Her toplulukta yazılı olmayan ve sosyal düzeni sağlayan kanunlar vardır. Bu kanunlar, toplumdan topluma değişebildiği veya ortak olabildiği gibi kanunların önemi de toplumdan topluma değişiyor. Özellikle Çinliler bu kanunlar konusunda çok hassas. Peki mianzi kazanmak için ne yapmak gerekiyor?
Mianzi Nedir?
“Yüzü kurtarmak” olarak çevirebileceğimiz bu ifade, sosyal hayatta kişinin itibarını ve saygınlığını tanımlar. Şeref, prestij ve saygı kavramları her kültürde mevcuttur, ancak bu kavram Çin’de, özellikle iş dünyasında, çoğu sosyal etkileşimin aracı bir rol oynamaktadır. Konfüçyus felsefesinden gelen bu tanım, sosyal ortam içerisinde topladığınız takdire göre artabiliyor ya da utandığınız/utandırıldığınız zaman azalabiliyor.
Hristiyan öğretilerinde vicdana oynanarak kurulmaya çalışılan sosyal düzen, Çin’de daha çok utanca dayalı olarak sağlanmaya çalışılıyor. Dolayısıyla yanlış bir şey yapmaktan çok, yaparken yakalanmak önemli hale geliyor. Karşınızdakinin mianzisini kaybetmesine yol açacak bir şey yapmak, size ömür boyu kin güdecek bir düşman kazandırabilir. Hatta yakalanmamak için yalan söylemek, Çin’de oldukça normal karşılanıyor. Özellikle Çin iş kültüründe ve esnaflar arasında oldukça yaygın kullanılıyor.
Mianzi Kaybettirecek Davranışlar
Yaşlılara ve kişinin atalarına gerekli saygıyı göstermemek.
Birini grup içerisinde eleştirmek.
Bir daveti geri çevirmek. (Hayır yerine, belki, sonra bakarız vs. diyebilirsiniz.)
Makul bir bahane olmadan geç kalmak.
Karşınızdakinin sözünü kesmek.
Çalışanlarınızı işten kovmak ya da kovmakla tehdit etmek.
Birinin yalanını yakalamak ve bunu onun yüzüne vurmak.
Sinirlenmek (İki taraflı mianzi kaybına yol açıyor.)
Bir şeyi yapamıyor ya da bilmiyor olmak. (Örneğin; İngilizce konuşamıyorlarsa, bunun ortaya çıkmasını engellemek için, koşar adımlarla uzaklaşabilirler.)
Hata yaptığını kabul etmek.
Sarhoş olmak
Mianzi Kazandıracak Davranışlar
İltifat etmek.
Birini topluluk içerisinde övmek.
Çin kültürüne bayıldığınızı her fırsatta söylemek.
Pahalı, mümkünse ithal bir hediye almak ya da yemek ısmarlamak.
Zengin olmak (Bununla övünmek pek garip karşılanmıyormuş)
Şanslı olmak.
İyi bir üniversiteden mezun olmak (Çin’de kalabalık nüfusa oranla az üniversite olduğu için ve eğitim sistemi ağır sınavlara ve ezbere dayandığı için, bu büyük bir başarı olarak görülüyor.)
İyi bir evlilik yapmak.
Erkek evlat sahibi olmak (Erkek çocuklar yaşlandıklarında ailelerine bakacakları ve kırsal bölgelerde tarlada çalışacakları için daha değerli kabul ediliyorlar. Tek çocuk yasası sonrası, birden fazla çocuğu olan aileler ceza ödemek zorunda oldukları için, kız çocukları doğumdan önce ya da sonra öldürülebiliyorlar. Bu da son zamanlarda erkek-kadın oranlarının 117:100 gibi acayip oranlara ulaşmasına neden olmuş.)