“İyimserlik” aşılayan ilerlemecilik yıkımlara neden oldu | Eleştirel Düşünceye Dair - Fikret Başkaya » Cafrande Kültür Sanat
Edebiyat
Felsefe
Psikoloji
Şiir
Müzik
Avrupa Müzikleri
Enstrümantal Müzik
Film Müzikleri
Klasik Müzik
Kürtçe Müzik
Türkçe Müzik
Zazaca Müzik
Karadeniz Müziği
Ermeni Müziği
Orta Doğu Müziği
Yahudi Müziği
Azeri Müziği
Balkan Müziği
Latin Amerika Müziği
Çerkes Müziği
Gürcü Müziği
Süryani Müziği
Sanat Müziği
Sesli Şiirler
Çingene (Gypsies) Müzikleri
Çocuk Şarkıları
Dünyadan Sesler (Diğerleri)
Video Klip izle
Resim
Foto
Bilim
Kitap
Sinema
Sağlık
Tarih
Güncel
Mizah
Mail
Giriş Yap
Hoş GeldinizHesabınıza giriş yapın
kullanıcı adınız
Şifre
Şifreni mi unuttun?
Şifre kurtarma
Şifrenizi Kurtarın
E-posta
Ara
Giriş Yap
Hoşgeldiniz! Hesabınızda oturum açın.
kullanıcı adınız
Şifre
Forgot your password? Get help
Şifre kurtarma
Şifrenizi Kurtarın
E-posta
Email adresine yeni bir şifre gönderilecek.
Cafrande Kültür Sanat
Edebiyat
Felsefe
Psikoloji
Şiir
Müzik
Avrupa Müzikleri
Enstrümantal Müzik
Film Müzikleri
Klasik Müzik
Kürtçe Müzik
Türkçe Müzik
Zazaca Müzik
Karadeniz Müziği
Ermeni Müziği
Orta Doğu Müziği
Yahudi Müziği
Azeri Müziği
Balkan Müziği
Latin Amerika Müziği
Çerkes Müziği
Gürcü Müziği
Süryani Müziği
Sanat Müziği
Sesli Şiirler
Çingene (Gypsies) Müzikleri
Çocuk Şarkıları
Dünyadan Sesler (Diğerleri)
Video Klip izle
Resim
Foto
Bilim
Kitap
Sinema
Sağlık
Tarih
Güncel
Mizah
Mail
Ana Sayfa Güncel Hayat ve Siyaset “İyimserlik” aşılayan ilerlemecilik yıkımlara neden oldu | Eleştirel Düşünceye Dair – Fikret...
Güncel Hayat ve Siyaset
“İyimserlik” aşılayan ilerlemecilik yıkımlara neden oldu | Eleştirel Düşünceye Dair – Fikret Başkaya
cafrande.org
-
18/01/2013
Facebook
Twitter
Pinterest
WhatsApp
Linkedin
ReddIt
Email
Print
Tumblr
Telegram
Mix
VK
Digg
LINE
Viber
Naver
“Hiç düşmanın yok mu?/ Bu nasıl mümkün oldu?/ Her halde ya gerçeği hiç söylemedin, ya da adaleti hiç sevmedin!” [Santiago Rámony Cagal]
Bir seferinde bir tanıdığım: “Biz söylüyoruz bir şey olmuyor, sen söylediğinde başın belaya giriyor” demişti. “Neyi, nasıl ve ne amaçla söylüyorsun da başına bir şey gelmiyor” dediğimde, yüzüme şaşkın bakmıştı. Belli ki, ne düşünce, ne düşünce özgürlüğü, ne de eleştirel düşünceye dair hiç kafa yormamıştı… Oysa, öylesine akıldan geçen, günlük yaşamda söylenen sıradan şeyler düşünce değildir. Düşünceden söz edebilmek için, bir amaç için tasarlanması, uygun araçlarla ifade edilmesi ve düşüncenin hedefine ulaşması, insanlar tarafından içselleştirilmesi gerekir. Ancak hedefe ulaşıp, kitleye mâl olduğunda düşünceden söz edilebilir ki, ben buna düşüncenin gerçekleşmesi diyorum. Bertold Brecht: “Bir fikrin etkinliğinden söz edebilmek için, kimden kaynaklanıp, kime yöneldiğine bakmak gerekir” derken her halde tam da bunu kastediyordu.
Düşüncenin “gerçek düşünce” olabilmesinin koşulu, onun bu dünyada olup-biten her şeye eleştirel bakabilme istidâdır. Buna kendi de dahildir. Başka türlü söylersek, düşüncenin tutarlı olabilmesi için aynı zamanda oto-kritik olması gerekir. Şimdilerde, neoliberal küreselleşme çağında, düşünsel alan iyiden iyiye bayağılaşmış, piyasacı “tek düşünce” nerdeyse bir tsunami gibi tüm alanları kaplamış durumda… Eleştirel düşünce radikaldir, öyle olmak zorundadır. Olguları, süreçleri, olup-bitenleri kavramanın bilince çıkarmanın yolu, radikal olmayı, görüntünün esiri olmamayı, velhasıl görüntünün ötesine geçmeyi varsayar. Başka türlü ifade etmek istersek, radikal olmak, sorunları kaynağında, kökeninde yakalamak, temeline inmektir. Radikal düşünce için neden sorusunun önceliği vardır. Oysa yaygın bayağı düşünce daha çok nasıl sorusuyla yetinmekten yanadır. Radikal düşünce açıkça ve ikircikli olmayan bir şekilde, yalanı, dolanı ikiyüzlülüğü aşmayı, gerçeğin üstünü örten örtüyü kaldırmayı amaçlar. Bu da şeyleri adıyla çağırmayı gerektirir. Zira adıyla çağırmamak bir yalan söyleme yöntemidir… Kapitalizm kavramının geçmediği bir yoksulluk tahlili mümkün müdür? Yoksulluğu yaratan kapitalizm olduğuna göre… Mesela bu günün dünyasında hegemonya, emperyalizm, kolonyalizm kavramlarını kullanmadan yapılan savaşla ilgili bir tahlilin bir kıymet-i harbiyesi olabilir mi? Savaşların gerisinde emperyalist hesaplar ve çıkarlar olduğuna göre… Aynı şekilde kapitalizmi ağzına almadan yapılan ekolojik tahlilin bir değeri olur mu? Eğer insanlığın yüz yüze geldiği ekolojik sorunlar kapitalist işleyişin doğrudan sonucuysa…
Eleştirel düşünce tarihselliği esas alır. Şimdilerde kapitalist sistemi, yegane mümkün toplum düzeni, insanlığın normal hâli olarak sunma ve dayatma gayretleri yaygın. İnsanların kafasına sokulmak istenen kabaca şu: Kapitalizm hep vardı, bu gün de var, gelecekte de olacak… Kapitalizm “tarihin sonudur”, alternatifi yoktur, alternatif üretmeye çalışmak da beyhûdedir! Aslında amaç belleği yok etmek, geçmişi unutturup yok saymaktır. Oysa tarih bilinci bize bu günkü durumun [hâlin], karmaşık, kompleks sosyal süreçlerin ve belirleyiciklerin bir sonucu olduğunu, pekâlâ başka türlü de olabileceğini, bu gün olanın potansiyel olarak “mümkün” olabileceklerden sadece biri olduğunu öğretiyor. Bu gayri insani ve irrasyonel sistemin insanlığın yegane ufku olarak sunulabilmesi, ancak tarih bilincinin yokluğunda mümkün olabilir. Oysa tarih bilincinden yoksun bir insanlık mümkün değildir. Başka türlü söylersek, tüm sosyal süreçler geçicidir, tarihseldir ki, buna kapitalizm de dahildir. Nitekim kapitalizmin beş yüz yıllık, sanayi kapitalizminin ikiyüz yıllık, “neoliberal kapitalizm” denilenin de otuz küsür yıllık geçmişi var. Aslında bu, uzun insanlık tarihinde sadece küçük bir parantezdir… Şeyleri, olguları, toplumsal süreçleri tarihsellik dışında düşünmek saçmadır. Bir zamanlar kapitalizm diye bir üretim tarzı, öyle bir toplumsal düzen yoktu ve bir zaman sonra da olmayacak. Artık tüm sürdürülemezlik emareleri belirmişken bunu söylemek de bir kehânet sayılmaz…
Eleştirel düşünce fıtraten ve doğası gereği anti-kapitalisttir. Alternatifsiz sayılıp, dayatılan [neoiberal] kapitalizm, ekonominin özel şirketlere bırakılmasını, kamuya ait bu alanda faaliyet gösteren işletmeler varsa özelleştirilmesini, çalışma yaşamının liberalleştirilmesini, işçiyle patron arasına girilmemesini, devletin çalışma yaşamına karışmamasını, sosyal hizmetlerin [eğitim, sağlık, sosyal güvenlik], devletin ve belediyelerin su, elektrik, gaz, konut, ulaşım ve haberleşme, vb. kamusal mal üretiminde ve sağlanmasında rol almamasını, almışsa, bunların acilen özelleştirilmesini, sermayeden [mülk sahibi sınıflardan] alınan vergilerin olabildiğince azaltılmasını, devlet etkinliğinin sadece güvenlik, yargı ve savunmayla sınırlandırılmasını, kredi sisteminin de özel alana terk edilmesini, bütçenin açık vermeyecek biçimde yönetilmesini, yerli yabancı sermaye ayrımı yapılmamasını ve tüm bunların da sadece teker teker ülkeler düzeyinde değil, uluslararası ilişkilerin de vazgeçilmezi sayılmasını vâaz ediyor… Yaklaşık otuz yıllık neoliberal ekonomik ve anti-sosyal politikaların sonucu ortada: Zenginlik-yoksulluk uçurumunun tarihte görülmemiş boyutlara ulaşması; birlikte [ortak] yaşamanın giderek daha da sorunlu hale gelmesi; derinleşen ekolojik kriz… Velhsasıl tam bir sürdürülemezlik tablosu… Eğer durum böyleyse bu sürecin kurbanları için “alternatifsizlik” mavalı ne demeye gelebilir? Kaldı ki, insanın olduğu her yerde alternatifler daima vardır. Zaten politikanın bir anlamı da alternatiflerin varlığıdır…
Eleştirel düşüncenin anti-kapitalist olmasının koşulu da, anti-emperyalist ve anti-kolonyalist olmayı varsayar. Zira emperyalizm ve kolonyalizm kapitalizme mündemiç [içkin] eğilimlerdir. Bu da demektir ki, kapitalizm varoldukça emperyalizm de, kolonyalizm de varolacaktır. Bu arada kolonyalizmin kültürel veçhesini de ciddiye almak gerekir. 1980 sonrasında “Üçüncü Dünya”daki rejimlerin kompradorlaşmasıyla, kolonyalizmin yeni bir versiyonu hortladı. Batı üniversitelerinde üretilen kültür, bizimki gibi dünya sisteminin çevresinde yer alan ülkelerde büyük tahribata neden oluyor. İdeolojik hegemonyanın araçları olan, “bilimsellik”, “evrensellik” ambalajlı “moda düşünceler”, sorgusuz sualsiz ithal edilip kullanılıyor… Dolayısıyla, ideolojik egemenliği püskürtmek hayâtî önem taşıyor…
Eleştirel düşünce “ilerlemeciliği” sorun ve mahkûm eder. Geride kalan dönemde sözde “iyimserlik” aşılayan ilerlemeciliğin her türlüsü, özellikle de teknik bilim kültü, büyük insâni, sosyal ve ekolojik yıkımlara neden oldu. Kapitalist üretim tarzının temel eğilimlerinin bir sonucu olan, daha çok üretim, daha çok tüketim, dolayısıyla “sınırsız büyüme” sarmalı, sosyal kötülükleri, ekolojik bozulmayı derinleştirdi ve bir sürdürülemezlik durumu yarattı. Böyle bir tablonun ortaya çıkmasında teknik bilimin yüceltilip, her derdin devası sayılmasının payı büyüktü. Dolayısıyla insanlığın ve uygarlığın içine sürüldüğü çıkmazdan çıkmasının yolu “ilerlemeci felsefesinin” radikal eleştirisinden ve aşılmasından geçiyor. Zira kapitalizmin yarattığı sorunlar, kendinden menkûl bir teknik bilimle aşılabilir değildir… Politik ve sosyal mahiyette çözümler gerekiyor. Elbette bunu söylemek bilim ve teknik karşıtlığı değildir. Kimilerinin alaylı bir şekilde söylemeyi adet edindiği gibi, mağaraya, kara sapana, muma, çıraya… dönmek değildir. Modernite karşıtlığı asla değildir. Şimdilerde bilim ve teknik modernitenin tarihsel rotasından çıkmış, asıl misyonuna ve varlık nedenine bütünüyle yabancılaşmış bulunuyor… Münhasıran kâr etmenin ve kârı büyütmenin hizmetindeki bir bilimi ve tekniği yüceltmenin, her derdin devası saymanın ne âlemi var? Velhasıl bu tersliğin aşılması gerekiyor ki, bunu da ancak eleştirel düşünce yapabilir…
Eleştirel düşüncenin vazgeçemeyeceği bir şey de, tarih boyunca ezilen ve sömürülen sınıfların eşitlik, adalet, özgürlük için yürüttüğü şanlı mücadele hafızasını canlı tutmaktır. Bu konuda Gunter Holzmann şöyle diyordu: “Yarınlardaki mücadelemiz için, daha özgür, daha âdil, daha eşitlikçi, daha kardeşçe ve dayanışmacı bir dünya için, mücadele hafızamızı canlı tutmalıyız”. Zira şimdilerde sinsi ve açık bir bellek kaybı yaratma çabası, unutturma kampanyası yürütülüyor. Oysa geçmişin müthiş bir mücadele mirası var. İnsanlık tarihi en zor koşullarda bile ezilenlerin nasıl isyan ettiklerinin, nasıl itiraz ettiklerinin, nasıl baş kaldırdıklarının destansı mücadele öyküleriyle dolu. İşte o soylu mücadelelerdir ki, insanlık onurunu bu günlere taşımıştır… Aslında sosyal eşitsizliğin olduğu her yerde eşitlik için, ayrımcılığın olduğu her yerde ayrımcılığa karşı, sömürünün olduğu her yerde sömürüye karşı mücadele, insan fıtratında mündemiç olan bir şeydir. O kadar ki, toplumun sınıflara bölündüğü dönemden beri eşitlik ve özgürlük mücadelesinin hiç ara vermeden devam ettiğini söylemek mümkündür. Bu yüzden tarihe avcılar tarafından değil de aslanlar tarafından bakıldığında, tarihin aynı zamanda köle isyanları, köylü isyanları, işçi isyanları, boyunduruk altına alınmış hakların isyanları velhasıl tüm ezilenlerin başkaldırı tarihi olduğu görülecektir… Bu, mitolojide başı her kesildiğinde tekrar canlanan ejderha gibi, yenilgiyi asla kabullenmeyen bir mücadele geleneğidir. Söylemek istediğimizi her halde en iyi Spartakus’un: “isyan ediyorum, o halde varım” özdeyişi ifade edebilir… Elbette geçmişin soylu mücadelelerini unutmamak, belleği sürekli canlı tutmak son derecede önemlidir ama bu, geçmişte yapılan hataları yok saymak anlamına da gelmez. Aksi halde yukarda söylediğimiz, eleştirel düşünce “bu dünyada olup-biten her şey karşısında eleştireldir” tespitinin bir değeri kalmazdı.
Eleştirel düşüncenin gerçekten adına lâyık olabilmesi için, reel dünyadaki sorunlarla doğrudan bağ kurması ve sürekli olarak kendini yenilemesi gerekir. Zira insanlığın başına gelen belalar ekseri ölü bilgilerin bir sonucu olarak tezahür ediyor. Başka türlü ifade edersek, düşüncenin dönüştürücü bir praksis olması gerekiyor ve bu niteliğinden ötürü de angaje olma zorunluluğu vardır… Bu anlamda entellektüel bir düşünce işçisidir. Şeylerin gerçeğine nüfûz etmeyi amaçlar ve Antonio Gramsci’nin veciz bir şekilde ifade ettiği ğibi “devrimci olan sadece gerçeğin kendisidir”. Nasıl çiftçi buğday üretiyorsa, fırıncı ekmek üretiyorsa, insanların ihtiyacı olanı yaratıyorsa, entellektüel de mücadele için gerekli olan fikirleri üretendir. Gerçeğin safında ve peşinde olduğu için de, ister istemez ezilen ve sömürülen sınıfların tarafında, egemenler blokunun karşısındadır. Bu yüzden egemenler katında muteber sayılmaz, düşmanı çoktur… Unutmamak gerekir ki, bu dünyada yalanla gerçek arasında bir orta yol mümkün değildir. Biraz yalan biraz gerçek mümkün olamayacağına göre… Bu da demektir ki, gerçekten ve açıkça ezilen ve sömürülen sınıfların safında olmayan bir düşünür, istediği kadar bilgili olsun entellektüel sayılamaz. Zira haksız ve adaletsiz bir durum [ilişki] söz konusuysa, taraftara eşit mesafede durmak, “tarafsız kalmak” mümkün değildir. Entellektüel eleştireldir ama eleştiri de kendi başına bir amaç değildir. Eleştirinin misyonu ve varlık nedeni, var olanı eşeleyip-deşelemek, görünür ve anlaşılır kılmak, oradan hareketle de dönüştürmeyi ve değiştirmeyi potansiyel bir olasılık haline getirmektir. Başka türlü söylersek, eleştirel düşünce alternatif düşüncedir, mevcut olanı aşmayı amaçlar…
Şimdilerde az sayıda dev sermaye tekeli insanlığın kaderini belirler durumda. Sermayenin saldırısı karşısında insanlar da sessiz ve tepkisiz değil. Saldırının olduğu her yerde elbette tepkinin olması da kaçınılmazdır ama bu kadarı sorunun çözümü için yeterli değildir. Bölük- pörçük, birbirinden kopuk, ortak bir vizyona ve perspektife sahip olmayan, bir alternatif toplum projesinden mahrum “sosyal hareketlerin”, “sivil toplum örgütü” denilenlerin taşı yerinden oynatması mümkün değildir. Elbette şimdilerde eksik olan eleştirel düşünce değil. Asıl eksik olan, eleştirel düşünceyle kitle eylemleri arasında tutkal işlevi görecek bütünlüklü bir perspektif, bütünleştirici bir politik proje ve örgütlülüktür. Dolayısıyla, apolitik “sivil toplum” ve “sivil toplum örgütleri“ [STK] söyleminin aşılması gerekiyor. Zira sivil toplum söylemi dahilinde faaliyet gösterenler, karşı oldukları, mücadele ettikleri, şikayet ettikleri durumu yaratan gerçek nedenleri sorun etmiyorlar. Oysa, şeylerin gerçek nedenlerini sorun etmeden, bölük- pörçük, “kismî” mücadelelerle bir şeyler kazanmak, taşı yerinden oynatmak mümkün değildir…
Neoliberal saldırı insan haklarının temelini hızla aşındırmaya devam ederken, bu saldırıyı sorun etmeyen bir insan hakları mücadelesi ne kadar etkili olabilir? Kapitalizmi sorun etmeden işsizlikle mücadele edilebilir mi? Hayır kurumlarıyla yoksulluğun üstesinden gelinebilir mi? Bu tür çabalar sadece sorunu ertelemeye, insanları oyalamaya yarar. Radikal yaklaşımsa, işe neden yoksulluk var sorusunu sorarak başlar… Militarizme, neokolonyalizme, emperyalizme ve bunların gerisindeki kapitalizme karşı çıkmadan “ben savaş karşıtıyım”, “barış istiyorum” demenin bir anlamı olabilir mi? Savaşı çıkarmakta çıkarı olanlardan barış beklemek abes değil midir? Son on yıllarda hükümetlere ve burjuva partilerine yapılan “barış” çağrılarından bir sonuç alındı mı? Mesela son dönemde dayatılan iş piyasasındaki taşeronlaştırmayı, neoliberal kapitalizmi sorun etmeden defetmek mümkün müdür? Neoliberal saldırıyı sorun etmeden şimdilerde “iş kazası” denilen cinayetleri önlemek mümkün müdür? Toplumun varı yoğu özelleştirme adı altında yağmalanır, talan edilirken, nerdeyse her dereye HES’ler kurulurken, bu saldırı hukuk yoluyla, danıştaya dava açılarak püskürtülebilir mi? Politik bir saldırıyla karşı karşıya olunduğuna göre… Yasaları yapanlarla çekleri imzalayanlar aynı güç ve iktidar odakları olduğuna göre… O halde sosyal mücadelelerin politikleştirilmesi, yeniden sınıf mücadelesi rotasına oturtulması, kapitalizmi aşmaya yönelik radikal bir perspektif dahilinde bütünleştirilmesi gerekiyor…
Fikret Başkaya
Özgür üniversite
ilgili yazılar:
Fikret Başkaya: “Resmi tarih, yalanlar, yakıştırmalar manzumesinden başka bir şey değildir”
Emperyalist Savaşları Anlama Kılavuzu – F. Başkaya “Savaşlarının gerçek nedenini gizlemek kuraldır”
Bir Tek Havadan Vergi Alınmıyor: Havayı Ne Zaman Özelleştireceksiniz? – Fikret Başkaya
“İnsanları aldatmak, aldatıldıklarına inandırmaktan daha kolaydır”* Suriye’de neler oluyor? – Fikret Başkaya
Fikret Başkaya: “85 kişinin milyarder olabilmesi için 3.5 milyar insanın yoksul olması gerekiyor”
“Dine dayalı eğitim insanları din adına alıklaştırmaktır” Eğitim Neye Yarar? – Fikret Başkaya
Fikret Başkaya: İktidarı bıraktıkları gün yakalarına yapışılacağını çok iyi biliyorlar…
Fikret Başkaya: Vahşi kapitalizm geri geldi. Rejimlerin meşruiyeti tartışmalı hale geliyor…
Etiketler
Düşünce
Eleşti
Eleştirel Düşünce
Fikret Başkaya
Fikret Başkaya yazıları
Güncel Hayat ve Siyaset
Özgür Üniversite
Santiago Rámony Cagal
Facebook
Twitter
Pinterest
WhatsApp
Linkedin
ReddIt
Email
Print
Tumblr
Telegram
Mix
VK
Digg
LINE
Viber
Naver
Önceki İçerik“Yaslı yüzlerle onu beklerler, geldiğinde tanımazlıktan gelirlerdi” Bekleyiş – Luis Borges
Sonraki İçerikBir Hukuk Garabetinin Öyküsü: A’dan Z’ye Pınar Selek davası – Av. Akın Atalay
cafrande.org
İlgili HaberlerYazarın Diğer İçerikleri
AFŞAR TİMUÇİN: AKILLARINI YETERİNCE KULLANAMAYANLAR, BAŞKALARININ AKLIYLA DÜŞÜNMEK ZORUNDA KALIRLAR
Koronavirüs Veya Şeyleri Yerli Yerine Koyabilmek! – Fikret Başkaya
Türkiye’de Sağın Kültür Sanat ve Düşünce Üretimine Genel Bir Bakış
Sovyet devriminin serüveni üzerine… – Fikret Başkaya
Fikret Başkaya ile kapitalizm ve ekolojik kriz üzerine söyleşi: Kapitalizm akla aykırı bir sistem
Şeriat soslu neo-faşist tırmanışı durdurmak! – Fikret Başkaya
Cevap Ver İptal
Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz
Yanlış bir e-posta adresi girdiniz!
Lütfen e-posta adresinizi buraya girin
Ismimi, e-postamı ve web sitemi bir dahaki sefere bu tarayıcıya kaydet.
Δ
Sitemizi takip edin!
Adorno Yazıları
Adnan Yücel Yazıları
Ahmed Arif Yazıları
A. H. Tanpınar
Attila İlhan Yazıları
Aristo Yazıları
Ahmet Ümit Yazıları
Ali Şeriati Yazıları
A. Adler
Aziz Nesin Yazıları
Balzac
Behçet Aysan Yazıları
Bertolt Brecht Yazıları
Bukowski
B. Russell
Camus
Can Yücel Yazıları
Cemal Süreya Yazıları
Cemil Meriç Yazıları
Çehov
Çernişevski
Darwin
Deleuze
Descartes
Dostoyevski Yazıları
Ece Ayhan Yazıları
Enver Gökçe Yazıları
Einstein Yazıları
Erich Fromm Yazıları
Edip Cansever Yazıları
Foucault
Furuğ Ferruhzad Yazıları
Frida Kahlo Yazıları
Freud
Galeano
Goethe Yazıları
Gogol Yazıları
Gorki
G. Orwell
Halil Cibran Yazıları
Hegel
Hemingway
Jack London Yazıları
Jung
Kafka
Kant
Konfüçyüs Yazıları
Krishnamurti Yazıları
Lacan
Leyla Erbil Yazıları
Lenin
Locke
Marx
Marquez
Mehmed Uzun Yazıları
Metin Altıok Yazıları
Mina Urgan Yazıları
Musa Anter Yazıları
Murray Bookchin Yazıları
Montaigne
Nazım Hikmet Yazıları
Neruda
Nietzsche Yazıları
Oğuz Atay Yazıları
Orhan Veli Yazıları
Onat Kutlar Yazıları
Ömer Hayyam Yazıları
Özdemir Asaf Yazıları
Pavese
Picasso Yazıları
Platon Yazıları
Rıfat Ilgaz Yazıları
Sabahattin Ali Yazıları
Sadık Hidayet Yazıları
Sait Faik
Salvador Dali Yazıları
Sartre
Sevgi Soysal Yazıları
Schopenhauer
Shakespeare Yazıları
Stefan Zweig Yazıları
Steinbeck
Slavoj Zizek
Şükrü Erbaş Yazıları
Tezer Özlü Yazıları
Tesla
Turgut Uyar Yazıları
Tomris Uyar Yazıları
Tolstoy
Troçki
Van Gogh Yazıları
Vedat Türkali Yazıları
Victor Hugo Yazıları
Yaşar Kemal Yazıları
Yılmaz Güney Yazıları
Yusuf Atılgan Yazıları
© www. cafrande.org | Farklı fikirlere, renklere ve seslere yolculuk | Kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz | iletişim: cafrande.org@gmail.com, bariskisin@gmail.com