Yeni DW'nin beta sürümüne herkesten önce göz atın. Görüşünüzü bize bildirerek yeni DW'yi daha da geliştirmemize yardımcı olabilirsiniz.
Yeni DW'yi ziyaret edin
Verdiğimiz hizmetleri geliştirmek amacıyla çerezlerden (cookies) faydalanıyoruz. Daha fazla bilgiye gizlilik ilkelerimizden ulaşabilirsiniz.
Daha fazla bilgi Tamam
Inhalt
Navigation
Weitere Inhalte
Metanavigation
Suche
Choose from 30 Languages
Albanian Shqip
Amharic አማርኛ
Arabic العربية
Bengali বাংলা
Bosnian B/H/S
Bulgarian Български
Chinese (Simplified) 简
Chinese (Traditional) 繁
Croatian Hrvatski
Dari دری
English English
French Français
German Deutsch
Greek Ελληνικά
Hausa Hausa
Hindi हिन्दी
Indonesian Indonesia
Kiswahili Kiswahili
Macedonian Македонски
Pashto پښتو
Persian فارسی
Polish Polski
Portuguese Português para África
Portuguese Português do Brasil
Romanian Română
Russian Русский
Serbian Српски/Srpski
Spanish Español
Turkish Türkçe
Ukrainian Українська
Urdu اردو
Wrong language? Change it here DW.COM has chosen Türkçe as your language setting.
DW.COM in 30 languages
DW AKADEMİSİ
HAKKIMIZDA
DW.COM
Deutsche Welle
GÜNDEM
DÜNYA
Türkiye
Almanya
Avrupa
Ekonomi
YAŞAM
BASIN
SPOR
Bilim ve Çevre
MULTİMEDYA
Canlı TV
Tüm medya içeriği
YAYINLARIMIZ
PARTNERLERİMİZ
İLETİŞİM
TV PROGRAMI (İNGİLİZCE)
ALMANCA ÖĞRENİN
ALMANCA KURSLARI
ALMANCA KURSLARI
Deutsch Interaktiv
Mission Europe
Radio D
Deutsch - warum nicht?
Audiotrainer
DEUTSCH XXL
DEUTSCH XXL
Deutsch Aktuell
Deutsch im Fokus
Telenovela
Bandtagebuch
Landeskunde
COMMUNITY D
COMMUNITY D
Das Porträt
Podcasts & Newsletter
Service
ALMANCA ÖĞRETİN
ALMANCA ÖĞRETİN
DW im Unterricht
Unterrichtsreihen
Deutschlehrer-Info
DÜNYA
Türkiye
Almanya
Avrupa
Ekonomi
YAŞAM
BASIN
SPOR
Bilim ve Çevre
GÜNDEM / Türkiye
Reklam
Türkiye
Kılıçdaroğlu'nun çözüm açıklaması Kürt seçmenden oy alma taktiği mi?
Kılıçdaroğlu'nun Kürt sorununun çözümü için HDP'yi meşru organ olarak göstermesi ne anlama geliyor? Uzmanlara göre bu CHP için bir açılım, aynı zamanda da Cumhur ile Millet ittifaklarında Kürt seçmenden oy kapma yarışı.
CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun "Kürt sorununun çözümü için meşru bir organa ihtiyaç duyulduğu, bu organın mecliste temsil edilen HDP" olduğu yönündeki açıklaması, Ankara'da Millet İttifakı ile Cumhur İttifakı arasında Kürt seçmenden oy kapma yarışını gündeme getirdi.
Zira 27 Eylül'de 2023 seçimine ilişkin Tutum Belgesi'ni açıklamaya hazırlanan HDP'nin oyları 2023 için kritik önem taşıyor. Sadece MAK Danışmanlık, Metropol gibi kamuoyu şirketlerinin yaptığı araştırmalarda değil hükümete yakın kamuoyu şirketlerinin yaptığı araştırmalarda da HDP oyları yüzde 12-13 bandının üst seviyesinde gösteriliyor.
"Sezai Temelli bağlayıcı olmaz"
Kamuoyu araştırmacısı İbrahim Uslu, Kılıçdaroğlu'nun Kürt sorunun çözümü için HDP'yi meşru organ olarak göstermesi bir çeşit "yeni açılım" olduğunu düşünenlerden. "CHP, ilk kez bu kadar açık ve doğrudan bir şekilde Kürt sorununun varlığını kabul etti" diyen Uslu, Kılıçdaroğlu'nun bu açıklamasıyla ne hedeflediğini AKP'nin 2009-2015 yılları arasında yürüttüğü çözüm sürecini hatırlatarak yorumluyor.
AKP'nin yürüttüğü çözüm sürecinde Kandil'le, İmralı'yla görüşmeler yapıldığını ancak HDP'yle sürekli bir mesafeli ilişki yürütüldüğünü belirten Uslu, "Bir kez Dolmabahçe'de biraraya geldiler, o zaman da AKP içinde kriz çıktı. O dönem AKP'nin meclis dışında PKK'yla görüştüğü ve buna HDP'nin aracılık ettiği şeklinde bir süreç yönetim modeli kurulduğunu gördük ve bu model işe yaramadı" değerlendirmesini yapıyor.
Kamuoyu araştırmacısı İbrahim Uslu
CHP'nin ise HDP'yi mecliste bir parti olarak kamuoyuna hatırlattığını ve Kürt sorununun çözümünde asıl muhatap sayılması gerektiğini ortaya koyan bir tavır sergilediğini belirten Uslu, HDP eski eş genel başkanlarından Van Milletvekili Sezai Temelli'nin "Asıl muhatap İmralı'dır" çıkışının ise HDP'yi doğrudan bağlamayacağını öngörüyor:
"Kürtlerden oy alan bir parti olarak Kürt meselesinin çözümü konusunda mecliste bir irade oluşacaksa HDP bunu sabote edemez. Kendi seçmenleri bir kere, HDP'yi buna zorlar. İster şu an böyle bir süreç yönetmeye niyeti olsun ister olmasın ama günün birinde mecliste böyle bir idare şekillenecek olursa HDP bunun parçası olmak zorunda kalır zaten. Ya da o dönemde, başka isimle bir parti olursa, o bu işin bir parçası olmak zorunda kalır."
AKP ile CHP'nin birbirine benzeyen hamleleri
Ankara'da siyasi kulisleri yakından izleyen gazetecilerden Sedat Bozkurt da ittifakların Kürt seçmenin oyları için girdiği yarışa dikkat çekiyor. Bozkurt'a göre Kılıçdaroğlu'nun açıklamasının iki nedeni var: HDP'yi Millet İttifakı'nın yörüngesinde bir yerde muhafaza etmek ve Cumhurbaşkanlığı seçiminde Kürt seçmenden mümkün olduğunca fazla şekilde Millet İttifakı'nın adayına oy toplayabilmek.
Aynı hamleleri Cumhur İttifakı'nın da yaptığını hatırlatan Bozkurt, "Yanında MHP'yi de taşıyor olmasına rağmen Erdoğan Diyarbakır'a gitti, çözüm sürecini dillendirmese de oradaki meseleye el atacağını, dokunacağını, bir şekilde açılım yapacağını söyledi. Erdoğan bunu söylerken Millet İttifakı'nın sessiz kalmasını beklemek siyaseten yanlış olurdu. Millet İttifakı'nın ajandasında Kürt meselesinin ele alınması da var. İşte bunu söylüyor Kılıçdaroğlu" diyor.
"Kürt sorununun çözümü açısından ilerleme"
Bozkurt, CHP'nin içinde İYİ Parti'nin de olduğu Millet İttifakı'nda Kürt sorununu HDP'nin istediği gibi çözüp çözemeyeceği sorusunu ise şöyle yanıtlıyor:
"Tabii ki doğal olarak CHP'nin sorunu çözmesi mümkün görünmüyor ama bunun masaya getirilmiş olması bile Kürt meselesinin çözümü açısından bir ilerleme. Bunu nasıl çözeceksiniz? İktidarın bir önceki çözüm sürecinde yaptığı gibi Öcalan'ı muhatap alıp HDP'yi ulak haline mi getireceksiniz yoksa kayyum baskısına, seçilmiş siyasetçilerinin hapse atılmasına karşın sivil siyaseti sonuna kadar zorlayan HDP'yi doğrudan muhatap mı alacaksınız? CHP ikincisini yapıyor ve hem Kürt sorununa çözüm arıyor hem de HDP'yi sivil siyaset zemininde tutma çabasını sürdürüyor."
HDP için "Homojen, tek bir görüşten oluşan parti de değil. Yönetilmesi kolay parti de değil. Çünkü üzerinde sadece ülke yönetimin değil örgütün de baskısı var" diyen Bozkurt, Sezai Temelli'nin İmralı çıkışının HDP'de bütünüyle karşılık bulmasının zor olduğunu öngörüyor:
"Kılıçdaroğlu muhatap olarak Öcalan'ın alınmasına sıcak bakmıyor, ihtimal vermiyorum. Öcalan'ın muhatap alındığı bir çözüm sürecini Millet İttifakı'nın bileşenlerine, hatta CHP'nin kendisine anlatamazsınız. Burada Sezai Temelli'nin niyeti şuysa anlaşılabilir bir şey sonuçta. Kürt meselesinin unsurlarından biridir Öcalan. Yani Kürt meselesini çözmek için bir masaya oturduğunuz zaman maddelerden biri Öcalan'ın durumudur. Ama bu, bir çözüm sürecinin başlangıcından sonra ele alınacak konulardır."
HDP Van Milletvekili Sezai Temelli
"Biz zaten meşru bir partiyiz"
Kılıçdaroğlu'nun açıklamalarından sonra HDP'nin 27 Eylül'de 2023 seçimi için açıklayacağı Tutum Belgesi Ankara siyaseti için daha da kritik hale geldi. Tutum Belgesi'nde Kürt sorununa demokratik çözüm için tüm partilere çağrı yapacak olan HDP yönetimi, bu konuda siyasi partilerden "samimi" açıklamalar beklediklerini söylüyor. Parti yönetimi, sadece seçim öncesinde "geçici ve samimi olmayan" mesajlarla Kürt seçmenin oyunu hiçbir partinin kazanamayacağını dile getiriyor.
Kılıçdaroğlu'nın açıklamasını DW Türkçe'ye değerlendiren HDP Grup Başkanvekili Meral Danış Beştaş, "Biz Türkiye partisiyiz. Türkiye'nin her yerinden oy alan bir partiyiz. Zaten anayasal ve meşru bir partiyiz. Kürt sorununun çözümü de bizim için çok önemli. Kürt sorununun çözümünde elbette ki taraflar var, halkımız var, çözüm süreci var" şeklinde konuşuyor.
"Herkes Kürt seçmen için manevra yapıyor"
Siyaset bilimci Prof. Levent Köker de CHP’nin Kürt sorununun varlığını kabullendiğini ilk kez açık ve net bir şekilde kamuoyuyla paylaşmakla ve HDP'yle bu konuda konuşabileceğini söylemekle beraber net bir mesaj veremediğini, tıpkı AKP gibi Kürt seçmenin oyununu almaya çalıştığını düşünüyor.
Siyaset bilimci Prof. Levent Köker
Köker, "CHP'nin aklında ne var? CHP hiçbir zaman Kürtçe'nin anadilde eğitim dili olması gerektiğini söyleyemedi. Ya da belediyelerin merkez idare tarafından yönetilmeyip, kendi iradeleriyle yönetilmesi anlamına gelen demokratik özerklik konusunda kamuoyuna açık mesaj vermedi. Şimdi bir iktidar hesabı var ve Kürt seçmenin oyunu almak için manevra yapıyor. Bunu herkes yapıyor, seçim öncesi. Kılıçdaroğlu samimiyse Kürt sorununun çözümü konusunda daha açık konuşmalı" görüşünü dile getiriyor.
HDP, 7 Haziran 2015 seçimlerinde yüzde 13,1 oy almış, 1 Kasım 2015'te tekrarlanan seçimde de oy oranını yüzde 10,76'da tutmayı başarmıştı. HDP, 24 Haziran 2018 seçimlerinde de yüzde 11,7 oy oranına ulaşmıştı. 31 Mart 2019 yerel seçimlerinde Cumhur İttifakı'nı zayıflatmak isteyen HDP'nin Millet İttifakı'nın özellikle İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya, Adana gibi büyükşehirlerde kazanmasının da yolunu açtığı biliniyor. HDP şu anda 56 sandalye ile meclisin AKP ve CHP’den sonra üçüncü büyük partisi konumunda.
Hilal Köylü / Ankara
© Deutsche Welle Türkçe
Önerdiğimiz linkler
Millet İttifakı HDP sınavını geçebilecek mi?
HDP’nin seçimlerde ortak aday çıkarılmasına yeşil ışık yakmasıyla dikkatler CHP ve İYİ Parti’ye çevrildi. Siyasi gözlemciler, iki partinin de cumhurbaşkanlığı seçimi için HDP’yle diyalog kuracağını öngörüyor.
HDP kapatma davasına nasıl hazırlanıyor?
HDP, kapatma davasında savunma stratejisini belirledi. AİHM’in verdiği kararlar emsal gösterilecek, AKP kapatma davası hatırlatılacak. İmralı görüşmeleri üzerinden çözüm sürecine ve iktidarın rolüne işaret edilecek.
Demirtaş’ın ikinci tutukluluğunda 2 yıl doldu
Selahattin Demirtaş’ın ikinci kez tutuklanmasının üzerinden iki yıl geçti. Demirtaş’ın avukatları, müvekkillerininn tutuklanması gibi tahliyesinin de siyasi bir karar olacağı görüşünde.
Tarih 21.09.2021
Konular Selahattin Demirtaş, Kılıçdaroğlu, Kemal, CHP, HDP
Anahtar kelimeler CHP, HDP, Kemal Kılıçdaroğlu, Sezai Temelli, İmralı
Yorumunuz: Bize yazın
Yazdır Bu sayfayı yazdır
Kısa link https://p.dw.com/p/40bcS
Benzer içerik
Demirtaş: Kürt sorununda çözümün adresi TBMM'dir 21.09.2021
HDP'nin eski lideri Selahattin Demirtaş, "Kürt sorununda muhatap" tartışmalarına dahil olarak çözüm için TBMM'yi adres gösterdi. Sezai Temelli'nin "muhatap İmralı'dır" açıklaması tartışma yaratmıştı.
Erken seçim ekonomiyi düzeltebilir mi? 24.11.2021
Türkiye’de ekonomik kriz derinleşirken, muhalefet erken seçim çağrısını güçlendirdi. Ekonomistler, seçimi ekonomiyi düzeltmenin ilk adımı görse de, muhalefetin yeni bir ekonomik modeli açıklaması gerektiğini söylüyor.
Erdoğan: Türkiye'de Kürt sorunu yoktur 24.09.2021
Cumhurbaşkanı Erdoğan, New York'ta yaptığı açıklamada Türkiye'de Kürt sorunu olmadığını söyleyerek "Birliğe, beraberliğe, kardeşliğe inananlar varsa buyursunlar hep beraber yola devam edelim" dedi.