‘Cumhuriyet’, bizim dilimize Arapçadan geçen bir kelimedir. ‘Bütün halkın idaresi’ demektir. Bu kelime ‘cumhur’dan yani halktan çıkar. Cumhuriyette egemenlik; kral, kraliçe, padişah, sultan gibi tek bir kişiye değil halka aittir. Halk, belirli zaman aralıklarında oy vererek, yine halktan olan yöneticilerini seçer.
“Bu kelime Arapçadan geldi” dedim ama Araplar bu kelimeyi hiçbir zaman bildiğimiz Cumhuriyet anlamında kullanmadılar. Çünkü bu rejimi hiç uygulamadılar. Cumhuriyet lafını eden biz Türkleriz.
Cumhuriyet anlayışı zamanla değişmiş, gelişmiştir. Örneğin bu rejimi Eski Yunan’daki demokrasidir, halk idaresidir; fakat orada o demokrasi çok sınırlı bir kesim tarafından kullanılırdı. Halkın çoğunluğu yabancılardı, seçme-seçilme hakları yoktu. Bir de köleleri vardı; onların hiçbir hukuku yoktu. Zengini ve fakiriyle çok küçük bir vatandaş kitlesi oy verirdi. Bu biçimiyle buradan da Roma İmparatorluğu’na geçti ama Roma’da da yine halkla, toprak sahibi soyluların arasında bir fark vardı. Meclisleri bile ayrıydı.
Cumhuriyet kelimesi, I. Dünya Savaşı’ndan evvel her yerde antipatiyle karşılanırdı. O dönemlerde kibar bir muhitte krallar aleyhinde konuşmak, cumhuriyeti övmek sizin o toplumdan kovulmanıza dahi sebep olabilirdi.
Büyük devletler arasında bir tek Fransa cumhuriyetti. Bir de o zamanlar yükselen bir devlet konumunda olan Amerika Birleşik Devletleri bir cumhuriyetti. O da 18. yüzyıldan itibaren yeni yeni ortaya çıkıyordu. Bu iki cumhuriyet, Batı dünyasında yeni bir atılımdı. Ama artık dünya değişti. Modern Türkiye dâhil, dünyada birçok ülke cumhuriyetle yönetiliyor.
Kaynak: Türkiye’nin yıldızının parladığı gün: 29 Ekim 1923 (Röportaj: İpek İzci, 28.10.2016, Hürriyet)
İlginizi çekebilir:
MUSTAFA KEMAL ATATÜRK
İsmet İnönü
Sütyenin tarihi
Turna
Pay:
Önceki Cemal Süreya’nın eşi Zühal Tekkanat yaşamını yitirdi
Bir sonraki Dali’nin ünlü ‘Belleğin Azmi’ tablosu
İlgili Mesajlar
Marx hakkında az bilinen gerçekler
Mayıs 4, 2018
Barış nedir?
Aralık 1, 2019
“Siyam İkizleri”nin tuhaf öyküsü
Aralık 2, 2019
Kuzey Kore ve Güney Kore neden ayrıldı?
Şubat 21, 2018
Yazarlarımız
Altan Göçer
10 Posts
Canan Çitil
6 Posts
Çiğdem Mazlum
5 Posts
Cihan Güner
6 Posts
Deniz Şener
0 Posts
Duygu Darılmaz
0 Posts
Elif Çankaya
4 Posts
Hüseyin Ortak
3 Posts
Kenan Demir
3 Posts
Konuk Yazar
36 Posts
Kültür Postası
161 Posts
Kültür Postası
0 Posts
Murat Özyürek
7 Posts
Olcay Bağır
35 Posts
Özlem Kılıç
12 Posts
Sibel Gündüz
7 Posts
Suat Kılıç
6 Posts
Reklam
a
Translate:
Select LanguageEnglishGermanItalianSpanish
Etiketler
ABD Altan Göçer Anadolu animasyon anime Ankara Aziz Nesin bilim Canan Çitil Cemal Süreya Cemal Süreya Kültür Sanat Derneği Cihan Güner CSKSD distopya dizi film Haluk Bilginer Hollywood Kemal Sunal Kitap mitoloji MURAT ÖZYÜREK Müzik Nazi Nazım Hikmet Olcay Bağır Oscar sanat sansür Seyyit Nezir Sibel Gündüz sinema SSCB Suat Kılıç tablo tiyatro Türkiye Yeşilçam Zühal Tekkanat Çiğdem Mazlum Özlem Kılıç Üvercinka Üvercinka dergi Üvercinka Dergisi Şener Şen