Çocukluğumuzun büyük heyecanlarından.. Günler öncesinden hazırladığımız anlık dilekler ve çoğunlukla da gelecek hayatımızla ilgili güzel ,temiz, saf dileklerimizi yazdığımız kağıtları, çizdiğimiz resimleri dualar eşliğinde büyük gül saksılarımızın dibine yerleştirir, dallarına asardık. Sabah ezanından sonra kalkıp dilekleri kontrol ederdik. Eğer dilekler yerinde yoksa kabul edileceğine, eğer yerlerinde duruyorsa umutların bir sonraki Hıdrellez zamanına saklanacağına inanırdık.
Ben hep iki katlı pembe panjurlu ev resimleri çizerdim. Bahçesinde rengarenk çiçekleri olan. Şimdilerde düşünüyorum da o yıllarda mutluluğun tarifi iki katlı pembe panjurlu evlerdi. Filmlerde, romanlarda kafamıza bu yerleştirilmişti. Sanki pembe panjuru olmayan evde yaşayanlara mutluluk haramdı. Yıllar içinde yani büyüdükçe öğrenecekmişiz ki panjur da pembe de ev de bizim beynimiz, gönlümüz ve hayata bakış açılarımızmış.
Hıdrellez gecesi bahçemizde yaktığımız ateşin üzerinden neşeyle atlar, her sene ertesi gün bacaklarımızda oluşan minik yanıklara hararetle sürdüğümüz ilaçlar eşliğinde arkadaşlarla birbirimize verdiğimiz ”seneye asla atlamayalım” sözlerin unutarak yine, yine, defalarca güzel dileklerimizi gönlümüzden ateşin yükselen alevlerine teslim edip uzaklara gitmesi, gereken makamlara ulaşması için umutla gönderir, bildiğimiz bütün duaları okurduk. Kuruyemişler, gazozlar alır ateşten atlama işi bitince eğlence yapar şarkılar söylerdik. Yorulup , huzurla ve sanki tüm yolladığımız dilekler ertesi gün gerçekleşecekmiş gibi büyük bir mutlulukla derin bir uykunun koynuna yuvarlanıverirdik…
Annem bir gece önce mutlaka bize çocukluğunda yaşadığı Hıdrellezleri anlatırdı. En çok ilgimi çeken ”Çömlek” töreniydi.
“İçi yarısına kadar su dolu çömleğe bir gece evvelinden herkes kendine ait yüzük, küpe, düğme gibi bir eşyayı niyet ederek atarmış. Çömleğin ağzı bir tülbent ile sıkıca kapatılır ve birine teslim edilirmiş. Hıdrellez sabahı bir bahçede toplanılıp küçük bir çocuk çömleğin başına oturtulur ve eşyaları niyet çeker gibi çömleğin içindekiler teker teker çıkarırmış.. Çocuğun çektiği eşya kiminse topluluk içinden birisi bir mani okur ve eşya bu mani eşliğinde sahibine teslim edilirmiş. Mani bilmeyenler takvim yapraklarında yazan manileri okurlar ve güzel bir sabah eğlencesi yaşarlarmış.”
Biz Hıdrellez günü mutlaka piknik yapardık. Baharın gelişini kendi bahçemizde dostlarımızla eğer hafta içine rastladıysa çaylı bir sofrayla, hafta sonuna rastladıysa babalar da evde olduğundan mangal ağırlıklı sofralarla yiyerek, içerek, eğlenerek mutlu bir yaz geçirme dilekleriyle kutlamaları tamamlardık. Çocuk aklımızla bir kaç gün Hıdrellez etkisinden kurtulamaz her yerde her köşede Hızır ile rastlaştığımızı zanneder her gördüğümüz yaşlı, nur yüzlü, sakallı dedenin peşine takılırdık… Mahalledeki çok yaşlı nineler bize Hızır’ın baş parmağı kemiksizdir, nur yüzlü yaşlı dedeler kapınızı çalıp sizden ekmek falan isterse baş parmağına dikkat edin sakın geri çevirmeyin. Fırsatı kaçırırsınız diye tembihlerdi. Zaman bizi ileriye götüreceğine ne kadar gerilere götürmüş. Bir zamanlar kapımızı çalıp ta bizden ekmek isteyen insan yolunu gözlerken şimdi herkese bir kuşku ve önyargıyla yaklaşıyoruz. Her yabancı bizim için potansiyel tehlike..
İnsanlık nereye gitti?
Nasıl kaçırdık?
Nerede hata yaptık?
Yine bir Hıdrellez günündeyiz. Eskisi kadar heyecanla beklemiyorum . Dualarımı edip iyi dileklerimi tüm ailem, dostlarım ve insanlık adına diliyorum. Umarım bu Hıdrellez zamanı herkesin gönlünün dilekleri hayırlarla gerçekleşsin.
T.C.Kültür ve Turizm Bakanlığı; Aregem (Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü) bir yayınında Hıdrellez’i şöyle anlatmış…..
”Hıdrellez, bütün Türk dünyasında bilinen mevsimlik bayramlarımızdan biridir. Ruz-ı Hızır (Hızır günü) olarak adlandırılan Hıdrellez günü, Hızır ve İlyas Peygamber’in yeryüzünde buluştukları gün olması nedeniyle kutlanmaktadır. Hızır ve İlyas sözcükleri birleşerek halk ağzında hıdrellez şeklini almıştır. Hıdrellez günü, Gregoryen takvimine göre 6 Mayıs eskiden kullanılan Rumi takvim olarak da bilinen Julyen takvimine göre 23 Nisan günü olmaktadır.
Halk arasında kullanılan takvime göre eskiden yıl ikiye ayrılmaktadır: 6 Mayıs’tan 8 Kasım’a kadar olan süre Hızır Günleri adıyla yaz mevsimini, 8 Kasım’dan 6 Mayıs’a kadar olan süre ise Kasım Günleri adıyla kış mevsimini oluşturmaktadır. Bu yüzden 6 Mayıs Günü kış mevsiminin bitip sıcak yaz günlerinin başladığı anlamına gelir ki, bu da kutlanıp bayram yapılacak bir olaydır.
Mevsimlik bayramlarımızdan biri olan Hıdrellez, ülkemizde etkin bir biçimde kutlanmaktadır. Büyük şehirlerde daha az olmak üzere, kasaba ve köylerde Hıdrellez için önceden hazırlıklar yapılır. Bu hazırlıklar, evin temizliği, üst-baş temizliği, yiyecek-içeceklerle ilgili hazırlıklardır. Hıdrellez gününden önce evler baştan başa temizlenir. Çünkü temiz olmayan evlere Hızır’ın uğramayacağı düşünülür. Hıdrellez günü giyilmek üzere yeni elbiseler, ayakkabılar alınır.
Anadolu’nun bazı yerlerinde Hıdrellez Günü yapılan duaların ve isteklerin kabul olması için sadaka verme, oruç tutma ve kurban kesme adeti vardır. Kurban ve adaklar “Hızır hakkı” için olmalıdır. Zira tüm bu hazırlıklar Hızır’a rastlamak amacına yöneliktir.
Hıdrellez kutlamaları daima yeşillik, ağaçlık alanlarda, su kenarlarında, bir türbe ya da yatırın yanında yapılmaktadır. Hıdrellez’de baharın taze bitkilerini ve taze kuzu eti ya da kuzu ciğeri yeme adeti vardır. Baharın ilk kuzusu yenildiği zaman sağlık ve şifa bulunacağına inanılır. Bugünde kırlardan çiçek veya ot toplayıp onları kaynattıktan sonra suyu içilirse bütün hastalıklara iyi geleceğine, bu su ile kırk gün yıkanılırsa gençleşip güzelleşileceğine inanılır.
Hıdrellez gecesi Hızır’ın uğradığı yerlere ve dokunduğu şeylere feyiz ve bereket vereceği inancıyla çeşitli uygulamalar yapılır. Yiyecek kaplarının, ambarların ve para keselerinin ağızları açık bırakılır. Ev, bağ-bahçe, araba isteyen kimseler, Hıdrellez gecesi herhangi bir yere istediklerinin küçük bir modelinin yaparlarsa Hızır’ın kendilerine yardım edeceğine inanırlar.
Hıdrellezde baht açma törenleri de oldukça yaygın olarak uygulanan geleneklerimizdendir. Bu törene İstanbul ve çevresinde “baht açma”, Denizli ve çevresinde “bahtiyar”, Yörük ve Türkmenlerde “mantıfar”, Balıkesir ve çevresinde “dağara yüzük atma”, Edirne ve çevresinde “niyet çıkarma”, Erzurum’da “mani çekme” adı verilir. Törenler baharda doğanın ve tüm canlıların uyanmasıyla eş anlamlı olarak insanların da talihlerinin açılacağı inancıyla, şanslarını denemek için yapılır. Hıdrellez’den bir gece önce bahtını denemek ve kısmetlerinin açılmasını sağlamak isteyen genç kızlar yeşillik bir yerde veya bir su kenarında toplanırlar. İçinde su bulunan bir çömleğe kendilerine ait yüzük, küpe, bilezik gibi şeyler koyarak ağzını bir tülbentle bağladıktan sonra bir gül ağacının dibine bırakırlar. Sabah erkenden çömleğin yanına giderek sütlü kahve içip ağızlarının tadının bozulmaması için dua ederler.
Ardından niyet çömleğinin açılmasına geçilir. Çömleğin içindekiler çıkarılırken bir yandan da maniler söylenir. Buna göre eşyanın sahibi hakkında yorumlar yapılır. Hıdrellez’e özgü bu uygulama temelde bu şekilde yapılmakla birlikte, yörelere göre bazı farklılıklar da gösterebilmektedir. Son zamanlarda ise bu tören yalnızca evde kalmış kızların kısmetini açmak amacıyla yapılmaktadır.
Sonuç olarak, Anadolu’da hala görkemli törenlerle kutlanan Hıdrellez Bayramı insanlık tarihinde çok eski zamanlardan beri kutlanmaktadır. Farklı zamanlarda, farklı isimler altında kutlansa da Hıdrellez motiflerine pek çok yerde rastlamak mümkün olmaktadır. Baharın gelişi ve doğanın canlanması insanlar tarafından bayramlarla kutlanması gereken bir durum olarak algılanmıştır. Böylece bir bahar bayramı olan Hıdrellez evrensel bir nitelik kazanmıştır.”
Oya ENGİN
Etiketler: dilek, gül ağacı, hıdrellez, hızır
← Ne Çöpmüş….
Annem’e… →
Comments are closed.
Lütfen Abone Olunuz ve
sonraki videolar için Bildirimleri açınız.
Çok Beğenilenler (Son 24 Saat)
Güncel, Yaşam
Çocukluğumun Salıncağı…
Salıncakların çocukken benim için anlamı ne kadar büyüktü. Bir çok çocuk i...
Gezi, Güncel
Cumalıkızık-Mudanya-Tirilye-Gölyazı Gezisi…
Gökçeada gezisinin tozu hâlâ üzerimizdeyken biz dört gezgin kadın...
Güncel, Yaşam
Hoşgeldin Ekim…
Hep sevmişimdir Ekim ayını. Sarı yaz derim ben Ekim ayına. Palamutun yağ...
Güncel, Kitaplarım
Geçmişten Gelen Hazine
Fısıldayan Zeytin Ağacı kitabının devamı olan bu hikâyede, Ayza katılmayı ç...
Çok Beğenilenler (Son 30 Gün)
Güncel, Yaşam Karatay ile zayıfladım…
Güncel, Yaşam Çanta Taşıyan Erkekler
Güncel, Yaşam Anneannemin Sandığı
Güncel, Yaşam Çocukluğumun Salıncağı…
Kitaplarımdan Seçmeler
Diğer Tüm Kitaplar için Tıklayın ►
Kategoriler
Etkinlik (18)
Gezi (9)
Güncel (199)
Hayvanlar (11)
Hikaye (8)
İnsanlar (1)
Kitaplarım (9)
Kültür (13)
Masallar (5)
Oradan Buradan Şuradan (2)
Videolar (3)
Yaşam (119)
Güncel (Son Yazılar)
Diğerleri ve Avuç Kadar Bir Kedi 2021.10.08
Bayram Çocukları 2021.07.23
Masal: Evini Kaybeden Kuş 2021.07.07
Telefon Sapığı 2021.06.02
Masal: Altın Bulut 2021.06.01
Son Yorumlar
Yeditepe İstanbul Öykü Kitaplarım için Glassbma
Anneannemin Sandığı için Broncowla
Ayna Perisi… için Yasemin Erdem
Anadolukavak’lıyız… için İlkay Kaptan
Kırık Kollu Berjer Koltuk için Nurhan buyukkaya
Kırık Kollu Berjer Koltuk için Server Muradoğlu
Etiketler
ada (2) aldatma (2) Atatürk (2) ay ışığında oynayan balıklar (3) ağaç (3) aşk (7) bahçe (2) bayram (2) Boğaziçi (4) Ceylan Çocuk (4) cumhuriyet (2) doğa (2) doğum günü (2) erkek (5) evlilik (3) eş (2) Fısıldayan Zeytin Ağacı (3) gezginkadınlar (3) hastane (3) hayat (2) imza günü (4) insan (2) Kadıköy (2) kadın (8) kedi (12) kitap (10) kitaplar (4) koku (3) köpek (3) oya engin (8) oyaengin.com (2) salıncak (2) sevgi (4) sultanahmet (3) Türkiye (2) veteriner (3) yavrukedi (4) yeditepe (3) yemek (3) zaman (3) zeytin (4) çay bahçesi (3) çocuk (4) çöp (2) İstanbul (7)
Arşivler
Arşivler Ay seçin Ekim 2021 Temmuz 2021 Haziran 2021 Mayıs 2021 Nisan 2021 Temmuz 2020 Haziran 2020 Nisan 2020 Mart 2020 Kasım 2019 Ekim 2019 Eylül 2019 Ağustos 2019 Mayıs 2019 Nisan 2019 Mart 2019 Şubat 2019 Ocak 2019 Aralık 2018 Kasım 2018 Ekim 2018 Eylül 2018 Mayıs 2018 Nisan 2018 Mart 2018 Şubat 2018 Ocak 2018 Aralık 2017 Ekim 2017 Temmuz 2017 Haziran 2017 Mayıs 2017 Şubat 2017 Aralık 2016 Kasım 2016 Ekim 2016 Eylül 2016 Ağustos 2016 Mayıs 2016 Nisan 2016 Ocak 2016 Aralık 2015 Kasım 2015 Ekim 2015 Eylül 2015 Temmuz 2015 Nisan 2015 Mart 2015 Ocak 2015 Aralık 2014 Kasım 2014 Eylül 2014 Temmuz 2014 Haziran 2014 Mayıs 2014 Ocak 2014 Aralık 2013 Kasım 2013 Ekim 2013 Ağustos 2013 Temmuz 2013 Haziran 2013 Mayıs 2013 Nisan 2013 Mart 2013 Şubat 2013 Ocak 2013 Aralık 2012 Kasım 2012 Ekim 2012 Eylül 2012 Ağustos 2012 Temmuz 2012 Haziran 2012 Kasım 2011 Ağustos 2011 Şubat 2011 Ocak 2011 Ekim 2010