Dört Kapı Kırk Makam düstüru ile (ilkeleşen) insanı “İnsan-ı Kamil” (olgun insan) olmaya taşıyan ilkeleri Hünkâr Hacı Bektaş-ı Veli tespit etmiştir. Bu ilkeler aşama aşama olup insanı olgunluğa götürür. Ulu Hünkâr Hacı Bektaş-ı Veli bunları şöyle özetlemiştir: “Kul, Tanrı’ya Kırk Makam’da erer.. ulaşır.. ve dost olur.Sırayla Şeriat, Tarikat, Marifet ve Sırr-ı Hakikat olan bu kapıların her birinin 10 makamı vardır.Her Can bu dört kapı (Çar, Bab – İlim Şehr’ine giren kapı) ve bu dört kapı içinde kırk makamdan geçerek, ruhunu ve benliğini erdemli hale getirerek İnsan-ı Kamil olur.
ŞERİAT MAKAMLARI:
1.	İman etmek
2.	İlim öğrenmek
3.	İbadet etmek
4.	Haramdan uzaklaşmak
5.	Ailesine faydalı olmak
6.	Çevreye zarar vermemek
7.	Peygamberin emirlerine uymak
8.	Şefkatli olmak
9.	Temiz olmak
10.	Yaramaz ve sakıncalı işlerden sakınmak
Şeriat Kapısı’nı ve makamlarını şöyle özetleyebiliriz:
Kendi öz benliğini kötülükten arıtmayan, gelişmemiş, olgunlaşmamış insanın, din kuralları ve yasalar zoruyla eğitilmesi, kişilere ve topluma zarar verecek hareketlerde bulunmasına meydan verilmemesidir.
TARİKAT MAKAMLARI:
1.	El almak / Tövbe etmek
2.	Mürşidin öğütlerine uymak
3.	Temiz giyinmek
4.	İyilik yolunda çalışmak
5.	Hizmet etmeyi sevmek
6.	Haksızlıktan korkmak
7.	Ümitsizliğe düşmemek
8.	İbret almak
9.	Nimet dağıtmak
10.	Özünü fakir görmek
Tarikat kapısını ve makamlarını şöyle özetleyebiliriz:
İnsanın kendi öz iradesiyle hiç bir dış zorlama olmadan her türlü kötülüğü benliğinden kovabilmesi, elinden gelebilecek tüm iyilikleri hiç kimseden esirgememesi aşamasıdır.