sadece insan da değil elbet, ilkel bakteri de, sedir ağacı da, plankton da hayatta kalma ve kendini çoğaltma derdinde. var oluşuna bir amaç isnat edemese de, madem varım o zaman hayatta kalmalıyım diye şu an uydurduğum bir benzetme, dna'nın bu temel eğilimini örneklendirmede çok da hatalı olmaz sanırım.
şu bilinmeli ki bu bencil insan, doğanın terörü karşısında ancak topyekün birlik olarak ayakta kalabildi, tabi buna ayakta kalmak derseniz. bu yüzden şehirlerde yaşıyor, yalnızlığı bir rahatsızlık olarak kavramlaştırıyoruz. şehirden uzakta yaşamak isteyene tarzan diyip film çekiyor ve soyutlanmak isteyen insanlara türlü dissosiyatif tanılar koyuyoruz.
her şeyden gayrı bir sebep aramaya lüzum yok: "acziyet sürüyü zorunlu kıldı"
ormanda yangın çıktı hep beraber karşı koyuldu, sel geldi beraberce set çekildi, organize oldu kıtlığa boyun eğmedi, ayı saldırısını gücüyle değil sosyal zekasıyla savuşturdu vs.
zaten sürüden ayrılan ayakta kalamadı, sürünün bekâsına göz diken de sürüden dışlandı, tüm tehditlerden tenzih edildi. sürü izole, kompakt ve adeta tek vücut olmalıydı ki efektif olabilsin.
ve birey, bir noktadan sonra benliğinden daha fazla bu kolektif yapıyı önemser hale geldi, zira toplumun muhtemel bir yitimi açıkça kendisinin de sonunu getiriyordu. tüm bu sürecin temelindeki ana güdü bireyin hayatta kalma arzusundan ibaret olsa da, bu motivasyon nihayet empati denilen bir yeteneği var etti ve geliştirdi. çağlar boyunca geliştirdiğimiz veya uyarladığımız hiçbir marifetimiz yoktur ki empati kadar önemli olabilsin, türün kaderini bu kadar belirleyebilsin.
resmini bu kabiliyetin çizdiği yaklaşımlarımız binlerce sene içerisinde gelenekselleşti, kanunlaştı, kuramsallaştı ve çok sonraları da yazılı maddeler halinde topluma dayatılarak sübjektif algılanma riski minimize edildi. yerleşik hayat daha fazla benimsendikçe, topluluklar ve sosyal yapılar daha girift yapılara büründükçe bu elemanların tutkalı olan toplumsal refleksler de o ölçüde karmaşıklaştı, çeşitlendi.
bu empati yeteneği önceleri "kendine yapılmasını istemediğin şeyi başkasına yapma" esasından ibaretken zamanla "kendine yapılmasını istemediğin şeyi, başkasının bir başkasına yapmasına da razı olma" anlayışına evrildi ve topluluklar çok daha otonom organizmalar haline geldi. böylece kendince haklı her "vicdan" birer kanun koyucu ve uygulayıcısı oldu. yazılı olmayan kurallar da bir o kadar öznel algılandı ve türlü çatışmalara zemin hazırladı. korkulan olmuştu, mesela birliğin varlığına tehdit olan cinayet suçu aşağı yukarı her toplumda evrensel kabul edilmişken, aslında bir tehdit oluşturmayan poligami gibi konular toplumdan topluma farklı ele alındı. kimse cinayete kurban gitmek istemiyordu haliyle ama kimi çokeşli olmak istiyor, kimi de istemiyordu. toplumun bekası için uyulması zaruri kurallar ile öznel yaklaşımlar aynı çatı altında birleştiriliyor ve komple bir paket hazırlanıyordu. daha sonraları bireysel hak ve özgürlükler denilen modern parametrelerin de katılımıyla bu eski denklemler yerine yeni dengeler kurulmaya çalışılıyordu, çalışılıyor. dünyada açlığı, hastalıkları bir kenara bırakırsak modern insanın temel sorunu da bunlardır zaten.
ancak ne kadar öznel algılanırsa algılansın, ne kadar çok çeşidi olursa olsun empati yeteneğinin önümüze koyduğu bu yeni anlayış hiçbir öğretiye, akıma, okula, göklere, kültlere, milletlere ait değil, tamamen insana ve topluma dairdir.
onların evriminin ve atalarının yaşam arzusunun eseridir.
bu tümüyle ve her çeşidiyle insanoğlunun alameti farikasıdır.
bu, 13.7 milyar yaşındaki evrenin, var bile sayılamayacak kadar kısa bir zaman diliminde ve yine var bile sayılamayacak kadar küçük ve ücra bir köşesinde belirivermiş önemsiz ve ziyadesiyle amaçsız bir türün kendini "kozmik parazit" olarak tanımlamıyor oluşunun yegane sebebidir.
işte şimdi biz tüm bu külliyata bakıp adına "ahlak" diyoruz.
visitors
İnsanın Ahlaki İkilemler Karşısındaki Tepkilerini Ölçen Kohlberg Ahlak Gelişimi Kuramı
İnsanın Ahlaki İkilemler Karşısındaki Tepkilerini Ölçen Kohlberg Ahlak Gelişimi Kuramı
İnsanın ne olduğuna dair can alıcı çalışmalardan biri desek abartmış olmayız. ABD'li psikolog ve akademisyen Lawrence Kohlberg'ün çalışması niyete önem veriyor, buyrun.
ekşişeyler
BUNLARI DA BEĞENEBİLİRSİNİZ
PSİKOLOJİ
76b
Dikkat Eksikliği İle Başı Dertte Olanlara Hayat Kalitelerini Artırmaya Yarayacak Öneriler
PSİKOLOJİ
21,5b
Bazen Geçmişteki Olayları Neden Olduğundan Çok Daha Farklı Hatırlarız?
PSİKOLOJİ
24,9b
Sigmund Freud'un Ortaya Çıkmasında Viktoryen Dönemin Göz Ardı Edilemeyecek Etkisi
Ekşi Şeyler
#yaşam kategorisini keşfet
DAHA FAZLA İÇERİK
YAŞAM 34,2b
3 Aydır Polonya'da Olan Birinin Oranın Gündelik Yaşamına Dair Fark Ettiği Şeyler
YEME İÇME 9,2b
İçimi Kolay Ancak Alkol Oranı Yüksek Olan İrlanda Likörü: Baileys
OTOMOTİV 12,4b
En Boş Paket Volkswagen Golf'ün Yıllara Göre Türkiye Satış Fiyatları
PSİKOLOJİ 11,4b
Fazla Düşünen İnsanların Bir Durup Nefes Almasını Sağlayacak Bir Tavsiye Yazısı
SAĞLIK 3,3b
Vegan Beslenenlerin Takviye Olarak Almaları Gereken Vitamin ve Mineraller
POPÜLER İÇERİKLER
EKONOMİ
678
İsveç Neden Refah Seviyesi En Yüksek Ülkelerden Biri?
SUÇ
392
Polislerle Dalga Geçe Geçe Yıllarca Cinayet İşleyen Seri Katil: Dennis Rader
İLİŞKİLER
153
İlişkisi Uzun Sürsün İsteyenlerin Dikkat Etmesi Gereken Yazısız Kurallar
SAĞLIK
156
En Çok Tartışılan Uyuşturucuların Başında Gelen Esrar Nedir?
YEME İÇME
7
Evde İtalyan Usulü Sıcak Çikolata Nasıl Yapılır?
İŞ HAYATI
12,5b
Sahibini İtalya'nın En Zengin İnsanı Yapan Nutella Nasıl Bulundu?
PSİKOLOJİ
47,7b
İstemediğiniz Sosyal Durumlardan Sıyrılmanızı Sağlayacak Nefis Psikoloji Taktikleri
TEKNOLOJİ 3,4b
Doğal Gaz Şebekelerden Evlerinize Hangi Yollardan, Hangi Ölçümlerle Giriyor?
OTOMOTİV 16,6b
Bazı Ülkelerde Trafik Neden Soldan Akar?
DAHA FAZLA YÜKLE
KATEGORİ
#KÜLTÜR
#SPOR
#EĞLENCE
#BİLİM
#YAŞAM
#HABER
KOŞULLAR
Kullanım Koşulları / Gizlilik
İletişim
TAKİP ET
©2018 ekşi şeyler site içerisindeki tüm içerikler ekşi sözlük ve yazarlarına aittir izinsiz kullanılamaz. tüm hakları saklıdır