Makinelerimizin gelişmesiyle beraber netlemeler, netleme sistemleri, lenslerin yapıları da değişiyor.
Yeni başlayan çoğu kullanıcı bunu farkında bile olmadan otomatik olarak yaparken ileri düzeyde kullanıcılar netledikleri yerleri kendileri seçerek daha yaratıcı olabiliyorlar. Şimdi bu yazımızda netlemenin teknik olarak nasıl olduğunu inceleyeceğiz.
Otomatik Netleme Nasıl Çalışır?
Otomatik netlemenin nasıl çalıştığı konusu teknik olarak biraz karmaşık. Ancak emin olduğum bazı noktalar var. Bunlardan bazıları şunlar; AF’ın hızlı bir şekilde gerçekleşmesi, kontrastla bağlantılı. Örneğin; f/2.8 diyaframa sahip bir lenste odaklama daha tutarlı iken daha yavaş lenslerde bu pek mümkün değil. Bunun yanında Sigma, Tamron gibi markaların ürettiği lenslerde bu tarz sorunlarla daha fazla karşılaşabilirsiniz. İnternette bu konuyu araştırdığınızda kafası karışmış bir süre insan göreceksiniz, çünkü üreticilerin bu konularda yazmış olduğu yazılarda detaylar çok az veriliyor. Yani üreticiler de nasıl çalıştığını anlatmaktan çok diğerlerinden ne kadar iyi olduklarını anlatıyorlar.
AF: Otomatik netleme olarak yazımızda geçecektir.
Gelin şimdi sizlerle birlikte SLR’lerin sahip olduğu iki farklı autofocus sistemini inceleyelim;
Kontrast Odaklı Netleme
Fotoğraf makinemiz ilk önce sensörde görüneni histogram aracılığı ile değerlendirir, lensimizi hareket ettirir ve bir kez daha değerlendirme yapar. İkinci kez değerlendirme yapma sebebi ise kontrast değerlerinde bir değişiklik olup olmadığını görmek içindir. Eğer kontrast değerleri artmışsa, lensi aksi yönde hareket ettirir. Bu süreç kontrast değerlerini en yüksek seviyeye getirene kadar tekraranan bir şekilde devam eder. O halde tam anlamıyla odaklanmıs bır fotograf, kontrast değerlerinin en yuksek seviyede oldugu fotoğraftır, yargısına varabiliriz.
Eğer fotoğraf makineniz liveView özelliği sahipse bu ekranda histogramı görebiliyorsanız, manuel netleme özelliği ve histogramı kullanarak istenilen odaklamayı histogramda gördüğünüz kontrast değerleri sayesinde elde edebilirsiniz.
Unutulmaması gereken nokta ise, kontrast odaklı otomatik netlemede sensörün sadece küçük bir alanının algılayıcı tarafından algılandığı ve ona göre odaklama yapıldığı, sensörün tamamının kullanılmadığıdır.
Buradaki amaç sadece odaklamak istediğiniz alan üzerinde değerlendirme yaparak odaklamayı sağlamak, tüm fotoğrafın kontrastını değerlendirmeye almayarak odaklama süresini kısaltmaktır.
Dezavantajlar
Otomatik odaklama sisteminin yavaş çalışmasıdır. “Hareket et- değerlendir- hareket et- değerlendir” gibi bir aşama zaman kaybettiren bir süreçtir. Odak kaçırma halinde yukarıda yaşanan süreç en baştan başlayacak ve zamanı kaybı daha da artacaktır. Bu yüzden bu tarz bir odaklama sistemi aksiyon ve spor fotoğra?arı çekmek isteyen biri için kaçınılması gereken bir tarz. Yavaş netleme aynı zamanda still life ve portre fotoğrafçıları için çekilmez bir hal alabilir.
Avantajlar
En büyük avantaj sistemin basit olması. Basit olması sebebiyle maliyeti düşük ve bu yüzden “basçek ” makinelerde kullanılıyor. Ayrıca “basçek” makinelerde alan derinliği ön planda olduğu için, tutarlı bir netleme çok da önemli olmayabiliyor.
Basit olması boyutların da küçük olmasına imkan tanıyor. Aynasız sistemlerin önceliği boyutların mümkün olduğunca küçük olmasıdır. Kontrast odaklı netleme sistemeleri ekstra ışık yollarına, prizmalara ve aynalara ihtiyaç duymaz. Tüm bunlar piyasaya sürülen değişebilir lensli makineler-kontrast odaklı netleme yapabilen- için kritik bir öneme sahiptir.
İkinci avantajı ise, kontrast odaklı değerlendirmenin, sensörün kendisini kullanmasıdır. Bunun dışında ayrı bir prizma veya ışık yolu bulundurmamasıdır. Tüm bunların yapabileceği işi sensör zaten kendi başına yapabilmektedir. Olympus ve Sony ‘nin aynasız olmayan modelleri “canlı/eşzamanlı görüntü-live view-” ve kontrast değerlendirmesi sağlayabilmek için daha küçük sensör ve ayrı bir ışık yolu kullanırlar.
Özet olarak kontrast değerlendirme yöntemi daha basit, küçük ve teoride daha tutarlıdır. Ancak tek kötü olduğu nokta yavaş olmasıdır. Fotoğraf makinesi üreticileri bu yavaşlığı gidermek için çalışmalarını sürdürmektedir ancak yakın gelecekte bu konuda önemli bir gelişme yaşanması beklenmemektedir.
Bölgesel Algılama Yöntemiyle Odaklama
Bu yöntem 1970 yılında Honeywell tarafından yaratılmıştır. İlk ve yaygın olarak Minolta Maxxum 7000’de kullanılmıştır. Honeywell telif hakları nedeniyle Minoltaya dava açmış ve kazanmıştır ve bu yüzden bu sistemi kullanmak isteyen şirketler Honeywell’e ödeme yapmak zorunda kalmıştır.
Bölgesel algılama yöntemi, temel olarak odaklanan bir noktaya gelen, eşit dağılım gösteren ışınların lensin tam tersi alanları aydınlatacağı üzerine kurulmuştur. Şu şekilde açıklayabiliriz, eğer lensimiz önde veya arkada odaklama yaptıysa, köşelerdeki ışınlar farklı alanlara dağılabilir ve bu yüzden ışınlar istenilen bölgenin dışarısında kalır.
İçeride mi dışarıda mı kaldığına karar vermenin birkaç yolu var. En güncel sistemler, aynalar, lensler ya da prizmaların kullanılmasını içerir bunu yapma sebepleri ise köşelere dağılan bu ışınları toplayarak belirli bir ışık yolu içerisinde hareketini sağlamak ve odaklamayı gerçekleştirmek.
Autofocus sensörü köşelerden sızan ışınların nereye vurduğunu belirten bir sinyal üretir. Eğer fotoğrafımız tam olarak odaklanmış ise, köşelerden sızan ışınlar sensöre eşit aralık ve mesafede vuracaktır. Eğer lensimizi ön ve arka tarafta odaklanmış ise, bu ışınlar karşıt açılardan vurduğu için ya birbirine çok yakın ya da biribirine çok uzak iki ışın yolu oluşturarak sensöre vuracaktır.
Aşağıda bunun bir örneğini görebilirsiniz;
Bu sadece basitçe çalışma yöntemini gösteren bir tablodur.
Yukarıda da görüldüğü üzere bu yöntem makinemize lensimizin objeyle sağladığı odağın çok mu yakın çok mu uzak olduğunu söyleyebilmesidir. Kontrast odaklı değerlendirmede karşılaştığımız ilk dezavantajın şuan itibariyle üstesinden gelmiş bulunmaktayız. Önceki sistemde bir ileri bir geri yaparak karar vermeye çalışan sisteme, bu yeni sistemimiz direk olarak “ileri veya geri ” diyebilmektedir.
Autofocus özelliğe sahip tüm lensler bir çipe sahiptir ve bu çip makinemize zaten ne yapması gerektiğini az çok söylemektedir. Butona yarım bastığımızda birden fazla aşamadan geçilmektedir;
– Makinemiz bölgesel algılama sensöründeki bilgileri okur, programlanmış olan çiplerin içinde bulunan bilgiler- üretici ?rmaların lenslerin içine kodladığı bilgiler- yoluyla hesaplamalar yapar ve bu doğrultuda lense sonsuz sembole doğru şu kadar daha ilerle gibisinden bir komut verir.
– Lensin içerisinde bir sensör vardır ve çiple birlikte ön elementin ne kadar hareket ettiğini ölçer ve kamera sinyal gönderir. Örneğin”neredeyse istenilen noktadasın” gibi.
– Makinemiz bazı durumlarda tekrar tekrar kontroller yapar ve bazı ufak tefek değişiklikler sağlanması gerebileceği bilgisini gönderir, bu sayı bazen 3 bazen 4 bile olabilir. Ne zaman ki istenilen odaklama sağlanır kontroller o zaman biter.
– Makinemiz odağı yakaladığında, lense hareket etmemesini, daha sonra bir “bip” sesi ve ışık sinyali- hepimizi mutlu eden ses ve ışık:) – ve sonunda fotoğrafımızı çekiyoruz.
Sistem Düzeneği
Şurası açık ki otomatik odaklama sisteminin sensörün önünde olması pek mümkün değil. O yüzden üreticiler otomatik odaklamayı sağlamak için sensör üzerinde kısmi geçirgen bir alan yaratarak ışığın bu bölgeden geçmesini ve ikinci bir ayna yardımıyla otomatik odaklama sistemine ulaşmasını sağlar. (Şekil 2) genellikle ayna kutusunun altında bulunur. (Şekil 3) ise poz ölçerle yanyana bulunmaktadır.
Şekil 2: Işığın otomatik netleme sensörüne olan yolculuğu
Şekil 3:Otomatik netleme sensörünün yeri (Kırmızı okla gösteriliyor) (Makine Canon 5D)
Sensör Çeşitleri
Her bölgesel odaklama sensörü sadece fotoğrafın ufak bir bölümünü değerlendirmeye alır. Yatay sensörler en iyi dikey yapıda olanları ölçer. Birçok fotoğrafta dikey özellikler ağır basar ve genel olarak yatay sensörler daha üstün pozisyon almaktadır.
Bazı otomatik odaklama sensörleri- merkez odaklı olanlar- daha tutarlı ve daha hızlı sonuçlar verebilmektedir. Bu tarz yüksek tutarlılık kat sayısına sahip lensler genellikle diyaframın f/2.8 ve daha açık olduğu aralığa sahip lenslerdir.
Şekil 4’te sensör şekillerini H şeklinde görebilirsiniz. Çoğu zaman doğru odaklamayı sağlayan sensörler f/2.8 ve daha açık diyaframlarda çalışır. Genel bir kural söylemek gerekirse, yeni ve yüksek teknolojiye sahip ürünler daha çok sensörü içlerinde barındırır ve daha fazla sensörde daha tutarlı odaklama yapmamıza imkan tanır.
İlk otomatik netleme sistemlerinde, sadece bir sensör vardı ve o da fotoğrafın tam orta noktasında idi. Teknolojinin getirdiği değişim içerisinde bu makinelerin içlerine daha fazla sensör koyulabilmesi yolu açıldı.
Günümüzde çoğu fotoğraf makinesi en az 7 ya da 9 en çok ise 52 farklı sensörü içinde barındırabilir durumdadır. İstersek birini istersek grup şeklinde bu sensörleri seçerek odaklama işlemini gerçekleştirebiliriz ya da makinemizin bizim için otomatik odak noktası seçmesine bile izin verebiliriz.
Diyaframın Etkisi
Sensör tipimiz ne olursa olsun, f/1.8 gibi bir diyaframda daha tutarlı sonuçlar alacağımız kesin. Unutmayın, otomatik odaklama esnasında makinemiz otomatik olarak en açık diyaframa gider ve daha sonra sizin seçmiş olduğunuz diyafram seviyesine geri döner. Tüm bunlar perdenin tam kapanması sürecine kadar gerçekleşir.
Aşağıda görünen sistemde f/4(kırmızı) ya da f/5.6(Sarı) değerinde bir diyaframa sahip lense kıyasla f/2.8 diyaframdaki bir lens’e(mavi) ışınlar daha geniş bir açıdan girmektedir. Bu yüzden f/5.6 değerinde bir lense telekonverstör taktığımızda lens otomatik odaklamayı bırakır çünkü o değer çeviri ile birlikte f/8 ya da f/11 gibi bir değer haline gelmiştir.
Avantajlar
– Oldukça hızlı ve ayrıca hareket eden cisimler için yeteri kadar tutarlı ve hızlı.
– Sensör sayesinde hareketi algılayabilir ve ona göre bir değerlendirme yaparak odaklamayı gerçekleştirir.- Al servo bundan ibarettir aslında-
Dezavantajlar
– Öncelikle ?ziksel bir ayarlama yapılması söz konusu. Işık yolu ile sensör, odaklama sistemine doğru yol alacak şekilde ayarlanmalı, dizayn edilmeli. Daha önce bahsettiğimiz gibi lenste bulunan çip makineye ne kadar ilerlemesi veya gerilemesi gerektiğini söyler ve bunun yapabilmesi için de lens üzerinde ?ziksel bir düzenleme şarttır. Sıcak veya soğuk dolayısıyla oluşan en ufak bir değişim odaklamanın tutarsız olmasına sebep olabilmektedir.
– Bu sistem aynı zamanda yazılımsal anlamda da ayarlamalara ihtiyaç duymaktadır. Üreticiler lensleri oluştururken karışık algoritmalar ve veritaban tablolarını programlarlar ve lenslerin içinde bulunan çiplere yerleştirirler ki bunlar bizlerin ulaşamayacağı özel bilgilerdir. Her makine hangi lensle tam olarak ne kadarlık bir mesafede hareket sağlayabileceğini bilir. Ne kadar mesafede ne kadar ileri, ne kadar mesafede ne kadar geri gitmesi gerektiği yapım aşamasında bu lenslerin içerisine kodlanmıştır. Bu yüzden otomatik odaklama sistemleri bazen yazılım güncellemesi ile geliştirilebilir. Tüm bu güncellemeler yeni algoritmalar içermektedir.
– Diyafram da bu sistemin tutarlı çalışmasını sağlayabilen ana etkenlerdendir. f/1.8 gibi açık diyaframdaki lensin netlemesi f/5.6 gibi düşük değerdekinden daha tutarlı olacaktır.
Bu sistemde sensörler fotoğrafı çektiğiniz anda çalışmalarını durdurur ve ayna eski normal halini alana kadar geçen sürede yeniden çalışmaya başlamazlar. “LiveView” modda iken bu sistem,bu yüzden çalışmamaktadır.
Live View
Daha önce bahsettiğimiz gibi Sony ve Olympus ışınların bir bölümünü vizöre bir bölümünü ise sensöre ayırabilecek bir sisteme sahip. Bu sistem ise live view modda iken makinenin bölgesel odaklama sistemini kullanmasına imkan tanır. Ancak bu süreçte tutarlı bir odaklama yapabileceğiniz garantisi verilmemektedir.
Canon ise yarattığı sistemde kısmi olarak bölgesel odaklama ve bunu takip eden süreçte kontrast değerlendirme yoluyla odaklama sistemini kullanarak bir adım daha öne çıkmış durumdadır. En azından durağan ya da makro çekimlerde avantaj sağlayabilir. Nikon ise sensör üzerindeki belirli piksellerin bölgesel odaklamada kullanılabileceği üzerine bir patent başvurusu yapmıştır. Bu tüm bu sistemlerin önüne geçebilecek bir gelişme olabilir.
Bekleyip göreceğiz. Aslında açık olan bir şey var o da değişen zamana ayak uyduran bir otomatik odaklama sistemi. Bu değişimlerin evrimsel değil devrimsel olması umuduyla gelişmeleri izliyoruz.
Facebook Paylaşımı
Ücretsiz Fotoğrafçılık Eğitimi
Twitter Paylaşımı
Continue Reading
Related Topics:AF nasıl yapılır, autofocus, canon, how to autofocus, netleme, nikon, olympus, otomatik netleme, otomatik netleme nasıl yapılır, portre, sigma, still life, tamron
Ahmet Serdar Karaca
Click to comment
Subscribe
Bildir
Bu yazıya yeni bir yorum yapıldığında bildirim yolla.
Label
{}
[+]
Ad:*
Kullanıcı adınızı giriniz.
E-Posta*
Label
{}
[+]
Ad:*
Kullanıcı adınızı giriniz.
E-Posta*
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
More in Teknik Bilgi
Ekipman
Paraflaş Nedir? Paraflaş Nasıl Kullanılır?
By Erdem Kılavuz 2 November 2021
Paraflaş Nedir? Paraflaş Nasıl Kullanılır? Bu yazımızda Paraflaş Nedir? Paraflaş Nasıl Kullanılır? Sorularına cevap vermeye çalışacağız....
Fotoğrafçılık Eğitimi
Ürün Fotoğrafları İle E-Ticarette Satışları İkiye Katlamanız İçin 5 Tavsiye
By Erdem Kılavuz 9 March 2021
E -Ticarette Etkili Ürün Fotoğrafları İçin Olmazsa Olmaz 5 Tüyo E-ticarette Etkili Ürün Fotoğrafları kullanmak satışları...
Ekipman
Tıbbi Fotoğrafçılık ve Video Ekipmanları
By Erdem Kılavuz 2 March 2021
Doktorlar İçin Tavsiye Ettiğimiz En İyi Fotoğraf Ve Video Ekipmanları: Tıp sektöründe görüntüleme herşeyiyle başlı başına...
Haberler
Sigma’nın Yeni Art Serisi Sony E-Mount Uyumlu Olacak!
By Ömer Faruk Yayla 23 January 2018
Bildiğimiz gibi Sigma, bundan önce Sony için sadece cine serisi lensler üretiyordu. Özellikle Sony’nin FS7 yada...
Fotoğrafçılık Eğitimi
Kısa Film Çekenlerin Bilmesi Gereken 8 Temel Kamera Hareketi
By Ömer Faruk Yayla 19 January 2018
Sinema televizyon okumuş yada film setlerinde çalışmış arkadaşlarınızın bir filmin kamera hareketlerinden bahsederken pan, tilt, dolly...
Ekipman
Blackmagic Design Web Presenter ile Canlı Yayın Yapmak
By Ural Bartu Özçelik 11 January 2018
Merhabalar arkadaşlar, bugün sizlere Blackmagic Design Web Presenter kullanarak Open Broadcaster Software programı üzerinden, DSLR ya...
Genel
Film Çekerken Kullanılan Terimler – Sinema Terminolojisi
By Ömer Faruk Yayla 3 January 2018
İlk defa bir film setine gittiğinizde kendinizi yabancı hissetmeniz çok olasıdır. Sinema okulu okumuş olsanız bile...
Teknik Bilgi
Hafıza Kartları Hakkında Bilmeniz Gereken 10 Bilgi
By Gökhan Gök 29 December 2017
İyi fotoğrafçı olabilmek için çok çabalıyoruz. Eğitimler izliyoruz, ekipmanları, son teknolojileri, iyi fotoğrafçıları takip ediyoruz ve...
Teknik Bilgi
Shutter Sayısı Gerçekten Önemli mi?
By Gökhan Gök 28 December 2017
Shutter sayısı, fotoğraf makinesiyle ne kadar fotoğraf çekildiğini gösterir. 2. el dünyasında “Shutter kaç? Makina ölü...
Genel
Cine Lensler ile Fotoğraf Lensleri Arasındaki Farklar Nelerdir?
By Ömer Faruk Yayla 23 December 2017
Cine Lensler ile Fotoğraf Lensleri Arasındaki Farklar Nelerdir? Bu hafta bu konuyu ele alacağız. Son yıllarda...