Yeni DW'nin beta sürümüne herkesten önce göz atın. Görüşünüzü bize bildirerek yeni DW'yi daha da geliştirmemize yardımcı olabilirsiniz.
Yeni DW'yi ziyaret edin
Verdiğimiz hizmetleri geliştirmek amacıyla çerezlerden (cookies) faydalanıyoruz. Daha fazla bilgiye gizlilik ilkelerimizden ulaşabilirsiniz.
Daha fazla bilgi Tamam
Inhalt
Navigation
Weitere Inhalte
Metanavigation
Suche
Choose from 30 Languages
Albanian Shqip
Amharic አማርኛ
Arabic العربية
Bengali বাংলা
Bosnian B/H/S
Bulgarian Български
Chinese (Simplified) 简
Chinese (Traditional) 繁
Croatian Hrvatski
Dari دری
English English
French Français
German Deutsch
Greek Ελληνικά
Hausa Hausa
Hindi हिन्दी
Indonesian Indonesia
Kiswahili Kiswahili
Macedonian Македонски
Pashto پښتو
Persian فارسی
Polish Polski
Portuguese Português para África
Portuguese Português do Brasil
Romanian Română
Russian Русский
Serbian Српски/Srpski
Spanish Español
Turkish Türkçe
Ukrainian Українська
Urdu اردو
Wrong language? Change it here DW.COM has chosen Türkçe as your language setting.
DW.COM in 30 languages
DW AKADEMİSİ
HAKKIMIZDA
DW.COM
Deutsche Welle
GÜNDEM
DÜNYA
Türkiye
Almanya
Avrupa
Ekonomi
YAŞAM
BASIN
SPOR
Bilim ve Çevre
MULTİMEDYA
Canlı TV
Tüm medya içeriği
YAYINLARIMIZ
PARTNERLERİMİZ
İLETİŞİM
TV PROGRAMI (İNGİLİZCE)
ALMANCA ÖĞRENİN
ALMANCA KURSLARI
ALMANCA KURSLARI
Deutsch Interaktiv
Mission Europe
Radio D
Deutsch - warum nicht?
Audiotrainer
DEUTSCH XXL
DEUTSCH XXL
Deutsch Aktuell
Deutsch im Fokus
Telenovela
Bandtagebuch
Landeskunde
COMMUNITY D
COMMUNITY D
Das Porträt
Podcasts & Newsletter
Service
ALMANCA ÖĞRETİN
ALMANCA ÖĞRETİN
DW im Unterricht
Unterrichtsreihen
Deutschlehrer-Info
DÜNYA
Türkiye
Almanya
Avrupa
Ekonomi
YAŞAM
BASIN
SPOR
Bilim ve Çevre
GÜNDEM / YAŞAM
Reklam
YAŞAM
Uyuyan devler: Balinalar nasıl uyur?
Suyun altında nefes alamadığımız için küvette uyuyakalmak insanlar için kötü bir fikir. Peki ama balinalar ve denizde yaşayan diğer memeliler için durum nedir? Nasıl oluyor da onlar suda boğulmuyor?
Dalış yaptığınızı ve açık denizde bir grup yüzmeyen ancak dik bir vaziyette süzülen dev ispermeçet balinalarını gördüğünüzü düşünün. Oldukça gerçeküstü bir görüntü olsa gerek. Eğer olur da böyle bir görüntü ile karşılaşırsanız balinagilleri uykularında yakaladınız demektir! Bu oldukça seyrek görülen bir olay, ancak bu olayın fotoğraflarına ara sıra rastlama ihtimaliniz de bulunuyor.
Hem doğada hem de esaret altında yaşayan deniz memelilerinin uykuları üzerine çalışan araştırmacılar, balinaların uyku düzenleriyle ilgili bilgi sahibi olmamızı sağlıyor.
2008'de İskoçya ve Japonya'dan bir grup bilim insanı deniz yüzeyine yakın bir yerde süzülen bir grup ispermeçet balinası ile karşılaştı. Bu deniz memelileri o kadar dalmış vaziyetteydiler ki yanlarından geçen tekneye tepki bile vermediler. Teknedeki bilim insanları bu uyuyan balinaları inceleyerek balinaların günlerinin sadece yüzde yedilik kısmını uykuda geçirdiklerini ve her 10 ile 15 dakikada bir de hava aldıklarını tespit ettiler.
Yarı uyanık uyku
Bu kadar az uyku ile ispermeçet balinaları dünyanın uykuya en az ihtiyaç duyan hayvanları listesinde birinci sıraya yerleşiyor. Onları günlerinin yüzde sekizini uyku halinde geçiren zürafalar takip ediyor.
İnsanlar muhtemelen balinalar ve zürafalar kadar az uyku ile yaşayamaz. Biz insanlar saatlerce uyuyoruz. Bunun sebebi ise istemsiz nefes alış verişimiz. Yani otomatik nefes alıp vermemiz buna olanak sağlıyor.
Halbuki balinalar aldıkları her nefesi düşünmek durumundalar. Bilim insanları balinaların bir gözleri açık ve beyinlerinin bir tarafı çalışır bir vaziyette uyuduklarına inanıyor. Bu sayede hem nefeslerini kontrol edebiliyorlar hem düşmanlarından korunuyorlar hem gruplarıyla sosyal bağlarını koruyorlar hem de yüzmeye devam edebiliyorlar. Doğada yarı uyur yarı uyanık olarak uyuyan balinaların bu uyku düzenleri esaret altındaki balinalarda da gözlemlendi.
Değişik memelilerin farklı uyku düzenleri
Deniz memelilerinin nefeslerini tutma süresi türlere göre değişiklik gösteriyor. Bu süreler birkaç dakika ile bir saatten uzun bir süre arasında değişirken değişik tür deniz memelilerinin uyku alışkanlıkları da farklılaşıyor.
Mesela kambur balinalar denizin yüzeyinde 30 dakika hareketsiz olarak durabiliyor. Ancak bundan daha uzun bir süre hareketsiz kalamıyorlar, çünkü hareket etmediklerinde vücut ısılarının büyük bir kısmını kaybediyorlar. Buna karşılık yunuslar birkaç saat art arda olmak üzere geceleri uyuyor. Elektroensefalografi (EEG) yöntemiyle beyin aktiviteleri ölçülen afalina yunusları veya diğer adıyla şişe burunlu yunuslar, günlerinin yüzde 33,4'ünü uykuda geçiriyorlar.
Ancak devasa kambur balinaları veya ispermeçet balinalarını aynı şekilde incelemek pek mümkün değil. Bunun gerçekleşmesi için balinaların beyin aktivitelerini alıp işleyebilecek devasa bir EEG sistemi kurulması gerekiyor. Bir de tabii bu araştırma için işbirliği yapacak bir balina. Bu senaryo gerçekleşene kadar bilim insanları balinaların nasıl uyuduklarını daha iyi anlayabilmek için 2008'de yaşanan durumlara benzer keşiflere güvenmek durumunda.
Klaus Esterluss
© Deutsche Welle Türkçe
Tarih 26.12.2017
Anahtar kelimeler Balina, yunus, memeli, deniz memelisi, uyku, ispermeçet balinası, kambur balina, afalina, şişe burunlu balina, bilim, araştırma, açık deniz, okyanus
Yorumunuz: Bize yazın
Yazdır Bu sayfayı yazdır
Kısa link https://p.dw.com/p/2pws3
Daha fazlası
Twitter CEO'su Dorsey istifa etti 29.11.2021
Twitter'ın kurucularından Jack Dorsey, 16 yılın ardından şirketten ayrılma zamanının geldiğini söyleyerek görevlerinden istifa etti.
Biontech ve Moderna yeni varyanta karşı kolları sıvadı 29.11.2021
Koronavirüse karşı mRNA bazlı aşı üreticileri Biontech ve Moderna, yeni ortaya çıkan Omicron varyantına karşı ayrı bir aşının gerekli olup olmadığını ortaya çıkaracak çalışmalara başladı.
BM: Her 11 dakikada bir kadın öldürüldü 25.11.2021
BM’nin bugün açıkladığı rakamlara göre, kadınlar için en tehlikeli yer kendi dört duvarları. Geçen yıl öldürülen 81 bin kadından 47 bini partneri veya akrabası tarafından katledildi.
Tarih 26.12.2017
Anahtar kelimeler Balina, yunus, memeli, deniz memelisi, uyku, ispermeçet balinası, kambur balina, afalina, şişe burunlu balina, bilim, araştırma, açık deniz, okyanus