Suriye
Aday Ülkeler
Çad
Güney Sudan
Diplomasi
Arap Barış Girişimi
g
t
d
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC)
Angola • Birleşik Arap Emirlikleri • Cezayir • Ekvador • Irak • İran • Katar • Kuveyt • Libya • Nijerya • Suudi Arabistan • Venezuela
Kuveyt portali
Otorite kontrolü
GND: 4073919-3
HDS: 003417
ISNI: 0000 0004 0402 3410
LCCN: n80053139
MusicBrainz: f03f2625-dc7d-38b2-a058-4e9ca0e10424
NARA: 10035716
NDL: 00566942
NKC: ge129719
SELIBR: 151596
TDVİA: kuveyt
VIAF: 146527866
WorldCat: lccn-n80053139
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Kuveyt&oldid=26624829" sayfasından alınmıştır
Kategori:
Kuveyt
Gizli kategoriler:
Yinelenen şablon değişkenleri kullanan sayfalar
Kaynak gösterme hatası bulunan maddeler
KB1 İngilizce kaynakları (en)
URL adresi olmayan erişimtarihli kaynak kullanan sayfalar
Bilgi alt kutulu maddeler
Kırmızı bağlantıya sahip ana madde şablonu içeren maddeler
Webarşiv şablonu wayback bağlantıları
GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
HDS tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
ISNI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
MusicBrainz area tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NARA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NDL tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
SELIBR tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
TDVİA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
VIAF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
WorldCat tanımlayıcısı içeren Vikipedi maddeleri
Sayfa en son 18.09, 24 Kasım 2021 tarihinde değiştirildi.
Metin Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı altındadır; ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak, Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.