06:40 - Yaşar Yakış: Türkiye, BAE ile pazarlıkta daha zayıf konumda, BAE Peker'i tutmaya devam edecektir
06:17 - Belediye otobüsüyle çarpıştı, 2 kişi yaralandı
06:15 - Polisten uyuşturucu operasyonu
06:13 - Eve servis getiren kurye, apartman sakinini öldürdü
06:55 - Seda Demiralp: İktidar Çekirdek Seçmeninden Uzaklaşıyor
06:23 - Yanmaz'dan yatırımlara destek verenlere teşekkür
06:21 - Sıtkı Şengün: Akçakoca bizim yaşam alanımızdır...!!
06:19 - BİN-DİR ALİ YILDIRIM VE TAİFESİ… HIRSIZIMIZ İYİDİR!
07:04 - DÜZCESPOR STORE YENİLENDİ
Ümit KARDAŞ
Gazete: Artı Gerçek
Tüm Yazıları
Kürtler
Abone ol
10.03.2015 00:00
1514’te Osmanlı devleti ile İran arasında yaşanan Kürdistan’ı ele geçirme mücadelesinde Yavuz Sultan Selim Kürt mirlikleriyle anlaşma yoluna gitti. İdris Bitlisi aracılığıyla Kürt mirleriyle yaptığı görüşmelerden sonra onların kendi coğrafyalarındaki egemenliklerini kabul etti. Buna göre Kürt mirleri kendi topraklarını yönetecek, kendi adlarına hutbe okutabilecek, para bastırabilecek, bunun karşılığında ise savaş zamanlarında Osmanlı ordusuna destek vereceklerdi. 1679’da Kasr-ı Şirin Antlaşması’yla ise Kürdistan Osmanlı devleti ile İran arasında paylaşılacaktı.
Mahmut ile birlikte merkezi güçlendirme politikaları gereği Osmanlı yönetiminin Kürt mirliklerini tasfiye etmesiyle Kürt toplumu aşiretlere bölündü. Devletin aşiretler arasında uyguladığı böl ve yönet politikasıyla birlikte devletle işbirliği yapmayan Kürtlere yönelik baskı ve şiddet arttı.
Abdülhamit döneminde Kürt aşiretlerinden oluşturulan Hamidiye Alayları süvari birlikleri subaylar tarafından eğitildi, aşiret reislerine rütbe verilerek maaşa bağlandı. Bu alaylar Ermenilere karşı kullanıldı. Böylece iki halk dinsel karşıtlık üzerinden birbirlerine kırdırılmış oldu.
Kürtler 1915 Ermeni katliamına uzak durmaya gayret gösterdiler. Ermeni Taşnak Partisi de 1926-1930 yılları arasında meydana gelen ve Kürtlerin tarihinde önemli bir yer tutan Ağrı Ulusal Başkaldırısı’na destek verdi.
Dünya Savaşı’nın başladığı yıllarda Osmanlı halklarının çoğu ulusal devletlerini kurarken Kürtler, Türklerle birlikte hareket etmeyi tercih ettiler. Nitekim Mustafa Kemal, Kürt önderlerine yazdığı mektuplarda emperyalistlere karşı İslam dini için birlikte mücadele etmek ve ortak devlet kurmak sözü verdi. 22 Ekim 1919 tarihli Amasya Protokollerinden ikincisi Kürtlerin ırki ve içtimai hukuklarını kabul ediyordu. Nitekim 24 maddelik 1921 Anayasa’sının 12 maddesi özerklik düzenlemeleriyle ilgiliydi. Uygulanamadan 1924 Anayasa’sı ile katı bir merkeziyetçiliğe geçildi.
İsmet İnönü, Lozan’da bağımsız bir Kürt devletinin kurulmasını savunan İngilizlere karşı ortak devlet teziyle karşı çıkıyor, kurulacak Kürt devletinin bir sömürge olacağını, soylu Kürt halkının bunu asla kabul etmeyeceğini belirtiyordu.
Lozan’da Kürtlerin kaderleriyle ilgili tartışma devam ederken Mustafa Kemal’in önerisiyle Kürdistan mebusları ulusal kıyafetleriyle Meclis’e gelip, Lozan’a bir telgraf çekme kararı aldılar. Telgrafta ortak meclis ve ortak devlet vurgusuyla ayrı bir Kürt devletinin kurulmasına karşı olduklarını belirttiler.
Lozan Antlaşması’nın imzalanması ve yeni devletin tanınmasıyla birlikte rejim, Lozan’da sundukları gerekçelere tamamen aksi yönde davranarak vaatlerinden vazgeçti. Bununla birlikte inkâra dayalı olarak Kürt varlığının her alanda yok edilmesi temel politika hâline geldi. Lozan’a telgraf çeken Kürt mebuslarıİstiklal Mahkemesi’nde yargılanıp cezalandırıldılar.
Ortadoğu’nun en kadim halklarından birisi olan ve Türklerle kader birliği ve duygu ortaklığı yaşamış olan Kürtlerin Cumhuriyet kurulurken kandırılmış olmalarının ötesinde, gayriinsani uygulamalarla inkâra, imhaya, tenkil ve tehcire tabi tutulduğunu bilmek gerekir. 1919-1938 yılları arasındaki 19 yıllık sürede defalarca kalkışılan silahlı başkaldırılar bunun göstergesi. Çok partili siyasi hayata geçildikten sonra da bu politikalarda bir değişiklik olmadı. 1980-1983 arası özellikle Diyarbakır gözaltı merkezleri ve cezaevinde yaşananlar artık biliniyor.
Cumhuriyet rejimi, gerçek bir cumhuriyetin temeli olan eşit yurttaşlığı dışlayarak, tekçi ve ötekileştirici ideolojisiyle Kürtlerle birlikte Alevileri, Gayrimüslimleri, dindar Müslümanları da mağdur etti. Ancak kendi topraklarında egemenlik hakkını kullanarak kadim bir halk olarak yaşayan Kürtlerin haklarını teslim etmek için çok geç kalındı.
Tarihsel bir mücadelenin içinden çıkıp gelen Kürtler, bugün kendi mağduriyetlerinin dışına çıkarak tüm mağdur kesimler için empati yapıp, çözümü Türkiye’nin demokratikleştirilmesinde görüyorlarsa, duygu beraberliği ve biz duygusuyla hareket ettiklerini gösteriyorlarsa bunu Türkiye’nin bir şansı olarak değerlendirmek ve Kürtlere teşekkür etmek gerekir.
[email protected]
www.umitkardas.com
twitter.com/umit_kardas
Abone ol
Yazarın Diğer Yazıları
Cumhuriyet nasıl anlam kazanır? 2.11.2021
12 Eylül’ün simgesi: Diyarbakır Cezaevi 14.09.2021
Eylül 9.09.2021
Kürtler (10): Devlet iktidarının hedefindeki HDP 17.08.2021
Kürtler (9) - Taleplerin siyasallaşmasını engelleme süreci 9.08.2021
Kürtler (8) - 1980 Askeri darbesine uzanan süreç 4.08.2021
Kürtler (7) - Dersim'den 'Tunç Eli'ne 2.08.2021
Kürtler (6) - Ağrı İsyanı'ndan Zilan Katliamı'na! 26.07.2021
Kürtler (5) - Takrir-i Sükun rejimine geçiş 19.07.2021
Kürtler (5): Takrir-i Sükun Rejimine geçiş 13.07.2021
Ümit KARDAŞ Tüm Köşe Yazıları
Yorum Yap
Gönder
Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Düzce Yerel Haber (www.duzceyerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Yorumlar (1)
Ro$ev sîtav
10.03.2015 13:07
Bu yazi okundugunda belki bazi "Kürdler" ve "Kizilba$lar" kendilerine döner "seçim" hakinda yeni kararlar alirlar.. Osmanlidan günümüze kadar, yapilan zulümler unutulmazsa, Osmancilik veya Türkiyelili sevdasi, zulmün bir ba$ka adi olarak bilinecektir.. Devamla, Dêsimî bombalayan birer Sabiha Gökçen olarak yargilanacaklardir..
Çok Okunanlar
Şampiyon Hamit Kaplan’dan ve Düzcelilerden Özür Dileyin!
2.11.2021
1145
DÜZCE'DE SAFRAN YETİŞTİRİCİLİĞİ YAYGINLAŞIYOR
4.11.2021
DÜZCE'NİN HAVASINI KİRLETEN SANCAKLI'YI KİMSE GÖRMÜYOR!
4.11.2021
DÜZCESPOR SEVGİSİ "ENGEL" TANIMIYOR
4.11.2021
Düzce'deki sarsıntı olası Marmara depremini tetikler mi? Uzman isimden ilk yorum
17.11.2021
Çok Konuşulanlar
Şampiyon Hamit Kaplan’dan ve Düzcelilerden Özür Dileyin!
2.11.2021
1
AZMİMİLLİ İLKOKULU İÇİN İLK KAZMA VURULDU
4.11.2021
1
Yazarlar
Yaparsa AK Parti yapar...
26.11.2021
BAE ile 15 Temmuz şehitleri konuşuldu mu?
26.11.2021
Helalleşmenin koordinatları
26.11.2021
YA HELALLEŞİLEMEYENLER!
26.11.2021
'Helalleşme’nin altını derhal doldurmak şart
26.11.2021
Bağlılık savaşında duyguları yaratmak
26.11.2021
DALGAKIRAN MUAMMASI (BAŞLANGIÇTAN GÜNÜMÜZE)
26.11.2021
KÜRESELLEŞME SÜRECİ, VE AK PARTİ İKTİDARI!-3
26.11.2021
Bu işten kârlı çıkanlar kimler?
26.11.2021
Helâlleşme üstünden Kılıçdaroğlu’na saldırı sağanağı
26.11.2021
`
Resmi İlanlar
Sitemizdeki dış bağlantılar referans amaçlıdır, dış bağlantıların içeriklerinden kuruluşumuz sorumlu değildir.